Spoeddebat over de visumliberalisatie Servië
Staten-Generaal — Handelingen 
Datum: 2014-07-03 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Handeling 2007-2008, pag. 3541-3554

 
 
 

Handeling

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Vergadernummer
Datum vergadering

27-02-2008

Tweede Kamer der Staten-Generaal

2007-2008

nr. 47, pagina 3541-3554

30-01-2008

 

 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties over kamerdossier

Kamerdossier 23987Toon publicaties die dit dossier behandelen

 
 
 Publicaties in vergadering

Presentie en opening (woendag 30 januari 2008)Pagina 3489-3489
Behandeling van het wetsvoorstel Wijziging van de Rijkswet op het Nederlanderschap ter invoering van een verklaring van verbondenheid, en tot aanpassing van de regeling van de verkrijging van het Nederlanderschap na erkenning (30584, R1811)Pagina 3505-3536
Regeling van werkzaamheden (woensdag 30 januari 2008)Pagina 3503-3504
Behandeling van het wetsvoorstel Wijziging van de Gaswet, de Elektriciteitswet 1998 en enige andere wetten tot herstel van wetstechnische gebreken en leemten, tot aanbrenging van wijzigingen van inhoudelijk ondergeschikte aard en tot intrekking van diverse wetten die uitgewerkt zijn (31120)Pagina 3536-3541
Lijst van ingekomen stukken, met de door de Voorzitter ter zake gedane voorstellen (woensdag 30 januari 2008)Pagina 3554-3555
Debat naar aanleiding van een algemeen overleg op 16 januari 2008 over de Kwaliteitsagenda voortgezet onderwijsPagina 3489-3500
Spoeddebat over de visumliberalisatie ServiëPagina 3541-3554
Behandeling van het wetsvoorstel Wijziging van de Wet op de architectentitel (uitvoering van de richtlijn nr. 2005/36/EG van het Europees Parlement en de Raad van de Europese Unie van 7 september 2005 betreffende erkenning van beroepskwalificaties (PbEU L 255) voor architecten, stedenbouwkundigen, tuin- en landschapsarchitecten en interieurarchitecten alsmede enige andere wijzigingen) (31079)Pagina 3500-3503

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 131 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
Aan de orde is het spoeddebat over de visumliberalisatie
Servië.De heer Ten Broeke (VVD):Voorzitter. Afgelopen maandag ging de regering akkoord met het maken van
een gebaar aan Servië in de vorm van een mogelijk akkoord over vrijhandel,
onderwijs en visumliberalisatie. Tegelijkertijd werd het andere akkoord, een
stabilisatie- en associatieovereenkomst, niet ondertekend. Er was immers niet
voldaan aan de voorwaarden: Mladic in Scheveningen en voor het tribunaal in
Den Haag. De regering zegt: dit is precies wat wij hebben gezegd, dit is precies
wat wij hebben beloofd. De VVD-fractie ziet dat toch een slag anders. Dit
is namelijk precies wat wij telkens zien bij potentiële nieuwe toetreders.Er zijn altijd achterdeurtjes, er zijn altijd kattenluikjes en die worden
ook altijd gebruikt. De belofte om de SAO niet te ondertekenen wordt door
minister Verhagen gepresenteerd als een overwinning van jewelste.
De "red lines" zijn immers bewaakt. Dat is echter helemaal geen
nieuws. Hij doet wat was afgesproken door hemzelf met deze Kamer. Niet afgesproken
was dat Servië toch toegevingen in het vooruitzicht zouden worden gesteld,
die een signaal moeten afgeven en die de tweede ronde van de presidentsverkiezingen
op 3 februari in Servië ten gunste van de democratische en op Europa
gerichte krachten moeten beïnvloeden.Op de agenda van het AO over RAZEB vorige week, 24 januari, werd
slechts melding gemaakt van de oprichting van een taskforce die Servië
gaat helpen met het zoeken naar Mladic. Dit is nu zo'n Europese zijdeur die
wij eerder hebben gezien, in 2005, toen Kroatië de oorlogsmisdadiger
Gotovina pas uitleverde nadat de taskforce als een smeermiddel diende. De
RAZEB-agenda maakte geen melding van het akkoord dat Servië op 7 februari
met de EU kan ondertekenen. Dat had wel gemoeten, want al aan het begin van
die week lag er een Commissievoorstel om toegeeflijk te zijn op het gebied
van onder andere de visumliberalisatie. Ik heb daar toen direct schriftelijke
vragen over gesteld en mijn collega Van Baalen heeft het maar zelf aangesneden
op de RAZEB.Belangrijker dan dat de regering kennelijk niet in staat was om ons hiervan
zelf op de hoogte te stellen – terwijl het toch al ruimschoots de media
had gehaald – is echter het antwoord van staatssecretaris Timmermans
namens de regering. Over de Servische verkiezingen, waarvan net de eerste
ronde heeft plaatsgevonden, zegt de staatssecretaris: "Ik vind het te
gemakkelijk om te veronderstellen dat je met een bepaalde handeling van buiten
dat zou kunnen beïnvloeden, de neekant of de andere kant." Met andere
woorden, de Nederlandse regering is niet de opvatting toegedaan dat wij onze
principes nu maar even opzij moeten zetten om de zaak daar te beïnvloeden.
Ik vraag de minister hoe het kan dat de politieke beïnvloeding nu wel
de reden was voor een handreiking. Ik vraag hem dat ook, gegeven de mogelijkheid
dat visumliberalisatie kan worden bespoedigd. De minister zegt dat zelf ook
op zijn website. Hij zegt: "De EU heeft de Serviërs duidelijk een
handreiking gegeven; zij kunnen op korte termijn profiteren van meer handel,
deelname aan Europese programma's en gemakkelijker visumprocedures."
Als de handreiking door Servië wordt aanvaard, waar blijft dan het Nederlandse
principe, zoals dat in de uitbreidingsstrategie is verwoord, dat landen eerst
moeten voldoen aan alle voorwaarden en de hervormingen die erbij horen.Dit is des te pregnanter omdat de EU dit type handreikingen niet doet
aan Bosnië en zelfs niet aan kandidaat-lidstaten zoals Kroatië en
Macedonië. Deze landen zijn allemaal verder met het voldoen aan voorwaarden
die een dergelijke handreiking op visumgebied mogelijk maken, maar zij krijgen
die niet. Hoe verklaart minister Verhagen dat de heer Timmermans ons vorige
week in hetzelfde AO liet weten dat "wij nu een nette methode van visumfacilitatie
hebben" – Timmermans doelt op het vrije regime sinds 1 januari,
wat al een toegeving was – "maar dat het wel prematuur is om nu
weer een volgende stap te zetten voordat je deze hebt geëvalueerd"? "Wat
ons betreft, evalueer nu eens en kijk of het werkt. Kijk of het geen onaanvaardbare
problemen oplevert, zet dan eventueel een volgende stap. Het is nu te vroeg
om over verdere visumliberalisatie te praten voordat wij precies weten hoe
de stappen die al zijn gezet, gaan uitpakken".De voorzitter:Er is een interruptie van de heer Blom, maar ik stel voor dat de heer
Ten Broeke eerst zijn betoog afmaakt.De heer Ten Broeke (VVD):Voorzitter. Ik heb net een vergelijking gemaakt met onder andere Macedonië.
Dat land voldoet aan allerlei voorwaarden. Het heeft bijvoorbeeld een biometrisch
paspoort, voldoet aan SIS II en heeft militairen aan de grens vervangen door
civiele autoriteiten. Dat heeft Servië niet gedaan. Desondanks is men
Servië tegemoetgekomen. Waarom Servië wel en Macedonië niet?De heer Verhagen heeft zelf op een verzoek in die richting van het CDA
en de PvdA op 14 november gezegd: "Landen die tot de EU toetreden,
zijn verplicht om zich te houden aan de EU-regels voor visumfaciliteiten.
Doen zij dat niet, dan kan dat leiden tot de instroom van illegalen. Roemenië
en Bulgarije dienen hun visumbeleid voor Macedonië dan ook aan te passen
aan de EU-eisen. Hieraan valt niets te veranderen, ook al zou versoepeling
wellicht goed zijn voor de beeldvorming van de EU in Macedonië."Voorzitter. Ik ben op een universiteit in Skopje geweest. Daar hoor je
geen andere verhalen dan in Belgrado. Hun land is wel kandidaat-lidstaat.
Dit is duidelijk een oneerlijke behandeling. Het is een unfaire behandeling
en daarmee wordt ook niet voldaan aan de principes die nota bene Nederland
zelf in het verdrag heeft opgenomen. Het is dus een onjuiste stap.De heer Blom (PvdA):Is het u bekend dat in oktober van het vorige jaar de EU stappen heeft
gezet om de visumplicht voor Servië te versoepelen? Toen hebben wij daarover
in deze Kamer een debat gehad en toen vonden wij die versoepeling niet zo'n
slecht idee.De heer Ten Broeke (VVD):Die vond u niet zo'n slecht idee. Ik vond die versoepeling wel een slecht
idee. Ik heb toen duidelijke opmerkingen gemaakt en wij hebben dus sowieso
een andere opvatting over dat debat. Verder wijs ik erop dat wij het toen
niet hebben gehad over een soort fast track die nu aan de orde is en waarmee
Servië een aanbod wordt gedaan als men daar op 7 februari na de
verkiezingen het nieuwe akkoord ondertekent. Daar gaat het om. Het gaat erom
dat nu een totale visumliberalisatie in het vooruitzicht wordt gesteld, terwijl
dat niet noodzakelijk is en die liberalisatie andere landen niet wordt aangeboden.
Sterker, juist die vorm van visumliberalisatie waarom u destijds vroeg –
ik kan mij dan ook voorstellen dat u dit een prima stap vindt – werd
door de heer Timmermans en de heer Verhagen met steun van de VVD afgewezen.
Dat gebeurde op 14 november vorig jaar. Leest u de stukken er maar op
na.De heer Blom (PvdA):Ik kan mij herinneren dat de meerderheid daar voor was. Volgens u wordt
die visumliberalisatie vastgelegd in dat zogenaamde akkoord dat er dan zou
zijn. Ik heb dat ene A4'tje ook gelezen, maar ik heb niet gezien dat dit erin
staat. Er staat alleen dat wij van plan zijn om eventueel naar aanleiding
van allerlei gesprekken met ministers van Justitie en met anderen misschien
in de verre toekomst te denken aan visumliberalisatie. U staat
hier een verhaal te houden alsof dat morgen al aan de orde is. Misschien dat
daarom nu een spoeddebat wordt gehouden, maar dat had ook een halfjaar later
plaats kunnen vinden.De heer Ten Broeke (VVD):Dat is onzin. Het gaat wel degelijk om visumliberalisatie, maar u hoeft
mij niet te geloven. U kunt veel beter de heer Verhagen geloven. Hij liet
op zijn website op 29 januari jongstleden zetten: "de EU heeft de
Serviërs duidelijk gemaakt dat zij een toekomst hebben in Europa. Zij
kunnen op korte termijn profiteren van meer handel, deelname aan de Europese
programma's en – dan komt het, mijnheer Blom – gemakkelijkere
visaprocedures!"De heer Ormel (CDA):Voorzitter. De heren Ten Broeke en Van Bommel gebruiken grote woorden.
Het duo B en B verwijt de minister en daarmee de gehele EU de extremisten
in de kaart te spelen. Het duo B en B wil de pro-Europese presidentskandidaat
in Servië niet steunen en zij putten zich uit in medisch-diagnostische
termen. Het duo B en B constateert dat de minister wel zijn been heeft stijf
gehouden, maar dat toch nog een beetje heeft ingetrokken.De diagnose van de CDA-fractie is dat de minister zijn rug recht heeft
gehouden. Dat siert hem. Ondanks de grote druk van de collega-lidstaten heeft
de minister vastgehouden aan zijn eis dat niet eerder tot ondertekening van
een stabilisatie- en associatieakkoord kan worden overgegaan dan nadat de
raad zou hebben vastgesteld dat er sprake is van volledige samenwerking van
Servië met het Joegoslaviëtribunaal. Met grote waardering constateert
de CDA-fractie dat België Nederland op dit punt volledig steunt.De CDA-fractie constateert dat het Nederlandse standpunt volledig geldt
en dat tegelijkertijd toenadering tot Servië wordt gezocht. Dat is niet
alleen in het belang van de Servische bevolking, maar ook in het belang van
Nederland. Dat de SP een Russische satellietstaat midden in de Europese Unie
een aantrekkelijke gedachte vindt, kan ik mij nog wel voorstellen, maar van
de VVD had ik toch echt meer geopolitiek inzicht verwacht.Daarnaast hebben wij het over contacten tussen jonge mensen. Het enige
concrete in dit akkoord over "een politieke dialoog", is het voorstel
voor visumliberalisatie. Dankzij dit voorstel wordt het Servische studenten
makkelijker gemaakt om aan universiteiten in de EU te studeren. De CDA-fractie
ziet verbetering van contacten tussen jongeren als een essentieel element
in de europeanisering van onderop. Daarnaast is het niet in het belang van
Nederland om zich nog verder te isoleren binnen de Europese Unie. De minister
heeft geen slappe knieën; de minister heeft een rechte rug. Hij is moedig.
Hij komt op voor de waarden waarom het in Europa gaat, zo zeg ik tegen duo
B en B.Juist door te bewilligen in dit akkoord staat Nederland sterker inzake
het principiële standpunt over het stabilisatie- en associatieakkoord
met Servië. Dit kan pas ondertekend worden als Mladic in het vliegtuig
op weg naar het Joegoslaviëtribunaal zit.Ik heb de heer Ten Broeke vanwege zijn felle reactie in onder andere Met
het Oog op Morgen vergeleken met een brullende muis. Dat is niet netjes en
daarmee doe ik hem geen recht. Dat neem ik dus bij dezen terug. Beter ware
het geweest, de aanvrager van dit spoeddebat te vergelijken met een olifant
die door de Servische porseleinkast stampt.De heer Ten Broeke (VVD):Ik dank de heer Ormel. Van datgene waarvan hij een muis maakt, maken anderen
een olifant. Met beide kwalificaties kan ik uiteindelijk wel uit de voeten.
Het gaat hier om wat wij de vorige week van de regering gehoord hebben. Heeft
de heer Ormel hetzelfde gehoord? Heeft hij de heer Timmermans vorige week
eveneens horen zeggen dat er geen nieuwe stap aan de orde was, dus ook geen
visumliberalisatie? Ik heb dit letterlijk zo teruggekregen. Dit heeft de regering
ons verteld en dat is niet het nu voorliggende resultaat. Aan de kwalificaties
met betrekking tot de vraag of ik wel of niet de democratische krachten zou
steunen ga ik voorbij; dat is werkelijk een onzinnige bewering. Ik ben daar
een aantal maal geweest en ik ken de partijen goed. Ik heb daar mijn eigen
bijdrage geleverd. Dit werp ik dus verre van mij. Het gaat hierom: klopt het
of klopt het niet dat de regering die de heer Ormel steunt, vorige week bij
monde van de heer Timmermans heeft aangegeven geen nieuwe stappen te zullen
zetten, terwijl dit een nieuwe stap is? Dat laatste zei de heer Ormel zo-even
letterlijk zelf.De heer Ormel (CDA):De stap is nog niet gezet. Wij hebben weliswaar gehoord dat er een verdrag
ligt voor een visumliberalisatie, maar dat verdrag wordt pas op 7 februari
ter ondertekening voorgelegd. Het is een voorstel. Het is nog niet rond. In
deze fase houdt de minister, ondanks grote druk vanuit vrijwel de gehele Europese
Unie, recht overeind dat er geen stabilisatie- en associatieakkoord met Servië
komt zolang mijnheer Mladic niet in het vliegtuig naar het Joegoslaviëtribunaal
zit. Daar gaat het om.De heer Ten Broeke (VVD):Dat weten wij al een jaar. Het vorige kabinet had die houding ook. Toen
waren er parlementsverkiezingen in januari. Toen werden er geen cadeautjes
uitgedeeld en werden geen visumliberaliseringen in het vooruitzicht gesteld.
Wat ondertussen veranderd is, dat is dat deze minister, die bij voortduring
aangeeft geen deals te willen sluiten en Mladic hier eerst te willen zien –
en daarin steunen wij hem nog steeds – nu buiten deze afspraak om namens
de regering een andere afspraak heeft gemaakt waarover hij de Kamer niet heeft
ingelicht. Die afspraak zou ineens wel kunnen. Wij vinden die afspraak echter
niet acceptabel en de heer Ormel kan hem volgens mij ook niet acceptabel kan
vinden, gegeven zijn eigen inzet ten aanzien van Macedonië.De heer Ormel (CDA):Ik constateer dat de heer Ten Broeke in een foto van vorig jaar leeft,
terwijl de wereld op de Balkan een andere is geworden. Op die wereld zal de
Europese Unie moeten reageren. Het gaat in Servië niet alleen om Servië.
Het gaat ook om invloedssferen. Het gaat ook om de omliggende gebieden, om
Macedonië, om Kosovo, om Bosnië, om Kroatië. Wij moeten met
zijn allen iets bewegen in de porseleinkast van de Balkan. Dat is precies
wat er is gebeurd. Deze minister heeft voorkomen dat wij, ondanks de sterke
druk van alle grote lidstaten van de Europese Unie, nu al de worst van het
stabilisatie- en associatieakkoord voorhouden. Dat siert de minister.De heer Van Bommel (SP):De politieke hamvraag is natuurlijk of naar het oordeel van de CDA-fractie
de minister richting de EU-partners heeft bewogen of de EU richting Nederland.
Hoe oordeelt de heer Ormel hierover?De heer Ormel (CDA):Geen van beide. Doe toch niet zo raar! De overgrote meerderheid van de
EU wil het stabilisatie- en associatieakkoord voorleggen aan Servië.
De EU heeft geluisterd naar de Nederlandse inbreng. Daarbij wordt Nederland
gesteund door België. Daar gaat het om. Het moge duidelijk zijn dat er
daarnaast wel iets moet gebeuren met Servië. Ik vind het een goede zaak
dat er dan een akkoord tot een politieke dialoog aan de Serviërs wordt
aangeboden. In feite houdt dat alleen in dat er meer jonge mensen kunnen gaan
studeren aan Europese universiteiten.De heer Van Bommel (SP):Dit zijn heel veel woorden om een antwoord op een eenvoudige vraag te
omzeilen. Ik vroeg wie er bewogen heeft. De heer Ormel heeft zelf het woord "bewegen"
gebruikt. Heeft deze minister bewogen? Heeft hij zijn standpunt verlaten en
is hij richting de EU gegaan of heeft de EU een stap richting Nederland gezet?
Dat is de vraag. De heer Ormel heeft het over de rechte rug van de minister.
De SP-fractie noemt het slappe knieën.De heer Ormel (CDA):Met slappe knieën kun je slecht bewegen, mijnheer Van Bommel. Het
gaat niet om bewegen. U zegt dat het een welles-nietesspelletje wordt. Het
gaat om de kern, om het stabilisatie- en associatieakkoord tussen de EU en
Servië. Ik constateer dat deze minister in ieder geval niet bewogen heeft.
Hij heeft zijn rug recht gehouden. Hij is blijven zitten waar hij zat. Hij
is opgekomen voor de waarden waartoe de Kamer hem had aangezet. Dat siert
hem.De heer De Roon (PVV):De heer Ormel merkt op dat de EU – ik neem aan dat hij daarmee de
rest van de EU-landen bedoelt – heeft geluisterd naar Nederland en België
door in te stemmen met het aanbod zoals dat nu is gedaan. Had de EU een andere
keuze, gegeven het feit dat deze minister naar de vergadering was gezonden
met de strikte afspraak dat hij niet akkoord zou gaan met het stabilisatie-
en associatieakkoord? Hadden die andere landen een keuze?De heer Ormel (CDA):Uiteindelijk had de Europese Unie geen keus. Dat blijkt ook uit het resultaat.
Wij moeten reëel zijn. Ik vind het getuigen van klasse om te zeggen dat
je geen stap neemt en dat je pal staat voor de waarden waarvoor de EU zou
moeten staan. Ik vind het getuigen van klasse dat je pal staat voor het uitgangspunt
dat Mladiæ voor het Joegoslaviëtribunaal behoort te verschijnen
voordat je tekent, terwijl je in een vergaderzaal zit met 27 lidstaten waarvan
er 25 zeggen dat Nederland nu een stap moet nemen. Die boodschap is er urenlang
ingepeperd, ook door de eurocommissarissen.De heer De Roon (PVV):Ik begrijp toch uit de woorden van de heer Ormel dat die andere landen
geen keuze hadden en deze minister wel.De heer Ormel (CDA):Als 27 lidstaten met elkaar onderhandelen moet dat geen discussie tussen
doven zijn. Dan moet er bewogen worden. In dat geval moet Nederland ook bewegen.
Je kunt niet van één lidstaat verlangen om stil te staan, terwijl
de rest om dat universum heen draait. Dat universum is in dit geval het polderlandschap
achter de Hollandse Waterlinie van de PVV-fractie. Zo werkt het niet, mijnheer
De Roon.De heer Van Bommel (SP):Voorzitter. De afgelopen jaren heeft de Nederlandse regering een conditionaliteitsbeleid
ten opzichte van Servië voorgestaan. Voordat er verdere formele EU-samenwerking
met Servië wordt aangegaan, moet het land volledig meewerken met het
Joegoslaviëtribunaal. Karadzic en Mladic moeten eerst terechtstaan voordat
er verder zaken kunnen worden gedaan. De EU wil nu in het grote steekspel
rond Kosovo de Servische kiezer gunstig stemmen bij de verkiezingen van zondag,
zodat zeer binnenkort Kosovo gemakkelijker de onafhankelijkheid kan uitroepen.
Daarvoor wordt vooral gemikt op jonge, hoopopgeleide Serviërs die op
termijn studieperspectieven in Europa wordt voorgespiegeld. Maar wat als de
winnaar van de Servische verkiezingen, wie het ook is, vanaf 7 februari
opnieuw wil onderhandelen over het akkoord? Dat zou best kunnen, want de overeenkomst
is een tactisch stuk, dus ook de nieuwe Servische regering kan er nog wat
meer proberen uit te slepen aan aanvullende voorwaarden, zoals het uitstellen
van het zetten van een handtekening. Wat doet de EU dan?Op 28 januari 2008 is in de EU een voorstel voor de overeenkomst
met Servië aangenomen. Daarvan blijken twee teksten in omloop. De ene
is door de minister als bijlage bij de Kamerbrief gevoegd. Deze bijlage bevat
een tekst van een politieke samenwerkingsovereenkomst. Op dezelfde dag, eergisteren,
is door Slovenië een persverklaring uitgegeven met daarin een interim-akkoord
met Servië. Bij lezing blijkt dat beide teksten identiek zijn, behalve
dat in het interim-akkoord tweemaal het woordje "interim" wordt
genoemd, in de titel en in de eerste regel. Wat betekent het precies dat er
twee versies in omloop zijn? Is het woordje "interim" er op verzoek
van de minister aan toegevoegd? Is die toevoeging het onderhandelingsresultaat
van Nederland en België? Dat zou toch wel erg mager zijn. De regering
schrijft in de Kamerbrief van vanochtend: de conditionaliteit, waaraan Nederland
zeer hecht, is overeind gebleven. Maar hoe dan? Waar staat in de overeenkomst
expliciet dat dit zo is? Hoe lang zal het interim-akkoord van kracht zijn
en onder welke voorwaarden zal het in een definitief akkoord worden veranderd?
Wat zijn de voorwaarden voor die verandering?Het woordje "interim" is eigenlijk alomvattend. Het hele leven
is interim, dus wat is de waarde van deze toevoeging als de rest van de voorwaarden
niet verandert? Waarin verschillen de voorwaarden van het uiteindelijke akkoord?
Nergens, want het is dezelfde tekst, alleen maar met die toevoeging. De winst
van Nederland en België bestaat enkel uit dat woordje. In de tekst van
de overeenkomst wordt gemeld dat, zodra de noodzakelijke stappen zijn afgerond,
de stabilisatie- en associatieovereenkomst met Servië zal worden afgesloten.
Hoe worden die noodzakelijke stappen beoordeeld? Welke rol wordt het Joegoslaviëtribunaal
gegund in het vervolg? Wat hebben Servië en/of de EU beloofd voor de vervolging van Mladic en Karadzic? Wanneer wordt geoordeeld over
de voortgang van dit pakket maatregelen? Wanneer wordt het interim-karakter
opgeheven?Ook over de overeenkomst zelf zijn er enkele vragen. Op welke manier steunt
de EU de Servische ontwikkeling naar een rechtsstaat? Op welke nieuwe manier
steunt de EU economische en institutionele stabiliteit? Gaat het daarbij om
een standaard preaccessiebeleid, of om een aangepaste vorm? Wat houdt de vrijhandelszone
tussen de EU en Servië in? Welke bilaterale studie-initiatieven worden
genomen om het studeren van Servische studenten in de EU te vergemakkelijken?
Wie zitten er in de taskforce? Waarin verschillen deze punten van een stabilisatie-
en associatieovereenkomst?De heer Ormel (CDA):Ik ben onder de indruk van de leeshonger van de heer Van Bommel en ik
vind het mooi dat hij ook de Sloveense tekst heeft bestudeerd. Maar heeft
hij nu werkelijk vanwege het tweemaal voorkomen van het woordje "interim"
in een tekst een spoeddebat aangevraagd?De heer Van Bommel (SP):Ik denk dat de heer Ormel mij niet goed begrijpt. Juist het feit dat men
niet eens de moeite heeft genomen om te komen tot een wezenlijk andere tekst,
maar daar even voor de buitenwereld het woordje "interim" aan heeft
toegevoegd – terwijl de inhoud materiaal hetzelfde is gebleven –
duidt erop dat men de zaak anders wil voorstellen dan zij is. Men spreekt
hetzelfde af, maar men zet er het woordje "interim" voor.De heer Ormel (CDA):Met alle respect; ik zal hier geen Wilderiaanse termen gebruiken, maar
dit is bizar! Het ging erom dat een overgrote meerderheid van de Europese
Unie een stabilisatie- en associatieakkoord met Servië wilde. Dat verschilt
wezenlijk met de tekst die nu voorligt. Of er nu een, twee of tien keer het
woord "interim" in voorkomt, is iets wezenlijk anders. Er is sprake
van een akkoord dat eventueel op 7 februari ter ondertekening wordt voorgelegd
aan Servië, maar het is geen stabilisatie- en associatieakkoord.De heer Van Bommel (SP):Dat heb ik niet betoogd, niet willen betogen en niet willen suggereren.De heer Ormel (CDA):Maar daar ging het wel om.De heer Van Bommel (SP):Nee, daar ging het niet om. Het ging erom dat de Nederlandse regering
het politieke signaal afgegeven heeft geen stap te zullen zetten in de richting
van een stabilisatie- en associatieakkoord, zonder dat sprake is van uitlevering
van de heer Mladic aan het Joegoslaviëtribunaal. Het was ontroerend om
te zien hoe eensgezind Kamer en regering waren. Zelfs de SP-fractie stond
er volledig achter. Wij waren het allemaal zo eens met elkaar. Een week later
blijkt het echter allemaal weer heel anders te liggen.Mevrouw Peters (GroenLinks):Voorzitter. Om twee redenen heb ik moeite met deze kwestie.Vorige maand kwam mijn Bosnische vriendin logeren. Zij heeft alle dimensies
van de oorlog in Bosnië overleefd. Heeft iemand hier wel eens geprobeerd
voor zo'n persoon een visum te verkrijgen? Het is een helse toestand, zowel
voor de uitnodigende als de genodigde partij. Ik begrijp dus heel goed dat
opheffing van de visahindernissen de diepste wens is van velen in de Balkanlanden.
In voormalig Joegoslavië hadden de mensen ook vrije toegang tot Europa.
De EU is terecht al jaren bezig de regimes te versoepelen en waar mogelijk
op te heffen. Het is evenzeer terecht dat Nederland dit steunt. Ik ben dus
blij met het pakket van versoepeling van de visumregimes voor de Balkanlanden,
dat begin dit jaar in werking is getreden. Waar mogelijk ben ik voor verdere
liberalisering. Maar ik maak mij zorgen over rechtsongelijkheid. Wanneer moet
verdere liberalisering mogelijk zijn? Dat moet van objectiveerbare criteria
afhangen en die criteria moeten gelijk gelden voor alle betrokken landen.
Er moeten hervormingen op JBZ-gebied plaatsvinden. Creëert dit aanbod
voor dialoog over visumliberalisering met Servië rechtsongelijkheid voor
Bosnië, Albanië, Macedonië en Montenegro? Hoe is dit aanbod
te rechtvaardigen voor die landen? Doet de Europese Commissie een soortgelijk
aanbod aan die landen? Dezelfde zorgen heb ik bij het aanbod aan Servië
op het gebied van vrijhandel en onderwijs. Creëert dat rechtsongelijkheid
op die gebieden? Krijgen de zakenlui en studenten uit die landen ook zo'n
aanbod?Met instemming nam ik kennis van de uitlatingen van staatssecretaris Timmermans
vorige week, toen hij namens minister Verhagen zei dat wij niet onze principes
opzij moeten zetten om in Servië de zaak te beïnvloeden en dat aangezien
recent een nieuwe methode voor visumfacilitatie afgesproken, het prematuur
is nu een volgende stap te zetten. Maar de minister kwam terug met een EU-aanbod
aan Servië voor een versnelde toenadering van dat land tot de EU. Dat
lijkt toch niet in de geest te zijn van hetgeen met de staatssecretaris is
afgesproken. Het zou ook niet de eerste keer zijn dat er verschil zit tussen
de woorden van de staatssecretaris en de daden van de minister. Dit wordt
hopelijk geen patroon.Het aanbod is echter voorzichtig, diplomatiek geformuleerd. Het akkoord
wordt pas ondertekend na de verkiezingen in Servië. Dat is knap in elkaar
gezet, vooral door Nederland. Wat het stabilisatie- en associatieakkoord betreft
is er principieel vastgehouden aan de voorwaarde van medewerking aan het Joegoslaviëtribunaal,
maar toch is de EU in staat gesteld een ander gebaar naar de Servische kiezers
te maken. De Servische media hebben de boodschap goed begrepen. Vicepremier
Deliæ verklaarde verheugd dat Europa de toetreding van Servië tot
de EU nu heeft gegarandeerd. Waarom geeft dit alles een nare nasmaak? Niet
omdat ik het die Servische zakenlui of studenten niet gun, maar omdat dit
de schijn heeft van een dealtje om te verkiezingen te beïnvloeden, om
iedereen voor gezichtsverlies te behoeden, om niemand een nadere boodschap
hoeven te verkopen en omdat het níét de schijn heeft dat de
huidige democratisch gekozen regering van Servië zo vreselijk haar best
heeft gedaan. Integendeel, is dan het onderbuikgevoelen. Servië wordt
een beetje voorgetrokken. Mladic en Karadzic lopen nog gewoon rond.Ik twijfel of de regering de nasmaak kan wegnemen. Ik hoop vooral dat
de Serviërs op 3 februari een president kiezen die wel met het tribunaal
en Europa zal meewerken. Of dit dan door het douceurtje van Europa komt, zal
giswerk blijven. Maar wat zal er gebeuren als Nikolic president
wordt? Staat het aanbod van de EU dan nog steeds?De heer De Roon (PVV):Voorzitter. Servië wordt de 28ste lidstaat van de Europese Unie.
Zo luidde de triomfantelijke reactie van de Servische minister van Buitenlandse
Zaken nadat Europa het aanbod had gedaan van een politieke dialoog in het
perspectief van uiteindelijke verwerving van de status van kandidaat-lidstaat.De Servische minister kraaide terecht victorie. Niets, maar dan ook helemaal
niets, heeft Servië hoeven doen om dit aanbod te krijgen. Het aanbod
is niet gedaan omdat Servië een tegenprestatie heeft geleverd of zelfs
maar heeft toegezegd. Nee, het aanbod is gedaan uit vrees dat de Servische
kiezer tegen Europa zou kiezen door op presidentskandidaat Nikolic te gaan
stemmen. Volgens mij vreest onze minister ook nog dat als Servië dit
zou doen, de zwartepiet zou worden toegespeeld aan de landen die de ondertekening
van de stabilisatie- en associatieovereenkomst met Servië blokkeren.
Daar hoort Nederland ook bij.Hoe heeft het zo ver kunnen komen dat onze minister is gezwicht? De Belgische
minister van Buitenlandse Zaken, onze bondgenoot op dit dossier, verklaarde
dat het Stockholmsyndroom had geheerst tijdens de vergadering van de Europese
ministers waar dit onzalige besluit is gevallen. Dat syndroom houdt in dat
de gegijzelde onder grote psychische druk bezwijkt en een aanhanger van de
gijzelnemer wordt. Wat een blamage! Een beetje angst voor een onwenselijke
uitkomst van verkiezingen in een Balkanland en onze minister bindt al in.Ik was in de voorafgaande dagen eerlijk gezegd wel een beetje trots op
de grote eensgezindheid die de bewindslieden en de Tweede Kamer Kamerbreed
uitdroegen bij het standpunt dat wij geen gebaar zouden maken tegenover Servië
voordat dit land goed zou gaan meewerken aan de vervolging van oorlogsmisdadigers.
Dat goede gevoel heeft nog geen twee weken mogen duren. Toen kwam een koude
douche. Onze minister had toch een niet gewenst gebaar gemaakt. Wat een teleurstelling.
Niet de Servische bevolking heeft moeten laten zien dat zij alles in het werk
wil stellen om het lidmaatschap van de Europese Unie dichterbij te brengen.
Nee, Europa heeft laten zien dat het zich in zijn eigen vrees verstrikt en
ook verslikt, als Servië toch op 3 februari voor Nikolic kiest.De heer Blom (PvdA):Voorzitter. De Partij van de Arbeid vindt dat er alleen een stabilisatie-
en associatieakkoord kan worden gesloten met Servië als Mladic in Den
Haag zit. Daar is niets aan veranderd. De minister heeft tijdens de laatste
bespreking precies gedaan wat hij heeft gezegd.Men zal zich afvragen waar dit spoeddebat dan over gaat. Ik vraag mij
dit ook af. Ik heb geprobeerd om dit een beetje te analyseren in een beeldspraak.
De deur is op slot. Servië staat nog steeds buiten en blijft buiten staan.
Wij hebben alleen een afdakje gebouwd, zodat ze niet meer in de wind en de
regen staan. Daar komt het ongeveer op neer. Ik begrijp niet helemaal dat
daar zoveel commotie over is, want er staat eigenlijk niet zo verschrikkelijk
veel nieuws in dat A4'tje. Er staat alleen in dat wij met Servië in gesprek
blijven, teneinde in de toekomst misschien een akkoord te krijgen. Natuurlijk
doe je dat. Je bent met nog wel meer landen in gesprek. Dat lijkt mij ook
niet zo vreemd, want volgens mij hebben wij er een minister van Buitenlandse
Zaken voor om met andere landen in gesprek te zijn. Als wij daarmee stoppen,
hebben wij ook geen minister van Buitenlandse Zaken meer nodig.Ben ik dan helemaal tevreden over deze minister? Niet helemaal. Helaas
moet ik zeggen dat ik mij gestoord heb aan de passage in de brief waarin wordt
gesteld dat het wenselijk is dat de EU een positief gebaar in de richting
van het Servische electoraat maakt waaruit zou blijken dat, wanneer Servië
voor een Europese, hervormingsgezinde en democratische koers zou kiezen, de
EU openstaat voor samenwerking. Ik houd er niet van als er in verklaringen
van de EU een rechtstreekse bemoeienis is met verkiezingen in een land dat
nog geen lid is van de EU. Sterker nog: ik vind dat de EU zich helemaal niet
moet bemoeien met verkiezingen in andere landen. Ik zou het bijzonder vervelend
vinden als de EU een verklaring zou geven over bijvoorbeeld onze verkiezingen.
Dus, mijnheer de minister, als u mij de komende drie jaar te vriend wil houden,
zou ik dat soort zinnetjes niet meer in zo'n brief opnemen. Voor de rest is
er weinig aan de hand. Ga zo door, maar zo lang Mladic hier niet is, is er
geen akkoord.De heer Ten Broeke (VVD):Ik waardeer het dat de heer Blom in ieder geval die ene passage in de
brief die wij achteraf gelezen hebben, niet ondersteunt. Ik houd hem voor
om dat dan ook consequent door te trekken, want zijn eigen staatssecretaris
Timmermans zei het volgende, voorafgaand aan die deal, ik citeer: "Ik
vind het te gemakkelijk om te veronderstellen dat je met bepaalde handelingen
van buiten dat – de heer Timmermans doelt op de verkiezingen –
zou kunnen beïnvloeden. De nee-kant of de andere kant." Met andere
woorden: de Nederlandse regering is niet de opvatting toegedaan dat wij onze
principes nu maar even opzij moeten zetten om daar de zaak te beïnvloeden.
Einde citaat. Hadden wij daar niet uit mogen constateren dat de regering dit
soort deals – afdakjes zoals u ze noemt – niet zou maken?De heer Blom (PvdA):Ik moet u toegeven dat ik niet verwacht dat ik met zo'n afdakje te maken
zou krijgen. Op het moment dat het afdakje er staat, denk ik dat er eigenlijk
niet zo veel mis mee is. Ook wij in de Kamer moeten af en toe eens na blijven
denken over wat nu de gevolgen zijn van het optreden van de minister. Ik heb
geen enkele aanleiding om te zeggen dat hij het verkeerd heeft gedaan. Mijn
kritiek richt zich niet op de minister, maar op de verklaring van de EU, want
dat is een rechtstreekse bemoeienis met verkiezingen in een ander land. Daar
ben ik principieel op tegen, want dat moet je niet doen. Op het moment dat
je dat doet, speel je alleen maar mensen in de kaart die zeggen: zie je wel,
die EU bemoeit zich met dingen waar zij zich niet mee moet bemoeien. Dit is
nu precies zoiets waarvan ik vind dat de EU daar niet goed aan doet.De heer Ten Broeke (VVD):Ik ben het eens met die kwalificering. U bent het dus oneens met de kwalificering
van uw collega Ormel, die juist vindt dat je je wel met die
porseleinkast moet bemoeien. Ik heb nog een vraag over dat afdakje. Daarvan
hebt u net een definitie gegeven. Eigenlijk zegt u dat er niets in staat dat
wij niet al deden. Waarom is het dan nog eens opgeschreven?De heer Blom (PvdA):Wij weten hoe dat gaat op het moment dat je met 27 ministers uit Europese
landen om tafel zit en twee landen houden een – volgens die andere 25
landen – prachtig akkoord tegen. Zij willen dan toch met iets komen,
want waarvoor hebben zij er anders gezeten? Toen is er zo'n akkoordje gekomen.
Het stelt niet zo verschrikkelijk veel voor en dat weet iedereen ook eigenlijk
wel. U weet dat eigenlijk ook wel. Ik zit er eerlijk gezegd niet zo mee.De heer Ormel (CDA):Denkt u nu niet dat er in Servië ook van dat soort kritische burgers
leven, zoals u er een bent, die denken "potverdorie, die bemoeit zich
met mijn verkiezingen en daar ga ik eens lekker niet naar luisteren".
Met andere woorden: je beïnvloedt die verkiezingen niet door zoiets te
doen, want je weet niet hoe die burger zal reageren op dit gebaar. Je weet
niet of ze zullen kiezen voor kandidaat A of kandidaat B. Het gaat er wél
om dat het bij die presidentsverkiezingen ook om de vraag gaat of Servië
zich als land meer moet richten naar Rusland of meer de steven richting Europa
moet richten. Dat geldt voor beide kandidaten. Door zo'n akkoord aan te bieden,
geef je een steuntje in de rug. Daarbij zeg je dat het pas wordt ondertekend
na de presidentsverkiezingen. Het maakt ook niet uit wie er dan president
is. Onderteken het dan maar. Hiermee beïnvloed je niet de verkiezingen,
maar de sfeer in een land, of deze nou pro-Europees of pro-Russisch is. Dat
is de bedoeling.De heer Blom (PvdA):Ik zeg nogmaals dat ik het onprettig zou vinden als de EU zich in een
verklaring zou bemoeien met de verkiezingen in Nederland. Dat wil ik dus niet,
nu niet, morgen niet, nooit. Als de EU dit wel doet met Servië, vind
ik dat dus ook verkeerd. Als ik iets verkeerd vind, zeg ik dat.De heer Van Bommel (SP):Het komt zelden voor, maar ik ben ik het eens met de heer Blom. Ik ben
het met hem eens daar waar hij zegt dat Europa niet moet proberen zich te
bemoeien met verkiezingen in lidstaten, in staten die lid willen worden of
waar dan ook. Ik begrijp echter niet dat de heer Blom zegt dat hij dit niet
de minister kwalijk neemt, maar de EU. Wij zijn gewoon lid van de Europese
Unie. Men komt er openlijk voor uit dat de overeenkomst met deze intentie
is gesloten. Nederland steunt deze intentie dus eveneens. Met dit akkoord
is sprake van interne beïnvloeding in Servië.De heer Blom (PvdA):Ik lees het niet in de verklaring, want daar staat het niet in. Ik lees
het in de brief van de minister. Daarin staat hoe een en ander is gegaan.
Mijn kritiek is in eerste instantie gericht op de minister. Dit komt voort
uit de manier waarop de EU-ministers dit blijkbaar met zijn allen hebben afgesproken.
Dit zit in de motivatie waarom deze verklaring, dat ene A4'tje, tot stand
is gekomen. Ik spreek de minister erop aan dat ik hiermee niet zo blij ben.De heer Van Bommel (SP):Met het oog op de Handelingen: klopt het dat u op dit punt de EU niets
kwalijk neemt, maar de Nederlandse regering omdat zij met het motief heeft
ingestemd? Mag ik het zo opvatten?De heer Blom (PvdA):De minister heeft optimale openheid gegeven over het besluitvormingsproces,
over de wijze waarop de overeenkomst tot stand is gekomen. In zijn toelichting
staat de passage dat men zich eigenlijk met de verkiezingen wil bemoeien.
Zo zou je het kunnen lezen. Ik heb het niet zozeer over hetgeen in de overeenkomst
staat. Ik vind het verkeerd dat dit een overweging is geweest. Als de minister
mij te vriend wil houden, kan hij dit in het vervolg beter niet meer doen.
Ik vind namelijk dat de EU dit niet kan maken.De heer De Roon (PVV):Ik raak nu enigszins in verwarring. Als ik u goed beluister, mijnheer
Blom, zegt u: zet dit nou niet op papier. Dat dit gebeurt, daar praten wij
verder niet over. Ik vind het wel goed. Zo komt het althans op mij over.De heer Blom (PvdA):Dit wordt een woordspelletje. Het gaat er mij om dat ik niet wil dat de
EU zich in een verklaring of in een motivatie om een verklaring op te stellen
zich intrinsiek bemoeit met verkiezingen in een land. Punt. Volgens mij zit
hier geen woord Spaans of Servisch bij.De heer De Roon (PVV):Dat is op zich wel duidelijk. Uw houding impliceert in mijn ogen dat het
doel niet wordt uitgesproken, maar in het politieke handelen wel is toegestaan.De heer Blom (PvdA):Ik ga niet over motivaties van mensen. Ik ga af op hetgeen ik op papier
krijg. Ik heb het dus over de brief van de minister.Minister Verhagen:Voorzitter. Op basis van de verschillende interventies heb ik de indruk
gekregen dat er bij jonge Kamerleden wellicht onwennigheid is ten aanzien
van het gebruik van de stemmachine. Ik krijg ook de indruk dat er een bepaalde
onwennigheid bestaat ten aanzien van het lezen of het duiden van bepaalde
teksten. Ik hecht er dan ook aan, een aantal misverstanden uit de weg te helpen.
In mijn betoog ga ik in op wat er niet is gebeurd, wat er wel is gebeurd en
of het goed is wat er gebeurd is. Nederland heeft van begin af aan gesteld
dat er geen sprake kan of zou moeten zijn van het ondertekenen van het stabilisatie-
en associatieakkoord met Servië zolang geen sprake is van medewerking
van dit land met het Joegoslaviëtribunaal.Vorige week tijdens het algemeen overleg waarin staatssecretaris Timmermans
namens de regering het woord voerde, draaide het om de vraag of Nederland
zou bezwijken onder de druk van 25 andere EU-lidstaten en zou worden gedwongen
om het stabilisatie- en associatieakkoord te tekenen of niet. De regering
was blij dat Tweede Kamer het ermee eens was dat dit niet diende te gebeuren.
Nederland vond en vindt dat ondertekening van een stabilisatie- en associatieovereenkomst
niet kan plaatsvinden zo lang Servië niet volledig meewerkt met het Joegoslaviëtribunaal.
Wij zijn het dus eens over de zogenoemde ICTY-conditionaliteit die in vele
Raadsconclusies is vastgelegd en bij de Europese Raad en dat
er geen concessies gedaan mogen worden op dit punt.Ik stel vast dat ik als vertegenwoordiger van Nederland niet onder die
druk ben bezweken. Er is geen stabilisatie- en associatieovereenkomst getekend.
Dat is niet gebeurd door de 25 lidstaten die dat wel wilden doen, niet door
Nederland en België, die ertegen waren, en ook niet door Servië.
Of men dat hier zo ziet of niet, mijn collega's zagen dat als een Nederlands
succes. Zij gaven daar overigens geen uitstraling van blijdschap bij. Het
was duidelijk dat men in de gaten had dat er met Nederland geen zaken te doen
waren op dit punt.In de dagen voor de RAZEB en ook tijdens de RAZEB heeft men andere zaken
geprobeerd. Zo is er getracht om een soort interim-stabilisatie- en associatieakkoord
te sluiten. Er zou een alternatief komen voor de stabilisatie- en associatieovereenkomst
zo lang een dergelijke overeenkomst niet getekend zou zijn. Het komt wel vaker
voor dat er een interim-akkoord komt als alle partijen een bepaald akkoord
hebben getekend en het nog niet is geratificeerd, zodat het alvast in werking
kan treden in afwachting van die ratificatie. Dat zou met zo'n interim-stabilisatie-
en associatieovereenkomst kunnen gebeuren. Ik heb zeer duidelijk gemaakt dat
wij dat een truc vonden, dat wij daar niet aan zouden meewerken en dat het
voor ons niet aanvaardbaar was. Ik heb gezegd een voorlopige toepassing van
een akkoord terwijl dat akkoord er zogenaamd niet is, volgens ons een uitholling
zou zijn van die ICTY-conditionaliteit en de geloofwaardigheid van de EU zou
aantasten, en dat wij daarmee niet zouden instemmen. Onze partners hebben
uiteindelijk ingezien dat ook dit door ons geblokkeerd zou worden.Toen is geprobeerd om de handelsgerelateerde artikelen uit de stabilisatie-
en associatieovereenkomst te halen en die in een aparte overeenkomst samen
te voegen. Gezien de exclusieve competentie van de Europese Commissie op het
handelspolitieke terrein, zou dan kunnen worden geargumenteerd dat de Commissie
zo'n deelakkoord kon sluiten zonder de instemming van alle lidstaten. Daar
hebben wij ons ook tegen verzet. Ik heb duidelijk gemaakt dat ook als ik het
niet tegen zou kunnen houden, dat als zij deze juridische move zouden uithalen,
er wat mij betreft sprake was van het uithollen van voorwaarden de EU zelf
heeft gesteld in eerdere zaken en dat het een aantasting van de geloofwaardigheid
van de EU zou zijn. Juist ook de handelsaspecten waren deel van de conceptstabilisatie-
en associatieovereenkomst. Ook die pogingen zijn dus gestrand op Nederlands
verzet. Ik meen dat de regering daarmee volstrekt conform het te voren duidelijk
gemaakte standpunt heeft gehandeld en volstrekt in lijn heeft gehandeld met
de prioriteit die de Kamer kenbaar had gemaakt.Nu kom ik op wat er wel is gebeurd, want ik moet zeggen dat ik daar heel
wat verkeerde interpretaties en duidingen van heb gehoord vanavond. Vervolgens
zal ik ingaan op de vraag of dat verstandig is geweest, op de elementen die
de heer Blom naar voren heeft gebracht. De lidstaten van de EU hebben in de
RAZEB overeenstemming bereikt over een aanbod aan Servië. Dat aanbod
is in de tekst neergelegd die de Kamer heeft ontvangen. Dat aanbod is maandagavond
aan Servië overgebracht door de Trojka. Dit aanbod houdt in niet meer
en niet minder dan dat op 7 februari aanstaande na de verkiezingen wat
ons betreft een politiek akkoord gesloten kan worden. Dat politieke akkoord
houdt niet meer in dan wat er staat. Daar staat dat de Europese Unie aan Servië
aanbiedt om de bestaande politieke dialoog te verdiepen, met andere woorden:
met elkaar in gesprek te gaan, zoals wij dat hier ook doen. Met het oog op
de versnelling van het Europese perspectief gaan wij daarover dus in gesprek.
Dat staat er dus.Als Servië dit aanbod aanvaardt en dat akkoord volgende week sluit
met de Europese Unie, ontstaat er niets anders, wat men er ook van wil maken,
dan het wederzijdse commitment om een politieke dialoog te voeren, dus met
elkaar in gesprek te raken. Er wordt geen enkel recht gegeven op iets. Ik
hoor hier namelijk tot mijn verbijstering dat wij hier opeens visumliberalisatie
en aan vrijhandel gaan doen. Ik vraag mij af waar men dat vandaan haalt! Er
wordt helemaal geen recht gegeven op visum- of handelsliberalisatie; absoluut
niet.Wat er geschetst is, is dat wij een gesprek zouden kunnen voeren. Daarbij
wordt dan de volgende stelling betrokken: als u kiest voor Europa, is dat
uw perspectief. Dat is ook niet anders dan wat ik eerder tegen voorzitter
Rupel gezegd heb, toen hij hier was. Wij zouden dus niet akkoord gaan met
het ondertekenen van de stabilisatie- en associatieovereenkomst, zo lang Servië
niet meewerkte aan het Joegoslaviëtribunaal. Ik was echter absoluut ook
van mening dat er een Europees perspectief voor Servië zou zijn. Wat
mij betreft, zou Servië binnen de Europese structuren zijn toekomst moeten
zoeken; er zou voor Servië ten principale geen blokkade zijn. Uiteraard
zou er dan wel aan voorwaarden voldaan moeten worden.Als Servië zondag kiest voor de nationalistische koers van de heer
Nikolic, is inderdaad te verwachten dat het aanbod, gelet op de uitspraken
van Nikolic nu, überhaupt niet aanvaard wordt door Servië. Wordt
het dan toch aanvaard, omdat Nikolic opeens een meer pro-Europese koers zou
voorstaan, dan zal ook de dialoog, het gesprek, wat Nederland betreft zich
telkens en voortdurend richten op de aspecten van de voorwaarden van democratie,
dus het meewerken aan het Joegoslaviëtribunaal. In geen geval zullen
wij via de dialoog concrete voordelen aan Servië toekennen die deel uitmaken
van de stabilisatie- en associatieovereenkomst en dus onder de conditionaliteit
zouden moeten en zouden vallen. Een politiek akkoord houdt dus slechts in
dat wij met elkaar een politieke dialoog voeren over al de genoemde onderwerpen.
That's all!Hoe lang gaan wij die dialoog voeren en tot welke concrete resultaten
moet die leiden? Ik heb verschillende malen gesproken met mijn Servische ambtgenoot
Jeremic. Hij behoort tot de pro-Europese krachten in zijn land. Hij heeft
mij meermalen verzekerd dat hij verklaard voorstander is van volledige samenwerking
met ICTY. Hij heeft dit aanbod van de Europese Unie verwelkomd. Hij heeft
ook gezegd dat, als president Tadic de presidentsverkiezingen een duidelijk
pro-Europees mandaat krijgt, hij ervan overtuigd is dat de volledige samenwerking
met ICTY tot stand gebracht wordt. Dat wachten wij dan af.De heer Van Bommel (SP):Nederland was altijd volstrekt helder aan het adres van Servië: wij
zetten geen stappen zo lang er niet wordt samengewerkt met het Joegoslaviëtribunaal;
dat kan het best geïllustreerd worden door de uitlevering van Mladic.
Wat heeft Nederland nu bewogen om, zonder dat er sprake is
van enige verandering in de houding van Servië, een positief gebaar te
maken naar Servië? De minister schrijft dit ook in zijn brief. Wat is
er dus veranderd op grond waarvan de minister zegt dat wij nu in een keer
een positief gebaar moeten maken?Minister Verhagen:Wij hebben met dit gebaar duidelijk gemaakt dat er voor ons niet ten principale
een blokkade ligt ten aanzien van Servië. Wij zeggen niet: wij willen
u niet binnen de Europese structuren verwelkomen. Wij zeggen wel: als u voor
Europa kiest, is dit het perspectief dat u te wachten staat. Er is echter
op geen enkele manier gesjoemeld. Servië kan niet nu plotseling iets
krijgen zonder aan de voorwaarden te voldoen. Dit staat zelfs op papier. Ik
roep de woordvoerders nog eens op om te lezen wat er exact staat. De heer
Ten Broeke citeert leuk de website, maar houdt halverwege op. Kiezen voor
Europa betekent ook dat je geen mensen beschermt die zijn aangeklaagd in verband
met de grootste slachting op het Europese continent sinds de Tweede Wereldoorlog.
Wij hebben Servië gezegd: aan u de keuze. Als u kiest voor Europa, is
dit uw toekomst. Er is echter op geen enkele wijze een concrete stap gezet
die niet verbonden is aan de conditionaliteit die altijd heeft gegolden. Ik
laat mij dat niet aanleunen.De heer Van Bommel (SP):Dit antwoord van de minister kan niet een antwoord op mijn vraag zijn.
Ik vroeg hem wat er veranderd is in het handelen van Servië, waardoor
de minister en Nederland vinden dat het tijd is voor een positief gebaar.
Nederland nam tot nu toe een volstrekt heldere positie in. Door Servië
werd en wordt nog steeds niet meegewerkt met het Joegoslaviëtribunaal.
Die voorwaarde is ten enenmale door de Kamer en de regering vastgesteld. Toch
meent de minister dat er nu plotseling reden is om een positief signaal af
te geven. Waarom?Minister Verhagen:Daar kom ik op. Ik wil echter eerst klip en klaar stellen dat er geen
sprake kan zijn van het concreet realiseren van de elementen die in de stabilisatie-
en associatieovereenkomst staan, als er geen sprake is van volledige medewerking.Waarom hebben wij dan toch een positief geluid laten horen? De heer Blom
suggereert dat dit ofwel inmenging, ofwel een slechte zaak zou zijn. Ik en
alle woordvoerders die dit debat voeren, zijn politici. Ik doe een beroep
op hen om als een politicus over buitenlandse politiek met mij mee te denken.
Wij moeten ons dan niet de vraag stellen hoe het volgens de heer Blom zou
moeten, maar hoe wij Servië zover krijgen dat het doet wat overeenkomt
met onze wensen. Een ding weten wij immers zeker; als in Servië de anti-Europese
krachten aan de macht komen, is de kans buitengewoon klein dat wij grote oorlogsmisdadigers
op korte termijn of nog ooit voor het Joegoslaviëtribunaal krijgen. In
Servië is institutionele en economische cohesie en ook bestuurskracht
aanwezig. Dit is bepaald niet het geval in alle landen die zijn voortgekomen
of nog gaan voortkomen uit het voormalig Joegoslavië. Servië speelt
een belangrijke rol bij het scheppen van stabiliteit in de westelijke Balkan.
Een stabiele Balkan is in het directe belang van Nederland. Hetzelfde geldt
voor de ontwikkeling van de Balkan. Het toegroeien van Servië naar de
Europese Unie is daarom ook voor Nederland belangrijk. Het opgaan van Servië
in de Europese en Atlantische structuren is de beste waarborg voor een constructieve
rol van Servië in de regio. Daarom vond ik het van belang om een gebaar
te maken naar het Servische electoraat. Er moet een perspectief worden geschetst.
De Europese Unie heeft een aanbod gedaan. Wij hebben gezegd: doe nu met ons
mee, in plaats van te kiezen voor nationalisme en isolement. Daarmee doen
wij niets af aan onze eigen principes. Wij sjoemelen niet met criteria, niet
voor toetreding en niet voor ondertekening van de SAO. De Servische leiders
en het Servische electoraat zijn intelligent genoeg om dat te begrijpen. De
vraag is of zij ervoor open staan of meer heil verwachten van Rusland of eigen
radicale nationalisten. Zondag zullen wij het antwoord krijgen. Wij houden
een Europees perspectief voor aan Servië. Of Servië dat zelf wil,
zal zondag moeten blijken.De heer Ten Broeke (VVD):Een Europees perspectief voorhouden aan Servië, daar is op zichzelf
niets mis mee. Ik kan ook wel met de minister meedenken in buitenlandspolitieke
termen. Natuurlijk is dat mogelijk. Het liefst hadden wij dat gedaan voorafgaand
aan het maken van de deal. Dat was de geloofwaardigheid behoorlijk ten goede
gekomen.De minister laat zich kennelijk niet aanleunen dat er goed gelezen zou
zijn. Er is heel goed gelezen.Minister Verhagen:Nee.De heer Ten Broeke (VVD):De minister heeft zelf op zijn website geschreven dat hij direct heeft
verklaard dat de red lines wel degelijk zijn gerespecteerd. Mij gaat het er
niet zozeer om dat hij het SAA niet heeft ondertekend omdat Mladic niet is
uitgeleverd, maar dat hij allerlei andere dingen heeft gedaan waarover hij
van te voren niets heeft gemeld. Die dingen waren in mijn ogen niet noodzakelijk.
De minister zegt tegen de heer Van Bommel dat Servië niets krijgt. De
vorige week zei de heer Timmermans namens de regering dat de regering geen
enkele stap zou zetten. Dan moet je ook niet praten over iets dat kan leiden
tot een stap. De minister schrijft dat Servië op korte termijn kan profiteren
van meer handel, deelname aan Europese programma's en gemakkelijkere visaprocedures.Minister Verhagen:Áls het voor Europa kiest, maar voor Europa kiezen betekent ook
dat het geen oorlogsmisdadigers beschermt. Dat staat er gewoon. De heer Ten
Broeke kan wel leuke spelletjes spelen en zeggen dat ik niets gezegd heb,
maar ik heb meermalen gezegd dat wij duidelijk moeten maken dat er een Europese
toekomst voor Servië is en dat wij de hand uitsteken, maar dat het aan
de Serviërs is om die te aanvaarden. Zij weten dat zij als zij die hand
aanvaarden aan alle voorwaarden moeten voldoen.Als de heer Ten Broeke stelt dat wij voor Servië meer doen dan voor
Macedonië, vertelt hij gewoon onwaarheden of hij is onbekend met de teksten
van hetgeen met Macedonië is afgesproken. Met Macedonië gaan wij
veel verder. Over de dialoog over de visa is op 24 november aan de Kamer
gemeld dat die voor de hele Balkan gold, inclusief Macedonië en Servië.
Wij hebben met Macedonië een stabilisatie- en associatieovereenkomst
gesloten die inhoudelijk veel verder gaat.De heer Ten Broeke (VVD):Dat is mij bekend.Minister Verhagen:Dan weet de heer Ten Broeke ook dat er op dit punt een associatieraad
met Macedonië is. Met Servië is die er helemaal niet. Die wordt
ook niet voorgesteld.In november heeft de Europese Commissie haar uitbreidingsstrategie voor
de toegang van Servische studenten tot het Erasmusprogramma voor de gehele
westelijke Balkan gepubliceerd. Wij stellen dat Servië daarvan kan profiteren.
Wij vinden het van belang dat de studenten niet in een isolement komen, maar
zich door contacten met het Westen westerse waarden eigen maken. Zij moeten
weten wat Europa inhoudt. Het is absoluut onjuist om, zoals de heer Ten Broeke
in zijn betoog deed, te veronderstellen dat Servië meer krijgt dan Macedonië.
Het tegendeel is het geval. In wezen verklaren wij ons bereid het gesprek
met Servië aan te gaan. Wil Servië werkelijk visumliberalisatie
en concessies in de handel krijgen, dan zal het aan de voorwaarden moeten
voldoen. Dat is in het SAA geschetst. Daarin wordt Servië voorgehouden
wat het kan krijgen. Het moet niet alleen geen anti-Europese koers varen,
maar ook voldoen aan de voorwaarden. Ik ben gewoon stomverbaasd over uw opvattingen,
met alle respect. Ik weet één ding zeker: bij de andere lidstaten
van de Europese Unie leefde totaal niet de indruk dat ik het verkeerde stemknopje
indrukte.De heer Ten Broeke (VVD):De minister blijft daar maar op terugkomen. Hij zou bij zijn partijgenoot
Pieter Omtzigt moeten nagaan hoe het werkelijk zit. Hij zou dan in ieder geval
horen dat ik consequent ben geweest in mijn bijdrage op dit punt. Ik houd
de minister nu voor dat in tegenstelling tot hetgeen staatssecretaris Timmermans
vorige week zei, namelijk dat er geen enkele nieuwe stap in de richting van
visumliberalisering wordt gezet voordat er geëvalueerd is, nu wel een
stap wordt gezet, al is het dan de stap van een gesprek dat wordt aangeboden.
De minister zegt dat er geen verschil bestaat tussen Macedonië en Servië
maar dat verschil is er wel degelijk. Macedonië heeft biometrische paspoorten,
Servië niet. Macedonië heeft civiele autoriteiten aan de grenzen,
Servië niet. Macedonië voldoet in hoge mate al aan SIS II border
control managementsystemen, Servië niet. Desondanks was de minister op
24 november vorig jaar in gesprek met deze Kamer, en daar heb ik hem
in gesteund, niet bereid om in de richting van Macedonië meer te doen,
afgezien van de uitbreidingsstrategie. Daarvan heb ik overigens gezegd dat
de VVD niet verder wil gaan met visumliberalisering. Dat laat ik mij nu weer
niet aanleunen.De voorzitter:De vragen en antwoorden moeten echt wat korter worden gehouden. Dit duurt
te lang.Minister Verhagen:Waar staat er dat wordt overgegaan tot visumliberalisering? Ik vraag mij
dat werkelijk af. De suggestie dat wij met betrekking tot Servië niet
de eisen stellen die wij ten aanzien van andere landen stellen, is werkelijk
nergens op gebaseerd. Met de politieke dialoog willen wij bespreken hoe vooruitgang
geboekt kan worden zodat het Europese perspectief daadwerkelijk realiteit
kan worden. Op die manier kan een situatie ontstaan waarin een stabilisatie-
en associatieovereenkomst kan worden getekend. Als die stappen niet gezet
zijn, dan kan het daar niet van profiteren.De heer De Roon (PVV):Ik begrijp uit de reactie van de minister dat de strekking van het politieke
gebaar dat nu is gemaakt, het bieden van een uitzicht op een toekomst van
Servië in Europa is. Dat uitzicht was er toch al omdat het SAA er in
concept ligt? Dat vormt toch al het uitzicht op een toekomst in Europa? Wat
voegt dit politieke gebaar daar nog aan toe?Minister Verhagen:Daarmee is de indruk weggenomen dat wij door het niet tekenen van de stabilisatie-
en associatieovereenkomst de rug toekeren naar Servië. Wij geven daarmee
aan: het feit dat wij nu niet tekenen, betekent niet dat wij Servië voorgoed
wegduwen uit Europa. Wij blijven met Servië in gesprek.De heer De Roon (PVV):Wij maken dit gebaar dus om een waandenkbeeld aan Servische zijde weg
te nemen.Minister Verhagen:Gelet op bepaalde uitspraken van sommige politici in de campagne was het
nuttig om wat waandenkbeelden weg te nemen. Ook vanavond heb ik enige moeite
moeten doen om wat waandenkbeelden weg te nemen.De heer Blom (PvdA):Ik kom even terug op de vermeende inmenging van de EU in de beïnvloeding
van de verkiezingen van aanstaand weekend. Ik vind dat het aangaan van een
gesprek en het bieden van perspectieven behoren tot het werk dat moet worden
gedaan. Het valt echter op dat zo'n verklaring een week voor de verkiezingen
komt en pas wordt getekend na de verkiezingen. De impliciete bedoeling is
dan om invloed te hebben op de uitslag van de verkiezingen. Dat vind ik niet
goed.U zei dat het eigenlijk gaat om de vraag hoe wij Servië zover krijgen
dat ... enzovoorts. Ik vind echter dat wij voor een geheel andere benadering
moeten kiezen. Ik vind dat Servië moet aantonen dat het voldoet aan de
voorwaarden. Daarna gaan wij nadenken over de vraag of het land bij de EU
kan komen. Dat is de volgorde.Minister Verhagen:Dat laatste klopt. Tegelijkertijd kan het buitengewoon nuttig zijn om
Servië zover te krijgen dat ... enzovoorts. Op die manier zou je het
doel dat wij gezamenlijk nog steeds nastreven, kunnen realiseren.U zegt ook dat wij een uitspraak doen over interne aangelegenheden, omdat
wij de verkiezingen proberen te beïnvloeden. Daarmee hebt u een punt.
Wij doen daarover een uitspraak, omdat wij niet willen dat het niet tekenen
van de stabilisatie- en associatieovereenkomst overkomt als: wij drijven u
richting nationalisme, wij drijven u weg van Europa. Juist doordat door sommigen
het niet tekenen van de stabilisatie- en associatieovereenkomst werd geduid
als "zie je, ze willen ons niet, wat wij ook doen" hebben wij bewust
gekozen voor dit politieke akkoord. Daarmee willen wij het perspectief van
deelname aan Europa blijven bieden.De heer Blom (PvdA):Ik ruik een motivatie. Ik ben het er niet mee eens, maar dat mag.Mevrouw Peters (GroenLinks):De heer Ten Broeke en de minister hadden zojuist een woordenwisseling
over een punt waarover ik het nog even wil hebben. Het gaat
mij om de vraag of sprake is van rechtsongelijkheid. Servië is een gesprek
aangeboden over visumliberalisatie. Andere landen, waaronder trouwens Servië
zelf, hebben per 1 januari van dit jaar een pakket van visumakkoorden
aangeboden gekregen. Een visumakkoord is niet hetzelfde als visumliberalisatie.
Over dat laatste zal met Servië worden gesproken. Wordt met die andere
landen, die alleen nog maar een akkoord is aangeboden, ook over liberalisatie
gesproken? Of worden die anders behandeld?Minister Verhagen:Servië wordt een raamwerk voor een politieke dialoog aangeboden en
met inachtneming van dat raamwerk kan gesproken worden over versterking van
de politieke relaties. De politieke overeenkomst voorziet expliciet niet in
een institutioneel kader op basis waarvan bindende afspraken gemaakt kunnen
worden. Macedonië neemt deel aan de associatieraad. Die raad komt op
ministerieel niveau bijeen en kan bindende uitspraken doen over elk onderwerp
dat die associatie betreft. Doordat er een stabilisatie- en associatieakkoord
met Macedonië is gesloten, kan met dat land veel meer besproken worden
dan met Servië. Voor dat land geldt slechts het raamwerk voor een politieke
dialoog. Servië is dus niet meer geboden dan Macedonië. Het tegendeel
is het geval, en terecht, want met Macedonië hebben wij een stabilisatie-
en associatieovereenkomst.Mevrouw Peters (GroenLinks):Maar wat geldt dan voor Bosnië, Albanië en Montenegro?Minister Verhagen:In november heeft de Commissie op grond van de road map Bosnië, Albanië
en Montenegro aangeboden om gesprekken te voeren. Er is dus geen differentiatie.
Nu is als ware met een handzaam format aangegeven wat het kan betekenen als
het Europese pad wordt opgegaan. Blijkbaar heeft dat een ander effect gehad.De heer Ten Broeke (VVD):U wilde waandenkbeelden in Servië wegnemen. De beelden die daar in
verkiezingstijd leven, betreffen hoofdzakelijk de autonomie van Kosovo. Speelde
dat een rol? Hoe kan het dat de heer Brammertz, de opvolger van mevrouw Del Ponte,
dit keer geen verslag heeft uitgebracht over de medewerking met ICTY, terwijl
die medewerking volgens u een zeer centraal punt was? Klopt het dat in de
Europese Raad door een aantal landen en/of door de Commissie is gezocht naar
een mogelijkheid om Nederland te overstemmen door hierover bij meerderheidsbesluitvorming
een beslissing te nemen? Is daarover een "legal opinion" gezocht?Minister Verhagen:Ten aanzien van de laatste vraag heb ik al in mijn schets aangegeven dat
dit een van de gedachten was. Ik doel op het handelsluik eruit halen en de
Commissie exclusieve competentie geven, waarvoor niet de instemming van alle
lidstaten nodig was. Dit is inderdaad op deze manier geprobeerd. Hiertegen
hebben wij ons met succes verzet. Ik heb daarover zelf in buitengewoon heldere
bewoordingen richting commissaris Rehn mijn opvattingen gegeven. Dat pad is
dan ook niet bewandeld.Met betrekking tot Kosovo hebben wij, evenals bij de vorige Europese Raad,
in zijn algemeenheid onze mening naar voren gebracht dat Servië van groot
belang is voor stabiliteit op de Balkan. Dit hebben wij ook expliciet in dit
akkoord vermeld. Met betrekking tot de suggestie die de heer Ten Broeke wekt,
als zouden wij dit gedaan hebben zodat Servië in Kosovo geen gekke dingen
doet, zeg ik alleen dat wij uitspreken: als je voor de Europese koers kiest,
dan hoort daarbij, een positieve bijdrage te leveren aan de stabiliteit op
de Balkan.De heer Ten Broeke (VVD):Ik had nog een vraag over het verslag van de heer Brammertz. Eerst ga
ik even in op het laatste antwoord van de minister. Hij heeft eerder, op 14 november,
heel duidelijk aangegeven dat de situatie in Kosovo, de Servische houding
ten aanzien van Kosovo en de mogelijke agressie die daarvan mogelijk zou kunnen
uitgaan, geen enkele rol zouden spelen in deze beoordeling. Wij moeten nu
constateren dat politieke oordelen wel degelijk een rol hebben gespeeld in
de beoordeling, en dat Kosovo daar impliciet bij hoort. Dat zei de minister
zo-even.Minister Verhagen:Nee, dat zei ik niet. Dat zei ik gewoon niet. De heer Ten Broeke moet
mij geen woorden in de mond leggen. Wat ik gezegd heb, is dat Servië
een belangrijke rol speelt ten aanzien van de stabiliteit op de Balkan. Ik
heb helemaal niet gezegd dat ik wel of niet akkoord ga met een stabilisatie-
en associatieovereenkomst afhankelijk van een of ander aanbod in relatie tot
Kosovo. De heer Ten Broeke moet niet zeggen dat ik dat gezegd heb. Dat is
niet het geval.VerhagenHet is duidelijk dat de huidige aanklager, de heer Brammertz, tot op heden
geen aanleiding heeft gevonden om een ander standpunt in te nemen dan Del
Ponte, zijn voorganger. Dat heeft hij in de pers zo gezegd, maar ik heb daarover
ook zelf informatie ingewonnen. Met andere woorden, de visie ten aanzien van
de vraag of er sprake is van volledige samenwerking of niet, is nog steeds
de visie zoals die gold. Indien de aanklager tot een ander oordeel komt, tot
eigen opvattingen die afwijken van wat door Del Ponte op dit punt werd geconstateerd
tot aan het moment waarop zij wegging, dan wordt dat uiteraard kenbaar gemaakt
en dan zal dit ook met deze Kamer worden gewisseld.De heer Ormel (CDA):De staatssecretaris heeft verleden week tijdens de behandeling van de
RAZEB verslag gedaan van een lezing die hij hield aan de universiteit in Belgrado.
Op die lezing zijn 500 studenten afgekomen. Hij vermeldde dat die studenten
hem omringden en vragen op hem afvuurden, omdat zij wilden weten hoe zij in
Europa konden studeren. Toen zij nog tot Joegoslavië behoorden, hadden
zij meer kansen om naar Europa te gaan dan nu, vertelden zij. Er was bij deze
studenten een enorme honger naar kennis over de EU. Nu spreekt dit akkoord
van de mogelijkheid om studenten uit te nodigen via het Erasmus Mundusprogramma,
maar ook via bilaterale activiteiten. Hoe gaat de Nederlandse regering hieraan
invulling geven? Is het de bedoeling dat Servische studenten de mogelijkheden
krijgen om hier te gaan studeren? Dat zou mijn fractie toejuichen.Minister Verhagen:Er is eerder gesteld dat het Erasmusprogramma opengesteld wordt voor de
Balkanlanden. Servië kan en mag hierin participeren, zoals expliciet
is duidelijk gemaakt. Wij vinden het, net als de heer Ormel, van belang dat
studenten zich beter kunnen oriënteren op Europa in plaats van in een
isolement te blijven zitten. Ik ben dus een voorstander van participatie in
het Erasmusprogramma. In dit akkoord is duidelijk aangegeven dat de totale
openstelling ook voor Servië geldt. Het is niet zo dat nu Servië
geen stabilisatie- en associatieakkoord krijgt, dit land niet zou mogen deelnemen
aan het Erasmusprogramma.Het staat lidstaten uiteraard vrij om buiten het Erasmusprogramma om specifieke
bilaterale programma's te ontwikkelen. Nederland heeft daar op dit moment
geen plannen voor. Ik sluit niet uit dat daarover nog een verdere discussie
komt, in goed overleg met de Kamer en wellicht ook met de minister van Onderwijs.De voorzitter:Hiermee zijn wij gekomen aan het einde van de termijn van de minister.
Ik zie dat er behoefte is aan een tweede termijn. De spreektijd daarin bedraagt
een derde van die in eerste termijn, dus maximaal een minuut. Interrupties
zijn niet toegestaan.De heer Ten Broeke (VVD):Voorzitter. Staatssecretaris Timmermans had het juiste verhaal. Dat komt
niet overeen met het verhaal wat door de minister wordt opgehangen. Hij verdedigt
alsnog een stap die vorige week werd uitgesloten door de staatssecretaris.
De worst die werd voorgehouden, is geen worst die de democratie in Servië
ten goede komt. Dat moet de democratie in Servië zelf doen. Ik heb daar
vertrouwen in. Natuurlijk ondersteunt mijn fractie ook die kant van Servië.
Is er in het weekend een evaluatie uitgevoerd waarbij een miraculeuze vooruitgang
is geconstateerd of heeft de Macedonische krant, waarin stond dat Servië
in één avond kreeg waar Macedonië al een decennium voor
moet ploeteren, toch gelijk?Ik heb vandaag geleerd dat Servië nog niet iets concreets heeft gekregen.
Het land heeft wel een gesprek gekregen wat zou kunnen leiden tot een concreet
aanbod. Zo gaat het altijd in Europa bij het onderwerp uitbreiding. Zo dreigen
wij onze geloofwaardigheid te verliezen. Ik had hetzelfde verhaal kunnen houden
over studenten in Macedonië. Dat land voldoet wel aan allerlei voorwaarden,
maar krijgt geen gesprekken die kunnen leiden tot verdergaande visumliberalisering.
Dat heeft de minister zelf expliciet op 14 november ontkend. Dat betekent
dat er wel een verschil is. Het verschil is dat Macedonië een kandidaat-lidstaat
is met een matigende invloed op de Balkan. Het land probeert vreedzaam met
de Albanese minderheid om te gaan en kent geen ultranationalisten die Europa
haten. Macedonië komt dus niet in aanmerking voor een zijdeurtje, een
kattenluikje of een handreiking.Wij moeten geloofwaardig blijven. Daarom dien ik de volgende motie in.De Kamer,gehoord de beraadslaging,constaterende dat Servië een aanbod heeft gekregen van de EU om met
de ondertekening van een politiek akkoord op 7 februari gesprekken te
starten die zouden kunnen leiden tot verdere visumliberalisatie;constaterende dat Servië geen stappen heeft ondernomen die een dergelijk
gebaar rechtvaardigen, zoals die wel door kandidaat-lidstaten zoals Macedonië
zijn gezet;roept de regering op, deze gesprekken niet te starten,en gaat over tot de orde van de dag.De voorzitter:Deze motie is voorgesteld door het lid Ten Broeke. Naar mij blijkt, wordt
de indiening ervan voldoende ondersteund.Zij krijgt nr. 77(23987).De heer Van Bommel (SP):Voorzitter. In tweede termijn wil ik de puntjes toch nog even op de "i"
zetten. Drie conclusies van de kant van de SP-fractie.Zonder enige aanleiding heeft Nederland ingestemd met het maken van een
positief gebaar richting Servië. Slecht gedrag van Servië wordt
dus beloond. Dat is geen positief gebaar, maar een verkeerd signaal dat wij
niet zouden moeten willen afgeven.Het doel om invloed uit te oefenen op de verkiezingen in Servië is
strijdig met de bestaande praktijk in de EU. Wij mogen hopen dat dit voor
het eerst en het laatst het geval is. De EU bemoeit zich niet met verkiezingen
in lidstaten, ook niet met verkiezingen in staten die lid willen worden, dat
is niet de praktijk en dat moet het ook niet worden. Bovendien is dat een
buitengewoon gevaarlijke gok, want het kan de ene kant uitvallen, maar ook
de andere kant. Men zou ook heel goed kunnen denken: wij hoeven niet te bewegen,
want die stappen richting EU-lidmaatschap worden wel door de EU gezet.Met de verklaring die is aangenomen, heeft de EU zichzelf geen plezier
gedaan en Nederland ook niet. Er is een verklaring van één A4'tje
en de Nederlandse regering heeft vijf A4'tjes nodig om uit te leggen wat daarin
staat. Als wij er lang over doorpraten, blijkt er niets in te staan. Kortom,
geen goede beurt voor de EU, maar een slechte beurt voor Nederland.Mevrouw Peters (GroenLinks):Voorzitter. Voor mij kwam de aap uit de mouw toen de minister zei wat
iedereen aan zijn water voelde: het was gewoon politiek. Er moest een tik
op de neus worden gegeven en er moest tegelijkertijd een aai over de bil van
het electoraat worden gegeven. De minister probeert ons gerust te stellen
dat het niet meer is dan oude wijn in nieuwe zakken. In Servië wordt
het anders opgevat, en werd het juichend binnengehaald als veel meer dan dat.
Ik blijf er een nare nasmaak aan overhouden.Ook ik heb behoefte aan een puntje op de "i". De minister stelde
mij gerust dat ook met de andere Balkanlanden gesprekken plaatsvinden over
verdere visumliberalisatie. Kan hij datzelfde bevestigen over gesprekken over
vrije handel, en over de mogelijkheid dat die andere landen hun studenten
aan diezelfde onderwijsprogramma's kunnen laten deelnemen?De heer De Roon (PVV):Voorzitter. Ik ben toch blij dat wij dit debat vanavond hebben gehad,
want het heeft voor mij duidelijk gemaakt dat het hele politieke gebaar waarover
wij het gehad hebben alleen maar tot doel heeft gehad om waandenkbeelden bij
mensen in Servië weg te nemen. Nu beschouw ik het persoonlijk als een
waandenkbeeld dat je veronderstelt dat met dit gebaar die bestaande waandenkbeelden
in Servië worden weggenomen, dus dat zal naar mijn verwachting niet het
gevolg zijn. Maar het gevolg dat er nu al wel ligt, is dat het beeld van Nederland
toch is veranderd in negatieve zin: wij hebben een beweging gemaakt die wij
niet hadden hoeven maken, die zinloos is, maar die wel aangeeft dat wij, terwijl
de andere kant niet beweegt, toch weer slappe knieën hebben.De vergadering wordt enkele ogenblikken geschorst.Minister Verhagen:Voorzitter. Ik heb nog twee opmerkingen naar aanleiding van hetgeen de
Kamer in tweede termijn heeft gewisseld.De heer Ten Broeke suggereerde een schijntegenstelling tussen de opstelling
van de staatssecretaris en mijzelf. Staatssecretaris Timmermans heeft echter
niet elke stap uitgesloten. Hij heeft uitgesloten dat de stabilisatie- en
associatieovereenkomst zou worden ondertekend. Dat laatste is ook niet gebeurd.De vraag van de heer Van Bommel of er iets gebeurd was dat leidde tot
een gebaar, moet ik ontkennend beantwoorden. Ik heb steeds gezegd dat wij
Servië het Europese perspectief willen geven en dat wij het land de hand
willen reiken. Wij willen Servië ertoe brengen om mee te werken aan de
Europese samenwerking en om samen te werken met het ICTY. Ook toen ik helder
gemaakt heb niet te zullen tekenen zolang er geen samenwerking met het ICTY
is, heb ik gezegd wel een voorstander te zijn van integratie van Servië
in de Europese structuur. Ik wil Servië dat toekomstperspectief ook geven.
Er is dus niets anders gebeurd, los van het formaliseren in een aanbod aan
de Servische autoriteiten. Ik ben het inhoudelijk oneens met de motie van de heer Ten Broeke op stuk
nr. 77. Er staan feitelijke onjuistheden in die suggereren dat aan Macedonië
zwaardere eisen gesteld worden en er minder gegeven wordt dan aan Servië.
Het tegendeel is het geval. De motie roept met name op om geen gesprekken
met Servië te voeren. Gelet op de noodzakelijke stabiliteit in de Balkanregio
vind ik dat contraproductief, slecht en onverantwoord. Ik moet aanvaarding
van de motie dan ook ten stelligste ontraden.De heer Ten Broeke (VVD):Het is vervelend, maar wij moeten telkens terugkomen op de citaten. Ik
vraag mij ondertussen af wie wel en wie niet goed leest. Ik citeer letterlijk
uit het verslag van het AO met staatssecretaris Timmermans: "Wij hebben
nu net een nieuwe methode van visumfacilitatie. Het is wel prematuur om nu
weer een volgende stap te zetten voordat je deze hebt geëvalueerd. Wat
ons betreft evalueer je nu eens en kijk of het werkt. Kijk of het geen onaanvaardbare
problemen oplevert. Zet dan eventueel een volgende stap. Het is nu te vroeg
om over verdere visumliberalisatie te praten, voordat wij precies weten hoe
de stappen die al zijn gezet, uitpakken." Dit gaat over visumliberalisatie
en over niets anders. Sterker nog, staatssecretaris Timmermans beperkt het
tot een voortgang op basis van wat op 1 januari al is bereikt. Dat is
het eerste. Ik duid het de minister niet euvel dat hij niet kan lezen wat
daarop volgt. Daarvoor moet hij mijn handschrift kunnen lezen. Ik vergeef
hem dat direct. Ik heb hier niet op alle gesprekken tussen Europa en Servië
gedoeld. Er staat hier "deze gesprekken". Deze gesprekken hebben
betrekking op de visumliberalisatie. Ik ben van mening dat de appreciatie
die nu voor Servië aan de dag wordt gelegd Macedonië kennelijk niet
is beschoren.Minister Verhagen:Er is geen verschil in appreciatie. Er wordt niet soepeler opgetreden
ten aanzien van Servië. Integendeel, Macedonië heeft door de stabilisatie-
en associatieovereenkomst de mogelijkheid om bindende besluiten te realiseren.
Er worden met betrekking tot Servië geen stappen gezet, ook niet op het
punt van de visumliberalisatie. Er worden wel gesprekken gevoerd om daartoe
te komen. Als de heer Ten Broeke ieder gesprek dat erop gericht is om Servië
in de toekomst in Europese structuren te kunnen vatten afwijst, ook als het
gaat over visumliberalisatie, ben ik het niet met hem eens. Er worden geen
stappen gezet. Er wordt gesproken over hoe het in de toekomst mogelijk zou
kunnen zijn dat ze het kunnen gaan doen. Dat betekent dat je met ze gaat praten
over de voorwaarden waaronder dat gerealiseerd kan worden. Meer is het niet.
Ik kan er ook niet meer van maken. Het is ook niet minder. Ik vind het noodzakelijk
om samen met de Servische autoriteiten het gesprek aan te gaan om de stappen
die zij moeten zetten op deze terreinen mogelijk te maken.De heer Ten Broeke (VVD):Er zit zo ongelofelijk veel wol in de antwoorden van de minister dat wij
er ondertussen allemaal een trui van kunnen breien. Het gaat mij erom dat
er geen gesprekken worden gevoerd over visumliberalisatie. Ik kwalificeer
dat als een stap. Gegeven de woorden van de heer Timmermans van de vorige
week, mogen wij dat ook als een stap kwalificeren. Hij doet het impliciet
zelf door terug te gaan naar 1 januari toen ook een stap is gezet.Minister Verhagen:Dit is een onjuiste voorstelling van zaken ten aanzien van de consequenties
die een gesprek zou kunnen hebben. Verder vind ik het nuttig om wel met de
Servische autoriteiten het gesprek aan te gaan.Mevrouw Peters (GroenLinks):Ik stel nu voor de derde keer mijn vraag of er ook met de andere Balkanlanden
officieel gesprekken worden gevoerd over visumliberalisatie, vrijhandel en
onderwijsprogramma's waar vast en zeker ook de studenten in die landen gebruik
van zouden willen maken.Minister Verhagen:Ik heb gezegd dat het Erasmusprogramma voor de gehele Balkan geldt. Ik
heb Bosnië er specifiek bij genoemd. Wat betreft de gesprekken over de
visumliberalisatie verwijs ik naar de brief van 24 november 2007 aan
de Kamer. Daarin komt naar voren dat het element van de dialoog om te komen
tot visumliberalisatie zich uitstrekt tot de gehele westelijke Balkan. Dus
ook dat is geen nieuws. Er wordt op dat punt niets gedaan dat andere landen
die toevallig niet Servië zijn, in een nadeliger positie zou brengen.
Integendeel.Mevrouw Peters (GroenLinks):Om het antwoord te completeren, moet de minister ook nog ingaan op de
vrije handel.Minister Verhagen:Nee, want in de politieke dialoog geldt hetzelfde. Met betrekking tot
de vrijhandel staat er dat ook vrijhandel een element is in het stabilisatie-
en associatieakkoord, maar dat het stabilisatie- en associatieakkoord niet
getekend wordt totdat voldaan is aan de condities, inclusief de ICTY-conditionaliteit,
zoals wij steeds hebben gezegd. Dat is een schets die het stabilisatie- en
associatieakkoord kan bieden, maar er vindt geen handelsliberalisatie plaats
met Servië, want dan zou er een onderdeel uit het stabilisatie- en associatieakkoord
worden gezet dat wij niet wensen.Mevrouw Peters (GroenLinks):Mijn vraag was een andere. Mijn vraag is of er ook officiële gesprekken
worden gevoerd met Albanië, Montenegro, Macedonië en Bosnië
over vrije handel, zoals nu ook met Servië officieel de dialoog wordt
aangegaan over vrije handel als Servië dat aanbod aanvaardt.Minister Verhagen:Zoals dat in het kader van normale gesprekken met uitzicht op toekomstperspectief
in Europa geldt, betreft dat verschillende terreinen. Er wordt echter niet
op vooruitgelopen. Dat geldt voor geen enkel land, tenzij men die stappen
in het kader van het stabilisatie- en associatieakkoord kan zetten. Ik kan
er niet meer van maken. Het spijt mij.De beraadslaging wordt gesloten.De voorzitter:Ik stel voor, over twee weken over de ingediende motie te stemmen.Daartoe wordt besloten.De heer Ormel (CDA):Voorzitter. De heer Blom wees mij op het historische feit dat wij op exact
dit moment Hare Majesteit de Koningin al kunnen feliciteren met haar verjaardag.De voorzitter:Dat is correct. Ik heb begrepen dat de Voorzitter daar morgenochtend zeer
mooie woorden aan gaat wijden. Dat wil ik niet in de weg staan door nu een
uiteenzetting te houden. U bent in ieder geval de eerste die uw gelukwensen
via de Kamermicrofoon naar voren heeft gebracht. Waarvoor dank.Sluiting 0.00 uur 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/h-tk-20072008-3541-3554.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl