Behandeling van:  - het wetsvoorstel Wijziging van de Bestrijdingsmiddelenwet 1962 (landbouwkundig onmisbare gewasbeschermingsmiddelen) (27076)
Staten-Generaal — Handelingen 
Datum: 2014-07-08 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Handeling 2000-2001, pag. 718-735

 
 
 

Handeling

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Vergadernummer
Datum vergadering

31-01-2001

Eerste Kamer der Staten-Generaal

2000-2001

nr. 16, pagina 718-735

16-01-2001

 

 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties over kamerdossier

Kamerdossier 27076Toon publicaties die dit dossier behandelen

 
 
 Publicaties in vergadering

Behandeling van de wetsvoorstellen: - Wijziging van de Wet algemene regels herindeling, de Provinciewet en de Gemeentewet (Wijziging procedurele bepalingen) (25234); - Wijziging van de wet tot wijziging van de Wet algemene regels herindeling, de Provinciewet en de Gemeentewet (Wijziging procedurele bepalingen) (Begrip grenscorrectie) (26655)Pagina 735-745
Presentie en opening (dinsdag 16 januari 2001)Pagina 715-717
Stemming over een motie, ingediend bij de behandeling van het wetsvoorstel inzake de strafrechtelijke opvang van verslaafden, te weten: - de motie-Van de Beeten c.s. over de toegang van de veroordeelde tot de rechter (26023, nr. 16c)Pagina 718-718
Voortzetting van de behandeling van: - het wetsvoorstel Wijziging van de Bestrijdingsmiddelenwet 1962 (landbouwkundig onmisbare gewasbeschermingsmiddelen) (27076)Pagina 745-763
Voortzetting van de behandeling van de wetsvoorstellen: - Wijziging van de Wet algemene regels herindeling, de Provinciewet en de Gemeentewet (Wijziging procedurele bepalingen) (25234); - Wijziging van de wet tot wijziging van de Wet algemene regels herindeling, de Provinciewet en de Gemeentewet (Wijziging procedurele bepalingen) (Begrip grenscorrectie) (26655)Pagina 763-772
Behandeling van: - het wetsvoorstel Wijziging van de Bestrijdingsmiddelenwet 1962 (landbouwkundig onmisbare gewasbeschermingsmiddelen) (27076)Pagina 718-735
Lijst van ingekomen stukken, met de door de voorzitter terzake gedane voorstellen (dinsdag 16 januari 2001)Pagina 772-774

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 90 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
Aan de orde is de behandeling van: het wetsvoorstel Wijziging
van de Bestrijdingsmiddelenwet 1962 (landbouwkundig onmisbare gewasbeschermingsmiddelen)
(27076).De beraadslaging wordt geopend.De heer Van Gennip (CDA):Mijnheer de voorzitter! Het wetsontwerp van de paradoxen, zo zou ik het
voorstel tot wijziging van de Bestrijdingsmiddelenwet 1962 willen noemen.
Te beginnen met het tempo van afwikkeling: in eerste instantie wordt het ontwerp
met hoge snelheid, waarvoor complimenten, mede onder druk van de Tweede Kamer,
aangeboden. Dan raakt het ondanks een dringend telefoontje van de staatssecretaris
aan de voorzitter van de desbetreffende commissie als het ware zoek in het
lange meireces. Vervolgens raken tuinders en akkerbouwers als het ware automatisch
in overtreding en wordt de Kamer van reces teruggeroepen voor spoedoverleg,
als gold het de uitbraak van een oorlog. Dat spoedoverleg wordt vervolgens
niet gehouden, maar mondt uit in gewoon wetgevingsoverleg, zij het tijdens
het reces, waarbij over en weer verwijten vallen over achterstand en traagheid.
De hoogst mogelijke spoed is geboden, willen de gebruikers van de desbetreffende
gewasbeschermingsmiddelen niet opgespoord en vervolgd worden. Het wetsontwerp
wordt ons dan in september aangeboden. Wij reageren half oktober en dan begint
opnieuw het lange wachten. De reactie van de regering ontvangen wij op 29
november, op een moment waarop het feitelijk is uitgesloten dat de behandeling
nog in het jaar 2000 kan worden afgerond.Het trieste aan deze paradox is, dat intussen de politiek in meerderheid
erkent dat voor de producenten de betrokken middelen onmisbaar zijn en dat
zij in nog grotere meerderheid toegeeft dat in ieder geval ook de overheid
gefaald heeft, maar dat het de gebruikers zijn die feitelijk in overtreding
zijn.Kan de regering op de eerste plaats meedelen waarom zij de Eerste Kamer
zolang op antwoord heeft laten wachten? Is dat omdat zij van mening was dat
een uitspraak van de Tweede Kamer voldoende grond was voor een gedoogbeleid
en dat dus de druk op afhandeling van het ontwerp weg was? Als dat zo is,
komt onze rol in een toch wel merkwaardig daglicht te staan. Waarom is er
binnen de regering spanning opgetreden tussen de wens van de minister-president,
die dit onderwerp plaatste op de lijst van voor het einde van het jaar 2000
nog af te handelen voorstellen, en het tempo van behandeling door de verantwoordelijke
bewindspersonen?Intussen leidt de enorme publiciteit die het gevolg is van het bijeenroepen
van de Kamer in het reces, tot fikse naamsbekendheid van de betrokken initiatiefnemer.
Onbedoeld, zoals hij later zal zeggen. Bovendien worden de voorstellen die
aanvankelijk als technische reparatie weinig aandacht trokken, gigantisch
uitvergroot: als zou de volksgezondheid plotseling ernstig in gevaar worden
gebracht door het toelaten van een elftal uiterst gevaarlijke middelen. De
volksgezondheid blijkt dan echter juist niet in het geding te zijn.Realiseert de regering zich dat er onder de betrokken beroepsgroep ook
ondernemers zijn die in geweten niet kunnen leven met deze wetsovertreding,
of met de onzekerheid van een nog steeds mogelijke vervolging? Acht de regering
het verder opportuun in dit stadium mede te delen of de AID tot opsporing
is overgegaan in de afgelopen maanden, respectievelijk gewaarschuwd heeft
dat bij een volgende inspectie proces verbaal zou worden opgemaakt en of er
op basis daarvan door het OM ook tot vervolging is overgegaan? Of valt het
tot nu toe allemaal nog wel mee, omdat er in deze tijd weinig middelen worden
gebruikt?Voorzitter! De tweede paradox betreft niet alleen het tempo, maar ook
de wel zeer wisselende coalities die het draagvlak voor dit wetsontwerp hebben
gevormd. De regering, althans de minister van VROM, heeft bij de behandeling
van het wetsontwerp gezegd dat hij er eigenlijk niets voor voelde, maar dat
hij er door een Kamermeerderheid toe was gedwongen. Alsof de regering de motie
niet naast zich neer had kunnen leggen en het aan de Tweede Kamer had kunnen
overlaten om met een initiatief te komen. Wie dan uiteindelijk denkt dat de
Kamer staat de juichen als het wetsontwerp wordt ingediend, vergist zich.
De een zegt dat hij met droefenis van het ontwerp heeft kennisgenomen, de
ander doet dit met – gebruikelijke – interesse. Alleen de vertegenwoordiger
van D66 zegt er met instemming kennis van te nemen, om uiteindelijk... tegen
te stemmen! Een woordvoerder die actief heeft meegewerkt aan het uitlokken
van dit wetsontwerp, die een indrukwekkend pleidooi ten gunste van het ontwerp
houdt en die op het eind van de behandeling ervan zegt dat de regering "overtuigend"
is geweest, krijgt daarna niet alleen zijn fractie niet mee, maar moet zelf
ook nog onder het fractiejuk door! Hoezo consistent, geloofwaardig? Dit had
mijn fractie eens moeten doen. Omdat de meerderheid van de regeringspartijen
tegen is, moet de oppositie het ontwerp uiteindelijk redden.De regering intussen, zegt "met daadkracht, met inzet, met visie en met
creativiteit" het wetsontwerp te verdedigen, ondanks de scepsis van de
minister van VROM. Maar ja, zegt die, hier geldt niet alleen zijn invalshoek,
maar ook die van LNV. En dus Tweede Kamer: neem a.u.b. die wet aan en zo rap
mogelijk; en dus Eerste Kamer: doe hetzelfde. Een zekere logica, ware het
niet dat in dezelfde week dat onze Kamer wordt opgeroepen om dit wetsontwerp
goed te keuren, juist de minister van LNV laat uitlekken dat hij het wetsontwerp
graag verworpen had zien worden!Voorzitter! Hier worden kennelijk door de "zuivere Democraten" nieuwe
parlementaire mores geschapen. Schone handen, want medeverantwoordelijkheid
dragen voor een ontwerp dat in de publiciteit en bij brede delen van de milieubeweging
niet goed ligt, dat doen we toch liever niet. Maar de consequentie trekken
en dan het wetsontwerp terugtrekken met alle andere daaraan verbonden consequenties,
dat durven we ook niet. Wat doen we dus: we laten de vice-voorzitter van de
D66-fractie in zijn Hollands Dagboek in de NRC zeggen: "Fractievoorzitter
Thom, die het overleg (met de D66-bewindslieden) voorzit, doet uit de doeken
hoe de fractie heeft gekozen in de discussie voer de bestrijdingsmiddelen
in de landbouw. De regeling moet worden beperkt anders zal de fractie tegen
de wet stemmen." En dan komt het: "Landbouwminister Laurens Jan wekt niet
de indruk het al te erg te vinden, integendeel."Ervan uitgaande dat de regering met één mond spreekt en
achter haar eigen ontwerp staat, zou ik graag vernemen, in hoeverre de mededeling
van de heer Bakker op waarheid berust en, zo nee, of na de publicatie van
zijn dagboeken stappen zijn ondernomen om deze beeldvorming te corrigeren.
Maar zo ja, realiseert de regering zich wat zij doet? Zij zadelt het parlement
met een wetsontwerp op, waarvan de individuele leden later kunnen zeggen:
ik heb het niet gewild! Zijn dit de zuivere nieuwe parlementaire mores? Is
dit democratische vernieuwing, mijnheer de voorzitter? Is dit uiteindelijk
geen minachting voor de zuivere verhoudingen regering/parlement? Dat had mijn
politieke beweging eens moeten doen... Mijn fractie stelt een duidelijk antwoord
van de regering op prijs: staat de minister van LNV en met hem heel de regering
achter dit wetsontwerp en neemt zij afstand derhalve van de onjuiste bewering
van de heer Bakker, of heeft deze toch de waarheid gesproken?Er zijn meer paradoxen te noemen, zoals de vraag rond dit wetsontwerp
om minder vrije markt, meer "nieuw" gemeenschappelijk landbouwbeleid; de suggestie
dat het Nederlandse ontwerp in strijd zou zijn met de Europese harmonisatierichtlijn
en de constatering, soms vanuit diezelfde partijen, dat Europa maar eens moet
erkennen dat voedsel een gewoon wereldmarktproduct is – bij andere gelegenheden
dus. Of de pleidooien dat milieumaatregelen op nationale basis moeten worden
doorgezet, ook al is er dan het vermoeden van wel degelijk strijdigheid met
Europese regelgeving, zoals in het geval van het verplichte keurmerk voor
duurzaam hout. Sommigen zeggen dat ons land met dit wetsontwerp zichzelf in
Europees verband op achterstand zet, maar deskundigen zijn het erover eens
dat Nederland tot de voorlopers in Europa behoort en – laat daar geen
twijfel over bestaan; juist in de opvatting van het CDA – ook daar moet
blijven.Maar dat vergt wel een duidelijke Europese harmonisatie. We weten dat
het ministerie van LNV intussen beschikt over een nieuwe uitstekende DG voor
Europese coördinatie; die zal er uiteraard zeer veel aandacht aan kunnen
besteden. Immers, het heeft ons uitermate verbaasd dat de Europese Commissie
er niet in is geslaagd meer tempo te maken met die harmonisatiemaatregelen.
Jaren achterstand lijken opgelopen te worden en ook uitstel. Let wel: niet
van de boeren en tuinders, zelfs niet van de fabrikanten, maar van de Commissie
en de ervoor vrijgestelde diensten. Kan de regering zeggen wat daarvan de
oorzaak is? Zijn er te weinig ambtenaren in Brussel? Is er te weinig deskundigheid?
Realiseren zich de direct verantwoordelijke bewindspersonen, maar ook degenen
die het Europees integratieproces moeten bevorderen, wat dit voor beeldvorming
ten gevolge heeft bij die gewone tuinder of akkerbouwer? Zij krijgen wel de
rekening op hun bordje, letterlijk en in de publieke opinie, en zij kunnen
zich niet beroepen op te hoge werkdruk, onderbezetting, etc.De regering heeft bij de behandeling in de Tweede Kamer gezegd dat zij
het ook hoogst onwenselijk vindt, dat het in Brussel allemaal zo lang duurt
en zo moeilijk is. Zij heeft ook gesproken over de totstandkoming van een
Europees fonds ter ondersteuning van toetsingsaanvragen, ook voor kleinere
toepassingen. Kunnen de bewindslieden zeggen of er in de laatste vijf maanden
voortgang is gemaakt? Ik zou het ook wat breder willen ploegen. De harmonisatie
moet worden bevorderd, maar juist ook op dit terrein moet de regering zich
zeer bewust zijn dat bij dit soort teelt en de wijze waarop die uitbesteed
wordt, een gang naar het buitenland buitengewoon gemakkelijk is en dat je
alleen met een duidelijke Europese afstemming en harmonisatie hier tot afdoende
maatregelen kunt komen. Commissaris Fischler heeft dit weekeinde nog gezegd
dat dit soort zaken de allerhoogste prioriteit hebben – maar hoe merken
we dat? En wat is het oordeel van de regering over de positie van de Nederlandse
tuinbouw met betrekking tot het milieu in vergelijkend Europees verband?Maar nu komen we, mijnheer de voorzitter, bij de derde en belangrijkste
paradox. De Stichting natuur en milieu wijst in zeer scherpe bewoordingen
op de primaire sector en haar vertegenwoordiger, LTO, met een beschuldigende
vinger: een falende partner of de falende partner in het convenant, zijnde
LTO. Een van onze eigen collega's gaat nog een stap verder en spreekt over
"de landbouwers, die nog steeds zeer afhankelijk zijn van gif" – elders
wordt door hem van dodelijk en kankerverwekkend gif gesproken – en "die
opnieuw achterover gaan leunen, en over vier of zes jaar ditzelfde trucje
uithalen?". Het beeld is neergezet en wie bekommert zich dan nog om de feiten?Dan nu de feiten en daarbij allereerst het volgende. In het kader van
het convenant zijn 42 stoffen als milieukritisch beoordeeld, zogenaamde kanalisatiestoffen.
De milieubelasting van deze stoffen is in zeven jaar tijd met 95% teruggedrongen:
vijfennegentig procent! De 860 toepassingen – combinatie van middel
en teelt – behorende bij deze 42 stoffen, zijn teruggebracht tot slechts
36. Ook 95% reductie. Dat is de waarheid.Maar er is meer. Het Meerjarenplan gewasbescherming, dat ten grondslag
ligt aan het beleid, steunde op twee pijlers, te weten een convenant
en een herbeoordeling van de in gebruik zijnde middelen. Welnu, het convenant
heeft "verbluffende resultaten" gehad. Dit zijn geen woorden van mezelf, maar
van de heer Ter Veer. Maar – en ik volg de heer Ter Veer – bij
de tweede poot is het misgegaan: geweldige achterstanden bij de herbeoordeling;
een reorganisatie van een volgens velen niet adequaat opererende commissie
voor toelating van bestrijdingsmiddelen; een reeks van commissies ad hoc om
de zaken op de rails te krijgen – de commissie-Alders, de commissie-Ginjaar,
een groenpolderoverleg ad hoc, een tekortschietende research en een –
ik zei het al – gefrustreerde harmonisatie in Europees verband. Intussen
zag iedereen sinds 1998 dat de zaken vastliepen, niet en zeker niet op de
eerste plaats bij de primaire sector, die een gigantische prestatie aan het
leveren was, maar bij de andere convenantpartners en in Europa.Wie dan juist die sector als de hoofdschuldige, nee als enige schuldige
aanwijst, laadt een grote verantwoordelijkheid op zich. De Stichting natuur
en milieu vindt het kennelijk nodig met dit soort wapens de oorlog aan de
sector te verklaren. Dat verbaast mij van een instelling die zich beroept
op haar deskundigheid en die ik altijd als een zeer serieuze partner heb willen
beschouwen in de noodzakelijke strijd voor het milieu. Ook die strijd zal
nooit gewonnen worden zonder de nuance, de feiten en de coalities. Ja, er
is een alternatief: de absolute demoralisering, de gemakkelijke verplaatsing
naar het buitenland bepleit door een andere D66'er – laat ze maar emigreren –
en de verpaupering.Het was de SP die na talloze bezoeken aan kassen en velden tot de conclusie
kwam, dat, als dit wetsontwerp dan niet mocht doorgaan, de sector daarvoor
niet de straf mocht krijgen, maar juist een schadevergoeding!GroenLinks heeft een hoofdpunt gemaakt van non-discriminatie en discriminatiebestrijding
is een buitengewoon hoog goed. We hebben afgevaardigden van deze partij voor
Kerstmis in naam van de antidiscriminatie nog horen pleiten voor de invoering
van het huwelijk tussen personen van gelijk geslacht; fel en met uitsluiting
van gewetensbezwaar. Maar kunnen de leden van deze fractie zich ook voorstellen,
dat wanneer gesproken wordt over "trucs", "achteroverleunen" en "dodelijke
en kankerverwekkende stoffen" en één sector daarvoor verantwoordelijk
wordt gesteld, dit ook wel eens als discriminerend kan worden ervaren? De
wijze waarop in het voorlopig verslag over de sector is gesproken, lijkt –
to put it mildly – toch wel erg propagandistisch! Ik zou, als ik in
de traditionele schoenen van GroenLinks stond, er ten minste nog het grootkapitaal
aan hebben toegevoegd: de grootgrutters, zoals in de Tweede Kamer werd gezegd,
die de biologische producten niet willen verkopen, de fytofarmaceutische industrie,
die niet voor kleine producties en voorlopers willen produceren, en misschien –
ik word serieus – ook de consumenten. Wij hebben hier namelijk ook te
maken met dat kenmerk van de risicomaatschappij waarover Uhlrich Beck geschreven
heeft. Wij willen namelijk mobiliteit, energie en voedsel in een mate en kwaliteit
die uitstijgt boven de natuurlijke capaciteit van de schepping, maar we zijn
niet bereid daarvoor de letterlijke prijs te betalen en zeker niet de prijs
in de vorm van risico's die inherent is aan zo'n gedrag. Maar GroenLinks zal
er wel geen behoefte aan hebben om van mij lessen in propaganda te krijgen!
Toch kan misschien iemand eens het boek van Paul Kennedy "De wereld in een
nieuwe eeuw" lezen over effectiviteit en toonzetting van de – noodzakelijke –
pleidooien voor het milieu. Intussen is in ieder geval één sector,
één beroepsgroep minstens zwaar geïncrimineerd!Dat is des te pijnlijker, omdat onder die geïncrimineerden ook grote
milieupioniers zitten, die bij calamiteiten of om geïntegreerd of biologisch
te kunnen telen juist deze middelen voorlopig nog nodig hebben; bedrijven
die tot de absolute en erkende top behoren van milieuvriendelijkheid en innovatie.
We weten welke grondreiniging nodig is om tot schone teelt te komen, we weten
dat de natuur ons juist bij gebruik van natuurlijke middelen telkens weer
voor verrassingen in de vorm van onverwachte ziektes en aantastingen stelt.
Je hebt dan de keuze om óf constant een hoge dosis beschermingsmiddelen
gebruiken óf op bepaalde momenten zeer spaarzaam in te grijpen, te
voorkomen c.q. voorwaarden te scheppen. Het absolute verbod van deze middelen
nu betekent ook de nekslag voor het merendeel van de milieuvriendelijke teelten.
Dat is de laatste en meest indringende paradox rond dit wetsontwerp: milieubelastende
middelen toestaan voor een tijdje om zwaarder milieubeslag te voorkomen. Beschuldigingen
dienen te worden getoetst op criteria van waarheid, respect en effect. In
dit verband willen wij de regering de volgende vragen voorleggen.Deelt de regering de mening dat achterstanden van het CTB en de Europese
Unie in deze situatie een rol hebben gespeeld? Hoe oordeelt de regering over
de vorderingen van de door haar gefinancierde research ten gunste van de ontwikkeling
van alternatieven? Hoe evalueert zij dat? Is het waar dat er een achterstand
was? Is het waar dat er te laat is begonnen en te weinig is gedaan? Wat is
in het afgelopen jaar door de verschillende convenantpartijen gedaan om tot
alternatieven te komen? Ziet de regering mogelijkheden om consumentengedrag
te beïnvloeden ten gunste van meer milieubewuste consumptie, inclusief
een hoger prijsbeslag? Dit weekend is er weer een felle discussie gevoerd
in de Bondsrepubliek. Hoe beoordeelt de regering het aanbod van nieuwe middelen
van de fytofarmaceutische industrie? Heeft zij mogelijkheden om dit aanbod
in positieve zin te beïnvloeden? Vindt de regering aanleiding om nog
andere maatregelen te nemen ter bevordering van het herstel van de vertrouwensband
met de sector en met name van de continuïteit en de uitbreiding van de
geïntegreerde en biologische teeltmethoden?Voorzitter! Als wij alle paradoxen op een rijtje zetten, komen wij eigenlijk
tot de conclusie dat er ergens in de relatie tussen de regering en het parlement
in het voorjaar van 2000 een bedrijfsongeval heeft plaatsgevonden. Dat bedrijfsongeval
heeft weer een platform geschapen voor een luidruchtige en niet altijd acceptabele
keten van uitspraken en handelingen. Intussen blijft de noodzaak van de technische
correctie onverlet, ja zelfs dringender dan een halfjaar geleden. Daarom zal
de fractie van het CDA haar medewerking aan dit wetsontwerp, beter laat dan
nooit, niet onthouden.De heer Hessing (D66):Voorzitter! Gelet op de behoefte dit wetsvoorstel snel te kunnen behandelen,
heeft een aantal fracties in de Kamer niet aan de schriftelijke behandeling
deelgenomen. Geconstateerd moet worden dat die opzet is mislukt. De gekozen
aanpak heeft niet geleid tot een snelle behandeling. Het voorlopig verslag
van de Kamer is op 17 oktober 2000 uitgebracht, terwijl het antwoord van de
regering pas op 1 december jongstleden is losgekomen. Los van de late beantwoording
heeft naar het gevoelen van mijn fractie de regering zich ook inhoudelijk
niet op alle punten ingespannen om een voorspoedige behandeling mogelijk te
maken. Veel vragen zijn in de memorie van antwoord niet of niet volledig tot
beantwoording gekomen. Mijn fractie heeft desalniettemin ingestemd met een
plenaire behandeling, maar zal op een enkel punt toch op de reeds schriftelijk
gestelde vragen moeten teruggrijpen.De vele wetsculturen die in Brussel samenkomen, worden daar wel eens als
volgt geparafraseerd. In Engeland is alles toegestaan wat niet verboden is.
In Duitsland is alles verboden wat niet is toegestaan. In Italië is alles
toegestaan, ook indien het verboden is. In België weet niemand wat verboden
is. Hoe past Nederland dan in dat geheel? Misschien wel als volgt: in Nederland
staan de bestuurders toe wat de wetgevers verbieden; kortom, Nederland gedoogland.
Dat geldt in ieder geval op dit moment nog voor een aantal gewasbeschermingsmiddelen
sinds de uitspraak van 10 juli 2000 van de president van het College van beroep
voor het bedrijfsleven.De kern van de huidige Bestrijdingsmiddelenwet 1962 is gelegen in het
verbod om bestrijdingsmiddelen te gebruiken indien niet wordt voldaan aan
de toelatingseisen op grond van het Besluit milieutoelatingseisen bestrijdingsmiddelen.
Een en ander wordt getoetst door het College voor de toelating van bestrijdingsmiddelen.
Middelen die niet voldoen aan de milieunormen worden niet toegestaan; zo simpel
ligt het.Met het voorliggende wetsvoorstel wordt afstand genomen van dit principiële
uitgangspunt, doordat per saldo soepelere normen zullen worden gehanteerd
voor die gewasbeschermingsmiddelen die als landbouwkundig onmisbaar worden
aangemerkt. Mijn fractie heeft in de kern grote moeite met deze aanpak, allereerst
vanwege de omstandigheid dat hiermee de achterliggende Europese richtlijn
in ieder geval naar de geest wordt omzeild. Het gegeven dat in communautair
verband helaas nog geen beoordeling heeft plaatsgevonden van een aantal bestaande
werkzame stoffen wordt aangegrepen om een eigen beoordeling los te laten op
deze stoffen. Naar de letter is het inderdaad mogelijk om in afwachting van
de formele Europese beoordeling een eigen toetsingskader te hanteren, maar
het is de vraag of daarmee recht wordt gedaan aan de strekking van de desbetreffende
richtlijn. Zeker nu soepelere normen zullen worden gehanteerd, maakt Nederland
een beweging in omgekeerde richting. Of ziet de regering dit anders?Ik kom op het afwegingscriterium "landbouwkundige onmisbaarheid", dat
de deur in principe wel heel erg ver open zet. Artikel 25c biedt immers ruimte
om in toekomstige situaties ook andere gewasbeschermingsmiddelen onder vigeur
van het begrip toe te laten. Over dit begrip valt veel te zeggen, maar de
wettekst geeft aan waar het eigenlijk om gaat: om landbouwtechnische doelmatigheid,
waaronder te begrijpen valt de kosteneffectiviteit. Een puur economisch getint
afwegingscriterium dus. Als het te veel geld gaat kosten, kunnen uitzonderingen
worden gemaakt. Dit afwegingskader komt mijn fractie te beperkt voor. Op welke
wijze worden dan onder vigeur van dit wetsvoorstel naast de belangen van land-
en tuinbouw de belangen gewogen van waterbedrijven, consumenten en in het
verlengde daarvan de natuur- en milieubelangen? Het gegeven dat rekening wordt
gehouden met aspecten van volksgezondheid en arbeidsveiligheid vormt niet
het vehikel waarlangs deze belangen toch tot hun recht kunnen komen. Kan de
regering aangeven of zij van oordeel is dat deze belangen ook hier afgewogen
moeten worden en, zo ja, op welke wijze die afweging plaats kan hebben?Dat de nadruk vooral op de kosteneffectiviteit komt te liggen, blijkt
wel uit het feit dat de meeste in de bijlage genoemde gewassen in principe
ook ecologisch geteeld kunnen worden. Landbouwkundig onmisbaar wil dus niet
zeggen landbouwkundig onmogelijk. Elementen als de mate van oogstreductie
en de kostprijs van een alternatief gewasbeschermingsmiddel zullen erbij betrokken
worden. Het gaat bij het toestaan van gewasbeschermingsmiddelen dus niet om
de vraag of er een alternatief middel aanwezig is, maar om de vraag of het
middel wel goedkoop genoeg is.Mijn fractie heeft in het toegezonden ontwerp van de ministeriële
regeling met betrekking tot de versoepelde eisen voor landbouwkundig onmisbare
gewasbeschermingsmiddelen geen lichtpuntjes kunnen ontdekken. Integendeel,
als uitgangspunt is gehanteerd een verruiming met de factor tien voor milieueisen
zoals gesteld in het besluit milieutoelatingseisen bestrijdingsmiddelen. Bij
toepassing van dit uitgangspunt blijkt het volgende. Ongeveer de helft van
de thans toegelaten gewasbeschermingsmiddelen kan voldoen aan de reguliere
milieueisen. Bij versoepeling gaat het om 80% van de bestaande middelen. Het
is dus een ruime vergroting, die mijn fractie zorgen baart. In ieder geval
is duidelijk, ook volgens de ministeriële regeling zelf, dat het zich
kan voordoen dat drinkwaterbedrijven extra maatregelen moeten treffen om de
kwaliteit van het drinkwater zeker te stellen. Het kan dan ook niet verbazen
dat de VEWIN een dringend beroep op deze Kamer heeft gedaan om het wetsvoorstel
te verwerpen. Drinkwaterbedrijven moeten extra maatregelen nemen en de burgers
betalen uiteindelijk het gelag, omdat de prijzen ongetwijfeld zullen stijgen.
Vooralsnog laat de regering het bij de constatering dat er gewoon extra maatregelen
getroffen moeten worden. Maar hoe waardeert de regering deze gang van zaken?
Dit is toch een ongewenste ontwikkeling die voorkomen moet worden?Als het gaat om het bereiken van milieudoelen, wordt met regelmaat gebruikgemaakt
van het instrument van convenanten met sectoren van het bedrijfsleven. Onder
omstandigheden kan het inderdaad zinvol zijn, onder uitstel of afstel van
wetgeving, om op deze wijze resultaten te boeken. Voor mijn fractie staat
daarbij voorop dat afspraken inderdaad naar letter en geest
nagekomen moeten worden. Wanneer dat vooruitzicht niet bestaat – dat
kan op zichzelf een heel legitiem beeld zijn – is het beter om direct
aan te sturen op wetgeving. Vandaar dat mijn fractie niet zonder meer voorbij
wil gaan aan de inhoud van de bestuursovereenkomstuitvoering van april 1993.
Die overeenkomst is door een groot aantal direct betrokken gesloten: het landbouwschap,
productschappen voor groente, fruit en siergewassen en voor akkerbouw, de
vereniging voor plantenkwekers, zaaigoed en plantgoed, de vereniging van distribuanten
van gewasbeschermingsmiddelen en het kabinet. De bestuursovereenkomst kon
derhalve rekenen op een breed draagvlak in de sector. Het staat buiten twijfel
dat in 1993 scherpe keuzes zijn gemaakt en dat over het toelatingsbeleid heldere
afspraken zijn gemaakt. Welke waarde moet ten principale nog worden gehecht
aan het maken van bestuursafspraken met sectoren van het bedrijfsleven nu
bij het scheiden van de markt daarvan kennelijk afstand kan worden genomen?
Laten wij wel wezen, de bestuursovereenkomst is er indertijd mede gekomen
tegen de achtergrond van de dreiging van een heffing op bestrijdingsmiddelen.
Hoe waardeert de regering deze overeenkomst? Kennelijk heeft de overeenkomst
niet voldoende druk gezet op de sector en op het bedrijfsleven om tijdig met
bruikbare alternatieven aan te komen. Moet niet de conclusie zijn dat met
het terzijde schuiven van deze overeenkomst het gebrek aan innovatie in de
sector en het bedrijfsleven als het ware wordt beloond? Overigens, welk deel
van de sector gebruikt nog de desbetreffende gewasbeschermingsmiddelen? Klopt
het dat het gaat om niet meer dan 5% à 15% van de bedrijven?De regering heeft in de lijst van vragen en antwoorden van 21 augustus
jongstleden aangegeven van oordeel te zijn dat de verschillende sectoren een
afwachtende houding hebben aangenomen bij het overschakelen op meer geïntegreerde
teeltwijzen en op preventieve maatregelen. De sectoren hadden op het laatste
punt grotere inspanningen kunnen treffen om hun afhankelijkheid van gewasbeschermingsmiddelen
af te bouwen. In hoeverre is de regering tegen de achtergrond van de hier
aangehaalde stellingname van oordeel dat met het verkregen uitstel van het
verbod per saldo de achterhoede van de ondernemers wordt beloond en dat innovatie
dus wordt geremd?De heer Van Gennip (CDA):Mijnheer de voorzitter! Is de geachte afgevaardigde de heer Hessing dan
onbekend met het gegeven dat zijn partijgenoot Ter Veer juist gezegd heeft
dat wij met deze analyse op de verkeerde weg zijn en dat wij het moeten gooien
op de andere pijler die onder het besluit lag? Deze betreft degenen die met
de administratieve processen, de beoordeling en de harmonisatiemaatregelen
te maken hebben. Over het algemeen is dat de overheid.De heer Hessing (D66):Voorzitter! Ik maak hier mijn eigen afweging. Ik moet constateren dat
met het resultaat dat nu voorligt, inderdaad de achterlopers worden beloond.
Zij krijgen namelijk weer uitstel. De voorlopers krijgen geen vorm van beloning.De heer Van Gennip (CDA):Mijnheer de voorzitter! Is de geachte afgevaardigde dan onbekend dat een
gedeelte – sommigen zeggen zelfs een belangrijk gedeelte – van
de gebruikers juist de voorlopers in de geïntegreerde en biologische
teelten zijn?De heer Hessing (D66):De paradox die de heer Van Gennip heeft geschetst, erken ik volledig.
Dat wil echter niet zeggen de 5% tot 15% van de bedrijven die nog afhankelijk
zijn van bedoelde gewasbeschermingsmiddelen, nu geholpen zijn met dit uitstel.De heer Van Gennip (CDA):Maar als dat nu eens voor een belangrijk gedeelte de voorlopers zouden
zijn?De heer Hessing (D66):Dat is de vraag die ik aan de regering stel. Ik wil weten of het klopt
dat de sector zo beperkt is.De eerste overgangsperiode van zeven jaar, vanaf 1993 gerekend, heeft
niet het gewenste resultaat opgeleverd. De vraag is dan welke zekerheden de
regering thans kan bieden om te voorkomen dat na ommekomst van de verlengingsperiode
wederom uitstel moet worden verleend. Uit de memorie van antwoord valt af
te leiden dat die zekerheden er gewoon niet zijn. Op basis van welke gegevens
acht de regering het dan echter aannemelijk dat er thans wel tijdig alternatieven
beschikbaar komen? Als dat de afgelopen zeven jaar niet is gelukt, dan is
het toch niet uit te sluiten dat het de komende jaren ook niet zal lukken.
De regering kan nu wel stellig beweren dat de grens bereikt is, maar als het
nu mogelijk is om een grens op te rekken, dan is dat over enkele jaren ook
mogelijk. Denkt de regering dat het mogelijk is om op dat moment wel de druk
van de sector te weerstaan, ook al zal het dreigbeeld zijn dat bepaalde teelten
gewoon uit Nederland verdwijnen? De heer Van Gennip heeft dat beeld trouwens
ook al geschetst.Wat dient er overigens te gebeuren, wanneer blijkt dat de Europese beoordelingswerkzaamheden
pas in 2007 zijn afgerond? Voor de elf gewasbeschermingsmiddelen uit de bijlage
kan er dus een gat vallen. Hoe moet daarmee worden omgegaan? Het is namelijk
denkbaar dat op 1 juli 2006 ten aanzien van bepaalde middelen nog onverminderd
gesproken kan worden van landbouwkundige onmisbaarheid, terwijl deze middelen
toch niet meer gebruikt mogen worden. Als toelating op dit moment al mogelijk
is met dit argument in de hand, dan zal het ook in 2006 ingezet kunnen worden.
Dat gegeven op zichzelf lijkt mij een sterke casus op te leveren om na die
datum toch maar weer te gaan gedogen, totdat vanuit Brussel een beoordeling
is afgekomen.De uitspraak van 10 juli jongstleden van de president van het College
van beroep voor het bedrijfsleven inzake de voorziening die destijds door
de minister van Volkshuisvesting, Ruimtelijke Ordening en Milieubeheer is
getroffen teneinde, vooruitlopend op het onderhavige wetsvoorstel, te voorzien
in een tijdelijke oplossing van de knelpunten rond de landbouwkundig onmisbare
middelen, heeft de nodige druk op de afhandeling gezet. Zolang het onderhavige
wetsvoorstel evenwel het Staatsblad niet heeft bereikt, is de regering onverkort
gehouden om de vigerende regelgeving te handhaven, tenzij uitdrukkelijk een
gedoogbeleid is geformuleerd, eventueel met bijbehorende voorwaarden. Tijdens de plenaire behandeling van het onderhavige wetsvoorstel aan de overzijde
heeft de minister van VROM hieromtrent echter de nodige mist laten hangen,
althans naar het oordeel van mijn fractie. In de kern kwam zijn antwoord hierop
neer: er is overleg geweest met collega Korthals en de uitkomst daarvan is
bevredigend te noemen.In de schriftelijke gedachtewisseling heb ik namens mijn fractie dan ook
gevraagd op welke wijze dan de hier bedoelde handhaving gestalte heeft gekregen.
Kan de regering nauwgezet omschrijven welke contouren het kennelijk aanwezige
gedoogbeleid heeft gekregen? Op die vraag is echter geen antwoord gegeven.
De staatssecretaris geeft aan dat zij graag bereid is om het bij de behandeling
van het voorstel in de Tweede Kamer gestelde te herhalen. Mijn fractie vroeg
evenwel niet om een herhaling, maar om een toelichting. Ook nu weer komt de
staatssecretaris niet verder dan te melden dat de AID in eerste instantie
een waarschuwing zal geven en in tweede instantie een proces-verbaal zal opmaken
en dat het dossier dan aan het OM zal worden overgedragen. De verdere afhandeling
is dan volgens de staatssecretaris aan het OM. Daarmee heeft zij echter nog
niets gezegd over het gedoogbeleid. Sterker nog, met deze uitleg sluit zij
niet uit dat het OM in weerwil van de wellicht politieke opvattingen alsnog
tot vervolging overgaat. En dat was toch niet de bedoeling van het gedoogbeleid?
Gelet op het belang van de zaak zou het voor de sector goed zijn geweest,
wanneer de beleidslijnen van het OM tijdig in beeld waren gekomen. Wij staan
nu aan het eind van het proces. Het belang van een en ander is op dit moment
wat minder groot, maar toch. Het gedoogbeleid kun je namelijk niet echt in
beeld brengen. Ook op andere terreinen worden die beleidslijnen in beeld gebracht.
Denk maar aan de welomschreven zogeheten Ahoj-g-criteria ten aanzien van het
softdrugsbeleid. Er is wat dat betreft niets nieuws onder de zon. De vraag
is of het OM simpelweg heeft besloten over de gehele linie niet tot vervolging
over te gaan, ongeacht het aantal geconstateerde overtredingen en ongeacht
de hoeveelheden die in het geding zijn, of dat het OM wellicht andere maatstaven
heeft gehanteerd. Heeft de AID overigens waarschuwingen en processen-verbaal
uitgedeeld? Kan daar een beeld van worden gegeven? Mijn fractie wacht met
belangstelling de antwoorden van de regering af.De heer Van Bruchem (RPF/GPV):Voorzitter! Bij de totstandkoming en implementatie van de Europese richtlijn
in het begin van de jaren negentig was de teneur bij de behandeling in het
Nederlandse parlement dat moest worden gestreefd naar een zo hoog mogelijk
beschermingsniveau, van mens, dier en milieu wel te verstaan. In dat licht
bezien, is het teleurstellend en eigenlijk beschamend dat Nederland nu een
milieuonvriendelijke afwijking van de richtlijn wettelijk gaat vastleggen.
Met dit wetsvoorstel wordt het begrip "landbouwkundige onmisbaarheid" geïntroduceerd
als toelatingsgrond voor bestrijdingsmiddelen, worden elf milieukritische
stoffen tijdelijk van rechtswege toegelaten en worden de milieunormen aanzienlijk
versoepeld, zodanig dat – zo staat het in de toelichting op de ministeriële
regeling – naar verwachting ongeveer 80% van de thans toegelaten middelen
toelaatbaar blijft in plaats van 50% bij handhaving van de oude, strengere
normen. Nu voldoet de helft van de toegelaten middelen niet aan de milieunormen.
Dat is nogal wat. Hoe kan dat eigenlijk? Hoe kunnen zoveel middelen zijn toegelaten
die niet aan de normen voldoen? Kan de minister dat uitleggen?De voorliggende voorstellen zullen per saldo nadelig uitpakken voor het
milieu. Als het alleen zou gaan om de toepassing van enkele middelen als correctiemiddel
bij biologische bestrijdingsmethoden, wel te onderscheiden van de ecologische
teelt, want er worden sowieso geen chemische gewasbeschermingsmiddelen gebruikt –
dit loopt nog wel eens door elkaar – of bij ontwijken van resistentieproblemen,
dan zou de conclusie op dit punt wellicht anders zijn, maar het voorstel gaat
verder. Ik kom daar nog op terug. Ik realiseer mij best dat sommige telers
als het ware met de rug tegen de muur staan als de onderhavige middelen definitief
zouden verdwijnen en dat er dan ten opzichte van producenten in sommige –
niet alle – Europese landen een concurrentienadeel zou ontstaan, omdat
de harmonisatie in EU-verband te weinig opschiet. Deze gegevens vormen voor
onze fracties – ik spreek mede namens de SGP-fractie – belangrijke
punten van afweging, al voeg ik er meteen aan toe dat de concurrentiepositie
door veel meer factoren wordt bepaald dan alleen door het gebruik van bepaalde
middelen en dat het ook niet aangaat dat het EU-land met het ruimste milieugeweten
in feite de toon aangeeft op dit gebied.Het voorstel heeft voor de agrarische sector niet alleen maar voordelen.
De discussie over dit onderwerp heeft het beeld van de sector zeker geen goed
gedaan. Krantenkoppen van een halfjaar geleden in de trant van "Boeren mogen
weer jaren met gif spuiten" zijn slecht voor het imago van de sector en daarmee
voor zijn maatschappelijke positie. Dit wetsvoorstel draagt dan ook zeker
niet bij aan de "maatschappelijke vergunning tot produceren" die volgens allerlei
nota's van het ministerie van Landbouw zo belangrijk is. De zeer negatieve
reacties van de supermarktorganisaties, de Consumentenbond en de waterleidingbedrijven
bevestigen de juistheid van deze stelling.Het had natuurlijk ook nooit zover mogen komen. In het kader van het MJPG
was afgesproken dat de milieukritische middelen tegen het eind van de vorige
eeuw zouden verdwijnen. Wij moeten constateren dat dit niet is gebeurd, omdat
er te weinig alternatieven zijn ontwikkeld, omdat de ontwikkeling van nieuwe,
minder milieubelastende middelen en methoden te traag verloopt en omdat de
toelatingsprocedures nogal tijdrovend en kostbaar zijn. Vooral als het gaat
om middelen voor kleine teelten levert dit problemen op. Het heeft weinig
zin in deze situatie zwartepieten uit te delen. Je krijgt uit de berichten
de indruk dat iedereen een beetje op iedereen heeft zitten wachten. Op die
manier leveren convenanten onvoldoende resultaat op. Gegeven deze situatie,
die al geruime tijd zichtbaar was, heeft de overheid naar de mening van onze
fracties haar rol als regisseur te laat en niet krachtig genoeg ter hand genomen.
Zij heeft wellicht in het kader van de ideologie van de terugtredende overheid
in dit geval te veel aan het bedrijfsleven overgelaten en had
op z'n minst meer stimulerend bezig mogen zijn. De overheid moet zich naar
de mening van onze fracties wat meer actief inzetten bij het ontwikkelen en
toepassen van alternatieve middelen en methoden. Het ontwikkelen van kennis
en de overdracht daarvan naar de individuele boer en tuinder zijn daarbij
essentieel. Dat gaat in de agrarische sector met zijn kleinschalige structuur
niet vanzelf. Er is al erg veel kennis over alternatieve bestrijdingsmethoden,
maar die kennis zit nog onvoldoende in de hoofden van de boeren en tuinders.Als wij nu zouden volstaan met verlenging van de toepassingsperiode van
deze middelen bestaat de kans dat wij over een aantal jaren weer met hetzelfde
dilemma worden geconfronteerd. De dreigende verdwijning van de middelen heeft
de afgelopen jaren onvoldoende gewerkt en onze fracties zien niet in waarom
dit de komende jaren vanzelf beter zou gaan. Er moet dus veel actiever gewerkt
worden aan het oplossen van de knelpunten en aan het ontwikkelen van alternatieven.Wellicht kan de heffing op bestrijdingsmiddelen die er volgens de Tweede
Kamer moet komen, daarbij een belangrijke rol spelen. Ik neem althans aan
dat de staatssecretaris de desbetreffende motie gaat uitvoeren. Het behoeft
daarbij mijns inziens niet te gaan om enorme bedragen. Als er bijvoorbeeld
een gulden heffing komt per kilogram werkzame stof, dan levert dat 10 mln.
per jaar op. Daar kun je al best iets mee doen. Een alternatief dat wellicht
zelfs aantrekkelijker zou zijn, is om de heffing alleen te leggen op milieukritische
middelen. Dat zou het toepassen van de milieuvriendelijke middelen bevorderen.
Wellicht kunnen met dat geld, waar de overheid dan best wat bij mag leggen,
concrete projecten worden gesteund die gericht zijn op het oplossen van de
gesignaleerde knelpunten, bijvoorbeeld een project zoals uien telen zonder
propachloor. Een ander voorbeeld in dit verband: het heeft onze fracties wat
bevreemd dat het ministerie van Landbouw, althans als mijn informatie juist
is, geen subsidie beschikbaar heeft willen stellen voor de verdere ontwikkeling
van een geavanceerd schoffelapparaat. Er is in Wageningen een veelbelovend
prototype ontwikkeld dat nu in de praktijk verder getest moet worden. Als
zo'n apparaat op de markt zou komen, is er voor een aantal toepassingen waar
dit wetsvoorstel over gaat, een alternatief en zijn wij weer een stapje verder.
Dus waarom wordt daar niet een paar ton voor uitgetrokken? Ook het vorig jaar
gevormde fonds voor kleine toepassingen zou wat extra middelen kunnen gebruiken
en een of andere premieregeling voor de echte voorlopers op dit gebied zou
ook heel nuttig kunnen zijn.Onze fracties hebben samen met die van GroenLinks en de PvdA in tweede
instantie nog wat nadere vragen gesteld aan de staatssecretaris over de gezondheidsaspecten
van de middelen die met de aanvaarding van dit wetsvoorstel van rechtswege
worden toegelaten, mede naar aanleiding van de toch wel verontrustende informatie
van de kant van Natuur en milieu. Als je als volksvertegenwoordiger gevraagd
wordt om middelen toe te laten die mogelijk nadelig zijn voor de volksgezondheid
moet je je daar toch wel grondig op oriënteren. De beantwoording door
de staatssecretaris in tweede instantie was zeer uitvoerig, waarvoor onze
dank. Zij heeft daarbij nogmaals benadrukt dat de toelating van rechtswege
een zeer tijdelijk karakter heeft, maximaal anderhalf jaar, en dat voor een
definitieve toelating een volledige beoordeling zal plaatsvinden waarbij ook
de jongste inzichten op het gebied van de gezondheidseffecten worden betrokken.
Op zichzelf is dat een procedure waar onze fracties mee kunnen leven.Uit een vergelijking van de opmerkingen van Natuur en milieu met de reactie
van het CTB daarop, ontstaat enerzijds de indruk dat Natuur en milieu het
allemaal wat donkerder heeft voorgesteld dan het is, maar dat anderzijds ten
aanzien van diverse middelen bepaald niet gezegd kan worden dat er uit gezondheidsoogpunt
niets aan de hand is. Verschillende van deze stoffen voldoen inderdaad aan
de normen, maar je zou ze uit gezondheidsoogpunt liever kwijt dan rijk zijn.
Daar komt bij dat voor mij de vraag is of voldoende rekening wordt gehouden
met allerlei cumulatieve effecten en met interacties tussen diverse stoffen.
Ik vind dat de staatssecretaris nogal wat laconiek reageert op de bevindingen
van de Gezondheidsraad over de hormoonontregelaars. Zij wijst erop, dat de
Gezondheidsraad geen aanleiding ziet om een eerdere conclusie te herzien,
namelijk dat blootstelling aan hormoonontregelaars geen regelrecht acute bedreiging
vormt voor de volksgezondheid. De staatssecretaris laat echter onvermeld dat
meteen na die conclusie door de Gezondheidsraad wordt gezegd, dat de mogelijke
invloed van deze stoffen op de gezondheid van de mens wel serieuze aandacht
verdient. Bovendien schuilen de risico's van deze stoffen niet in een regelrechte
acute bedreiging, maar gaat het veel meer om sluipende bedreigingen op langere
termijn.Mijn indruk is dat, naarmate wij meer inzicht krijgen in deze materie
er meer reden is tot zorg en er dus meer aanleiding is tot voorzorg. Ik wijs
in dit verband op een recent proefschrift uit Wageningen – weliswaar
op een ander terrein, maar wel relevant in dit verband – waarin wordt
geconcludeerd dat de kankerbevorderende werking van PCB's tot dusverre behoorlijk
is onderschat. Een reden temeer om het gebruik van deze middelen zoveel mogelijk
terug te dringen.Dan nu enkele opmerkingen over de uitgangspunten van het wetsvoorstel
en over het begrip landbouwkundige onmisbaarheid. Er is gekozen voor de introductie
van een toelatingscriterium en niet voor een ontheffings- of uitzonderingsregeling.
Onze fracties zijn met die keuze niet gelukkig. De staatssecretaris stelt
in de schriftelijke beantwoording dat het materieel uiteindelijk niet zoveel
uit zal maken. Dat kan zo zijn, maar bij een ontheffingsregeling zou het gebruik
van deze middelen in ieder geval meer dan nu het karakter hebben van een ongewenste
uitzondering. Het zou meer een "nee, tenzij"-beleid geweest zijn, terwijl
het nu het karakter krijgt van een "ja, mits"-beleid. Wij denken dat zo'n
"nee, tenzij"-beleid meer in overeenstemming is met de teneur van de Europese
richtlijn.Onze fracties hebben in de schriftelijke voorbereiding al aangegeven dat
landbouwkundige onmisbaarheid een lastig en weinig operationeel begrip is.
In elk geval is slechts zelden sprake van een absolute landbouwkundige onmisbaarheid,
in die zin dat het gewas niet geteeld kan worden zonder een bepaald middel.
Het bestaan van de ecologische teelt, waar deze middelen niet gebruikt worden, bewijst het tegendeel. Landbouwkundige onmisbaarheid is daarom vrijwel
altijd een kwestie van afweging. VVD-Tweede-Kamerlid Geluk heeft aangegeven
dat het in wezen gaat om een afweging van milieu en economie. Ik denk dat
dat inderdaad zo is.Inmiddels ligt er een ontwerp voor een ministeriële regeling waarin
het begrip nader wordt uitgewerkt. Vooraf daarover een procedurele vraag aan
de minister: hoe staat het met de Europese notificatieprocedure van deze regeling?
Ik heb begrepen dat die procedure in gang is gezet. Volgens de regeling gaat
het in de eerste plaats om middelen die vooralsnog onmisbaar zijn bij de geïntegreerde
teelt, omdat de teler anders weer terug moet naar volledig chemische bestrijding
en in de tweede plaats om resistentierisico's. Dat zijn criteria die wij kunnen
plaatsen en die ook redelijk operationeel zijn. Toch mag een teeltwijze die
noodgedwongen gebruik maakt van milieukritische middelen nooit als een eindpunt
worden gezien. Een vraag bij deze twee criteria is: hoe belangrijk zijn zij
in het geheel van de landbouwkundige onmisbaarheid? Is daar een indicatie
van te geven? In de lijst uit de bijlage komt de geïntegreerde bestrijding
slechts één keer voor, namelijk bij dichloorvos. Speelt dit
aspect ook bij andere stoffen een rol?Het derde criterium is de "landbouwtechnische doelmatigheid". Dan wordt
het echt moeilijk. Dat zou in de praktijk wel de belangrijkste van de drie
kunnen zijn. Tegelijkertijd is het ook het minst grijpbare criterium. In de
memorie van antwoord en in de toelichting op de ministeriële regeling
bij dit punt wordt de indruk gewekt dat de bewindspersonen zich in allerlei
bochten hebben moeten wringen om er nog wat van te maken. Er worden verschillende
elementen genoemd. Zo is er sprake van voedselveiligheid. Nu heeft een flink
deel van de toepassing betrekking op de sierteelt waarbij voedselveiligheid
geen rol speelt. Schimmelbestrijding kan van belang zijn voor de voedselveiligheid,
maar bij onkruid en insectenbestrijding kan ik, afgezien van de zwarte nachtschade,
weinig voorbeelden bedenken. Kunnen de bewindslieden meer voorbeelden geven?Een ander element is de oogstbaarheid. Ik vermoed dat het in de praktijk
zelden voorkomt dat gewassen niet oogstbaar zijn, behalve als het erg nat
is. Wat wel voor kan komen is, dat de opbrengst lager wordt zonder bespuiting
of dat de kwaliteit zoveel terugloopt dat de producten alleen tegen een veel
lagere prijs zijn te verkopen. Het gaat dus meer om verkoopbaarheid dan om
oogstbaarheid. Het lijkt wel op het zoeken naar spijkers op laag water, maar
naar mijn mening is een zuivere terminologie van groot belang voor de toepassing
van een wettelijke regeling. In dit kader zal, naar ik aanneem, ook het begrip
kosteneffectiviteit geplaatst moeten worden. Als er in technische zin een
andere mogelijkheid is, staat nog niet vast dat deze in de praktijk ook bruikbaar
kan zijn, omdat zij misschien veel duurder is. Hebben de bewindspersonen een
idee van wat hier redelijk is? Een alternatief dat 30% duurder is bijvoorbeeld
wel, maar een alternatief dat 100% duurder is niet? Waar wordt de grens getrokken?
Dat is natuurlijk beleidsmatig een interessant punt. Naar onze mening was
op dit punt een eerdere versie van het betreffende amendement, waarin sprake
was van een daling van het saldo, beter, omdat daarbij ook een mogelijke opbrengstenderving
een rol speelt. Overigens zou ook dan een grens moeten worden getrokken.Cruciaal bij de landbouwkundige onmisbaarheid is de vraag of er minder
milieubelastende alternatieven zijn. Van verschillende zijden, ondermeer van
tamelijk objectieve instanties als CLM en DLV, is gesteld dat er althans voor
een deel van de in de bijlage genoemde middelen en toepassingen vaak een alternatief
is. Dit zou ondermeer het geval zijn bij de mijtbestrijding in kassen en bij
de onkruidbestrijding. Het punt is echter dat de echte beoordeling of er een
alternatief is niet op landelijk niveau gemaakt kan worden. Dat kan alleen
bij de concrete toepassing op bedrijfsniveau. Mechanische onkruidbestrijding,
en op kleinere percelen handmatige onkruidbestrijding, kan een alternatief
zijn voor chemische bestrijding. De mogelijkheden daartoe hangen echter ondermeer
af van het weer. Als het erg nat is, kan men met de apparatuur niet het land
op. Het hangt verder af van de grondsoort, van de beschikbaarheid van apparatuur,
al dan niet bij een loonwerker, van de vraag wat er op omringende percelen
staat en van vele andere praktijkomstandigheden. Bij een landelijke toelatingsprocedure
kan die precieze afweging niet gemaakt worden. Daarbij kunnen alleen globale
criteria worden gehanteerd. Het echte maatwerk moet plaatsvinden op bedrijfsniveau.
Daarom vinden onze fracties dat wij bij deze middelen niet alleen moeten kijken
naar een beperkte toelating op nationaal niveau, maar tegelijkertijd moeten
streven naar een selectieve toepassing op bedrijfsniveau. Dat aspect vinden
onze fracties in de voorstellen te weinig terug.Mede hierom vinden wij het een gemiste kans dat de gelegenheid niet is
aangegrepen om een receptuursysteem of een andere vorm van gecontroleerde
verstrekking in te voeren. Let wel, alleen voor deze middelen, niet voor alle
230 of 240 toegelaten stoffen. Dat is een heel ander verhaal. Gezien het milieukritische
karakter van de onderhavige middelen is hier een aparte procedure op zijn
plaats, waarbij niet alleen de toelating maar ook de toepassing in de praktijk
extern wordt getoetst. Voor de agrariërs is dat mogelijk geen leuke gedachte,
maar aan de andere kant is het in een aantal gevallen voor hen geruststellend
dat er over de schouder mee wordt gekeken. Zij kunnen dan tegen hun critici
zeggen dat de plantendokter het heeft voorgeschreven. Dat is natuurlijk het
einde van alle tegenspraak!De staatssecretaris zegt in de memorie van antwoord dat zo'n receptensysteem
veel te ingewikkeld is, te veel kost en te weinig winst oplevert omdat er
al een registratie- en administratieplicht wordt geïntroduceerd. Ik ben
er niet van overtuigd dat een receptuursysteem voor deze stoffen tot de onmogelijkheden
behoort. Het gaat om een beperkt aantal, op dit moment elf, waarvan volgens
de voorzitter van het CTB waarschijnlijk de helft wel zal sneuvelen in het
vervolg van de toelatingsprocedure. Bovendien zullen er in de loop van de
tijd voor meerdere toepassingen ongetwijfeld alternatieven worden gevonden.
Dat is althans de bedoeling.Er is enige ervaring met een receptensysteem, namelijk voor dichloorvos,
waarvan het Informatie- en kenniscentrum van het ministerie van Landbouw destijds
concludeerde dat het redelijk heeft gewerkt. Het ging weliswaar
om een bijzondere toepassing. De staatssecretaris wijst daar terecht op. De
conclusies en de aanbevelingen van het IKC, waar veel deskundigheid zit, gaan
echter een stapje verder. Ik citeer: "Receptuursystemen zijn waardevol voor
maatwerk bij de toelating van bestrijdingsmiddelen", "Receptuur moet een duidelijke
plaats krijgen in het geheel van het gewasbeschermingsbeleid", "Receptuursystemen
moeten niet alleen gekoppeld worden aan geïntegreerde bestrijding. Receptuur
biedt ook mogelijkheden voor handhaafbare risicobeheersing (milieu, arbeidsveiligheid)
die anders niet mogelijk zou zijn. Met receptuur is maatwerk per toepassing
mogelijk." Als ergens maatwerk nodig is, is het bij deze milieukritische middelen
die landbouwkundig onmisbaar zijn. Ik kan mij zelfs voorstellen dat bij de
introductie van een receptensysteem voor deze middelen meer toepassingen worden
toegelaten dan bij de afwezigheid van zo'n systeem. Er vindt immers per praktijktoepassing
een toetsing plaats. Kortom, alle reden om nog eens over zo'n systeem na te
denken. Is de staatssecretaris daartoe bereid? De uitvoering van dergelijke
systemen moet dan wel zodanig zijn dat de praktijk er ook mee uit de voeten
kan. Dat betekent, bijvoorbeeld, dat een teler niet een week lang op een recept
moet wachten.Ik maak nog enkele opmerkingen over de administratie- en registratieplicht.
Wat houdt dat precies in? Ik heb nog geen conceptministeriële regeling
gezien inzake artikel 13a. Komt die eraan? Deze verplichting kan zich volgens
de wetstekst uitstrekken tot de gebruiker. Wil de staatssecretaris daarbij
zover gaan dat iedere teler verplicht wordt exact bij te houden wanneer, hoeveel
en waarvoor hij de landbouwkundig onmisbare middelen toepast? Als dat zo is,
dan kan ook worden gecontroleerd of de concrete toepassing terecht heeft plaatsgevonden,
dan wel of er een alternatief is geweest. Als een receptuursysteem niet mogelijk
is, zouden onze fracties zo'n verantwoording achteraf een redelijke oplossing
vinden. Zo'n verantwoordingsplicht heeft ongetwijfeld een opvoedende werking
en bovendien komt er dan op beleidsniveau inzicht waarom er in de praktijk
gekozen wordt voor deze middelen en niet voor alternatieven. Kunnen in dit
kader van administratieve beslissingen ook beperkingen aan de praktische toepassing
van de middelen worden opgelegd, bijvoorbeeld dat chemische onkruidbestrijding
alleen mag plaatsvinden in de rijen en niet in de paden en dat er brede spuitvrije
zones moeten worden aangehouden?Mijnheer de voorzitter! Volgens het voorstel mogen over enkele jaren alleen
gecertificeerde bedrijven de milieukritische stoffen toepassen, niet gecertificeerde
bedrijven dus niet. De staatssecretaris heeft het ooit gehad over het niveau
van de agromilieukeur. Dat gaat vrij ver. Is dat nog steeds de bedoeling?Als er inderdaad echt sprake is van landbouwkundige onmisbaarheid, zullen
de niet gecertificeerde bedrijven over een paar jaar in de problemen komen.
Dan komt het voorstel eigenlijk neer op gedwongen certificering. Mag dat en
kan dat? De andere mogelijkheid is, dat niet gecertificeerde bedrijven alternatieve,
niet milieukritische middelen of methoden gaan toepassen. Dat zou dan leiden
tot de merkwaardige situatie dat niet gecertificeerde bedrijven op dit gebied
milieuvriendelijker zouden zijn dan gecertificeerde bedrijven. Wordt op die
manier de betekenis van certificatie niet uitgehold? Kortom, de koppeling
van het gebruik van de landbouwkundig onmisbare middelen aan certificering
roept nogal wat vragen op. Kan de staatssecretaris aangegeven hoe zij daarmee
om zal gaan?In de memorie van antwoord geeft de staatssecretaris aan dat zolang op
EU-niveau nog geen besluitvorming heeft plaatsgevonden de lidstaten eigen
criteria kunnen hanteren en dat de landbouwkundige onmisbaarheid er daar een
van kan zijn. De Europese Commissie heeft zich tot dusverre niet verzet tegen
de inhoud van het voorliggende voorstel. Ook antwoorden op vragen uit het
Europees Parlement wijzen in deze richting. Ik vond het betoog van de staatssecretaris
in de memorie van antwoord op dit punt niet erg overtuigend. In ieder geval
is er in de Europese richtlijn niets te vinden over landbouwkundige onmisbaarheid
of grond voor toelating van milieuonvriendelijke stoffen. Integendeel, in
de considerans van de richtlijn wordt uitdrukkelijk gesteld dat "de bescherming
van de gezondheid van mens en dier en van het milieu voorrang moet hebben
op het streven naar een betere plantaardige productie". Het lijkt mij dat
het introduceren van landbouwkundige onmisbaarheid als toelatingsgrond met
die overweging in strijd is. Daarbij wegen immers productieaspecten zwaarder
dan het milieu. De vraag is dan of in de overgangsperiode nationale criteria
mogen worden gehanteerd die afwijken van de kennelijke bedoeling van de richtlijn
op dit punt.Ik ben benieuwd hoe het Europese Hof er te zijner tijd over zal oordelen.
De tijd zal dat leren. Als het Hof de voorgestelde regeling afwijst, is er
natuurlijk weer een groot probleem. Dat vormt een extra argument om zo hard
mogelijk te gaan werken aan alternatieven. Ik heb overigens in de schriftelijke
voorbereiding ergens gelezen, dat ook in EU-verband de discussie over de introductie
van het begrip landbouwkundige onmisbaarheid als toelatingsgrond op gang zou
komen. Kan de staatssecretaris daar meer over vertellen?De heer Rabbinge (PvdA):Mijnheer de voorzitter! Met dit wetsvoorstel wordt beoogd de gedoogsituatie
voor een aantal bestrijdingsmiddelen waarvan de toelatingstermijn is verstreken
te verruimen, zodat ze in principe weer kunnen worden gebruikt. Dat betreft
elf middelen die in verschillende andere Europese landen, zoals ook blijkt
uit de memorie van antwoord, zijn toegelaten. Er lijkt dus eigenlijk niet
zoveel aan de hand. De hele commotie rond dit wetsvoorstel in de zomer van
2000, waarbij Tweede-Kamerleden van reces werden teruggeroepen, lijkt overdreven.
Toch is er wel wat aan de hand. Het gaat over een poging om bestrijdingsmiddelen
weer toe te laten via de normale procedure, via de commissie toelating bestrijdingsmiddelen.
Het is dan goed om even te kijken waar wij aan beginnen. Het Meerjarenplan
gewasbescherming is al meer dan tien jaar geleden vastgesteld en geïntroduceerd.
Daarin werd al bepaald dat de afhankelijkheid van chemische gewasbeschermingsmiddelen
zou worden verminderd en dat milieu en volksgezondheid belastende middelen
zouden worden verboden. Ook de 11 nu genoemde middelen maakten
daarvan deel uit. In totaal waren het er 42. Het bedrijfsleven maakte daarover
met de overheid en met maatschappelijke organisaties afspraken. In de afgelopen
jaren is er op dit punt zeer veel gerealiseerd. Zo-even memoreerde collega
Van Gennip al op welke schaal het gebruik van bestrijdingsmiddelen is teruggebracht.
Daarbij moet echter wel worden vermeld dat het belangrijkste in kilogrammen
uitgedrukte resultaat het gevolg is van het sterk terugdringen van grondontsmetting
bij de aardappelteelt. Dat telt natuurlijk enorm door. Op andere gebieden
worden toch nog vrij veel bestrijdingsmiddelen gebruikt. Het in het meerjarenplan
geschetste beeld is dan ook nog lang niet bereikt. In de conceptbeleidsnota
"Gezicht op gezonde teelt" worden de uitgangspunten van het meerjarenplan
nog eens bevestigd. Preventieve maatregelen, zoals juiste landbouw op de juiste
plek, het voorkomen van ziekten en plagen door goede werkwijzen en het bewust
telen, zowel op het niveau van het individuele gewas, het gewassysteem, het
bedrijf en de regio, zijn belangrijke voorwaarden voor het terugdringen van
en voor het zeer selectief omgaan met bestrijdingsmiddelen. Het gebruik van
milieukritische middelen kan en zal in sommige gevallen noodzakelijk blijven.
Er zal dan ook nooit een volledig taboe op alle bestrijdingsmiddelen zijn.
Dat is zeker ook nu niet aan de orde. De middelen waarover destijds –
ten tijde van het Meerjarenplan gewasbescherming – afspraken zijn gemaakt,
zullen wel door andere minder belastende stoffen of alternatieven moeten worden
vervangen. Dat is ook zeker mogelijk, want een groot aantal van de 11 in het
geding zijnde middelen is te vervangen. Voor onkruidbestrijdingsmiddelen zijn
alternatieven mogelijk. U hoort mij niet zeggen dat alles met de hand moet
worden gewied, maar wel moeten alternatieven worden overwogen. Er moet worden
bezien hoe dit kan worden bevorderd. Zo-even werd al gepleit voor het introduceren
van een schoffelmachine. Dat soort alternatieven is er inderdaad, maar ze
worden nog maar mondjesmaat toegepast. Van vele zijden is uitgebreide informatie
over alternatieven te verkrijgen. Dit geeft aan dat er het een en ander kan
worden gerealiseerd. Bij uitzondering dienen dan ook de middelen die behoren
tot de 11 zogenaamde onmisbare stoffen, te worden gebruikt. Dit kan worden
bewerkstelligd door er via receptuur, ontheffing of anderszins ook echt een
uitzondering van te maken. Dat moet niet door ze integraal toe te laten. In
feite biedt artikel 16a van de Wet op de bestrijdingsmiddelen daartoe nu al
de mogelijkheid. In de uienteelt zou zo een uitzondering voor het gebruik
van propachloor kunnen worden gerealiseerd. Dit betekent niet dat overal onverkort
met receptuur wordt gewerkt, maar alleen in uitzonderingssituaties waarin
het echt niet anders is of kan. In de memorie van antwoord wordt aangegeven
dat de commissie toelating bestrijdingsmiddelen een rol zou hebben. Op zich
is dat niet onjuist, maar dat betreft meer de toelating van middelen tot de
markt en niet het gebruik ervan. Indien het gaat om het incidentele toepassing,
zou net als ten aanzien van veel farmaceutische moeten worden gewerkt met
een systeem van ontheffing en receptuur. Van de beleidslijn "terugdringing
van het gebruik van middelen" behoeft dan ook niet te worden afgeweken. De
druk moet op de ketel blijven en de bewijslast moet in feite worden omgekeerd.
Zo'n beleidslijn wordt getypeerd door "nee, tenzij", in plaats van door "ja,
mits". Waarom hebben de bewindslieden niet vastgehouden aan hun eigen uitgangspunten?
Waarom is toch weer teruggekeerd na het "ja, mits"-beleid?Mijnheer de voorzitter! Mijn fractie is zich terdege bewust dat op het
gebied van teelttechnische en milieutechnische verbeteringen van de primaire
land- en tuinbouw er al zeer veel is gerealiseerd. Nederland loopt te dien
aanzien in een groot aantal gevallen voorop; ook wat betreft de inzet van
middelen per eenheid van product zijn wij relatief zeer schoon. De indruk
dat de afhankelijkheid van chemische middelen nog steeds zeer omvangrijk is,
is in feite onjuist. Het is ook zo jammer dat die beeldvorming, mede door
het gepalaver over dit wetsvoorstel, afgelopen zomer weer heeft postgevat.
De afschildering van boeren en tuinders als milieuvervuilers is dan ook, mijns
inziens en in de opvatting van onze fractie, zeer onterecht.De prestaties van de Nederlandse boer en tuinder om een teelttechnisch
en milieutechnisch optimum te bereiken zijn aanzienlijk. Dat bewustzijn is
mede door het Meerjarenplan gewasbescherming gestimuleerd. Men is zich ervan
bewust dat een integrale visie op de teelt en teeltsystemen, inclusief landgebruik,
vereist is. Dat zal de milieueffectiviteit van producten en productieprocessen
sterk vergroten. Immers, juist door het landgebruik erbij te betrekken –
de verkeerde landbouw op de verkeerde plek is de belangrijkste reden van het
overmatig gebruik van bestrijdingsmiddelen – en door daar op te letten
en ook de volgende schakels in de keten beter op elkaar af te stemmen, kunnen
vele ziekten en plagen worden voorkomen. Want in feite is nog steeds 50% van
de ziekten en plagen het gevolg van een onjuiste handeling op het verkeerde
moment.In feite zijn het "man made pests". Dat is met een groot aantal insecten-
en mijtenplagen en met een groot aantal schimmelziekten het geval. Dat zijn
dus niet primaire plagen, maar secundaire plagen. Nog steeds wordt het merendeel
van ons bestrijdingsmiddelengebruik ingezet voor die secundaire plagen en
dat is ook bij de middelen waar we het nu over hebben, ten dele het geval.
Dat te verbeteren moet de inzet zijn van boer en tuinder en van alle andere
actoren. Het vergt kennis en inzicht, alsmede een bonus op goede producten
en productieprocessen en niet een straf. Daar kan de overheid aan bijdragen
en de nieuwe beleidsnota zou daar dan ook veel meer op in moeten gaan.Dat daar perspectieven zijn, was al in 1992 gebleken, toen de WRR de nota
"Grond voor keuzes" uitbracht en voor Europa eens geïnventariseerd heeft
wat de mogelijkheden zijn om het bestrijdingsmiddelengebruik terug te dringen.
Als je dat serieus neemt, dan zou van toentertijd 400 miljoen kilogram actieve
stof teruggegaan kunnen worden naar 25 tot 40 miljoen kilogram actieve stof:
een gigantische terugdringing van het bestrijdingsmiddelengebruik. Maar het
vergt best technical means en best ecological means op de juiste plek. Nu
is het bestrijdingsmiddelengebruik in Europa nog zo'n 315 miljoen kilogram
actieve stof, veel te veel. Het kan zeer aanmerkelijk teruggedrongen worden,
maar het vergt veel en het vergt ook een overheid die daarop
inspeelt en daaraan bijdraagt. In dat licht moeten we ook naar dit wetsvoorstel
kijken.Ik heb die brede maatschappelijke context geschetst, omdat het van belang
is dat als toetsingskader te gebruiken bij datgene wat nu voorligt. Dan zien
we dat in het wetsvoorstel een tijdelijke en beperkte voorziening getroffen
wordt voor de situatie die ontstaan is na het vervallen van een groot aantal
toelatingen van gewasbeschermingsmiddelen.Het overzicht dat in de memorie van toelichting bij het wetsvoorstel wordt
gegeven, is indrukwekkend, maar toch blijft de vraag of elf in het wetsvoorstel
opgenomen werkzame stoffen inderdaad landbouwkundig onmisbaar zijn. Ik heb
daarnet al aangegeven dat dit mijns inziens niet het geval is. Het nieuwe
begrip dat nu geïntroduceerd is, is zeer kwestieus. Het is onhanteerbaar,
het is zeer subjectief en het heeft tot gevolg dat de handhaafbaarheid van
zoiets zeer te wensen over zal laten. Inmiddels is gebleken dat voor maximaal
vier van die middelen bij de commissie toelating bestrijdingsmiddelen een
procedure voor toelating door het bedrijfsleven zal worden begonnen. Dan rijst
meteen de vraag, hoe onmisbaar die middelen dan eigenlijk zijn. Wat is daarover
de opvatting van de bewindslieden?In de memorie van antwoord wordt gesteld dat er wel degelijk een beoordeling
per geval zal plaatsvinden aangezien de CTB iedere aanvraag voor elk van de
11 stoffen zal beoordelen. Nogmaals, dat betreft de toelating van de middelen
en niet het gebruik. Vanwege de beoogde terugdringing van het middelengebruik
zou juist daarom het "ja, mits"-principe moeten worden vervangen door het
"nee, tenzij"-principe. Dat kan alleen als de bewijslast wordt omgekeerd en
in de richting van een recepten- of ontheffingensysteem wordt gewerkt. Het
kabinet wil de middelen toelaten en is er dan vanaf, althans dat wordt in
de memorie van antwoord gesteld. Dat is evenwel in strijd met zowel het Meerjarenplan
gewasbescherming als met de nog uit te brengen nota "Zicht op gezonde teelt".
Waarom kiezen de bewindslieden deze afstandelijke rol op een gebied waar wordt
beoogd een actief beleid te voeren?Zowel de Europese regelgeving als de te verwachten terechte bedenkingen
van verschillende maatschappelijke organisaties zoals de Stichting natuur
en milieu en de VEWIN, zouden het kabinet ertoe moeten brengen om niet te
gemakkelijk met deze toelatingen om te gaan. Het is juist om die reden dat
het formeel juridische antwoord inzake mogelijke gedingen, de Europese harmonisatiewet
en de bedenkingen van de natuurbeschermingsorganisaties, op nogal wat onbegrip
stuit. Het zou beter zijn als de verschillende varianten (onder andere de
motie-Feenstra/Ter Veer) die in de Tweede Kamer aan de orde zijn geweest,
wat meer steun van het kabinet hadden gekregen. De indruk die nu is ontstaan,
is dat het kabinet weliswaar een mooie nota uitbrengt, doch dat bij een klein
beetje tegenwind gemaakte afspraken teniet kunnen worden gedaan en de rechter
uiteindelijk via gedingen moet gaan beslissen. Dat moet worden voorkomen.De introductie van het begrip landbouwkundige onmisbaarheid dat niet nader
in de wet wordt omschreven, maakt de interpretatie erg moeilijk. Weliswaar
wordt in de memorie van antwoord gezegd dat alleen als aan alle eisen van
volksgezondheid en arbeidsbescherming is voldaan dit nieuwe criterium wordt
toegepast, maar als dat het geval is waarom moest dan uitbreiding van de duidelijke
volksgezondheids- en werkingscriteria plaatsvinden? De introductie van het
begrip landbouwkundige onmisbaarheid lijkt ook strijdig met de uitgangspunten
van het te formuleren nieuwe beleid. Hoe denken de bewindslieden daarmee om
te gaan?Voorzitter! Een en ander brengt mijn fractie ertoe zeer kritisch te staan
ten opzichte van dit wetsvoorstel. Op de eerste plaats gaat er een verkeerd
signaal van uit: als het moet, wijkt de regering voor druk en de voorlopers
die zich aan de afspraken van 1991 hielden – de overgrote meerderheid
van de boeren en tuinders – worden niet beloond. In uitzonderlijke gevallen
kan immers via ontheffing een andere weg worden bewandeld.Op de tweede plaats worden de beleidsmatige voornemens om aan een verdere
vermindering van het gewasbeschermingsmiddelengebruik te werken, in ieder
geval ogenschijnlijk niet bewaarheid.Op de derde plaats wordt de onmisbaarheid van de middelen die nu worden
toegelaten, niet aangetoond.Op de vierde plaats wordt de bewust gekozen voorlopersrol waarvoor de
Nederlandse land- en tuinbouw in 1991 willens en wetens heeft gekozen, niet
voortgezet.Kortom, voorzitter, het is aan de bewindslieden om onze kritische kanttekeningen
te weerleggen. Wij wachten met belangstelling hun antwoord af.De heer Varekamp (VVD):Mijnheer de voorzitter! In het Meerjarenplan gewasbescherming is besloten
tot sanering van diverse gewasbeschermingsmiddelen. Saneren betekent dat middelen
of toepassingen daarvan die niet voldoen aan operationele milieucriteria,
zullen worden verboden. Een aanpassing van de Bestrijdingsmiddelenwet is dan
noodzakelijk om te kunnen saneren.In 1993 is het gewasbeschermingsconvenant afgesloten: middelen zullen
worden gereguleerd (kanalisatie) op basis van voorlopige criteria en normen
overeenkomend met die van het MJP-G. De Bestrijdingsmiddelenwet wordt in 1993
aangepast en in 1995 wordt het Besluit milieutoelatingseisen en de Regeling
uitvoering milieutoelatingseisen bestrijdingsmiddelen vastgesteld, waarin
overeenkomstig het MJP-G een mogelijkheid voor landbouwkundige onmisbaarheid
is opgenomen. Die bepaling is overigens voorzien op 1 januari 2000 af te lopen.
De Nederlandse toelatingscriteria en toelatingsnormen zijn afgeleid van de
Europese. Nederland besluit – dat is later wezenlijk gebleken voor dit
conceptwetsvoorstel – bij expiratie van een toelating de stoffen vooruitlopend
op de EU-toetsing te beoordelen. In 1999 besluit de commissie voor de toelating
van bestrijdingsmiddelen om de toelating van tientallen kanalisatiestoffen
en toepassingen daarvan per december 1999 in te trekken. Het bedrijfsleven
pleit dan voor voortzetting van de landbouwkundige onmisbaarheid, die immers
per 1 januari 2000 zou vervallen uit het Besluit milieu toelatingseisen
en de Regeling uitvoering milieutoelatingseisen zoals in 1995 vastgesteld.Door het instellen van de commissie-Ginjaar willen staatssecretaris Faber
en minister Pronk duidelijkheid krijgen welke kanalisatiestoffen landbouwkundig
onmisbaar zijn. Deze commissie presenteert een werkwijze, een zogenaamde beslisboom
voor landbouwkundige onmisbaarheid. Intussen heeft het CBB geconcludeerd dat
een regeling voor landbouwkundige onmisbaarheid geen basis heeft in de wet.
Ook vragen de staatssecretaris en de minister aan VEWIN, de Stichting natuur
en milieu, Agrodis en LTO Nederland de landbouwkundig onmisbare stoffen aan
te geven, wat helaas mislukt. Een gevoel van hardlining en onelining bij de
milieuorganisaties blijft bij mij over. Uiteindelijk besluiten de bewindslieden
zeven gewasbeschermingsmiddelen met een tiental toepassingen landbouwkundig
onmisbaar te verklaren. Bij alle andere toegelaten middelen en toepassingen
is geen overschrijding van milieunormen aan de orde. Ten opzichte van het
uitgangspunt in 1991 is een milieuwinst geboekt van 90 à 95% geboekt.Een en ander is voor de Tweede Kamer aanleiding om erop aan te dringen
dat de landbouwkundige onmisbaarheid als toetsingscriterium weer in de Bestrijdingsmiddelenwet
wordt opgenomen. Via een motie-Geluk van de fractie van de VVD wordt zelfs
een overgangsregeling afgedwongen. Na notificatie in Brussel is medio april
vorig jaar een tijdelijke regeling voor het aanwijzen van landbouwkundig onmisbare
gewasbeschermingsmiddelen van kracht. Echter, degenen die voor minder dan
10% hun zin niet hebben gekregen doen wederom een beroep op het College van
beroep voor het bedrijfsleven. Op juridische gronden vernietigt het CBB de
tijdelijke regeling. De verantwoordelijke bewindslieden nemen de conclusies
over. Op verzoek van de meerderheid van de Tweede Kamer komen de verantwoordelijke
bewindslieden met een wetsvoorstel waarin de landbouwkundige onmisbaarheid
al dan niet tijdelijk in de wet wordt opgenomen. Tot tweemaal toe heeft het
CBB geconcludeerd dat de landbouwkundige onmisbaarheid geen basis had in de
toen vigerende wet. Dit hadden de bewindslieden toch moeten en kunnen weten.
Landbouwkundige onmisbaarheid stond niet in de wet. De bewindslieden doen
er wel tweemaal een beroep op c.q. leggen er een koppeling naar. Dit vraagt
op zijn minst om een verklaring.Voorzitter! Het is te betreuren dat vorig jaar na de uitspraak van het
CBB over het gebruik van enige gewasbeschermingsmiddelen een deadlock-situatie
is ontstaan. Immers, teelten waren opgestart in de veronderstelling van het
aanwezig zijn van een afweging betreffende het gebruik van middelen op basis
van landbouwkundige onmisbaarheid. Overigens is het de vraag of het doen vervallen
van dit afwegingscriterium in de wet wel zo verstandig was. Immers, twee van
de drie afwegingspunten die zijn opgenomen in de ministeriële regeling
die onderdeel is van dit conceptwetsvoorstel geven in onze beleving zelfs
aan dat een strikte afweging per stof en per gebruik op basis van de drie
overgebleven criteria in de wet tot nu toe, te weten het milieu, de volksgezondheid
en het arbeidskundig criterium, zelfs contraproductief kan zijn aan deze criteria.
Twee elementen van beoordeling in de ministeriële regeling, te weten
innovatie en resistentierisico, zouden bij het niet meenemen in de beoordeling
tot toelating en gebruik zelfs kunnen leiden tot een hoger gebruik en geen
vermindering van overigens wel toegelaten middelen en gebruik van die middelen.Niet onbelangrijk is dat een en ander ook zou kunnen leiden tot een belemmering
van de verdere innovatie in het kader van geïntegreerde teelt in de land-
en tuinbouw. Natuurlijk vindt ook de VVD-fractie het bevorderen van biologische
en ecologische land- en tuinbouw een goede zaak. Echter, naar onze beleving
zal voorzover van toepassing het verder verduurzamen van de land- en tuinbouw
met inachtneming van het veiligstellen van de voedselzekerheid en voedselveiligheid
vooral gelegen zijn in de geïntegreerde teeltwijze. Juist binnen die
geïntegreerde teeltwijze heeft chemische gewasbescherming onvermijdelijk
een volwaardige plaats.Hoewel door velen, ook door de bewindslieden, de wetswijziging als een
tijdelijke maatregel wordt gezien, lijkt de vraag gerechtvaardigd of zeker
ten aanzien van de eerste twee elementen van de ministeriële regeling,
namelijk innovatie en resistentierisico, een minder tijdelijk karakter aan
de regeling moet worden toegekend.Het derde element van de regeling is de zogenaamde landbouwtechnische
doelmatigheid van een gewas, mede uit een oogpunt van kosteneffectiviteit.
Naast kwaliteit en voedseldoelmatigheid komt hier nadrukkelijk het economische
aspect aan de orde. Wat opvalt, is dat de bewindslieden zijn afgeweken van
de drie aspecten van afweging, zoals aangegeven door de commissie beoordeling
onmisbaarheid chemische bestrijdingsmiddelen, c.q. de commissie-Ginjaar. Naast
innovatie (geïntegreerde teelt) en resistentierisico (totaalgebruik)
wordt als derde aspect aangemerkt saldoverandering per hectare teelt in verband
met onevenredig grote nadelige economische aspecten. Weliswaar is via amendering
in de Tweede Kamer het aspect van de kosteneffectiviteit bij dit onderdeel
in de wet gebracht, toch blijft de vraag waarom door de bewindslieden het
duidelijke aspect van saldoverandering per hectare niet is overgenomen.Een belangrijke aanleiding om tot dit wetsvoorstel te geraken was gelegen
in het feit dat door de haperende Europese harmonisatie op het gebied van
gewasbeschermingsmiddelen forse economische distorsies voor het Nederlandse
land- en tuinbouwbeleid zouden ontstaan. In feite is het triest dat een beleid
dat in Nederland in 1991 is opgestart en dat vorm heeft gekregen in het Meerjarenplan
gewasbescherming, dat erin voorzag dat in 2000 144 stoffen qua toelating en
gebruik zouden worden gesaneerd, zo ernstig wordt doorkruist door een stagnerende
uitvoering op Europees niveau. Immers, bij invoering van de Europese richtlijn
ten aanzien van gewasbeschermingsmiddelen in 1991 werd afgesproken dat de
840 werkzame stoffen op de Europese markt, waarvan er toen overigens in Nederland
maar 200 waren toegelaten, uiterlijk in 2003 beoordeeld zouden zijn. Is het
juist dat pas voor 90 stoffen de werkzaamheden zijn opgestart en dat pas voor
13 stoffen een besluit is genomen? Wordt het einde van de werkzaamheden nu
pas in 2007 verwacht? Welke verdere consequenties worden hieruit
getrokken voor het Nederlandse beleid? Wat heeft de Nederlandse regering gedaan
aan monitoring van deze harmonisatie? Wat heeft zij gedaan om de Europese
Commissie tot voortvarendheid te bewegen? Was bij de bestuursovereenkomst
niet afgesproken dat het doen verdwijnen van de kanalisatiestoffen zou plaatsvinden
op basis van Europese harmonisatie?Een en ander is belangrijk omdat nogal eens de indruk wordt gewekt dat
er op basis van afspraken in het kader van het meerjarenplan geen reden zou
zijn tot wetswijziging. Er zijn in onze beleving echter diverse redenen die
daar wél voor pleiten. Naast de eerdergenoemde redenen is er de afspraak
van het beschikbaar houden van een breed en selectief middelenpakket. Bovendien
is door de stagnerende besluitvorming bij de departementen de verzelfstandiging
van de commissie toelating bestrijdingsmiddelen ernstig vertraagd, een vertraging
die er mogelijk toe heeft bijgedragen dat over de nog 42 toegelaten kanalisatiestoffen
eerst in 1999 is besloten. Ook het feit dat er voor biologische gewasbeschermingsmiddelen
nog steeds geen aangepast toelatingsbeleid is, is in dezen niet productief.
Hoe staat het verder met het begrip "wederzijdse erkenning", waarbij de commissie
toelating bestrijdingsmiddelen niet zelf meer hoeft te toetsen, maar de toetsing
van andere lidstaten kan overnemen bij haar besluitvorming?Het is belangrijk om een goed beeld te schetsen. Van de 144 te saneren
stoffen uit 1991 blijken van de laatste 42 stoffen met 860 toepassingen er
7 met 36 toepassingen vooralsnog landbouwkundig onmisbaar. Ten opzichte van
het uitgangspunt is de milieuwinst meer dan 90%. Natuurlijk, 100% zou beter
zijn, maar mag ook hier het beste niet de vijand van het betere zijn? Het
is bovendien de vraag of NL-centrisme voor de laatste 5% à 10% werkelijk
dienstbaar zou zijn aan het milieu. Het is dan ook spijtig dat het overleg
tussen diverse belangenorganisaties in dezen is mislukt, mede ook omdat de
integrale doelstelling van een reductie van het gebruik tot 50% in 2000 ten
opzichte van de referentieperiode 1984-1988 wél is gehaald.Mijnheer de voorzitter! Bij de behandeling is aandacht gevraagd voor de
verenigbaarheid van de wetswijziging met de Europese richtlijn. De bewindslieden
hebben in de memorie van antwoord aangegeven dat een en ander niet in strijd
is met deze Europese richtlijn. Is het in dit kader juist dat Zweden de stof
permethin, benodigd in de bosbouw, onmisbaar heeft verklaard en hiervoor toestemming
heeft gekregen van de Europese Commissie? Is het ook juist dat de Europese
Commissie zelf overweegt om binnenkort in een richtlijn met een regeling te
komen voor landbouwkundige onmisbaarheid?Bij de reguliere herbeoordeling wordt in het kader van de gehanteerde
milieunormen op dit moment de zogenaamde tenzij-bepaling gehanteerd. Een toelatingshouder
wordt dan in de gelegenheid gesteld om door middel van veldproeven aan te
tonen dat een overschrijding ten gevolge van modelmatige inschattingen van
de milieurisico's in de praktijk niet optreedt dan wel niet leidt tot schadelijke
milieueffecten. In het kader van een landbouwkundige onmisbaarheidsvoorziening
wordt dit echter uitgesloten. De vraag is of de bewindslieden de theorie boven
de praktijk stellen en, zo ja, waarom.De bewindslieden hebben om reden van snelheid in procedure de voorkeur
gegeven aan een ministeriële regeling boven een algemene maatregel van
bestuur. Dat is een uitgangspunt dat de VVD-fractie ondersteunt. Dat was ook
de reden waarom de VVD-fractie afzag van inbreng bij dit voorstel. De vraag
is wel waarom het zo lang heeft geduurd voordat dit wetsvoorstel aan deze
Kamer voorlag en voordat de memorie van antwoord in dezen is ontvangen. Is
het overigens juist om de criteria ten aanzien van landbouwkundige onmisbaarheid
zelf in een ministeriële regeling te vervatten? Zou een algemene maatregel
van bestuur niet een steviger onderdeel van de wet zijn op basis waarvan een
ZBO – de commissie toelating bestrijdingsmiddelen is dat nu eenmaal –
besluiten moet nemen? Daar komt nog bij dat een ministeriële regeling
nogal gemakkelijk te wijzigen is.Verder is ook voorgesteld om het gebruik van landbouwkundige onmisbaarheid
te koppelen aan een receptensysteem. Hoewel het denkbaar is om een dergelijk
systeem in te voeren, lijkt dit de VVD-fractie vooralsnog niet gewenst. Het
is maar de vraag of de daaraan verbonden administratieve en uitvoeringstechnische
implicaties benodigd en wenselijk zijn. Bij gewasbescherming moet slagvaardig
kunnen worden opgetreden. Bovendien is vanaf 1 januari jongstleden via de
productschappen de verplichte registratie van verbruik van meststoffen, gewasbeschermingsmiddelen
en energie ingevoerd. Het is de vraag of een receptensysteem nog wel nodig
is naast de komende certificering en op welke wijze een en ander gestalte
kan krijgen. Alhoewel de motie-Stellingwerf, aangenomen in de Tweede Kamer,
inzake een heffing op gewasbeschermingsmiddelen hier niet aan de orde is,
meen ik dat hier in het kader van deze wetsbehandeling wel iets over gezegd
mag worden. Naar onze mening is dit overbodige motie en is de timing bovendien
zeer slecht. Zij is overbodig, omdat daar geen enkele regulering van zou uitgaan.
Bestrijdingsmiddelen zijn op zichzelf al duur. Onnodig gebruik is dus niet
aan de orde. Een heffing dient hier dus geen milieudoel. Daarnaast is de timing
slecht, gezien bijvoorbeeld de inkomenssituatie in enkele agrarische sectoren,
zoals de akkerbouw. Bovendien is in het MJPG ingestoken op een heffing op
gewasbeschermingsmiddelen, omdat de regering destijds al inzag dat dit productiever
zou zijn dan een kale heffing. Dat is inmiddels ook gebleken.Mijnheer de voorzitter! Al eerder is aangegeven dat de VVD-fractie een
sterke voorstander is van duurzame land- en tuinbouw. Naast biologisch en
ecologisch zal het daarbij vooral om geïntegreerd produceren gaan. Wereldwijd
moeten immers steeds meer mensen het doen met minder landbouwgrond. In 1965
was er 4000 m2 per hoofd beschikbaar; in 2020 zal dat naar verwachting
1600 m2 zijn. Daarnaast is er door toename van de levensstandaard
behoefte aan continue beschikbaarheid van kwalitatief hoogwaardige agrarische
producten. Verspilling van arbeid, kapitaal en middelen via mindere en misoogsten
kan niet meer worden geaccepteerd. Binnen de criteria van milieu, volksgezondheid
en arbeidsomstandigheden zijn chemische middelen naar de mening van de VVD-fractie
aanvaardbaar. In dit licht stelt mijn fractie zich positief op ten aanzien
van het doel van het onderhavige wetsvoorstel om landbouwkundige
onmisbaarheid in de Bestrijdingsmiddelenwet op te nemen. Uiteraard wachten
wij echter eerst met belangstelling de reactie van de bewindslieden af.De heer Pitstra (GroenLinks):Voorzitter! De Europese landbouwpolitiek bevindt zich in een zware crisis.
Na de dioxinekippen en de varkenspest hakt de BSE er fors in. Duitsland is
in paniek. Het waren niet alleen die gekke Britten. Hun eigen heilige worsten
zijn niet veilig meer. Een nieuwe Duitse minister, een advocate uit Berlijn
van onze zusterpartij de Groenen, mag de crisis aanpakken. Het wordt een ministerie
van consumentenzaken. De Eko-sector moet op korte termijn naar 20%. In ons
land speelt minister Brinkhorst op deze crisis in. Voortaan staan niet meer
landbouweconomische doelen voorop, maar de veiligheid en de consumentenbelangen,
zegt hij. Zegt hij, want de voorliggende wet, waarin schadelijk gifgebruik
in de Nederlandse landbouw wel of niet tijdelijk wordt geregeld – ik
ga er dadelijk op in – staat natuurlijk helemaal niet in het kader van
de veiligheid en de consumentenbelangen. Het is meer de weerslag van de gigantische
intensieve landbouwpraktijk in dit kleine kikkerlandje, dat zich nog steeds
als een grootmacht op het gebied van de landbouw wil blijven gedragen. Het
gaat om een sterk industriële en chemische landbouw. Ik heb die wel eens
de chemische oorlogsvoering op het platteland genoemd. Er werd toen gezegd –
dat zal vandaag wel weer gebeuren – dat dit sterk overdreven is. Maar
in het boekwerkje Bestrijdingsmiddelen en milieu, Van Arkel 1999, krijgen
we door diverse deskundigen van universiteiten en zelfs door onze rijksinstituten
een heel precies giftig plaatje voorgeschoteld van hoe het er in Nederland
voor staat. Laat ik een paar feiten noemen: - sinds 1965 is er
gespoten met 469 werkzame stoffen in meer dan 3000 producten;- er
worden in de EU nu 840 werkzame stoffen gebruikt, in nog veel meer producten,
en er zijn alweer 70 nieuwe aangevraagd. De sector heeft dus een zeer grote
dynamiek;- veel van dit gif kwam via verwaaiing en verdamping in
de lucht, in de bodem en in het grondwater terecht. Ik noem het gif en geen
gewasbescherming;- via de spuit is er altijd 25% drift. Zonder vliegtuigen –
dat is helemaal een rare manier van gif verspreiden – kan er een reductie
van 16% op het geheel worden gehaald;- de doelstellingen van het
MJPG zijn alleen gehaald bij de grondontsmetting. De fungiciden namen zelfs
toe. Voor herbiciden en het meest milieuschadelijke, de insecticiden, is geen
sprake van een trendbreuk;- Nederland spuit het meeste van alle Europese
landen: maar liefst 12.000 ton, 12 miljoen kilo per jaar. Je kunt zeggen dat
Nederland een voorloper is, maar dan een voorloper in het gifgebruik. Als
je weet dat er op gras heel weinig wordt gespoten en dat dit wel het grootste
landbouwareaal bestrijkt, dan is het echt niet overdreven om te spreken van
een chemische oorlogsvoering op met name de akkerbouwarealen. Met name de
aardappelen (50% van al het gif) de maïs, de appelen en peren zijn de
grote veroorzakers, terwijl de kleinere teelten als champignons en lelies
enorm veel gebruiken per hectare. Omdat dit echter kleinere teelten zijn,
tikt dat in kilo's niet zo aan;- er is een zeer grote variatie per
bedrijf. Er is nog steeds veel illegaal gebruik. Dat blijkt uit alle metingen;- hoewel een systematisch meetnet ontbreekt – dat moet er dus
komen – blijkt uit metingen dat in de lucht (tot tientallen kilometers
ver boven de Noordzee; de DDT belandde zelfs op de Noordpool en op Antarctica),
het oppervlaktewater, het ondiepe en het diepe grondwater overschrijdingen
van de normen worden geconstateerd. Dat is de waarheid, mijnheer Van Gennip;- voor vogels, bijen, vissen en zoogdieren zijn van 1989 tot 1998
1200 incidenten gemeld. Het is de vraag of je nog van incidenten kunt spreken.
Een systematisch meetnet voor wilde organismen ontbreekt. Daar is nog maar
weinig over bekend, schrijft de Gezondheidsraad.Kortom, er is alle reden voor een fors beleid met robuuste maatregelen
en deze wet, gericht op pappen en nathouden en soepelheid naar termijnoverschrijding,
geeft een volkomen verkeerd signaal. De structurele koerswijziging waarin
zogenaamde onmisbare middelen boven milieucriteria worden gesteld, geeft helemaal
een verkeerd signaal. Terwijl de landbouw zich in een grote crisis bevindt,
wordt met deze wet dit feit genegeerd en allerlei mouwen aan niet passende
ledematen gepast. Het ligt misschien minder aan de regering zelf, maar vooral
aan een zeer kleine meerderheid aan de overzijde, die zich nog steeds tot
woordvoerder van een zieke sector laat maken, hoewel het verbazingwekkend
is dat de twee PvdA-bewindslieden zich zo slap opstellen en zelfs amendementen
vanuit de Tweede Kamer die het uitstel nog verder oprekken, niet onaanvaardbaar
verklaren. De rupsjes-nooit-genoeg kregen te weinig weerwerk van de bewindslieden
en het gedraai van D66 maakte het progressieve front er ook allemaal niet
sterker op. Ik verzoek beide bewindslieden uiteen te zetten wat eigenlijk
precies hun strategische beweegredenen zijn geweest om met de sector mee te
gaan.Terwijl in 1993 al harde afspraken waren gemaakt via een convenant, dat
deze zogenaamde 11 kanalisatiestoffen in 2000 verboden zouden worden, leunde
de sector achterover en hoopte die er op, dat zijn giflobby het wel weer zou
redden in het parlement. En het is de sector gelukt. Gefeliciteerd! Ik zie
het echter als een zoveelste Pyrrusoverwinning. Want als dadelijk de VEWIN,
krachtig gesteund door de totale milieu- en natuurbeweging, deze wet gaat
aanvechten, dan zal het imago van de Nederlandse landbouw de grote verliezer
zijn. En als we weten, dat 80% wordt geëxporteerd, dan wordt er dus gezaagd
aan de tak waar ze zelf op zit.De heer Rabbinge (PvdA):Ik constateer dat hetgeen ik in eerste termijn hierover heb gezegd, nu
door de heer Pitstra wordt bevestigd, in die zin dat hij een beeld schetst
dat niet overeenkomstig de feiten is. Het beeld wordt geschapen als zou de
land- en tuinbouwsector er op uit zijn om almaar uitstel af te dwingen, gif
te willen mengen en voortdurend met bestrijdingsmiddelen bezig te zijn. Dat
onjuiste beeld wordt ten dele in de hand gewerkt door een niet te actief overheidsoptreden
op het gebied van de bestrijdingsmiddelen. Het is echter onjuist om te stellen
dat de Nederlandse land- en tuinbouw de topper zou zijn op het gebied van
bestrijdingsmiddelengebruik. Per eenheid van product is dat
allerminst aan de orde. Als je kijkt naar het bestrijdingsmiddelengebruik
in de akkerbouw per eenheid van oppervlak, kom je ook uit op heel lage getallen,
zeker vergeleken met andere landen. Om nog maar niet te spreken van andere
bedrijfstakken waar ook heel gunstig en goed wordt gepresteerd.De heer Pitstra (GroenLinks):Ik zal u de tabellen geven. Dan kunt u zien wat er gespoten wordt in onder
andere Duitsland, België en de Scandinavische landen. Nederland gebruikt
bijvoorbeeld vijf keer zoveel als Duitsland.De heer Rabbinge (PvdA):Maar u moet naar de bedrijfstakken en naar de teeltsystemen kijken en
niet naar de totaliteit want dan bent u appels, peren en zelfs perziken aan
het optellen.De heer Pitstra (GroenLinks):Zo kun je het steeds meer gaan differentiëren. Nogmaals, ik zal u
de tabellen geven. Die zijn samengesteld door wetenschappers en niet door
GroenLinksers. Ik houd de stelling staande dat de Nederlandse landbouw waanzinnig
veel gif gebruikt, veel meer dan in omringende landen, zelfs vijf keer zoveel
als in Duitsland en nog veel meer als in bijvoorbeeld de Scandinavische landen.
Alle inspanningen van het MJPG ten spijt, is er volstrekt geen sprake van
een trendbreuk. Het valt mij in contacten met zelfs progressieve organisaties
van boeren ook altijd op, hoe ze psychologisch, tussen hun oren, volkomen
verslaafd zijn en panische angst hebben als ze niet mogen spuiten. Ze zeggen
dan: we doen het niet graag, maar we kunnen niet anders. En als ik dan tegen
zo'n aardappel-, champignon- of uienteler zeg, dat ik al pakweg 10 jaar alleen
maar aardappelen, champignons en uien eet die zonder gif zijn geteeld, dan
wordt gezegd: maar dat is slechts mogelijk voor een kleine groep consumenten.
Het is een volkomen onzinnige verdedigingslinie, die ook in het voorliggend
wetsvoorstel wordt opgetrokken.De fracties van GroenLinks en RPF plaatsen in de schriftelijke voorbereiding
fundamentele twijfels bij de kern van het wetsvoorstel, namelijk bij het begrip
"landbouwkundig onmisbaar". Hoe kan dat nu als onmisbaar worden gezien als
in de biologische landbouw onder het Eko-keurmerk dezelfde gewassen zonder
dat gif gekweekt en geoogst worden. Dan is het kennelijk niet landbouwkundig
onmisbaar. Op pagina 6 van de memorie van antwoord wordt gesteld dat ecologische
teelt niet met gangbare teelt vergeleken mag worden. Wat een onzin! Die vergelijking
is juist heel nuttig, vooral voor wat men gangbaar noemt. Het belangrijkste
argument dat echter gebruikt wordt, is het feit dat de biologische sector
nog relatief klein is. Nu is dat inderdaad een gegeven, maar dat moet ook
zo snel mogelijk veranderen. Het klein zijn van een sector kan toch nooit
een argument zijn om foute praktijken in een veel grotere sector goed te praten?
Het zou toch heel merkwaardig zijn als dat het precedent wordt voor het milieubeleid.
Omdat iets op grote schaal voorkomt, terwijl op kleine schaal blijkt dat dit
helemaal niet hoeft, wordt het goed gepraat en krijgt het zelfs het label "onmisbaar".
Dus als de schaal van vervuiling maar groot genoeg is, wordt een kwalijk verschijnsel
onmisbaar. Je kunt je eigen oren niet geloven.Maar er is nog een verdedigingslinie: de markt moet het vragen en wil
de consument die meerprijs wel betalen. Afgezien van het feit dat wij bij
CFK-houdende spuitbussen gelukkig ook niet zo redeneren – die werden
gewoon verboden en uit de schappen gehaald – moet opgemerkt worden dat
de markt helemaal niet om dat gif in de landbouw vraagt. Integendeel, de organisatie
van supermarkten en de Consumentenbond willen er eigenlijk van af. En de consequentie
daarvan is dat het product wat duurder wordt. Dat moet dan maar. Wij spreken
of preken toch altijd over prijzen die de waarheid spreken? Het gaat dus helemaal
niet om landbouwkundig onmisbare middelen, maar om het in stand houden van
een landbouwpraktijk die lekker gemakkelijk en lekker goedkoop produceert
en de rekening elders legt: bij de drinkwaterbedrijven of de natuur bijvoorbeeld.
Maar ja, dode salamanders hebben nog steeds geen prijs. Voor de drinkwaterbedrijven
erkent de regering zelfs dat hier het principe "de vervuiler betaalt" niet
wordt toegepast. Het bedrag van 200 mln. dat het nu kost wordt als algemeen
geldend aanvaard. Dat betekent dat wij allemaal via de drinkwaterrekening
het dumpen van gif subsidiëren. De regering geeft zelfs openlijk toe
dat terugdringen van emissies bij de bron in het algemeen het beste is voor
het milieu en dat mogelijk zelfs door drinkwaterbedrijven extra moet worden
geïnvesteerd om het gif uit het drinkwater te halen. Maar dat wordt opgeschreven
op zo'n manier dat je moet concluderen dat de regering er ook niet veel aan
kan doen.De heer Rabbinge (PvdA):Is het de heer Pitstra bekend dat er afspraken zijn in het kader van de
zogenoemde 25 jaar-ringen ten aanzien van grondwater waarbinnen niet de middelen
gebruikt worden die een besmetting van het drinkwater met zich zouden kunnen
brengen? Weet hij dat de Europese norm van 0,1 milligram geen wetenschappelijke
norm is en dat dit eigenlijk betekent 4 millimeter op 40.000 kilometer?De heer Pitstra (GroenLinks):Uw verdedigingslijn is nog verdergaand. Ik denk dat de minister van VROM
daar helemaal van zou gruwen. U stelt gewoon die normen ter discussie door
te roepen dat zij niet wetenschappelijk zijn. Die normen worden in Europa
geaccepteerd. De drinkwaterbedrijven moeten dat zelfs via de Waterleidingwet
realiseren. Misschien kan die wetenschappelijke onderbouwing nog beter, maar
het zijn wel de normen die op dit moment gelden. Het is ook niet voor niets
dat de VEGIN heeft aangekondigd zware procedures te starten als deze wet wordt
aangenomen. Dat is ook terecht.Nu zullen er ongetwijfeld mensen zij die denken dat het met dat gif wel
meevalt en dat je daar niet dood aan gaat. De restanten van bestrijdingsmiddelen
op fruit en groente – dat er met afspoelen niet af te krijgen is –
zijn voor baby's en jonge kinderen wel degelijk heel gevaarlijk. Maar ook
voor de landbouwers zelf is het heel gevaarlijk. In Oogst van 1 september
2000 las ik het verhaal van Gerrit Rispens. Terwijl in de schildersbranche
de vakbeweging voor harde maatregelen heeft gepleit om OPS tegen te gaan,
blijft men in de landbouw zichzelf bedriegen en uitbuiten. De Voedingsbond
heeft in het verleden wel het een en ander geprobeerd om daar iets tegen te
doen. Eigenlijk spreken de advertenties in de landbouwbladen voor gifmaskers
toch voor zichzelf? Veel wetenschappers schrijven dat wij eigenlijk
te weinig weten. Dat klopt. Daarom is er ook alle reden voor een krachtig
voorzorgsprincipe.Van de effecten op de natuur is veel meer bekend. In de schriftelijke
voorbereiding citeerde ik al de Natuurbalans 2000, pagina 40. In regionale
wateren blijven bestrijdingsmiddelen een groot probleem vormen, meer dan de
helft van de meetpunten voldoet niet aan het MTR, het maximaal toelaatbaar
risico. Veelbetekenend wordt de zin toegevoegd: "Omdat een aantal bestrijdingsmiddelen
landbouwkundig onmisbaar is verklaard zal dat beeld niet snel veranderen."
Maar deze kritiek vanuit de Natuurbalans wordt door de minister van VROM en
de staatssecretaris van LNV, die over gif en natuur gaan, simpel genegeerd.Ook vanuit het onderzoeksinstituut RIZA worden voldoende signalen afgegeven
voor iedereen die wil luisteren. Van de 159 bestrijdingsmiddelen komt 80%
in het oppervlaktewater terecht en bij 70% van de meetpunten in zoet water
vindt een overschrijding van de normen plaats. Rob Faassen van het RIZA schrijft:
"De ecotoxiteit van bestrijdingsmiddelen wordt onderschat. Alle waterorganismen
zijn gevoeliger dan in de toelatingsdossiers is opgegeven. Met name de piekconcentraties
worden onderschat." Dat is de waarheid, mijnheer Van Gennip. Dat is respect
voor de natuur. Wat is eigenlijk de reactie van de regering op deze uitspraak?
De regering lijkt zich volledig bewust van de problematiek. In de ministeriële
regeling staat op pagina 7 zelfs dat voor kreeftachtige waterorganismen, watervlooien
en dergelijke, gedurende twee jaar een verruiming met een factor 100 is gehanteerd.
Dat is dodelijk voor de helft van de blootgestelde organismen, wordt simpelweg
opgeschreven. Alweer, je zou ogen en oren niet geloven als je niet weet dat
het waar is. Voor de worm geldt hetzelfde. Bij een verruiming met een factor
10 legt de helft het loodje. Het zijn maar wormen en watervlooien, hoor ik
sommigen al fluisteren. Voor het totale ecosysteem zijn die wormen en watervlooien
echter van groot belang. Elke deskundige kan dat met stapels literatuur onderbouwen.
De wormen worden opgegeten door dieren, die vervolgens prooidieren zijn voor
roofvogels. Watervlooien zijn belangrijk voor vissen en voor de helderheid
van het water.In de discussie speelt ook de vraag hoe de Europese Commissie tegen deze
wet zal aankijken een belangrijke rol. Als Brussel het niet goed vindt, gaat
het giffeestje immers niet door. Ik ga nu niet uitgebreid op deze discussie
in. In de schriftelijke voorbereiding heb ik een reactie gevraagd op het artikel
van mevrouw Vogelenzang. Natuurlijk wijst de regering haar kritiek van de
hand. Het zou allemaal niet voldoende onderbouwd zijn en Brussel zou de wet
wel goedkeuren. Van de VEWIN kreeg ik een brief waarin gewezen wordt op de
recente uitspraken van de advocaat-generaal van het Europese Hof van Justitie.
Kent de regering deze brief en wat is haar commentaar?De crux is de kritiek dat de bestrijdingsmiddelenwet via voorliggend voorstel
op losse schroeven wordt gezet en dat milieucriteria ondergeschikt aan de
onbegrijpelijke en dubieuze term "landbouwkundig onmisbaar" worden gemaakt.
In de EU-richtlijn wordt zwaar getild aan bescherming van mens en milieu.
De fractie van GroenLinks hoopt en verwacht dat de Europese Commissie dat
zal blijven doen en dat allerlei zeer gevaarlijke middelen, die in bijvoorbeeld
de Scandinavische landen allang zijn verboden, ook voor Nederland verboden
worden. Neem propachloor, dat andere woordvoerders hebben genoemd. Het staat
in het lijstje in de memorie van toelichting. Het wordt gebruikt in de uienteelt.
Het is verboden in Zweden, Denemarken en Oostenrijk, terwijl daar toch heus
uien worden verbouwd. Zo onmisbaar is dit middel kennelijk niet. De Zweden,
Denen en Oostenrijkers zien ook geen concurrentienadeel. Het heeft weinig
zin, in te gaan op de juridische argumentatie. Bij de varkenswet en bij het
initiatiefwetsvoorstel tropisch hout namen wij een compleet andere positie
in. Uiteindelijk zal de rechter of de Europese Commissie bepalen wat de uitslag
wordt.Ik keer terug naar de memorie van antwoord aan onze Kamer, die toch wel
zeer onzorgvuldig en onnauwkeurig is en die ook vragen wegmoffelt. Door de
RPF-fractie en de PvdA-fractie is gevraagd naar het Milieukeur en de geïntegreerde
landbouw en de mogelijkheid om bij calamiteiten te kiezen voor een receptensysteem.
Op zich is dat een systeem dat wij steunen. Dat laatste wordt simpel weggeschreven
met wat kreten over financiële bezwaren en uitvoeringstechnische problemen.
Ik vind het zwak en ongeloofwaardig. Als wij allerlei regelingen in de sector
tegen het licht houden, zou dit probleem vrij simpel opgelost kunnen worden.
Vergelijk het eens met de ingewikkelde mestboekhouding, Minas, en alle controles
erop.Dit antwoord verhult de politieke onwil. Men wil kennelijk het gifgebruik
niet als calamiteit en als een noodsituatie zien, maar als "business as usual",
terwijl in teelten met Milieukeur soms 50 keer zo weinig gif wordt gebruikt.
Dit in verwijzing naar het perspectief van de heer Rabbinge. Ook de beantwoording
over de Milieukeur vind ik beneden peil. Allereerst wordt weer het argument
ingezet dat teelten onder Milieukeur klein van omvang zijn. Nou en? Dat is
dus reden om dit fors uit te breiden. Triomfantelijk wordt gemeld dat maar
liefst 5 van de 11 stoffen nodig zijn in de Milieukeur. Het feit dat het voor
6 stoffen niet nodig is, wordt simpel genegeerd. Ook het antwoord op de kritiek
dat deze wet een beloning is voor achterblijvers wordt op een kromme manier
weggeredeneerd. Ik citeer: "Het heeft niet mijn voorkeur om in zijn algemeenheid
te spreken over het niet overgeschakelde deel van de agrarische sector." De
middelen zijn voor alle telers onmisbaar, terwijl nu juist de kritiek was
dat slechts de achterblijvers deze middelen gebruiken en deze zo beloond worden.
D66 vraagt daar terecht naar. Ook de beantwoording van de kritiek op het CBL
vind ik beneden peil. Er wordt simpel gesteld dat er kennelijk een markt is,
omdat de producten met deze middelen nog worden verkocht. Maar hoe lang nog?
De duidelijke signalen wijzen niet op minimalisering, maar op afschaffing
zoals andere landen hebben gedaan. Dadelijk gaat men uien uit Denemarken kopen.
Is er dan een landbouwkundig belang gediend? Ten slotte de gevaren voor de
volksgezondheid. De stellingen van Natuur en Milieu over de gevaren voor de
volksgezondheid van de elf middelen worden gepareerd met uitspraken van het
CTB. Het wordt zo een welles-nietesspel. Zou het geen voorkeur
verdienen om een onafhankelijke derde hierover een oordeel te vragen en deze
ook te vragen om de cumulatieve effecten erbij te betrekken? Ik denk trouwens
dat de echte wetenschappers zullen zeggen dat wij er eigenlijk nog te weinig
van weten.De heer Varekamp (VVD):Wil de heer Pitstra hiermee betogen dat het zelfstandige bestuursorgaan
CTB geen onafhankelijke derde is?De her Pitstra (GroenLinks):Het CTB is wel onafhankelijk, maar vanuit de milieubeweging...De heer Varekamp (VVD):Het zou anders een diskwalificatie betekenen voor de voorzitter, de heer
Tommel, en de leden.De heer Pitstra (GroenLinks):Het CTB is wel onafhankelijk, maar ik denk dat het ook al zodanig onderdeel
is geworden van de gangbare landbouwpraktijk dat het makkelijker is bij de
beoordeling van middelen dan bijvoorbeeld de milieubeweging. Ik zou het daarom
goed vinden als een onafhankelijke wetenschapper of de Gezondheidsraad hier
nog eens een opinie over zou geven. Het is nu een kwestie van welles-nietes,
waarbij Natuur en Milieu het ene beweert en het CTB het andere. Ik geloof
meer de milieuorganisaties, u meer het CTB. Zou het dan niet mooi zijn als
eens iemand met écht gezag...De heer Varekamp (VVD):Dit is een volledige diskwalificatie van hetgeen beoogd is met de verzelfstandiging
van de vroegere CTB in een ZBO, namelijk in volledige onafhankelijkheid op
drie criteria (volksgezondheid, arbeidsomstandigheden en milieu) gewasbeschermingsmiddelen
toetsen. Er wordt nu gevraagd om een tijdelijke uitzondering op basis van
landbouwkundige onmisbaarheid en het is toch wel erg schrijnend als de heer
Pitstra dan meent te moeten betogen dat het CTB in dezen niet correct zou
handelen. Dat doet zeer onrecht aan alle mensen die met een hoge mate van
kennis en wetenschap in het CTB functioneren. Het is natuurlijk uw goede recht
om meer waarde te hechten aan stellingen van Natuur en Milieu, maar ik doe
dat helemaal niet. Ik heb al aangegeven dat de manier van opereren van dit
soort organisaties geen recht doet aan de kennis en de kunde die de burgers
hebben om zelf tot oordelen te komen. Mijn beleving is dat steeds minder naar
het soort argumentatie van deze organisaties wordt geluisterd en steeds meer
naar de wetenschappelijke argumentatie van een CTB.De heer Pitstra (GroenLinks):De heer Varekamp gelooft dus kennelijk alles dat het CTB naar voren brengt.
Als het CTB middelen gaat verbieden, zal ik hem trouwens aan deze uitspraak
houden. Ik zou het aardig vinden als nog eens het oordeel van een onafhankelijke
derde gevraagd zou worden.De heer Van Gennip (CDA):Nu wordt het echt te bont, voorzitter. Is het CTB nu onafhankelijk of
niet?De heer Pitstra (GroenLinks):Ja, het CTB is onafhankelijk.De heer Van Gennip (CDA):Is het CTB objectief of niet?De heer Pitstra (GroenLinks):Ja, wat is objectief?De heer Van Gennip (CDA):Is het CTB deskundig of niet?De heer Pitstra (GroenLinks):Het is wel deskundig, maar er zijn ook andere deskundigen. Bij veel onderwerpen,
zoals genetische manipulatie en kernenergie, komen zij toch tot een ander
oordeel. Op dit moment moet ik constateren dat de deskundigen het niet eens
zijn en ik zou het aardig vinden als nog eens aan iemand anders zou worden
gevraagd wat precies de waarheid is. Wij zijn toch op zoek naar de waarheid?
Wat het CTB zegt, vind ik niet per definitie de waarheid. Dat geldt trouwens
ook niet voor u, zo denk ik, want zodra het gaat om het verbieden van middelen
waar u voor bent, zult u de eerste zijn die vindt dat het CTB veel te streng
is. Maar goed, dat terzijde.Wat is trouwens de stand van zaken bij het CTB? Wat zal naar verwachting
het oordeel van het CTB over deze middelen zijn? Ik kwam de heer Tommel onlangs
tegen en die zei mij dat het nog helemaal niet zeker is dat alle elf middelen
worden goedgekeurd. Wat verwacht de regering nu op dit punt? Slaat de regering
geen flater als het CTB alsnog middelen afkeurt?Eens schreef Rachel Carson het beroemde boek Silent Spring. Door al het
gif, toen vooral DDT, zouden wij in het voorjaar de vogels niet meer horen.
Het heeft even tot een schokgolfje geleid, maar niet echt gezorgd voor een
trendbreuk. Er wordt op grote schaal met steeds weer nieuwe middelen doorgespoten,
ecologische gevolgen op de koop toe nemend. Ik heb onze kritiek wat breder
neergezet, ook in de wetenschap dat er een nieuwe nota "Zicht op gezonde teelt"
in de maak is. Gaat de regering de crisis in de landbouw aangrijpen om nu
echt voor consumentenveiligheid en ecologische veiligheid te kiezen, of wordt
het toch weer doormodderen in het gifmoeras? Hoe gaat de heffing precies werken?
Gaat de regering de motie van de RPF-fractie krachtig uitvoeren en er echt
een regulerend instrument van maken? Van mij mag het geld dan naar de sector
teruggesluisd worden en mogen ook de schoffelmachines van het CDA ermee betaald
worden, althans de ontwerpen. Gezien dit wetsvoorstel ben ik bevreesd voor
het doormodderen in het gifmoeras, maar misschien kunnen de staatssecretaris
en de minister enige zorgen van ons wegnemen. Hoewel wij tegen dit wetsvoorstel
zullen stemmen, zijn wij, zoals altijd, benieuwd naar de beantwoording door
beide bewindslieden.De heer Van Gennip (CDA):Mijnheer de voorzitter! Ik heb de heer Pitstra zorgvuldig aanhoord en
ik heb vastgesteld, dat mijn constatering dat het onwaarheid is dat de sector
alleen verantwoordelijk of hoofdverantwoordelijk is, in ieder geval door de
heer Pitstra is beantwoord met de opmerking: ik vind ook wel dat die andere
smerige kapitalisten medeschuldig zijn.De heer Pitstra (GroenLinks):De landbouwpolitiek, de consumenten, de landbouwindustrie, de landbouwers...De heer Van Gennip (CDA):Ik constateer, dat de heer Pitstra bij de schuldneerlegging aanzienlijk
is opgeschoten in de richting van mijn waarheidsvinding. Ik ga nog één
stap verder. Is de heer Pitstra ook bereid om toe te geven, dat de administratieve,
bureaucratische en soms ook politieke besluitvorming een zeer zware medeverantwoordelijkheid,
zo niet de hoofdverantwoordelijkheid draagt?De heer Pitstra (GroenLinks):In alle discussies over de landbouw, ook in de zaaltjes met boeren, stel
ik uiteindelijk de landbouwpolitici en de landbouwpolitiek verantwoordelijk,
want die maken en breken het beleid. Daar ligt uiteindelijk de verantwoordelijkheid
voor álle wantoestanden in de landbouw.De heer Van Gennip (CDA):Mijnheer de voorzitter! Een traag totstandkomen van Europese...De heer Pitstra (GroenLinks):Natuurlijk ligt er ook – we hebben het net over Volendam gehad –
een eigen verantwoordelijkheid, maar in mijn visie is het uiteindelijk de
politiek die bij dit soort drama's tekortschiet doordat zij geen regels stelt,
geen normen stelt en, als zij regels en normen stelt, die niet handhaaft.
Het is wel zo, dat het gemakkelijker wordt gemaakt doordat men er in de sector
zelf – dat geldt voor de horeca en ook voor de landbouw – niets
voor voelt. Vanuit de landbouwsector wordt almaar druk uitgeoefend op de landbouwpolitici
om de noodzakelijke maatregelen maar niet te nemen. Uw partij en andere partijen
laten zich tot woordvoerders maken van die gevestigde landbouwbelangen waardoor
de noodzakelijke politiek er niet komt. Als je tot in de kern praat over wie
er verantwoordelijk is voor de hele toestand in de landbouw of waar dan ook,
moet je volgens mij uiteindelijk concluderen dat de politiek verantwoordelijk
is. Wat mij betreft, mag daarbij ook een bureaucratisch orgaan als het CTB
worden genoemd, dat niet goed functioneert.Ik heb inderdaad regelmatig discussies met boeren die zeggen: als jullie
kiezen voor biologische landbouw, waarbij niemand meer gif mag gebruiken,
dan doe ik graag mee. Ik zeg dan: de landbouwpolitici doen dat niet, ook omdat
jullie dat niet willen. Het is ook een soort vicieuze cirkel. Als je echt
verantwoordelijken wilt aanwijzen, dan moet je in de parlementaire democratie
toch de landbouwpolitici aanwijzen.De heer Van Gennip (CDA):Mijnheer de voorzitter! Het kost mij enige moeite om deze discussie voort
te zetten, nu de heer Pitstra het nodig vindt om er zelfs Volendam bij te
halen, maar laat ik het toch doen. Ik constateer, enigszins met genoegen,
dat hij bereid is om bureaucratische procedures als medeschuldig aan te merken.
Hij gaat nu zelfs zover dat hij de schuld helemaal wegneemt bij alle andere
sectoren en alleen de politici de schuld geeft. Die "waarheid" heb ik niet
gezocht. Ik heb alleen gezegd, dat ik in dit debat moet constateren –
en daar ben ik redelijk tevreden mee – dat de heer Pitstra de stelling
van GroenLinks heeft teruggenomen, dat het de schuld is van de trucjes van
en het achteroverleunen door de primaire sector.De heer Pitstra (GroenLinks):Nee, nee...De voorzitter:Laten wij de verdere interpretatie tot de tweede termijn bewaren, dan
kunnen ook de andere leden daaraan deelnemen.De beraadslaging wordt geschorst. 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/h-ek-20002001-718-735.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl