Voortzetting van de behandeling van: het wetsvoorstel Vaststelling van de begroting van de uitgaven en de ontvangsten van het Ministerie van Buitenlandse Zaken (V) voor het jaar 2000 (26800 V)
Staten-Generaal — Handelingen 
Datum: 2014-07-10 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Handeling 1999-2000, pag. 2507-2523

 
 
 

Handeling

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Vergadernummer
Datum vergadering

17-12-1999

Tweede Kamer der Staten-Generaal

1999-2000

nr. 33, pagina 2507-2523

09-12-1999

 

 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties over kamerdossier

Kamerdossier 26800-VToon publicaties die dit dossier behandelen

 
 
 Publicaties in vergadering

Voortzetting van de behandeling van: het wetsvoorstel Vaststelling van de begroting van de uitgaven en de ontvangsten van het Ministerie van Buitenlandse Zaken (V) voor het jaar 2000 (26800 V)Pagina 2524-2541
Behandeling van:de brief over de gasboringen in de Waddenzee (26431, nr. 11)Pagina 2564-2586
Lijst van ingekomen stukken, met de door de voorzitter terzake gedane voorstellen (donderdag 9 december 1999)Pagina 2586-2586
Presentie en opening (donderdag 9 december 1999)Pagina 2507-2507
Behandeling van: de verslagen van de commissie voor de Verzoekschriften over een aantal in haar handen gestelde adressen (26851, nrs. 13 t/m 18)Pagina 2507-2507
Regeling van werkzaamheden (donderdag 9 december 1999)Pagina 2523-2524
Voortzetting van de behandeling van:het wetsvoorstel Vaststelling van de begroting van de uitgaven en de ontvangsten van het Ministerie van Defensie (X) voor het jaar 2000 (26800 X)Pagina 2542-2564
Voortzetting van de behandeling van: het wetsvoorstel Vaststelling van de begroting van de uitgaven en de ontvangsten van het Ministerie van Buitenlandse Zaken (V) voor het jaar 2000 (26800 V)Pagina 2507-2523

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 102 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
Aan de orde is de voortzetting van de behandeling van: het wetsvoorstel Vaststelling van de begroting van de uitgaven en de ontvangsten
van het Ministerie van Buitenlandse Zaken (V) voor het jaar 2000 (26800 V).(Zie vergadering van 8 december 1999.)De algemene beraadslaging wordt hervat.De voorzitter:Wij zijn toe aan de tweede termijn van de kant van de Kamer. Ik heb enige
consultatie gepleegd met de woordvoerders en de bewindslieden. Dat heeft mij
gebracht tot de volgende procedure. Omdat de Kamer zich verplicht heeft ervoor
te zorgen dat de minister en de staatssecretaris van Buitenlandse Zaken op
tijd naar Helsinki kunnen, is de procedure als volgt. Ik geef eerst het woord
aan de woordvoerders voor buitenlandse zaken. Daarna zal antwoord worden gegeven
door de minister en de staatssecretaris van Buitenlandse Zaken. Vervolgens
maken wij een ronde langs de woordvoerders voor ontwikkelingssamenwerking.
Ik weet dat dit bij een enkele fractie leidt tot een overlap. Dat zal dienovereenkomstig
plaats dienen te vinden. Deze procedure, gecombineerd met het verzoek om zeer
terughoudend te zijn in de tweede termijn en met onderlinge interrupties,
moet het mogelijk maken onszelf door de dag te helpen en de bewindslieden
op tijd naar Helsinki te krijgen. Er is immers ook gisteravond
heel veel gewisseld.Mevrouw Van Ardenne-van der Hoeven (CDA):Voorzitter! Ik dank de bewindslieden voor de uitgebreide beantwoording.
Mondeling en schriftelijk hebben wij een grote serie vragen op uitstekende
wijze beantwoord gekregen. Mijn complimenten daarvoor.Ik begin met het bericht dat gisteren tot ons kwam in een brief van de
minister. Ik doel dan op het schandaal met betrekking tot een ambassadeur
in dienst van het Koninkrijk. Wij hadden daarover eerder berichten vernomen.
Wat ons nu heeft bereikt, schokt de CDA-fractie echter enorm. Als Nederlandse
ambassades de draaideur gaan worden voor internationale mensensmokkel, moet
ik zeggen dat de CDA-fractie vindt dat de Nederlandse regering naar deze kwestie
een diepgaand onderzoek moet verrichten. Dit kan niet beperkt zijn gebleven
tot een of twee personen. Wij vermoeden dat hier een systematische aanpak
aan ten grondslag ligt. Ik ben blij dat een organisatie als Terre des hommes
uiteindelijk de aanleiding is geweest om deze kwestie aan de kaak te stellen.
Wij weten nu wat er op dit punt is gebeurd. Wat goed dat dit type organisaties
er is! Ik vraag de minister of wij zo snel mogelijk de uitkomsten van een
onderzoek mogen vernemen.Voorzitter! Ons is niet gebleken dat de minister van Buitenlandse Zaken
gisteren een visie op de huidige ontwikkelingen in Indonesië heeft gegeven
in de Kamer. Ik begrijp dat er op dit moment geen tijd voor is. Dat is jammer.
Mogen wij echter, zodra de minister zijn bezoek aan Indonesië heeft gebracht,
een uitgebreid relaas van hem vernemen over de ontwikkelingen aldaar en horen
hoe de minister aankijkt tegen het toch wel fragiele proces dat daar gaande
is, niet alleen in democratisch, maar ook in economisch en sociaal-cultureel
opzicht? Op welke wijze kan Nederland inspelen op de ontwikkelingen aldaar?
Het lijkt mij dat hulp aan de Molukken niet uitgesteld kan worden. Die hulp
moet onmiddellijk verleend worden. Als er behoefte aan is, verzoek ik de minister
om samen met zijn ambtgenoot binnen het ministerie te bezien hoe de nood gelenigd
kan worden.Voor de meer structurele situatie vindt mijn fractie het belangrijk dat
wij ook steun gaan geven aan politieke partijen. Ik dien daarover een motie
in.De Kamer,gehoord de beraadslaging,overwegende, dat het programma voor democratie in Zuid-Afrika van de stichting
Het nieuwe Zuid-Afrika voortzetting verdient;overwegende, dat Indonesië zich thans in een democratisch proces
bevindt dat eveneens ondersteuning verdient;verzoekt de regering te bevorderen dat met behoud van de activiteiten
in Zuid-Afrika de politieke partijen in Indonesië gesteund worden,en gaat over tot de orde van de dag.De voorzitter:Deze motie is voorgesteld door het lid Van Ardenne-van der Hoeven. Naar
mij blijkt, wordt zij voldoende ondersteund.Zij krijgt nr. 34 (26800 V).Mevrouw Van Ardenne-van der Hoeven (CDA):Voorzitter! Waar het gaat om het bezoek van de heer Wahid aan Nederland,
weten wij nu dankzij de Volkskrant de ware toedracht van het elkaar mislopen
van de heer Wahid en de minister van Buitenlandse Zaken in september. De CDA-fractie
blijft het vreemd vinden dat de minister niet eerder dan 7 september van het
bezoek van de heer Wahid aan ons land op de hoogte was.Dank voor de toezegging van de minister om met een nadere reactie te komen
op ons voorstel voor een stabiliteitspact voor het Grote Merengebied in Afrika
en om zich te gaan inzetten voor een EU-wapenembargo. Overigens vraagt mijn
fractie zich af, waarom niet rap tot de benoeming van de leden van de AIV
kan worden overgegaan, nu de betrokken raad al enige tijd functioneert. Ik
verzoek de minister op dit punt spoed te betrachten.Ten aanzien van conflictpreventie en "lessons learned" had ik een motie
opgesteld, maar in de beantwoording van de vragen geeft de minister uitgebreid
aan wat er allemaal in Europees verband is: de OVSE en EU-vertegenwoordigerVoorzitter
Solana, terwijl er ook sinds hetVan Ardenne-van der Hoeven Verdrag van Amsterdam
een soort early-warningcentrum is. Mijn verzoek aan de minister
is om de Kamer te informeren over het functioneren van dit centrum in de zin
van conflictpreventie en of het mogelijk is daaraan een desk "lessons learned"
toe te voegen. Deze dient zich dan bezig te houden met de vraag welke lessen
wij zouden kunnen trekken uit hetgeen fout ging bij conflictpreventie en conflictbeheersing
en welke lessen gebruikt zouden kunnen worden voor nieuw beleid. De motie
die ik hierover had willen indienen, zal ik nu achterwege laten. Ik krijg
graag een notitie hierover van de minister.Wij zijn niet enthousiast over de aanstelling van een mensenrechtenambassadeur,
temeer omdat wij nu hebben vernomen dat deze ook als een soort ombudsman voor
vragen van individuele Kamerleden moet gaan functioneren. Dat kan niet echt
goed werken. Wij hebben een verslag gekregen van het bezoek van de minister
aan Turkije, bij welke gelegenheid hij bij zijn ambtgenoot concrete zaken
aan de orde heeft gesteld. Ik vraag de minister om op die toer door te gaan.
Dit is wat wij bedoelen als wij ervoor pleiten dat de minister zijn eigen
mensenrechtenbeleid serieus neemt: in gesprekken met ambtgenoten, waar dan
ook ter wereld, lijstjes langs lopen, vragen hoe het daarmee gaat en wijzen
op de gemaakte afspraken. Hulde dus voor die aanpak van de minister.De heer Van Middelkoop (GPV):Waarom bent u zo negatief over de mensenrechtenambassadeur? Het was mijn
suggestie om óók de mogelijkheid te scheppen dat Kamerleden
over concrete zaken vragen aan hem voorleggen, voordat Kamerleden eventueel
verdere stappen zetten zoals het stellen van schriftelijke vragen of het aanvragen
van een debat. Het is toch alleen in uw en mijn belang om die mogelijkheid
te hebben? Het gaat allemaal onder verantwoordelijkheid van de minister.Mevrouw Van Ardenne-van der Hoeven (CDA):Ja, ik begrijp best dat het allemaal onder de verantwoordelijkheid van
de minister blijft, maar het is toch een rare variant dat Kamerleden rechtstreeks
vragen stellen aan de mensenrechtenambassadeur die ook door deze beantwoord
moeten worden. Er gaat dan in feite een correspondentie plaatsvinden tussen
Kamerleden en deze ambassadeur die aangesteld is door de Nederlandse regering.
Bovendien doorkruisen zijn taken wellicht ook nog enigszins de taken van de
reguliere ambassadeurs, om maar niet te spreken van de activiteiten van de
bewindspersonen zelf. Ik meen dan ook dat wij zo'n ambassadeur eigenlijk niet
nodig hebben.Voorzitter! Ik wil de Kamer een motie voorleggen met betrekking tot de
conferentie in januari over het optioneel protocol tegen kindsoldaten in het
kader van de Verklaring van de rechten van het kind.De Kamer,gehoord de beraadslaging,overwegende, dat het wenselijk is de rekrutering van kindsoldaten onder
de 15 jaar elders stop te zetten;constaterende, dat de Verklaring van de rechten van het kind uitgaat van
bescherming van kinderen onder de 18 jaar;verzoekt de regering het daarheen te leiden dat het bijbehorende optioneel
protocol tegen kindsoldaten door Nederland in januari 2000 getekend kan worden,en gaat over tot de orde van de dag.De voorzitter:Deze motie is voorgesteld door het lid Van Ardenne-van der Hoeven. Naar
mij blijkt, wordt zij voldoende ondersteund.Zij krijgt nr. 35 (26800 V).Mevrouw Van Ardenne-van der Hoeven (CDA):Voorzitter! Zojuist sprak ik naar aanleiding van de brief die de Kamer
gisteren van de minister ontving en het onderzoek naar de relaties met mensensmokkel
over de visaverlening. Ik sprak mijn afschuw uit over de mogelijkheid dat
dergelijke praktijken zich binnen Nederlandse ambassades voordoen en heb verzocht
om een uitgebreid onderzoek. Toch wil ik iets zeggen over de visaverlening
als zodanig. Enige tijd geleden ontvingen wij van de minister een brief waaruit
bleek dat onze ambassades maar liefst zo'n 500.000 visa per jaar verstrekken.
Als dat het geval is, dan rijst de vraag hoe kan worden toegezien op een zorgvuldige
visaverlening: hoe kun je het fysiek behappen om 60 à 70 visa per dag
te moeten verlenen, hoe functioneert dat in de praktijk van de ambassades?
Hoe kunnen procedures worden verbeterd, opdat onzorgvuldigheden kunnen worden
vermeden?In het debat van gisteren stond de minister op een aantal belangrijke
dossiers tegenover een groot deel van de Kamer: de discussie over het Europese
defensiebeleid, de vraag of Nederland nu wel of niet een draai heeft gemaakt
in zijn opstelling met betrekking tot de top van Helsinki en natuurlijk de
benoeming van de voorzitter van de Eerste Kamer als regeringsvertegenwoordiger
in een belangrijk Europees overleg. De verwijzing naar andere landen dienaangaande
is niet aan de orde, want ons parlementair stelsel is anders; het is dualistisch
en dat moet zo blijven. De CDA-fractie is het derhalve oneens met de handelwijze
van de regering. Met de mix van doelen en prioriteiten, zoals aangegeven in
de begroting en in de memorie van toelichting en niet echt verduidelijkt in
het debat van gisteren, is het voor ons niet helemaal helder waar de minister
precies staat in zijn buitenlands beleid. Dit geldt eveneens voor de invulling
van zijn versterkte coördinerende bevoegdheid bij het buitenlands beleid.
Wat de CDA-fractie betreft, kan dit debat dus gewoon worden voortgezet. Wij
zullen daaraan van harte meedoen.De heer Eurlings (CDA):Voorzitter! De tweede termijn van het debat is er om ervoor te zorgen
dat de bewindslieden kleur bekennen. In Europa staan grote veranderingen op
de rol; duidelijkheid is daarom juist nu van het grootste belang. Duidelijkheid
is in de eerste plaats nodig over de noodzaak van de hervormingen in de Europese
Unie zelf. Gisteren en in het verleden maakte het CDA vaak een punt van de
noodzaak van verdieping vóór verbreding. De staatssecretaris
heeft zich tot onze vreugde gisteren vrij krachtig in die richting uitgelaten.
Wij zijn daar blij mee, maar hopen dat in de verdere ontwikkeling naar de
IGC deze inzet in daden zal kunnen worden omgezet.Duidelijkheid is ook nodig over de mate waarin lidstaten klaar moeten
zijn voor toetreding tot de Europese Unie. Het hanteren van vaste toelatingscriteria
is van het grootste belang, zowel voor de Unie als voor de kandidaat-lidstaten
zelf. Het creëren van deellidmaatschappen leidt tot verwarring en niet
tot integratie. Het is een soort fopspeen voor de landen zelf, maar wat nog
veel erger is: het kan het strikt hanteren van die criteria de facto op de
helling zetten. Het is veel beter om in goede samenwerking toe te werken naar
de situatie dat de bedoelde landen volledig gereed zijn voor de Europese Unie.
Ik leg de Kamer daarom de volgende motie voor.De Kamer,gehoord de beraadslaging,constaterende, dat de Nederlandse regering overweegt bij de nieuwe IGC
voor te stellen versnelde deelname aan de Europese Unie van de kandidaat-lidstaten
mogelijk te maken door aanpassing van de flexibiliteitsbepalingen en derhalve
een soort van gedifferentieerd deellidmaatschap in te stellen;overwegende, dat het beginsel van flexibiliteit een manier is om voort
te bouwen op de bereikte resultaten van de Europese Unie en deze te versterken,
niet om de banden tussen de lidstaten losser te maken;verzoekt de regering op dit vlak geen onduidelijkheid te laten bestaan
en roept de regering op zich duidelijk uit te spreken tegen het instellen
van deellidmaatschappen,en gaat over tot de orde van de dag.De voorzitter:Deze motie is voorgesteld door het de leden Eurlings, M.B. Vos en Hoekema.
Naar mij blijkt, wordt zij voldoende ondersteund.Zij krijgt nr. 36 (26800 V).De heer Koenders (PvdA):Dit lijkt mij een overbodige motie. Ik denk dat de staatssecretaris heel
helder heeft aangeven welke positie hij inneemt tegenover die flexibiliteit.De heer Eurlings (CDA):Was dat maar waar. Ik heb gisteren in een interruptiedebat proberen aan
te geven dat een aantal landen een duidelijk standpunt inneemt over het deellidmaatschap.
De staatssecretaris heeft gezegd dat hij dit idee wil uitwerken en eventueel
wil inbrengen in de Europese discussie. De stelling dat de EU overzichtelijk
moet blijven en dat de nieuwe lidstaten daadwerkelijk klaar moeten zijn om
onderdeel van de Unie uit te kunnen gaan maken, leidt mij echter tot de conclusie
dat wij die discussie zeker niet moeten aangaan. Het is immers niet duidelijk
waar zo'n discussie toe leidt.Voorzitter! Er moet worden ingezet op samenwerking. Deze goede samenwerking
moet niet worden beperkt tot de kandidaat-lidstaten. Van de gezamenlijke strategie
van de lidstaten voor de categorie niet-kandidaat-lidstaten komt in de praktijk
niet veel terecht. De minister verwoordde het treffend, toen hij zei dat het
meer gemeenschappelijk dan strategisch is. Het is echter van essentieel belang
dat juist nu serieus werk wordt gemaakt van deze samenwerking. Het onderscheid
tussen kandidaat-lidstaten en niet-kandidaat-lidstaten kan anders al snel
voor een nieuwe scheidslijn in Oost-Europa zorgen. De cri du coeur van de
ambassadeur van Oekraïne spreekt boekdelen. De recente gebeurtenissen
in de Russische Federatie maken het belang dat er meer grip moet worden gekregen
op de ontwikkelingen aldaar, eens temeer duidelijk. De EU-buurlandenstrategie
moet dan ook op een hoger plan worden getild. Samenwerking moet breder en
structureler worden en losser komen te staan van de vraag of een land nu wel
of geen kandidaat-lidstaat is. Als wij de stabiliteit aan de randen van de
Unie echt willen bevorderen, is meer nodig dan het, in de woorden van de minister,
in de gaten houden van deze landen. Ik leg de Kamer daartoe een motie voor.De Kamer,gehoord de beraadslaging,overwegende, dat door de voorgenomen uitbreiding van de EU, de overige
niet-EU-landen in een isolement dreigen te komen;constaterende, dat in het belang van het streven naar stabiliteit in Europa
een dergelijk isolement ongewenst is;overwegende, dat daarom goede relaties niet alleen binnen de EU van belang
zijn, maar ook samenwerking tussen de Europese Unie en de buurlanden, waaronder
met name Rusland, bevorderd dient te worden;verzoekt de regering met voorstellen te komen om de EU-gemeenschappelijke
strategie met de Russische Federatie meer richting en inhoud te geven en met
de overige buurlanden van de EU afspraken te maken gericht op structurele
samenwerkingsrelaties op politiek en economisch gebied,en gaat over tot de orde van de dag.De voorzitter:Deze motie is voorgesteld door het de leden Eurlings, Van Middelkoop en
Van den Berg. Naar mij blijkt, wordt zij voldoende ondersteund.Zij krijgt nr. 37 (26800 V).Mevrouw Vos (GroenLinks):Ik ben het volstrekt eens met de lijn van deze motie. Ik vraag mij echter
af of de heer Eurlings wel het meest gelukkige moment voor deze motie heeft
gekozen. Wij zien immers allemaal wat de Russische Federatie op dit moment
in Grozny aanricht. Welk signaal denkt hij dat van deze motie uitgaat?De heer Eurlings (CDA):Ik ben blij met de inhoudelijke ondersteuning van de motie door mevrouw
Vos. Haar vraag is heel valide. Ik heb namens de fractie van het CDA meermalen
en in een vroegtijdig stadium gepleit voor bemoeienis van de Veiligheidsraad
bij de crisis in Tsjetsjenië. Het is heel slecht wat daar gebeurt en
onaanvaardbaar. Los van deze crisis moeten wij proberen te voorkomen dat zich
in de toekomst nog meer van dit soort ontwikkelingen gaan voordoen. De samenwerking
die vanuit het Verdrag van Amsterdam met de Russische Federatie tot stand
is gekomen, is in woorden misschien veel, maarEurlings functioneert in de
praktijk niet. Uit onze grote zorg voor die ontwikkelingen
is onze motie geboren.Voorzitter! Als je het debat van de afgelopen dagen op je laat inwerken,
dan krijg je ook als Kamerlid van de oppositie bijna een sterke bewondering
voor de minister. Het getuigt immers van een hoog ambitieniveau om te proberen
het onverbindbare te verbinden. Een uitspraak als "Het is een illusie om zonder
de NAVO Europese defensieoperaties uit te voeren" is op z'n zachtst gezegd
niet gelijk aan de IOLET-operations waarvan in het stuk van het Finse voorzitterschap
sprake is. De stellingname ook nog bij de beantwoording van de Kamervragen
van deze begroting dat een zelfstandige EU-geleide operatie beperkt zal blijven
tot een kleinschalige operatie staat simpelweg mijlenver van de huidige opvatting
van de minister dat de interventiemacht van 50.000 tot 60.000 man waarvan
in het Fins document sprake is, nog vrij beperkt is. Toch ging de minister
in het debat uit van de stelling dat het Fins document voor 90% in lijn is
met de Nederlandse ideeën en dat deze tekst er niet gelegen zou hebben
zonder Nederlandse inbreng, en dat terwijl zelfs een overtuigd atlanticus
al Heldring in zijn column van 7 december schrijft: "De ministers van Aartsen
en De Grave hebben er dus verstandig aan gedaan eindelijk door de bocht te
gaan. Laten wij hopen dat het niet te laat is om nog enige invloed op de besluitvorming
te kunnen uitoefenen. De Nederlandse diplomatie is wel eens vaker door te
lang volhouden, koppigheid, tussen de stoelen komen te vallen."De voorzitter:Ik merk nu dat de heer Van den Doel wil interrumperen. Over dit onderwerp
sta ik geen interrupties toe. Gisteren heeft daarover een uitgebreid debat
plaatsgevonden.De heer Eurlings (CDA):De CDA-fractie is er blij mee, dat de minister door de bocht is gegaan.
Ik zou bijna willen zeggen: geef dat nu maar ruiterlijk toe, dan kunnen wij
vanaf nu samen aan een overtuigend Europees veiligheids- en defensiebeleid
werken. Een overtuigend beleid kan immers niet anders zijn dan een eenduidig
beleid. Het moet niet zo zijn dat de Nederlandse diplomatie opnieuw tussen
de stoelen valt.De heer Koenders (PvdA):Voorzitter! Ik dank de bewindslieden voor het zeer uitgebreide antwoord
op de mondelinge en schriftelijke vragen en ook de vele ambtenaren die achter
de schermen die Kamer op goede wijze hebben bediend. Het is een belangrijk
debat geweest ondanks de lengte. Het ging over de Nederlandse plaatsbepaling
in Europees veiligheidspolitieke verantwoordelijkheid. Het is goed dat hierover
een debat plaatsvindt. Het gaat niet over niks. Wij hebben gesproken over
uitbreiding, conflicten, stabiliteit, maar ook over de specifieke problemen
van nu in al hun enormiteit: de aangekondigde mogelijke slachting in Grozny.
Er is ook gesproken over de vraag of het stabiliteitspact nu wel of niet functioneert.
Op vele punten zullen wij nog terugkomen. Wij zullen de vinger aan de pols
houden. Naar de mening van de fractie van de PvdA begint het buitenlands beleid
van Paars II contouren te krijgen. Wij blijven wel alert op prioriteitsstelling
en daadwerkelijke uitvoering. De dynamiek moet er wel in blijven en waar nodig
de fletsheid eraf. De ijkpunten hebben wij in dit debat heel duidelijk naar
voren gebracht; die zullen wij in de gaten houden.Europa, buffer en baken voor Nederland, en onze positie in en buiten Europa
was het centrale thema. Er is lang gesproken over conflictpreventie, een thema
dat uitwerking verdient. Het maakt de minister voor Ontwikkelingssamenwerking
zelfs heel zenuwachtig, want zij vraagt zich telkens af wat wij bedoelen.
Ik ga haar hierbij helpen. Eigenlijk gaat het om heel concrete zaken. Er staat
voor 12 december al een aantal beslissingen op de rol, bijvoorbeeld over de
financiering van Ecomog. Deze actie, die te maken heeft met conflictpreventie,
loopt spaak, met alle consequenties van dien. Ik vraag het kabinet nogmaals,
te bezien hoe ook voor het inzetten van een vredesmacht in Nigeria financiering
mogelijk is.Meer in het algemeen stel ik voor, een vredesfonds in te stellen om vredesoperaties
mogelijk te maken, uitgevoerd door ontwikkelingslanden, die niet door de VN
worden gefinancierd. Verder stel ik voor, formele en informele vredesdialogen
mogelijk te maken en de Kamer jaarlijks een overzicht te geven van concrete
plannen voor conflictpreventie, opdat het geen vaag onderwerp blijft en wij
gezamenlijk prioriteiten kunnen bepalen. In dit licht wil ik de Kamer een
motie voorleggen.De Kamer,gehoord de beraadslaging,van mening, dat conflictpreventie en vredesopbouw een centrale plaats
dienen in te nemen in het Nederlandse buitenlands beleid en dat daarbij een
jaarlijkse prioriteitenstelling van groot belang is;constaterende, dat vele potentiële en bestaande conflicten plaatsvinden
in ontwikkelingslanden, die vaak niet beschikken over de financiële middelen
om vredesoperaties uit te voeren die niet door de VN worden gefinancierd;verzoekt de regering als prioriteit binnen de non-ODA HGIS een vredesfonds
in te stellen van waaruit enerzijds een bijdrage kan worden geleverd aan vredesoperaties
door ontwikkelingslanden en anderzijds aan formele of informele vredesdialogen,
en tevens over te gaan tot een specifieke bijdrage in de memorie van toelichting
bij de begroting over de plannen met betrekking tot conflictpreventiebeleid,en gaat over tot de orde van de dag.De voorzitter:Deze motie is voorgesteld door de leden Koenders, Hoekema en Van Ardenne-van
der Hoeven. Naar mij blijkt, wordt zij voldoende ondersteund.Zij krijgt nr. 38 (26800 V).De heer Van den Doel (VVD):Voorzitter! De minister heeft in de schriftelijke antwoorden aangegeven
dat er binnen het non-ODA-deel van HGIS eigenlijk geen geld is, dat men daarbij
al geld tekortkomt. Deze motie vind ik op zichzelf sympathiek, maar kunt u
aangeven ten koste waarvan dit dan zou moeten gaan?De heer Koenders (PvdA):Het HGIS stijgt met het nationaal inkomen en ik meen dat het kabinet in
hetKoenders voorjaar of zelfs al eerder nieuwe prioriteiten zal bepalen bij
de toewijzing van het beschikbare geld. Ik wil dit aan het
kabinet overlaten, maar ik vind dat dit element er een belangrijke rol in
moet spelen. Het is aan het kabinet om af te wegen, waar men het geld vandaan
wil halen.De heer Van den Doel (VVD):Als het gaat om vredesoperaties in ontwikkelingslanden, zou het dan niet
uit HGIS kunnen, uit het ODA-deel?De heer Koenders (PvdA):Nee, dat kan niet.Voorzitter! Een tweede belangrijke mondiale uitdaging voor het jaar 2000
is het tot een succes maken van het Non-proliferatieverdrag. Dit is ongelooflijk
belangrijk. Ik zal er nu niet te diep meer op ingaan, want na de DPC vindt
volgende week een NAVO-vergadering van de ministers van Buitenlandse Zaken
plaats. De minister heeft daarbij een aantal belangrijke initiatieven aangekondigd.
Aangezien wij hem voor die vergadering niet meer spreken, zou ik een motie
willen indienen die wellicht een ondersteuning van het beleid van de minister
is, maar misschien ook nog een duwtje in de goede richting.De Kamer,gehoord de beraadslaging,overwegende, dat gezien de toetsingsconferentie van het Non-proliferatieverdrag
het jaar 2000 zeer belangrijk wordt voor het non-proliferatiestreven;van mening, dat in het licht hiervan hernieuwde stappen van de NAVO op
het gebied van nucleaire wapenbeheersing gewenst zijn;overwegende, dat in een eerdere motie van de leden Koenders en Hoekema
(26200-V, nr. 22) de regering is gevraagd om in NAVO-discussies over de nucleaire
strategie maatregelen te overwegen met betrekking tot "de-alerting" van nucleaire
wapens, wapenbeheersing en aanpassing van nucleair beleid;verzoekt de regering volgende week de discussie in de NAVO over non-proliferatie
te intensiveren, waarbij bovenstaande elementen en ook de progressieve uitfasering
van tactische nucleaire wapens op het Europese continent door Nederland worden
ingebracht, en de Kamer over de resultaten in te lichten,en gaat over tot de orde van de dag.De voorzitter:Deze motie is voorgesteld door de leden Koenders en Hoekema. Naar mij
blijkt, wordt zij voldoende ondersteund.Zij krijgt nr. 39 (26800 V).De heer Koenders (PvdA):Voorzitter! Wat de top van Helsinki betreft wil ik namens de Partij van
de Arbeid nog eens wijzen op het belang van de uitgangspunten ten aanzien
van de uitbreiding. Door mijn collega Timmermans is vorige week gesproken
over de prioritaire hervormingen en de flexibiliteit. Hoe zijn nu de verhoudingen
ten aanzien van het kandidaat-lidmaatschap van Turkije? Zoals bekend, nemen
wij in dezen een positieve houding aan, maar wij willen dat de onderhandelingen
pas starten als is voldaan aan de politieke Kopenhagencriteria. De flexibiliteit
ten aanzien van de Cypruskwestie is zodanig, dat geen enkele partij het vetorecht
heeft. Dat komt overeen met de positie waarvoor wij altijd hebben gekozen.Voorzitter! Mijn volgende punt betreft het Forum terzake van het handvest
en de benoeming van de heer Korthals Altes. De Partij van de Arbeid vindt
het besluit ongelukkig en moeilijk te pruimen. De vraag is hoe de minister
tot deze beslissing heeft kunnen komen en wat precies zijn motieven zijn geweest.
Op welke wijze kan zeker gesteld worden, dat de regering te allen tijde aanspreekbaar
is en feitelijk het parlement kan antwoorden op vragen over algemene richtlijnen
en eventuele specifieke instructies aan de regeringsvertegenwoordiger? Kunnen
dit type richtlijnen en instructies, evenals dat in het geval andere internationale
overleggen het geval is, aan de Kamer worden meegedeeld?Voorzitter! De regering heeft ingestemd met de belangrijke beslissingen
over het Europese vredes- en veiligheidsbeleid die zijn genomen tijdens de
Algemene Raad van afgelopen maandag. Wij hebben hier de argumenten gewisseld.
Onze mening is, dat hier te lang vanuit een minderheidspositie in de Kamer
is geopereerd. Wat ons betreft had de regering in een eerdere fase op een
actievere manier in het debat moeten staan. Het gevolg evenwel, dat een belangrijke
verandering is opgetreden en wat voor ons telt is het resultaat. Dat is belangrijk
voor onze fractie én voor ons land.Voorzitter! De discussie over dit onderwerp is toch wel van historische
betekenis. Al vele decennia wordt gesproken over de relatie tussen Europese
veiligheid en Europese defensie. Wij verwachten dat de regering zich bij de
verdere discussie actief opstelt, omdat het hier niet om niks gaat. Het debat
is nog in ontwikkeling. Voor de komende tijd staan cruciale beslissingen op
de agenda. Ik wijs erop, dat het bij dit type onderhandelingen zeker moet
zijn, dat de regering kan steunen op een brede basis in het parlement. Het
is niet goed alleen achteraf een proces van anderhalf jaar in aanmerking te
nemen. Het gaat om datgene wat de regering nu van plan is te doen op basis
van de resultaten die afgelopen maandag zijn bereikt en om te beoordelen wat
zinnig is. Ik meen dat de spelers op het internationale krachtenveld het recht
hebben om te weten dat deze Kamer de aangegeven richting steunt. Ik hoop van
harte dat de gehele coalitie er zo over denkt, want dat is belangrijk. Daarnaast
vind ik het van belang, dat het parlement weet wat de precieze inhoud van
de Nederlandse bijdrage aan het debat zal zijn. Indicaties hebben wij gekregen,
maar om alles goed in beeld te krijgen, wil ik de volgende motie indienen.De Kamer,gehoord de beraadslaging,constaterende, dat de ontwikkeling van een gemeenschappelijk Europees
defensiebeleid steeds concretere vormen aanneemt;van mening, dat het van belang is dat Nederland actief deelneemt aan de
vormgeving van het Europees veiligheids- en defensiebeleid;overwegende, dat de vorming van een Europees leger, zoals geformuleerd
in het voortgangsrapport vanKoenders het Finse voorzitterschap en geaccordeerd
in de Algemene Raad van 6 december jl., en andere vormen van intensieve Europese
defensiesamenwerking een belangrijk onderdeel uitmaakt van deze ontwikkeling;spreekt steun uit voor de inhoud van dit rapport;verzoekt de Nederlandse regering een voorstel te doen voor een proportionele
Nederlandse bijdrage aan deze ontwikkeling, en daarover de Kamer zo spoedig
mogelijk te informeren,en gaat over tot de orde van de dag.De voorzitter:Deze motie is voorgesteld door de leden Koenders, Eurlings en Hoekema.
Naar mij blijkt, wordt zij voldoende ondersteund.Zij krijgt nr. 40 (26800 V).De heer Koenders (PvdA):Voorzitter! Een van de grote uitdagingen en vraagtekens voor de komende
tijd is onze relatie met Rusland. Direct is er actie nodig in verband met
de dramatische situatie in Grozny. De minister van Buitenlandse Zaken heeft
gisteren duidelijk gesproken over maatregelen in het verband van de Europese
Unie, het IMF en de Wereldbank. Ik vind dat laatste ook belangrijk en vraag
de minister voor Ontwikkelingssamenwerking of zij hiermee instemt en of zij
bereid is initiatieven te nemen in die richting en om ons daarover in te lichten.
Meer in het algemeen verzoek ik het kabinet om met betrekking tot Rusland
ons een brede notitie te doen toekomen. Hoewel ik op zichzelf niet zo voor
notities ben, meen ik dat wij over dit onderwerp echt een debat moeten voeren.
Wat doen wij met de belangrijke relatie tussen Europa en Rusland? Wat is de
effectiviteit van onze strategie? Wat kunnen wij doen met centrale en decentrale
hulpverlening? Wat moet er gebeuren op het punt van de wapenbeheersing?Voorzitter! Graag krijgen wij nog een reactie van de bewindslieden op
de suggesties die wij in eerste termijn hebben gedaan over de mensenrechtenadviseur.Een groot punt van zorg voor onze fractie is de doodstraf in de wereld.
Het aantal landen dat op het ogenblik daadwerkelijk tot executies overgaat,
is sterk toegenomen van 26 tot 39. Het aantal geregistreerde executies is
meer dan verdubbeld in een aantal jaren. Mijn collega Valk heeft via de regering
gevraagd om een advies van de AIV. Gezien de Nederlandse verdragsrechtelijke
verplichtingen moet de doodstraf in alle gevallen aangemerkt worden als een
schending van de mensenrechten. Om allerlei redenen is het echt van belang
dat dit standpunt wordt uitgedragen en om veel effectiever op te treden ten
aanzien van de vele landen die zich toch schuldig maken aan de tenuitvoerlegging
van de doodstraf. Ik dien hiertoe de volgende motie in.De Kamer,gehoord de beraadslaging,overwegende, dat de doodstraf in strijd is met het recht op leven;overwegende, dat ook de AIV zich in zijn advies inzake de doodstraf in
die zin heeft uitgelaten;spreekt uit dat de doodstraf in alle gevallen aangemerkt moet worden als
een schending van de mensenrechten;verzoekt de regering dat standpunt uit te dragen en steun voor dit standpunt
te verwerven in de daarvoor in aanmerking komende internationale organen,en gaat over tot de orde van de dag.De voorzitter:Deze motie is voorgesteld door de leden Koenders, Hoekema, Van Ardenne-van
der Hoeven en M.B. Vos. Naar mij blijkt, wordt zij voldoende ondersteund.Zij krijgt nr. 41 (26800 V).Mevrouw Vos (GroenLinks):Voorzitter! De afgelopen dagen hebben wij een belangrijk en interessant
debat gehad, waarvoor ik de regering dank. Op veel cruciale punten is met
elkaar van gedachten gewisseld. Met name de discussie over de humanitaire
interventie versus de soevereiniteit was zeer belangwekkend. Ik ben blij dat
de minister van Buitenlandse Zaken heeft aangegeven dat dit een onderwerp
is dat hem nauw aan het hart ligt en dat hij initiatieven wil nemen om het
verder aan de orde te stellen bij collega's en in allerlei gremia.Dezelfde minister heeft een pleidooi gehouden om het vetorecht ter discussie
te stellen. Ik vind dat een goed pleidooi dat onze steun kan krijgen. Is hij
bereid dit punt verder aan de orde te stellen in de verschillende gremia?
Mijn tweede vraag in dit verband betreft de rechtsgronden voor mogelijke humanitaire
interventie. In een toespraak voor de VN heeft hij gezegd dat daaronder wellicht
ook grootschalige milieurampen en de drugsproblematiek zouden kunnen vallen.
Daar heb ik eerlijk gezegd nog veel twijfels bij. Zou hij daarop nog nader
kunnen ingaan?Voorzitter! Wij hebben ook gesproken over de problematiek op de Balkan.
Mijn fractie heeft haar teleurstelling erover uitgesproken dat wij nu nog
niet over de Kosovocrisis kunnen spreken. Maar er komt een evaluatie. Wij
hebben daarnaast onze zorg geuit over de ontwikkelingen in Servië en
een pleidooi gehouden voor het opheffen van de economische sancties tegen
Servië. Ik vind de reactie van de minister op dat punt teleurstellend.
Het lijkt mij kortzichtig om het standpunt te handhaven dat wij een slecht
signaal geven wanneer wij die sancties opheffen. In dit kader wil ik de Kamer
de volgende motie voorleggen.De Kamer,gehoord de beraadslaging,van mening, dat de omvangrijke economische sancties tegen Servië,
met uitzondering van het wapenembargo, niet leiden tot het beoogde doel, namelijk
het omverwerpen van het regime;van mening, dat de omvangrijke economische sancties tegen Servië
de positie van oppositiegroeperingen en democratische fundamenten ondermijnen;van mening, dat het intensiveren van financiële en psychologische
sancties gericht op het regime effectiever zijn in het verzwakken van het
heersende regime;Vos verzoekt de regering in EU-verband te pleiten voor het opschorten van
economische sancties tegen Servië, met uitzondering van het wapenembargo,
en het aanscherpen van psychologische en financiële sancties gericht
tegen het regime,en gaat over tot de orde van de dag.De voorzitter:Deze motie is voorgesteld door het lid M.B. Vos. Naar mij blijkt, wordt
zij voldoende ondersteund.Zij krijgt nr. 42 (26800 V).Mevrouw Vos (GroenLinks):Voorzitter! De minister is niet ingegaan op mijn vragen met betrekking
tot de economische sancties tegen Irak, terwijl deze tot zorgwekkende situaties
leiden. Kan de minister daar nog op ingaan? Kan hij aangeven hoe het op dit
moment staat met de onderhandelingen? Over de effecten die de economische
sancties breder gezien kunnen hebben, leg ik de Kamer de volgende motie voor.De Kamer,gehoord de beraadslaging,van mening, dat er aanwijzingen zijn dat omvangrijke economische sancties
ongewenste neveneffecten kunnen veroorzaken;constaterende, dat grondig onderzoek naar de gevolgen van economische
sancties op de civil society noodzakelijk is;verzoekt de regering een rapportage over de effecten van omvangrijke economische
sancties op de civil society op te stellen,en gaat over tot de orde van de dag.De voorzitter:Deze motie is voorgesteld door de leden M.B. Vos, Koenders en Hoekema.
Naar mij blijkt, wordt zij voldoende ondersteund.Zij krijgt nr. 43 (26800 V).Mevrouw Vos (GroenLinks):Voorzitter! Toegezegd is dat over Tsjetsjenië nog gesproken zal worden.
Ik roep de minister op om een aantal zaken, scherper dan hij nu heeft gedaan,
naar voren te brengen. Ik vind dat deze regering zich onverkort moet uitspreken
voor het stopzetten van IMF-kredietmaatregelen tegen Tsjetsjenië. Op
dit punt krijg ik graag een ondubbelzinnig antwoord.De minister heeft zich bereid getoond volgende week in NAVO-verband nucleaire
zaken aan de orde te stellen. Daarmee zijn wij een stap op de goede weg, maar
toch wil ik op dit punt nog de volgende motie aan de Kamer voorleggen.De Kamer,gehoord de beraadslaging,overwegende, dat het proces van kernontwapening dreigt te stagneren;overwegende, dat het slagen van de evaluatieconferentie van het Non-proliferatieverdrag
in april 2000 onder grote druk staat;van mening, dat een signaal in de richting van kernontwapening vanuit
NAVO-landen van grote betekenis is;verzoekt de regering de mogelijkheid te onderzoeken om kernwapens uit
Nederland – Volkel – te verwijderen, en daarover de Kamer te rapporteren,en gaat over tot de orde van de dag.De voorzitter:Deze motie is voorgesteld door het lid M.B. Vos. Naar mij blijkt, wordt
zij voldoende ondersteund.Zij krijgt nr. 44 (26800 V).Mevrouw Vos (GroenLinks):Voorzitter! Ik vraag de regering ook of zij op het terrein van conflictpreventie
een heldere visie aan de Kamer wil voorleggen. Is het niet zinnig om een notitie
op te stellen, waarin een analyse wordt gemaakt van knelpunten, van het functioneren
van de instituten en een en ander ertoe te leiden dat er een plan van aanpak
ter verbetering opgesteld wordt?Ten aanzien van de top in Helsinki wil ik de volgende motie indienen,
omdat het van belang is dat daar een aantal zaken scherper naar voren worden
gebracht.De Kamer,gehoord de beraadslaging,overwegende, dat de Europese Unie aan de vooravond van een historische
uitbreiding staat, die het aantal lidstaten tot ver boven de twintig zal doen
toenemen;tevens overwegende, dat de commissie-Dehaene en de Europese Commissie
het voor een flexibele en besluitvaardige Europese Unie noodzakelijk achten
dat in de komende IGC besloten wordt tot een herschikking van de Europese
verdragen: in een kernverdrag met een constitutioneel karakter dat alleen
bij unanimiteit en met nationale ratificatie gewijzigd kan worden, en een
apart verdrag met de diverse beleidsterreinen dat bij meerderheid gewijzigd
kan worden met instemmingsrecht van het Europees Parlement;verzoekt de regering zich bij de onderhandelingen in de komende IGC in
te zetten voor de bovenbedoelde herschikking van de Europese verdragen,en gaat over tot de orde van de dag.De voorzitter:Deze motie is voorgesteld door het lid M.B. Vos. Naar mij blijkt, wordt
zij voldoende ondersteund.Zij krijgt nr. 45 (26800 V).Mevrouw Vos (GroenLinks):Voorzitter! Ik wil nog één motie indienen.De Kamer,gehoord de beraadslaging,overwegende, dat in het Verdrag van Amsterdam bij het landbouwbeleid gekwalificeerde
meerderheidsbesluitvorming in de Raad van ministers is ingesteld zonder co-decisie
van het Europees Parlement, waardoor goede democratische controle niet mogelijk
is;Vosverzoekt de regering zich bij de komende IGC in te zetten
voor co-decisie van het Europees Parlement bij het landbouwbeleid,en gaat over tot de orde van de dag.De voorzitter:Deze motie is voorgesteld door het lid M.B. Vos. Naar mij blijkt, wordt
zij voldoende ondersteund.Zij krijgt nr. 46 (26800 V).Mevrouw Vos (GroenLinks):Voorzitter! Tot slot verzoek ik de staatssecretaris in te gaan op de consequenties
van de vastgelopen WTO. Hoe wordt daar in Helsinki door de Europese Unie op
ingezet?De heer Van den Doel (VVD):Voorzitter! Ik dank de bewindslieden voor hun antwoorden in eerste termijn,
ook de schriftelijke antwoorden. Overigens waren de schriftelijke antwoorden
soms wat ontwijkend en afhoudend. Ik wil nog even op het punt van de conflictpreventie
ingaan, dat door vele anderen ook aan de orde is gesteld. Ik heb in eerste
termijn een voorstel gedaan om de instrumenten van de VN op dat gebied te
versterken door tot een pool van waarnemers te komen. Het schriftelijke antwoord
is nogal afhoudend. Ik verzoek de minister om dit punt wat positiever te benaderen
en het, gezien het lidmaatschap van Nederland, in de Veiligheidsraad mee te
nemen.Het tweede punt betreft het schriftelijke antwoord over de voorraden biologische
wapens in Rusland. In het antwoord klinkt een zekere nonchalance door. Ik
heb gevraagd of deze wapens destijds vernietigd zijn. Het antwoord komt er
min of meer op neer dat dit niet zoveel uitmaakt omdat je deze wapens snel
kunt aanmaken. Als dat de teneur is, hebben we geen biologische wapenconventie
en geen verificatieprotocol nodig. Ik zou op dit punt graag een duidelijker
antwoord ontvangen.Voorzitter! Gezien de beperkte spreektijd die mij rest, sluit ik af met
een opmerking over de vrijwillige bijdragen aan internationale organisaties.
Ik heb in eerste termijn gezegd dat wij organisaties die een slecht financieel
beleid hebben en hun middelen niet doelmatig aanwenden, niet moeten belonen.
Minister Herfkens heeft daar gisteren en ook in de schriftelijke antwoorden
op gereageerd. Het antwoord komt er in feite op neer dat de regering eerst
met de organisaties wil gaan praten en dat vervolgens mogelijk in een later
stadium een verlaging van de vrijwillige bijdrage aan de orde kan komen. Ik
vind dat te veel een fluwelen aanpak die niet leidt tot een concrete wijziging
van beleid bij deze organisaties. Ik ben van mening dat we financieel slecht
beheer niet moeten belonen. Ik leg de Kamer daarom de volgende motie voor.De Kamer,gehoord de beraadslaging,constaterende, dat Nederland jaarlijks circa 500 mln. op vrijwillige basis
schenkt aan internationale organisaties;overwegende, dat: - Nederland in het algemeen weinig invloed
heeft op de doelmatige besteding daarvan;- een deel van deze gelden
door slecht financieel beheer en beleid niet effectief wordt benut;verzoekt de regering als algemene beleidslijn te hanteren dat de vrijwillige
bijdragen worden stopgezet aan die organisaties die niet voldoen aan de criteria
van deugdelijk financieel beheer en doelmatige aanwending van de beschikbaar
gestelde gelden,en gaat over tot de orde van de dag.De voorzitter:Deze motie is voorgesteld door de leden Van den Doel, Van Ardenne-van
der Hoeven, Van Middelkoop, Van den Berg en Marijnissen.Zij krijgt nr. 47 (26800 V).De heer Koenders (PvdA):Voorzitter! De heer Van den Doel heeft als enige in tweede termijn niet
gesproken over het Europees veiligheidsbeleid. Nu wij tot een afsluiting van
het debat komen, wil ik hem vragen of de VVD-fractie de conclusies over het
Europese vredes- en veiligheidsbeleid, aangenomen tijdens de Algemene Raad
van afgelopen maandag, steunt.De heer Van den Doel (VVD):U vraagt mij iets, mijnheer Koenders, waar ik geen antwoord op kan geven.
Ik wil wel antwoord geven als het de voorstellen betreft die er voor Helsinki
er liggen. Daar hebben we ook over gesproken. Ik heb de tekst van de Algemene
Raad hier niet bij de hand. Ik heb gisteren gezegd hoe ik over de voorstellen
van Helsinki denk. Ik heb aangegeven dat daar een groot herkenbaar gehalte
in zit van de Nederlandse inbreng. Ik heb daar ook een aantal nuanceringen
bij aangebracht.De heer Koenders (PvdA):Is de conclusie dan dat het antwoord "nee" moet zijn? Dat betekent dus
dat de VVD-fractie het standpunt waar de Nederlandse regering mee heeft ingestemd
afgelopen maandag, niet voor de volle 100% kan dragen?De heer Van den Doel (VVD):Dat is een verkeerde conclusie. Ik heb de tekst van de Algemene Raad hier
niet voor mij. Ik heb gisteren gesproken over de voorstellen die er voor Helsinki
liggen. U brengt nu een nieuw element in. Ik heb niets toe te voegen aan wat
ik zojuist heb gezegd.De heer Eurlings (CDA):Er is toch duidelijkheid gewenst. Wij gaan nu naar de top van Helsinki.
Het extra overleg is helaas geschrapt. Als je er niet voor bent, ben je er
niet voor en dat is ook een duidelijke keuze.Is de heer Van den Doel voor de stukken die nu voorliggen? Is hij voor
de lijn die door zijn eigen VVD-minister in de Kamer naar voren is gebracht?De heer Van den Doel (VVD):Het is bijna dezelfde vraag als de vraag van de heer Koenders. Ik heb
gisteren aangegeven met welke punten wij het eens zijn en bij welke punten
wij kanttekeningen plaatsen. Het is een herhaling van zetten.De heer Eurlings (CDA):Is collega Van den Doel het eens met de beeldvorming in de pers dat hij
stevige bezwaren zou hebben tegen dat document?De heer Van den Doel (VVD):Ik weet niet op welke pers de heer Eurlings doelt. Ik heb gezegd dat wij
er blij mee zijn dat niet wordt besloten tot een staand Europees leger en
dat niet wordt besloten totVan den Doel een staande interventiemacht, maar dat aan landen bijdragen worden gevraagd. Ik heb in feite gezegd
dat er niks nieuws is onder de zon. Het gaat om het principe van "double hatted".
Dat zijn wij al jaren gewend met NAVO- en WEU-eenheden. Kortom, wij stemmen
op dat punt zeer in met die voorstellen. Welke krant de heer Eurlings heeft
gelezen, weet ik niet, dus ik kan daar ook geen antwoord op geven.De heer Eurlings (CDA):De heer Van den Doel durft dus niet te kiezen. Hij wacht af wat er uit
de top komt. Dan bepaalt hij zijn standpunt.De heer Van den Doel (VVD):Nee, wij hebben wel degelijk gekozen. Het lijkt wel of de heer Eurlings
in het debat van de afgelopen dagen doof geweest is voor hetgeen ik namens
de VVD-fractie heb gezegd en voor de antwoorden van de minister. Hij probeert
in feite het rookgordijn van de afgelopen drie weken dicht te houden. Ik heb
geprobeerd om dat rookgordijn open te trekken en duidelijk te zeggen waar
wij staan. Hij probeert in feite steeds hetzelfde beeld neer te zetten.De heer Koenders (PvdA):Het parlement is geen discussieclub. Op een gegeven moment trekt men conclusies.
Het is heel duidelijk waar het om gaat. De heer Van den Doel weet ook heel
goed waar het om gaat in dit debat. Het gaat er mij helemaal niet om, tegenstellingen
te keren. Ik vraag gewoon waar de VVD staat. Gedurende dit debat hebben wij
de stukken allemaal besproken. De heer Van den Doel weet precies welke conclusies
in het stuk worden getrokken. Dat hoeft hij helemaal niet bij zich te hebben.
Hij heeft dat gezien en er zelf uit geciteerd. Ik wil gewoon weten waar de
VVD-fractie staat. Is zij het met die conclusies eens, ja of nee?De heer Van den Doel (VVD):Met een groot deel van de conclusies zijn wij het eens. Ik heb dat gisteren
ook gezegd. Bij een aantal daarvan hebben wij kanttekeningen geplaatst. Zo
blijft dat. Als de minister terugkomt, zien wij wel in hoeverre een aantal
van de kanttekeningen die wij hebben geplaatst, zijn opgelost.De heer Koenders (PvdA):Het is dus nee.De heer Eurlings (CDA):Staat de heer Van den Doel positief of niet positief tegenover de motie
die zojuist door collega's Koenders en Hoekema en mij is ingediend over het
EVDB?De heer Van den Doel (VVD):Ik denk dat die motie volstrekt overbodig is.De heer Eurlings (CDA):De heer Van den Doel is dus voor?De heer Van den Doel (VVD):In die motie wordt de regering gevraagd, aan te geven wat de Nederlandse
bijdrage zal zijn. Minister De Grave heeft vorige week al gezegd wat de bijdrage
van de marine kan zijn. Minister Van Aartsen heeft gisteren gezegd dat Nederland,
voorzover het om landstrijdkrachten gaat, denkt aan een brigade. Het is in
feite vragen naar de bekende weg. Zoals bekend: overbodige moties steunt de
VVD niet.De heer Wilders (VVD):Voorzitter! Ik dank de bewindslieden voor hun antwoorden. De antwoorden
van de minister van Buitenlandse Zaken over het Midden-Oosten zijn door ons
als sympathiek en adequaat ervaren. Ik heb geen tijd om uitputtend op alle
niet beantwoorde vragen in te gaan. Dat doen wij wel een andere keer.In mijn eerste termijn sprak ik over de nieuwe geopolitieke situatie in
het Midden-Oosten van morgen. Het Midden-Oosten verandert snel. Het laatste
verheugende bericht, namelijk dat Syrië en Israël aanstaande dinsdag
hun vredesbesprekingen hervatten, is het beste bewijs daarvoor. Wij ontvangen
dan ook graag een notitie van de regering over de kansen en de bedreigingen
van die nieuwe geopolitieke situatie in het Midden-Oosten. Hiermee doel ik
niet op een regiodocument over de Golf, maar op een aparte notitie. Daarom
dien ik de volgende motie in.De Kamer,gehoord de beraadslaging,overwegende, dat de geopolitieke situatie in het Midden-Oosten sterk in
beweging is;van mening, dat de nieuwe politieke situatie van morgen nieuwe kansen,
uitdagingen en mogelijk ook gevaren in politieke, economische en militaire
zin biedt;verzoekt de regering een brede analyse te maken en een visie te ontwikkelen
over de politieke, economische en militaire veranderingen, kansen en bedreigingen
in het Midden-Oosten, en een notitie hierover aan de Kamer te doen toekomen,en gaat over tot de orde van de dag.De voorzitter:Deze motie is voorgesteld door de leden Wilders, Koenders, Hoekema, Van
Middelkoop en Van Ardenne-van der Hoeven.Zij krijgt nr. 48 (26800 V).De heer Wilders (VVD):Voorzitter! Ik kom bij het thema van terrorismebestrijding. President
Clinton wees gisteren naar aanleiding van de hervatting van het vredesoverleg
tussen Syrië en Israël op de gevaren die terroristen juist nu kunnen
vormen. Hij stelde terecht dat wij krachtig moeten staan tegenover allen die
het vredesproces willen laten ontsporen. De top van Sharm-El-Sheik in 1996,
die vooral ging over terrorismebestrijding, zou wat ons betreft een meer effectief
vervolg moeten krijgen. Weliswaar ondersteunt Nederland de Palestijnen actief
met terrorismebestrijding, maar verder wordt er vooral gesproken in mediterraan
verband. Ook in VN-verband wordt pas in het jaar 2000, vier jaar na de top
van 1996, op Egyptisch initiatief gesproken over de agenda en de modaliteiten
van overleg. Wij zouden graag zien dat een vervolg wordt gegeven aan de top
van 1996 en dat Europa samen met de Amerikanen het initiatief neemt hiertoe.
Vandaar de volgende motie.De Kamer,gehoord de beraadslaging,overwegende, dat meer politieke en diplomatieke aandacht voor eenWilders
intensieve bestrijding van terrorisme noodzakelijk is; verzoekt de regering te bevorderen dat de Europese Unie, bij voorkeur
samen met de VS, het initiatief neemt voor een Midden-Oostentop ter bestrijding
van terrorisme,en gaat over tot de orde van de dag.De voorzitter:Deze motie is voorgesteld door de leden Wilders, Koenders, Hoekema, Van
Middelkoop en Van Ardenne-van der Hoeven.Zij krijgt nr. 49 (26800 V).De heer Wilders (VVD):Een ander belangrijk thema is het moslim-extremisme. De regering heeft
hier onvoldoende op gereageerd. Wij achten de dreiging van het moslim-extremisme
reëel voor het Midden-Oosten en voor Centraal-Azië. Wij denken daarbij
ook aan de mogelijke gevolgen voor Europa en Nederland. Vandaar de volgende,
vrij breed ondertekende motie.De Kamer,gehoord de beraadslaging,overwegende, dat het moslim-extremisme in het Midden-Oosten en Centraal-Azië
een reële dreiging is;van mening, dat dit een bedreiging vormt voor de vrede en stabiliteit;verzoekt de regering een analyse te maken en een visie te ontwikkelen
over het moslim-extremisme in het Midden-Oosten en Centraal-Azië, waaronder
de mogelijke gevolgen voor Europa en Nederland, en een notitie hierover aan
de Kamer te doen toekomen,en gaat over tot de orde van de dag.De voorzitter:Deze motie is voorgesteld door de leden Wilders, Hoekema, Van Ardenne-van
der Hoeven, Van Middelkoop en Van den Berg.Zij krijgt nr. 50 (26800 V).De heer Wilders (VVD):Voorzitter! Ik heb nog twee punten. Het eerste punt is of de minister
van Buitenlandse zaken mij nog antwoord kan geven op de vraag of Nederland
bereid is, het initiatief te nemen of ondersteunend te zijn als het gaat om
het instellen van een vrijhandelsovereenkomst met de GCC-landen op het moment
dat die landen zelf tot een douane-unie zijn gekomen.Het tweede punt betreft de Mashav. Indien het amendement van collega Dijksma
en mijzelf wordt aanvaard – daar ziet het naar uit – zal in het
jaar 2000 2 mln. extra beschikbaar komen voor Mashavprojecten. Dat stemt ons
tevreden. Als het gaat om de situatie vanaf het jaar 2001, danken wij de minister
voor Ontwikkelingssamenwerking voor haar sportiviteit, om aan de hand van
een notitie van haar hand volgend voorjaar een discussie te willen voeren
over de verschillende modaliteiten. Zij kent onze inzet. Wij kennen de hare.
Wij gaan een discussie op basis van argumenten graag aan met mevrouw de minister.De heer Hoekema (D66):Mijnheer de voorzitter! Ik dank de bewindspersonen voor de uitvoerige
en vaak bevredigende antwoorden. Ik dank ook de ambtenaren van Buitenlandse
Zaken voor de vele uren die in de antwoorden zijn gestoken. Ik zag gisteren
een topambtenaar van vier letters geheel ongeschoren in de loge zitten. Dat
is op zijn minst een bewijs dat er hard wordt gewerkt, en dat in een seizoen
dat er toch al veel op de rol staat!Ik heb lang gezocht in de schriftelijke antwoorden op de vragen, maar
ben daarbij niet het antwoord tegengekomen op de vraag hoe deze minister de
geschiedenis in wil gaan: als een Europese antlanticus of een Atlantische
Europeaan. Misschien is dat een onderwerp waar wij volgend jaar op terug moeten
komen bij de begrotingsbehandeling. Daar is deze minister mij immers nog een
antwoord schuldig.De minister is evenmin ingegaan op mijn vragen over het personeelsbeleid
en de situatie op Buitenlandse Zaken na de herijking. Ik zou het op prijs
stellen om over het personeelsbeleid een notitie of een standpuntbepaling
te ontvangen. Misschien kan het worden gecombineerd met de al toegezegde stukken
over de verwerking van de ombuigingen, de FTE's. Misschien ook niet. Ik zou
het tevens op prijs stellen als daarbij wordt ingegaan op de nieuwe opleiding.
Daarover is in de pers al het een en ander verschenen. Er is echter nog niet
door de minister over gerapporteerd.Gisteren is een personeelsmaatregel bekend geworden naar aanleiding van
het visumbeleid, namelijk het buiten functie stellen van de ambassadeur in
Nigeria. Ik beperk mij tot de vraag of het onderzoek dat kennelijk al gereed
is, ook aan de Kamer kan worden toegezonden. Of betreft dit slechts een intern
onderzoek?Ik dank de minister voor de antwoorden op de door mij en de heer Koenders
gemaakte opmerkingen over het visumbeleid. Ik dien daar graag een motie over
in, vanuit de door mij al in eerste termijn genoemde overweging dat klantvriendelijkheid
hierbij een belangrijk element moet zijn.De Kamer,gehoord de beraadslaging,van mening, dat het van belang is aanvragers van een visum correct, adequaat
en binnen de gestelde limieten te behandelen;van oordeel, dat het ministerie van Buitenlandse Zaken (nog) niet altijd
aan deze doelstellingen voldoet;verzoekt de minister een project klantvriendelijkheid visumverlening te
ontwikkelen, dat erop is gericht visumaanvragen correct, adequaat en tijdig
af te wikkelen, en daarover aan de Kamer te rapporteren,en gaat over tot de orde van de dag.De voorzitter:Deze motie is voorgesteld door de leden Hoekema, Koenders en Van Ardenne-van
der Hoeven. Naar mij blijkt, wordt zij voldoende ondersteund.Zij krijgt nr. 51 (26800 V).De heer Hoekema (D66):Voorzitter! Uit de schriftelijke antwoorden op vragen van mij en collega's
over het mensenrechteninstituut is mij gebleken dat er kennelijk een misverstand
bestaat bij het ministerie. Immers, in de schriftelijke antwoorden wordt gesproken
over mogelijke concurrentie met deHoekema ombudsman en de Commissie gelijke
behandeling. Ter verduidelijking merk ik op dat het mij gaat om mensenrechten
in het buitenlands beleid. Het gaat erom de tot nu toe nogal versnipperde
expertise te bundelen, met het oog op een verbetering van de kwaliteit en
de effectiviteit van Nederlandse interventies en misschien die van de Europese
Unie op het terrein van de mensenrechten. Ik leg daarom een motie aan de Kamer
voor.De Kamer,gehoord de beraadslaging,van mening, dat de mensenrechtenexpertise in Nederland thans nogal versnipperd
is;van oordeel, dat het wenselijk is deze te bundelen met het oog op een
kwalitatief verbeterde inzet bij mensenrechteninterventies;van oordeel, dat een nationaal mensenrechteninstituut hieraan kan bijdragen;verzoekt de regering een stellingname voor te bereiden over de oprichting
van een dergelijk instituut,en gaat over tot de orde van de dag.De voorzitter:Deze motie is voorgesteld door de leden Hoekema, Koenders en Van Ardenne-van
der Hoeven. Naar mij blijkt, wordt zij voldoende ondersteund.Zij krijgt nr. 52 (26800 V).De heer Hoekema (D66):Voorzitter! Ik zou de staatssecretaris van Buitenlandse Zaken willen vragen
om naar Helsinki een bord mee te nemen met daarop het woord "flexibiliteit",
en dat voortdurend te lezen. Ik wens hem een even succesvolle uitkomst van
deze top als van die in Tampere.Wat, tenslotte, de minister en de Europese defensie- en veiligheidssamenwerking
betreft, denk ik dat gezegd moet worden dat Helsinki wel een mis waard is
geweest. Het is een goed resultaat dat voorligt op dit vlak; er is ook hard
onderhandeld. Ik houd de minister graag een citaat voor van zijn verre voorganger
de heer Beyen, waaruit blijkt dat er wel degelijk een lange beweging is gemaakt
van de Europese defensiegemeenschap naar de nu voorliggende voorstellen voor
een Europese defensie. Het citaat komt uit een debat in 1953: "Het Europese
leger werd slechts aanvaard als een in NAVO ingeschakelde en wat politieke
en strategische leiding betreft aan NAVO ondergeschikte eenheid". Mijn fractie
concludeert dat er in deze 46 jaar wel degelijk een quantum jump, dus een
enorme vooruitgang is bereikt. Daarmee wens ik de minister geluk.De heer Van den Berg (SGP):Mijnheer de voorzitter! Ik wil beginnen met een oprecht woord van dank
aan de bewindslieden voor de wat mij betreft zeer volledige mondelinge en
schriftelijke beantwoording. Mijn buitengewoon beperkte spreektijd laat mij
helaas maar toe om één motie in te dienen en één
opmerking te maken. De motie betreft het water, van buitengewoon belang voor
veel ontwikkelingslanden. Nederland zou daarin een zeer grote rol kunnen spelen
in de vorm van het uitdragen van zijn expertise.De Kamer,gehoord de beraadslaging,constaterende, dat in het licht van waterverontreiniging en zeespiegelstijging,
goed waterbeheer en bescherming tegen hoogwater voor veel ontwikkelingslanden
een essentiële bestaansvoorwaarde zijn;voorts constaterende, dat het belang van geïntegreerd waterbeheer
in toenemende mate in internationale fora voor ontwikkelingssamenwerking wordt
onderkend;van oordeel, dat Nederland een grote expertise en ervaring heeft op het
gebied van waterbeheer, welke het waard is om uitgedragen te worden;tevens van oordeel, dat het programma buitenlandse waterinzet van het
ministerie van Verkeer en Waterstaat daartoe een goede basis biedt;verzoekt de regering waterbeheer tot geïntegreerd onderdeel van de
bilaterale hulp en van het themaspecifieke hulpinstrument van het milieuprogramma
te maken,en gaat over tot de orde van de dag.De voorzitter:Deze motie is voorgesteld door de leden Van den Berg, Van Ardenne-van
der Hoeven, Ter Veer, Van Middelkoop en Karimi.Zij krijgt nr. 53 (26800 V).De heer Van den Berg (SGP):Voorzitter! Ten slotte dank ik staatssecretaris Benschop ervoor dat hij
uitdrukkelijk heeft gezegd dat, wat hem betreft, de zondag niet in het geding
zal zijn bij Europese verkiezingen. Dat laat onverlet dat er naar het oordeel
van mijn fractie grote risico's zijn in het verschuiven van de verkiezingsdag
naar zaterdag. Ik wijs op de opmerking onlangs van minister Peper die een
verkiezingsweekeind wil introduceren. Wij vrezen dat dit zal leiden tot een
aantasting van de zondag.De heer Van Middelkoop (GPV):Voorzitter! Ik dank de bewindslieden voor de antwoorden op mijn vragen.
Op twee vragen heb ik nog geen goed antwoord gekregen. Ik heb in eerste termijn
voorgesteld om de Kamer beter te betrekken bij de wijze van benoeming van
Nederlandse rechters in bijvoorbeeld het Europese Hof voor de rechten van
de mens en het Europese Hof van Justitie. Graag hoor ik daarop een reactie,
eventueel schriftelijk.Verder deed ik in eerste termijn het voorstel om meer aandacht te besteden
aan de vrijheid van godsdienst, met name bij de problematiek van de godsdienstwetten
die voortdurend in Midden- en Oost-Europa terugkomen. Nu speelt dit in Roemenië,
maar ook in andere landen heeft men geprobeerd om wetten te maken met registratie,
vestigingseisen, enzovoort, die een de facto beknotting van de vrijheid van
eredienst vormen. De discussie over de ambassadeur voor de mensenrechten moeten
wij maar voortzetten als diens profiel wat duidelijker is. Misschien komen
mevrouw Van Ardenne en ik dan wat gemakkelijker tot een akkoord over diens
relatie met de Tweede Kamer.Nog een paar andere zaken. Met betrekking tot het Europese veiligheids-
en defensiebeleid heeft de minister een heldere analyse gegeven
van de stand van zaken. Voor ons zijn in deze discussie twee zaken van vitaal
belang: een goede samenwerking met de NAVO en geen totstandkoming van een
geïntegreerde militaire structuur. Er ligt namelijk een principiële
grens tussen het militaire comité, dat er wel komt, en het militair
hoofdkwartier, dat er niet komt; dat zou er ook niet moeten komen, want dat
zou een stap te ver zijn. Onze positie wil ik met de volgende motie markeren.De Kamer,gehoord de beraadslaging,constaterende, dat de Europese Unie wenst te beschikken over een zelfstandige
besluitvormingscapaciteit voor EU-geleide militaire operaties;overwegende, dat genoemde operaties de zogenaamde Petersbergtaken betreffen
en niet taken in het kader van de collectieve verdediging;het oordeel van de regering onderschrijvend, dat het niet de bedoeling
is een separaat Europees leger te creëren (stuk 24128, nr. 4);van mening, dat het wenselijk is dat het thans bestaande samenwerkingsacquis
van de NAVO en de WEU zoveel mogelijk wordt ingebracht in het zich ontwikkelende
Europees veiligheids- en defensiebeleid;verzoekt de regering: 1. te bevorderen dat er een EU-NAVO politiek
militair raamwerk in het leven wordt geroepen voor regelmatige consultaties
over crisismanagement en EU-operaties;2. geen steun te geven aan
mogelijke initiatieven in EU-kader voor een zelfstandige militaire capaciteit
van de Europese Unie,en gaat over tot de orde van de dag.De voorzitter:Deze motie is voorgesteld door het lid Van Middelkoop. Naar mij blijkt,
wordt zij voldoende ondersteund.Zij krijgt nr. 54 (26800 V).De heer Hoekema (D66):Mag ik uit het feit dat u deze motie indient, afleiden dat uw ambitieniveau
onder het ambitieniveau voor Helsinki ligt? Ik concludeer uit uw opmerkingen
over de geïntegreerde Europese militaire structuur die u niet wenst,
dat uw ambitieniveau beduidend onder dat voor Helsinki ligt en dat u zo uw
positie wilt markeren.De heer Van Middelkoop (GPV):Als dat zo is, dan heeft een van ons tweeën er niets van begrepen,
maar ik zal in het midden laten welke gedachte het eerst bij mij opkomt. In
de stukken van het Finse voorzitterschap wordt niet gesproken over een geïntegreerde
militaire structuur. Met mijn motie wil ik een grens aanbrengen: wij hebben
op dit moment alleen te maken met een voorstel van het Finse voorzitterschap;
dat wordt in Helsinki besproken en wie weet wat daar uitkomt. Als u mij ervan
kunt overtuigen dat er al een compleet geïntegreerde militaire structuur
wordt voorgesteld, dan heb ik het niet goed begrepen, maar eerlijk gezegd
geloof ik daar niets van.De heer Hoekema (D66):Dat niet, maar u hebt zelf het markeringspunt gelegd bij het bestaan van
een Europees hoofdkwartier. Daar trekt u de grens: wel een militair comité,
maar geen Europees hoofdkwartier. Ik denk dat dit Europees hoofdkwartier logisch
kan voortvloeien uit de gedachtevorming in Helsinki.De heer Van Middelkoop (GPV):Ik betwist die logica en neem aan dat de VVD, uw coalitiepartner, dat
ook doet. De minister heeft gisteren een analyse gemaakt van het voorstel
van het Finse voorzitterschap. Ik heb daaruit begrepen dat het niet verder
zal gaan en ook niet verder hoeft te gaan dan wat thans op papier is gezet,
te weten: een militair comité en samenwerking met de wel geïntegreerde
militaire structuur van de NAVO. Ik bedank de heer Hoekema voor zijn interruptie,
want die laat zien dat mijn motie niet geheel overbodig is. Ik zeg dat ook
tegen de heer Van den Doel van de VVD-fractie.Voorzitter! Ik heb een antwoord gekregen op mijn vraag over Indonesië
en dan in het bijzonder over de toekomst van het volk van de Papoea's. Op
het voor mij meest vitale punt is echter noch in de schriftelijke noch in
de mondelinge beantwoording ingegaan. Om duidelijk te maken wat ik wil, dien
ik de volgende motie in.De Kamer,gehoord de beraadslaging,Van Middelkoop overwegende, dat de nieuwe Indonesische regering met verschillende in
de republiek levende volkeren een dialoog wil aangaan over hun toekomst, waaronder
het volk van de Papoea's;overwegende, dat het gesprek over de toekomst van het Papoeavolk gebaat
is met een eerlijk en volledig inzicht in de historische gebeurtenissen die
hebben geleid tot het opnemen van het voormalige Nederlands Nieuw-Guinea in
de Indonesische Republiek;van mening, dat een dergelijk inzicht kan dienen een mening te vormen
over de vraag of destijds voldoende en fair toepassing is gegeven aan het
recht op zelfbeschikking;verzoekt de regering te bevorderen dat een onafhankelijk onderzoek wordt
gehouden naar de nationale en internationale ontwikkelingen voor, tijdens
en na de zogenaamde act of free choice in 1969,en gaat over tot de orde van de dag.De voorzitter:Deze motie is voorgesteld door de leden Van Middelkoop en Van den Berg.
Naar mij blijkt, wordt zij voldoende ondersteund.Zij krijgt nr. 55 (26800 V).De heer Van Middelkoop (GPV):Voorzitter! Ik ben door mijn tijd heen, maar ik wil nog wel opmerken dat
ik mij graag aansluit bij de kritische opmerkingen van de heer Koenders over
de benoeming van de heer Korthals Altes in het forum voor het Europees handvest.De voorzitter:Ik zie dat de minister onmiddellijk wil antwoorden. Het zou prachtig zijn
als de minister en de staatssecretaris hun beantwoording om 12.05 uur hebben
afgerond.Minister Van Aartsen:Voorzitter! Ik zal mijn uiterste best doen om dit mogelijk te maken. Ik
wordt daarbij echter enigszins gehandicapt door het ontbreken van de tekst
van de moties van de heer Van Middelkoop. Ik zal proberen de vragen staccato
te beantwoorden.Ik zal eerst iets zeggen over de visa en de visaverlening. Ik geloof niet
dat ik nu nog verder hoef in te gaan op het specifieke geval, waarin gisteren
door mij een maatregel is genomen. Mevrouw Van Ardenne wees erop dat er per
jaar 500.000 visa worden verleend. Dit grote aantal is de reden waarom er
35 mln. extra voor die hoek van het departement is vrijgemaakt. Een externe
consultant maakt nu een analyse van de gehele keten. Hieruit zullen wij waarschijnlijk
een aantal lessen kunnen trekken die verbetering van het systeem van visaverlening
mogelijk maken. Mevrouw Van Ardenne schetste het beeld dat het departement
een draaideur is en dat zich daar allerlei afschuwelijke zaken afspelen. Ik
houd staande dat dit beeld absoluut niet overeenkomt met de werkelijkheid.
Zodra er een indicatie was van mogelijke problemen, is terstond ingegrepenMevrouw Van Ardenne-van der Hoeven (CDA):Is de minister het niet met mij eens dat het hier wellicht om een systeem
gaat en niet om een incident?Minister Van Aartsen:Dat is nu juist mijn punt. Ik ben er namelijk van overtuigd dat het zeker
niet om een systeem gaat. Het zijn incidenten, die soms wellicht de indruk
wekken structureel te zijn. Om die indruk weg te nemen heb ik om een externe
audit gevraagd. Ik spreek tegen dat sprake is van een systematisch probleem.
Het is moeilijk werk. Het is voor betrokken medewerkers een zeer moeilijke
opgave om dit allemaal goed te doen. Ik weet met hoeveel toewijding door de
medewerkers van het departement en lokale krachten wordt gewerkt. Ik wil het
beeld tegenhouden dat het maar een janboel is.Voorzitter! Mevrouw Van Ardenne sprak ook nog over Indonesië. Het
is de bedoeling dat na mijn bezoek begin volgend jaar er een notitie komt
van de collega voor Ontwikkelingssamenwerking en van mij. Wat de noodhulp
Molukken betreft, verwijs ik naar datgene wat wij hebben gedaan. De minister
voor Ontwikkelingssamenwerking en ik zullen blijven doen wat nodig is.Wat Wahid betreft merk ik op dat de Kamer alle feiten kent.Mevrouw Van Ardenne heeft enkele kritische opmerkingen gemaakt over het
instellen van een mensenrechtenambassadeur. De heer Van Middelkoop heeft duidelijk
gemaakt wat hem voor ogen staat in het contact tussen die mensenrechtenambassadeur
en de Kamer of de Kamer aan de overzijde. Ik ben ervan overtuigd, dat een
werkwijze kan worden gevonden die er ook is in contacten tussen Kamerleden
en ambtenaren. Er kan volgens mij geen enkel probleem ontstaan. Ik en in bepaalde
gevallen de minister voor Ontwikkelingssamenwerking of de staatssecretaris
van Buitenlandse Zaken of de staatssecretaris van Economische Zaken –
als minister van handel – wijzen op onjuiste situaties in landen, mensenrechtenproblemen.
Het behoort in eerste instantie vol tot de taak van de minister van Buitenlandse
Zaken, daarbij geassisteerd door andere leden van het kabinet. Een mensenrechtenambassadeur
kan alleen maar helpen om dat beleid nog meer grond en basis te geven.De heer Koenders is teruggekomen op de benoeming van de heer Korthals
Altes. Mevrouw Van Ardenne heeft gezegd dat zij het daarmee niet eens is.
De heer Koenders was ongelukkig en gebruikte de terminologie "niet te pruimen".
Ik heb gisteren al toegelicht hoe een en ander in elkaar zit. Dit forum is
iets anders dan een situatie waarin de regering onderhandelt over verdragen.
Daar werken wij inderdaad met zeer specifieke instructies en geloofsbrieven.
Er is een dikke lijn tussen de regering en een regeringsvertegenwoordiger.
Er is sprake van een groep van regeringsvertegenwoordigers – men ziet
het ook in de afvaardiging van andere landen – van eminente personen
die inzicht hebben in recht, politiek en maatschappij. Zij zullen een aantal
gedachten en suggesties voorleggen aan de Europese Raad. Waartoe deze kunnen
leiden, weet ik op dit moment ook nog niet. Daarna zullen er ongetwijfeld
onderhandelingen volgen in de normale gremia, dus in Coreper of in de Algemene
Raad. Ik denk dat er dan een andere situatie ontstaat, dan volgt eigenlijk
de "instructiefase". Nogmaals, het is een kwestie van vertrouwen tussen regeringsvertegenwoordiger
en kabinet. Is de regering hierop volledig aanspreekbaar? Deze vraag van de
heer Koenders kan ik met een volmondig "ja" beantwoorden.De heer Koenders (PvdA):Voorzitter! Dank voor de uitleg van de minister, die de
zaak wat duidelijker heeft gemaakt, maar het is voor mijn fractie toch nog
iets te los geformuleerd. Natuurlijk is de regering op elk moment aanspreekbaar,
maar mijn vraag strekte toch nog wel iets verder. Ik ben blij dat er vertrouwen
is tussen de minister en de heer Korthals Altes; het zou ook niet best zijn
als het anders was. Maar als het gaat om de brief aan de Kamer en om de richtlijnen
die in de loop van het proces worden opgesteld – het is echt wel iets
meer dan een gewone discussieclub – kan de Kamer dan aan de hand van
een stuk met de regering van gedachten wisselen?Minister Van Aartsen:Wij zullen de Kamer voortdurend op de hoogte houden van de gang van zaken
in dat forum, zoals wij haar over alle thema's in Europees verband steeds
inlichten. Dit spreekt vanzelf. De heer Van Middelkoop heeft er in eerste
termijn op gewezen dat de informatieverschaffing aan de Kamer de laatste tijd
zo sterk verbeterd is. Wij zullen de Kamer dus in alle stadia op de hoogte
houden en het kabinet is er dan ook steeds op aanspreekbaar. Nogmaals, het
is op dit moment niet of nauwelijks te voorzien, hoe dit forum zal gaan functioneren.
Ik heb het gisteren misschien wat los geformuleerd door van een constituante
te spreken, maar dat is het natuurlijk niet. Maar het zou bij wijze van spreken
kunnen variëren van een constituante tot een groep die gewoon nadenkt.
Het is ook aan het forum zelf om zijn werkwijze vast te stellen. Dat zal het
binnenkort ook moeten doen. De vertegenwoordiger van de regering is volstrekt
bekend met het kader waarin zij wil werken. Dit is mede op basis van de discussie
met de Kamer tot stand gekomen. En de Kamer kent in ieder geval mijn opstelling
op dit punt. Ik weet dat er verschillend over wordt gedacht, maar ik heb steeds
gezegd dat het er toch niet om gaat, ideeën die in Europa worden geboren,
maar meteen in de knop te breken. De regering heeft deze gedachte van het
begin af aan onderschreven. De regeringsvertegenwoordiger kent uiteraard alle
opinies van het kabinet.De heer Eurlings heeft nog gesproken over de omgeving van de Europese
Unie. Hij legde daarbij een zeker accent op Oekraïne. De EU heeft partnerschaps-
en samenwerkingsovereenkomsten. Tevens kennen wij de Europese conferentie.
De Nederlandse regering heeft voorgesteld, die een nieuwe functie te geven.
Mogelijkerwijze zullen wij daarover ook in Helsinki spreken. Het gaat daarbij
met name om landen die niet tot de categorie "ins" zullen behoren. Gisteren
heb ik met betrekking tot de strategie jegens de Russische Federatie opgemerkt
dat in lijn van het verdrag moet worden gewerkt aan een verdiepte gemeenschappelijke
strategie. Die komt natuurlijk niet onmiddellijk tot stand. Met name moet
daarover met de Franse regering van gedachten worden gewisseld. Het is belangrijk
dat na de tweede helft van volgend jaar, als er een nieuwe Russische Federatie
is, de EU meteen de goede insteek kiest bij haar beleid ten opzichte van de
federatie.De heer Eurlings (CDA):Ik ben er tevreden over dat de minister welwillend op de samenwerkingsvormen
ingaat. Er zijn verschillende verdragen waar nu Oekraïne bijkomt, maar
deze zijn gebaseerd op het Verdrag van Amsterdam en dat is meer gemeenschappelijk
dan op strategie gericht. De commissie-Dehaene meent dat een bredere opzet
nodig is, alleen al vanwege het feit dat voor de buurlanden het kandidaat-lidmaatschap
niet de oplossing bij het zoeken naar stabiliteit. De minister constateerde
dat het nu niet goed werkt. Daarom is het misschien een goede gedachte om
dit op Europees vlak meer vorm te geven en niet via al die kleine verdragen.Minister Van Aartsen:Ik heb aangegeven dat het van belang is dat de EU investeert in haar omgeving,
dat wil zeggen in de nieuwe omgeving die ontstaat nadat in Helsinki bepaalde
besluiten zijn genomen.Ik maak nu enige opmerkingen over de Europese veiligheids- en defensiepolitiek.
Zeker na het begin van het betoog van de heer Eurlings wijs ik op de klassieke
uitspraak: timeo damaos et dona ferentes. Wij zijn op dit punt duidelijk geweest.
Op dit moment heb ik daaraan, zeker gelet op de tijd, niets toe te voegen.
Ik houd dus het beeld tegen dat de regering van standpunt zou zijn veranderd.
Gelet op de feiten, is dat niet het geval. Wij moeten hopen dat de uitkomst
van Helsinki dicht bij het Finse voorstel ligt. Voor de Nederlandse regering
is dat van groot belang.De heer Koenders stelde een vraag over de financiering van Ecomog. Ik
antwoord hierop bevestigend. Ook is een verzoek over het Vredesfonds gedaan.
Ik spreek niet graag over een fonds. In het schriftelijke antwoord heb ik
al gesteld dat dit punt binnen non-ODA tot een oplossing moet worden gebracht.
Op dit moment zijn echter de non-ODA-gelden volledig belegd. Daarom wordt
ook een discussie gevoerd over prioriteitenstelling bij besteding van het
non-ODA-bedrag. Bij de behandeling van de Voorjaarsnota en bij de voorbereiding
van de kaderbrief voor de begroting voor 2001 zal hierover in het kabinet
nader worden gesproken. Vooral zal dan naar een nieuwe prioriteitenstelling
moeten worden gezocht. Als wij namelijk vinden dat we iets meer mogelijkheden
en middelen moeten hebben, zal daaraan bij de besteding van de non-ODA-gelden
prioriteit moeten worden gegeven. Bij de voorbereiding van de begroting voor
het jaar 2001 zal voor deze kwestie een oplossing moeten worden gevonden.Voorzitter! De heer Koenders sprak over Ecomog. Tegen hem zeg ik dat wij
Mali steun verlenen, maar dat wij bij het verlenen van bijstand aan Nigeria
kanttekeningen plaatsen, maar wellicht kan ter voorkoming van misverstanden,
de minister voor Ontwikkelingssamenwerking hierover nog iets zeggen. Het "ja"
van ons beiden geldt dus ten aanzien van Mali.Het gaat bij vredesoperaties overigens niet altijd om het inzetten van
de eigen troepen. Meestal is dat duur en kun je met vredestroepen en waarnemers
uit de regio zelf het werk ook doen. Daarom wil ik investeren in stabiliserende
krachten op het Afrikaans continent.Wat is de positie ten aanzien van Turkije en wat zegt Helsinki over het
Cypriotische probleem? Zoals de heer Koenders al zei, zullen wij een oplossing
moeten vinden aan de hand van een formulering die het niet mogelijk maakt,
dat het groene licht wordt gegeven voor een gedeeld eiland binnen de Europese
Unie. Als wij daarvoor wel de mogelijkheid zouden bieden, zouden wij een verkeerde
weg inslaan. Overigens kan geen enkele kandidaat-lidstaat de toetreding van een andere kandidaat-lidstaat blokkeren. Naar mijn mening zal een
oproep aan beide partijen moeten worden gedaan om een politieke oplossing
te vinden voor het Cypriotische probleem. Aan de mogelijkheid van een dergelijke
oplossing zal vooral aandacht moeten worden besteed in de verklaring van Helsinki.
Tegelijk zeg ik, dat de Nederlandse regering er zeker niets voor zal voelen
op enigerlei wijze een opening te bieden voor de toetreding van een gedeeld
eiland nú en zonder dat we de omstandigheden van de onderhandelingen
binnen de Europese Unie kennen.Gisteren heb ik aangegeven wat de Nederlandse regering ter voorbereiding
van de NAVO-raad van volgende week aan gedachten en ideeën te berde heeft
gebracht. Nederland is het enige land geweest dat voorstellen heeft gedaan.
Wat dat betreft heeft het Nederlandse kabinet gehandeld volgens de lijn van
de motie op dit punt die vorig jaar is aangenomen. Hierbij gaat het om paragraaf
32 van de Washingtondeclaratie. In deze geest zullen wij ons werk dus voortzetten.
Waar het Nederlandse kabinet evenwel niet voor voelt, is voor het eenzijdig
nemen van maatregelen. Daarvoor pleit de geachte afgevaardigde mevrouw Vos.Ik ben haar dankbaar voor haar opmerkingen over de humanitaire interventie.
De gedachten van het kabinet op dit punt zijn terug te vinden in de nota die
de minister van Defensie en ik naar de Kamer hebben gezonden: de Defensienota.Mevrouw Vos vroeg hoe het zit met de rechtsgronden. Ik zou wat dat betreft
willen verwijzen naar de poging die is gedaan tijdens het seminar over het
Scheveningendocument. In mijn rede tot de Assemblee heb ik gewezen op andere
grote problemen die wij in deze wereld hebben. Ik heb er bijvoorbeeld ook
het waterprobleem bij genoemd. Zonder stellige stellingen erbij te willen
betrekken, is hetgeen de Nederlandse regering beoogt een breed debat in de
internationale gemeenschap over thema's zoals deze. Dan kan je toch ook niet
de grote vraagstukken die ook tot problemen aanleiding kunnen geven in de
wereld vervolgens negeren? De achtergrond hiervan is dus geweest, om volledig
te zijn bij het starten van dit debat.Met betrekking tot Irak heb ik niet zoveel meer nieuwe informatie ten
opzichte van datgene wat wij de vorige week in het algemeen overleg terzake
hebben mogen wisselen. Ik ben nog steeds hoopvol gestemd over de mogelijkheid
om nog voor de kerst een totaal dekkende resolutie de Veiligheidsraad te laten
passeren. Dat kan overigens pas op het moment dat wij zeker weten dat er behoorlijke
steun in de Veiligheidsraad bestaat. Die resolutie zal zeer zeker zeer dicht
blijven bij de gedachten die eerder door Nederland en het Verenigd Koninkrijk
naar voren zijn gebracht in de Veiligheidsraad in een poging om een brug te
slaan tussen de VS en met name de Russische Federatie en Frankrijk.Mevrouw Vos (GroenLinks):Ik heb de minister eerder gevraagd of hij bereid is een notitie op te
stellen met betrekking tot conflictpreventie. Wil hij daarop ingaan?Minister Van Aartsen:Misschien is het goed om daarover een keer apart met de Kamer te spreken.
Het is zo gemakkelijk om te zeggen: ik maak die notitie niet, want ik weet
niet wat u bedoelt. Ik kan ook zeggen: ik zeg u dat toe; maar dan zitten de
collega voor Ontwikkelingssamenwerking en ik weer met de vraag waar die notitie
precies over moet gaan. In het kader van de vele algemene overleggen die wij
binnenkort voeren, zal het wellicht mogelijk zijn om iets scherper gedimensioneerd
te krijgen wat mevrouw Vos daarbij precies voor ogen staat.Mevrouw Van Ardenne-van der Hoeven (CDA):Ik heb de minister er eerder aan gerefereerd dat er wat betreft conflictpreventie
Europees reeds iets is ingesteld sinds het Verdrag van Amsterdam. Zou hij
ons kunnen informeren hoe het inmiddels loopt met dat bureautje? Wellicht
dat wij aan de hand van die informatie een discussie kunnen voeren.Minister Van Aartsen:Dat is een heel toegespitste vraag, waarop ik inderdaad vergeten ben te
antwoorden, waarvoor excuus. Ik zal de Kamer daarover informeren. Wellicht
dat naar aanleiding daarvan een algemeen overleg kan worden belegd. En dan
is de keten weer compleet. Ik heb overigens begrepen dat de bewindslieden
van Buitenlandse Zaken degenen namens de regering zijn die het meest in deze
Kamer in algemene overleggen met de leden van gedachten wisselen, wat ons
een volstrekte vreugde is.De heer Van den Doel heeft een vraag gesteld over een eventuele "pool"
van civiele waarnemers. Ik meen dat ik in de schriftelijke beantwoording heb
laten doorschemeren dat ik dit een sympathieke gedachte vind, maar dat het
moeilijk te verwezenlijken is. Ik heb ook de weg aangegeven om het "stand-by
arrangement system" uit te breiden. Dat wordt nader onderzocht.Dan kom ik bij de opmerkingen over de biologische wapens. Het is absoluut
niet de bedoeling geweest om dit probleem nonchalant te behandelen. Ik heb
in het schriftelijk antwoord aangegeven dat de productie een kernprobleem
is en dat de onderhandelingen over het protocol, vooral als het gaat om het
verificatiesysteem, zich meer in het bijzonder op die productie richten.De heer Wilders heeft een aantal moties ingediend. Daarop zal ik straks
bij de bespreking van alle moties ingaan.De heer Wilders (VVD):De minister heeft nog geen antwoord gegeven op mijn vraag of hij bereid
is actief binnen Europa te pleiten voor een vrijhandelsakkoord met de GCC
als men tot een douane-unie is gekomen?Minister Van Aartsen:Dat proces is in volle gang en dat is, want ons betreft, staand beleid.
Ik bied mijn excuses aan voor het feit dat wij dat in de schriftelijke beantwoording
niet hebben meegenomen.Voorzitter! De heer Hoekema heeft een opmerking gemaakt over het personeelsbeleid.
Ik ben daar gisteren niet uitvoerig op ingegaan, omdat ik het idee heb dat
daartoe geen aanleiding bestaat. Zonder enige twijfel zal er in de overleggen
ter voorbereiding van de begroting 2001 – onder andere bij het overleg
over de zogenoemde dummybegroting – genoeg gelegenheid zijn om het personeelsbeleid
van de departementen en de daarbij genomen besluiten bij de kop te nemen.De heer Van Middelkoop heeft een motie ingediend over de kwestie van het
onderzoek naar de gang van zaken in Nieuw-Guinea indertijd. Ik heb de tekst
van de motie niet voor mij en ik hoop dat ik de strekking goed
begrepen heb. Ik moet eerlijk zeggen dat ik enige aarzelingen had bij de ideeën
van de heer Van Middelkoop op dit punt. Overigens meen ik dat ik hierover
in de schriftelijke beantwoording helder was, maar misschien is er iets misgegaan
bij de verwerking van mijn antwoord. Ik ga ervan uit dat het de heer Van Middelkoop
er niet om gaat, het statenverband van Indonesië verder ter discussie
te stellen. Daar wil ik namelijk een dikke streep onder zetten. Die discussie
moeten wij niet voeren met de Indonesische regering. De minister voor Ontwikkelingssamenwerking
heeft gisteren zeer terecht een aantal opmerkingen gemaakt over onze handelwijze
ten aanzien van Indonesië. Soms verbaast het mij hoezeer de negentiende
eeuw – neem het voorbeeld van Afrika – tot op de dag van vandaag
doorwerkt in een Algemene Raad. Aan dergelijk gedrag moet Nederland zich absoluut
niet schuldig maken. Dat wil ik vooraf met enige klem gezegd hebben, zeker
in de richting van de Indonesische regering. Het lijkt mij goed voor de geschiedschrijving
om te doen wat de heer Van Middelkoop in dit kader vraagt en ik meen dat het
NIOD de aangewezen instantie is om een dergelijk onderzoek ter hand te nemen.De heer Van Middelkoop (GPV):Voorzitter! Ik kan met deze benadering van mijn motie volledig instemmen.
Ik wil er nog aan toevoegen dat de minister hiervoor de tijd mag nemen, want
ik neem aan dat dit in Indonesië enige repercussies zal oproepen. In
ieder geval heeft de minister de strekking van mijn motie goed begrepen en
ik dank hem voor dit antwoord.Minister Van Aartsen:Mijn reactie op de motie is dus positief, waarmee deze in zekere zin overbodig
is geworden. Ik zie dat de heer Van Middelkoop ook al de gewoonte overneemt
dat op zich overbodige moties toch heel nuttig kunnen zijn.De heer Van Middelkoop (GPV):Mijn excuses, voorzitter, maar dit vind ik flauw! Ik weet heel goed wat
overbodige moties zijn. Misschien bezondig ik me er ook wel eens aan. Deze
zaak speelt echter al tientallen jaren. Daarbij valt de uitspraak van de Nederlandse
Tweede Kamer over een onderzoek dat zeker "niet niks is" niet in de categorie
overbodig.Minister Van Aartsen:Ik hoop dat ik dat met mijn antwoord juist heb aangegeven. Ik ben bereid
om dat onderzoek te doen. Volgens mij moet dat uit de schriftelijke antwoorden
ook zijn gebleken. Als dat niet het geval is, dan is er in de verwerking iets
niet geheel goed gegaan. Dat is dan mijn fout. Ik meen met de toelichting
die ik erop heb gegeven en met de richting om het NIOD dat te laten doen,
de meest positieve benadering van de motie te hebben gekozen die in dit stadium
mogelijk is. De overheid heeft ook geleerd uit de diverse incidenten, rampen
en problemen die wij in de afgelopen jaren hebben gehad. Ook dit is een stuk
dat behoort tot onze geschiedenis. Het is goed om daar zorgvuldig mee om te
gaan, omdat ook dit voor bepaalde groeperingen in de Nederlandse samenleving
een zeer traumatische periode is geweest. In die zin heb ik de gedachte van
de heer Van Middelkoop gezien. Mijn reactie daarop is dus positief. Dat heb
ik willen zeggen met de opmerking dat de motie niet nodig zou zijn geweest,
maar ik neem dat meteen weer terug.De algemene beraadslaging wordt geschorst.De voorzitter:Conform de afspraak is dit het moment dat ik door het luiden van de stemmingsbel
de vergadering en alle AO's in het gebouw ga onderbreken. Ik verzoek de leden
en de bewindslieden, met uitzondering van de heer Benschop – maar die
tijd komt misschien nog – naar de Oude Zaal te gaan voor het maken van
een foto van de leden en de oud-leden van de Tweede Kamer.De schorsing is tegelijkertijd bedoeld als lunchpauze. Wij hebben dan
na de lunchpauze tot ongeveer 13.30 uur de tijd voor de rest van het antwoord
van de minister en de staatssecretaris van Buitenlandse Zaken. Vervolgens
zullen wij de tweede termijn van het deel Ontwikkelingssamenwerking afhandelen.De vergadering wordt van 12.05 uur tot 13.05 uur geschorst.De voorzitter:De ingekomen stukken staan op een lijst die op de tafel van de griffier
ter inzage ligt. Op die lijst heb ik voorstellen gedaan over de wijze van
behandeling. Als aan het einde van de vergadering daartegen geen bezwaren
zijn ingekomen, neem ik aan dat de Kamer zich met de voorstellen heeft verenigd. 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/h-tk-19992000-2507-2523.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl