Behandeling van het wetsvoorstel Vaststelling van de begrotingsstaat van het Ministerie van Economische Zaken (XIII) voor het jaar 2004 (29200 XIII)
Staten-Generaal — Handelingen 
Datum: 2014-07-07 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Handeling 2003-2004, pag. 788-810

 
 
 

Handeling

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Vergadernummer
Datum vergadering

24-02-2004

Eerste Kamer der Staten-Generaal

2003-2004

nr. 17, pagina 788-810

10-02-2004

 

 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties over kamerdossier

Kamerdossier 29200-XIIIToon publicaties die dit dossier behandelen

 
 
 Publicaties in vergadering

Presentie en opening (dinsdag 10 februari)Pagina 765-765
Voortzetting van de behandeling van het wetsvoorstel Vaststelling van de begrotingsstaat van het Ministerie van Economische Zaken (XIII) voor het jaar 2004 (29200 XIII)Pagina 831-853
Voortzetting van de behandeling van het wetsvoorstel Goedkeuring van het op 16 april 2003 te Athene totstandgekomen Verdrag betreffende de toetreding van de Tsjechische Republiek, de Republiek Estland, de Republiek Cyprus, de Republiek Letland, de Republiek Litouwen, de Republiek Hongarije, de Republiek Malta, de Republiek Polen, de Republiek Slovenië en de Slowaakse Republiek tot de Europese Unie, met Toetredingsakte, Bijlagen en Protocollen (Trb. 2003, 74) (28972, R1738); Voortzetting van het Europadebat, Staat van de Unie (29201)Pagina 810-831
Lijst van besluiten (dinsdag 10 februari 2004)Pagina 853-853
Behandeling van het wetsvoorstel Vaststelling van de begrotingsstaat van het Ministerie van Economische Zaken (XIII) voor het jaar 2004 (29200 XIII)Pagina 788-810
Behandeling van de wetsvoorstellen: -Wijziging van de Algemene wet gelijke behandeling en enkele andere wetten ter uitvoering van richtlijn nr. 2000/43/EG en richtlijn nr. 2000/78/EG (EG-implementatiewet Awgb) (28770); - Wijziging van de Wet toezicht verzekeringsbedrijf 1993 en van de Faillissementswet in verband met de uitvoering van richtlijn nr. 2001/17/EG van het Europees Parlement en de Raad van de Europese Unie van 19 maart 2001 betreffende de sanering en de liquidatie van verzekeringsondernemingen (PbEG L 110) (29297); - Wijziging van de begrotingsstaat van het Ministerie van Buitenlandse Zaken (V) voor het jaar 2003 (wijziging samenhangende met de Najaarsnota) (29328); en twee andere wetsvoorstellen (29333l; 29339)Pagina 765-765
Behandeling van het wetsvoorstel Goedkeuring van het op 16 april 2003 te Athene totstandgekomen Verdrag betreffende de toetreding van de Tsjechische Republiek, de Republiek Estland, de Republiek Cyprus, de Republiek Letland, de Republiek Litouwen, de Republiek Hongarije, de Republiek Malta, de Republiek Polen, de Republiek Slovenië en de Slowaakse Republiek tot de Europese Unie, met Toetredingsakte, Bijlagen en Protocollen (Trb. 2003, 74) (28972, R1738); het Europadebat, Staat van de Unie (29201).Pagina 765-788
Ingekomen stukken, met de door de voorzitter ter zake gedane voorstellen (dinsdag 10 februari 2004)Pagina 853-854

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 134 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
Aan de orde is de behandeling van:het wetsvoorstel Vaststelling
van de begrotingsstaat van het Ministerie van Economische Zaken (XIII) voor
het jaar 2004 (29200 XIII).De beraadslaging wordt geopend.Mevrouw Sylvester (PvdA):Voorzitter. Welke impulsen geeft EZ aan het tot stand komen van sociale
cohesie? Deze vraag kwam bij de fractie van de PvdA naar boven bij het bestuderen
van deze begroting. Aangezien de staatssecretaris nog met verlof is –
sterkte toegewenst; we zijn benieuwd – is de minister hier alleen. De
PvdA kijkt uit naar een open debat en een constructieve gedachtewisseling
met hem.Sociale cohesie omvat onder andere een intellectuele elite, mensen in
achterstandposities en een sociaal voelende middenklasse die zich met elkaar
verbonden voelen en betrokken zijn bij elkaar. De PvdA is van mening dat deze
groepen met elkaar moeten communiceren en samenleven in deze maatschappij,
op een duurzame wijze. In een dergelijke samenleving zijn er voldoende ontwikkelingskansen
en keuzemogelijkheden voor eenieder om deel te nemen aan het maatschappelijk
leven.Ook Europa ziet het dringende belang om te komen tot sociale cohesie.
Tijdens de Europese top in Lissabon in 2000 heeft de Europese Unie zichzelf
ten doel gesteld om in 2010 de meest dynamische en concurrerende kenniseconomie
ter wereld te zijn. Onze nationale overheid heeft een belangrijke taak bij
het ontwikkelen van deze kenniseconomie, zodat aan sociale cohesie kan worden
bijgedragen.Wat gaat EZ de komende vier jaar doen om sociale cohesie te stimuleren?
In het debat met deze Kamer twee weken geleden over de kenniseconomie, heeft
de minister gezegd dat hij denkt dat de ambitieuze doelstellingen van de Europese
Unie op het gebied van de kenniseconomie niet zullen worden gehaald. De PvdA
heeft zich afgevraagd wat dat betekent. Heeft de minister het nu al opgegeven?
Juist in een neergaande economie, met minder groei, een steeds groter wordende
werkloosheid en een vermindering van koopkracht is het opbouwen van een kenniseconomie
van groot belang om tot sociale cohesie te komen. De rol en de positie van EZ zijn in de afgelopen jaren sterk veranderd.
EZ is niet meer het departement van de subsidies, maar het departement van
de maatregelen. Enerzijds wordt daarmee concurrentie en dynamiek mogelijk
gemaakt. Via bijvoorbeeld sterke toezichthouders kan er een level playing
field ontstaan. Anderzijds is EZ het departement bij uitstek dat structuren
nieuw leven in moet blazen en dat initiatieven moet ondersteunen, bijvoorbeeld
op het gebied van de kenniseconomie. EZ moet daarbij zo min mogelijk zelf
in de schijnwerpers komen te staan. Dit ministerie moet het veld faciliteren,
zodat het voor elkaar komt. De PvdA pleit ook voor integraal beleid. Dat vraagt
om een rol van EZ als bruggenbouwer daar waar het bijvoorbeeld gaat om de
kenniseconomie en het grotestedenbeleid.In 2004 hanteert EZ een aantal prioriteiten: kenniseconomie en innovatie,
concurrentie en dynamiek, en ruimte om te ondernemen. Uitgaand van de invalshoek
sociale cohesie is de fractie van de PvdA van mening dat EZ op de genoemde
terreinen meer impulsen kan geven aan de sociale cohesie.Ik maak eerst enige opmerkingen over kenniseconomie en innovatie. EZ wil
leidend zijn in de discussie over kenniseconomie en innovatie. Twee weken
geleden is al het nodige gezegd over kenniseconomie tijdens het debat over
wetenschapsbeleid, kenniseconomie en ICT.Mijn fractie vindt het van belang dat een impuls wordt gegeven aan de
kennisinnovatie in het midden- en kleinbedrijf in de regio's. Denk aan het
Samenwerkingsverband Noord-Nederland, Kompas voor het Noorden. Het MKB vraagt
om praktische oplossingen om te komen tot kenniscirculatie en kennistransfer,
zodat kennis kan worden aangeboord. De Adviesraad voor wetenschaps- en technologiebeleid
schrijft in een recent rapport als remedie voor dat het hightech-MKB beter
moet communiceren met het universitair onderzoek en dat het middletech en
technologievolgend MKB bediend moet worden door de hogescholen. Innovatie
hangt in Nederland op bredere kennisverspreiding. In dit verband is het van
belang om vast te stellen dat de toepassing van kennisinnovatie in bedrijfsinnovatie
niet alleen bevorderd wordt door onderzoek, maar ook en vooral door een samenspel
van kennisinstellingen en bedrijven in de regio's. De middelen van EZ zijn
volgens mijn fractie te weinig gericht en te weinig op maat gesneden voor
de behoeften in de regio's. Wat biedt de minister het MKB in de regio aan
praktische oplossingen?Daar waar innovatie door EZ wordt gestimuleerd, gaat het terecht vaak
om de innovatie in de industrie en om de harde technologie. Waarom wordt niet
ook aandacht besteed aan de zachte innovatie: productontwerp, marketing, verpakking,
organisatorische innovaties en het effectief inzetten van ICT?Dan kom ik bij het tweede onderwerp: concurrentie en dynamiek. In het
begrotingsdebat met de Tweede Kamer heeft de minister een statement gemaakt;
meer marktwerking vraagt om meer en scherper overheidstoezicht. De PvdA-fractie
steunt het door de minister gemaakte statement. EZ is helder op dit punt en
dat maakt EZ bij uitstek het departement dat kan fungeren als richtinggever
op het gebied van ordening en structurering rondom het toezichtsvraagstuk.
Mijn fractie voegt hieraan toe dat er naast toezicht ook een adequate en effectieve
wetgeving nodig is. Toezicht hangt af van de aard van de activiteiten. Dan
gaat het bijvoorbeeld om de volgende vragen: "public utility" of niet, is
de markt monopolistisch of is er concurrentie, is er een "incumbant" of niet,
heeft het toezicht alleen betrekking op tarieven of ook op kwaliteit, heeft
het toezicht betrekking op investeringen op lange termijn. Komt de minister
met een beslissingskader? Een beslissingskader of toetsingskader is zeer gewenst,
ook om de collega-ministers te ondersteunen en om afwegingen te maken en te
kunnen plaatsen. Er dient in Nederland een samenhangend toezichtsbeleid te
komen. Wat zijn de gedachten van de minister hierover, mede in het licht van
de motie uit de Tweede Kamer die er nu ligt? Of blijft het bij de rijksbrede
ontwikkeling inzake het toezicht op rijksniveau, hetgeen een inventarisatie
is maar absoluut geen richting biedt?De liberalisering van de energie en het gas op 1 juli 2004 leidt tot onrust
bij de bevolking. Het gaat bijvoorbeeld om het voorkomen van stroomstoringen,
drop-outs, en de hoop dat de netten ook in de toekomst goed zullen worden
onderhouden. Nog hoort Nederland bij de wereldtop aangaande leveringszekerheid
van gas, water en elektriciteit. Kan deze positie op den duur op peil blijven?
Is de redenering dat exploitanten van zeer kapitaalintensieve productiemiddelen
in de eerste plaats zelf belang hebben bij een ononderbroken levering valide?Er bestaan zorgen over zaken als een correcte facturering en een betrouwbare
bemetering. Welke termijn stelt de minister aan voorkomende problemen bij
de opening van de markt? Waar liggen deze grenzen van de minister als zich
problemen voordoen? Kan hij hierover duidelijkheid geven? Energie is een essentiële
basisvoorziening; het gaat hier om het borgen van de publieke belangen, ten
principale een politieke zaak.Voorts zou de minister, volgens onderzoekers van de TU Delft en TenneT,
te optimistisch zijn over de elektriciteitsvoorziening. De stroomvoorziening
kan niet worden gegarandeerd zonder import; van 23% overcapaciteit zou absoluut
geen sprake zijn. Nederland voert op dit moment ruim 20% van de hier gebruikte
elektriciteit in. Geen land in Europa is zo goed verbonden met zijn omgeving
als Nederland. Dat is een enorme kans. Nederland ligt aan diep water. Wij
kunnen kolen importeren en "verstromen" tegen lage prijzen. Rotterdam zou
ook op dit gebied dé energiehaven van Europa kunnen worden. De transportcapaciteit
die nu wordt gebruikt om stroom te importeren, zou dan kunnen worden gebruikt
om te exporteren en om Nederland een schakelfunctie te geven in de Europese
energievoorziening. Heeft de minister hierover ooit nagedacht? Wat kan hij
doen om een dergelijke ontwikkeling te stimuleren?EZ wil consumenten voorlichten en beschermen door betere en strengere
toezichthouders. Ook dient de positie van de consument te worden versterkt
buiten de formele toezichthouders om. De Partij van de Arbeidfractie steunt
dit beleid, zoals ik al heb aangegeven. Maar dan komt de minister met een
site op de proppen: € 250.000 per jaar en eenzelfde bedrag om de
site te bouwen en te beheren. Had EZ de Consumentenbond niet kunnen faciliteren?
EZ zou volgens de fractie van de Partij van de Arbeid in deze situaties een
andere rol moeten pakken als departement en het niet zelf moeten
willen doen. Die andere rol past ook beter bij de bescheiden budgetten.Dan nu het onderwerp ruimte om te ondernemen. Op de centrale investeringspremie
voor regionaal beleid wordt bezuinigd. Kan de minister het kader aangeven
van waaruit regionale en lokale ontwikkelingen door EZ worden gestimuleerd?
Kan hij ook aangeven waarop hij regio's en hun inzet achteraf toetst, dus
zonder vooraf via allerlei regels en administratieve lasten de creativiteit
in te dammen? Wat gaat de minister concreet in de regio's doen om de economie
van onderop te stimuleren? Hoe voorkomt de minister daarbij dat hij in een
decentralisatieparadox terecht komt? Er wordt gedecentraliseerd om te komen
tot meer ondernemerschap, innovatie en betrokkenheid. Aan de andere kant vindt
weer regulering en centralisering plaats. Draag zaken over aan de regio, maar
monitor wel op hoofdlijnen is de boodschap die de Partij van de Arbeidfractie
hier meegeeft.Het lijkt erop dat er geen derde tranche komt voor de ICES. Is dat juist?
In de afgelopen 20 jaar is er in de infrastructuur buiten de randstad bijzonder
weinig geïnvesteerd. Is de minister bereid de economische effectiviteit
van investeringen in het gehele land tegen elkaar af te wegen?Dan valt het gebrek aan industriebeleid op. Een groot deel van de bevolking
is hiervan afhankelijk. Er is een sterke link met sociale cohesie, het centrale
thema. Met het gebrek aan beleid op dit terrein valt de samenleving op den
duur uiteen. Er dreigt nu een samenleving te ontstaan die overwegend is gebaseerd
op de dienstverlening. Echter, iedereen moet toch aan de slag? De producerende
industrie verdwijnt met een rap tempo uit Nederland. De concurrentiekracht
op dit gebied wordt niet versterkt met impulsen. Dat betekent werkloosheid
voor de groepen mensen die daarin tot nog toe hun boterham verdienden. Hoe
staat de minister tegenover het voeren van industriepolitiek? De maakindustrie
en, zoals gezegd, de productie-industrie verdwijnen in rap tempo uit Nederland.
Ziet de minister dat niet als zijn verantwoordelijkheid en wie moet het dan
oppakken? Zeker, er komt rond de zomer een Industriebrief, waarin een sterkte-
en zwakteanalyse van industriële sectoren gegeven wordt waardoor een
beeld ontstaat voor het te voeren industriebeleid. Kan de minister de toezegging
doen dat dit onderzoek de basis biedt om te komen tot een integrale industriepolitiek,
inclusief een overkoepelende visie op Nederland en zijn industrie voor 2005,
2015 en 2050? Ik vraag dit in verband met de industrial power play van landen
als Duitsland en Frankrijk die hun nationale industrie aan het veiligstellen
zijn. De fractie van de Partij van de Arbeid neemt afstand van de gedachte
die hier lijkt te overheersen dat de markt het wel oplost. EZ is wel het departement
dat moet faciliteren en structuren moet bieden. De PvdA-fractie ziet graag
een actief beleid dat de industrie dynamiseert: Nederland moet aan de herindustrialisatie.Het gaat de fractie van de Partij van de Arbeid om de sociale cohesie.
Die komt alleen tot stand als eenieder kan participeren, ook als dat geen
dienstverlening betreft. De beroepsbasis dreigt volledig te verdwijnen. Met
het verdwijnen van de maakindustrie en de productie-industrie naar de lagelonenlanden
verdwijnt ook de uitdaging om op deze gebieden te innoveren. Straks verdwijnt
ook het design definitief. De maakindustrie heeft een gangmakersfunctie voor
mensen die willen ondernemen en innoveren. Er gaan verhalen dat sommige bedrijven
terugveren; ze halen hun productiecapaciteit van een lagelonenland terug naar
Nederland. De prijzen worden lager, maar er komen ook transportkosten bij,
kwaliteitsproblemen, logistieke problemen en nog zo wat indirecte kosten.
Pakt EZ dit terugveren actief op? Hoe gaat dat dan? Niemand loopt immers te
koop met een kostbare vergissing. Mijn fractie wil hier een sterk pleidooi
houden om de maakindustrie en de primaire industrie te behouden voor Nederland.Ruimte om te ondernemen moet er ook toe leiden dat mensen een eigen bedrijf
kunnen beginnen of dat bedrijven kunnen doorgroeien. Om te investeren is echter
in de meeste gevallen vreemd vermogen nodig. De huidige financieringsstructuren
en mogelijkheden bieden hiervoor te weinig ruimte. Door de besloten structuur
van MKB-bedrijven hebben financiers minder informatie om tot een juiste financieringsbeoordeling
te komen. De rente is hoger en dat leidt tot relatief hoge kosten van extern
vermogen in het MKB. De groei van ondernemingen wordt daardoor afgeremd. Wat
kan de minister doen om hierin verandering aan te brengen? Het Besluit borgstelling
MKB en de tante Agaathregeling worden niet optimaal benut. Er is sprake van
onderuitputting, althans dat beeld komt naar voren uit de begroting. Wat gaat
de minister hieraan doen?Mijn fractie heeft kritisch gekeken naar de voorstellen op het gebied
van het maatschappelijk verantwoord ondernemen. Ondernemingen krijgen de tijd,
maatschappelijk verantwoord ondernemen vergt een cultuur- en mentaliteitsomslag.
In 2006 wordt een tussenstand opgemaakt aan de hand van gegevens van een benchmark.
Het beleid van EZ is vrijwillig en vrijblijvend. Een norm ontbreekt. Waarom
komt de minister niet met normen, bijvoorbeeld op het gebied van het milieu?
Wanneer is voor de minister wel de tijd rijp om de ondernemingen te gaan verplichten?
Kan hij een termijn noemen?De fractie van de PvdA vindt dat EZ meer impulsen kan geven om de vorming
van de sociale cohesie te ondersteunen. In de eerste plaats denkt zij aan
het upgraden van bedrijvigheid in buurten en wijken via het grotestedenbeleid.
Het ondernemerschap moet breed blijven bestaan in de samenleving, het gaat
niet alleen om de grote bedrijven maar ook om de winkel op de hoek. Als het
MKB verdwijnt uit een buurt, dan is dat niet alleen een verlies van de werkgelegenheid
ter plaatse maar ook een slag voor het voorzieningenniveau. EZ zou deze ondernemers
moeten ondersteunen in de randvoorwaardelijke sfeer met instrumenten waardoor
zij het hoofd boven water kunnen houden. Denk voor initiatieven op dit gebied
ook aan een samenwerking met de wethouders van economische zaken van de steden
en de plaatselijke ondernemers zelf. BZK is weliswaar trekker van het grotestedenbeleid,
maar het heeft naast andere departementen ook EZ hard nodig om de doelen te
bereiken.In de tweede plaats noem ik investeren in banen en in mensen. Zonder werk
geen sociale cohesie. De mensen moeten aan het werk en aan het werk blijven.
Dit helpt de economie vooruit. Juist bij een afnemende economische groei en
bij een toename van de werkloosheid is het investeren in banen,
vooral aan de onderkant van de arbeidsmarkt noodzakelijk voor sociale cohesie.In de derde plaats noem ik het faciliteren van ondernemingen zodat meer
ruimte kan worden geboden voor eigen inbreng en beslissingen van management
en medewerkers op de werkvloer. Het werk mag best leuker worden. Dat geeft
betekenis en motiveert. De bijdrage aan de economie wordt daarmee ook groter.De heer Van der Lans (GroenLinks):U sprak over Rotterdam als energiehaven. Toen ik dat hoorde, leek mij
dat een leuk idee, maar hoe langer ik erover nadacht, hoe minder ik het zag,
want energie vaar je toch niet zomaar binnen? Kunt u dat nog wat toelichten?Mevrouw Sylvester (PvdA):Als in Nederland bijvoorbeeld veel kolen worden ingevoerd, weet je dat
die verbrand moeten worden om energie te kunnen opwekken. De vraag die je
je dan kunt stellen, is of dat niet ten koste zal gaan van het milieu. Welnu,
de tijd staat niet stil en ook de kolencentrales worden steeds milieuvriendelijker.
Zo staat er in Nijmegen een kolencentrale die, voor zover ik weet, dé
kolencentrale van de wereld kan worden genoemd. Je moet dan denken aan dit
soort centrales om de kolen te "verstromen". Voordeel is dat je die kolen
niet alleen milieuvriendelijk kunt verstromen, maar ook met de aanvoer daarvan
Rotterdam als haven een extra impuls krijgt.De heer Terpstra (CDA):Mevrouw de voorzitter. Ik verheug mij op het debat met de minister van
Economische Zaken, betreur de afwezigheid van de staatssecretaris en juich
de oorzaak van haar afwezigheid natuurlijk toe. Ook sluiten wij ons aan bij
mevrouw Sylvester die in blijde verwachting was van hetgeen bij de staatssecretaris
staat te gebeuren.De voorgaande jaren is de begroting meestal behandeld aan de hand van
een bepaald onderwerp. De laatste keer – dat betrof de begroting 2001 –
was dat het maatschappelijk verantwoord ondernemen. Bij de aanvang van een
nieuwe kabinetsperiode willen wij kiezen voor een wat meer algemene benadering.
De volgende jaren kan wat ons betreft wel weer worden teruggekeerd naar het
oude pad van één thema per jaar.Als het gaat om de rol van het ministerie van EZ in het algemeen, moet
worden geconstateerd dat zijn financiële rol steeds kleiner wordt; de
uitgaven dalen van 1,9 mld euro in 2003 tot 1,4 mld euro in 2008. Is dat nu
een gevolg van de bewust gekozen strategie om meer aandacht te besteden aan
het scheppen van goede randvoorwaarden voor het bedrijfsleven en minder directe
subsidiëring van allerlei door de politiek geformuleerde idealen, of
wil de minister een voorbeeld stellen voor andere departementen – dat
zouden wij op zich heel goed vinden – en willen aantonen dat een goed
beleid niet staat of valt met het uitgeven van steeds meer geld? In de begroting
wordt terecht gesteld dat de huidige problemen niet alleen van conjuncturele
aard maar veel meer van structurele aard zijn. Bij de algemene en financiële
beschouwingen hebben wij deze lijn ondersteund. Voor een land als Nederland
is het vrij moeilijk om zelfstandig conjunctuurbeleid te voeren. Het is daarom
veel beter om alle aandacht te besteden aan versterking van de structuur van
ons land. Op dat punt ondersteunen wij dan ook de begroting EZ.In dit verband hebben wij nog wel een vraag over het beperken van de middelen
voor het regionaal beleid dat steeds is verdedigd als onderdeel van het structuurbeleid.
Is dat beleid naar de mening van de minister tot nu toe dan niet effectief
gebleken? Gaat hij bijvoorbeeld bij het renoveren van bedrijfsterreinen wel
rekening houden met de regionale aspecten? Je kunt immers ook op andere gebieden
een regionale dimensie inbouwen.Veel problemen van het bedrijfsleven liggen op het terrein van andere
departementen, zoals de bereikbaarheid en de bestrijding van de criminaliteit.
Met waardering hebben wij kennis genomen van de nota In actie voor ondernemers,
waarin veel actiepunten zijn geformuleerd. Wij verwachten op dit gebied een
aanzwengelende rol van EZ, met name op het punt van de uitvoering, toch altijd
een zwak punt in het Nederlandse overheidsbeleid. Hoe ziet de minister zijn
aanzwengelende rol bij de uitvoering van al die actiepunten? Een van de verre voorgangers van de minister, de heer Lubbers, voerde
in de jaren zeventig uitgebreid overleg met het bedrijfsleven en de vakbonden
ter voorbereiding van zijn nota over het structuurbeleid. Wij leven nu in
een volstrekt andere tijd. Wel willen wij de vraag stellen hoe de minister
het overleg met werkgevers en werknemers ziet in het licht van het versterken
van onze economische structuur. Hierbij denk ik niet zozeer aan de centrale
organisaties, maar veel meer aan de organisaties in de industriële sectoren.
Hoe zijn de verhoudingen tussen het ministerie van Economische Zaken en werkgevers
en werknemers in de industrie?De minister neemt de consument als uitgangspunt voor zijn beleid. Op lange
termijn is het doel van de economie inderdaad het verhogen van de welvaart
en het welzijn van de consument, maar innovatie vraagt veel inspanningen van
de ondernemers en de werknemers. De laatste groep mis ik geheel in de begroting
en in de bijbehorende stukken. Is dit niet een beetje vreemd nu het ministerie
van Economische Zaken terecht de productie in ons land meer centraal wil stellen
in het beleid en een soort herindustrialisatie wil nastreven? Hoe ziet de
minister zijn verhouding tot de werknemersorganisaties in het licht van het
industriebeleid?Wij hebben tijdens de algemeen politieke en algemeen financiële beschouwingen
aandacht gevraagd voor de deregulering en de vermindering van de administratieve
lastendruk. Wij gaan ervan uit dat de minister van Economische Zaken zich
hiervoor actief zal inzetten, zowel in nationaal als in Europees verband.De ontwikkeling van de wereldhandel en vooral ook de ontwikkeling binnen
Europa zijn voor ons land van het grootste belang. Volgens een studie van
de Erasmus Universiteit, het ministerie en het LEI zou een succesvolle ronde
ons land een extra groei van het BBP opleveren van 2%. Wij ondersteunen de
visie van de minister en de staatssecretaris op het mislukken van de laatste
onderhandelingsronde van de WTO. Ook de aanpak van de minister ter voorbereiding
van het voorzitterschap van de EU spreekt ons aan. Wij wensen hem nu al een
goede reis naar en veel succes in China, India, Maleisië en Japan. Overigens
wil ik hem vragen of Brazilië ook niet in dit rijtje zou
thuishoren, gelet op de grote rol die dit land heeft gespeeld in WTO-verband.Op iedere top ontstaat weer discussie over het belang van globalisering.
Hoewel wij ons bewust zijn van de problemen die globalisering kan veroorzaken,
zijn wij van mening dat landen die meedoen met de wereldeconomie, betere kansen
hebben om hun armoede op te lossen dan landen die dit niet doen. Het grote
risico van de antiglobalistische beweging is dat zij meehelpt om de armoede
in de wereld te handhaven, ondanks haar goede bedoelingen. Dansen bij het
mislukken van de top in Mexico kan ik niet zien als het steunen van landen
als Brazilië en India die meer mogelijkheden van hun landen op de wereldmarkt
nastreven.De heer Kox (SP):De heer Terpstra spreekt over de antiglobalisten. Ik geef hem in overweging
zijn taalgebruik aan te passen, want de groep noemt zichzelf al langere tijd
andersglobalisten, omdat het ontkennen van globale processen niet zo zinvol
is. Hij zegt dat hij dansen in Cancun niet ziet zitten, maar het was toch
onder anderen de president van Brazilië die zich ervoor inspande dat
dit akkoord niet tot stand kwam. Met andere woorden: hij danste toch mee.
Sterker nog: hij sprak ook voor de andersglobalisten daar. Zijn aanwezigheid
werd juist door die groepering zeer op prijs gesteld. Het lijkt mij niet verstandig
om de mensen met wie je het niet eens bent, af te schilderen als anti. De
heer Terpstra zou moeten accepteren dat zij er anders over denken en dit mag
toch, ook in een globale economie.De heer Terpstra (CDA):Zij maken natuurlijk zelf uit hoe zij zich noemen, maar ik heb de indruk
dat de andersglobalistische beweging veel idealen heeft die het risico in
zich dragen dat zij de armoede in de wereld handhaven. Dit is mijn mening,
maar ik wil graag aan de minister vragen hoe hij dit ziet.De heer Van der Lans (GroenLinks):Dit moet u toch nog even verduidelijken. Volgens u zouden de arme landen
zichzelf gevangen houden. Mij lijkt dat een omdraaiing van de feiten, namelijk
dat de grote economische mogendheden met hun handelsbeperkingen juist belemmeringen
opwerpen voor de ontwikkeling van de arme landen in de wereld. Juist dat is
een van de thema's van de andersglobalisten. Ik begrijp uw punt echt niet.De heer Terpstra (CDA):Ik maak duidelijk onderscheid tussen het beleid van de grote blokken die
de vrijhandel tegenhouden en blokkeren. Daarin ben ik het eens met de leiders
van de ontwikkelingslanden Brazilië en India, die een groter deel van
de wereldhandel voor zichzelf willen. Daarbij moeten ze er volgens mij van
uitgaan dat vrijhandel in principe een goede zaak is. Ik begin dus met de
stelling dat landen die meedoen met de wereldeconomie, en voorstander zijn
van een grotere deelname aan de vrijhandel, betere mogelijkheden krijgen om
de armoede te bestrijden. Dat is voor mij vers een. Vers twee is dat een aantal
blokken, de EU en de VS, op onderdelen van het geheel de vrijhandel tegenhouden.
Vers drie is voor mij het deel van de beweging van andersglobalisten, dat
niet zozeer steun heeft betuigd aan India en Brazilië, maar zeer grote
vraagtekens zet bij de stelling dat vrijhandel landen vooruithelpt. Een deel
van hen twijfelt er dus aan of India er goed aan doet om met de wereldhandel
mee te doen. Die groep loopt – nogmaals, een deel, maar wel het meest
luidruchtige deel – volgens mij het risico dat zij, ondanks haar goede
bedoelingen waaraan ik niet wil twijfelen, de armoede aldaar handhaaft. Dat
is betreurenswaardig, want de bestrijding van de armoede in India is belangrijker
dan wat zeer progressieve anti- en andersglobalisten in het Westen vinden.
Maar omdat ik op dit gebied een zoekende ziel ben, wil ik de minister vragen
hoe hij dit ziet; hij is immers verder gevorderd op het gebied van de wereldhandel.Vanuit onze visie, zojuist uiteengezet, vinden wij het vreemd dat de minister
voor Ontwikkelingssamenwerking geld heeft gegeven aan organisaties als Milieudefensie,
die zich volgens mijn selectieve waarneming nog nooit hebben ingespannen voor
het welzijn van de ontwikkelingslanden. Is Economische Zaken in algemene zin
betrokken bij de keuze van dergelijke organisaties die geld krijgen van Ontwikkelingssamenwerking
en zich bewegen op het gebied van wereldhandel, WTO en dergelijke?Tijdens het laatste VNO-NCW-congres sprak onder meer voormalig minister
Wijers. Deze toonde zich zeer bezorgd over de ontwikkeling van Europa, verwijzend
naar een studie van Goldman Sachs over de wereldeconomie in 2050. Brazilië,
Rusland, India en China zouden in 2050 de huidige top, de G6, voorbijstreven.
Van deze laatste groep zouden alleen de VS en Japan de ontwikkelingen nog
een beetje kunnen bijbenen. Deze ontwikkeling zien wij meer als een positieve
uitdaging dan als een bedreiging. Iedereen die de afgelopen jaren heeft gestreden
voor ontwikkelingssamenwerking en voor een grotere rol van derdewereldlanden
in de wereldhandel, zouden moeten toejuichen dat dergelijke landen een grotere
rol gaan spelen. Wij maken ons meer zorgen over de landen die zich niet kunnen
ontwikkelen, zoals veel landen in Afrika. Collega Van Gennip zal later verder
hierop ingaan.Wel delen wij de mening van oud-minister Wijers over het achterblijven
van Europa. Volgens EC-voorzitter Prodi ligt Europa minstens 50% achter op
het schema van Lissabon. Speelt hierbij een rol dat het economisch beleid
in Brussel sterk is versnipperd over een groot aantal commissarissen? Of ligt
het probleem veel meer bij de lidstaten zelf? Wij zijn ervan overtuigd dat
de huidige minister van Economische Zaken, ook in het kader van het EU-voorzitterschap,
op dit gebied initiatieven zal ontwikkelen. Welke mogelijkheden ziet de minister
om dit proces te versnellen?Binnen Europa speelt de Ecofin-raad een belangrijke rol. Het gaat in deze
raad om economie en financiën. Over de rol van het ministerie van Financiën
hebben wij een vrij helder beeld; dat is veel minder het geval met de rol
van Economische Zaken. Welke rol speelt het ministerie van EZ exact in de
Ecofin-raad? Vindt de minister de Raad voor Concurrentievermogen op dit moment
belangrijker voor zijn ministerie?De minister maakt zich er terecht zorgen over dat de implementatie van
richtlijnen in ons land niet goed verloopt. De achterstand wordt steeds groter.
Naar onze mening wordt dit mede veroorzaakt door het feit dat de richtlijnen
in Nederland vaak worden versierd met nationale hobby's en andere zaken. Is
de minister het met deze visie eens? Kan het implementatieproces
worden versneld door de omzetting van richtlijnen in Nederlandse wetgeving
niet meer te belasten met Nederlandse verfraaiingen?Mijn fractie kan zich goed vinden in de door het ministerie van EZ gekozen
prioriteiten. Zijn deze onderwerpen gekozen op basis van een analyse van de
zwakke en sterke punten van ons land? Heeft het ministerie bijvoorbeeld willen
aansluiten bij de ontwikkeling van de belangrijke topinstituten? Is over deze
keuze overleg gevoerd met het bedrijfsleven? Ik wil nog wat zeggen over de
gekozen thema's innovatie, dynamiek en ruimte voor ondernemen. Vooraf maak
ik een algemene opmerking, die sterk aansluit bij hetgeen mevrouw Sylvester
heeft gezegd. Mijn fractie is het geheel eens met het standpunt van de heer
Kraaijeveld, de voorzitter van FME-CWM, dat ons land niet zonder industrie
kan. Te lang is gedroomd van een nieuwe energiezuinige en milieuvriendelijke
diensteneconomie zonder industrie en transport. Naar ons idee kan dit niet.
In dit licht wachten wij met belangstelling de naar aanleiding van de motie-Slob
in de Tweede Kamer toegezegde Industriebrief af.Volgens velen is het probleem in ons land niet dat men te weinig weet
op de universiteiten, maar dat al die kennis te weinig wordt gebruikt door
het bedrijfsleven, met name door het kleinbedrijf. Onder leiding van de minister-president
is het nationale Innovatieplatform van start gedaan. Centraal daarbij moet
staan het bevorderen van de relatie tussen het onderwijs en het bedrijfsleven
en het concreet oplossen van knelpunten. Over een belangrijk knelpunt, het
in ons land laten werken van buitenlandse geleerden en vaklieden, heeft het
platform een brief gestuurd aan de regering, voor een deel dus eigenlijk aan
zichzelf. In die brief werd gevraagd om dit knelpunt op te lossen. Wij achten
het van het grootste belang dat dit advies snel wordt opgevolgd, zodat het
gezag van het platform wordt vergroot. Wij hadden de datum van 1 mei in gedachten;
dat leek ons aardig in verband met de Dag van de Arbeid. Daarnaast moet worden
gewerkt aan het oplossen van de andere knelpunten. In de actiebrief inzake
ruimte voor ondernemers worden 65 knelpunten opgesomd. Begonnen moet worden
met de fiscale behandeling bij de overdracht van familiebedrijven. Staatssecretaris
Wijn heeft hierover een nota toegezegd; die ontvangen wij graag vóór
de zomer. Een ander belangrijk knelpunt is de snelheid van de vergunningverlening.Omdat de overdracht van wetenschappelijke waarden en kennis aan het bedrijfsleven
op plaatselijk niveau gebeurt, is een nauwe relatie met het veld noodzakelijk.
Mijn fractie verwacht dat het ministerie van Economische Zaken initiatieven
tot regionale netwerken van universiteiten, hogescholen en het bedrijfsleven,
inclusief het MKB, zal stimuleren. Mijn fractie kan zich goed vinden in de
visie van de heer Leijnse, de voorzitter van de HBO-raad, over de rol van
hogescholen. Ik had met hem afgesproken om dit te zeggen, maar nu is hij er
niet. Ik zal hem vragen, het verslag op dit punt te lezen. Als ondernemers
zich alleen maar de vraag stellen wat het platform zal doen en hoeveel geld
er beschikbaar is, dan is de kans groot dat het misgaat met de innovatie.
Wij bepleiten een werkwijze die uitgaat van initiatieven in de markt zelf.
Goede initiatieven waarvoor onder meer privaat geld beschikbaar wordt gesteld,
zou de overheid moeten stimuleren. Deze werkwijze heeft bij Axis haar nut
bewezen. Men heeft de werkwijze ook gevolgd bij de keus om te komen tot topinstituten
in ons land. Wij kunnen wat betreft de samenwerking tussen universiteiten
en bedrijven nog veel leren van Leuven. Uit een beschouwing in deze Kamer
of in de Tweede Kamer heb ik opgemaakt dat de minister samen met de president-directeur
van Philips een studiereis naar Leuven zou maken. Is dat reeds gebeurd? Zo
ja, welke lessen heeft de minister in Leuven getrokken?Inzake innovatie wil EZ voorrang geven aan ICT, biotechnologie en duurzame
energie. Op het gebied van de biotechnologie liggen ook naar onze mening veel
mogelijkheden. Wij hebben met instemming kennisgenomen van de brief van staatssecretaris
Van Geel van 13 januari over het dossier inzake biotechnologie. Daarin wordt
aangekondigd dat men met een definitief standpunt komt, waardoor ook in ons
land duidelijk wordt welke ruimte de biotechnologie krijgt.Wij horen zeer positieve geluiden uit het bedrijfsleven naar aanleiding
van het optreden van beide bewindslieden van EZ op bijvoorbeeld congressen
van VNO-NCW en MKB-Nederland. Men krijgt weer vertrouwen in het beleid van
de overheid. Ook de ondernemerschapsbrief en de plannen voor de opleiding
van meer technici in het land, die in samenwerking met de minister van Onderwijs,
Cultuur en Wetenschap zijn ontwikkeld, versterken het beeld. Overigens hoor
je hier en daar wel de vrees uitspreken dat het Deltaplan techniek in de uitvoering
iets te centralistisch dreigt te worden. Naast de reeds genoemde problemen,
namelijk bereikbaarheid, criminaliteit en buitenlandse experts, noemt het
bedrijfsleven tegenstrijdige regels vaak als knelpunt. EZ heeft hiervoor een
meldpunt geopend. Bij de algemene financiële beschouwingen heb ik de
minister van Financiën de vraag gesteld of wij op korte termijn een "probleemdoorknipper"
zouden kunnen aanwijzen. Ik doel op iemand die bij tegenstrijdige regels tegen
het bedrijfsleven zegt op welke manier daarmee wordt omgegaan. De minister
van Financiën zou daarover positief nadenken. Wat vindt de minister van
EZ ervan? De problemen van tegenstrijdige regels moeten uiteraard worden opgelost
door de tegenstrijdigheid op te heffen. Dat kan een langdurig proces worden.
Kunnen wij geen tijdelijke oplossingen bedenken waarbij een overheidsdienst
besluit welke regels men moet volgen en welke niet?Op het gebied van milieu moeten bedrijven vaak verschillende vergunningen
aanvragen. Ook hierbij zou EZ kunnen ijveren voor één vergunning
per bedrijf. Is dat een haalbare mogelijkheid? Naast het verlenen van vergunningen
is ook de snelheid waarmee vergunningen worden afgegeven een groot probleem.
Is een systeem denkbaar en haalbaar waarin een vergunning wordt geacht verleend
te zijn als de overheid te laat is met het nemen van een beslissing? Als je
dat invoert, kunnen naar mijn mening veel problemen worden opgelost.De heer Van der Lans (GroenLinks):Het lijkt mij dat de redenering moet worden afgemaakt. Het zou betekenen
dat de aansprakelijkheid bijvoorbeeld inzake gezondheids- of milieurisico's
meeverhuist naar de ondernemer. Met andere woorden, als de overheid de vergunning
niet verleent, omdat er een termijn is, dan is de ondernemer
voor een groter gedeelte aansprakelijk als hij de regels overtreedt. Het lijkt
mij dat een compleet pakket van meeverhuizen veel interessanter is, omdat
de ondernemer dan ook alerter is om de maatregelen te nemen die in het kader
van milieu of gezondheid noodzakelijk zijn. Denkt de heer Terpstra in die
richting mee?De heer Terpstra (CDA):Ik denk eigenlijk dubbel. Voor een deel denk ik mee in uw richting. Op
het gebied van veiligheid liggen Amerikaanse bedrijven in Nederland heel vaak
voor op Nederlandse bedrijven, omdat ze heel sterk uitgaan van de aansprakelijkheidscultuur
die zij van huis uit hebben meegekregen. Ze doen heel veel goede dingen, omdat
zij aansprakelijk zijn als het niet goed gaat. Dat deel van het betoog kan
ik volgen. Mijn eerste reden om dit punt naar voren te brengen is dat ik vermoed
dat de overheidsdiensten veel sneller zullen gaan werken als er een algeheel
beleid komt, waarbij een vergunning geacht wordt verleend te zijn als zij
een jaar na aanvragen, gesteld dat daarvoor een jaar staat, nog niet rond
is. Als je zo'n systeem invoert, met een overgangsmaatregel, zullen overheidsdiensten
over het algemeen sneller gaan werken.Mevrouw Sylvester (PvdA):Ik ben geen jurist en niet gehinderd door enige kennis. Zoals de heer
Terpstra het nu uitlegt, zou er een vergunning komen omdat de overheid over
een bepaalde termijn heen gaat. Hoe gaat het dan met de handhaving? Heeft
de heer Terpstra hier ook gedachten over?De heer Terpstra (CDA):Gelukkig niet. Ik ben zelf ook geen jurist, hetgeen op zichzelf soms wel
een voordeel is. Ik zie echter wel het knelpunt waarop mevrouw Sylvester doelt.
Er zijn regels. Daar ben ik ook voor. De overheid heeft zichzelf termijnen
opgelegd voor de vergunningverlening, via het parlement. Nu blijkt dat de
burger het slachtoffer is als die termijn niet door de overheid worden gehaald
en niet de overheid zelf. Dat systeem wil ik omkeren. Ik heb tot nu toe opzettelijk
verzuimd dit aan juristen voor te leggen, want dan loop ik meteen vast. Die
zeggen altijd dat zo'n systeem niet kan. Het denken is dan gelijk gestopt.Mevrouw Sylvester (PvdA):Het lijkt mij belangrijk dat het op een moment dat de vergunning nog niet
is verleend heel moeilijk is om te handhaven. Er is nu eenmaal een vergunning
nodig om te kunnen handhaven. Het is belangrijk dat dit wordt uitgezocht,
als de opmerking van de heer Terpstra serieus is.De heer Terpstra (CDA):Uiteraard ben ik serieus. In het huidige systeem wordt het afgewenteld
op de aanvrager als de overheid zich niet aan de regels houdt. Dat principe
vind ik fout. Ik wil uiteraard de regels handhaven. Ik wil ook de controle
op de vergunningen handhaven. Ik probeer een weg te zoeken waardoor de overheid
in principe veel sneller gaat werken. Misschien is dan een botte bijl nodig
en moeten wij gewoon over drie jaar beginnen met een systeem waarin de vergunning
wordt verleend als de overheid te laat is. Ik vraag de minister of die weg
denkbaar is, om een aantal knelpunten op te lossen.Mevrouw Sylvester (PvdA):Laten wij elkaar goed begrijpen. Ik steun het pleidooi van de heer Terpstra.
Die vergunningen moeten sneller worden verleend. Mijn vraag is alleen hoe
er gehandhaafd wordt als de vergunning nog niet is verleend en het bedrijf
toch doorgaat. Verder steunt mijn fractie het idee.De heer Terpstra (CDA):Heel mooi.De heer Kox (SP):Om rendement uit het debat te halen: ik vind het een buitengewoon sympathieke
gedachte, alleen al omdat ik die jaren terug ook al eens heb geopperd. Toen
deden ze ook net alsof ik gek was. Ik vind het goed dat als de overheid niet
presteert, niet doet wat zij moet doen, de burger of een bedrijf daaraan,
natuurlijk binnen grenzen, rechten mag ontlenen.Overigens, zou bij deze norm gisteren aan de overkant van het Binnenhof
niet een ander besluit zijn genomen? Was dan ook niet vastgesteld dat de overheid
verzaakt had in het verlenen van verblijfsvergunningen? Dus hadden wij een
aantal asielzoekers dan hier moeten houden. Dat is eigenlijk dezelfde redenering.
Gelijke monniken, gelijke kappen!De heer Terpstra (CDA):Om te beginnen: excuses omdat ik vergeten heb om de heer Kox te citeren.
Ik had ook een ander kunnen citeren. Toen minister De Koning, een van de beste
CDA'ers die er ooit is geweest, minister van Sociale Zaken was, kreeg hij
ooit een in het Arabisch geschreven uitnodiging van een buitenlandse werknemer
voor het vieren van een jubileum. Die man zat al 12,5 jaar te wachten op zijn
werkvergunning. Toen is bij mij het idee geboren, dat iemand die 12,5 jaar
op een vergunning wacht die vergunning automatisch zou moeten krijgen, mét
een dineetje van de minister van Sociale Zaken. Dat idee speelde tijdens Lubbers
I.Als je het systeem rücksichtslos invoert, ben je een heleboel problemen
kwijt. Je bent van het gedoogbeleid af. Je bent af van de lange termijnen
in het asielbeleid. Je bent af van het probleem dat ondernemers gewoon draaien
terwijl zij alle vergunningen nog niet rond hebben. Er zijn een aantal voordelen,
maar ik neem aan dat er ook knelpunten zijn. Het gaat erom dat de overheidsdiensten
sneller werken. Ik geloof wel dat zij sneller werken als zij weten dat zij
het verliezen als zij niet opschieten.Ik wacht nog even op de steun van de VVD, want dan zit ik helemaal goed.De heer Luijten (VVD):Die kunt u van mij krijgen. Ik kon uw betoog volgen totdat ik de interruptie
van mevrouw Sylvester hoorde. Volgens mij werkt uw systeem zodanig, dat een
vergunning automatisch wordt geacht te zijn verleend als de overheid de vergunning
niet op tijd behandeld. De handhaving lijkt mij dan ook geen probleem, want
dan moet aan alle verplichtingen die in de vergunning staan worden voldaan.De heer Terpstra (CDA):Ja, dit is een waardevolle aanvulling op mijn betoog.Mevrouw Sylvester (PvdA):Laten wij een praktisch voorbeeld nemen. U bent directeur van een bedrijf
en mag op grond van de vergunning een bepaalde vloeistof in de rivier lozen.
Stel dat de vergunning afloopt en u zich niet meer houdt aan de toegestane
hoeveelheid lozing. Wordt er dan automatisch op grond van de oude vergunning
gehand haafd? Volgens mij is dat niet zo. Nadat de periode is
afgelopen, moet er een nieuwe vergunning komen, zodat op grond daarvan kan
worden gehandhaafd.De heer Terpstra (CDA):Stel een bedrijf heeft een vergunning. Op een gegeven moment moet de vergunning
worden verlengd en vraagt het bedrijf een nieuwe vergunning aan. Daarvoor
geldt de termijn van een jaar. Als de ondernemer de vergunning niet binnen
een jaar krijgt, heeft hij de aangevraagde vergunning automatisch verkregen.Mevrouw Sylvester (PvdA):In sommige gevallen moet er een nieuwe afweging plaatsvinden. Het is niet
zomaar een kwestie van: druk op de knop en er rolt een nieuwe vergunning uit.
In sommige gevallen wordt op een adequate en effectieve wijze door de overheid
een nieuwe afweging gemaakt. Die afweging slaat de heer Terpstra over.De heer Terpstra (CDA):Als de overheid zichzelf aan termijnen bindt, ga ik ervan uit dat daar
zeer diep over is nagedacht. Alle aspecten kunnen binnen de termijn worden
bekeken.Ik kom op de bezuinigingen op de ruimtevaart. Het CDA is altijd nogal
geïnteresseerd geweest in hemelvaart en ruimtevaart. Voorstellen om hierop
te bezuinigen zijn in het verleden heel vaak gedaan. Een argument om het niet
te doen, was het belang van het milieubeleid. Speelt dit argument niet meer?
Laat de minister de sector de problemen nu alleen oplossen of ziet de minister
ook nog mogelijkheden om te komen tot samenwerking met landen die ruimtevaart
wel zien zitten? Ik denk aan een land als India. De minister gaat er de komende
tijd op bezoek. Ziet hij mogelijkheden? Hij bouwt een sector af, terwijl land
y, waar wij zeer bevriend mee zijn, de sector opbouwt. Zijn er mogelijkheden
om daar iets aan te doen? De ruimtevaartsector is geen typische vrijemarktsector.
De lijn die de minister heeft ingezet, steunen wij volledig.Wij hebben het volste vertrouwen in de bewindslieden op Economische Zaken,
die met groot enthousiasme aan de slag zijn gegaan om "in ons land de triomf
van de middelmatigheid te doorbreken", om de minister te citeren. Het kabinet
heeft zichzelf kwetsbaar opgesteld door een aantal concrete doelen te formuleren,
waarop hij wil worden afgerekend. Welke doelen heeft de minister van EZ voor
zichzelf geformuleerd? Waarop zou hij graag door het CDA in 2008 worden afgerekend?De heer Van der Lans (GroenLinks):Voorzitter. Wij houden het vandaag kort. Wij zullen deze minister bij
heel belangrijke dossiers nog vaak zien. Bovendien denken wij dat het zinvoller
is om over een aantal jaren met de minister van gedachten te wisselen. Het
gaat vandaag vooral om ambities en voornemens. De minister heeft in de Tweede
Kamer gezegd dat hij op vier punten afrekenbaar is: een duurzame economische
groei die boven het Europese gemiddelde uitstijgt, een excellerende mate van
tevredenheid over de netwerksector en een voorhoedepositie van Nederland in
Europa wat betreft innovatie en ICT. Dat is mooi. Wat wij missen, is een afrekenbare
doelstelling als het gaat om het milieu en duurzame ontwikkeling. Bij een
vorige gelegenheid heb ik in navolging van de door ons zeer gewaardeerde partijgenoot
van de minister, de heer Terlouw, hier geopperd om de minister in deze Kamer
systematisch aan te spreken als minister voor duurzame ontwikkeling of duurzame
energie. Wil ik dat kunnen volhouden, dan moet hij de komende vier jaar toch
wel wat meer laten zien. Hij vond het zelf, zo kan ik mij herinneren, een
prachtige aanduiding en misschien zelfs wel een eretitel. Wie zijn website
bezoekt, kan een prachtig filmpje zien waarin de minister zijn ministerie
afficheert als het ministerie van duurzaamheid ofwel het tweede ministerie
van milieu. Wij zeggen dan natuurlijk "hoera", maar langzamerhand beginnen
wij ons af te vragen of dat toch niet vooral management by speech betreft.
Als wij even afzien van het energiedossier, stelt het naar onze mening nog
niet zoveel voor. En zelfs op dat energiedossier weigert de minister zich
vast te leggen op streefcijfers: groene energie is wel belangrijk, maar reken
me er niet op af. Dat is te gemakkelijk. Waarom zouden wij niet in aantallen
duurzaamheidsprestaties over vier jaar ook bij de top vijf van Europa kunnen
zitten? Waarom wel bij ICT, maar niet bij windenergie of energiebesparing?
Waarom wil de minister wel de administratieve lasten voor het bedrijfsleven
met 25% terugbrengen, maar durft hij geen getalsmatige ambitie aan te gaan
als het gaat om energiebesparing bij het bedrijfsleven?In het verlengde hiervan zijn vergelijkbare opmerkingen te maken over
maatschappelijk verantwoord ondernemen. In haar brief van 16 januari schrijft
de staatssecretaris dat er een doorbraak moet komen en dat het onderwerp uit
de sfeer van vrijblijvendheid moet worden gehaald. Dan volgen er een heleboel
goede bedoelingen en een soort polder- of dialooginitiatief. Het blijft echter
onduidelijk waar de staatssecretaris in 2006 precies wil staan. Wij zijn nu
al jaren bezig om een kenniscentrum van de grond te tillen. Dat is een beetje
tekenend voor de lippendienstpolitiek die op dit terrein wordt gepleegd. Nu
roept de VVD in de Tweede Kamer weer dat het geld beter naar een ander instituut
kan. Mij is onduidelijk wanneer het centrum er komt. Wellicht dat de minister
daar nu eindelijk opheldering over kan verschaffen. Meer nog dan een expertisecentrum
zouden wij een daadkrachtig programma op prijs stellen. Wij denken dat consumenten
in Nederland recht hebben op een jaarlijkse MVO-index van bedrijven of op
MVO-keurmerken. Die zaken zetten zoden aan de dijk. De overheid kan naar onze
mening daarbij een veel actievere rol vervullen dan thans het geval is. Ook
hier krijg ik dus graag concretere, afrekenbare ambities. En waarom zouden
wij geen MVO-koploper van Europa willen worden? Dat lijkt mij een prachtige
praktische vertaling van het normen- en waardendebat dat deze regering zo
hoog in het vaandel heeft geschreven. Het gaat om respectvol ondernemen met
respect voor mens, milieu, natuur en kwetsbare waarden. Van ons mogen de bewindslieden
daar wat luidruchtiger mee de boer op en er vervolgens ook wat krachtiger
beleid van maken.Wij zijn zeker positief over het nieuwe geluid dat deze minister naar
voren brengt in de discussie over de verhouding tussen overheid en markt.
Deze minister breekt met het paarse verleden en het verleden van zijn VVD-voorgangster,
waarin een terugtredende overheid ruimte moest maken voor een oprukkende markt. Deze minister zegt – ik zou bijna zeggen in navolging van het
GroenLinkse verkiezingsprogramma – dat een sterke markt een sterke overheid
vereist. Het politieke belang van deze wending kan wat mij betreft niet vaak
genoeg worden onderstreept. In feite kiest deze regering bij monde van de
minister van Economische Zaken voor marktwerking onder het nadrukkelijke primaat
van de politiek. Dat opent de weg voor wat je conditioneel liberaliseren kunt
noemen, waarbij het borgen van het publieke belang in het economische proces
wordt verankerd en marktpartijen ook gedwongen worden daarvoor hun verantwoordelijkheid
te nemen. Mijn fractie vindt dat wij met dat model verder kunnen. Nu gaat
het erom hoe wij daar verder invulling aan geven. Wat is nu een sterke overheid
op bijvoorbeeld de energiemarkt of de telecommarkt? Welke publieke belangen
worden daar precies mee gediend en hoe moeten die gedefinieerd worden? Kan
een sterke overheid bijvoorbeeld dwingender de productie van duurzame energie
voorschrijven aan energieproducenten, als blijkt dat de productie systematisch
achterblijft? Ik denk dat dat in dit model heel wel denkbaar is, maar ik verneem
nog graag op een wat meer reflectief niveau van de minister hoe hij daarover
denkt.Wij komen over deze kwesties overigens nog uitgebreid te spreken bij de
behandeling van de Telecommunicatiewet en de energiewetgeving. Daarbij gaat
het uiteindelijk ook om de vraag of het privatiseren van netwerken niet strijdig
is met het borgen van publieke belangen. Ik blijf de angst houden dat de minister
op dit punt te optimistisch is, omdat hij het idee heeft, althans voor zover
ik dat kan nagaan, dat als alles goed geborgd is, de eigendomskwestie er dan
feitelijk niet meer toe doet. Dat lijkt mij een tamelijk naïeve gedachtegang.
Afgezien daarvan, roept het nieuwe paradigma vooral interessante vragen op
over de manier waarop wij met toezichthouders dan wel marktmeesters verder
moeten gaan. Er komen er steeds meer en het debat daarover zal mede naar aanleiding
van de motie-Heemskerk die door de regering is overgenomen, nog uitgebreid
gevoerd worden. Wat ons betreft, wordt die discussie zo breed mogelijk gevoerd.
Daarbij doemen bij mij wel eens twee spookbeelden op. Ik zou het aardig vinden,
als de minister daar in deze Kamer op wil reflecteren.Het eerste spookbeeld is het beeld van de verplaatsende bureaucratie.
Wat bij de overheid verdwijnt, groeit er bij de toezichthouders aan. Je ziet
de omvang van de verschillende toezichthouders nu al explosief groeien en
je hoort de ondernemers er ook al over klagen. Zo verschuift hun geklaag zich
van de overheid naar de nieuwe bemoeials, de toezichthouders. Hoe kan voorkomen
worden dat deze apparaten zichzelf bewijzen door een niet aflatende informatiehonger?
Betekent het primaat van de politiek ook dat de regering in dit opzicht altijd
de vinger aan de pols kan houden of krijgt de toezichthouder een eigen bureaucratische
dynamiek? De vraag is natuurlijk hoe je het laatste kunt voorkomen.Het tweede spookbeeld dat wel eens bij mij opkomt, is dat er een soort
eenzijdig economisme gaat ontstaan. Dan brengt bijvoorbeeld de NMa zo'n kartelangst
tot stand dat brancheorganisaties zelfs niet meer op zichzelf te prijzen afspraken
over duurzaamheid of het boycotten van leveranciers durven te maken uit angst
om door de NMa terechtgewezen te worden. In het Financieele Dagblad stond
onlangs een artikel te lezen waarin gewag werd gemaakt van het feit dat de
Nederlandse brancheorganisatie geen afspraken durft te maken met aangesloten
bedrijven om bijvoorbeeld geen zaken meer te doen met een exporteur die kinderen
in sweat shops laat werken, omdat het aannemelijk is dat de NMa het uitoefenen
van collectieve druk niet zal toestaan, zelfs niet als een duidelijk maatschappelijk
doel – in dit geval het uitbannen van kinderarbeid – wordt gediend.Mevrouw Sylvester (PvdA):U noemt twee punten die betrekking hebben op de toezichthouders. Om te
beginnen, zegt u dat zij niet te veel moeten uitdijen en dat er geen verplaatsing
van bureaucratie mag plaatsvinden. Uw tweede opmerking betreft het optreden
van de toezichthouders. De toezichthouders zouden zich die opmerkingen kunnen
aantrekken. Ik dacht echter dat uw fractie het bestaan van de toezichthouders
op zichzelf steunde. Kunt u daar nog iets over zeggen? U laat nu vrij kritische
geluiden horen, maar u hebt niet gezegd hoe u in het algemeen over de toezichthouders
denkt.De heer Van der Lans (GroenLinks):Ik sluit niet uit dat u het niet helemaal goed verstaan hebt. Mijn eerste
opmerking was dat ik de koerswending die ik bij de minister heb geconstateerd,
van groot belang vind. Dat is een duidelijke koerswending ten opzichte van
het paradigma van Paars, waarin het evenwicht anders lag. Een oprukkende markt
betekende toen minder overheid, maar deze minister zegt overal waar hij het
kan vertellen dat meer markt meer overheid vereist en dat de toezichthouders
hierdoor een veel nadrukkelijker rol gaan vervullen. Ik heb gezegd dat wij
nog heel veel vragen op ons af zullen zien komen door dit model, maar dat
het heel interessant zal zijn om erover na te denken hoe de rol van de consumenten
in dat model is en hoe het publieke belang daarin is. Ik ben dus eigenlijk
alleen maar buitengewoon positief geweest over de opening die de minister
heeft gemaakt.Mevrouw Sylvester (PvdA):Het gaat om de impact van uw opmerkingen. Zegt u nu dat u blij bent met
het instrument van de toezichthouder, maar dat hier nog wel wat correcties
in aangebracht moeten worden, of zegt u dat de toezichthouders voor u niet
hoeven? Als u het laatste zegt, zijn wij volgens mij weer terug bij af.De heer Van der Lans (GroenLinks):Ik kan mij geen enkele zin uit mijn betoog herinneren die deze laatste
conclusie zou rechtvaardigen.Ik maak mijn redenering af. Het ging over een artikel in Het Financieele
Dagblad met als inhoud dat er een soort angst bestaat om afspraken te maken.
Die angst zou terug zijn te voeren op het feit dat de NMa op het oog niet-economische
factoren herleidt tot economische, zoals de kostprijs. Zo kan de NMa vrijwel
altijd argumenten vinden voor kartelvorming.Dit soort problemen wordt veroorzaakt, omdat de Mededingingswet weliswaar
niet-economische gronden accepteert als reden om brancheafspraken te maken,
maar deze vervolgens maar heel beperkt omschrijft, waardoor onzekerheid gaat
regeren. In het model-Brinkhorst hoort het volgens mij tot de
politieke verantwoordelijkheid om in het kader van gewenst beleid toezichthouders
beter aan te sturen op dit punt, bijvoorbeeld door het opstellen van een positieve
lijst van niet-economische belangen, zoals duurzaamheid, biodiversiteit, dierenwelzijn
en het tegengaan van kinderarbeid, zodat branches en bedrijven weten welke
onderwerpen in aanmerking komen voor afspraken binnen een branche of tussen
bedrijven. Ik zou het interessant vinden van deze minister te vernemen hoe
hij tegen dit punt aankijkt en of hij in deze richting initiatieven zou willen
nemen.Voorzitter. Hier laat ik het bij. Ik heb nog wel een aantal vragen over
de JSF, maar ik heb begrepen dat de minister die al op zijn bureau heeft liggen.
Misschien kan hij deze niet gestelde vragen toch beantwoorden.Voorzitter: Timmerman-BuckDe heer Luijten (VVD):Voorzitter. Deze minister moet zich een gelukkig man voelen. Hij beheert
een portefeuille die veel onderwerpen bevat. Er zijn eigenlijk maar weinig
onderwerpen die niet bij een begrotingsbehandeling Economische Zaken aan de
orde kunnen worden gesteld. Omdat de minister vandaag ook zijn staatssecretaris
vervangt die met zwangerschapsverlof is, mag hij ook overal over spreken.
Wij wensen de staatssecretaris overigens een wolk van een baby toe. Wij hopen
haar, en tevens collega, opa Van Gennip, binnenkort hiermee te mogen feliciteren.De verleiding is groot vandaag een veelvoud van onderwerpen aan de orde
te stellen, zoals dat bij de behandeling van de begroting aan de overzijde,
alweer vier maanden geleden, is gebeurd. Een aantal onderwerpen is al de revue
gepasseerd. Dat zal ik echter niet doen. Het economisch beeld is sinds het
uitbrengen van de begroting op Prinsjesdag ook al weer gewijzigd.Twee weken geleden spraken wij met deze minister uitgebreid over de kenniseconomie.
Later komen wij nog te spreken over belangrijke dossiers als mededinging,
energie, telecommunicatie en industriebeleid. In dat kader wordt de lang verbeide
industriebrief verwacht. Ik zal mij daarom in eerste termijn beperken tot
een drietal onderwerpen: de stand van de economie, ondernemerschap en het
vestigingsklimaat.Mijn fractie is blij met de toon die de missive ademt. Het is duidelijk
dat Economische Zaken haar rol aan het herpakken is. Het gaat niet meer om
de terugtrekkende overheid, ook niet om de regulerende overheid, maar om de
faciliterende overheid. De heer Van der Lans ziet een trendbreuk, maar ik
heb dit vier jaar geleden ook al gezegd. Ik zie die trendbreuk niet, maar
wij zijn beide positief over de weg die wordt ingeslagen. Juist als er sprake
is van steeds meer marktwerking is er behoefte aan een sterke overheid, niet
om te doen wat de markt kan doen, maar om de kaders waarbinnen de markt kan
opereren aan te geven. Er is behoefte aan een sterke overheid om het publieke
belang dat wij hier met zijn allen democratisch vaststellen, te borgen en
om gezonde concurrentie op die markt mogelijk te maken en te garanderen. De
kwaliteit van wet- en regelgeving is daarvoor van groot belang, niet alleen
hier in Den Haag, maar ook in Brussel. Als het om de kwaliteit van wet- en
regelgeving gaat, komt de Eerste Kamer om de hoek kijken.Alle stukken die de regering de laatste maanden heeft geproduceerd, spreken
dezelfde, pessimistische taal. Niet alleen in de begroting 2004, maar ook
in december meldde de staatssecretaris in de nota In actie voor ondernemers!:
"Het gaat niet goed met de Nederlandse economie. Het huidige jaar" (2003 dus)
"lijkt economisch gezien een verloren jaar te worden en ook de vooruitzichten
voor 2004 zijn niet hoopgevend. Nederland presteert ook in vergelijking met
Europese partners slecht. Alle zeilen moeten bijgezet worden om het economisch
tij te keren."Nu weet ik dat er geen twee economen in ons land zijn die er gelijke opvattingen
op nahouden, maar toch viel de VVD-fractie in december de optimistische toon
op van de president van De Nederlandsche Bank, de heer Wellink. Hij sprak
over een "prille lente". Nu maakt één zwaluw nog geen zomer,
maar ook de minister van Financiën, toch niet de meest losbandige bewindspersoon
in dit kabinet, liet ons via een landelijk ochtendblad op 15 januari weten
dat wij het dieptepunt wel voorbij waren.Ook het laatste kwartaalbericht van De Nederlandsche Bank nuanceerde het
beeld dat in de begrotingsstukken wordt geschetst enigszins. DNB constateerde
dat voor het grootbedrijf door de aantrekkende wereldhandel het ergste achter
de rug is, maar dat het midden- en kleinbedrijf, dat vooral produceert voor
de binnenlandse markt, nog zware tijden tegemoet gaat. Een op de drie MKB-bedrijven
zit in de rode cijfers en 30% van de ondernemingen geeft te kennen binnen
twee jaar productiecapaciteit naar het goedkopere buitenland te verplaatsen.
Met 8872 bedrijven die over de kop gingen, was 2003 een recordjaar. De werkloosheid
in Nederland behoorde in 2003 nog tot de laagste in de EU, maar de laatste
maanden zijn wij snel bezig deze achterstand in te halen. Vooral de snel stijgende
jeugdwerkloosheid baart de VVD-fractie zorgen. Op dit moment is één
op de tien jongeren werkloos en wij moeten koste wat kost voorkomen dat deze
groep de aansluiting met de arbeidsmarkt gaat verliezen.De VVD-fractie vraagt de minister hoe wij één en ander moeten
duiden. Is het allemaal kommer en kwel of zijn er voor ons land inderdaad
lichtpuntjes aan de horizon? Is er sprake van een structureel economisch herstel
en houden wij daarbij gelijke tred met de andere EU-landen? Ik vraag dat,
omdat uit de stukken die de laatste twee jaar verschijnen het beeld naar voren
komt dat onze economische structuur niet flexibel genoeg is om het herstel
weer snel op te kunnen pakken. Het herstel komt later of blijft achter omdat
onze economische structuur verouderd is. Zo kon de staatssecretaris op 20
januari trots melden dat de investeringen uit het buitenland weer aantrekken,
maar zij moest een paar alinea's verderop ook meedelen dat de buurlanden meer
van de recente verbeteringen van de economie profiteren dan wij. Dat betekent
dus gewoon dat wij het slechter doen dan onze concurrenten. Mijn fractiegenoot
Biermans heeft hier bij de behandeling van het Belastingplan in december ook
al bij stilgestaan. Het CBIN heeft daarna nog bevestigd dat wij achterblijven
ten opzichte van onze concurrenten wat betreft de fiscale faciliteiten, maar
dat is in december aan de orde geweest.Golden wij een paar jaar geleden nog als voorbeeld; steeds vaker horen
wij nu geluiden dat onze uitgangspositie structureel niet op
orde is. Ook de missive bij de begroting duidt daarop. Kan de minister eens
aangeven wat de dieper liggende oorzaak hiervan is en wat het kabinet hieraan
denkt te kunnen doen? Naar de mening van de VVD-fractie is een van de oorzaken
dat het huidige aantal mensen dat actief bezig is met het opzetten van een
eigen onderneming in vergelijking met andere landen bedroevend laag is. Aan
de onderkant wordt dus weinig vernieuwd en verjongd. De minister gaf twee
weken geleden tijdens het kennisdebat nog aan dat slechts een bedroevend laag
percentage van 9 van de studenten van plan is een bedrijf te beginnen. Uit
de nieuwste cijfers van de Global Entrepreneurship Monitor blijkt dat ons
land wereldwijd in de laagste categorie zit als wij het hebben over de mate
van ondernemerschap. Wij doen het dus nog slechter ten opzichte van andere
landen dan in de nota van het ministerie van december 2003 In actie voor ondernemers
werd beschreven. Wij zijn nu echt bijna hekkensluiter!Banenplannen zijn mooi, maar de echte werkgelegenheid moet van het bedrijfsleven
komen. Ons midden- en kleinbedrijf is historisch gezien de banenmotor van
onze economie. Als de mate van ondernemerschap zo laag blijft, dat wil zeggen
als er steeds minder mensen zijn die een onderneming beginnen of willen beginnen,
dan zullen wij dat straks terugzien in de statistieken. Volgens MKB-Nederland
telde ons land in de periode 1996-2004 steeds meer ondernemingen. De groei
van het aantal ondernemingen lag hoger dan de groei van de werkgelegenheid.
In genoemde periode groeide het aantal ondernemingen met liefst 23,6%, terwijl
de totale werkgelegenheid met 12,1% groeide. Wij zagen echter wel dat de gemiddelde
omvang van de bedrijven kleiner is geworden. Een gemiddeld bedrijf in Nederland
heeft nu minder dan tien werknemers.Er lijkt dus sprake van een paradox: Nederland kent steeds meer ondernemers,
maar wordt volgens dezelfde nota van het ministerie steeds minder ondernemend.
Er lijkt ook een tegenstelling op dit punt te zijn tussen de genoemde nota
van de staatssecretaris van december 2003 en de nota Groot onderhoud voor
de banenmotor van MKB Nederland van november 2003. Kan de minister daar eens
wat langer bij stil staan? Spreken wij wel dezelfde taal op dit punt?De VVD-fractie heeft in ieder geval met vreugde kennis genomen van de
nota van de regering In actie voor ondernemers. Natuurlijk moeten wij de kwaliteit
van regelgeving en publieke dienstverlening voor startende ondernemers verbeteren,
natuurlijk moeten wij administratieve rompslomp terugdringen en natuurlijk
moet het makkelijker worden om aan startkapitaal te komen. Kortom, de uitgangspositie
voor startende ondernemers kan en moet worden verbeterd. Het allerbelangrijkste
naar onze mening wordt in de nota ook geconstateerd: onze cultuur zal ondernemender
moeten worden gemaakt ondermeer door aandacht te besteden aan ondernemerschap
in het onderwijs. De uitwerking van dit punt in de nota vinden wij echter
nogal mager. De intentie is er wel, maar het is nog weinig concreet. Kan de
minister nader op ingaan?De heer Kox (SP):U zegt dat Nederland ondernemender moet worden, dat er iets moet gebeuren
en dat u nu blij bent met de nota, maar ... Volgens mijn berekening is uw
partij op vijf jaar na sinds 1977 aan de macht geweest. Wat hebt u verkeerd
gedaan? Of ligt het allemaal aan deze minister die het beter moet doen? Uw
partij was toch die van de ondernemers? Juist de partij van de ondernemers
is het niet gelukt om te doen wat u nu van deze minister van D66 vraagt.De heer Luijten (VVD):Ik was geen partij. Wij pretenderen een volkspartij te zijn, mijnheer
Kox, maar goed dat pretendeert u ook. Wat wij verkeerd hebben gedaan, weet
ik niet. Wij zijn er niet als enige partij verantwoordelijk voor. Wij zien
alleen dat er in Nederland een systeem aan het ontstaan is waarvan wij het
gevoel hebben dat het niet meer voldoet om het economische herstel dat wij
in dit land dringend nodig hebben te kunnen bevorderen. Er zijn inderdaad
fouten gemaakt. Daar zijn wij allemaal bij geweest. Als het aan andere partijen
had gelegen, was er wellicht nog meer gepamperd en waren er nog meer regeltjes
geweest. Wij hebben die vrijheid wel bepleit, dat geef ik toe. Wij zijn onderdeel
van dat systeem geweest, maar hier is natuurlijk sprake van een collectieve
verantwoordelijkheid die je niet bij één partij kunt neerleggen.
Ik leg de verantwoordelijkheid zeker niet bij deze minister, want ik ben blij
met de richting die dit kabinet op gaat.De heer Kox (SP):Maar u bent het eens met mijn constatering dat de VVD die in de afgelopen
27 jaar 22 jaar aan de macht is geweest er niet in is geslaagd dat te doen
wat u vindt dat er moet gebeuren om te bereiken dat ondernemers in dit land
weer gaan ondernemen.De heer Luijten (VVD):De VVD is nooit weggelopen voor het maken van vuile handen. Dat zijn wij
nooit geweest. Wij zijn de afgelopen jaren inderdaad aan het bewind geweest
en wij zien dat de wereld in beweging is. Wij zien ook dat oplossingen van
twintig jaar geleden niet meer passen in de huidige tijd. Wij lopen echt niet
weg voor die verantwoordelijkheid. Ik raad u aan om die verantwoordelijkheid
ook eens te pakken, dan kunnen wij zien hoe u het ervan af gaat brengen.De heer Kox (SP):U nodigt mij uit voor het volgende kabinet en ik ben er meteen voor in.De heer Luijten (VVD):Oké, gaan wij doen.De heer Van der Lans (GroenLinks):Ik ben geen econoom. Misschien kunt u het mij uitleggen. Nog slechts korte
tijd geleden was onze economische structuur, die nu ook allerlei signalen
van herstel geeft, goed voor een economische groei in dit land van ongekende
omvang, zelfs groter dan in de met ons concurrerende landen. Wij spraken toen
allemaal lovende taal. Nu zijn wij vijf jaar verder. Er is een internationale
economische crisis gaande. Als gevoelig land zijn wij daarvan de dupe, dus
ons dal is misschien iets dieper dan in de met ons concurrerende landen die
er minder van afhankelijk zijn, maar wij gaan nu langzamerhand weer omhoog.
Wat is eigenlijk het probleem? Is die structuur van ons die vijf jaar geleden
nog zo'n economische groei kon voortbrengen nu ineens zo ongezond dat er van
alles moet gebeuren? Of zien wij hier normale economische wetmatighe den en is er eigenlijk helemaal niet zoveel reden voor paniek?De heer Luijten (VVD):Mijnheer Van der Lans, Philips was ook een gezond bedrijf dat jarenlang
winst maakte. De afgelopen twee jaar maakte Philips 5 mld verlies. Philips
heeft het roer omgegooid en maakt nu weer winst. Er is geen structuur die
voor de eeuwigheid geldt, en zeker niet in de economie. Misschien hebben wij
ons wel collectief met ons allen in slaap laten sussen doordat het zo goed
ging. Misschien zijn wij niet hard genoeg geweest voor onszelf en hebben wij
ons daarom niet afgevraagd of wij nog wel competitief waren en wat onze concurrenten
deden. Als het goed gaat, laat je je vaak in slaap sussen en ben je te weinig
kritisch voor jezelf. Daarvan zijn wij allemaal de dupe. De VVD heeft er ook
bij gezeten en GroenLinks heeft erbij gezeten. Als het aan uw partij had gelegen,
hadden wij waarschijnlijk nog veel meer in de collectieve uitgaven gestopt
dan wij nu al doen en hadden wij misschien nog veel dieper moeten snijden.
Er is geen structuur die voor de eeuwigheid geldt en er is geen panacee, zeker
geen economisch panacee, waarmee het voor altijd goed gaat.De heer Kox (SP):U hebt de neiging om te wijzen naar anderen. U zegt: als anderen het voor
het zeggen hadden gehad, dan was er nog meer gepamperd en dan was er nog meer
geïnvesteerd in...De heer Luijten (VVD):Ik zeg juist dat wij medeverantwoordelijk zijn.De heer Kox (SP):U noemt ook die andere zaken.De heer Luijten (VVD):Natuurlijk, u noemt mij.De heer Kox (SP):Zou het als wij spreken over economische zaken niet goed zijn dat u met
uw specifieke kennis over het ondernemersdom in Nederland aangaf dat wij eigenlijk
enigszins luie ondernemers hebben gehad? Terwijl hier het aandeel kapitaalinkomen
van het nationaal inkomen ruim hoger lag dan in de rest van Europa en de VS,
zijn onze ondernemers er toch in niet geslaagd dat extra kapitaal te investeren.
Onze investeringen zijn namelijk gelijk gebleven. Is niet veeleer het probleem
dat onze ondernemers te lui zijn om te ondernemen en meer een "Jan Salie"-geest
uitstralen zoals in de 19de eeuw? Dat ligt niet zozeer aan de publieke sector
of aan de hoge lonen, maar aan de ondernemers zelf. Die cultuur moet veranderen.De heer Luijten (VVD):U zegt dat ik te veel naar anderen wijs. Welnu, u wijst nu juist te veel
naar anderen door met de bekende tegenstelling tussen kapitalisme en socialisme
te komen en te stellen dat het aan de ondernemers ligt. Naar mijn mening ligt
het helemaal niet aan de ondernemers. Zij moeten de ruimte hebben en wij moeten
ze daarbij faciliteren. Natuurlijk zijn er ondernemers die hebben zitten slapen,
maar ik wil in dezen niet de vinger wijzen naar één groep die
hiervoor verantwoordelijk zou zijn. Wij hebben er allemaal bij gezeten en
wij zijn hier als politiek collectief verantwoordelijk voor een set van regelgeving
en overheidsmaatregelen die de motor weer op gang kan brengen. Daar sta ik
voor en dat doe je als totaal, als collectief.Wat de VVD-fractie in alle stukken mist is het gegeven dat ondernemen
ook leuk kan zijn. Als je al die nota's leest en je steeds maar hoort dat
de administratieve rompslomp enorm is, de werktijden lang en de lasten hoog
zijn, kortom als je alleen maar hoort dat het allemaal kommer en kwel is,
dan kan ik me voorstellen dat de moed je als jonge of potentiële ondernemer
in de schoenen zakt en je er maar niet meer aan begint. Dan bevorder je alleen
maar risicomijdend gedrag en als er nou iets niet past bij ondernemen is het
dat. Het kan toch niet het doel zijn de risicomijdende cultuur in ons land
te bevorderen? En dat risicomijdende gedrag dat nemen wij niet alleen steeds
meer waar bij beginnende ondernemers maar helaas ook bij topondernemers die,
ook al presteren zij slecht, toch bonussen ontvangen. Schandalen bij Ahold
en Parmalat zijn ook niet bevorderlijk voor het imago van het bedrijfsleven
en mogen wat de VVD-fractie betreft ook keihard aan de kaak worden gesteld.
Maar daarmee is het bedrijfsleven in zijn totaliteit nog geen vrijgevochten
bende.De VVD-fractie is op dit punt verheugd met de totstandkoming van de code-Tabaksblat.
Deze zelfregulering is streng maar rechtvaardig en door deze code als bedrijfsleven
te accepteren kunnen wij als land weer frontrunner zijn. Dat deze code de
komst van buitenlandse ondernemingen zou afschrikken, daar geloof ik niks
van. En als het wel zo is, dan is het goed dat die ondernemingen die deze
code niet willen onderschrijven zich niet in ons land vestigen.De heer Kox (SP):Vindt u dan dat Akzo Nobel nu het land moet verlaten? Vandaag staat namelijk
in de krant dat dit bedrijf besloten heeft om zich niet te houden aan de code-Tabaksblat
met betrekking tot het aantal commissariaten dat iemand mag hebben. U zegt
dat de code hard maar rechtvaardig is. Maar wat moet er in uw ogen gebeuren
als bedrijven zich niet aan die code houden, juist om die vrijgevochten bende
te voorkomen?De heer Luijten (VVD):Ik bewonder uw dialectisch denken, waar wat u nu schetst is niet het geval.
De code schrijft juist voor dat als een bedrijf zich op een bepaald onderdeel
niet aan die code kan of wil houden, het daarover publiekelijk verantwoording
aflegt en daarvoor publiekelijk terecht kan worden gewezen. Akzo houdt zich
op dit punt dus perfect aan de code-Tabaksblat.De heer Kox (SP):De sanctie is dan volgens u dat het desbetreffende bedrijf terecht wordt
gewezen, in de zin dat wij allemaal roepen "foei Akzo" en dat het daarmee
is afgedaan.De heer Luijten (VVD):Moet u eens kijken als er in Nederland massaal "foei" tegen een bedrijf
wordt gezegd en wat dit doet met de beurswaarde van dat bedrijf.De heer Kox (SP):Wij kunnen nu dus publiekelijk tegen Akzo zeggen: "dat had je niet moeten
doen, Akzo."De heer Luijten (VVD):Ik vind dat Akzo perfect kan doen wat het nu doet. Het houdt zich namelijk
volstrekt aan de code-Tabaksblat. Met redenen omkleed geeft het namelijk aan
dat het bijvoorbeeld een president-commissaris een jaar langer laat zitten
dan in de code is aangegeven.De heer Kox (SP):Dan is het niet hard en rechtvaardig maar boterzacht.De heer Luijten (VVD):Nee, de code is streng en rechtvaardig en je kunt er van afwijken.Voorzitter. De houding dat ondernemen leuk en inspirerend kan zijn, kom
ik nog te weinig tegen in de stukken. Ik zeg dit niet alleen tegen de regering
maar ook tegen de ondernemersorganisaties, die toch vaak praten alsof het
een en al ellende is. Praat vooral positief over het ondernemerschap. Geef
ook aan dat het geen schande is als het een keertje niet lukt. Als je in ons
land op je gezicht gaat als ondernemer, ben je voor veel instanties vaak voor
altijd besmet. Eens failliet lijkt in Nederland altijd failliet en dat is
niet terecht. Natuurlijk zullen er altijd mensen zijn die het nooit leren,
maar die mogen niet maatgevend zijn.Daarmee kom ik op het vestigingsklimaat in ons land. Zoals gezegd, zijn
wij de laatste jaren als een speer gedaald op de ladder van meest geliefde
landen om een onderneming te vestigen. In 2000 stonden wij op de lijst van
The Economist nog op de eerste plaats. Het belastingklimaat wordt vaak als
een oorzaak genoemd, maar een gunstig belastingklimaat is niet alleen zaligmakend.
Er is natuurlijk meer voor nodig. Denk aan de beschikbaarheid van goede bedrijventerreinen,
veiligheid, de kosten van arbeid en – een belangrijke runner up –
goede bereikbaarheid.Tijdens het kennisdebat heeft mijn fractiegenote Heleen Dupuis al uitgebreid
stilgestaan bij het vestigingsklimaat voor R&D-bedrijven en dat zal ik
nu niet meer herhalen. In de missive bij de begroting wordt op pagina 18 gesteld:
"EZ wil Nederland als vestigingsplaats weer terug aan de top brengen." Dat
is nog eens ambitie. De regering noemt de volgende acties die noodzakelijk
zijn om dat doel te bereiken: het aanpakken van knelpunten bij starters; het
verminderen in 2008 van 20% tot 25% van de criminaliteit; het terugdringen
van de administratieve lasten met 25% in 2007; vernieuwing van het regionale
beleid; corporate governance; maatschappelijk verantwoord ondernemen en internationaal
ondernemen.Wat er allemaal onder die kopjes in de missive staat, is allemaal nuttig
en nodig, maar wij vinden het nog steeds vrij algemeen. Ik zou als Amsterdammer
willen zeggen: geen woorden maar daden. Onze vraag is: wat gaan wij concreet
doen? Papier en plannen genoeg, maar papier is geduldig, wij wachten op daden!
Wij zijn er in ons land goed in om voor iedere oplossing tien nieuwe problemen
te bedenken en daar weer een nota over te schrijven. Ik zeg tegen de minister:
aan nota's geen gebrek, ga ze nu maar uitvoeren.Wij missen daarbij nog node de prioriteiten. Voor welke projecten kiezen
wij nu echt? Of kiezen wij zoals gebruikelijk voor alles een beetje? Passen
bijvoorbeeld de keuzes die in het MIT worden gemaakt in het beleid van EZ?
Kiezen wij voor een zweeftrein of kiezen wij voor de HSL? Of kiezen wij voor
twee keer niks?Het rapport Gebiedsgerichte economische perspectieven is nog maar twee
jaar geleden uitgebracht. Zijn de doelstellingen die daarin staan dan gehaald?
Is er meer samenhang, meer focus en meer resultaatgerichtheid in de nationale
agenda aangebracht? Waar kunnen wij in de begroting 2004 cijfermatig onderbouwd
zien dat er nu echt prioriteiten worden gesteld? Als ik de stukken bezie,
kan ik mij toch niet aan de indruk onttrekken dat alle deelbelangen weer aan
bod komen. De minister is het hier vast niet mee eens en wij laten ons op
dit punt graag door hem overtuigen. Van hem vernemen wij ook graag welke concrete
projecten nu worden opgepakt en waar wij hem op mogen afrekenen.Voor een gunstig vestigingsklimaat missen wij een identiteit met aanzuigende
werking. Wij moeten weer een smoel krijgen. Nu lijkt het vaak een Januskop.
Wat is nou de identiteit van de Randstad in het Europa van de concurrerende
regio's? Deze regio moet concurreren met Londen en Frankfurt op het gebied
van financiële dienstverlening; met Parijs en Milaan die bekend staan
om de mode, design en cosmetica, met Brussel de Europese hoofdstad en met
Berlijn de congresstad. Identiteit is onderscheidend vermogen. Boston wordt
in één adem genoemd met geneeskunde en Silicon Valley met hightech.
Maar wat is nu de gewenste identiteit van de concurrerende Europese regio
Randstad? Hoe past het rapport over de Deltametropool hierin? Hoe willen wij
bekend staan? Waar willen wij als Nederland in één adem mee
worden geïdentificeerd of om in marketingtermen te spreken, wat is onze
unique selling proposition?Time publiceerde onlangs een lijst wereldwonderen. Nederland stond tot
mijn niet geringe verbazing in de top 10. De wereld kent ons van ons waterbeheer,
van Hansje Brinkers en de Deltawerken. Als wij daar goed in zijn, waarom pakken
wij dan geen zaken op die dit positieve beeld ondersteunen? Ik noemde water
als voorbeeld, maar het kan ook architectuur of voeding zijn. Als wij maar
kiezen. Ambitie, ondernemerschap en excellentie, in die volgorde, daar komt
het wat de VVD betreft op neer.In het rijtje van acties die nodig zijn om Nederland als vestigingsplaats
weer terug te brengen aan de top mist de VVD-fractie de verbetering van de
bereikbaarheid. Over zee en door de lucht is ons land redelijk bereikbaar,
maar over de weg duurt het allemaal steeds langer. De HSL-Zuid zou in 1997
al zijn gerealiseerd, maar we mogen blij zijn als dit in 2007 een feit is.
Onze concurrenten Londen, Parijs en Frankfurt zijn allemaal al lang aangesloten
op hoge snelheidslijnen en bouwen hun voorsprong op ons gestaag uit, terwijl
wij sowieso al op achterstand staan, omdat Nederland geen knooppunt, maar
een eindpunt is. Vergeleken met andere Europese hoofdsteden is in ons land
de woon-werkreistijd hoog en de afgelopen jaren relatief het meest verslechterd.
Statistisch wordt dat alleen nog maar erger.Kortom, wij beginnen steeds minder toegankelijk te worden en dat is niet
goed; niet goed voor de bestaande economische bedrijvigheid, maar ook niet
voor het aantrekken van nieuwe bedrijvigheid. Mijn fractie heeft daarom haar
hoop gevestigd op de nota Ruimte en de nota Mobiliteit die binnenkort zullen
verschijnen. Wanneer kunnen wij deze verwachten? Ik heb gehoord dat er vertraging
optreedt. Wij hopen dat Economische Zaken een belangrijke duit in het zakje
heeft kunnen doen, maar nog meer hopen wij dat er wordt doorgepakt, dat er
echt keuzes worden gemaakt en dat er ook sprake is van integraal beleid van
de belangrijkste spelers V&W, VROM en EZ. Kan de minister aangeven hoe
EZ bij de totstandkoming van de nota Ruimte betrokken is? Kan de minister ook aangeven hoe de bestuurlijke slagkracht in de economische
regio's wordt verbeterd? Op welke wijze zal het kabinet bevorderen dat de
koers die straks wordt ingeslagen en de prioriteiten die worden gesteld ook
worden omgezet in daden? Zoals ik al zei, aan goede voornemens is meestal
geen gebrek, maar wij missen met zijn allen vaak het vermogen om deze goede
voornemens om te zetten in concrete daden, omdat ze verzanden in allerlei
procedures op nationaal, regionaal of lokaal niveau.De heer Van der Lans (GroenLinks):Veel deskundigen hebben zich over de mobiliteit gebogen. Het blijkt dat
beprijzen een van de meest effectieve maatregelen is. Begrijp ik uit het betoog
van de heer Luijten dat het denken van de VVD over deze effectieve maatregel
is veranderd?De heer Luijten (VVD):Het denken van de VVD verandert continu. Wij blijven denken en er verandert
nogal eens wat. Ik heb begrepen dat een van mijn collega's aan de overzijde
van het Binnenhof, de heer Hofstra, vandaag een plan heeft ingediend. Wij
blijven dus denken. Beprijzing is nooit een vies woord geweest. De vraag is
alleen op welke wijze. Het bezit of het gebruik van een auto kan beprijsd
worden. Ik vind discussie daarover prima, maar het gaat mij erom dat er een
keer gekozen wordt. Wij moeten niet eindeloos blijven emmeren en heen en weer
schuiven.De heer Van der Lans (GroenLinks):U stelt veel vragen, maar het gaat ook om de antwoorden en om het richting
geven. Bij beprijzen is het idee dat de gebruiker betaalt. Daarvoor kunnen
allerlei modaliteiten worden verzonnen. Het zou een fantastische doorbraak
zijn als de VVD over dit punt riant en ruim wil nadenken. Dan kunnen wij verder.
Nu zit het vast.De heer Luijten (VVD):Er zit niets vast. Wij denken niet in dogma's. De heer Hofstra heeft vandaag
een plan gelanceerd waarin drie elementen zijn opgenomen. Eén daarvan
is dat mobiliteit beprijsd moet worden. Wij moeten de systeemkeuze echter
aan deskundigen overlaten. Er moet een knoop worden doorgehakt. De negatieve
gevolgen van een keuze die mij misschien iets minder aanstaat, zullen geringer
zijn dan wanneer wij eindeloos blijven emmeren over de keuze voor een bepaalde
oplossing. HSL-treinen zijn ook niet goedkoop. Ieder vervoer heeft zijn prijs
en die zal betaald moeten worden. Nu is er echter gebrek en het wordt onbetaalbaar.Voorzitter. Nogmaals, mijn fractie steunt de richting die het op lijkt
te gaan, maar op welke daden mogen wij deze minister straks afrekenen?Nog een paar opmerkingen over het terugdringen van de administratieve
lasten. In de Tweede Kamer is daar uitvoerig over gediscussieerd, niet in
het minst door mijn partijgenoot Aptroot, die ook met concrete voorstellen
is gekomen. Nu is weliswaar de minister van Financiën de trekker van
dit dossier, maar het regardeert ook EZ, wan het is immers één
van de acties die als prioriteit in dezelfde begroting worden genoemd.De regeldruk in ons land is enorm! Op 1 december 2003 golden in Nederland
1790 wetten, 2680 AMvB's en 7664 ministeriële regelingen. In totaal waren
er 138.794 wettelijke bepalingen van kracht. Dit overzicht is te vinden op
www.wetten.nl. De verdragen, Europese regelgeving, de regelingen van ZBO's,
mijnheer Van der Lans, lagere overheden enz. zijn hierin nog niet meegenomen.De heer Kox (SP):Welke onverlaten hebben ons in de afgelopen 20 jaar met al die regels
en wetten opgezadeld? Zijn dat de socialisten van mijn partij geweest, de
links-liberalen van GroenLinks, de ChristenUnie of uw partij?De heer Luijten (VVD):Wij hebben daar evengoed aan meegedaan, maar als het aan u had gelegen,
waren er nog veel regels geweest.De heer Kox (SP):U bent echt een burgemeester in oorlogstijd. Als u er niet was geweest,
was het nog veel slechter geweest!De heer Luijten (VVD):Nee, ik kijk de dialectiek van u af.De heer Kox (SP):U somt alle wetten op die er zijn en u zegt dat die allemaal niet deugen.De heer Luijten (VVD):Dat zeg ik helemaal niet.De heer Kox (SP):U zegt dat er iets aan moet gebeuren, maar u hebt ze zelf bedacht en aangenomen.
U bent de auctor intellectualis van dit alles. Kortom: als men op economisch
terrein iets anders wil – bijvoorbeeld een ondernemend Nederland –
moet men vooral niet met de VVD verder gaan. Dat is toch eigenlijk uw boodschap?De heer Luijten (VVD):Ik zal u aan deze boodschap houden als u om meer en striktere regelgeving
vraagt en de regeldichtheid wenst te bevorderen. Ik zeg niet dat al die regels
slecht zijn. Ik zeg dat cijfers niet zoveel zeggen. Als wij de marktwerking
bevorderen, moeten wij die natuurlijk wel reguleren. Ik durf de stelling aan
dat meer marktwerking de regelgeving niet heeft stopgezet, maar meer regels
heeft gevraagd. Er zijn heel veel regels die hartstikke nuttig zijn, maar
er zijn ook regels waar wij last van hebben en die geld kosten. Daar gaat
het mij om. Het gaat mij niet om de totaliteit, maar om een aantal regels
die last geven en geld kosten.Volgens de laatste gegevens zijn de administratieve lasten voor het bedrijfsleven
17,1 mld euro per jaar. Dat is maar liefst 4 mld euro meer dan tot voor kort
door het kabinet werd aangenomen: in de stukken is het bedrag 4 mld euro lager.
Daar komt nog bij dat nu blijkt dat zo'n 8 mld euro daarvan niet direct door
ons te beïnvloeden is omdat dat deel zijn oorzaak vindt in Brusselse
regelgeving. Mijn fractie is verheugd dat de minister van Financiën er
vorige maand in is geslaagd om de Nederlandse doelstelling van 25% reductie
tot een Europese doelstelling te maken. Toen ik dat op 27 januari las in het
Financieele Dagblad was ik tevreden, maar tegelijkertijd stomverbaasd, want
in het bewuste artikel stelt een regeringswoordvoerder droogjes vast dat bij
het formuleren van de 25%-reductiedoelstelling de regering zich niet heeft
gerealiseerd hoe groot het aandeel van de kosten uit Brussel is. Toen ik dat
las, dacht ik: dat kan niet waar zijn! Het roept echter ook de vraag op wat
de regering doet als het Brusselse deel onvoldoende wordt verlaagd. Denkt
de minister dan nog steeds de 25% te kunnen halen en hoe gaat hij dat dan
voor het terrein van Economische Zaken doen?Wij wachten de antwoorden van de regering met belangstelling af.De heer Kox (SP):Mevrouw de voorzitter. Ik hoop dat ik in de toekomst collega Luijten kan
uitnodigen om samen naar bijeenkomsten te gaan om het volk toe te spreken.
Dan laat ik hem zijn kritiek vertellen op het regeringsbeleid van de afgelopen
25 jaar; daarna zeg ik: wij zijn een alternatief. Ik vond het plezierig om
te horen. Zelfkritisch vermogen siert ons allen en ik ben blij dat de VVD
dat in ruime mate heeft.De heer Luijten (VVD):Ik gun de heer Kox graag zijn finest hour; dat is bekend. Hij mag constateren
dat het denken van liberalen niet stilstaat. Er is geen sprake van een dogma,
vastgestelde leer of filosofie, maar van een vrij gedachtegoed. Ik ben blij
dat ik tot die stroming behoor.De heer Kox (SP):Ik ook. Ik ben erg blij met liberalen die zo kritisch tegen hun eigen
verleden aan kunnen kijken. Daar moeten wij echt ons voordeel mee doen.Over voordelen gesproken: het is een voordeel, maar ook een voorrecht
om bij de behandeling van de begroting voor Economische Zaken te kunnen debatteren
met iemand die hier niet pas komt kijken, maar die al decennia meegaat in
de Nederlandse politiek en meebepaalt welke politiek in dit land bedreven
wordt. De minister was in de jaren zeventig immers al staatssecretaris in
het kabinet-Den Uyl. Dat was in de tijd dat mijn fractiegenoot Ronald van
Raak ongeveer zo ver was als het kind van de staatssecretaris op dit moment
is. Het kan best dat zij een veel leuker kind krijgt. Ik wil dus helemaal
geen vergelijking maken. De minister mag haar van ons erg veel sterkte toewensen.
Later was hij minister in het tweede kabinet-Kok. Hij is nu weer minister.
Hij was ambassadeur voor de EU in Japan, Kamerlid, fractievoorzitter, lid
van het Europees Parlement en zelfs nog hoogleraar in Tilburg, ongeveer het
hoogste wat je in een menselijk bestaan kunt worden. Kortom: wij hebben nu
de gelegenheid om te debatteren met iemand met wie wij over grote lijnen,
historische perspectieven en ambities kunnen praten. In die zin sluit ik mij
niet aan bij de opmerking van collega Van der Lans dat wij eigenlijk over
vier jaar moeten terugkomen om met de minister te praten en om te bekijken
wat hij ervan gemaakt heeft. Dat vind ik wel verstandig, maar ik vind het
plezierig dat wij hier over ambities kunnen praten die deze minister in deze
begroting uiteenzet. Dat is lang niet altijd zo in de politiek, waar de waan
van de dag vaak het zicht op gisteren en morgen bederft. Dat geldt natuurlijk –
ik probeer collegiaal te blijven – vooral voor de overkant en niet voor
ons. Ik vind het in ieder geval plezierig om met deze minister in grote lijnen
over de begroting van Economische Zaken te kunnen discussiëren.De toelichting op de beleidsagenda voor 2004 begint met de vaststelling
dat de huidige problemen van de Nederlandse economie niet alleen conjunctureel
maar in belangrijke mate ook structureel van aard zijn. Dat betekent dat er
werk aan de winkel is voor de minister. Als hij het nog niet wist, moet hij
het wel door de bijdrage van collega Luijten begrepen hebben! Er is voor de
minister werk aan de winkel, omdat hij zichzelf verantwoordelijk noemt voor
het scheppen van voorwaarden voor het realiseren van duurzame economische
groei.De inzet van zijn ministerie moet volgens de minister de katalysator zijn
om de economische groei voort te stuwen. Hij denkt verder met zijn inspanningen
een bijdrage te kunnen leveren aan de bevordering van de marktwerking, het
kennis- en innovatiebeleid, het ondernemingsklimaat en het economische buitenlandbeleid.
De minister waarschuwt ons echter al aan het begin van zijn begroting dat
wij zeker niet te veel van hem mogen verwachten, omdat hij hooguit één
van de relevante partijen is. Ontwikkelingen in de economie worden in zijn
redenering vooral door andere factoren en spelers beïnvloed.Bijsturen door het ministerie is volgens de minister slechts in zeer beperkte
mate mogelijk. Waar komt deze grote bescheidenheid vandaan? De minister loopt
al heel lang mee en daarom klinkt dit in mijn oren alsof hij zich nu al excuseert
en wij niet al te veel resultaten van hem mogen verwachten. Dat is wat al
te defensief, want het lijkt erop dat hij zegt: ik zal mijn best doen. Dat
mogen wij toch zeker wel van hem verwachten, want de huidige salarissen voor
ministers en Kamerleden zijn zo hoog dat het wel het minste is om van hen
te verwachten dat ze hun best doen. Ik hoor daarom graag van de minister waarop
wij hem volgend jaar en niet over vier jaar mogen afrekenen. Welke ijkpunten
mogen wij volgend jaar gebruiken als wij de minister op zijn resultaten afrekenen?
Hoe hoog moet de economische groei geweest zijn? Wat zal het werkgelegenheidsniveau
zijn en welke plaats zullen wij op de diverse hitlijsten van de best scorende
economieën innemen?Ik houd het voor mogelijk dat de bewindsman zal zeggen dat hij dat niet
kan zeggen. Hij zal mij waarschijnlijk voorhouden dat de overheid gewoonweg
niet in de hand heeft wat de economie gaat doen. Ik zeg hem dan echter maar
nu al dat hij daar dertig geleden toch heel anders over dacht. De partij die
hij ooit hielp oprichten, was immers één van de ondertekenaars
van Keerpunt '72. In dit stuk vond ik op pagina 4 het volgende mooie citaat:
"De oorzaak van de machteloosheid van behoudende kabinetten is dat zij zich
tot de gevangenen hebben gemaakt van de bestaande machtsverhoudingen in onze
samenleving. Zij aanvaarden klakkeloos een maatschappijvorm waarin enkelingen
beslissen over de toekomst van velen en maken daar ook dankbaar gebruik van."
Zo dacht onze minister blijkbaar dertig jaar geleden, aangezien hij toen een
belangrijk man in D66 was. Overigens is hij dat nog steeds. Onlangs las ik
zelfs in een in interview met Hans van Mierlo dat Keerpunt '72 er vooral dankzij
D66 is gekomen!De heer Van der Lans (GroenLinks):Mag ik hieruit opmaken dat de heer Kox ook nog achter al zijn geschriften
uit de zeventiger jaren staat?De heer Kox (SP):Als ik dat nu hier aan het adstrueren was, kon ik uw opmerking plaatsen.
Ik geef echter aan hoe deze minister dertig jaar geleden dacht. Ik doe dat
op de meest propere manier door iets tevoorschijn te halen dat hij toen met
verve heeft verdedigd. Het is opvallend dat deze minister dertig jaar geleden
heel anders dacht over economie dan nu.Voorzitter. Ik behoor zelf nog steeds tot de richting die vindt dat de
overheid veel meer moet doen dan naar de pijpen van anderen dansen. De overheid
moet meer doen dan alleen maar voorwaarden scheppen voor anderen,
die vervolgens echt de economie runnen. Ik wil dus meer dan de faciliterende
overheid van de heer Luijten. Ik wil een Hansje-Brinkersoverheid, een deltawerkoverheid,
een overheid die grote dingen durft te doen. Die overheid moet democratisch
gelegitimeerd met gemeenschapsgeld dingen doen waar ze aan de andere kant
van de oceaan over praten. Daar moet ze, mijnheer Luijten, weer zeggen: dat
hebben die Hollanders toch maar geflikt! Zo'n overheid wil ik graag hebben
en dat houdt meer in dan het faciliteren van private partijen om die te kunnen
laten doen wat zij zelf willen. Ik denk dus niet dat ik de minister nu nog
moet houden aan wat hij dertig jaar geleden zei. Hij kan dat nu misschien
als jeugdzonde afdoen, of als een kwestie van voortschrijdend inzicht. Leuk
was het overigens wel wat er toen werd gedaan, zeg ik tegen de toenmalige
staatssecretaris. Het kan best zijn dat hij een stuk ouder en wijzer is geworden,
maar dan vraag ik hem: Als u nu zo veel wijzer bent geworden, waarom zijn
wij op dit moment dan niet zo veel rijker en waarom hebben wij dan nog steeds
zo verschrikkelijk veel economische problemen en zo veel schrijnende sociale
verhoudingen? De heer Luijten noemde nog meer zaken in dit verband. Als wij
zo veel voortschrijdend inzicht hebben gehad, waarom zijn al deze dingen dan
niet opgelost? Zou het niet goed zijn om toch eens terug te blikken naar wat
er dertig jaar geleden werd gezegd, namelijk dat een overheid die de oren
laat hangen naar andere partijen, niet krachtdadig bezig kan zijn.Economie en economische zaken zijn belangrijke kwesties, want er staan
grote belangen op het spel, van heel veel mensen. Als de economie hapert,
verliezen mensen hun baan, komen andere mensen in onzekerheid, nemen belastinginkomsten
af en daarmee de kansen van de samenleving, en dus van ons allemaal, om in
de publieke zaak en in de toekomst te investeren. Van een slecht draaiende
economie worden de meesten van ons slechter, en slechts weinigen beter.Slecht is een haperende economie in ieder geval voor werknemers in ons
land. Dat is op dit moment erg concreet. Maandelijks komen er duizenden mensen
bij die hun baan verliezen Officieel zitten wij nu op 5,7% werkloosheid. Dat
is 1,5% meer dan een jaar geleden. Het is maar een percentage, maar als je
het in aantallen mensen uitdrukt, zijn het 424.000. Dat zijn 424.000 levende
wezens, meestal met een man, een vrouw, een kind, een omgeving en een familie,
die hun baan kwijt zijn en in de huidige omstandigheden hun perspectief voor
de komende jaren in het gedrang zien komen. Het is niet zo dat ondernemers
geen geld hebben om investeringen te doen en daarmee die mensen weer aan het
werk en aan perspectief te helpen. Sinds het begin van de jaren tachtig ligt
het kapitaalinkomensdeel in het nationaal inkomen in Nederland ruim boven
hetzelfde kaptiaalinkomensdeel in andere landen van de Europese Unie en in
de Verenigde Staten. Dat komt omdat jaar op jaar winst op winst is gestapeld
in dit land. Wat dat betreft is er geen beter land om kapitalist te zijn dan
Nederland, zeg ik tegen de heer Luijten. Het probleem is dat men wel winst
op winst stapelt, maar die winst vervolgens niet gebruikt voor het doel waarvoor
een kapitalist, in moderne termen een ondernemer, deze eigenlijk zou moeten
gebruiken, namelijk om te investeren. De investeringsquote is gelijk gebleven.
De ondernemers zijn wel rijker geworden, maar niet actiever. Mijn vraag is
daarom of er weer een soort Jan Saliegeest door ons ondernemerdom waart. In
de negentiende eeuw waarschuwden critici ons daarvoor. Hebben wij daar opnieuw
mee te maken? Waarom investeren onze ondernemers hun overwinsten niet in ons
land en in onze werkgelegenheid en daarmee in de toekomst van zoveel burgers
in dit land? Waar blijven onze maatschappelijk verantwoorde ondernemers nu
wij ze nodig hebben om maatschappelijk verantwoord te ondernemen en niet stil
te zitten?De hoge winsten in Nederland in de jaren negentig hadden voor een belangrijk
deel te maken met de loonmatiging die hier jarenlang sterker was dan in de
ons omringende landen. Is dat voor ondernemers eigenlijk niet een wat al te
gemakkelijke manier geweest om rijk te worden en daarmee een van de vele belemmeringen
voor de innovatie van de economie en van ons bedrijfsleven en daarmee van
de structurele verbetering van de werkgelegenheid? Weliswaar hebben wij in
jaren negentig heel wat nieuwe banen gekregen – Nederland was banenwonder –
maar dat blijken vooral flexbanen in deeltijd te zijn geweest, die wegsmelten
als sneeuw voor de zon als de economie wat tegenzit. Dat zien wij nu, maar
sommigen van ons constateerden het al jaren geleden. Op dit moment zien wij
onze beroepsbevolking dalen; de omvang daarvan gaat weer in de richting van
7 miljoen en dat was het niveau van 2001. Wat wij aan banen overhouden, is
ook niet altijd al te best. Eenderde van onze werknemers heeft volgens het
CBS te maken met gevaarlijke werkomstandigheden en een kwart van onze werknemers
baalt volgens een onderzoek van de Universiteit van Amsterdam in opdracht
van de FNV dusdanig van het werk dat men een andere baan wil hebben. Wat is
er toch gebeurd met onze economie in de tijd dat wij zoveel winsten maakten
en dat wij zo weinig deden om de structurele werkgelegenheid te verbeteren?
Ik vraag de minister ook of hij inmiddels inderdaad zo ver is dat hij radicaal
afscheid neemt van zijn paarse verleden. Hij zegt daar nu van dat er in die
periode te veel door een roze bril is gekeken en dat er sprake was van een
zekere zelfgenoegzaamheid. Ik kan het mij bijna niet voorstellen, maar zat
hij daar toen zelf ook zelfgenoegzaam bij met het idee dat het allemaal goed
gaat? Of wilden de anderen niet naar hem luisteren toen hij constateerde dat
het anders had gemoeten? Misschien kan hij ons daar een inkijkje in geven.
Naar mijn mening was het probleem overigens niet zozeer de kleur van de bril,
maar de wijze waarop de glazen van de bril geslepen waren. Paarse politiek
is achteraf gezien vooral kortzichtige politiek geweest. Ik kan het niet beter
stellen dan de heer Luijten al deed. Ik vrees alleen dat dit kabinet de glazen
overgenomen heeft van Paars en alleen het montuur weer heeft veranderd, maar
misschien kan de bewindsman mij uit die droom helpen.Ik had van dit kabinet meer verwacht. Ik hield niet van Paars, dus ik
mocht wel iets anders verwachten. Er zitten er velen hier die wel iets hadden
met Paars, maar ik gelukkig niet. Ik heb toch de indruk dat wij op economisch
gebied niet echt het roer omgooien en toch vooral blijven kiezen voor de faciliterende
overheid, in plaats van de dynamische overheid die grote dingen
durft te doen. De minister verwacht nogal wat van de Europese Unie. Worden
wij straks niet geconfronteerd met een nog hogere werkloosheid? Er komt immers
niet alleen een uitbreiding, maar de gemiddelde werkloosheid in de EU ligt
al lange jaren tegen de 9% aan. Dat is mijns inziens voor Nederlandse begrippen
massawerkloosheid. Hoe kijkt de minister daar tegenaan? Komt er van de EU
wel zoveel heil en zegen voor onze economie?De heer Luijten (VVD):De heer Kox zegt niet van een faciliterende overheid te houden. Hij wil
liever een overheid die grote dingen gaat doen. Kan hij een voorbeeld noemen?
Wat moet deze ondernemende overheid doen?De heer Kox (SP):Nieuwe Deltawerken, maar dan niet daar waar zij al liggen...De heer Luijten (VVD):Ik wou net zeggen: leggen wij daar een dijk achter?De heer Kox (SP):Nee, ik dacht bijvoorbeeld aan een nieuw Deltaplan voor het beroepsonderwijs
in dit land. 60% van onze jongeren gaat daar naartoe en krijgt er les onder
vaak slechte omstandigheden.De heer Luijten (VVD):Ik doelde louter op ondernemen, niet op onderwijs. Wat moet de overheid
nu doen, waar moet zij geld aan besteden? U zegt dat u overheidsbedrijven
wilt. U wilt geen faciliterende overheid, de markt moet het niet doen, de
overheid moet het doen. Dus dan krijgen wij staatsondernemingen. Noemt u eens
wat.De heer Kox (SP):U zei dat u niet meer van de dogma's was en dat u goed kon luisteren.
Dan moet u luisteren naar wat ik zei. Ik wil een Deltaplan voor het vmbo.
Dat is het schooltype waar de meeste kinderen in dit land naartoe gaan. Het
vmbo is van enorm groot belang voor de toekomst en wij laten het verslonzen.
Dat constateer ik en dat constateren velen met mij. Mijn partij heeft pas
een grote enquête gedaan onder docenten in het vmbo. Die mensen kunnen
de tranen bijna niet meer houden omdat het zo slecht gaat. Daarin moeten wij
investeren. Als wij dat doen...De heer Luijten (VVD):Dan zijn wij toch aan het faciliteren?De heer Kox (SP):Nee.De heer Luijten (VVD):Wij leiden deze mensen op om een baan te vinden in het bedrijfsleven,
in uw staatsbedrijven.De heer Kox (SP):Stelde u een serieuze vraag of wilt u spelletjes spelen? Dat kan ik ook
hoor.De heer Luijten (VVD):Ik stel alleen maar serieuze vragen, net als u.De heer Kox (SP):Dan denk ik dat een Deltaplan voor het beroepsonderwijs in dit land van
het grootste belang is. Ik wil hierover graag de mening van de minister horen.
Als wij een van de excellente kenniseconomieën willen worden, dan moeten
wij knappe koppen hebben en vooral een goed opgeleide werkende klasse. Daar
mankeert het op dit moment aan. Dat is één Deltaplan dat ik
graag zou hebben. Een tweede deltaplan dat ik graag zou zien, zou ertoe moeten
leiden dat Nederland de gezondste bevolking van Europa krijgt. Als onze bevolking
gezond is, draagt dat niet alleen bij aan het bruto nationaal product, maar
ook aan het netto nationaal geluk. Het is economisch van het grootste belang
dat er minder zieke mensen zijn, meer gezonde mensen die langer aan de slag
blijven en zo bijdragen aan onze economie. Dit vereist grote investeringen
in ons stelsel van gezondheidszorg, investeringen die tot nu toe achterwege
gebleven zijn.De heer Luijten (VVD):Ik kan u een heel eind volgen, maar ik wil toch even terug naar mijn vraag.
U creëert een tegenstelling, conform de traditie van de SP, tussen een
faciliterende overheid en een ondernemende overheid. U wilt een gezondere,
goed opgeleide bevolking; dat is een kwestie van faciliteren en het is toch
hopelijk de bedoeling om de mensen aan een baan te helpen. Maar hoe wilt u
dit doen?De heer Kox (SP):Bijvoorbeeld met een deltaplan voor de werkgelegenheid; ik kom steeds
terug op het idee van een deltaplan, maar daarmee zijn wij dan ook beroemd
geworden in Amerika. Met een deltaplan voor werkgelegenheid zouden wij kleine
ondernemers meer mogelijkheden kunnen geven, meer mogelijkheden dan VVD-kabinetten
in de afgelopen vijfentwintig jaar aan die ondernemers hebben gegeven. Ik
kom hier zo dadelijk nog heel even op terug. Ik bedoel maar, het aantal plannen
dat de overheid kan gebruiken om de samenleving beter te maken, is schier
eindeloos. Het is altijd een financieel probleem, maar als wij die plannen
niet uitvoeren, zoals in de afgelopen jaren, wordt het van kwaad tot erger.Nog een vraag over de kleinere ondernemers, want anders denkt de heer
Luijten in zijn schematische analyse van de SP dat ik het alleen maar over
werknemers heb, maar ik maak mij ook erg veel zorgen over kleinere ondernemers.
Hij noemde zelf het aantal ondernemers die over de kop zijn gegaan. Kleine
ondernemers zijn hardwerkende mensen die zichzelf maar al te vaak het recht
op redelijke werktijden en fatsoenlijke werkomstandigheden ontzeggen omdat
"de zaak" nu eenmaal vóór gaat. Ik constateer dat er in dit
land erg veel kleine ondernemers zijn die heel hard werken, die getuigen van
ondernemingszin. Het zijn mensen op wie wij trots zouden moeten zijn, maar
zij hebben het verrekte moeilijk om het hoofd boven water te houden. Als je
telt hoeveel ondernemers er in de afgelopen twintig jaar failliet zijn gegaan,
kom je op nog veel alarmerender getallen uit. Wat gaat de regering voor deze
ondernemers doen? Ik ben wel geïnteresseerd in grotere ondernemers, maar
voor hen kan de regering niet zoveel doen. Maar ik denk dat de kleinere ondernemers
beter kunnen worden geholpen dan met het beleid van de afgelopen jaren.Op 1 juli zal de energiemarkt ook voor consumenten vrijgemaakt worden.
Verwacht de minister hier nu echt zoveel van? Uit een onderzoek van de Consumentenbond
bleek vandaag dat de mensen gek worden omdat er voortdurend aan hen gevraagd
wordt of zij al groene stroom hebben en of zij die wel bij het juiste bedrijf
inkopen. Consumenten blijken erg ontevreden te zijn over de werking van het
marktmechanisme op dit moment. Denkt de minister nu werkelijk dat wij er erg
veel baat bij zullen hebben? En zo hij ons hiervoor geen garanties kan geven,
zijn er dan nog noodgrepen mogelijk om dit proces te stoppen? En
hetzelfde geldt voor de liberalisering van de post, die voor 2007 voorzien
is. Denkt de minister met voortschrijdend inzicht dat wij ook daar echt veel
baat bij zullen hebben?De bewindsman houdt ons voor dat wij voor alle economieën vooral
veel moeten verwachten van het vrijmaken van de wereldhandel, wat volgens
de heer Terpstra 200 tot 650 mld zou opleveren. Dit is een wel erg ruime marge.
Kan hij dit nog wat preciseren? En waar zal dit geld vooral terechtkomen?
Als het inderdaad terechtkomt in de arme landen waarover hij sprak, dan is
het goed, maar als het toch weer terechtkomt op de hoop waar ook de duivel
al het meeste neergelegd heeft, schieten wij er niet erg veel mee op.De heer Schouw (D66):Mevrouw de voorzitter. Toen ik het woord kreeg zat ik nog even na te kauwen
op de warme woorden van de heer Kox richting minister Brinkhorst. Op een gegeven
moment dacht ik: hij gaat hem vragen voor het eerste kabinet-Marijnissen,
dat natuurlijk aanstaande is. Dit is echter nog niet gebeurd, maar misschien
komt het nog.Voorzitter. Het gaat niet goed met onze economie. Uit Amerika zijn de
afgelopen tijd positieve berichten gekomen over een voorspelde economische
groei van 4% daar, maar bij ons blijft het klimaat guur. Binnen de Europese
Gemeenschappen is er een maximale groei van ongeveer 1,8%. Door het kabinet
wordt veel gedaan om die haperende motor weer te laten draaien. Zo wordt 1,6
mld geïnvesteerd in kennis en innovatie en de arbeidsparticipatie wordt
sterk bevorderd.Namens de fractie van D66 en die van de OSF wil ik mij in mijn bijdrage
richten op drie thema's, thema's die onzes inziens de voorwaarden aangeven
voor een gezonde economische groei. Het gaat daarbij om: innovatie, concurrentie
en ondernemerschap. Allereerst zal ik iets zeggen over innovatie.Sommigen zeggen wel eens dat Nederland een van de eerste landen is die
last krijgt van een recessie, maar straks ook weer een van de eerste landen
zal zijn die kunnen profiteren van een opgaande wereldconjunctuur. In het
debat van twee weken geleden is uitvoerig stilgestaan bij het belang van innovatie
voor een gezonde economie. Ik heb toen gezegd dat innovatie niet veel meer
betekent dan het omzetten van een idee in een nieuw product, een product waarom
de internationale markt vraagt. In dat omzetten van een idee in een product
waarom de internationale markt vraagt zijn wij echter niet zo goed.Wat in het debat duidelijk is geworden, is dat de totale kennisketen meer
moet bijdragen aan innovatie, van de universiteiten, die meer moeten samenwerken,
tot de wetenschappers die zich meer moeten bezighouden met praktisch toepasbare
kennis. De minister heeft daarbij terecht indringend aangegeven dat de sense
of urgency bij veel spelers nog ontbreekt.Bij innovatie gaat het natuurlijk ook om keuzen. Alleen al het gebruik
van het woord "kiezen" is voor veel economen genoeg om op het puntje van hun
stoel te gaan zitten. De begroting van EZ doorpluizende, vroeg ik mij af of
op alle punten wel in voldoende mate wordt gekozen. Laat ik één
voorbeeld geven.Bij intensiveringen lees ik dat de scheepswerven gebruik zullen kunnen
maken van de Tijdelijke regeling ondersteuning scheepsbouwsector, TROS, à
60 mln euro. Of ik heb het beleid niet begrepen of het kabinet heeft dat niet
begrepen. Als de Koreanen zo nodig de scheepsbouw willen subsidiëren,
dan leert het gezond verstand dat wij onze schepen daar moeten aanschaffen
en het door de Koreanen bijeen gespaarde subsidiebedrag in de vorm van goedkopere
schepen in onze eigen zak kunnen steken. De scheepsbouw is volgens D66 geen
groeimarkt. Zij is nostalgie. Zij behoort ook niet tot de kenniseconomie.
Waarom dan toch deze TROS? Kan de minister dit uitleggen?Er zijn ook sectoren waarover in de begroting nog maar weinig staat, maar
die economisch nu al veel betekenen en die bovendien buitengewoon veel potentie
hebben. Dat zijn de sectoren van de wereld van de televisie, de cultuur, het
grote en het kleine amusement, zeg maar: van de culturele economie. In de
Verenigde Staten werkt ongeveer 30% van de beroepsbevolking in die creatieve
sector. De culturele economie is een belangrijk exportartikel aan het worden.
Als je het hebt over succesnummers, dan is dit een enorme groeisector. Hoe
denkt de minister deze sector verder te versterken?Mevrouw de voorzitter. De overheid heeft als taak voorwaarden te creëren
voor het ontstaan van een sterke economie. Daarbij denk ik aan het verhogen
van de arbeidsparticipatie en het realiseren van een flexibele arbeidsmarkt.
Ik noem dat maar: sociale innovatie. Sociale innovatie is hard nodig om de
Lissabondoelstellingen van de EU te realiseren: in 2010 de meest concurrerende
en dynamische kenniseconomie ter wereld. Anders gezegd: wij willen Amerika
op dit punt voorbijstreven. Het valt direct op dat de Amerikaanse arbeidsmarkt
minder rigide is dan de onze. De regels zijn flexibel, waardoor werklozen
gemakkelijker aan de bak komen, innovatie sterk wordt bevorderd en het ondernemerschap
in de genen is gaan zitten.De heer Kox (SP):Er wordt wel vaker gezegd dat ze het in Amerika beter doen, maar de werkloosheid
in Amerika ligt nog altijd enkele tienden van procenten boven de Nederlandse
werkloosheid. Onder George Bush is het aantal werklozen op 9 miljoen gekomen
en zijn er 2,5 miljoen banen vervallen. Die geroemde flexibiliteit is er wel,
maar wordt de samenleving daar wel beter van?De heer Schouw (D66):Wij hebben in Lissabon doelstellingen geformuleerd. Wij willen op economisch
gebied Amerika voorbij streven. Dat kan voor een belangrijk deel via een flexibele
arbeidsmarkt. Hoe kijkt de minister daartegen aan?Voorzitter: KettingDe heer Schouw (D66):Het is de vraag of landen zoals Duitsland, Frankrijk, maar zeker ook Nederland
flexibilisering en dynamisering van arbeidsmarktregelingen voldoende aanpakken.
De heer Oosterwijk, de SG van EZ, pleitte recent dan ook voor meer nationale
en Europese vooruitgang op dit punt. Hij zei het niet, maar volgens mij bedoelde
hij te pleiten voor meer Amerikaanse toestanden in Europa. De verandering
van wet- en regelgeving om de sociale innovatie te bevorderen is natuurlijk
niet de meest eenvoudige klus. Het kost veel tijd en overleg.
Het is voor mij de vraag of het niet dringend noodzakelijk is om daar wat
aan te doen. Wil de minister tijdens het Nederlands voorzitterschap invulling
aan dit punt geven en zo ja, hoe? Heeft de minister een inventarisatie van
arbeidsmarktregels die moeten veranderen en zo ja, welke? Heeft dat in zijn
redenering een gunstige werking, ook als je kijkt naar de Amerikaanse ervaringscijfers?
Wat is de visie van de minister op die sociale innovatie? Kan hij aangeven
of onze arbeidsmarkt met rechten en plichten voor werkgevers en werknemers
zich meer gaat ontwikkelen in de richting van de Amerikaanse markt?Bij het woord "concurrentie" moet ik steeds vaker denken aan toezicht.
Dat is gek, want bij concurrentie zou je eigenlijk het volgende moeten denken:
ha fijn, de prijs-kwaliteitverhouding wordt beter, het wordt allemaal gunstiger
voor ons. Nee, zodra ik het woord "concurrentie" hoor, gaat het steeds vaker
om toezicht. Kennelijk nestelt zich iets in ons systeem waardoor wij ons niet
meer veilig voelen zonder toezicht. De groei van de omvang van het toezicht,
zowel personeel als budgettair, is enorm. Ik vraag mij wel eens in gemoede
af waar het met al dat toezicht heen moet. De overheid lijkt een veelkoppig
monster te gaan creëren: de toezichthouders. Vaak gaan zij hun autoritaire
gang, verhogen eigenmachtig hun budgetten en worden maar door weinigen gecontroleerd.
Wij hebben er inmiddels veel: de OPTA, de AFM, het CTZ, het Commissariaat
voor de media, de pensioen- en verzekeringskamer, de DTe en de NMa.Het probleem dat mijn fractie ziet, is drieledig. Ten eerste de autonome
groei. Als wij niet uitkijken, krijgen wij voor elk geliberaliseerd gebied
een toezichthouder. Dat kan natuurlijk niet zomaar automatisch.Mevrouw Sylvester (PvdA):Naar mijn gevoel wordt nu alles over één kam geschoren.
Er zijn verschillende toezichthouders. Er zijn tijdelijke toezichthouders,
die ervoor moeten zorgen dat de markt opengebroken wordt. Dergelijke toezichthouders
moeten vooral blijven zolang er geen concurrentie ontstaat. Ik zou aan de
heer Schouw willen vragen, over welke toezichthouders hij het nu precies heeft.
Verder mogen we in Nederland uitgaan van een bepaald leereffect. Wij zijn
eigenlijk net begonnen met onze toezichthouders. Kunnen we ze ook de kans
geven om uit te groeien, niet zozeer in omvang, maar wel in hun taakuitoefening?De heer Schouw (D66):Ik probeer invulling te geven aan mijn rol in deze chambre de réflection.
Wat we zien, is groei van het aantal toezichthouders. Ik geef een soort beschouwing
op die groei. Wat u van mij wilt is een verdieping: wie wel, wie niet, hoe
gaat het daarmee. Ik probeer te reflecteren op wat er allemaal om je heen
gebeurt.Mevrouw Sylvester (PvdA):U maakt het debat wel scherper als u precies aangeeft, waarover u het
heeft. Want anders blijven we steken in algemeenheden, en doet u juist iets
wat u niet wilt, namelijk niet bijdragen aan de constructiviteit van het debat
over deze toezichthouders. Alstublieft, als u het hierover heeft, geeft u
dat dan aan, en blijf niet hangen in algemene kreten!De heer Schouw (D66):Ik blijf niet hangen in algemene kreten. Ik geef drie problemen aan die
ik zie met de groei van het aantal toezichthouders. Eerst is dat gewoon de
autonome groei, waartegenover we kritisch moeten staan qua betekenis. Verder
is de vraag, wie de controle uitvoert op de toezichthouders. Het derde probleem
wat hiermee samenhangt, is hoe direct wil of moet de politiek verantwoordelijke
minister sturen op die toezichthouders. Het zijn wat reflectieve vragen. Die
zijn van belang omdat het in het voornemen ligt, van de NMa een ZBO te maken.
De D66-fractie is wat dat betreft van mening dat de minister wat de regels
van de NMa binnen de ZBO-structuur betreft daarop altijd aanspreekbaar is.
Toezichthouders als NMa, DTe en OPTA zijn daarbij meer scheidsrechters. Zij
bepalen niet de regels, zij voeren die uit. In zo'n visie blijft de minister
dan ook 100% politiek verantwoordelijk. Maar als ik de publicaties zie van
bijvoorbeeld de NMa, begrijp ik daaruit dat wij volledig los willen staan
van die overheid, onafhankelijk van politiek en departementen. Als de NMa
dat wil, kan de minister natuurlijk nooit 100% verantwoordelijkheid dragen
voor het functioneren van die organisaties. Wie heeft dat dan wel?Mevrouw Sylvester (PvdA):Vraagt u in feite de minister niet, een beslissingskader te geven dat
aangeeft, op welk moment welk toezicht wordt gebruikt? Dat lijkt mij nuttiger
dan de dingen die u nu opwerpt.De heer Schouw (D66):Dit zijn elementen die terug moeten komen in het toetsingskader waarom
u hebt gevraagd. Ik zou uitkomen bij wat u in eerste termijn zelf hebt gezegd.
Eigenlijk hebt u precies dezelfde reflecties als ik, zij het dat ik ze wat
concreter maak door precies aan te geven op welke punten ik kritiek en bedenkingen
heb. Wie als volksvertegenwoordiger de moeite neemt om de jaarverslagen en
begrotingen van die toezichthouders te bekijken, ziet daarin dat de prestaties
onvoldoende zijn uitgewerkt. Ook is niet na te gaan of die prestaties wel
kosteneffectief zijn. Value for money is ongewis, en dat terwijl daar meer
budgetten naar toe gaan. Hoe denkt de minister over de groei van het toezicht
op de toezichthouders? Het gaat niet alleen om groei en omvang, maar ook om
de wens om meer bevoegdheden. Wat dat betreft ben ik benieuwd naar de reactie
van de minister op de wens van de heer Kalbfleisch, die vorige week liet weten,
de bevoegdheid te wensen om directeuren van ondernemingen te ontslaan. Ik
dacht even: het moet niet gekker worden in dit land! De vraag is ook, of het
huidige alles-in-één-handstelsel dat wij hebben van opsporing,
vervolging, strafoplegging en rechtspleging, moet worden gehandhaafd.De heer Van der Lans (GroenLinks):U zou geen voorstander zijn van zo'n bevoegdheid voor de NMa?De heer Schouw (D66):Het lijkt me wel erg ver gaan. We moeten daar eerst nog eens een goede
discussie over hebben. Het kan toch niet zo zijn dat wij op enig moment in
de krant lezen dat de grote baas van de NMa dat en dat heeft bedacht?De heer Van der Lans (GroenLinks):Kalbfleisch stelde dit ook niet zo maar. Hij zei dat het onder bepaalde
omstandigheden denkbaar moet zijn dat de autoriteit van de toezichthouder
zo ver reikt dat er kan worden ingegrepen bij een evident overtredende onderneming.
Dat kun je dan het beste doen door de verantwoordelijken eruit te wippen.
Dat zijn overigens mijn woorden. Kalbfleisch zei het veel mooier.
Dat zou een consequentie van marktordening en toezicht kunnen zijn, maar ik
begrijp dat dit voor de heer Schouw te vroeg is. Uiteindelijk gebeurt dit,
omdat Kalbfleisch de vertegenwoordiger is van de politiek die hem dit soort
regels en definities heeft meegegeven ter borging van het publieke belang.
Dat lijkt mij dus een mogelijke consequentie waar je niet bij voorbaat voor
moet terugschrikken.De heer Schouw (D66):Ik heb dit gezien als een indicatie van de noodzaak om heel snel, niet
alleen hier, maar zeker ook aan de overkant, te praten over een samenhangend
toezichthouderbeleid, waarin het gaat om de groei, de controle op het toezicht,
de bevoegdheden en de verantwoordelijkheden en de vraag wie politiek aanspreekbaar
is op het functioneren van de toezichthouders. Ik heb sterk de behoefte, samen
met mevrouw Sylvester en wellicht ook andere politieke partijen in deze zaal,
aan een samenhangend toezichtbeleid. Ik heb dat nogal sterk aangezet, omdat
ik afgelopen jaar een enorme groei en ontwikkeling op dit punt heb gezien.
Ik zie nog niet dat die stopt. Als wij nu niet beginnen met die reflexie,
dan hebben wij dadelijk iets gecreëerd, waarvan wij zeggen: hadden we
er maar eerder over gesproken.Een belangrijk economisch centrum dat veel spin-off genereert, is Schiphol.
Wat dit dossier betreft, over ondernemerschap gesproken, zie je dat de leiding
van het bedrijf veel wil ondernemen en de banden met de overheid minder wil
laten worden. De wens is: Schiphol naar de beurs. Wij zijn daar echter steeds
minder enthousiast over. Sterker nog, wij voelen daar op dit moment buitengewoon
weinig voor. Veel van wat op of rond deze mainport gebeurt, raakt ook de publieke
zaak. Het is typisch zo'n project waarbij je moet kijken naar wat het betekent
voor de verhouding tussen markt en overheid. Veel van die zaken raken de publieke
zaak. Ik noem de geluidsoverlast, de groei en de veiligheid. Wij willen de
directie van Schiphol niet in de situatie plaatsen dat zij voortdurend een
afweging moet maken tussen het behartigen van de belangen van het publiek
en het behartigen van de belangen van de aandeelhouders. Heel vaak lopen die
sterk uiteen. Wij willen de waardering van deze mainport niet afhankelijk
maken van de beurskoersen, want die kunnen verrassend stijgen, maar als gevolg
van geruchten en incidenten ook genadeloos dalen.Daar komt bij dat, wanneer zo'n soort overheidsbedrijf verder op afstand
van het publieke bestuur komt te staan, het veel lastiger wordt via het bestuur
publieke belangen in te brengen. Dat moet dan weer via regels of toezichthouders.
Kortom, er komt dan meer bureaucratie, maar daar schieten wij niets mee op.
Ik ben benieuwd naar de visie van het kabinet op dit punt.Wat betreft het onderdeel concurrentie wijs ik ook nog eens op het belang
van een gunstig vestigingsklimaat. Waarom zouden bedrijven zich hier willen
vestigen? Een belangrijke vestigingsvoorwaarde naast de beschikbaarheid van
mensen en de lokatie is ook het fiscale klimaat. Welke rol speelt het ministerie
van EZ bij het versterken van de concurrentiepositie van Nederland en het
aantrekkelijk houden van het fiscale klimaat?Dan iets over het ondernemerschap. Economische liberalisering is een mooi
begrip. Het gaat over de keuzevrijheid van de consumenten in een open markt
met voldoende producenten. In zo'n open markt ontstaat vaak een balans tussen
prijs en prestatie en klaar is kees. Over het ondernemerschap zijn niet alleen
sombere woorden te spreken. Er is bijvoorbeeld sprake van een enorme groei
van het allochtone ondernemerschap. Daar zit een enorme potentie in. Collega
Luijten sprak zojuist over ondernemerschap, in die zin dat het leuk moet zijn
en dat mensen een goede mentaliteit moeten hebben. In dit land is sprake van
een enorme groei aan allochtoon ondernemerschap. De voorspelling is dat binnen
vijf jaar een op de drie kleine zelfstandige MKB'ers van allochtone afkomst
is. Dat is een aardige opsteker voor het ondernemerschap in dit land.Daarnaast zijn er buitengewoon veel ondernemers die veel tijd, energie
en geld stoppen in bijvoorbeeld duurzame energie zoals zonne-energie en windenergie.
En net nu het grote publiek een beetje begint te wennen aan het gebruik van
zonnepanelen boven parkeermeters en zonnepanelen om onveilige brandgangen
in de oude wijken probleemloos te verlichten, wil de minister van deze alternatieve
energiebronnen af. Maar het kan toch nooit de bedoeling zijn dat de verworven
praktische toepassingen, vaak ook nog innovatief, overboord dreigen te vallen?
Wij willen dan ook graag een duidelijke visie van de minister op het punt
van economie en milieu. Het ministerie heeft daarmee buitengewoon veel raakvlakken.
Energie, milieu, technologie, consumentenbeleid en maatschappelijk verantwoord
ondernemen, dat zou eigenlijk één pakket moeten zijn. Het is
nu nog te versnipperd en te weinig krachtig. Mijn fractie zou graag zien dat
de minister er met meer kracht en energie beleid op ging voeren.Een ander punt dat ik onder het blokje ondernemerschap naar voren wil
brengen, is het versterken van de positie van de consument. In het beleid
van deze minister komt dit als een rode draad telkens terug. Onze fracties
zijn daar blij mee omdat het departement zich in het verleden misschien wel
te eenzijdig heeft gericht op de positie van de producent, de ondernemer.
Meer balans en evenwicht is een goede zaak. Een ministerie voor economische
en consumentenzaken. Dat is volgens mij ook een beetje de lijn die de minister
wil uitzetten.Een grote belemmering voor ondernemerschap is de administratieve lastendruk.
Ik meen dat niemand er aan twijfelt dat die hoog is en dat er krachtig iets
aan gedaan moet worden. Het staat hoog op de politieke agenda en het leeft
kabinet- en kamerbreed maar de vraag is wel waar de actie blijft. Ik ben toch
echt bevreesd dat, als wij niet uitkijken, het blijft bij veel mooie woorden
en er magere resultaten worden geboekt. En dat is volgens mij niet goed voor
de geloofwaardigheid van juist dit type beleid. Kan de minister mijn sceptische
houding wegnemen door straks een aantal zichtbare resultaten te melden voor
zijn eigen departement? Wat is er nu al gerealiseerd op zijn ministerie en
wat zijn de beoogde concrete meetbare, afrekenbare resultaten over één
jaar?De fracties van D66 en OSF willen een sterke economie die schoon en duurzaam
is. Wij willen ook een concurrerende economie. Om dat te bereiken zal de arbeidsmarkt
meer flexibel moeten zijn. Wij zijn geen pure marktdenkers: markt waar het
kan en de overheid waar het moet.Mevrouw Sylvester (PvdA):U had het zo-even over de positie van Schiphol in relatie tot de verhouding
overheid en markt. Zou u kunnen aangeven waar de fractie van D66 in dezen
staat waar het gaat om overheid en markt? U heeft de minister gevraagd om
een reactie maar ik mis uw eigen visie hierop, bijvoorbeeld in relatie tot
Schiphol.De heer Schouw (D66):Wij hebben gezegd: voorlopig niet. Wij vinden dat Schiphol voorlopig niet
naar de beurs moet. Dat is onze stelling.De heer Van den Berg (SGP):Mijnheer de voorzitter. Ik voer mede namens de fractie van de ChristenUnie
het woord. In de tweede helft van de jaren negentig heeft de internationale
aandacht zich op de economische orde van Nederland gericht. In die tijd werd
deze als één van de oorzaken van de toen gunstige economische
ontwikkeling aangemerkt. Het "poldermodel" werd genoemd als voorbeeld. Nu
is onze economische orde te typeren als een gemengde economie; een economie
waarin het ruilverkeer wordt gecoördineerd door een complex samenspel
van markt, overheid en instituties. Wij kunnen vaststellen dat in onderscheid
met veel andere landen in Nederland aan de georganiseerde samenlevingsverbanden
een grote rol bij de coördinatie van het ruilverkeer is toebedeeld. Overleg,
harmonie en consensus gelden daarbij als centrale waarden. Maar de economische
orde, hoe positief ook beoordeeld, kon niet voorkomen dat er een stevige recessie
is ontstaan."De Nederlandse economie verkeert in een stevige recessie, die in vele
opzichten sterker is dan die van begin jaren negentig", zo beginnen de Macro-economische
verkenningen (MEV), de beschrijving van de toestand van onze economie. Ziet
de minister ook dat deze recessie in vele opzichten ernstiger is dan die in
1992-1993? Het is in ieder geval een feit dat de groei van de economie sinds
1982 niet meer zo laag is geweest. In de tweede helft van de jaren negentig
groeide de economie nog met gemiddeld 3,5% per jaar, terwijl in de eerste
vier jaar van deze eeuw maar een bescheiden groei van 0,5% per jaar wordt
verwacht. Die forse groeivertraging heeft nogal ernstige gevolgen voor onze
samenleving en vervelende consequenties voor zowel de inkomensontwikkeling
als de ontwikkeling van de werkgelegenheid.Het is in ieder geval een gegeven dat er een verslechtering is opgetreden
in de Nederlandse concurrentiepositie. Sinds 1998 zijn, om maar een voorbeeld
te noemen, de arbeidskosten per eenheid product in ons land sterker gestegen
dan bij de concurrentie in de rest van de EU en ook buiten het eurogebied.
Daarbij komt nog het gevolg van het wisselkoerseffect. Tussen 1995 en 2000
werd onze munt meer dan 30% goedkoper ten opzichte van de dollar. Onze export
profiteerde daar goed van, maar sinds 2001 is sprake van de omgekeerde beweging
en is de euro ten opzichte van de dollar weer circa 30% duurder geworden.
Onze Nederlandse concurrentiekracht liep een forse deuk op. Zoals al genoemd,
zijn de gevolgen voor de samenleving duidelijk merkbaar. De laagconjunctuur
leidt immers tot een zeer beperkte groei van de inkomsten voor de collectieve
sector, terwijl tegelijkertijd de uitgaven, mede door de sterk stijgende werkloosheid,
oplopen. Om binnen de in Europees verband afgesproken grenzen voor het begrotingstekort
te blijven, heeft het kabinet bovenop de maatregelen die al gepland waren
in het hoofdlijnenakkoord van mei 2003, tot additionele ombuigingen en lastenverzwaringen
besloten. Zijn deze maatregelen op de korte en middellange termijn niet nadelig
voor onze economie?De recessie in de economie vraagt enerzijds om beslist optreden, maar
anderzijds ook om hernieuwde bezinning, zo vinden onze fracties. Graag willen
wij daarover met de minister van gedachten wisselen. De door het kabinet genomen
maatregelen zijn fors. Zij zijn gericht op het vergroten van de concurrentiekracht
van het Nederlands bedrijfsleven, het verhogen van de arbeidsparticipatie,
het vergroten van de zo noodzakelijke innovatie, de groei van de arbeidsproductiviteit
en het niet verder op laten lopen van de staatsschuld. Maar om de economie
uit het slop te halen, is natuurlijk ook een gezamenlijke inspanning van de
sociale partners nodig. Wat dat betreft, zien wij, zij het geleidelijk, een
overgang naar een kapitalistisch model van Amerikaanse snit, het zogeheten
"share holders"-kapitalisme tot stand komen. Vanouds kenmerkt West-Europa
zich door een andere vorm van ondernemersgewijze productie, namelijk het Rijnlandse
model, ook wel "stake holders"-kapitalisme genoemd. Deze aanduiding geeft
aan dat het daarin gaat om de belangen van iedereen die bij de onderneming
betrokken is: de aandeelhouders, maar ook de bedrijfsleiding, de werknemers,
de afnemers, alsook de externe omgeving. De roep om maatschappelijk ondernemerschap
veronderstelt naar onze mening een Rijnlandse invalshoek. In het Amerikaanse
model staat de aandeelhouder centraal. Het belang van de onderneming dreigt
daarin te verschralen tot winst in de vorm van dividend en met name koerswinst.
Op zichzelf vinden wij een sterke positie van aandeelhouders niet verkeerd,
maar dit kan wel tot verschillende problemen aanleiding geven. Zo is er een
reëel gevaar dat het kortetermijnperspectief steeds belangrijker wordt
ten nadele van de lange termijn. Hierdoor krijgt de economie een soort kortademigheid,
met het gevaar dat bedrijven en aandeelhouders zich steeds sterker zullen
richten op kwartaalcijfers dan op de rendementen op langere termijn, en deze
ook ondergeschikt maken aan snelle winsten.Voorzitter. Ik heb ook een beetje last van kortademigheid, want ik ben
wat verkouden. Ik hoop dat mijn stem het blijft houden.De voorzitter:Uw betoog is pakkend genoeg, mijnheer Van den Berg.De heer Van den Berg (SGP):Ja, maar als het stokt, is het echt over. Ik hoop dan dat een van de collega's
het overneemt.Voorzitter. Het strategisch langetermijnbeleid van ondernemingen kan daardoor
gefrustreerd worden. En wat naar onze mening nog problematischer is: de verleiding
wordt dan groot om boekhoudkundig de zaken anders voor te stellen dan ze werkelijk
zijn, waardoor de langere termijn extra belast wordt met administratief weggewerkte
kortetermijnverliezen. De praktijk heeft ook recent weer uitgewezen dat sommige
bedrijven niet tegen deze verleiding bestand waren. Ziet de minister het als
een taak van de overheid om hierin sturend op te treden? Kiest
hij voor het Rijnlandse model of het Amerikaanse model? Ligt hier een taak
voor de overheid? Hoe pakt de minister dit op? Of is het de minister om het
even, welk model er maatschappelijk tot ontwikkeling komt? Over deze vragen
wisselen wij graag met de minister van gedachten.Het midden- en kleinbedrijf is voor onze economie van grote betekenis.
Door de kleinschaligheid is de betrokkenheid van de medewerkers daarin groot.
De ondernemingen zijn flexibel en hebben korte en directe communicatielijnen.
Het gevolg is ook dat er directer op de wensen van de consument wordt gereageerd.
Maar het MKB heeft ook door de kleinschaligheid goede mogelijkheden tot implementatie
van kennis en ideeën. Zo'n 98% van het bedrijfsleven wordt gevormd door
MKB-bedrijven, die gezamenlijk 55% van de werkgelegenheid in het bedrijfsleven
vertegenwoordigen. Nu Nederland zich in lastig economisch vaarwater bevindt –
de overheid bezuinigt, de consument spaart liever dan dat hij aankopen doet
en vooral de exporterende bedrijven hebben het moeilijk – heeft ook
het MKB het erg moeilijk. Wij vinden het ernstig dat hier sprake is van een
breuk met het verleden. Als er voorheen sprake was van recessie, bleef de
werkgelegenheid in het MKB relatief stabiel. Zo groeide de werkgelegenheid
in 1993 nog met zo'n 20.000 banen. In de huidige economische recessie is dat
niet meer het geval: er verdwijnen bijna 100.000 banen. Heeft dit te maken
met doorgeschoten regelgeving en grotere risico's bij langdurig zieke werknemers?
Dat tikt in het kleinbedrijf financieel fors door, waardoor de zo noodzakelijke
flexibiliteit in gevaar komt.Voorzitter: Timmerman-BuckDe heer Van den Berg (SGP):Voor de ondernemerschapsbrief hebben onze fracties waardering. Het is
een beleidsbrief met visie, met een aantal actiepunten. Wij vinden het van
belang dat ook de financiering daarin tegen het licht wordt gehouden. Het
is bekend dat veel ondernemers in het midden- en kleinbedrijf nogal eens problemen
ondervinden met het verkrijgen van de nodige kredieten. Om te investeren hebben
bedrijven veelal vreemd vermogen nodig. De Raad voor het zelfstandig ondernemerschap
heeft in samenwerking met de Universiteit van Tilburg en twee grote commerciële
banken een grootschalig onderzoek gedaan naar de financiering in het MKB.
Het blijkt dat door kenmerken van de financieringsstructuur de kosten van
vreemd vermogen voor het MKB veel hoger zijn dan voor het grootbedrijf. Bovendien
brengen deze kenmerken met zich mee dat de beschikbaarheid van financiering
achterblijft, met name in periodes waarin het economisch niet goed gaat. Dat
brengt starters en doorgroeiers in de problemen. Mogen wij hieruit concluderen
dat het huidige overheidsinstrumentarium niet meer voldoet of denkt de minister
daar anders over? Het is een gegeven dat banken zo weinig mogelijk risico
willen nemen. Wat kan de minister doen om onzekerheden voor kredietverschaffers
weg te nemen? Heeft de minister ook ideeën om de hoge kosten te reduceren?In dit kader vragen wij ook aandacht voor het Besluit Borgstellingskrediet
MKB (BBMKB). Zien wij het goed dat dit besluit nogal aanbodgestuurd is? Moet
ook hier de vraag niet centraal staan, zodat alles op basis van de vraag beter
gebeurt? Het aanbodgestuurde systeem is naar ons idee immers veel te weinig
flexibel. Is er een goed overzicht van de prestaties van banken ten aanzien
van de uitvoering van de BBMKB en is vergelijking, een soort benchmarking,
mogelijk? Mogen wij ook van de minister vernemen of de voorlichting op dit
terrein optimaal is?De zogenaamde tante Agaathregeling maakt het voor derden aantrekkelijk
om vreemd vermogen te verstrekken aan startende ondernemers. Onze fracties
vinden het dan ook jammer dat, gezien de huidige economische problemen, deze
regeling drastisch werd ingeperkt. Banken hebben nu niet meer de mogelijkheid
om dergelijke leningen te verstrekken. Ziet de minister nog mogelijkheden
om de regeling voor banken weer in te voeren?In het verleden is in dit huis nogal eens gesproken over het Technisch
Ontwikkelingskrediet (TOK). Deze regeling had tot doel om innovatie te stimuleren
en knelpunten voor het MKB weg te nemen. Die knelpunten hadden betrekking
op het gebrek aan financiële middelen bij het ontwikkelen van nieuwe
producten en processen. Van deze regeling ging een activerende werking uit
naar de kapitaalverschaffers. Het specifieke doel van deze regeling was om
projecten die voor Nederland tot nieuwe producten leidden, te stimuleren.
Dit werd tot stand gebracht door een overheidskrediet te verschaffen van maximaal
40% van de totale ontwikkelingskosten. De ondernemer moest dan zelf 30% van
deze kosten voor zijn rekening nemen. Helaas werd deze regeling afgeschaft.
Nu blijkt uit een onderzoek van het Economisch instituut voor de middenstand
dat deze regeling goed op de behoefte van de ondernemers inspeelde en vooral
ook leidde tot goede economische resultaten in het licht van werkgelegenheid
en omzetgroei. Wij verzoeken de minister om deze regeling weer te introduceren.De administratievelastendruk is al door veel collega's genoemd, alsmede
de problematiek van de strijdige regels, die volop in de belangstelling blijft
staan. Zelfs werd samen met het MKB Nederland het meldpunt strijdige regels
geopend. Graag vernemen wij van de minister welke vooruitgang er is geboekt
met de terugdringing van de administratieve lastendruk tot op dit moment alsook
met de aanpak van de strijdige regels.De betekenis, het grote belang en de positie van de industrie in ons land
komt in de begroting van Economische Zaken nauwelijks aan de orde. Een goede
analyse van de prestaties van verschillende sectoren ten opzichte van vergelijkbare
landen is ook noodzakelijk om, als het nodig blijkt, verbeteringen aan te
brengen. Van belang is ook dat wij zicht hebben op het vestigingsklimaat in
het algemeen en dat voor de industrie in het bijzonder, omdat duidelijk is
dat het vestigingsklimaat in Nederland voor de industrie onder druk staat.
Daarom is het van belang dat op initiatief van onze collega Slob van de overzijde,
middels een motie, door de minister is toegezegd dat er gewerkt wordt aan
een industriebrief. Kan de minister hierover al iets mededelen?Iedere dag is er economisch nieuws. Het economische leven heeft een centrale
plaats in onze samenleving. Iedereen heeft er mee te maken. Voor velen is
het een domein van uitsluitend zakelijke belangen. Zaken zijn toch immers
zaken. Voor onze fracties is het geen zaak van alleen belangen,
omdat het economische leven veel meer inhoudt. Het economische raakt ook veel
meer mensen en grijpt veel dieper in in een samenleving. Daarom is het onderworpen
aan het gezag van de Heilige Schrift. Er zal ook genormeerd moeten worden.
Zo zullen onze fracties beleidsmaatregelen en ontwikkelingen beoordelen. Wij
wachten het antwoord van de minister af.De beraadslaging wordt geschorst.De voorzitter:Ik geef het woord aan de heer Platvoet.De heer Platvoet (GroenLinks):Voorzitter. Op grond van artikel 139 van het Reglement van orde, dat de
interpellatie regelt, verzoek ik namens de fractie van GroenLinks om op korte
termijn een interpellatie te houden over de brief die prins Bernhard heeft
doen publiceren in de Volkskrant van jongstleden zaterdag en over de opvatting
van de ministeriële verantwoordelijkheid zoals die door de regering aan
deze brief is verbonden.De voorzitter:Wij nemen dit verzoek thans voor kennisgeving aan. Volgende week zal de
Kamer zijn mening kenbaar maken over uw verzoek voor het verlenen van verlof
tot het houden van een interpellatiedebat.De vergadering wordt enige ogenblikken geschorst. 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/h-ek-20032004-788-810.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl