Voortzetting van de behandeling van het wetsvoorstel:  - Algehele herziening van de Vreemdelingenwet (Vreemdelingenwet 2000) (26732);  - Invoering van de Vreemdelingenwet 2000 en daarmee verband houdende wijziging van diverse wetten alsmede intrekking van de Wet gemeentelijke zorg voor houders van een voorwaardelijke vergunning tot verblijf (Invoeringswet Vreemdelingenwet 2000) (26975)
Staten-Generaal — Handelingen 
Datum: 2014-07-09 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Handeling 1999-2000, pag. 5398-5424

 
 
 

Handeling

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Vergadernummer
Datum vergadering

15-06-2000

Tweede Kamer der Staten-Generaal

1999-2000

nr. 84, pagina 5398-5424

07-06-2000

 

 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties over kamerdossier

Kamerdossier 26975Toon publicaties die dit dossier behandelen
Kamerdossier 26732Toon publicaties die dit dossier behandelen

 
 
 Publicaties in vergadering

Presentie en opening (woensdag 7 juni 2000)Pagina 5369-5369
Lijst van ingekomen stukken, met de door de voorzitter terzake gedane voorstellen (woensdag 7 juni 2000)Pagina 5459-5460
Hoofdlijnendebat over het Bereikbaarheidsoffensief Randstad (27165)Pagina 5431-5459
Voortzetting van de behandeling van het wetsvoorstel: - Algehele herziening van de Vreemdelingenwet (Vreemdelingenwet 2000) (26732); - Invoering van de Vreemdelingenwet 2000 en daarmee verband houdende wijziging van diverse wetten alsmede intrekking van de Wet gemeentelijke zorg voor houders van een voorwaardelijke vergunning tot verblijf (Invoeringswet Vreemdelingenwet 2000) (26975)Pagina 5369-5398
Behandeling van: - brief van de staatssecretaris van Economische Zaken inzake de verdere behandeling van het wetsvoorstel Wijziging van de Rijksoctrooiwet, de Rijksoctrooiwet 1995 en de Zaaizaad- en Plantgoedwet ten behoeve van de rechtsbescherming van biotechnologische uitvindingen (26568, R1638)Pagina 5424-5430
Voortzetting van de behandeling van het wetsvoorstel: - Algehele herziening van de Vreemdelingenwet (Vreemdelingenwet 2000) (26732); - Invoering van de Vreemdelingenwet 2000 en daarmee verband houdende wijziging van diverse wetten alsmede intrekking van de Wet gemeentelijke zorg voor houders van een voorwaardelijke vergunning tot verblijf (Invoeringswet Vreemdelingenwet 2000) (26975)Pagina 5398-5424

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 147 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
Aan de orde is de voortzetting van de behandeling van: het wetsvoorstel Algehele herziening van de Vreemdelingenwet (Vreemdelingenwet
2000) (26732);het wetsvoorstel Invoering van de
Vreemdelingenwet 2000 en daarmee verband houdende wijziging van diverse wetten
alsmede intrekking van de Wet gemeentelijke zorg voor houders van een voorwaardelijke
vergunning tot verblijf (Invoeringswet Vreemdelingenwet 2000) (26975).De algemene beraadslaging wordt hervat.De heer Wijn (CDA):Voorzitter! Laat ik beginnen met te zeggen dat wij het amendement op stuk
nr. 43 willen intrekken.De voorzitter:Aangezien het amendement-Wijn (stuk nr. 43) is ingetrokken, maakt het
geen onderwerp van beraadslaging meer uit.De heer Wijn (CDA):Voorzitter! Tienduizenden mensen komen per jaar naar Nederland en hiervoor
zijn diverse redenen. De verschillen tussen arm en rijk, of het feit dat Nederland
een open, internationaal georiënteerde economie is, maken dat mensen
in Nederland op zoek gaan naar een betere toekomst. Andere redenen zijn oorlogen
of onderdrukking door dictatoriale regimes. Ondanks onze terechte inspanningen
op het gebied van ontwikkelingssamenwerking of ons voortdurend propageren
van mensenrechten, bijvoorbeeld in het kader van handelsmissies, zullen deze
oorzaken van migratie helaas voorlopig niet verdwijnen. Hoewel het in individuele
gevallen soms best begrijpelijk is dat iemand probeert om toch in Nederland
zijn toekomst te zoeken, moeten we dit wel reguleren.Het asiel- en vreemdelingenbeleid is een beleidsterrein waarop we met
name de waarden solidariteit en gerechtigheid goed voor ogen moeten en willen
houden. De doelstelling die voor het CDA daarbij leidend is en centraal staat,
is: op basis van solidariteit en gerechtigheid bescherming bieden aan mensen,
in ieder geval voor de periode waarin ze die nodig hebben. Dat betekent onder
meer het voldoen aan de normen van het Vluchtelingenverdrag van Genève,
dat in de kern gaat om het bieden van bescherming aan mensen die bescherming
nodig hebben, bijvoorbeeld omdat zij worden vervolgd wegens hun politieke
overtuiging of hun geloof, of omdat ze behoren tot een bepaalde sociale groep.
Maar de groep mensen die bescherming nodig heeft, is groter. Sommigen hebben
bescherming nodig om humanitaire redenen, anderen omdat zij uit een land komen
waarbij het wel van bijzondere hardheid zou getuigen om hen ernaar terug te
laten keren. Daarom gaat Nederland bij het bieden van bescherming terecht
verder dan louter de internationale verplichtingen.Voorzitter! Het CDA maakt zich zorgen over het draagvlak voor dit beleid.
Het staat onder druk en dat mag niet verder gebeuren, want dan houd je op
lange termijn de huidige beleidsintentie, die wij delen met de regering,
niet in stand. De duurzaamheid van het beleid komt dan onherroepelijk ter
discussie te staan. Dat zou slechte gevolgen hebben voor de mensen voor wie
we het doen, de mensen die onze bescherming echt nodig hebben. Het CDA wil
er dan ook aan bijdragen om dat draagvlak in stand te houden.Er is een aantal oorzaken dat volgens ons dit draagvlak verder aantast.
Allereerst betreft dit het gebrek aan afstemming binnen de Europese Unie.
Nog steeds wordt gespreide verantwoordelijkheid binnen de Europese Unie niet
waargemaakt. Nederland wordt wel eens het asielputje van Europa genoemd. Nederland
staat in de top drie van de absolute aantallen qua instroom. De afspraken
binnen de Europese Unie lopen niet goed. Een voorbeeld hiervan is het volgende.
80% van de asielzoekers komt over land en in theorie zou de asielaanvraag
van het grootste gedeelte van deze groep in een ander Europees land moeten
worden behandeld. In de praktijk wordt echter slechts in ongeveer 5% van de
gevallen een succesvol beroep op een ander land gedaan. Het is overigens wat
dat betreft – maar dit terzijde – van de gekke dat in 1999 het
aantal controles door het mobiel vreemdelingentoezicht aan de grens met 20%
is afgenomen. Het is hoe dan ook zaak om snel tot een Europees beleid te komen.
Asielbeleid kun je niet als een louter nationaal vraagstuk benaderen. Het
is internationaal. Die dimensie is cruciaal en totdat er Europees beleid is,
moet Nederland dus heel goed kijken naar zijn positie in Europa. Daar kom
ik zo op terug.De tweede reden waarom het draagvlak volgens ons onder druk staat, is
dat de politiek niet daadkrachtig genoeg is. De politieke attitude moet beter;
er is meer daadkracht nodig. In de praktijk wordt te vaak een probleem opgelost
door maar toe te geven. Ook tekenend is de uitspraak van staatssecretaris
Cohen in de Volkskrant van vorige week: "Openbaarheid zou tot gevolg ben gehad
dat partijen zich hadden ingegraven". Na zes jaar kan deze coalitie het nog
steeds niet aan om op normale wijze het beleid vorm te geven. Blijkbaar is
de huidige overeenstemming in de coalitie zo broos dat men dit debat niet
in durfde voordat het was voorgekookt. De gevolgen hiervan hebben wij gezien
bij bijvoorbeeld het beleid inzake alleenstaande minderjarige asielzoekers,
dat meerdere jaren is verwaarloosd. Daarvan zijn de minderjarigen die echt
onze bescherming nodig hebben de dupe geworden. Wij zagen het ook bij de tweede
witte-illegalenregeling, de aanpak van illegaliteit, groepen uit Srebrenica
en bijvoorbeeld het toegeven aan stampij bij uitzettingen.De derde reden waarom het draagvlak volgens ons onder druk staat, is dat
er zeer veel oneigenlijk gebruik wordt gemaakt van onze asielprocedure. Volgens
de staatssecretaris krijgt uiteindelijk nog geen 30% van de asielzoekers een
status. Gemakshalve stellen wij dat derhalve meer dan 70% van de asielzoekers
hier om economische redenen komt. Dat moet worden tegengegaan. Daarom sta
het CDA ook zo terughoudend tegenover de mogelijkheid om asielzoekers nog
tijdens de procedure te laten werken. Het verkeerde motief om naar Nederland
te komen, te weten het economische, wordt daarmee namelijk bevestigd en versterkt.Ook hebben wij te maken met mensen die het ons zeer moeilijk maken in
de procedure. 90% van de asielzoekers komt hier zonder documenten. Hoewel
het best te begrijpen valt dat iemand tijdens zijn vlucht zijn papieren verliest
of moet achterlaten, geeft het toch te denken dat uiteindelijk slechts ongeveer
3% een vluchtelingenstatus krijgt. Ook de mensensmokkel neemt in omvang toe.
Wij moeten daarin veel duidelijker worden. Wie meewerkt tijdens de procedure,
alles vertelt en een geloofwaardig verhaal heeft waarom hij bescherming nodig
heeft, moet die bescherming ook krijgen. Maar alle anderen die valse papieren
gebruiken, die valse informatie verstrekken, die aliassen gebruiken of die
een gevaar vormen voor de openbare orde door crimineel gedrag, mogen geen
verblijfsvergunning krijgen tenzij internationale verplichtingen ons heel
duidelijk daartoe verplichten. Is de staatssecretaris dit met het CDA eens?
Kan hij wat dat betreft ingaan op het gewijzigde artikel 29?De heer Middel (PvdA):U geeft een opsomming van personen die geen verblijfsvergunning mogen
krijgen. Ik meende te horen dat ook mensen die valse papieren hebben op voorhand
geen verblijfsvergunning moeten krijgen. U kunt zich toch wel voorstellen
dat het in sommige gevallen alleen maar mogelijk is om met valse papieren
weg te komen? Kijk maar naar de Tweede Wereldoorlog. Dan zie je toch dat er
vaak geen andere weg is. Dan kun je toch niet zo hard zeggen: coûte
que coûte geen verblijfsvergunning?De heer Wijn (CDA):Het gaat mij erom dat mensen die valse papieren niet gebruiken in de procedure.
Als zij tijdens hun vlucht gebruik moeten maken van valse papieren om hier
te komen, kan ik mij daar iets bij voorstellen. Maar op het moment dat de
procedure begint, moet er volledig en eerlijk openheid van zaken worden gegeven.Dit debat gaat over de nieuwe Vreemdelingenwet. Natuurlijk is het prima
om dan een beschouwing te houden over de verdere toekomst. Dat mag echter
niet de aandacht te veel afleiden van waar het nu om gaat. Het CDA ziet, net
als de RPF, D66, de VVD en wie weet enkele andere partijen, in de toekomst
ook veel in het concept van opvang in de regio. Het is zelfs de eerste zin
in het verkiezingsprogramma "Samenleven doe je niet alleen" van het CDA over
asiel. Wie weet bereiken wij nog een depolitisering in de toekomst. Het zou
toch goed zijn als ook de regering wat verder gaat in het nadenken over mogelijke
manieren om dit in te vullen. Het basisidee is dat asielzoekers die naar Nederland
komen, worden doorverwezen naar opvangkampen in de regio, waar opvang wordt
gegeven en waar hun verzoek wordt beoordeeld. Vervolgens zou er, als de opvang
in de regio tekortschiet of te lang duurt, een evenredige verantwoordelijk-
heidsverdeling tot stand kunnen komen voor mensen die langere tijd opvang
en asielbescherming nodig hebben. Ik zal mij aansluiten bij de vele gestelde
vragen, bijvoorbeeld met betrekking tot de wijzigingen van het Vluchtelingenverdrag
die dan eventueel nodig zijn. Misschien wil de regering hierover zelfs een
visionaire notitie schrijven.In het wetsvoorstel wordt voorgesteld om voortaan één verblijfsvergunning
voor bepaalde tijd te hanteren. Het systeem voor asielvergunningen verandert
fors. Iedereen die een status krijgt, wordt qua voorzieningenniveau naar het
hoogste niveau, namelijk dat van de verdragsvluchteling, getild.
Voor VVTV'ers betekent dit bijvoorbeeld dat men voortaan bijstand, huursubsidie,
kinderbijslag en zelfs studiefinanciering krijgt. Verder krijgt men voortaan
direct toegang tot de arbeidsmarkt. Men kan voortaan feitelijk veel gemakkelijker
verhuizen, omdat gemeenten geen statushouders meer kunnen weigeren. Men krijgt
formeel het recht op gezinshereniging en men krijgt een vluchtelingenpaspoort
waarmee men vrij kan reizen. Dat zijn allemaal verbeteringen. Uit dit gehele
pakket pak ik vier voorbeelden, maar het gaat me om het totaalpakket.Het eerste voorbeeld betreft het feit dat tot nu toe een onderscheid wordt
gemaakt tussen een verdragsvluchteling en een VVTV-status. Niet voor niets
mogen VVTV'ers nu pas in het derde jaar van hun status werken. De kans dat
zij voor onbepaalde tijd hier mogen blijven, wordt dan namelijk steeds groter.
In het rapport-Frahm van het Europees Parlement over een vluchtelingenfonds
wordt de nadruk gelegd op de integratiebehoefte van vluchtelingen aan de ene
kant en het terugkeerperspectief bij ontheemden aan de andere kant. Dit onderscheid
bestaat, voorzover wij weten, in elk Europees land. Kan de staatssecretaris
hierop reageren?Het tweede voorbeeld is dat VVTV'ers voortaan formeel het recht op gezinshereniging
krijgen na de periode van de procedure plus drie maanden voor het inreizen.
Nu hebben VVTV'ers dit niet. De staatssecretaris vindt dat dit extra recht
in de praktijk nauwelijks betekenis heeft. De gezinsleden van een VVTV'er
komen immers doorgaans uit een VVTV-land en hebben dus een eigen titel voor
een status. Daar heeft de staatssecretaris een punt. Wij moeten echter wel
vaststellen dat gezinshereniging veel simpeler wordt en dus wel eens zou kunnen
toenemen. De staatssecretaris zei in het wetgevingsoverleg dat de A-statushouders
voortaan een zwaardere inkomenseis krijgen en dat het dus voor de ene groep
moeilijker wordt en voor de andere gemakkelijker. Blijkbaar moet de uitbreiding
voor VVTV'ers worden gecompenseerd door een beperking voor verdragsvluchtelingen.
Gezinshereniging hangt voor ons samen met het perspectief dat iemand op de
langere termijn hier in Nederland heeft. Dat is ook de reden dat VVTV'ers
nu geen recht op gezinshereniging hebben. De kans dat men terug moet, is immers
groot. Als men bescherming nodig heeft, kan men natuurlijk wel blijven. Dan
behoef je deze tweede mogelijkheid echter niet te creëren.Mevrouw Halsema (GroenLinks):Voorzitter! Ik wil even ingaan op de opmerking die de heer Wijn maakt
over gezinshereniging en het daaraan voor het CDA verbonden perspectief op
integratie of in Nederland mogen blijven. Ik kan dit niet combineren met de
gezinspolitiek die het CDA altijd koestert. Het standpunt van het CDA in dezen
betekent namelijk dat gezinsleden voor bijvoorbeeld een periode van drie jaar
van elkaar gescheiden moeten blijven, omdat er geen duurzaam perspectief is
op in Nederland mogen blijven. Ontwrichting van gezinnen voor een periode
van bijvoorbeeld drie jaar vindt het CDA dus acceptabel.De heer Wijn (CDA):Bij gezinshereniging gaat het erom of zo'n gezin zich kan inbedden en
een toekomstperspectief heeft. Dat is namelijk ook belangrijk voor het gezin
en de familie.Mevrouw Halsema (GroenLinks):U zegt nu eigenlijk dat het gezinsleven geen waarde op zichzelf is. Het
wordt pas een waarde op zichzelf op het moment dat er bijvoorbeeld ook inburgeringsmogelijkheden
zijn. Pas dan mogen gezinsleden zich bij elkaar voegen.De heer Wijn (CDA):Hetzelfde geldt eigenlijk voor de inkomenseis die wij stellen. Voor mensen
die hun gezin naar Nederland willen laten overkomen, stellen wij een inkomenseis,
omdat wij vinden dat die mensen dan hun eigen gezin moeten kunnen onderhouden
en hun eigen gezin wat te bieden moeten hebben. Dat laat allemaal onverlet
dat wij het recht op familylife volledig respecteren.Mevrouw Halsema (GroenLinks):De vraag hoe u dat recht nog accepteert, dient zich echter wel aan, als
u tegelijkertijd vrij hard stelt dat dit niet gebonden mag zijn aan een tijdelijke
status. Dat zegt u namelijk.De heer Wijn (CDA):Ik zeg in ieder geval dat iemand op het moment dat hij bescherming nodig
heeft, in Nederland mag zijn. Ik zeg ook dat ik alle rechten op familylife
uit het EVRM accepteer.Ik ben nu toe aan het derde voorbeeld van een punt waarop VVTV'ers erop
vooruitgaan. Voortaan krijgen VVTV'ers het paspoort dat voor verdragsvluchtelingen
is bedoeld. Is er één ander Europees land dat een vluchtelingenpaspoort
geeft aan personen die geen verdragsvluchteling zijn?Mijn vierde voorbeeld is het volgende. Begrijp ik de brief van 29 mei
jl. goed wat een alleenstaande, werkloze, meerderjarige VVTV'er betreft, oftewel
een oorlogsontheemde? Nu krijgt hij ƒ 450 cash voor levensonderhoud
en betaalt de gemeente de huur, de aansprakelijkheidsverzekering en de ziektekostenpremie.
Straks krijgt deze zelfde persoon ƒ 1519 cash plus gemiddeld ƒ
300 huursubsidie. Dat is een vooruitgang van ƒ 1369 per maand, waar
tegenover staat dat nu zelf de huur en een aansprakelijkheidsverzekering moeten
worden betaald. De mijne kost overigens ƒ 5 per maand. Dan zou een
vooruitgang resteren van ƒ 1364 en daar hoeft alleen de huur van te
worden betaald. Graag een reactie van de staatssecretaris. De VNG heeft aangegeven
zich hier grote zorgen om te maken, en niet alleen omdat de eenmalige uitkering
van ƒ 2950 vervalt. Nu kan een VVTV'er alleen naar een gemeente verhuizen
als die gemeente daarvoor toestemming geeft. Dat is nodig omdat gemeenten
inburgeringsprogramma's moeten aanbieden en dat kost veel planning, voorbereiding
en capaciteit op bijvoorbeeld de regionale opleidingscentra. Als de nieuwe
wet ingaat, kan men ook zonder toestemming van de ene gemeente naar die gemeente
verhuizen. Men heeft dan het budget vrij van ƒ 1369. Gemeenten vrezen
hierdoor een trek van statushouders naar de grotere steden, waar vaak al grote
gemeenschappen allochtonen zijn. Dat kan leiden tot grote organisatorische
problemen bij de inburgeringscursussen. Heeft de staatssecretaris begrip voor
de zorgen van de gemeenten?Maar het kan ook leiden tot voortschrijdende eenzijdige samenstelling
van bepaalde, sociaal zwakke wijken. Het antwoord van de regering op dit mogelijk
neveneffect luidt: we gaan voortaan gedifferentieerd bouwen. Dat vindt het
CDA ook een goed plan, maar momenteel zijn er nog veel ongedifferentieerde
wijken, met een eenvormig aanbod van huizen. Het zal nog jaren duren voordat
er alleen nog maar pluriforme wijken in Nederland zijn. Kan de staatssecretaris
hierop reageren? Dat de VVTV'er erop vooruitgaat, is duidelijk. Wil de staatssecretaris
dat ook bevestigen?Zojuist sprak ik over harmonisatie van het Europese asielbeleid. Die lijkt
met dit wetsvoorstel niet bepaald naderbij te komen. De Raad van State heeft
op dit wetsvoorstel ongezouten kritiek. Sterker nog, de Raad van State gaf
de regering in overweging om het wetsvoorstel niet aan de Tweede Kamer aan
te bieden. De Raad van State spreekt van een "ernstige distorsie" binnen Europa.
Kijken we dan naar de huidige stand van zaken binnen Europa. Die huidige stand
is dat Nederland in relatieve zin het meeste asielzoekers opneemt. Daaruit
kun je maar één conclusie trekken: voor asielzoekers is Nederland
relatief zeer aantrekkelijk. Als Nederland vanuit die bepaalde situatie bepaalde
groepen meer rechten en voorzieningen geeft, heeft dat dus een aanzuigende
werking. Overigens is de huidige situatie in Europa niet eens goed in kaart
gebracht. Het CDA vraagt al tijden om een vergelijking van het asiel- en vreemdelingenbeleid
in de diverse Europese landen. Die vergelijking is er nog steeds niet. In
de stukken ter voorbereiding van deze wet heeft de staatssecretaris gesteld
dat in april een vergelijkend onderzoek zou worden afgerond. Dat rapport is
er nog steeds niet. Kan de staatssecretaris toelichten, waarom dit rapport
nog niet beschikbaar is? Kortom, we weten waar we staan, namelijk hoog in
de topdrie, we verhogen de rechten, maar waar we naartoe gaan, is nog een
stap in het donker.Een voorbeeld naar aanleiding van het asielrampjaar 1994. Mijnheer Kamp
zal meteen roepen dat het CDA toen nog in de regering zat. Uit dat jaar is
een les te trekken over de gevolgen en de gevaren van een Europese distorsie.
In 1992 kreeg Duitsland ruim 438.000 asielaanvragen. Halverwege 1993 werd
daarom een nieuwe wetgeving van kracht, en direct liep het aantal aanvragen
terug naar 127.000 in 1994. Sindsdien is het aantal aanvragen teruggelopen
tot een redelijk stabiel aantal: ongeveer 100.000 aanvragen. Je zag het effect
direct in Nederland, maar dan tegengesteld: vanaf half 1993, toen Duitsland
de strengere wetgeving invoerde, liepen de aantallen drastisch op, tot in
1994 een hoogtepunt werd bereikt van 54.000 zaken.Mevrouw Albayrak (PvdA):Mijnheer Wijn, gaat u nu niet voorbij aan het feit dat die absurde stijging
in 1994 een direct gevolg was van de oorlog in voormalig Joegoslavië?De heer Wijn (CDA):Er speelde toen heel veel. Er waren toen ook asielzoekers uit Oost-Europa.Mevrouw Albayrak (PvdA):Maar de stijging was te wijten aan de oorlog in voormalig Joegoslavië.
Dat was het belangrijkste element.De heer Wijn (CDA):Ik zal eerst mijn verhaal afmaken. In 1994 volgde Nederland Duitsland
op het gebied van de veilige landen en veilige derde landen. Wat zie je: prompt
is er in Nederland een daling, alleen wat minder sterk dan in Duitsland. Overigens
zie je, grofweg sinds 1991, dat in zeven van de negen jaar Duitsland een daling
heeft als Nederland een stijging heeft en andersom. Nederland en Duitsland
lijken daardoor min of meer communicerende vaten. Kan de staatssecretaris
aangeven welke rechten de equivalent van een VVTV'er in Duitsland krijgt?
Krijgt deze persoon ook een vluchtelingenpaspoort? Krijgt hij ook kinderbijslag
en toegang tot het onderwijs en de arbeidsmarkt, zonder dat eerst gekeken
wordt of er in het land zelf werklozen zijn en er een zogenaamd prioriteitgenietend
aanbod is?Over de ontwikkelingen om ons heen het volgende. Er heerst op asielgebied
in Europa beleidsconcurrentie. Een voorbeeld daarvan is de nu al tijden lopende
discussie over het vraagstuk welk land de verantwoordelijkheid heeft om het
asielverzoek te behandelen wanneer het ene gezinslid zich in het ene en het
andere gezinslid zich in het andere land bevindt. Het CDA is geen voorstander
van een "race to the bottom" in de Europese Unie. En het gemeenschappelijke
asielbeleid mag ook niet uitkomen op de kleinste gemene deler. En als ik straks
een paar voorbeelden ga noemen, bedoel ik daar dus ook nadrukkelijk niet mee
dat Nederland die voorbeelden zou moeten overnemen. Maar het punt dat ik wel
wil maken, is dat het onverstandig is om méér voorzieningen
en rechten te gaan geven, in een context waarbij om ons heen eerder sprake
is van restrictiever beleid dan van verruimingen. Groot-Brittannië is
van plan om nog maar één beroepsmogelijkheid te bieden en wil
kansloze asielzoekers vastzetten. In Ierland wil men asielzoekers gesloten
opvangen totdat de procedure is afgerond.Mevrouw Halsema (GroenLinks):De heer Wijn zegt dat er geen sprake moet zijn van een race to the bottom
in Europa. In HP/De Tijd las ik dat hij eerder in een wetgevingsoverleg een
andere suggestie heeft gedaan, waar toen niet op in is gegaan. Ik wil hem
die suggestie nog eens voorleggen. Hij heeft toen gezegd dat een eerlijke
verdeling van asielzoekers over de Europese Unie een randvoorwaarde voor de
wet is. Ik wil graag weten hoe het CDA zich dat voorstelt en hoe dat zich
verhoudt tot zijn opmerkingen van zo-evenDe heer Wijn (CDA):Wij hadden toen een juridisch overleg. Ik speelde toen met de gedachte
of het mogelijk is om in een overweging van de wet vast te leggen dat er binnen
Europa naar wordt gestreefd tot een evenredige verantwoordelijkheidsverdeling
te komen. Het CDA wil dat ook. Wij vinden dat dat in Europa veel beter onderling
moet worden verdeeld. In dat overleg bleek dat dat juridisch niet kan en juridisch
geen zin heeft. De intentie die daarachter zit, is echter dat wij toe moeten
naar een gezamenlijk Europees asielbeleid, waarin de verantwoordelijkheid
tussen de diverse Europese landen veel beter wordt verdeeld.Mevrouw Halsema (GroenLinks):U heeft toen echter wel degelijk gezegd dat het een voorwaarde is voor
de wet. Het was dus niet zomaar een juridische suggestie.De heer Wijn (CDA):U citeert nu een tijdschriftartikel.Mevrouw Halsema (GroenLinks):Ik neem aan dat u dat heeft geautoriseerd.De heer Wijn (CDA):Dat klopt. Maar pakt u ook het wetgevingsoverleg erbij, want daar gaat
het om. Wij streven naar een evenredige verdeling van asielzoekers
en naar een geharmoniseerd asielbeleid in Europa. Dat is ons streven en ik
laat niet na om dat te zeggen.Mevrouw Halsema (GroenLinks):Dus die opmerking over een eerlijke verdeling als voorwaarde was eigenlijk
een beetje ongelukkig.De heer Wijn (CDA):Wij moeten daar naartoe. Het kan echter helaas niet juridisch in de wet
worden vastgelegd.Voorzitter! Ik heb een aantal voorbeelden, waaruit blijkt dat Europese
landen om ons heen eerder restrictiever worden dan ruimer. Ik wil daar tegenover
zetten dat Nederland op dit moment ruimer wordt. Er zijn mij geen voorbeelden
bekend van landen die hun beleid wat betreft toelating of voorzieningen willen
verruimen.Voorzitter! In een interview in Trouw van 12 februari 2000 zei voormalig
staatssecretaris Schmitz het, wijs geworden door ervaringen in de praktijk,
nogal treffend: "Je moet onderkennen, we kunnen niet royaler zijn dan onze
buren. We kunnen niet ongestraft uitstralen: we kunnen de problemen zelf de
baas." En zo is het. Hoe kunnen wij de aanzuigende werking alsnog voorkomen?
Om hier uit te komen, zou je dus op zoek moeten naar maatregelen die deze
aanzuigende werking enigszins voorkomen of temperen. Ik wil een viertal mogelijkheden
bespreken: het besluitmoratorium, het landgebonden asielbeleid, de verblijfsvergunning
voor bepaalde tijd en de lengte daarvan en het afschaffen van de driejarenregeling.Het besluitmoratorium houdt in dat er tijdelijk geen besluit hoeft te
worden genomen. Het wordt ingesteld als er naar verwachting een korte periode
van onzekerheid zal bestaan over de situatie in een land van herkomst, dus
als naar verwachting de situatie van korte duur zal zijn, óf indien
het aantal ingediende aanvragen zo groot is dat de minister redelijkerwijs
niet in staat is om daarop tijdig een beschikking af te geven. Dit laatste
criterium, dat van de massale instroom, is ons nog steeds niet duidelijk.
Hoe wordt dit bepaald? De staatssecretaris heeft dit in het wetgevingsoverleg
het "Kosovocriterium" genoemd, en gezegd: "als dat in bepaalde omstandigheden
nog eens aanzienlijk hoger zou zijn, is er sprake van mass influx". Is een
mass influx als er meer dan 4000 personen in korte tijd naar Nederland komen?
Of wordt het gerelateerd aan de behandelcapaciteit van de IND? Of wordt dit
beoordeeld in relatie tot de overige instroom in dat jaar? Is er boven een
bepaald aantal mensen sprake van een mass influx?Er zijn nog twee andere situaties waarin een besluitmoratorium kan worden
ingesteld. Deze zijn aan de orde als op zichzelf ook een verblijfsvergunning
voor bepaalde tijd asiel op grond van artikel 27 kan worden verleend. Hoe
is de verhouding tussen die twee? Begrijp ik het goed, dat het moratorium
voorrang heeft op een gewone status? Ik noem het voorbeeld dat terugkeer naar
een bepaald land van bijzondere hardheid zou zijn in verband met de algehele
situatie aldaar, en dat er dus aan alle VVTV-criteria is voldaan. Wordt dan
eerst gekeken of deze periode van korte duur zal zijn? Dan wordt dus voorrang
gegeven aan het besluitmoratorium. De staatssecretaris heeft aangegeven dat
het besluitmoratorium in de praktijk wel verder zal worden uitgewerkt, maar
wij hebben er wel behoefte aan om wat meer zicht te hebben op die praktijk,
als wij daar nu mee in moeten stemmen.Wat wil de staatssecretaris doen met de volgende drie voorbeelden. Er
is een land met een naar zijn aard fors geweld, de mensenrechten worden geschonden
en er is een grote mate van willekeur. Het forse geweld is geografisch wijd
verspreid en ook de activiteiten van internationale organisaties geven daar
blijk van. Kortom, mensen hebben onze bescherming nodig. De staatssecretaris
en de Tweede Kamer verwachten op dat moment dat die situatie: a. een jaar,
of b. een halfjaar, of c. twee jaar zal duren. In welke gevallen geldt dan
het moratorium of wordt een verblijfsvergunning verleend?Er is gisteren door de VVD gesteld dat het besluitmoratorium de voorwaarde
is om de aanzuigende werking van de ene status te kunnen billijken. Hieruit
blijkt dat de concurrentie tussen VVTV en moratorium dus duidelijk is bedoeld
door de uitvinder ervan. Ziet de staatssecretaris met ons dat er concurrentie
tussen beide kan ontstaan? Feitelijk komt er een VVTV-criterium bij, namelijk
als er geen sprake is van korte duur, maar van lange duur. En dan is er dus
feitelijk en materieel sprake van een verandering van de VVTV-criteria.De heer Rouvoet (RPF/GPV):Wat is uw eigen taxatie van een korte periode? U noemt drie varianten.
Hebt u zelf een voorkeur?De heer Wijn (CDA):Het besluitmoratorium zou een jaar duren. Het is dus in ieder geval korter
dan een jaar. Dat is een indicatie. Voor het overige zegt de PvdA: wij hebben
het niet uitgevonden. De heer Middel gaf in zijn inbreng enigszins aan dat
hij niet precies weet hoe het moratorium moet worden opgevat. De heer Kamp
heeft het uitgevonden en de staatssecretaris wil het doen. Ik hoor dan wel
op welke wijze.De heer Rouvoet (RPF/GPV):Ik denk dat de heer Wijn net iets te snel zegt dat het besluitmoratorium
maximaal een jaar duurt, en dat de "onzekere periode" dus in ieder geval korter
dan een jaar is. Dat is een denkfout. De verwachte onzekere periode is iets
anders dan het moratorium waarbij iemand moet wachten op behandeling. Je kunt
zeggen dat drie jaar een relatief korte periode is, maar na een jaar moet
iemand wel weten of hij mag blijven en of hij een verblijfsvergunning krijgt.De heer Wijn (CDA):Nee, dat is geen denkfout, want uit dit voorbeeld blijkt dat u mij wel
degelijk hebt begrepen. Wij horen het wel van de staatssecretaris, want het
is zijn voorstel. Niemand begrijpt echt wat het is, dus ik wacht het liever
af. Mijn idee was om de periode van onzekerheid in het land te koppelen aan
de periode van het besluitmoratorium.Over het landenbeleid vraag ik de staatssecretaris allereerst wat er nu
precies verandert aan de VVTV-criteria, omdat hij daarover nogal vaag was
in het wetgevingsoverleg. Hij zei dat de criteria veranderen, maar hij kon
niet aangeven hoe de beoordeling van bijvoorbeeld Afghanistan hierdoor wordt
beïnvloed. Hij wilde geen pro-formatoetsing van het oude ambtsbericht
aan de nieuwe criteria om een beetje aan te duiden waar het heengaat.De rol van internationale organisaties verandert, omdat voortaan alleen
wordt gekeken naar hun geobjectiveerde rol, zei de staatssecretaris.
Ik kan niet helemaal plaatsen wat hij hiermee bedoelt. Bij de discussie over
de vraag of mensen terug kunnen naar Afghanistan, speelde zo'n internationale
organisatie, de UNHCR, een rol. De UNHCR raadt onvrijwillige terugkeer af
en verzoekt Nederland om geen mensen onvrijwillig terug te sturen, maar ontplooit
wel concrete activiteiten om Afghanen bijvoorbeeld uit Iran naar Afghanistan
te repatriëren. Wat is dan die geobjectiveerde rol? Namens het CDA heb
ik in het debat over Afghanistan gezegd dat de vrijwilligheid van iemand om
terug te keren, voor ons geen rol zou moeten spelen. Het gaat immers om de
objectieve inschatting van een veiligheidssituatie?De heer Kamp zei in het wetgevingsoverleg dat het systeem van één
status alleen verantwoord is, als aan twee voorwaarden wordt voldaan: het
besluitmoratorium en een zeer terughoudend en landgebonden asielbeleid. Juist
als Nederland vooroploopt bij het verlenen van rechten en voorzieningen aan
niet-vluchtelingen bij wie de algehele situatie bijzonder slecht is, moet
Nederland ook vooroplopen bij het vaststellen dat die situatie niet zodanig
slecht is dat specifiek beleid nodig is, zei de heer Kamp.De VVD stelde voorts tijdens dat overleg een keiharde voorwaarde aan het
accepteren van het model van één tijdelijke status. Die harde
voorwaarde van de VVD was dat Nederland bij de beoordeling van de situatie
in het land van herkomst extra kritisch en extra terughoudend moet zijn. Volgens
de VVD-fractie kun je niet allebei. Je kunt niet soepel zijn in het beoordelen
van de situatie in het land van herkomst en tegelijkertijd veel verder gaan
in het verlenen van rechten. Daar zit wel wat in.De regering stelde dat er steeds meer harmonisering komt bij de beoordeling
van landen. Blijkbaar wil de regering helemaal niet vooroplopen. Toen ik bij
het debat over Afghanistan vroeg aan de staatssecretaris of hij over Afghanistan
met zijn Europese collega's wilde overleggen, zei hij "nee". De staatssecretaris
wilde dus niet vooroplopen en geen initiatief nemen.Het is van tweeën één. Of wij lopen voorop in het geven
van rechten, maar dan ook bij het als eerste als veilig aanmerken van landen.
Of wij wachten met aanpassingen in het voorzieningenniveau en wij lopen gelijkop
met een geharmoniseerd beleid in Europa, zodat wij ook gelijkop kunnen lopen
bij het beoordelen van landen. Ik hoor graag van de staatssecretaris hoe hij
tegen deze harde voorwaarde van de VVD aankijkt en of hij extra kritisch en
extra terughoudend wil zijn in vergelijking met andere Europese landen.Gaat de nieuwe wet gepaard met een verandering van het landgebonden asielbeleid?
Zo ja, in hoeverre betekent dit meer terughoudendheid?Een derde element om de aanzuigende werking mogelijk te temperen is om
de verblijfsvergunning bepaalde tijd te verlengen van drie naar vijf jaar.
Het is bekend dat het CDA graag wil samenwerken met iedereen die het met ons
eens is. Ik wil de VVD daar dan ook van harte toe uitnodigen. Volgens mij
is de VVD het met het CDA eens dat de tijdelijke verblijfsvergunning geen
tijdsduur van drie jaar, maar een tijdsduur van vijf jaar moet hebben. Sterker
nog, in Paars 1 hebben wij daar samen wel eens een motie over ingediend. Ook
nu heeft de heer Kamp er niet voor niets ontzettend lang met de staatssecretaris
over gedebatteerd wat nu precies de uitleg van het regeerakkoord is. De heer
Kamp haalde het geplastificeerde regeerakkoord er zelfs bij. Het was echt
de bedoeling van de VVD om een vergunning voor onbepaalde tijd pas na vijf
jaar te verstrekken.Ik heb daarover een amendement ingediend. Als de VVD er prijs op zou stellen
het zelf in te dienen, trek ik het graag gelijktijdig in.De heer Dittrich (D66):Beseft het CDA dat als dit wet wordt, het wel eens zes, zeven of acht
jaar kan duren voordat iemand weet of hij of zij voor onbepaalde tijd in Nederland
kan blijven? Men moet immers de tijd erbij optellen van de procedure en misschien
een moratorium. Vindt het CDA dat niet veel te lang, met het oog op de inburgering?De heer Wijn (CDA):Wij beseffen dat en vinden het niet te lang.De heer Dittrich (D66):Zou u daar dan misschien een argument bij kunnen leveren? U maakt zich
er wel heel gemakkelijk vanaf. In alle wetgevingsoverleggen heeft u steeds
gezegd er bij de wetsbehandeling uitgebreid op terug te zullen komen. Ik mag
toch wel een inhoudelijk antwoord verwachten?De heer Wijn (CDA):Dat komt er ook. Ik was echter nog midden in mijn uitnodiging aan de VVD
toen de heer Dittrich mij gretig onderbrak. Ik ben daardoor nog niet toegekomen
aan het inhoudelijke verhaal.Ik maak nog even de uitnodiging aan de VVD af. Als de VVD er prijs op
stelt, trekken wij het amendement in en kan de heer Kamp het gelijktijdig
herindienen. De heer Kamp kan ook ons amendement medeondertekenen. Ook kan
de heer Kamp het indienen, zodat wij het medeondertekenen. Het maakt niet
uit. Wij zouden graag met de VVD samenwerken.De heer Kamp (VVD):Volgens mij droomt de heer Wijn 's nachts van de VVD. Dat is toch heerlijk
om te horen! Ik steun de heer Wijn van harte in zijn verzoek aan de staatssecretaris
om toch vooral te reageren op de punten van de VVD.De heer Rouvoet (RPF/GPV):Ik solliciteer niet naar een uitnodiging van de heer Wijn. Ik heb een
vraag over zijn amendement. Ik heb in mijn eigen bijdrage gezegd dat wij vroeger
op dezelfde lijn zaten. De moties over verlenging van drie naar vijf jaar
die de heer Wijn aanhaalde, daar stonden ook onze namen onder. Ik heb ook
aangegeven wat voor onze fractie de reden is geweest om dat in het nieuwe
stelsel niet te doen, namelijk met het oog op de positie van de verdragsvluchtelingen.
Is dat ook een argument dat bij de heer Wijn heeft meegewogen voordat hij
zijn amendement indiende? Waarom heeft hem dat niet weerhouden van indiening
van dit amendement?De heer Wijn (CDA):Dat heeft meegewogen. Ik kom daar straks op terug bij de inhoudelijke
motivering van waarom wij dit willen. De heer Kamp zegt alles wat de heer
Wijn, mede namens de VVD, aan de staatssecretaris vraagt, te steunen. Ik zou
die steun ook graag bij onze amendering zien.Waarom wil het CDA de tijdelijke status naar vijf jaar brengen? Wij hebben
daarvoor een aantal redenen. Bij asiel gaat het nadrukkelijk om bescherming.
Wij willen bescherming bieden zolang die nodig is. Wij gaan ervan uit dat
bescherming in beginsel tijdelijk is. Als de situatie in het land van herkomst
verbeterd is, kan iemand terug naar zijn land. Dan moeten er vervolgens inderdaad
twee zaken tegen elkaar worden afgewogen: de inburgering in Nederland en de
"uitburgering" in het land van herkomst. Naarmate iemand langer in Nederland
is of wil blijven, gaat het inburgeringsaspect en het zich richten op de toekomst
en de zekerheid daaromtrent een grotere rol spelen. Daartegenover staat de
onthechting ten opzichte van het eigen land. In beginsel vinden wij dat het
iemands verantwoordelijkheid is om zijn land mee te helpen opbouwen als er
daar weer goede omstandigheden zijn. Het zijn immers vaak de hogeropgeleiden
die naar Nederland zijn gekomen. Die kunnen bij die opbouw juist een belangrijke
rol spelen. Er zal ongetwijfeld iemand stellen dat wij daarmee onzekerheid
creëren. U ziet het, voorzitter, ik had al wat verwacht! Daar zit iets
in en ik geef dat ook direct toe. Over een ding bestaat echter geen onzekerheid:
Nederland biedt asielbescherming tegen vervolging en tegen situaties die zo
ernstig zijn dat wij niemand er naartoe terug kunnen laten keren. De doelstelling
van het asielbeleid, meer nadruk op de tijdelijkheid van bescherming, en de
verantwoordelijkheid om je eigen land weer op te bouwen, hebben ertoe geleid
dat het CDA ervoor heeft gekozen van drie naar vijf jaar te willen. Bovendien
sluit dit ook aan bij de verblijfsvergunning voor reguliere vreemdelingen,
die ook pas na vijf jaar van bepaalde naar onbepaalde tijd kan worden overgezet.
Tot slot, het Vluchtelingenverdrag en artikel 3 van het Europese verdrag voor
de rechten van de mens stellen zelfs niet dat een status voor onbepaalde tijd
niet mag worden ingetrokken, laat staan dat een verlenging van een tijdelijke
status tot vijf jaar zou worden tegengegaan.Mevrouw Halsema (GroenLinks):Ik heb een vraag bij uw amendement om de tijdelijke bescherming op te
rekken naar vijf jaar. Ik wil het verbinden aan wat u eerder heeft gezegd
over gezinshereniging. U vindt ook dat de tijdelijke statushouder geen recht
op gezinshereniging zou moeten hebben. Begrijp ik het goed dat u het aanvaardbaar
vindt ouders en kinderen, man en vrouw niet drie maar vijf jaar gescheiden
te houden?De heer Wijn (CDA):Hier ligt het iets genuanceerder. U vroeg daarnet: hoe kijkt u daar tegenaan?
Ik heb toen gezegd: wij respecteren het recht op familylife uit artikel 3.
Ik kom eigenlijk ook terug op de vraag die de heer Rouvoet heeft gesteld.
Hij heeft ook in andere interrupties steeds aangegeven dat hij op een aantal
punten een verslechtering ziet voor de A-status. Daar heeft hij wel een punt.
Wij zeggen dat wij sowieso meer willen uitgaan van tijdelijke bescherming
en dat dit in balans komt met het voorliggende wetsvoorstel. Wij hebben daarop
een aantal wijzigingsvoorstellen ingediend. Mocht de rechter straks toch een
rechtens relevant belang voor doorprocederen zien en zeggen dat het feitelijk
toch weer toe gaat naar twee soorten statussen, dan moeten wij op dat moment
het hele voorzieningenpakket nog maar eens goed bekijken.Mevrouw Halsema (GroenLinks):Voorzitter! De heer Wijn zegt nu eigenlijk: als de rechter het goedvindt,
willen wij aan een beperkte categorie weer wel gezinshereniging toestaan,
maar zelf ondernemen wij niks en als de door ons voorgestelde verruiming in
de wet komt, dan zal dit betekenen dat mensen vijf jaar van elkaar gescheiden
worden. Dat houdt hij gewoon staande en verder verwijst hij naar de rechter.De heer Wijn (CDA):Wij hebben duidelijke eisen voor gezinshereniging, onder andere de inkomenseis.
Voor de rest heb ik gezegd dat mensen die uit onveilige landen komen, altijd
naar Nederland toe mogen komen. VVTV-houders krijgen nu dat extra recht van
gezinshereniging, terwijl de staatssecretaris zegt dat dit eigenlijk niet
nodig is. Dan hoeven wij dat extra recht dus ook niet te geven, want dan bestaat
het blijkbaar al in de praktijk. Sterker nog, als het wel wordt gegeven, wordt
de boel onnodig gemakkelijk gemaakt. Er speelt hier veel meer mee. Nu wordt
een status voor bepaalde tijd van drie jaar voorgesteld. Wij willen die periode
naar vijf jaar brengen. Laten we eerst eens bekijken hoe daarop wordt gereageerd.
Vervolgens zeg ik dat wij als straks blijkt dat er teruggesplitst gaat worden
naar A-statushouders en VVTV-houders, het hele voorzieningenpakket opnieuw
moeten bekijken. Dat heeft de heer Rouvoet ook al gezegd en daarmee ben ik
het eens.De heer Rouvoet (RPF/GPV):Dat heeft de heer Rouvoet niet gezegd, maar wat ik wel heb gezegd, ga
ik nu niet precies herhalen. Ik heb niet gezegd dat wij het dan nog eens moeten
bekijken. Ik heb gezegd dat wij nu beslissingen nemen en dat wij moeten bekijken
of wij de verslechteringen voor verdragsvluchtelingen acceptabel vinden.Mag ik de woorden van de heer Wijn op dit punt als volgt samenvatten,
voorzitter? Hij zegt: de heer Rouvoet heeft wel een punt, maar we doen er
niks mee, tenzij de rechter ook vindt dat de heer Rouvoet een punt heeft.
Is dat een adequate samenvatting?De heer Wijn (CDA):Ik vind dat in de balans die nu voorligt VVTV'ers er te fors op vooruitgaan.De heer Rouvoet (RPF/GPV):Nu snijdt u een nieuw discussiepunt aan. U vindt dus op dit moment niet
dat u op welk punt ook iets moet bedenken voor de verslechtering van de positie
van verdragsvluchtelingen. U ziet het punt wel, maar laat het liggen, behalve
als de rechter straks zegt dat hij ruimte ziet om wat te doen. Dan wilt u
er nog wel over praten. U ziet ruimte, maar doet er niets mee.De heer Wijn (CDA):Ik zie dat op dit moment inderdaad de A-status- houders er voor een deel
op achteruitgaan. Daar tegenover zie ik dat de VVTV-houders, dus de niet-
verdragsvluchtelingen, maar de oorlogsontheemden, er fors op vooruitgaan.
Je kunt het van twee kanten benaderen. U zegt: de A-status moet verder omhoog.
Als het effect daarvan is dat de VVTV'er er daarmee ook op vooruitgaat, dan
wordt het mij te veel van het goede. Dus het gaat gewoon om de balans die
nu in dit pakket voorligt. Op het moment dat dit pakket uit elkaar wordt getrokken
en er weer twee statussen komen, zullen wij ons opnieuw buigen over de voorzieningen.
Maar wij praten nu over het voorliggende wetsvoorstel en de balans daarin.De heer Dittrich (D66):Ik wil terug naar het punt van drie en vijf jaar. Ik hoor de heer Wijn
zeggen dat er vaak sprake is van asielzoekers met een hoge opleiding die eigenlijk
nodig zijn voor de opbouw van hun land van herkomst waaruit zij zijn gevlucht
uit vrees voor vervolging. Nu is mijn vraag of zijn analyse wel klopt. Is
het logisch dat het CDA voor vijf jaar tijdelijke onzekerheid in Nederland
pleit? Dit is dan toch onzin. In de optiek van de heer Wijn moeten die mensen
sneller terug naar het land van herkomst om het te helpen opbouwen. Hij zou
als hij zijn eigen redenering volgt, ook voor een vergunning voor bepaalde
tijd van drie jaar moeten zijn. Wil hij daarop reageren?De heer Wijn (CDA):Bij een vergunning van drie jaar kan men in jaar vier en in jaar vijf
niet meer worden gevraagd terug te gaan naar het eigen land. Ik wil bereiken
dat betrokkenen zowel in jaar één, jaar twee, jaar drie, jaar
vier en jaar vijf als het beter gaat in het land van herkomst, terug moeten
om te helpen dit land opnieuw op te bouwen.De heer Dittrich (D66):Bij de regeling van drie jaar hoort dat je binnen drie jaar zekerheid
hebt of je mag blijven of niet. In het voorstel van de heer Wijn ontstaat
die zekerheid pas na vijf jaar.De heer Wijn (CDA):Dit klopt. Ik heb al gezegd dat wij mensen bescherming willen bieden tegen
vervolging en oorlogsgeweld gedurende de periode van vijf jaar, maar indien
nodig ook daarna. Vervolgens is het de vraag wanneer de status nog kan worden
ingetrokken en betrokkene ervan overtuigd wordt dat hij moet meehelpen bij
de wederopbouw van zijn land. Wij vinden dat die periode op vijf jaar moet
worden gesteld. Volgens het wetsvoorstel kan dit alleen worden gevraagd tijdens
de eerste drie jaar, maar ik vind dat dit ook nog in het vierde en vijfde
jaar mogelijk moet zijn.De heer Dittrich (D66):Toch klopt die redenering niet. Ik wil het de heer Wijn nog eens voorhouden.
Vijf jaar onzekerheid betekent volgens het CDA dat aan het einde van die vijfjaarsperiode
nog kan worden gezegd: nu kunt u terug naar uw eigen land om dit te helpen
opbouwen. Terwijl de mensen bij de keuze voor een periode van drie jaar al
na drie jaar duidelijkheid hebben en al na drie jaar kunnen terugkeren. Vanuit
die redenering zou de heer Wijn juist voor het wetsvoorstel moeten zijn.De heer Wijn (CDA):Johan Cruyff zou nu zeggen: bent u nou zo slim of ben ik nou zo dom. Als
iemand hier komt, krijgt hij de zekerheid dat hij bescherming geniet zolang
dat nodig is. Als vervolgens de situatie in het land van herkomst verbetert,
moet hij terug kunnen. Wij vinden dat dit gedurende de eerste vijf jaar mogelijk
moet zijn. Volgens het wetsvoorstel kan dit alleen gedurende de eerste drie
jaar, maar wij stellen voor dat ook in jaar vier en in jaar vijf van iemand
mag worden verwacht dat hij teruggaat naar het land van herkomst. Als echter
aan het einde van jaar vijf nog steeds asielbescherming nodig is, mag zo iemand
hier natuurlijk blijven. Die zekerheid bieden wij hem.Mevrouw Halsema (GroenLinks):Een van de bezwaren van het CDA tegen deze wet is dat het CDA vermoedt
dat er veel geprocedeerd blijft worden en dat er doorgeprocedeerd blijft worden.
Waarom heeft de heer Wijn niet zelf een amendement ingediend op twee statussen,
want nu laat hij het vastlopen bij de rechter en werkt hij dus zelf mee aan
het ontstaan van extra procedures.De heer Wijn (CDA):Mevrouw Halsema zegt dit, omdat zij spreekt uit het vertrekpunt van de
A-statushouder. Ik kies het vertrekpunt van de VVTV-houder. Volgens artikel
97, lid 1, van het Reglement van orde is het niet verstandig een amendement
in te dienen, indien dit de kern uit een wetsvoorstel haalt en tegengesteld
is aan de strekking van de wet. De staatssecretaris heeft steeds gezegd: de
kern van deze wet is dat we toegaan naar één status. Als ik
dit dus zou doen, dien ik een amendement in dat tegen de strekking van de
wet ingaat. Dit zou volgens het Reglement van orde geen verstandige beslissing
zijn. Bovendien zal de praktijk dit wel uitwijzen indien deze wet wordt aangenomen.
Verder sluit ik helemaal niet uit dat het CDA alsnog hiermee akkoord kan gaan.
Ik heb nu een aantal punten genoemd waarmee je misschien randvoorwaarden kunt
creëren waardoor die aanzuigende werking die wij vrezen, alsnog enigszins
kan worden getemperd. Ik voer hier natuurlijk wel een open discussie met de
staatssecretaris.Mevrouw de voorzitter! Ik kom nu te spreken over een ander element dat
de aanzuigende werking mogelijk kan temperen, het afschaffen van het driejarenbeleid.
Het CDA heeft samen met de SGP een amendement ingediend ter afschaffing van
het driejarenbeleid. Dit beleid houdt in dat iemand die drie jaar wacht op
een beslissing van de overheid, in Nederland mag blijven en vervolgens automatisch
een verblijfsvergunning voor onbepaalde tijd krijgt. Hierbij is het niet langer
van belang of iemand daadwerkelijk asielbescherming nodig heeft.Op zichzelf is hier iets voor te zeggen, want de overheid mag mensen niet
te lang in het onzekere laten. Hier staat echter tegenover dat de bescherming
van diegenen die dat nodig hebben, de kern van het asielbeleid moet zijn.
Nu kan iemand een status krijgen die geen bescherming nodig heeft, sterker
nog: de kans is groot dat deze asielzoeker geen recht heeft op bescherming.
Als hij dat recht immers wel zou hebben, zou een asielzoeker geen procedures
hoeven aan te spannen. Een procedure zou volgens ons nooit drie jaar duren
als de IND vanaf het begin af aan denkt dat asielbescherming nodig is.Op individueel niveau gaan asielzoekers, om maar aan die drie jaar te
komen, doorprocedeergedrag vertonen. Op macro geaggregeerd niveau geldt het
volgende: kom maar met zoveel mogelijk mensen naar Nederland, ook al heb je
geen bescherming nodig, want de uitvoeringsinstanties kunnen die toevloed
van mensen niet aan en daardoor krijg je uiteindelijk nog een status ook.
Kortom, er wordt zo een bonus gezet op een hoge instroom.Er wordt nu wel iets gedaan voor de oude gevallen. Ik moet toegeven dat
de heer Kamp dat voor elkaar heeft gekregen. Zij vallen niet onder de driejarenregeling.
Kan de staatssecretaris aangeven waarom er geen rechtsongelijkheid ontstaat
als iemand wel onder de nieuwe wet verder wordt behandeld, maar niet onder
de oude wet, en de driejarenregeling die zowel onder de nieuwe als
onder de oude wet van kracht is, niet op hem van toepassing is?In de brief van vorige week schrijft de staatssecretaris dat er door de
aanpassing van het overgangsrecht per jaar nog 1500 tot 2000 personen een
verblijfsvergunning krijgen. Dat zijn grote aantallen, die bij mij de vrees
oproepen dat het eigenlijk eens soort generaal pardon is. De staatssecretaris
stelt dat gedurende aantal jaren maximaal 2000 mensen een verblijfsvergunning
krijgen, zonder dat het bekend is of zij bescherming nodig hebben. Om hoeveel
jaren gaat het dan precies?Door de procedures te verkorten verwacht de staatssecretaris dat de kans
dat een vreemdeling onder de nieuwe wet op basis van het driejarenbeleid een
status krijgt, tot een minimum wordt beperkt. Dat is nog maar de vraag. Er
zijn inderdaad elementen die de procedure versnellen. Maar er is ook het risico
van de aanzuigende werking. Verder wordt de tijd die nodig is voor een beroep
voortaan automatisch bijgeschreven en creëert soms ook een hoger beroep
een extra periode. Momenteel neemt de Raad van State overigens pas na één
jaar en acht maanden een beslissing in een zaak.Als de staatssecretaris het driejarenbeleid eigenlijk een dode letter
vindt, dan moet hij ook kunnen instemmen met de afschaffing ervan. De CDA-fractie
vindt het echter geen dode letter en daarom willen wij het driejarenbeleid
niet afschaffen. Voor de goede orde: ik nodig de VVD-fractie uit om met ons
mee te doen.Voorzitter! Ik denk dat ik hiermee voldoende heb gezegd over de aanzuigende
werking van het gekozen statussysteem, de mogelijke beperking daarvan en de
relatie met enkele amendementen.Ik ga nu in op een belangrijk risico van het systeem dat de regering voorstelt.
Zij stelt namelijk dat door te kiezen voor dit systeem er geen rechtens relevant
belang om door te procederen meer is voor iemand die de verblijfsvergunning
voor bepaalde tijd verkrijgt. Nu procederen veel mensen door die een VVTV
hebben gekregen, om een A-status te krijgen. Hierdoor kunnen zij in aanmerking
komen voor een hoger voorzie- ningenniveau. Dat krijgen ze nu direct en dat
moet de reden om door te procederen wegnemen. Dit zou op moeten wegen tegen
de mogelijkerwijs grotere instroom.Het is echter de vraag of de stelling van de staatssecretaris dat er geen
rechtens relevant belang om door te procederen meer is, bij de rechter stand
houdt. De staatssecretaris focust voortdurend op het voorzieningenniveau.
Ik weet niet of hij gelijk heeft. Tijdens het wetgevingsoverleg bleek dat
er toch een rechtens relevant belang aanwezig was op het gebied van de volksverzekeringen.
Deze verzekeringen worden namelijk alleen uitgekeerd aan ingezetenen en dat
ben je pas als je een sterke juridische binding hebt met Nederland. Iemand
met een status op de a-grond, de verdragsvluchteling, heeft die binding eerder
dan iemand met dezelfde status op de VVTV-grond. Dat was een verrassing, na
alle woorden van de staatssecretaris. De op het wetgevingsoverleg wel erg
nonchalant opererende minister Vermeend heeft dit pas de dag voor dit debat
met een brief rechtgetrokken. Ik geef een citaat: "De Sociale verzekeringsbank
beoordeelt de juridische binding uitsluitend aan de hand van een verblijfsvergunning
en betrekt daarbij uitdrukkelijk niet de gronden die tot verlening hebben
geleid. Ook in de huidige uitvoeringspraktijk is dit reeds het geval". Dat
is nogal logisch, voorzitter, want de soort status hangt momenteel direct
samen met de verleningsgrond. Wanneer, vanaf welk moment, is iemand met een
verblijfsvergunning bepaalde tijd asiel een ingezetene? Voor ons was dit een
verrassing; misschien was het dat ook voor de staatssecretaris. Heeft hij
na dat bewuste wetgevingsoverleg alle voorzieningen aan een mogelijk rechtens
relevant belang getoetst?Voorzitter! Wij moeten niet alleen kijken naar het voorzieningenniveau
maar ook naar de intrekmogelijkheden. De staatssecretaris dient dit breed
te bespreken. Tegen die achtergrond zou er nog een reden kunnen ontstaan om
door te procederen Wij vrezen dat er wel degelijk sprake kan zijn van een
rechtens relevant belang. Dat heeft met het volgende te maken. De huidige
A-status wordt slechts onder uitzonderlijke omstandigheden ingetrokken, bijvoorbeeld
bij crimineel gedrag. Een A-status wordt nooit ingetrokken vanwege veranderde
omstandigheden in het land van herkomst. Deze omstandigheden moeten zich immers,
volgens de staatssecretaris, voldoende hebben bestendigd. Dat kan nooit binnen
drie jaar het geval zijn. De staatssecretaris heeft gezegd dat dit zijn interpretatie
is van het UNHCR-handboek. De feitelijke praktijk geeft aan dat een A-status
eigenlijk nooit wordt ingetrokken.Een VVTV-status wordt echter ingetrokken zodra de situatie in het land
van herkomst is verbeterd. Er is dus geen formele eis aan de duurzaamheid
ervan. Daarmee is de feitelijke rechtspositie van iemand met een verblijfsvergunning
voor bepaalde tijd asiel op basis van de ene reden dus beter dan die van iemand
met de andere grond. "Iemand die op basis van een VVTV-grond is toegelaten,
kan zich dus niet zo vrij op de Nederlandse samenleving richten en heeft er
om die reden dus een belang bij dat hij alsnog de a-reden krijgt als hij denkt
daar recht op te hebben, omdat hij daarmee op langere termijn de zekerheid
heeft die hij anders niet heeft." Ik citeer nu de heer Kamp.Voorzitter! Dit kan allerlei gevolgen hebben. Ik noem vijf bedachte voorbeelden,
waarbij er rekening mee moet worden gehouden dat de praktijk doorgaans creatiever
is dan wij hier kunnen bedenken. Het rechtens relevante belang ontstaat in
deze voorbeelden niet pas op het moment van intrekken maar eerder, op het
moment van verlenen of ten tijde van het bezit van de verblijfsvergunning,
zonder dat een intrekking concreet aan de orde behoeft te zijn.1. Iemand wil in Nederland politieke activiteiten ontplooien, zoals hij
in zijn land van herkomst deed. Hij heeft echter een status op de VVTV-grond
gekregen en loopt dus een risico op tussentijds intrekken. Totdat daarover
zekerheid bestaat, durft hij daarom in Nederland geen politieke activiteiten
te ontplooien.2. Iemand zoekt werk, maar een bedrijf wil hem niet aannemen omdat de
verblijfsvergunning elk moment kan worden ingetrokken, zulks gelet op de grond
waarop die vergunning is verleend. De statushouder kan wel zeggen dat hij
verwacht een eventuele procedure te winnen, maar door de grond waarop de status
is verleend, heeft hij de schijn tegen. De vraag is wat de werkgever hiermee
doet. Hij kan zeggen: ik neem je niet aan.3. Iemand twijfelt of hij zijn kind naar het HAVO of naar de MTS moet laten gaan. Bij een grotere kans op intrekking kiest hij eerder
voor een beroepsopleiding dan voor een algemeen vormende opleiding.4. Iemand is bang dat bewijsmateriaal verloren gaat tussen het moment
van statusverlening en het moment van een mogelijke intrekking. Of het is
mogelijk dat een getuigenis door de IND terzijde wordt gelegd, terwijl de
statushouder het daar niet mee eens is. Het is mogelijk dat de getuige op
het moment van intrekking niet meer beschikbaar is om het nog eens aan de
orde te stellen en om nog eens door te vragen.5. Iemand heeft grote psychische schade omdat zijn vluchtverhaal niet
is erkend.Voorzitter! Graag verkrijg ik op elk van deze voorbeelden een reactie
van de staatssecretaris. Hij heeft met zoveel woorden erkend dat er best gevallen
kunnen zijn waarin er inderdaad een rechtens relevant belang is. De heer Cohen
zei met betrekking tot het vijfde voorbeeld in het wetgevingsoverleg: "Wij
hebben begrip voor het veelal psychologische, maar soms ook rechtens relevante
belang dat er is bij die behoefte aan erkenning." Maar, zo verzekert hij vervolgens,
dan zal de rechter een afweging maken tussen het individuele belang van doorprocederen
versus het algemene belang om de capaciteit van de IND en de rechtbanken niet
te veel te belasten. Maar als er een belang is van de individuele vergunninghouder,
de IND daar in het individuele geval een beperkte tijd aan moet besteden –
ik meen dat er een standaardtermijn van 2,8 uur is – en de rechter wordt
geconfronteerd met een individuele zaak, hoe kan de staatssecretaris er dan
zo zeker van zijn dat het abstracte algemene belang de doorslag zal geven?
Kan de staatssecretaris deze belangenafweging nog eens nader toelichten? Ik
moet zeggen dat ik de mogelijke houding van de onafhankelijke rechter nog
niet helemaal kan voorzien. Met respect voor de rechterlijke macht, maar je
krijgt wel eens de indruk dat de rechter "tegendraadser" wordt naarmate de
politiek restrictiever wil optreden. De rechter gaat soms ook op de stoel
van het bestuur zitten. In relatie tot Pakistan, Afghanistan en Nederland
hebben wij daar wel eens over gefilosofeerd.Wat ik zojuist heb gezegd voor het tussentijds intrekken, geldt natuurlijk
op dezelfde wijze voor de omzetting van een verblijfsvergunning voor een bepaalde
tijd naar een verblijfsvergunning voor onbepaalde tijd. Na drie jaar staat
men wederom tegenover elkaar. De asielzoeker wordt dan opnieuw getoetst aan
exact dezelfde gronden. De asielzoeker moet kunnen aantonen dat hij gronden
heeft om de vergunning voor onbepaalde tijd te krijgen. Deze bewijslast wordt
extra moeilijk als er discussie ontstaat over de bewijsvoering van drie jaar
geleden. Het geheugen kan zijn afgenomen, het is mogelijk dat getuigen niet
meer beschikbaar zijn of bewijsmateriaal is niet meer beschikbaar. Kan de
staatssecretaris hierop reageren?Ik vermoed dat de staatssecretaris eigenlijk ook niet zo zeker is van
zijn zaak. Hij had namelijk oorspronkelijk behoefte aan een extra slot op
de deur. Die term is een eigen leven gaan leiden. Dat extra slot was dat het
toekennen van een status niet zou worden gemotiveerd. De redenering was dat
iemand die niet weet waarom hij geen verblijfsvergunning krijgt, daartegen
dan ook niet in beroep kan gaan.Tegelijkertijd stelde de staatssecretaris dat het wel geven van een motivering
niet zou leiden tot beroep om een betere grond van verlening te krijgen. Kan
de staatssecretaris dit nogmaals bevestigen?Met het amendement op stuk nr. 17 wordt voorgesteld artikel 40, lid 2,
waarin stond dat er geen motivering nodig was, te schrappen. Allereerst gaat
het hier om een principieel punt. In het gehele bestuursrecht geldt het motiveringsbeginsel.
Het is een beginsel van behoorlijk bestuur en dat kan niet zomaar terzijde
worden geschoven. Bovendien zou je een intern ambtelijk stuk op basis waarvan
de beschikking zou worden genomen en waarop dus wel degelijk een motivering
bestaat, niet eens geheim kunnen houden, want er is een Wet openbaarheid van
bestuur en er is een Wet bescherming persoonsgegevens. Door die motivering
meteen te geven, voorkomen wij dus procedures.Het niet motiveren zou ook wel eens in strijd kunnen komen met de doelstelling
om de kwaliteit van de beschikkingen te verbeteren. Je loopt immers het risico
dat de IND stopt met het onderzoek zodra zich een grond voordoet om de verblijfsvergunning
te verlenen.Ik kom tot een voorlopige conclusie. Het wetsvoorstel lijkt in theorie
en op papier misschien goed, maar de kans is groot dat het in de praktijk
omkukelt.Mevrouw Halsema (GroenLinks):Op mijn vraag over de twee statussen zei de heer Wijn heel gemakkelijk
dat het wel destructief zal zijn. Wij hebben dat natuurlijk gecontroleerd.
Het is niet het geval. Het is misschien een verschil in stijl van politiek
bedrijven. Wij hebben ook forse kritiek op de wet, maar wij hebben ook een
alternatief gepresenteerd hoe het naar ons idee dan wel moet. Dat mis ik eerlijk
gezegd in het betoog van de heer Wijn. Het enige dat hij zegt, is dat de zaak
maar moet doorgaan en bij de rechter kapot moet gaan. Dat is eigenlijk zijn
enige alternatief.De heer Wijn (CDA):Wij bespreken nu een wetsvoorstel en de regering regeert. Wij stellen
concrete alternatieven voor door met amendementen te komen. Als die worden
aangenomen en de staatssecretaris een overtuigend verhaal houdt, kunnen wij
misschien akkoord gaan met het voorstel. Ik heb zojuist allerlei risico's
aangegeven. De vraag is of wij die aandurven. Ik hoor graag van de staatssecretaris
waarom wij het risico niet lopen of waarom het meevalt. Als het wel gebeurt,
moeten wij hier bespreken wat verder te doen met de dan ontstane situatie.Na de voorbeelden van mogelijk rechtens relevante belangen en de kennelijke
onzekerheid van de staatssecretaris hieromtrent, kom ik voorlopig tot de conclusie
dat de basis smal en onzeker is.De staatssecretaris heeft wel eens gezegd dat de Kamer zeer voorzichtig
moet zijn met amenderen. Het is volgens hem een heel ingewikkeld bouwwerk,
deze wet. Het kan grote gevolgen hebben als je er een steen uithaalt. Kan
de staatssecretaris de gevolgen beschrijven van het eruit halen van een motiveringsvereiste
of het eruit halen van andere stenen en ieder geval van deze steen? Kukelt
de hele boel dan in elkaar?Zojuist heb ik betoogd dat de wet aanzuigende elementen heeft door alle
houders van een vergunning voor bepaalde tijd het voorzieningenpakket van
een verdragsvluchteling te bieden. Als het onverhoopte gebeurt,
wil de staatssecretaris dan weer verschillende voorzieningenpakketten introduceren?De heer Rouvoet (RPF/GPV):Voorzitter! Staat u mij toe dat ik de heer Wijn de suggestie aan de hand
doe om herstel van de motiveringsplicht niet het verwijderen van een steentje
uit het bouwwerk te noemen, maar het toevoegen van een extra steentje. Hij
voegt namelijk iets toe.De heer Wijn (CDA):Voorzitter! Ik heb geen probleem met die kwalificatie.Er is nog een reden waarom deze wet in de praktijk zou kunnen vastlopen.
Het personeel van de IND vreest grote chaos door de nieuwe wet, zo kopte Trouw
gisteren. Voor de rechters zou wel eens hetzelfde kunnen gelden. Maar het
is nu al een chaos. Uit de praktijk hoor je verhalen over zeer lange wachttijden.
De IND heeft een achterstand van 54.000 zaken; bij de rechter is dat 45.000
zaken. Het COA moet groeien naar een capaciteit van 80.000 opvangplaatsen
en het regent klachten van de ombudsman. De ondernemingsraad van de IND pleit
voor uitstel, totdat de organisatie voldoende op orde is. Men loopt nu al
achter de feiten aan en dan komt een nieuwe wet daar nog eens overheen. De
IND gaat ervan uit dat volgend jaar een voorraad van 53.000 bezwaarzaken moet
worden weggewerkt. Men vreest dat dit aantal verder zal oplopen, omdat de
rechter veel zaken zal vernietigen en terugverwijzen. Deelt de staatssecretaris
die vrees?Voorts verwacht men een daling van de productie, doordat aan de nieuwe
wet moet worden gewend en doordat ervaren personeel zich moet bezighouden
met allerlei projecten. Ziet de staatssecretaris het ook dat de productie
kan dalen, doordat er ervaring moet worden opgedaan?Tot slot wil de ondernemingsraad de tijdsnormen die nu voor bepaalde handelingen
bestaan – je mag bijvoorbeeld 2,8 uur doen over een beschikking in eerste
aanleg –, opnieuw bekijken. Als bijvoorbeeld de motiveringseis tot stand
komt, zal dat ook weer tot extra werk leiden.De heer Kamp (VVD):U geeft aan hoeveel procedures er wel niet zijn en dat iedereen vast is
gelopen in die procedures, maar u begrijpt toch dat de nieuwe wet erop gericht
is om het aantal procedures te verminderen. Biedt niet juist deze wet de beste
aanpak om zo gauw mogelijk dat probleem op te lossen?De heer Wijn (CDA):Als het erom gaat hoe je deze wet beoordeelt, dan heb ik daar zo-even
een aantal opmerkingen over gemaakt. Dat is één. In de tweede
plaats wijs ik op het volgende. Natuurlijk moeten die achterstanden weg, want
54.000 is veel te veel. Er is een scenario dat bij de rechters de achterstanden
op gaan lopen tot 100.000 zaken. Nu, dat kan niet; dan ben je dus helemaal
vastgelopen. Maar de vraag is, wat erger is. Als je daar nu nog eens een nieuwe
wet overheen invoert, dan moet men daaraan wennen. Immers, de staatssecretaris
zegt bewust ergens dat hij een juridische cesuur wil. Kortom, dan zeg je dus
eigenlijk: we gaan allerlei nieuwe juridische begrippen opnieuw uitleggen.
Als je dat nog eens bovenop die problemen stapelt, dan kon je wel eens veel
verder van huis zijn.De heer Kamp (VVD):Maar als je nu doorgaat op de oude voet en alle bezwaarmogelijkheden in
stand laat, je niet één beslissing neemt maar drie beslissingen
blijft nemen, dan betekent dit dat je nog ik weet niet hoelang doorgaat met
veel te veel procedures. Je moet toch zo gauw mogelijk daarmee stoppen en
zo gauw mogelijk tot minder procedures komen, om dan te bereiken dat je die
achterstand kunt gaan inhalen? Wat u doet, is de zaak maar verder vooruitschuiven
en de problemen nog groter laten worden. Dat is heel onverstandig.De heer Wijn (CDA):Ik ben het met u eens dat die achterstanden moeten worden weggewerkt.
Daar moet ook wat aan gedaan worden. Maar nu komt daar een volstrekt nieuw
wetssysteem overheen; daar moet men ervaring mee opdoen: nieuwe juridische
termen, enz. Welnu, dan is daar een tussenweg mogelijk. Dan zou je bijvoorbeeld
kunnen zeggen: we wachten met het invoeren van een nieuwe wet, totdat die
achterstanden voor een stuk ingelopen zijn. De staatssecretaris zegt dat dit
ook kan, want de capaciteit schijnt vergroot te zijn en ook hoor ik hem zeggen
dat de kwaliteit van de medewerkers is verbeterd. Dat zou suggereren dat sowieso
het probleem langzaam al in de hand begint te komen. Of dat waar is, moet
de staatssecretaris maar zeggen, maar dat suggereert al iets. Je kunt dus
zeggen: uitstel van de wet.Wat je ook zou kunnen zeggen, is het volgende. We hebben op dit moment
deze wet voorliggen en laten we nu bijvoorbeeld eens elementen invoegen die
de procedure inderdaad versnellen. Ik noem bijvoorbeeld: standaard schorsende
werking in plaats van een procedure om een voorlopige voorziening. Dat kun
je zo in de huidige wet inbouwen. Er zijn dus meerdere scenario's mogelijk.
Als een organisatie achter de feiten aanloopt, kost dat altijd heel veel extra
werk. Als je die organisatie ook nog eens een heel nieuw wetssysteem laat
uitvoeren terwijl daar zes, zeven grote projecten lopen, is het de vraag of
zij dat aankan en of je dan niet verder van huis komt. Denkt u met ons na
over andere mogelijkheden.De heer Kamp (VVD):Dat nieuwe wetssysteem is juist bedoeld om heel grote problemen op te
lossen. U schetst nu een aantal alternatieven. Je zou inderdaad een aantal
zaken in de huidige wet kunnen veranderen, maar dat alles bij elkaar is een
ingrijpende verandering. Dat moet met het veld besproken worden en via de
Raad van State. Voordat wij weer zover zijn als nu, zijn wij twee jaar verder.
Dat betekent dat er twee jaar helemaal niks gebeurt. Alle problemen die u
net hebt geschetst, zijn dan nog groter. U geeft eigenlijk aan dat wij de
problemen alleen maar nog groter zouden maken, als wij zo dom zouden zijn
om uw voorstellen te volgen.De heer Wijn (CDA):Neen, dat zeg ik juist niet. Dan luistert u echt niet goed. De staatssecretaris
zegt dat de capaciteit van de IND is vergroot en nog verder wordt vergroot.
Wij zien dat het aantal zittingsplaatsen voor de vreemdelingenrechters is
uitgebreid. Wij zien tegelijkertijd, zo zegt de staatssecretaris, dat de kwaliteit
van het IND-personeel wordt verbeterd en dat dus de kwaliteit van de beschikkingen
beter wordt. Je ziet dat de achterstand langzaam wordt ingelopen. Het gaat
dus al iets beter. Als je vervolgens in die chaos een heel
nieuwe wet eroverheen stort, kun je verder van huis raken doordat je steeds
meer achter de zaken aan loopt. Er zijn legio mogelijkheden. Een mogelijkheid
die ik nog niet heb genoemd en die u suggereert, is dat je sommige elementen
uit deze wet eerder introduceert. Je kunt pleiten voor uitstel. U zegt zelf
dat de hogerberoepsmogelijkheden bij de Raad van State op een bepaald punt
moeten kunnen worden uitgebreid; doe dat dan pas als de bouwkundige voorzieningen
gereed zijn. U bent zelf ook heel wel in staat om faseringen aan te brengen.
Dat is uw amendement.De heer Kamp (VVD):U bent nu in uw eigen val gestort. U heeft vele van de huidige problemen
geschetst. Er ligt een wetsvoorstel dat inhoudt dat wij alle mogelijkheden
beëindigen om door te procederen. Verder vallen alle bezwaarschriften
weg. Eerst namen wij drie keer beslissingen met drie keer bezwaar en beroep,
waarvoor nu één beslissing in de plaats komt. Dat is een grote
ingreep, gericht op het verminderen van de procedures, waardoor ruimte wordt
geboden aan de IND om de grote achterstand in te halen. Nu zegt u: ga nog
maar even op de oude voet door, want het loopt toch best aardig. Net daarvoor
heeft u echter geschetst dat het juist zo'n grote puinhoop is. U moet zelf
inzien dat het wetsvoorstel de enige uitweg uit de problemen biedt.De heer Wijn (CDA):U wilt niet snappen wat ik zeg. Ik zeg dat het op dit moment een chaos
is. De staatssecretaris is er heel optimistisch over en zegt dat het al beter
gaat, maar voorlopig is die chaos er nog en loopt de IND achter de feiten
aan. Is het dan niet een veel groter risico om daar een heel nieuw wetssysteem
over uit te storten? Je hebt opleidingen nodig, de computersystemen moeten
worden aangepast; er moeten allerlei dingen worden gedaan. De OR van de IND
geeft aan: kijk uit, want de kans is groot dat wij dan nog verder van huis
zijn. Dan is het toch heel reëel dat ik dat probleem hier voorleg aan
de staatssecretaris? De heer Dittrich zegt dat wij de wet niet kunnen invoeren
als de organisaties er nog niet klaar voor zijn. Als je het daarmee eens bent,
is de vraag wat je dan doet. Je kunt dan uit meerdere mogelijkheden kiezen
en bijvoorbeeld de wet iets later invoeren. Over dat idee van de heer Dittrich
kunnen wij heel goed nadenken. De praktijk is toch altijd anders dan wat wij
hier op papier bedenken. Wij hebben tot nu toe gezien dat de praktijk weerbarstiger
is dan wat in theorie zo mooi lijkt. Ik heb net aangegeven welke praktische
kanttekeningen ik nog heb bij de theoretische wet.Voorzitter! De staatssecretaris heeft al iets gezegd over de wijze van
invoering. In de Volkskrant van vanochtend zegt de voorzitter van de vreemdelingenkamer
in Den Haag: "Het zal in ieder geval niet zo zijn dat we ten koste van de
mensen die al langer wachten alles op alles zetten om die halfjaarstermijn
voor de nieuwe zaken te halen."Ik dacht dat de afspraak zou zijn: nieuwe zaken worden met voorrang behandeld
en de oude zaken zetten wij apart; wij zien wel hoe dat verder loopt. Het
lijkt erop alsof het overleg met de rechtbanken niet helemaal goed is gelopen.
Kan de staatssecretaris daarop ingaan?Dan komt de vraag waar ik naartoe wil. Op grond van welke feiten en omstandigheden
heeft de staatssecretaris concrete aanwijzingen of een redelijk vermoeden
om het COA, de IND, de rechtbanken en de Raad van State voldoende in staat
te achten om de nieuwe wet in te voeren?Staatssecretaris Cohen:Objectieve maatstaven!De heer Wijn (CDA):Het zou heel mooi zijn als de staatssecretaris daarmee kwam. Ik wilde
al vragen of hij dat nader kan kwantificeren.Voorzitter! Ik heb een aantal amendementen ingediend. Met het oog op de
tijd zal ik hier niets over zeggen, tenzij iemand daar vragen over heeft.Ik kom op de rol van de rechter in hoger beroep. In eerdere overleggen
heb ik al eens aangegeven dat de rechter naar ons idee te vaak op de stoel
van de bestuurder gaat zitten. Nu komt er hoger beroep. Is de staatssecretaris
van plan om dat ook zelf in te stellen? Bij de invoering van een nieuwe wet,
maar niet alleen dan, kunnen uitspraken van de rechter als neveneffect hebben
dat zij een bijdrage leveren aan de rechtsontwikkeling. Baukema en Franken
hebben hierover in respectievelijk NTB en het Nederlands Juristenblad artikelen
gepubliceerd. Zij suggereren om een systeem van prejudiciële vragen in
te voeren. Dat zou bijvoorbeeld bij vreemdelingenbewaring kunnen gelden. Daartoe
kan desgewenst per categorie hogerberoepszaken worden besloten. Het schept
ruimte voor de rechter bij het uitoefenen van zijn rechtsvormende functie,
doordat de hogerberoepsrechter door zo'n verlofstelsel voor de rechtseenheid
relevante zaken kan selecteren. Met name voor die categorieën waarvan
verwacht wordt dat een zeer hoog percentage van de door de eerste instantie
teleurgestelde asielzoekers hoger beroep instelt, is dat wellicht een goede
oplossing. Dit sluit ook enigszins aan bij de gedachte die achter dat hoger
beroep zit. Wil de staatssecretaris zijn gedachten hier eens over laten gaan?Wij hebben voorgesteld om een inburgeringstoets verplicht te stellen voor
mensen die een status voor onbepaalde tijd willen. Verder willen wij opnemen
dat vreemdelingenbewaring ook mogelijk moet zijn ter vaststelling van de identiteit.
Kan de staatssecretaris aangeven in hoeverre de 504-uursprocedure in het AC
helpt om de identiteit van de asielzoeker aan het begin van de procedure vast
te stellen?De heer Middel (PvdA):Waar kiest u nu voor? Gaat u mee in het idee, zoals dat in eerste instantie
door de heer Kamp is verwoord voor de onderzoeksperiode – u rekent die
nu bij de AC-procedure – of kiest u voor inbewaringstelling voor het
geval er geen duidelijkheid bestaat over de identiteit?De heer Wijn (CDA):Ik kies voor beide. Ik kies dus voor vaststelling van de identiteit. Aan
het begin van de procedure kan het handig zijn om de asielzoeker permanent
ter beschikking te hebben om achter zijn identiteit te komen. Bij de uitzetting
kan het echter ook van belang zijn om daaraan voorafgaand een bewaring ter
fine van vaststelling van de identiteit te hebben. U hebt het nu over begin.
De heer Kamp heeft in dat verband een 504-uursprocedure voorgesteld.De heer Middel (PvdA):Neen, een 48-uursprocedure met daarin een knip van maximaal drie weken
wachten.De heer Wijn (CDA):Dus een procedure met drie weken wachten. Als je dat uitrekent, kom je
op 504 uur.De heer Middel (PvdA):Ja, maar de vraag was of de asielzoeker van wie de identiteit niet duidelijk
is, in uw optiek de kans loopt om meteen in bewaring te worden gesteld.De heer Wijn (CDA):Ja, die kans loopt hij dan. Ik heb echter net al gezegd dat er natuurlijk
wel goede waarborgen moeten zijn. Toen wij in Denemarken waren, hebben wij
dat systeem kunnen aanschouwen. Daar is het mogelijk om dit in bepaalde gevallen
te doen. Daarom heb ik zojuist gefilosofeerd over de rechtsbescherming, want
die hoort daar natuurlijk wel bij. Wat de uitzetting betreft...De heer Middel (PvdA):De uitzetting is een ander verhaal. Het gaat mij om de situatie wanneer
men binnenkomt. Is het dan uw 504-uursprocedure of is het dan bewaring? Of
zijn beide mogelijk? Als dat het geval is, is het de vraag waar dan het criterium
ligt.De heer Wijn (CDA):Beide zijn mogelijk. De ambtenaren die zich daarmee bezighouden –
dat zijn grofweg dezelfde ambtenaren die nu kunnen besluiten tot inbewaringstelling
van vreemdelingen – moeten die afweging volgens mij kunnen maken.Voorzitter! Ik kom tot een afronding. Ik realiseer mij dat de inbreng
van het CDA toegespitst was op procedures en een aantal aanscherpingen van
de wet- en regelgeving. Verder hebben wij, met name in het begin, statistieken
gebruikt. Achter die procedures en statistieken gaan evenwel mensen schuil.
En daar gaat het ten diepste wel om. Iedere asielzoeker heeft een eigen verhaal
en heeft een eigen hoop op een goede toekomst. Dat maakt de keuzes die wij
moeten maken bij de oordeelsvorming over dit wetsvoorstel niet eenvoudig.
Wij zien het als onze taak om in Nederland ook op lange termijn bescherming
te bieden aan mensen die bescherming nodig hebben, en om daarvoor het draagvlak
te blijven onderhouden. Ons vreemdelingenrecht moet daar recht aan doen.De heer Middel heeft in Trouw van vorige week gesuggereerd dat dit debat
in feite volledig is voorgekookt. De staatssecretaris vindt het asielbeleid
niet geschikt voor dualisme. Dat geeft dit debat de schijn dat het niet meer
is dan een uitwisseling van standpunten, en dat het niet een discussie is
die daadwerkelijk toegevoegde waarde heeft en die tot iets kan leiden. Alleen
achter gesloten deuren kon de coalitie tot overeenstemming komen over dit
wetsvoorstel. Dat is niet verrassend, maar wel jammer, want het geeft te denken
over de toekomst. De afgelopen zes jaar heeft het door verdeeldheid aan daadkracht
ontbroken. Die was wel nodig geweest om de onbeheersbare situatie waarin het
asiel- en vreemdelingenbeleid zich nu bevindt, te voorkomen. Ook gaf de heer
Middel aan, het beeld te hebben dat het CDA vastbesloten is om tegen de wet
te stemmen. Dat is niet waar, en wat ons betreft had en heeft dit debat dus
wel degelijk inhoudelijke betekenis. Maar laten we er niet omheen draaien:
op een aantal punten vinden wij dat met het voorstel grote risico's worden
gelopen. Vanuit de inzet om constructief oppositie te voeren, hoop ik dat
het de staatssecretaris zal lukken om ons van de voordelen van dit wetsvoorstel
te overtuigen.De heer Kamp (VVD):Krijgt u nu niet zelf ook het idee dat u voortdurend aan het klagen bent?
Eerst klaagt u over verdeeldheid in de coalitie, en nu er eensgezindheid in
de coalitie is, klaagt u weer. Het is een beetje vergelijkbaar met een boer
die eerst klaagt over voortdurende regenval, en daarna klaagt als de zon gaat
schijnen. U moet toch ook een keer tevreden kunnen zijn?De heer Wijn (CDA):Als ik uw steun krijg voor het door mij ingediende amendement, ben ik
in ieder geval tevreden!De heer Kamp (VVD):Een amendement is dus voldoende om u voor deze wet te laten stemmen. Wilt
u nog even aangeven welk amendement dat precies is?De heer Wijn (CDA):Nee, dat is helemaal niet waar, ik heb een heleboel dingen genoemd. Ik
heb gesproken over de drie- tot vijfjarenstatus, waarover u het vroeger met
ons eens was, ik heb...De voorzitter:Nee, ga het maar niet allemaal herhalen. Dat is een poging tot uitlokking
die u niet moet belonen! Wil de heer Middel nog een vraag aan de heer Wijn
stellen?De heer Middel (PvdA):De heer Kamp heeft natuurlijk gelijk. De heer Wijn was er altijd als eerste
bij om te zeggen dat wij kijvend over straat rollen, waarin hij vreselijk
veel plezier had. Maar nu zijn wij het eens, en nu heeft hij op zijn manier
weer plezier.De heer Wijn (CDA):Het gaat mij gewoon om een goede wet!De heer Middel (PvdA):Precies. Daarom ben ik blij met uw veel sympathiekere en constructievere
opstelling tijdens het debat dan blijkt uit publicaties die hieraan voorafgingen.
Gisteren heb ik dat Telegraafartikel van 2 februari al genoemd, waarin u allerlei
bezwaren opsomt. De zin die mij daarin het meest trof is: wat de coalitiepartners
allemaal zeggen, is niet interessant. U heeft ze nu alledrie uitgebreid in
eerste termijn gehoord, u heeft met ze gedebatteerd en geïnterrumpeerd...De voorzitter:En de vraag is?De heer Middel (PvdA):Hoe interessant is voor u datgene wat de drie coalitiepartners hebben
gezegd, en in hoeverre kan hetgeen gezegd is bijdragen aan een positief oordeel
over de wet?De heer Wijn (CDA):Ik wil best reageren op een citaat. Maar zou de heer Middel dan zo vriendelijk
willen zijn de twee zinnen ervoor en de twee zinnen erna voor te lezen?De heer Middel (PvdA):Als de voorzitter het goedvindt.De voorzitter:Ik vrees dat u beiden wel weet wat er staat en waarop u reageert. Oké,
daar worden de vragen gesteld, hier worden de antwoorden gegeven.De heer Middel (PvdA):Ik ken het artikel niet uit mijn hoofd, de heer Wijn wel. Deze wet is
een typisch Haags compromisvoorstel. VVD-voorstellen als het afschaffen –
ik zeg het met een iets andere intonatie...De voorzitter:Alleen het citaat, mijnheer Middel! Ik snap dat dat moeilijk is voor u!De heer Middel (PvdA):Het kost mij inderdaad moeite, voorzitter.VVD-voorstellen als het afschaffen van het driejarenbeleid, waarbij een
asielzoeker automatisch een vergunning krijgt als zijn asielaanvraag niet
binnen drie jaar is behandeld, en het inperken van het recht op gezinshereniging
zien wij nergens terug. Dan komt de zin die ik noemde. En dan: ik wil nu eindelijk
eens zien wat hun daden zijn, aldus de heer Wijn, die zelf een paar praktische
maatregelen voorstelde.De heer Wijn (CDA):En wat zeg ik dus? Wat de coalitiepartijen zeggen, vind ik niet zo interessant,
ik vind interessant wat hun daden zijn. Dat is precies mijn bezwaar tegen
dit debat. U zégt wel allerlei dingen, maar uiteindelijk gaat het er
uiteindelijk om wat uw daden zijn.De heer Kamp (VVD):Na een langdurige voorbereiding, waarin drie wetgevingsoverleggen van
in totaal 30 uur hebben plaatsgevonden, hebben wij toch gezorgd voor een basis,
zodat de regering met een nieuwe wet aan de slag kan gaan om de problemen
op te lossen die u net hebt geschetst. Dat zijn toch onze daden? Daar moet
u toch blij mee zijn?De heer Wijn (CDA):Een aantal daden zie ik niet, bijvoorbeeld hoe vaak u in het Torentje
bent. Ik zie u wel eens verregend binnenlopen als u per ongeluk door de regen
het Binnenhof over hebt moeten steken. Ik kan mij herinneren dat er een keer
een wetgevingsoverleg was...De voorzitter:Mijnheer Wijn, zullen wij de heer Van der Staaij maar het woord geven?De heer Wijn (CDA):Dat lijkt mij een goed plan, voorzitter. Uiteindelijk blijkt de ruimte
in de coalitie namelijk straks bij het stemmen.De heer Van der Staaij (SGP):Mevrouw de voorzitter! Het is alweer half vier geweest. Het was gisteren
ook half vier toen het debat begon. Dat geeft aan dat wij spreken over belangrijke
wetgeving, waar wij niet zonder reden uitgebreid bij stilstaan.Achter migratiebewegingen gaat geen neutrale werkelijkheid schuil. Wanneer
wij mensen zien die ontheemd of op de vlucht zijn en tijdelijke bescherming
of asiel nodig hebben, dan gaan onze gedachten ook uit naar de oorzaken daarvan.
Die oorzaken zijn bijvoorbeeld oorlog, burgeroorlog, genocide, politieke repressie
en vervolging. Ook oorlog, politieke repressie en dergelijke fenomenen komen
niet uit de lucht vallen. Zij vinden hun oorsprong in onder meer onderlinge
haat, wanverhoudingen, racisme, xenofobie. Kortom: een gebrek aan liefde tot
de naaste treedt hier aan het licht, evenals uitingen van de zondige, verworden
aard van de mens. Daar worden wij op een indringende manier mee geconfronteerd,
als wij letten op de omvangrijke vluchtelingenstromen die zich over de wereld
bewegen.Het is de taak van overheden om gerechtigheid te bevorderen in deze wereld,
waarin onrecht zich heel gemakkelijk op allerlei manieren weet te manifesteren.
Ook de Nederlandse overheid heeft hierin een taak. Die taak omvat niet in
de laatste plaats het bieden van herbergzaamheid aan degenen die met reden
vervolging vrezen en daarom op de vlucht zijn geslagen. Ook andere landen
hebben hierin een taak en zij mogen met kracht en met klem worden aangesproken
op hun verantwoordelijkheid.Tot het wezen van de asielverlening behoort het met warmte ontvangen en
opvangen van vluchtelingen. Overeenkomstig de Bijbelse eis tot herbergzaamheid
en gelet op de traditie van gastvrijheid die ons land kent, is een ruimhartig
beleid tegenover daadwerkelijke noodgevallen geboden. Een bijzondere taak
en verbondenheid ervaren wij tegenover degenen die om hun christelijk geloof
vervolging te duchten hebben en hun land van herkomst moesten verlaten. Ook
een vervolging om die reden is helaas vandaag de dag in tal van landen een
bittere realiteit. Wij zien ook een taak en opdracht voor de christelijke
gemeenten in Nederland om de Bijbelse boodschap te brengen aan degenen die
in Nederland opvang zoeken. In dit licht bezien, betreuren wij het dat, naar
wij onlangs vernamen, het in een concreet geval niet toegestaan werd Bijbels
binnen een opvangcentrum ter beschikking te stellen. Naar wij hopen, gaat
het hier om een incident en is dit niet een algemene gedragslijn van de centra.
Kan de staatssecretaris dit bevestigen? Is hij met ons van mening het onterecht
is om het ter beschikking stellen van Bijbels tegen te houden?Niet iedere asielzoeker is een vluchteling die een veilig heenkomen zoekt
of een ontheemde die op zoek is naar onderdak. De massale migratiebewegingen,
die zijn vergemakkelijkt en gestimuleerd door toegenomen mobiliteit en uitbreiding
van de communicatiemogelijkheden, zijn in veel gevallen ook veroorzaakt door
de verschillen in welvaart op deze wereld: het schrille contrast van rijkdom
en armoede. De wens om door emigratie naar een rijk land te komen tot verbetering
van het materiele perspectief, is vaak alleszins begrijpelijk en invoelbaar.
Het is duidelijk dat wij hiermee oplopen tegen de grenzen van de herbergzaamheid
die een klein en dichtbevolkt land als Nederland kan bieden. Niet voor niets
erkent onze wetgeving een dergelijk streven naar positieverbetering niet als
toelatingsgrond. Het mag evenwel niet bij deze constatering blijven. Wij worden
er tegelijkertijd door aangespoord om onze verre naasten met hulp te bereiken
en metterdaad bij te staan. Hier is de plicht in het geding om naar vermogen
bij te dragen in het lenigen van de noden die er elders in de wereld zijn.
Een terughoudende benadering van economische migranten is alleen gerechtvaardigd
tegen de achtergrond van een ruimhartige ontwikkelingshulp.Het is tegen deze achtergrond dat de SGP-fractie tot nu toe haar bijdrage
heeft geleverd aan de behandeling van de Vreemdelingenwet. In een recente
nota die het Studiecentrum van de SGP heeft uitgebracht onder de titel: "Over
de grens?", is een staatkundig gereformeerd perspectief op het asielbeleid
nader uitgewerkt.Mevrouw de voorzitter! In het voortraject van de behandeling van deze
wet zijn veel wetstechnische vragen al bediscussieerd. In dit plenaire debat
wil ik nog een aantal kwesties aan de orde stellen en zal het uiteindelijk
op een afrondende politieke beoordeling aankomen.Hoewel in de nieuwe Vreemdelingenwet uitdrukkelijk ook het juridische
kader voor reguliere vreemdelingenzaken wordt bepaald, is onze bijdrage toegespitst
op het asieldeel van de wet. Het waren immers vooral feiten en ontwikkelin gen rond de asielprocedures die de aanleiding vormden voor de herziene
wetgeving. De aanzienlijke toename van het aantal asielzoekers, het oneigenlijk
gebruik van de asielprocedure, de problemen bij de opvang, de lange duur van
de procedures en de daaraan verbonden onzekerheid: het waren onderwerpen die
in de achterliggende jaren talloze keren aan de orde zijn gesteld. Een vernieuwde
Vreemdelingenwet moet bijdragen aan de broodnodige en ook steeds door ons
bepleite verkorting en vereenvoudiging van procedures. Bij alle, vaak hevige,
verdeeldheid die ook in de coalitiegelederen rond het asielzoekersvraagstuk
werd vertoond, staat dit in ieder geval buiten kijf.Over de verdeeldheid in de coalitiegelederen is de afgelopen uren en ook
gisteren al het nodige gezegd. Dat leidde ertoe dat de achterkamer in de totstandkoming
van deze wet druk bezocht werd. Inmiddels hebben wij ook van de woordvoerders
van de coalitiepartijen, in het bijzonder de heer Kamp, wat meer inzicht gekregen
in die achterkamer en wat daar verhandeld is, waarvoor dank. Dat kan wel verklaren,
maar niet rechtvaardigen dat op deze manier de mogelijkheid voor niet-rege-
ringspartijen om met kracht van argumenten een gewone parlementaire meerderheid
te verwerven, wordt weggenomen. Ik zeg "een gewone parlementaire meerderheid",
want als ik het goed begrijp, kunnen amendementen en moties van niet- regeringspartijen
straks alleen op steun rekenen van de coalitiepartijen als zij het er met
elkaar over eens zijn. Als ik goed kan rekenen, komt dat erop neer dat er
een tweederde meerderheid nodig is voor amendementen en moties. Ik dacht dat
dit tot nu toe alleen gebruikelijk was bij wijziging van de Grondwet!De heren Kamp en Middel hebben gezegd dat er nu weer niet gemopperd moet
worden als zij het nu eens een keer eens zijn, maar ik meen dat deze gang
van zaken niet zozeer een blijk is van eensgezindheid tussen coalitiepartijen,
maar meer een manifestatie van een gebrek aan eensgezindheid. Wat dat betreft,
is het een paradoxale situatie. Voorzitter, genoeg hierover.Een vernieuwde Vreemdelingenwet kan inderdaad een belangrijke stap zijn
in het bieden van een juridisch kader dat beter is afgestemd op de eisen van
deze tijd. Toch kan en mag naar de mening van de SGP-fractie van deze wet
niet te veel worden verwacht. Om meer dan één reden is een relativering
op haar plaats. Men kan nog zulke fraaie materiële en procedurele normen
aan het papier toevertrouwd hebben, daarmee zijn oorlog en politieke repressie
nog niet uit deze wereld gebannen. Wij kunnen de wet wel beschouwen als een
noodzakelijke voorwaarde om op een ordelijke, betrouwbare en rechtvaardige
wijze de vreemdeling te behandelen.Er hangt veel gewicht aan een gemotiveerde, krachtige en zorgvuldige uitvoering
van de wet. Er hangt evenveel gewicht aan de herbergzaamheid en gezindheid
die de Nederlandse bevolking behoort te hebben voor vluchtelingen en ontheemden:
waar zaken zoals xenofobie, racisme en egoïsme wortel schieten, overheersen,
schiet de meest fraaie wet haar doel voorbij.Relativering van de betekenis van de wet is verder ook op haar plaats,
als wij letten op het internationale juridische kader van de wet. De definitie
van "vluchteling" en de aanspraak op bescherming van de vluchteling krachtens
het Vluchtelingenverdrag blijven terecht onaangetast. Zonder hieraan iets
af te willen doen, is het evenwel alleszins gerechtvaardigd om stil te staan
bij de vraag of het Vluchtelingenverdrag in alle opzichten nog een adequaat
kader biedt. Wij menen van niet.Het uit 1951 daterende verdrag is opgesteld in een tijd dat de wereld
er nog heel anders uitzag. Wat aantallen en diversiteit van asielzoekers betreft,
is de situatie toen onvergelijkbaar met die van nu. Evenmin zal destijds voorzien
zijn dat de verwerpelijke mensensmokkel zich zou ontwikkelen tot de bedrijfstak
die het nu is, en een doelgerichte gemeenschappelijke bestrijding noodzakelijk
maakt. Ik nodig de staatssecretaris met klem uit, in navolging van een groot
aantal andere sprekers, om hier nadrukkelijk op in te gaan. Is het in het
licht van de hedendaagse ontwikkelingen nog vol te houden om onverkort uit
te gaan van een systeem van individuele toetsing in een individueel te kiezen
land? Het Vluchtelingenverdrag verdient naar onze mening actualisering, zonder
afbreuk te doen aan de huidige omvang van de bescherming en zonder iets af
te doen aan onze verantwoordelijkheid, zeg ik collega Rouvoet na. Ik verwijs
in dit verband ook naar de bijdrage "Is het huidige asielrecht achterhaald"
in de in 1998 verschenen WODC-uitgave "Asielbeleid onder druk".Bij ontheemden is naar onze overtuiging een meer collectieve benadering
geboden. In internationaal verband worden regelmatig twijfels geuit over de
vraag of ontheemden individueel in de asielprocedure moeten worden betrokken.
Ons uitgangspunt is dat bij vluchtelingen en ontheemden een adequate opvang
in de regio van herkomst verkozen moet worden boven opvang elders in de wereld.
De inzet moet veel meer dan thans gericht zijn op het activeren van een regionale
verantwoordelijkheid. Naar onze overtuiging moet het Vluchtelingenverdrag
ruimte bieden om individuele asielzoekers te verwijzen naar toereikende opvangfaciliteiten
in de regio van herkomst.In het vervolg van mijn bijdrage wil ik eerst ingaan op de hoofddoelstellingen
van de wet om vervolgens een aantal meer specifieke onderwerpen aan te stippen.
Als het gaat om de algemene doelstellingen is de SGP-fractie een voorstander
van zo eenvoudig mogelijke wetgeving en korte procedures, met behoud van goede
rechtswaarborgen voor de asielzoeker. Tevens behoort een effectief terugkeerbeleid
tot onze politieke wensenlijst.Deze politieke doelstellingen zijn onder andere ingegeven door het feit
dat Nederland nog steeds een onevenredig groot aantal asielzoekers aantrekt
in vergelijking met andere lidstaten van de Europese Unie. De oorzaken van
die scheve verhouding zijn met name de lange duur van de procedures, de relatief
hoge kwaliteit van de opvang en de geringe effectiviteit van het terugkeerbeleid.Genoemde doelstellingen vloeien echter ook voort uit onze overtuiging
dat asielzoekers snel, duidelijk en rechtvaardig behandeld moeten worden.
Er moet zo spoedig mogelijk duidelijkheid worden gegeven over verblijf of
terugkeer en de uitzetting moet zo spoedig mogelijk worden gerealiseerd, wanneer
deze aan de orde is. Deze uitgangspunten zijn bepalend voor onze beoordeling
van het wetsvoorstel.De regering heeft haar eigen doelstellingen bij de wet duidelijk verwoord en versnelling en vereenvoudiging terecht veel nadruk gegeven.
Hierbij is uiteengezet dat drie criteria de kern vormen van het bereiken van
de doelstellingen: wettelijke kwaliteitswaarborgen, het voorkomen van procedures
en het bevorderen van vertrek van degenen die niet in Nederland mogen blijven.Bij normale bestuursrechtelijke zaken is de bezwaarschriftenprocedure
een belangrijke waarborg voor de kwaliteit van een beslissing. Het afschaffen
van bezwaar is dan ook een vergaande stap, die de vraag doet rijzen of de
kwaliteit van de besluitvorming dan geen gevaar loopt. Hierbij speelt de voornemenprocedure
een belangrijke rol. In de bijlage bij de hoofdlijnennotitie van het vreemdelingenbesluit
hebben wij meer inzicht gekregen in de manier waarop deze wordt uitgewerkt,
maar er zijn ook andere wensen over deze procedure naar voren gebracht.Als deze voornemenprocedure serieus wordt uitgewerkt, is de vraag wat
het verschil is met de bezwaarschriftenprocedure. Wat zijn de voordelen van
deze benadering? Hoger beroep dient niet rechtstreeks de kwaliteit van de
besluitvorming; wel indirect via het brengen van rechtseenheid en het scheppen
van duidelijkheid over wat rechtens is, maar niet rechtstreeks. Ik beklemtoon
dit, omdat zorgvuldige besluitvorming en adequate rechtsbescherming naar mijn
mening twee verschillende ketens zijn.Ik vind de invoering van het hoger beroep op zichzelf geen legitiem argument
om de bezwaarfase af te schaffen. Ik keer mij op zichzelf niet tegen die afschaffing,
die in het licht van de voornemenprocedure wel te verdedigen is, maar ik keer
mij wel tegen de argumentatie dat de bezwaarfase wel kan vervallen, mede omdat
er toch hoger beroep wordt ingevoerd. Ik vind dat deze zaken oneigenlijk worden
gekoppeld. De staatssecretaris wijst ook op een andere waarborg als het gaat
om de kwaliteit van de asielbeslissing. Doordat er maar een type tijdelijke
verblijfsvergunning is, zal er ruimte komen om alle aandacht te concentreren
op de belangrijkste vraag, namelijk of de asielzoeker recht heeft op toelating
of niet. Daar staat wat de SGP-fractie betreft wel een fors nadeel tegenover,
als niet bekend wordt gemaakt op welke grond de vergunning wordt verleend.
Dan treedt de verduistering op van de precieze status, waar al in de aanvang
van het traject door onder andere de Raad van State grote vraagtekens bij
geplaatst zijn.De heer Rouvoet (RPF/GPV):Ik kom terug op de opmerking dat hij zich keert tegen de argumentatie
dat de bezwaarfase kan vervallen omdat er een hoger beroep is. Het is mij
niet helder waarom hij dat zo nadrukkelijk onderstreept. Ik heb zelf ook een
opmerking in die richting gemaakt. Bij bezwaar is er na de toetsing in het
individuele geval sprake van een hertoetsing door de IND. Daarvoor in de plaats
komt een toetsing door een hogere rechter. Indirect gaat van een toetsende
instantie in hoger beroep een effect uit op de administratie, om het beleid
zo zorgvuldig mogelijk te doen. Men weet immers in tweede instantie afgestraft
te kunnen worden. Ik begrijp dus niet waarom de heer Van der Staaij deze twee
dingen uit elkaar wil halen, aangezien deze elkaar wel degelijk raken.De heer Van der Staaij (SGP):Ik erken dat er een indirect verband is. Ik verzet mij echter tegen een
rechtstreekse koppeling. Je moet nadrukkelijk onderscheid maken tussen besluitvorming
die vooraf gaat aan het te nemen besluit en rechtsbescherming achteraf. Het
een is niet zomaar inwisselbaar met het ander. Ik herinner mij een verhaal
in NRC Handelsblad van enige tijd geleden, waarin rechters hun zorg hebben
geuit over deze benadering. Er kan dan, afgezien van de voornemenprocedure,
gemakkelijk gezegd worden dat later ook de rechter goed naar de zaak kan kijken.
Dat is echter niet de manier waarop wij ons inzetten voor de kwaliteit van
de besluitvorming. Wij willen wel degelijk sec in het traject, voordat de
beslissing valt, kijken of de zorgvuldigheid van de besluitvorming voldoende
gewaarborgd is. Daar kan de invloed van hoger beroep niet ineens een belangrijk
argument bij zijn. Dat is de redenering die ik naar voren heb willen brengen.Ik sprak over de andere waarborg in de nieuwe wet. Als gevolg van de introductie
van één type tijdelijke verblijfsvergunning zal men alle aandacht
kunnen concentreren op de belangrijkste vraag: heeft de asielzoeker recht
op toelating of niet? Aldus de regering. Ik heb gezegd dat hierbij het gevaar
bestaat dat als niet gemotiveerd wordt op welke grond de vergunning wordt
verleend, verduistering van de asielstatus optreedt. Ik ga ervan uit dat,
ook al is er maar één verblijfsvergunning asiel, je moet onderzoeken
op welke van de vier gronden van artikel 17 deze vergunning toegekend kan
worden. Het gaat dus nooit om toelating alleen, maar altijd ook om de grond
waarop de toelating verleend wordt.De kwaliteit van de beslissing is overigens niet af te dwingen door wettelijke
maatregelen alleen, zo zeg ik tot slot van het onderdeel over de kwaliteit
van de asielbeslissing. Het heeft ook alles te maken met zaken die niet rechtstreeks
door de wet worden bestreken. Het gaat ook om capaciteit en de manier waarop
daadwerkelijk met de zaken wordt omgegaan in de praktijk.Een tweede beoordelingscriterium is het voorkomen van procedures. In dit
verband zijn het volgtijdelijke vergunningsysteem en het niet motiveren van
de inwilligende beschikking aan de orde. Het volgtijdelijke systeem is een
creatieve vondst, zo menen wij. Het heeft als belangrijk doel dat niet doorgeprocedeerd
kan worden voor een asielvergunning op andere gronden. De keerzijde is dat
er na drie jaar een formeel moment komt waarop de vraag zich in het bijzonder
aandient of intrekking van de vergunning aan de orde is. Is dat het geval,
dan zal er geprocedeerd worden tegen de intrekking, zo kan worden verwacht.
Met andere woorden, doorprocederen is straks niet meer mogelijk, maar procederen
tegen de intrekking wel. In zekere zin kan men zeggen dat er sprake is van
een verschuiving van de werklast. Of betekent het een ontmoediging van een
daadwerkelijke hantering van de intrekkingmogelijkheden? Die vraag dringt
zich op als je ontkent dat er sprake is van een verschuiving van de werklast
naar het moment van de intrekking, omdat dan alsnog geprocedeerd kan worden
over de grond van verlening.Door het niet motiveren denkt de regering procedures te kunnen voorkomen
om de grond waarop de vergunning ex artikel 27 verkregen is, gewijzigd te
krijgen. Ik heb al eerder aangegeven dit een dubieuze weg te achten. De regering
sprak telkens van een extra slot. Tegelijkertijd bleek zij zelf niet overtuigd
of het slot goed is. In ieder geval sloot zij procedures ter openbaarmaking
van het dossier niet uit. Het middel zou echter nog wel eens
erger kunnen zijn dan de kwaal. Belangrijk voor mijn fractie was dat de staatssecretaris
herhaaldelijk gesteld heeft dat, al zou de motivering openbaar zijn, er geen
rechtens relevant belang voor de asielzoeker bestaat om door te procederen.
Wij hebben deze uitspraak gecombineerd met het belang van rechtszekerheid
voor de asielzoeker. Vandaar onze steun voor het amendement van collega Wijn
c.s. om artikel 40, tweede lid, te schrappen. Als de regering zelf de stelling
aandurft, dat het doorprocederen ook eventueel voorkomen kan worden zónder
artikel 40, tweede lid, dan ligt dit amendement voor de hand, menen wij. Het
amendement maakt overigens ook de vluchtelingenstatus weer zichtbaar. De asielzoeker
weet dan immers of hij op grond van artikel 27, eerste lid, onder a, dan wel
op een andere grond toegelaten is. Tenminste, daarvan ging ik uit, maar ik
vond op zichzelf de vraag van collega Halsema terecht. Vloeit ook naar de
overtuiging van de staatssecretaris uit het feit dat het motiveringsvereiste
in ere wordt hersteld voort, dat die grond zichtbaar wordt gemaakt?Voor het beantwoorden van de vraag of doorprocederen voor een andere grond
mogelijk is, lijkt het mij belangrijk dat de staatssecretaris helder kan aangeven
waarom naar zijn mening de bewijspositie van de betrokken vergunninghouder
niet onaanvaardbaar wordt aangetast als hij niet gelijk, maar eerst in het
kader van de intrekking kan procederen over de vraag op welke grond hij bescherming
verdient. Volgens artikel 30 van het wetsvoorstel kan de vergunning ingetrokken
worden wanneer de grond voor verlening is komen te vervallen. Hierover is
al uitgebreid gediscussieerd in het wetgevingsoverleg. Is het de bedoeling
van de staatssecretaris dat, wanneer de asielzoeker de intrekking bij de rechter
aanvecht, deze laatste ex tunc gaat beoordelen of de betrokken asielzoeker
destijds bijvoorbeeld terecht gelet op de algemene situatie in het land van
herkomst en niet als vluchteling toegelaten is? Ga je weer terug naar het
verleden of ga je als het ware op dat moment bekijken of hij op een andere
grond zijn verblijf zou kunnen voortzetten? Nogmaals, ik stel deze vragen
om helder te krijgen wat precies de bewijspositie is van de betrokken vergunninghouder
in het kader van de latere intrekking. Als je de analyses leest over de vraag
of de regering terecht aanneemt dat er geen sprake is van een procesbelang
om door te procederen, blijkt dat er veel gewicht wordt toegekend aan die
bewijspositie in het kader van de intrekking. Dat is althans onze inschatting.Mevrouw de voorzitter! Een derde beoordelingscriterium betreft het bevorderen
van vertrek van degenen die niet in Nederland mogen blijven. Dat is een doelstelling
die de SGP-fractie met de regering deelt. Wanneer vertrek mogelijk en verantwoord
is, dan is het voor de asielzoeker zelfs beter om terug te keren dan om te
blijven. We moeten vaststellen dat juist dit doel het moeilijkst te realiseren
valt. Belangrijke wijzigingen zijn al eerder bediscussieerd, ook in een afzonderlijk
overleg over het terugkeerbeleid. Ik doel op wijzigingen als het binnen een
maand vertrekken na een onherroepelijke beslissing en de invoering van het
buitenschuldcriterium. Zoals de staatssecretaris weet, heeft de SGP-fractie
vraagtekens geplaatst bij de hanteerbaarheid van dat nieuwe criterium. Aan
de staatssecretaris nu de kans om te laten zien dat het nieuwe criterium zal
kunnen bijdragen aan extra terugkeer. Het binnen een maand vertrekken roept
bij ons verschillende reacties op. Aan de ene kant kun je de vraag stellen
of vier weken praktisch gezien niet erg kort is om de terugkeer voor te bereiden.
Aan de andere kant kun je daar tegenover stellen dat er wel duidelijkheid
wordt geschapen over waaraan betrokkene toe is. Om daadwerkelijke terugkeer
te kunnen realiseren binnen vier weken, zal op enigerlei wijze gewaarborgd
moeten zijn dat men al vanaf het begin van de procedure de juiste documenten
probeert te verkrijgen. Anders worden die vier weken een dode letter in de
wet.Mevrouw Halsema (GroenLinks):U zegt dat de vierwekentermijn wel de nodige duidelijkheid schept. Wat
vindt u ervan als mensen die meewerken aan hun Van der Staaijuitzetting, dus
proberen de juiste papieren te krijgen, toch na vier weken uit de opvang worden
gezet als die papieren er nog niet zijn?De heer Van der Staaij (SGP):Ik heb al aangegeven dat wij grote vraagtekens hebben geplaatst bij dat
buitenschuldcriterium als vervanging van het huidige meewerkcriterium. Ik
vind nog steeds niet helder geworden wat dat buitenschuldcriterium tot gevolg
heeft. Het buitenschuldcriterium veronderstelt wel degelijk dat betrokkenen
niet persoonlijk verwijtbaar is dat zij niet daadwerkelijk
zijn teruggekeerd. Ik vind dat in die gevallen waarin mensen duidelijk niet
verwijtbaar niet kunnen terugkeren, opvang aanwezig moet blijven.Mevrouw Halsema (GroenLinks):Maar u weet ook dat de staatssecretaris dat zo nauw definieert, dat het
dan alleen maar kan gaan om mensen die geen herkomstland hebben, zoals de
Palestijnen. Voor alle anderen wordt eigenlijk schuld aangenomen. Zo vaag
is het natuurlijk ook niet meer. Vindt de heer Van der Staaij dit aanvaardbaar,
want dit betekent dus dat alle anderen – of zij nu meewerken of niet –
altijd na vier weken uit de opvang worden gezet. Ik kan mij niet goed voorstellen
dat de heer Van der Staaij dit – ook met de gevolgen die het zal hebben
voor de illegaliteit en de menswaardigheid – aanvaardbaar vindt.De heer Van der Staaij (SGP):Wij hebben het punt van de illegaliteit ook naar voren gebracht in dat
debat. Wij hebben toen al gezegd dat wij ons daarover zorgen maken. Ik heb
wel opgemerkt dat betrokkene zelf ook al vroegtijdig moet proberen de benodigde
documenten te verkrijgen die kunnen bijdragen aan de terugkeer. Ik vind dat
van de betrokken asielzoeker ook behoorlijke inspanningen mogen worden verwacht
om werkelijk te kunnen terugkeren. Als in een voorkomende situatie echter
evident sprake is van geen enkele schuld of verwijtbaarheid, dan dient opvang
gewaarborgd te blijven.Mevrouw Halsema (GroenLinks):De heer Van der Staaij zegt dat van de uitgeprocedeerde mag worden verwacht
dat hij zich al eerder inspant om documenten te verkrijgen. Vindt hij dat
van de asielzoeker mag worden verwacht dat hij voor de definitieve negatieve
beslissing, contact zoekt met de ambassade in het herkomstland? Dit is niet
zo'n specifieke kwestie, omdat de ambassades de enige instanties zijn die
uiteindelijk laissez passer's afgeven.De heer Van der Staaij (SGP):Mevrouw Halsema spreekt nu over laissez passer's, maar ik kan mij voorstellen
dat er ook andere documenten zijn die de tergkeer kunnen vergemakkelijken,
zoals identiteitsdocumenten die op een andere manier kunnen worden verkregen.
Hoe dit ook zij, niemand zal verlangen dat een asielzoeker zichzelf in gevaar
brengt door contact te zoeken met de ambassade. Als er echter geen sprake
is van gevaar, vind ik dat je het betrokkene wel mag verwijten als hij die
contacten niet zoekt.Voorzitter! Een ander aspect van het vernieuwde terugkeerbeleid is het
in bewaring stellen van de vreemdeling die alle bescheiden voor terugkeer
compleet heeft, en wel ter fine van uitzetting. Ook tegen deze maatregel hebben
wij op voorhand geen onoverkomelijke principiële bezwaren. Wij vinden
het wel goed om hiervoor nog een duidelijke nadere rechtvaardiging te horen,
omdat dit een verstrekkende maatregel is. Bovendien resten er voor ons twee
vragen die nog niet beantwoord zijn. Ten eerste: krijg je zo niet de vreemde
situatie dat inbewaringstelling en uitzetting de premie is op medewerking
aan het verkrijgen van reispapieren? Op deze stelling uit onze bijdrage aan
het verslag en het tweede wetgevingsoverleg is nog geen duidelijk antwoord
gekomen. Ten tweede: als de vreemdelingenbewaring ter fine van uitzetting
niet langer dan vier weken mag duren, zal de vreemdelingendienst wel moeten
zorgen voor een perfecte timing. De vreemdelingendienst zal moeten inschatten
of documenten binnen vier weken verkregen kunnen zijn. Is die inschatting
te maken, dan volgt inbewaringstelling; zo niet, dan moet de dienst nog eventjes
wachten. Dit vraagt dus om precisie en dit zal in de praktijk heel lastig
worden, zo lijkt ons. De vraag is dan ook hoe kan worden voorkomen dat de
inbewaringstellingen na vier weken moeten worden opgeheven zonder dat uitzetting
is te realiseren?Tot slot kom ik nog op het terugkeerperspectief in de inburgeringscursussen.
Wij hebben eerder naar voren gebracht dat dit naar onze mening helder tot
uitdrukking zou moeten worden gebracht in die cursussen. Hierover hebben we
een nadere brief ontvangen, maar de inhoud daarvan stelt ons niet gerust.
Waarom is ervoor gekozen de terugkeerinformatie een bescheidener plaats te
laten innemen dan eerder is gesuggereerd?Mevrouw de voorzitter! Een belangrijk criterium aan de hand waarvan deze
wet beoordeeld moet worden, is dat onze Nederlandse vreemdelingenwetgeving
niet te zeer uit de pas moet lopen met Europese wetgeving. In de nota naar
aanleiding van het verslag wordt verwezen naar de conclusies van de Europese
Raad van Tampere, waarin staat dat gewerkt zal worden aan "op elkaar afgestemde
regels inzake de toekenning en de inhoud van de vluchtelingenstatus". Helaas
is het voor de Tweede Kamer moeilijk om te beoordelen in hoeverre de inhoud
van de Vreemdelingenwet 2000 overeenstemt met deze conclusie van de Europese
Raad: de vergelijkende analyse die in het kader van de IGC verricht wordt
naar wet- en regelgeving in de verschillende lidstaten wordt door ons nog
steeds verwacht. Kortom, moeten wij het doen met de geruststelling van de
staatssecretaris dat commissaris Vitorino het wetsvoorstel inspirerend heeft
genoemd? Het gaat hier om een niet onbelangrijk punt, aangezien wij met deze
wet de komende decennia in willen, maar tegelijkertijd ook inhoud moeten geven
aan de vergaande conclusies van Tampere. Recente berichten doen ons er niet
geruster op zijn. Zo meldde de Staatscourant vorige week dat de Europese Commissie
een richtlijn klaargestoomd heeft voor tijdelijke bescherming van ontheemden
bij zogenaamde mass influx. Het bericht meldde verder ook dat veel EU-lidstaten
ontheemden niet tot de asielprocedure wensen toe te laten. Hoe beoordeelt
de staatssecretaris dit? De regering wil werken aan snellere procedures, maar
zal, wanneer dat straks mogelijk is, het stellen van prejudiciële vragen
aan het Europese Hof van Justitie niet voor flinke vertragingen zorgen, gezien
de wachttijden waarmee men nu al bij het Hof kampt?Voorzitter! Ik kom nu te spreken over het nieuwe systeem van verblijfsvergunningen.
Is er echt sprake van vereenvoudiging van het systeem van verblijfsvergunningen
of gaat het slechts om optische eenvoud? Deze vraag is ook door een aantal
fracties in het verslag gesteld. Het antwoord daarop was niet geheel bevredigend.
De staatssecretaris verschool zich achter het verschil tussen verblijfsvergunningen
en gronden voor rechtmatig verblijf. Als wij echter bedenken dat er
twee asielvergunningen zijn, tijdelijke en die voor onbepaalde tijd, maar
daarnaast ook nog een besluitmoratorium, een bevoegdheid om een aantal rechtsgevolgen
van de meervoudige beschikking op te schorten en een bevoegdheid om wel of
niet uit te zetten, dan zou je ook kunnen spreken over vijf verblijfstitels.
Het verschil lijkt hier dus eigenlijk meer in de benaming te zitten. De SGP-fractie
durft daarom nog niet te juichen. Wij zullen afwachten hoe de gronden voor
rechtmatig verblijf zich zullen ontwikkelen, zonder te ontkennen dat er wel
degelijk sprake is van een vereenvoudiging ten opzichte van de huidige situatie.Een ander aspect van de vereenvoudiging is dat alle toegelaten asielzoekers,
of zij nu vluchteling of ontheemde zijn, een status krijgen waaraan rechten
en voorzieningen op het niveau van de verdragsvluchteling zijn verbonden.
Vooralsnog is de SGP-fractie het eens met het commentaar van de Raad van State
dat hiervan een aanzuigende werking kan uitgaan. Het is niet te hopen dat
het wisselgeld voor de vereenvoudiging deze aanzuigende werking is. Wij moeten
er maar van uitgaan dat het spoedig genoeg in het buitenland bekend zal zijn
dat Nederland aan alle toegelaten asielzoekers bescherming biedt op het niveau
van de verdragsvluchteling. Heeft de regering goede argumenten om deze voorspelling
te ontkrachten?Als wij kijken naar de volgtijdelijkheid van de twee asielvergunningen,
dan valt een aantal zaken op. Na drie jaar kan de tijdelijke asielvergunning
worden omgezet in een asielvergunning voor onbepaalde tijd. Voor de tijdelijke
vergunning geldt dat deze tussentijds of na drie jaar kan worden ingetrokken
als de asielgerelateerde grond waarop zij destijds is toegekend, is komen
te vervallen. De vergunning voor onbepaalde tijd kan slechts worden ingetrokken
op grond van onder andere een misdrijf of gevaar voor de nationale veiligheid,
maar niet op asielgerelateerde gronden. Dat is een fundamenteel verschil.
Het betekent in feite dat, als een asielzoeker na drie jaar de vergunning
voor onbepaalde tijd krijgt en hij zich als wellevend burger gedraagt, hij
in principe voor onbepaalde tijd is toegetreden tot de Nederlandse samenleving.Mijn fractie vindt dat te vroeg. Het betekent gewoonweg dat als binnen
bijvoorbeeld drieënhalf jaar de situatie in het herkomstland niet zichtbaar
is gewijzigd, de vergunninghouder permanent in Nederland mag verblijven. Het
amendement van collega Wijn, waarin wordt voorgesteld om de tijdelijke vergunning
asiel te verlengen van drie jaar tot vijf jaar, lijkt ons daarom een betere
weg. Tot en met vijf jaar moet de asielvergunning ingetrokken kunnen worden
wanneer de gronden waarop zij destijds is verleend, zijn komen te vervallen.
Een bijkomend voordeel van dit amendement is dat de wet wat meer gestroomlijnd
wordt, omdat dan zowel voor regulier asiel als voor de tijdelijke vergunning
een termijn van vijf jaar geldt.De heer Dittrich (D66):De huidige wet maakt het ook mogelijk om een A-status in te trekken. Het
is echter bekend dat dit in de praktijk niet of nauwelijks gebeurt, ook al
is de situatie in het land van herkomst veranderd. Is het met het oog daarop
niet beter om te kiezen voor de vrij korte periode van drie jaar? Mensen weten
dan immers binnen een redelijke termijn waar zij aan toe zijn en kunnen zich
eerder op hun inburgering richten.De heer Van der Staaij (SGP):De redenering van de heer Dittrich is te begrijpen. Ik geef toe dat elke
keuze voor een termijn in zekere mate arbitrair zal zijn. Onze keuze voor
vijf jaar is net als de keuze voor drie jaar niet tot op de laatste maand
te beargumenteren. Wij vinden drie jaar toch wat te snel, gelet op het uitgangspunt
van het bieden van tijdelijke bescherming. Ik zie in dat daarvan het gevolg
kan zijn dat de onzekerheid over de toekomstige positie langer duurt. Dat
is zonder meer een nadeel.De heer Dittrich (D66):Hoe verhoudt dit zich met het begin van uw betoog waarin u stelde dat
wij op grond van medemenselijkheid en gastvrijheid moeten openstaan voor mensen
die gevlucht zijn wegens vrees voor vervolging? Tegen die achtergrond is het
toch logischer dat men zich eerder bij een kortere dan bij een langere termijn
aansluit?De heer Van der Staaij (SGP):Waar ligt nu de grens waar het gaat om die kortere termijn? Waarom niet
bijvoorbeeld twee jaar? Het blijft een arbitraire keuze. Juist als je zoveel
mogelijk mensen een goed perspectief wilt bieden, is het goed om hiermee niet
te royaal om te gaan wanneer de grond voor de verlening is vervallen. Iemand
is uitgenodigd om hier bescherming te genieten maar dat moet dan ook noodzakelijk
zijn. Ik vind het essentieel dat op geen enkele manier, ook niet bij de keuze
voor vijf jaar, afbreuk wordt gedaan aan die bescherming. Ik voeg daaraan
toe dat ik wel inzie dat mensen in onzekerheid komen te verkeren wanneer procedures
tot intrekking worden begonnen. Daarom vind ik dat er heel zorgvuldig met
die intrekkingsbeslissingen moet worden omgegaan. Denkt men aan een versoepeling
op dit punt, dan denk ik meer aan mogelijkheden waardoor kan worden veiliggesteld
dat men niet bij het minste of geringste wissewasje intrekking overweegt,
hetgeen heel bedreigend kan zijn voor de positie van mensen. Nogmaals, ik
wil dit niet koppelen aan de perioden van drie of vijf jaar. Wij hebben tot
nu toe steeds in debatten de vijfjarentermijn bepleit en ook vandaag heb ik
geen overtuigende argumenten gehoord waarom wij daarvan terug zouden moeten
komen.Voorzitter! Waar het gaat om de mogelijkheden om aanvragen voor een tijdelijke
vergunning asiel af te wijzen, vraag ik in relatie met artikel 28, onder d,
of de formulering "verdragsverplichting" niet te beperkend is, in die zin
dat het internationale recht wellicht ook, naast die verplichtingen, mogelijkheden
biedt voor overdracht aan land van eerder verblijf. Dit is een open vraag,
ingegeven door de keuze van het woord "verplichting". Kan niet ook een mogelijkheid
voldoende zijn?Ten aanzien van de formulering van artikel 29 heb ik op stuk nr. 66 een
amendement ingediend dat erin voorziet om in duidelijke gevallen van verwijtbaar
handelen afwijzing van de aanvrage verplicht te stellen. Daarbij gaat het
om bijvoorbeeld het overleggen van opzettelijk vervalste papieren. Aangezien
de staatssecretaris heeft aangegeven dat het refoulementverbod zich tegen
een meer verplichtende formulering verzet, hebben wij een daarop toegespitste
tenzij-clausule gehanteerd. Vervolgens richt ik mij op de meeromvattende beschikking. Het is begrijpelijk
en goed dat de regering het aantal formele beslismomenten in de asielprocedure
zoveel mogelijk probeert te reduceren. In dit verband is de meeromvattende
beschikking van belang. De SGP-fractie kan instemmen met deze benadering.
Hoe zal de rechter hiermee echter in de praktijk omgaan? De staatssecretaris
heeft tot nu toe gezegd: de rechter weegt alle belangen integraal tegen elkaar
af. Echter, als de rechter het nu hartelijk eens is met de afwijzing van de
aanvraag voor een asielvergunning, maar eigenlijk veel moeite heeft met de
overige rechtsgevolgen – intrekken van voorzieningen en uitzetting –
zal hij dan niet geneigd zijn de hele meeromvattende beschikking te vernietigen?
Geeft de regering zelf met artikel 43, vierde lid, waar zij reeds een inbreuk
maakt op het principe van de meeromvattende beschikking, de rechter geen "voorbeeld"
om de overige rechtsgevolgen separaat te wegen?Voorzitter! Het is de regering bekend dat de SGP-fractie geen warm voorstander
is van het driejarenbeleid. Het begrip "relevant tijdsverloop" kunnen wij
nog steeds niet anders zien dan als noodoplossing voor capaciteitstekorten –en
derhalve vertraging – bij de uitvoerende organen. Het kan ook gemakkelijk
een excuus bieden voor vertragingen. Dit roept het gevaar op dat als het ware
het bereiken van een status op die gronden tot een soort zelfstandig doel
wordt, wat ook het processueel handelen kan beïnvloeden. Ook is door
de jaren heen het driejarenbeleid er niet eenvoudiger op geworden, eerder
het tegendeel. Mijn fractie kan er zich daarom niet in vinden dat de regering
enerzijds snellere procedures bepleit, terwijl zij anderzijds zonder reserves
wil vasthouden aan het driejarenbeleid. Die tweede keus stelt de eerste eigenlijk
ter discussie. Om die reden hebben wij met de heer Wijn een amendement ingediend
om het driejarenbeleid af te schaffen. De vereenvoudiging en de verkorting
zijn daarmee naar onze overtuiging gediend.Een veel besproken onderdeel van het wetsvoorstel is het besluitmoratorium
uit artikel 41. Het artikel kenmerkt zich door ruime formuleringen en biedt
de staatssecretaris de mogelijkheid om de asielaanvragen van grote groepen
asielzoekers gedurende maximaal een jaar in de ijskast te zetten. Als de staatssecretaris
nog niet toe is aan verlening van de tijdelijke vergunning asiel op grond
van artikel 27, eerste lid, onder d, dan kan hij het besluitmoratorium in
gaan zetten op grond van artikel 41, onder a of b. Wij komen dan naar mijn
mening wel heel dicht bij het huidige UVV-beleid. Het evidente nadeel ten
opzichte van het UVV-beleid is wel dat, nadat het besluitmoratorium afgelopen
is, alle asielaanvragen van degenen die onder het moratorium vielen nog behandeld
moeten worden, terwijl de aanvraag van asielzoekers die onder het UVV-beleid
vielen al afgewezen was. Hoe wil de staatssecretaris deze bevoegdheid aanwenden?
Hoe zuinig is het gebruik dat ervan gemaakt zal worden?De achtergrond van deze vraag is mede dat mijn fractie er niet al te veel
vertrouwen in heeft dat een besluitmoratorium goed doet aan het opbouwen van
een goed en volledig dossier van de asielzoeker. Het lijkt er sterk op dat
alleen identiteit en nationaliteit vastgelegd worden en dat overigens niet
veel meer geïnvesteerd zal worden in het dossier gedurende de looptijd
van het moratorium. Dat is niet profijtelijk voor de zorgvuldige behandeling
van asielzaken.De c-grond van artikel 41 roept bij ons ook twijfels op. In de huidige
situatie is het tijdsverloop relevant voor verlening van de vergunning wanneer
behandeling van de asielaanvraag langer duurt. Volgens het wetsvoorstel kan
de staatssecretaris, wanneer hij onder "tijdig" zes maanden verstaat, al een
moratorium instellen wanneer de IND de beslistermijn van zes maanden overschrijdt.
Omdat de looptijd van het moratorium geen relevant tijdsverloop is, wordt
het de IND zo wel heel gemakkelijk gemaakt om grote aantallen zaken tijdelijk
te parkeren. Hoewel de SGP-fractie absoluut geen voorstander is van relevant
tijdsverloop, zouden wij een dergelijke figuur ook niet toejuichen. Kan de
staatssecretaris ons verzekeren dat niet op deze wijze van artikel 41, onder
c, gebruik gemaakt zal worden?De fractie van de SGP heeft wat bedenkingen bij de opvatting van verschillende
woordvoerders, dat over het voornemen tot een besluitmoratorium een voorafgaand
gesprek met de Kamer zou moeten plaatsvinden. Past dat wel in onze staatsrechtelijke
verhoudingen? Is dit in wezen niet een motie van wantrouwen tegen de regering?
In het kader van deze nieuwe wetgeving zijn wij bezig met de manier waarop
parlement en regering bij de toepassing van de wet zijn betrokken. Daarom
snijd ik dat punt aan. Is het niet primair de taak van de Kamer als medewetgever
om erop toe te zien dat die bevoegdheid voldoende genormeerd is? Ook is er
achteraf de rechterlijke toets van een besluitmoratorium. Is het wel passend
om de aanwending van zo'n bestuursbevoegdheid elke keer als het ware weer
te politiseren en op voorhand in de Kamer te bespreken? Wij zien veel meer
in een betrokkenheid van het parlement in die zin, dat een daadwerkelijk genomen
besluit achteraf zo snel mogelijk aan de Kamer wordt meegedeeld, zodat de
controlerende taak kan worden uitgeoefend. Daartoe strekt het amendement op
stuk nr. 70 van collega Rouvoet en mij.De heer Dittrich (D66):Ontstaat dan niet een rare situatie? De staatssecretaris kondigt een besluitmoratorium
af en stuurt een brief naar de Kamer daarover. In de tussentijd werkt de IND
met het besluitmoratorium. De Kamer gaat erover debatteren en keurt het, om
welke reden dan ook, niet goed. Ik neem aan dat u ook vindt dat het moratorium
dan teruggedraaid moet worden. Dat is toch ook een rare gang van zaken? Is
het niet veel praktischer dat de Kamer, naar aanleiding van een brief van
de regering, laat weten wat zij ervan vindt?De heer Van der Staaij (SGP):Ik begrijp uw redenering, maar ik vind het grote nadeel van die benadering,
dat er als het ware een normale procedure van wordt gemaakt om alle besluiten
die moeten worden genomen al op voorhand te bespreken. Dan zie ik meer in
een benadering waarbij je, eventueel misschien met een uitgestelde datum van
inwerkingtreding, nog de mogelijkheid kunt hebben om de regering ter verantwoording
te roepen over een genomen besluit en waarbij je daar ook bijvoorbeeld consequenties
aan kunt verbinden. Dan wil ik het eigenlijk ook wat breder trekken, in de
zin van: is de normering in de wet wel toereikend of is dit
de wijze waarop wij ons voorstellen dat er moet worden omgegaan met het besluitmoratorium?De heer Dittrich (D66):Maar wat is dan nog precies het verschil, als je zegt: het moratorium
wordt afge- kondigd, maar de inwerkingtredingsdatum schuiven we een aantal
weken verderop in tijd en in de tussentijd kunnen we er als Kamer over praten?
Dan is dat in wezen hetzelfde als het voornemen bespreken tot het afkondigen
van een besluitmoratorium.De heer Van der Staaij (SGP):Het kan er in de praktijk dicht bij in de buurt komen, maar waar het mij
om gaat, is dat je het niet al op voor- hand als een normale procedure beschouwt
om als het ware voor- afgaand aan het nemen van een besluit, daarin te willen
meeregeren. Wij willen zoveel mogelijk vasthouden aan de normale staatsrechtelijke
verhoudingen, waarbij ook hier geldt dat de regering regeert en de Kamer voorzichtig
moet willen zijn met zich daar op voorhand in te mengen. In die zin is het
meer een denken vanuit staatsrechtelijke verhoudingen om hier te zoeken naar
een modus waarmee je daaraan recht doet dan dat het nu precies in de uitwerking
allemaal zo sterk uiteen hoeft te lopen.De heer Dittrich (D66):Ik hoor u zeggen: normale procedure. Verwacht u, vanuit al die debatten
die we gehad hebben, dat het besluitmoratorium vaak zal worden afgekondigd?
Of denkt u dat dit echt in heel uitzonderlijke situaties het geval zal zijn,
misschien eens in een jaar of eens in de paar jaar?De heer Van der Staaij (SGP):Ik verwacht dat het inderdaad – zo heeft de staatssecretaris ook
duidelijk aangegeven – om een uitzonderlijke figuur zal gaan en dat
we hier dus niet met een groot aantal besluiten te maken zullen hebben. Ik
begrijp natuurlijk uw vervolgvraag: moet je daar dan zo moeilijk over doen?
Maar dan zeg ik nogmaals: ook hier is het aantal op zichzelf niet echt bepalend.
Het gaat mij meer om het principe hierin, daar waar we ook spreken over juridisering
en de rechter weer een veeg uit de pan krijgt, als hij tot een andere conclusie
komt dan het parlement heeft gewenst. Hier speelt ook de figuur die ik eens
een rechter naar voren heb horen brengen, toen hij zei: het parlement moet
ook oppassen voor een politisering van het bestuur, doordat het allerlei bestuursbevoegdheden
die in de wet zijn genormeerd en toegekend, eerst voorafgaand wil gaan bespreken
met de regering. Tegen deze achtergrond heb ik deze opmerkingen willen maken.De heer Dittrich (D66):Toch is het logischer dat de Kamer een bestuursbesluit hier bespreekt,
in deze kolom als het ware, dan dat de rechter daar dwars doorheen gaat. Want
dan gaat het om de onafhankelijke rechter in een andere kolom, als we het
over de trias politica hebben. Op zichzelf vind ik het voorbeeld dat u nu
geeft, van een rechter die daarnaar kijkt en zegt dat de Kamer niet al te
veel moet politiseren, niet zo'n sterk voorbeeld.De heer Van der Staaij (SGP):Ik denk er dan toch anders over. Het gaat bij het besluitmoratorium, hoe
je het wendt of keert, om een bevoegdheid die hier duidelijk aan de regering
wordt toegekend. Dan vind ik dat je ervoor moet uitkijken dat je als parlement
hierin wilt gaan meeregeren. Ik denk dat wel degelijk van toepassing is dat
hier een soort politisering van het bestuur aan de orde kan zijn, wat juist
verwarrend werkt ten opzichte van de normale figuur die er ook is, te weten
een rechterlijke toetsing op de aanwending van een bestuursbevoegdheid.Voorzitter! Dan kom ik bij de rechtsmiddelen. De SGP-fractie kan zich
vinden in de invoering van het hoger beroep. Uit het oogpunt van zowel rechtsbescherming,
als rechtseenheid verdient introductie van hoger beroep in asielzaken steun.
We kunnen ons evenzeer vinden in de keuze om ex-nunc- toetsing in asielzaken
mogelijk te maken. In het wetsvoorstel is gekozen voor een kan-bepaling. Dat
kwam ons positief voor. Aangezien er in de praktijk nog geen ervaring mee
is opgedaan, is het de vraag of een imperatieve bepaling in de wet verstandig
is.Mevrouw Halsema (GroenLinks):U zegt dat u zich kunt vinden in de herinvoering van het hoger beroep,
wat ik mij voor kan stellen. Vanuit verschillende fracties is echter gezegd
dat de beperkte invoering van hoger beroep nog wel eens nadelige gevolgen
zou kunnen hebben voor de rechtseenheid. Ziet u dat ook, met name in verband
met de uitzonderingen die er worden gemaakt?De heer Van der Staaij (SGP):Ik zie inderdaad nadelen voor de rechtseenheid wanneer je geen hoger beroep
openstelt, maar dat hoeft niet direct een groot probleem te zijn. Bijvoorbeeld
voor de categorie visumzaken, die uitgezonderd is, heeft het ontbreken van
hoger beroep niet direct vreselijke gevolgen voor de rechtseenheid. Bij grote
aantallen zaken, bijvoorbeeld asielzaken, vind ik het wel heel belangrijk
dat er een duidelijke lijn wordt aangebracht. Dan gaat het om de vraag of
iemand in aanmerking komt voor een vergunning. Daarbij kan hoger beroep een
nuttige functie vervullen. Het belang van rechtseenheid weegt dus niet in
elke categorie zaken even zwaar.Mevrouw Albayrak (PvdA):Geldt dit enthousiasme van de SGP-fractie ook voor hoger beroep in vreemdelingenbewaringszaken?De heer Van der Staaij (SGP):Het amendement dat u op stuk nr. 30 heeft ingediend, kwam ons op zichzelf
sympathiek voor. Het betreft het introduceren van een hoger beroep wanneer
het de eerste keer betreft, waarbij geen genoegen wordt genomen met de argumentatie
van de periodieke toetsing. Daarmee kun je als het ware een tussenweg bewandelen:
in ieder geval de eerste keer. Ik sta positief tegenover de strekking van
het amendement. Wel vraag ik de staatssecretaris om de consequenties ervan
goed naar voren te brengen, want die kan ik nog niet helemaal overzien. Hoe
verhoudt de periodieke toetsing, die nog blijft bestaan, zich tot het aanhangig
zijn van een hoger beroep wanneer voor de eerste keer vreemdelingenbewaring
wordt opgelegd? Hoe zit het bijvoorbeeld met de schadevergoeding, die wel
uitgezonderd blijft? Hoe verhoudt dat zich tot elkaar? Ik heb er nog wel wat
vragen bij, die ik bij deze graag aan de staatssecretaris voorleg. Wat zijn
precies de consequenties van dit amendement? Wij staan wel sympathiek tegenover
de strekking ervan. Ik heb gezegd dat wij ons kunnen vinden in de keuze om ex-nunctoet- sing
in asielzaken mogelijk te maken. In het amendement-Dittrich, dat ook door
andere coalitiepartijen wordt ondersteund, is de keuze voor een imperatieve
bepaling gemaakt. Daarom is het van belang om de vraag onder ogen te zien
of de uitzonderingsgronden in artikel 81 adequaat zijn geformuleerd en de
rechtbank een grondslag bieden om van ex-nunctoetsing af te zien. Zo krijgen
immers die uitzonderingsgronden een andere functie. De genoemde gronden, goede
procesorde en ontoelaatbare vertraging, zijn zeer ruim en niet erg omlijnd.
Horen in een imperatieve context niet scherper omlijnde begrippen te worden
gekozen? De meer principiële vraag is of het eigenlijk wel verstandig
is – de staatssecretaris heeft dat in eerste instantie aan- gevoerd
als argument voor de kanbepaling – om zo'n experimentele bevoegdheid
meteen om te zetten in een verplichting voor de rechter.Ook vraag ik mij nog steeds af of de rechtbank in alle gevallen een schriftelijke
reactie moet vragen op nieuw ingeroepen feiten en omstandigheden. Is zo'n
procedure bijvoorbeeld niet onnodig als het de rechtbank mede op grond van
de stukken ambtshalve al duidelijk is dat nieuwe feiten en omstandigheden
niet tot een andere uitkomst kunnen leiden? Moet je dan toch altijd, zoals
het nieuwe lid nu is geformuleerd, in alle gevallen een schriftelijke reactie
vragen? Werkt dat niet vertragend op de procedure?Is een keerzijde van die ruimhartige, imperatief geformuleerde ex-nunctoetsing
niet dat het gevaar kan bestaan dat de kwaliteit van de besluiten wordt bedreigd
en dat je in de praktijk als het ware makkelijker een loopje kan nemen, ook
als beslisser, met motiveringsvereisten, omdat immers nog het een en ander
kan worden aangevuld in het kader van de zitting?De ex-nunctoetsing geeft op zichzelf een goede mogelijkheid om feiten
en omstandigheden die na het bestreden besluit zijn opgekomen te betrekken
in de rechterlijke beoordeling. Dat kan ook een bijdrage leveren aan het sneller
afdoen van asielzaken. Wellicht zal ook minder gauw een herhaalde aanvraag
worden ingediend.De heer Dittrich (D66):Ik heb een vraag over het schriftelijk vragen door de rechter aan het
bestuur. U zegt dat dit eigenlijk niet schriftelijk gevraagd moet worden,
als de rechter aan de feiten en omstandigheden al kan zien dat het niet relevant
kan zijn voor een andere beslissing. Is het echter niet de bedoeling van het
schriftelijk vragen dat er argumenten geleverd worden? Wellicht komt de rechter
dan tot een ander oordeel. In die zin is het een kwaliteitsverhogende maatregel.De heer Van der Staaij (SGP):Mijn stelling is de volgende. Het is mogelijk dat iemand zich bijvoorbeeld
beroept op gewijzigde omstandigheden in de verhouding tussen bepaalde clans
in Somalië. Als de rechtbank uit andere zaken al weet hoe het daar zit,
dan zou zij kunnen zeggen dat zij er geen behoefte aan heeft om voor de vorm
nog weer een reactie te gaan vragen. Dat is echter wel wat u voorschrijft.De heer Dittrich (D66):Maar dan kan die reactie ook heel erg kort zijn met een verwijzing naar
al die andere zaken.De heer Van der Staaij (SGP):Zeker, die kan kort zijn. Er moet dan echter wel weer een schriftelijke
reactie komen en er moet dus weer een nieuwe stap gezet worden, terwijl dat
in zo'n geval eigenlijk niet nodig is. Mijn vraag is dan ook of het wel in
alle gevallen nodig is om een schriftelijke reactie in te winnen.Voorzitter! Ten aanzien van de herhaalde aanvraag heb ik op stuk nr. 46
een amendement ingediend. Dit strekt ertoe om de definitie van het begrip
"herhaalde aanvraag" te verbreden tot die gevallen waarin weliswaar is voldaan
aan de eis dat nieuwe feiten en omstandigheden zijn vermeld, maar deze omstandigheden
niet van zodanig aard zijn dat tot een andere beslissing wordt gekomen. Ook
in deze gevallen is het achterwege blijven van schorsende werking naar onze
mening aangewezen.Over de invulling van het hoger beroep hebben wij nog een enkele vraag.
Het feit dat in vrijwel alle zaken waarin hoger beroep wordt ingesteld, ook
een voorlopige voorziening zal worden ingediend, betekent een extra belasting
van de rechterlijke macht. Welke mogelijkheden ziet de staatssecretaris om
dit bezwaar te ondervangen?Over het afschaffen van bezwaar in asielzaken heb ik mij al eerder uitgelaten.
Het moet mij wel van het hart dat ik de motivering om het bezwaar in reguliere
zaken te handhaven, nogal pragmatisch vind. Als ik het goed begrijp, is handhaving
van de bezwaarprocedure in reguliere zaken in de nota naar aanleiding van
het verslag afhankelijk gesteld van de kwaliteitsverbetering die in reguliere
zaken bereikt zou moeten worden. Graag hoor ik een meer inhoudelijke reactie
hierop van de staatssecretaris. Is hij nu wel of niet van mening dat ook de
handhaving van de bezwaarprocedure in reguliere zaken aangewezen is?Het idee om alle negentien rechtbanken in te zetten bij de afhandeling
van vreemdelingenzaken, is door de staatssecretaris in een van de wetgevingsoverleggen
van de hand gewezen. Zijn argumentatie is begrijpelijk. De uitbreiding van
vijf naar tien feitelijk ingeschakelde nevenzittingsplaatsen trekt al een
heel zware wissel op de rechters van de vijf kamers die hun collega's van
de andere vijf moeten inwerken. Uitbreiding tot negentien zou dan ook heel
wat vragen. Toch wil ik de gedachte nog niet verlaten om voortvarend aan te
koersen op de inzet van alle negentien rechtbanken.Ik kom op de maatregelen inzake het vreemdelingentoezicht. De SGP-fractie
huldigt het standpunt dat een serieus en effectief vreemde- lingentoezicht
noodzakelijk is. De praktijk wijst echter wel uit dat die wens niet gemakkelijk
te realiseren valt. Waar en wanneer aanscherping van maatregelen mogelijk
en verantwoord is, vindt de regering ons echter aan haar zijde. Mijn fractie
kan zich vinden in vervanging van het criterium "concrete aan- wijzingen"
door "redelijk vermoeden van illegaal verblijf". Hiertegen is nogal wat verzet
gerezen. Ik heb evenwel de indruk dat hierbij een misverstand een belangrijke
rol speelt. Ik doel dan op de veronderstelling dat hiermee zou worden teruggekeerd
naar een eerder gehanteerd criterium dat tot discriminatoire toepassing aanleiding
zou geven. Dat eerdere criterium betrof een redelijk vermoeden dat iemand
een vreemdeling is. In die combinatie kan de huidskleur inderdaad een onterechte
rol gaan spelen. Nu gaat het echter om een nieuw criterium, namelijk een redelijk vermoeden van illegaal verblijf. Ik zie eerlijk gezegd nog steeds
niet in waarom toepassing van dit criterium discriminatoir dreigt uit te pakken.
De toelichting op dit punt van de regering vond ik tot nu toe overtuigend.
Het amendement-Middel c.s. voegt mijns inziens niet echt wezenlijk nieuwe
of andere elementen toe ten opzichte van wat nu in de wetstekst staat. De
toevoeging van objectieve maatstaven en dergelijke kan echter wel meer verwarring
oproepen. Onze voorkeur gaat er dus voorshands naar uit, het huidige criterium
te handhaven.In het tweede WGO is ook de mogelijkheid aan de orde geweest om illegale
en eventueel criminele vreemdelingen op te sluiten totdat verwijdering mogelijk
is. De staatssecretaris heeft dat toen eigenlijk categorisch afgewezen. Met
name wanneer het echter criminele illegalen betreft, staat voor mijn fractie
de politieke wens buiten kijf dat zo'n mogelijkheid er wel degelijk moet zijn:
daar is iedereen mee gebaat. In de brief van 20 april jl., waarbij het VRIS-rapport
gevoegd is, gaat de staatssecretaris wat mij betreft nog niet ver genoeg.
Ik begrijp dat ook hierop nog zal worden teruggekomen.Het CDA heeft een serie amendementen aan de Kamer voorgelegd waarin gevraagd
wordt om inzage in AMvB's voordat zij vastgesteld worden. De SGP-fractie is
van mening dat de voorhangprocedure echter met de nodige reserves gebruikt
moet worden. Gecontroleerde delegatie moet slechts toegepast worden als een
materie wel regeling bij wet rechtvaardigt, maar dat praktisch niet mogelijk
is vanwege haar technische karakter, de noodzaak van snelle wijzigingen of
de grote omvang van de te stellen regels. Alvorens een oordeel uit te spreken
over de amendementen, vernemen wij gaarne de opvatting van de staatssecretaris.
Is hij van mening dat gecontroleerde delegatie bij die verschillende AMvB's
op zijn plaats is? Ik vond de argumentatie in de stukken niet altijd even
toereikend. Er werd snel verwezen naar het verleden. Ik zou graag in het licht
van de door mij genoemde criteria een inhoudelijk oordeel van de staatssecretaris
horen, in welke gevallen hij AMvB's wel of niet aangewezen acht.Tot slot wil ik aandacht besteden aan de implementatie van de nieuwe wetgeving.
Ik zeg "tot slot" bepaald niet omdat dat een sluitpost zou mogen zijn, integendeel.
Het gevaar dreigt altijd dat de aandacht uitgaat naar prachtige nieuwe wetgeving,
met de implementatie als ondergeschoven kindje. De invoering van de nieuwe
wet moet plaatsvinden in een tijd waarin IND en de vreemdelingenrechter al
zeer sterk belast zijn. Dat baart zorgen, omdat de invoering van de wet ongetwijfeld
tot een extra druk zal leiden. Wil de staatssecretaris reageren op recente
krantenberichten dat de IND zich ernstig zorgen maakt over de gang van zaken
als de nieuwe wet op 1 januari 2001 ingaat? Welke lessen zijn getrokken uit
de problemen die zich bij voorgaande grootscheepse wijzigingen van de Vreemdelingenwet
voordeden?De SGP-fractie wil ook onderstrepen dat de kwaliteit van de besluitvorming
in de overgangsperiode niet mag worden aangetast. Voorkomen moet worden dat
als gevolg van een versnelde afdoening van zaken door de IND de rechtbanken
meer tijd nodig hebben voor een verantwoord oordeel over de beschikking en
het bovendien in een hoger percentage zaken tot een vernietiging van het bestreden
besluit komt. Dan is veeleer sprake van een verschuiving dan van een oplossing
van het achterstandsprobleem. Hoe denkt de staatssecretaris dit te voorkomen?
Is de staatssecretaris van mening dat in het licht van de huidige stand van
zaken de beoogde invoeringsdatum nog steeds kan worden gehandhaafd?Wij vinden wel degelijk dat op een aantal belangrijke punten waar het
gaat om verkorting en vereenvoudiging, de wet een stap in de goede richting
is. Aan de andere kant hebben wij nog wat vragen, waarop wij graag een nader
oordeel van de staatssecretaris krijgen voordat wij in tweede termijn nader
op ons eindoordeel zullen ingaan.De vergadering wordt enkele minuten geschorst.De heer De Wit (SP):Mevrouw de voorzitter! Het is balanceren op een scheermes, volgens staatssecretaris
Cohen in de Volkskrant van afgelopen zaterdag. De nieuwe Vreemdelingenwet
moest wel in achterkamertjes worden gemaakt, want anders zouden de partijen
zich hebben ingegraven, aldus de staatssecretaris. Dat is naar de mening van
de SP-fractie de consensuspolitiek van Paars 2: in een achterkamertje worden
een aantal zaken op duistere wijze bedisseld en met datzelfde scheermes wordt
de toch blijkbaar zo gevreesde oppositie gescalpeerd.Ik heb nog eens in het regeerakkoord gekeken. In het hoofdstuk over de
kwaliteit van het bestuur van het land wordt een pleidooi gehouden voor die
kwaliteit en wordt er opgemerkt: in de komende periode zullen nieuwe vormen
van zeggenschap en democratisering worden ingevoerd. Als dit een van de nieuwe
vormen van democratisering is, geeft dat te denken, want het is niet nieuw.
Wij hebben het onder Paars 1 meegemaakt met de Wet flexibiliteit en zekerheid
en met de privatisering van de Ziektewet. Wij hebben het bij Paars 2 meegemaakt
met de belastingherziening, het stelsel voor de 21ste eeuw en nu met de Vreemdelingenwet.
Als dit de tendens wordt – afspraken maken in achterkamertjes en daarmee
de oppositie in de politiek buitenspel zetten – is dat een slechte ontwikkeling.De afgelopen uren, waarin wij hebben gesproken over de Vreemdelingenwet,
is duidelijk geworden dat er sprake is van een compromis tussen de coalitiepartijen
en is het toeval dat op dit moment de fractievoorzitter van de VVD, de heer
Dijkstal, tevreden is over Paars 2 en zelfs een pleidooi houdt voor Paars
3. Als ik de vertegenwoordiger van de PvdA hoor spreken over het compromis
dat is bereikt en als ik dat compromis afzet tegen de kritische opmerkingen
in de eerder gehouden wetgevingsoverleggen over de Vreemdelingenwet, dan zie
je wie een veer heeft moeten laten en in welke richting dat is gebeurd. Met
andere woorden, ik zie dan dat de PvdA, als het gaat over haar kritiek en
kritische opmerkingen over de nieuwe Vreemdelingenwet, opgeschoven is in de
richting van de VVD, zeker als ik daar het voorstel over het AC bij betrek.De heer Middel (PvdA):Ik gun de heer De Wit natuurlijk zijn constatering, maar heeft hij ook
de heer Kamp gehoord en de reeks voorstel len die de VVD in
petto heeft als de VVD in dit land ooit de meerderheid krijgen. Daar zal echter
niets van terechtkomen gezien het compromis dat is gesloten. Is hij niet heel
opgelucht?De heer De Wit (SP):Ik ben inderdaad opgelucht. De vraag is alleen of dat dankzij uw inzet
zo is. Dat heeft u niet aangetoond. Afgezien daarvan, denk ik dat het goed
is dat die voorstellen niet hier worden gedaan en dat wij het houden bij wat
er nu ligt.De heer Middel (PvdA):U sprak echter over inleveren. In die context maak ik mijn opmerking.
Als u wilt zeggen wie het meest heeft ingeleverd – dat hoeft overigens
niet van mij – dan moet u ook bekijken wat de VVD oorspronkelijk van
plan was en dus blijkbaar heeft moeten inleveren om te komen tot dit compromis.De heer De Wit (SP):Het gaat mij erom dat door deze manier van optreden op voorhand uitgesloten
wordt dat via het ontstaan van nieuwe meerderheden in de Kamer een verbetering
worden aangebracht in de wet. Die mogelijkheid heeft de PvdA, tezamen met
de andere coalitiepartijen, voor de oppositiepartijen afgesloten. Dat vind
ik een heel slechte ontwikkeling in dit parlement.Voorzitter! Het vreemdelingenvraagstuk is ook naar de mening van de SP-fractie
een buitengewoon ernstig en gecompliceerd vraagstuk. Het is niet simpel om
daar een oplossing voor te bedenken. Globalisering en internationalisering
zijn de laatste decennia onmiskenbaar toegenomen. Als gevolg van de ontwikkeling
van de informatietechnologie, communicatie en transport is deze wereld als
het ware een dorp geworden. Daarnaast kent de wereld een bevolkingstoename
als nooit tevoren. Enkele maanden geleden is de grens van 6 miljard gepasseerd,
terwijl in 1950, het jaar voor het sluiten van het Vluchtelingenverdrag, er
nog geen 2,5 miljard mensen op deze aarde woonden. De enorme groei en de ongelijke
spreiding van de bevolking hebben geleid tot het ontstaan van een bevolkingsvraagstuk
op wereldschaal, waarmee tal van actuele problemen op gecompliceerde wijze
samenhangen, zoals de schaarste van energie, water, voedsel, milieurampen,
oorlogen etc. In deze wereld, die snel van aangezicht verandert, zien wij
te veel vanuit ons eigen beperkte perspectief de invloed van bepaalde ontwikkelingen
als oncontroleerbare factoren die onze status quo bedreigen. Vreemdelingen
kloppen aan de deur – om in de meer Bijbelse termen van de heer Rouvoet
te spreken: aan de poort – van ons land; deels economische vluchtelingen
en deels mensen die vallen onder de criteria van het Vluchtelingenverdrag,
dus gewoon vluchtelingen.In dit debat is door de meeste sprekers aandacht gevraagd voor de opvang
in de regio. 97% van de vluchtelingen wordt op dit moment al in de regio opgevangen.
De SP-fractie is al sinds jaar en dag voorstander van opvang van vluchtelingen
in de regio, alleen zouden daar een aantal verbeteringen in moeten worden
aangebracht. Wij zien hier nadrukkelijk een coördinerende rol voor de
UNHCR, maar ook voor de Verenigde Naties, om ervoor te zorgen dat de opvang
in de regio tot stand komt, maar ook veel beter en humaner georganiseerd wordt.
Er mag van alle landen een ruime financiële bijdrage gevraagd worden
voor die opvang en voor het stimuleren van lokale ontwikkelingsprojecten.
Dat aspect, de andere kant van het vluchte- lingenvraagstuk, is in wezen de
problematiek op wereldschaal van arm en rijk, van mensen die uitgebuit worden,
mensen die verloederen en mensen die zich alles kunnen permitteren, kortom,
de tegenstelling tussen Oost en West, tussen Noord en Zuid. Sprekend over
de vreem- delingenproblematiek, denk ik dat er een belangrijke rol voor ons
land is weggelegd, zeker in internationaal verband. Niet alleen voor Nederland
echter, want in wezen dient elk land zich die problematiek aan te trekken.Voorzitter! Ik kom op de Vreemdelingenwet zelf. De gedachte die altijd
naar voren komt, althans zeker in de benadering van de coalitiepartijen, is
het afremmen van de instroom van asielzoekers en het voorkomen van aanzuigende
werking, bijvoorbeeld door de veelheid van procedures die op dit moment mogelijk
zijn.Een van de belangrijkste doelen van de wet is dat er binnen een halfjaar
een beslissing wordt genomen. Dat is op zichzelf een lovenswaardig streven,
zeker omdat dit in het voordeel is van de asielzoeker, die niet te lang in
onzekerheid moet worden gehouden. Wij kennen in de eerste plaats het besluitmoratorium,
de mogelijkheid om in ieder geval maximaal één jaar de beslissing
uit te stellen. De staatssecretaris heeft al in een eerdere fase van de debatten
over de wet aangegeven dat dit middel niet zomaar te pas en te onpas uit de
kast zal worden getrokken. De vraag is natuurlijk of de criteria op basis
waarvan zo'n besluitmoratorium mogelijk is, voldoende duidelijk zijn. Ook
is de vraag of er in de toekomst niet al te snel naar dit middel gegrepen
zal worden.Daarmee zijn wij er nog niet. De aanvraagtermijn is een halfjaar en deze
kan op basis van het wetsvoorstel nog met een halfjaar verlengd worden voor
het doen van extra onderzoek naar de asielgronden. Het resultaat van al die
mogelijkheden is de bekende optelsom. Het kan tussen één en
drie jaar duren voordat er een beslissing is genomen. Het resultaat zal toch
zijn dat de asielzoeker naar onze mening te lang in onzekerheid wordt gelaten.In de bijdrage van de VVD heeft de heer Kamp het idee geopperd om de eerste
opvang, de AC-procedure op te rekken met een aantal weken – in de media
is een termijn genoemd van drie weken, een termijn die naar ik dacht niet
door de heer Kamp is genoemd – om de identiteit van de asielzoeker te
onderzoeken. Naar onze mening is dat een slecht voorstel. De AC-procedure
is eigenlijk alleen bedoeld en geschikt om een schifting te maken. De omstandigheden
voor de mensen zijn er ook niet naar om in de AC-procedure bijvoorbeeld drie
weken lang in dezelfde situatie te verkeren. Ik heb dat zelf ook in Rijsbergen
mogen aanschouwen. Ik wens het niemand toe om drie weken in die situatie te
moeten verblijven.Het belangrijkste argument dat door de heer Kamp is genoemd, is dat hij
vindt dat in de eerste procedure de rechtshulp buiten beeld dient te blijven,
omdat de IND zijn werk moet kunnen doen. Die combinatie van factoren leidt
mij tot de conclusie dat dit een slecht voorstel is en dat wij daar niet naartoe
moeten.In de aanloop naar de eerste beslissing komt een volgende verrassing,
de zogeheten voornemenprocedure. Naar de mening van de SP-fractie is deze
te ondoorzichtig om aanvaardbaar te zijn. Het risico bestaat
dat de voornemenprocedure oncontroleerbare elementen gaat bevatten. In het
streven naar een open en controleerbare rechtsgang is dat naar onze mening
ongewenst. Ik kan dan ook niet veel sympathie opbrengen voor dit novum.Mevrouw Albayrak (PvdA):Is de voornemenprocedure zoals zij op dit moment in de wet is opgenomen,
ondoorzichtig of zoals zij in de hoofdlijnennotitie van het vreemdelingenbesluit
is uitgelegd?De heer De Wit (SP):Ik vind deze ook niet duidelijk. Ik zie dat door de coalitie een amendement
wordt voorgesteld om de voornemenprocedure te verbeteren. Ik kan mij daar
wel wat bij voorstellen. Ik heb gisteren ook gezegd dat deze daarmee opschuift
in de richting van de bezwarenprocedure. Ik ben er zelf een groot voorstander
van om die te handhaven. Ik vind deze inderdaad nog onzeker, zeker vanuit
de positie van de rechtshulp en de mate waarin er ruimte bestaat voor het
daadwerkelijk uitwisselen en uitdiepen van de argumenten.Onze voorkeur gaat uit naar het handhaven van de huidige bezwarenprocedure,
omdat dit een belangrijk beginsel is in ons bestuursrecht. Gezien de huidige
kwaliteit van de beschikkingen van de IND, waarvan in beroep ongeveer 20%
sneuvelt, is het laten wegvallen van de bezwarenprocedure en het inzetten
van de voornemenprocedure als nieuw middel geen garantie dat er minder beroep
wordt gedaan op de rechter. Volgens ons is de combinatie van het handhaven
van de bezwarenprocedure met het investeren in de kwaliteit van de beslissing
van de IND, door de deskundigheid van de mensen te verbeteren en zo nodig
meer mensen aan te trekken, een beter middel om het verstopt raken van de
asielprocedure en de uitloop naar procedures bij de rechter tegen te gaan.Ik deel de zorg die door de meeste fracties naar voren is gebracht, over
de uitlatingen van de ondernemingsraad van de IND over de huidige situatie
en over wat er op de IND afkomt door de nieuwe wet. De opvatting van de ondernemingsraad
is dat de nieuwe wet niet per 1 januari 2001 kan worden ingevoerd. Ik ben
benieuwd naar de opvatting van de staatssecretaris hierover.Wij komen dan bij één asielstatus uit voor maximaal drie
jaar. Die ene asielstatus roept weer nieuwe vragen op. Door verschillende
deskundigen is al vooraf aangetoond dat in deze ene status in feite meerdere
substatussen zitten. Verder kan het ontbreken van de motivering, zoals het
wetsvoorstel nu luidt, leiden tot problemen bij de rechter, omdat wij in die
ene status een combinatie hebben van de A-status tot en met de VVTV'er. Dat
is naar mijn idee een onjuist principe. Vandaar ook dat ik het amendement
van de heer Wijn van harte heb ondersteund en heb medeondertekend. Dat amendement
beoogt de motivering terug te brengen in de beslissing die genomen wordt.Dezelfde bezwaren gelden ook inzake het verdwijnen van de verdragsvluchteling
als toelatingsgrond. Ik heb die gisteren nog eens gehoord bij Netwerk. Er
wordt vanuit de wereld van de advocatuur, de asieladvocaten, opgemerkt dat
dit het eerste punt is dat aan de rechter zal worden voorgelegd. Het gaat
dan om de vraag of de genomen beslissing, waarbij de verdragsvluchteling verdwijnt
en niet wordt genoemd, in overeenstemming is met het Vluchtelingenverdrag.Dan blijft de vraag over of er uiteindelijk tijdwinst wordt geboekt met
dit voorstel. Ik vrees dat dit niet het geval is. Ik heb gisteren al een paar
keer verwezen naar het artikel in NRC Handelsblad van Grutters, die precies
uitrekent hoeveel beslissingen er genomen gaan worden. Hij komt uit op in
totaal acht beslissingen. Eerst is er de procedure naar aanleiding van de
beslissing van de IND, met beroep op de rechter en met hoger beroep, en vervolgens,
als er sprake is van een verzoek tot verlenging, opnieuw een beslissing met
opnieuw een beroep op de rechter en hoger beroep. Ik spreek dan nog niet over
de mogelijkheden die de nieuwe wet uitlokt omdat in hoger beroep geen schorsende
werking plaatsvindt. In het geval dat hoger beroep wordt ingesteld, bestaat
dus de mogelijkheid dat er voorlopige voorzieningen worden gevraagd.Wat de SP-fractie betreft zien wij als het grote gevaar van het laten
vallen van de bezwarenfase dat er een verschuiving optreedt naar de rechter
en dat die door de grote aantallen zaken ook in dit geval onder de nieuwe
wet de vraag niet zal aankunnen. Ook wat dit betreft zal het voorstel dus
geen verbetering betekenen.Voorzitter! Na een periode van drie jaar is er sprake van een mogelijke
omzetting in een vergunning voor onbepaalde tijd. Ik heb er al eerder, tijdens
het wetgevingsoverleg, op gewezen dat dan in ieder geval voor de asielzoeker
een probleem ontstaat als hij niet duidelijk weet wat de gronden zijn. Mogelijk
leidt de periode van drie jaar er dan toe dat bewijs verloren gaat en dat
men er niet op voorbereid is dat men voor de verlenging opnieuw zijn positie
moet bewijzen en moet aantonen wat precies het verhaal is waarop de vergunning
is gebaseerd. Ik wil hierover het oordeel van de staatssecretaris horen. Wat
is de visie van de staatssecretaris? Is het, aangezien de asielzoeker geen
motivatie krijgt waarom zijn verzoek om toelating is ingewilligd, niet redelijk
om de relatief zwaarste intrekkinggronden te hanteren uit het Vluchtelingenverdrag,
te weten de "cessation clauses"? Graag zou ook ik van de staatssecretaris
vernemen of de asielzoeker te horen krijgt of hij na drie jaar zelf de verlening
moet aanvragen en daarvoor zelf initiatieven moet ondernemen.Waarom wordt er in de wet niet gekozen voor het idee dat van verschillende
kanten, ook door mevrouw Halsema, een- en andermaal is genoemd? Waarom is
er niet gekozen voor de verlenging van rechtswege na drie jaar? Indien men
nog voldoet aan de voorwaarde, zou automatische omzetting van de vergunning
wenselijk zijn. Dat voorkomt een heleboel extra procedures. De staatssecretaris
heeft gezegd dat niet te overwegen, met name op grond van het feit dat de
vergunning voor onbepaalde tijd een zeer sterke rechtspositie geeft. Uit het
oogpunt van toezicht vindt hij het wenselijk dat de vreemdeling een aanvraag
indient op basis waarvan een beslissing wordt genomen. Is dat argument valide
in die gevallen waarin voortzetting, gezien de verleningsgrond, niet meer
dan logisch is, zoals bij verdragsvluchtelingen? Graag hoor ik hier de mening
van de staatssecretaris over.Voorzitter! In aansluiting op de opvatting over de automatische omzetting
van de vergunning heb ik een amendement ingediend dat beoogt
om de vergunning voor drie jaar te verlenen. Met name omdat tussentijdse intrekking
van de vergunning mogelijk blijft, is de situatie in mijn ogen aldus dat het
beter zou zijn om te zeggen dat een vergunning voor drie jaar wordt verleend.
Als de IND tot de conclusie komt dat er tussentijds moet worden ingetrokken,
dan kan dat. Is daar geen reden voor, dan wordt de vergunning na drie jaar
automatisch verlengd in een vergunning voor onbepaalde tijd. Graag hoor ik
de mening van de staatssecretaris over dit amendement.Voorzitter! Ik maak van mijn kant een aantal opmerkingen over de uitzetting
en het buitenschuldcriterium. Wij hebben daar al eerder over gesproken. Ik
onderschrijf de vraag van de heer Van der Staaij of voldoende duidelijk is
wat wij moeten verstaan onder het buitenschuldcriterium en of het niet noodzakelijk
is dat criterium duidelijker te formuleren en meer houvast te bieden. Wat
is er aan de hand met de eigen verantwoordelijkheid van de asielzoeker? Na
aanzegging heeft hij vier weken de tijd om zelf op te stappen. Kan de staatssecretaris
objectieve toetsingscriteria geven voor die eigen verantwoordelijkheid? Naar
mijn idee is nog steeds aan de orde de vraag naar de bereidheid van landen
elders in de wereld om de asielzoeker behulpzaam te zijn bij het verschaffen
van de nodige documenten om zijn identiteit vast te stellen. De staatssecretaris
heeft in eerdere overleggen gezegd: ik ken eigenlijk geen landen die weigeren
mee te werken. Mij is in ieder geval duidelijk geworden dat China en Somalië
bijvoorbeeld problemen maken. Uit brieven die ik heb gekregen, heb ik gelezen
dat Mauritanië problemen maakt. In het kader van de discussie over de
AMA's van een paar weken geleden, staat in de notitie van de staatssecretaris
dat hij onderkent dat er wel een probleem is bij het verzamelen van documenten
van de alleenstaande minderjarige asielzoekers. De vraag is hoe dat argument
van de staatssecretaris overeind te houden is.Voorzitter! De consequentie van de nieuwe wet in combinatie met eerdere
maatregelen die zijn genomen, zoals de aanscherping van de terugkeer en de
Koppelingswet, zal naar mijn idee zijn dat de aantallen illegalen in ons land
toenemen, met name door het buitenschuldcriterium en doordat de Dublinclaimanten
en de mensen die technisch niet uitzetbaar zijn, geen opvang meer krijgen.
Wij hebben de vrees voor een toename van het aantal illegalen al uitgesproken
bij de evaluatie van de Koppelingswet. Steeds vaker doen gemeenten een beroep
op de Kamer om dit probleem te signaleren. Ik heb er eerder al een motie over
ingediend, zoals ik vanmorgen nog aan de heer Middel heb voorgehouden. Ik
vind nog steeds dat de staatssecretaris een taak heeft om aan de gemeenten
duidelijk te maken welke ruimte zij in dezen eventueel hebben. Hebben de gemeenten
gegeven hun goede bedoelingen en motieven wel of geen kans om deze mensen
op te vangen? Ik zou daar, gelet op de hardheid van de wet, wel vóór
zijn.Voorzitter! In de bepalingen in artikel 65 over de ongewenstverklaring
zie ik niet veel heil, zeker niet waar het gaat om de ongewenstverklaring
van niet-criminele illegalen. De vraag is of het mogelijk wordt dat buiten
hun schuld niet-uitzetbare vreemdelingen ongewenst worden verklaard en wat
de waarde is van een dergelijke behandeling van deze groep illegalen. Op welke
wijze wordt voorkomen dat niet-criminele en niet-uitzetbare illegalen ongewenst
worden verklaard? Kan dit niet leiden tot een soort draaideureffect: in detentie,
uit detentie? Graag hoor ik daarover de mening van de staatssecretaris. Ook
ik zou graag een overzicht zien van de redenen op grond waarvan conform de
huidige voorstellen de vreemdeling ongewenst kan worden verklaard.In het verlengde van wat ik al eerder heb opgemerkt over de uitzetting,
heb ik een amendement ingediend op stuk nr. 25 waarin ik voorstel om een wijziging
van artikel 62 tot stand te brengen waar het gaat om uitzetting in geval van
ziekte. Uitzetting blijft achterwege zolang het gelet op de gezondheidstoestand
van de vreemdeling of van een van zijn gezinsleden niet verantwoord is om
te reizen, zo luidt deze passage in het wetsvoorstel. Wat ons betreft, is
de bepaling van artikel 25 in de huidige wet beter. Nu staat in de wet: uitzetting
blijft achterwege indien de verwijdering van de vreemdeling met het oog op
zijn gezondheidstoestand of die van een van zijn gezinsleden niet verantwoord
is te achten. De voorgestelde omschrijving in artikel 62 (nieuw) is te ruim,
in die zin dat zich situaties kunnen voordoen waarin de gezondheid van de
vreemdeling het reizen op zichzelf wel toelaat, maar de uitzetting als geheel
onverantwoord is.Ook ik merk op dat de aanscherping van de inkomenseis niet juist is. In
plaats van de huidige eis van 70% van de bijstandsnorm voor echtparen zal
straks de eis van 100% gaan gelden. In de ogen van mijn fractie is die verzwaring
onredelijk, gezien bijvoorbeeld de nog steeds grote werkloosheid onder asielzoekers
en vluchtelingen en het falende integratiebeleid. Naar mijn idee kun je deze
groep asielzoekers en vreemdelingen daarvan niet de dupe laten worden. De
vraag is ook of dit in strijd is met artikel 8 EVRM. Immers, eenieder heeft
recht op een gezinsleven en dit mag niet belem- merd worden. De A-statushouders
c.q. de toekomstige houders van een asielvergunning kunnen hun gezins- leven
niet elders uitoefenen. Een vluchteling kan door zijn positie als vervolgde
niet naar zijn herkomstland terug. Graag hoor ik hierop de reactie van de
staatssecretaris.Voorzitter! Samenvattend geef ik nu het oordeel van de SP-fractie van
deze wet. Ik heb een aantal bezwaren aangevoerd die wij tegen het voorliggende
wetsvoorstel hebben. Die hebben te maken met de afschaffing van de bezwarenprocedure,
het besluitmoratorium en de verschuiving die wij voorzien van de aantallen
procedures in de richting van de rechter in plaats van investeren in de bezwarenprocedure
en in de IND. De organisaties buiten deze Kamer die zich met de asielproblematiek
bezighouden en zich daarin hebben verdiept, laten ons weten geen vertrouwen
te hebben in de veronderstelde werking van de wet, te weten snellere procedures
en sneller zekerheid voor diegenen die mogen blijven of moeten vertrekken.
Ik kom niet verder dan dat wij hier te maken hebben met een geloof en je kunt
van een geloof afvallen. Ik ben in ieder niet zo gelovig dat ik op dit moment
aanneem dat de wet die werking heeft, omdat ik te veel haken en ogen in deze
wet zie, te veel onduidelijkheden op de punten die ik heb aangestipt. Vandaar
dat wij op dit moment in ieder geval van mening zijn dat deze
wet geen verbetering is.De heer Middel (PvdA):Voorzitter! De heer De Wit noemt drie punten: bezwaar, besluitmoratorium
en organisatie. Bij het bezwaar is de voornemenprocedure ingevoerd, bij het
besluitmoratorium liggen nog vragen van de Kamer aan de staatssecretaris en
over de IND is heel veel gezegd door alle fracties en de staatssecretaris
zal hierop nog ingaan. Als de staatssecretaris nu op die drie punten de kant
opgaat die wij goed achten, is de SP dan bereid om serieus te overwegen deze
keer niet tegen te zijn, maar voor de wet te stemmen?De heer De Wit (SP):Voorzitter! Wij kijken bij iedere wet zeer serieus of wij daaraan steun
kunnen verlenen. Ik heb al eerder in een debat met mevrouw Albayrak gezegd
dat wij bezwaren hebben tegen de voornemenprocedure. Zelfs al wordt die procedure
aangepast volgens de visie die is neergelegd in het amendement, dan geeft
dit ons nog niet de zekerheid dat dit een verbetering is. De procedure is
nog steeds onduidelijk. Onze voorkeur gaat uit naar een bezwarenprocedure
zoals de Algemene wet bestuursrecht die veronderstelt en zoals die ook nu
geldt, maar dan met meer investeringen in de kwaliteit van de beslissing,
in de zorgvuldigheid van de beslissing en in de deskundigheid. Dan nemen wij
in de eerste fase beslissingen die niet meer jarenlang onderwerp van rechterlijke
procedures zijn.Wij vrezen dat het besluitmoratorium te gemakkelijk zal worden gebruikt
als een soort dekmantel om geen beslissingen te hoeven nemen in moeilijke
situaties. Die mogelijkheid blijft erin zitten, zeker als je kijkt naar de
gronden zoals die in de wet zijn geformuleerd.Het derde punt is de verschuiving naar de rechter. Het is onmiskenbaar
dat dit zal gebeuren. Dit kan niet worden ondervangen door de voornemenprocedure
of door die eenstatusbeslissing. Dit is het probleem niet. Het probleem is
dat de wet veel onduidelijkheden bevat omtrent de status, de motivering en
de intrekking. Er zijn nog allerlei momenten denkbaar dat er geprocedeerd
zal worden. Ik voorzie niet dat dit zal leiden tot minder procedures.De algemene beraadslaging wordt geschorst.De voorzitter:Morgenochtend om 10.15 uur zal de staatssecretaris met zijn antwoord beginnen.De vergadering wordt enkele minuten geschorst. 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/h-tk-19992000-5398-5424.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl