Voortzetting van de behandeling van het Voorstel van wet van het lid Noorman-den Uyl houdende vaststelling van een wet inzake ondersteuning van alleenstaande ouders bij arbeid en zorg (Wet voorzieningen arbeid en zorg alleenstaande ouders) (29948)
Staten-Generaal — Handelingen 
Datum: 2014-07-06 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Handeling 2004-2005, pag. 5437-5454

 
 
 

Handeling

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Vergadernummer
Datum vergadering

24-06-2005

Tweede Kamer der Staten-Generaal

2004-2005

nr. 91, pagina 5437-5454

15-06-2005

 

 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties over kamerdossier

Kamerdossier 29948Toon publicaties die dit dossier behandelen

 
 
 Publicaties in vergadering

Presentie en opening (woensdag 15 juni 2005)Pagina 5411-5411
Behandeling van het verslag van een algemeen overleg met de minister van Volksgezondheid, Welzijn en Sport over de evaluatie van de Drank- en Horecawet (29894, 27565, nr. 3)Pagina 5416-5419
Debat over de energierekeningPagina 5454-5460
Lijst van ingekomen stukken, met de door de Voorzitter terzake gedane voorstellen (woensdag 15 juni 2005)Pagina 5460-5462
Regeling van werkzaamheden (woensdag 15 juni 2005)Pagina 5428-5430
Behandeling van het wetsvoorstel Wijziging van de Comptabiliteitswet 2001 houdende bepalingen inzake een nadere splitsing van de Rijksbegroting (Tweede wijziging van de Comptabiliteitswet 2001) (29833)Pagina 5411-5416
Debat naar aanleiding van een algemeen overleg op 2 juni 2005 over modernisering van het huurbeleidPagina 5419-5428
Debat over voorgenomen fusie ziekenfondsenPagina 5430-5437
Voortzetting van de behandeling van het Voorstel van wet van het lid Noorman-den Uyl houdende vaststelling van een wet inzake ondersteuning van alleenstaande ouders bij arbeid en zorg (Wet voorzieningen arbeid en zorg alleenstaande ouders) (29948)Pagina 5437-5454

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 103 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
Aan de orde is de voortzetting van de behandeling van:het Voorstel van wet van het lid Noorman-den Uyl houdende vaststelling van
een wet inzake ondersteuning van alleenstaande ouders bij arbeid en zorg (Wet
voorzieningen arbeid en zorg alleenstaande ouders) (29948).(Zie vergadering van 9 juni 2005.)De voorzitter:De staatssecretaris van Financiën is wegens ziekte verhinderd om
het debat bij te wonen. De staatssecretaris van Sociale Zaken en Werkgelegenheid
zal ook namens hem het woord voeren.De algemene beraadslaging wordt hervat.Mevrouw Noorman-den Uyl (PvdA):Voorzitter. Zonder uitkering ben je eigen baas. Dat zijn alleenstaande
ouders niet die al jarenlang in deeltijdbanen en in de bijstand gevangen zitten.
Voltijdwerk is vanwege het tijdsbeslag niet mogelijk, omdat zorg, opvoeding
van de kinderen en een huishouden in combinatie met een hele baan gewoon te
veel zijn. Daar ga je aan onderdoor. Ik heb geen vrede met het feit dat eenderde
van alle alleenstaande ouders in Nederland in de bijstand zit. Als de enige
reden daarvoor is dat alleenstaande ouders met zo'n combinatie van taken alleen
in deeltijd kunnen werken, moeten wij daarvoor een oplossing vinden. Wij hebben
het alleenstaande ouders erg moeilijk gemaakt om op eigen benen te staan.
In de bijstand kan deeltijdwerk alleen lonen door premies of vrijlatingen.
Zo houden wij alleenstaande ouders gevangen in de bijstand. Uit de bijstand
komen en op eigen benen gaan staan is voor velen niet mogelijk door de bijna
niet te nemen hindernis van de armoedeval en het mislopen van heffingskortingen.
De 370.000 kinderen die leven in een huishouden op het sociaal minimum hebben
minder kansen. Een betere inkomenspositie van deze gezinnen geeft de kinderen
een betere start in het leven.Dat alles heeft mij gemotiveerd om het initiatiefwetsvoorstel Vazalo te
maken. Ik heb dat gedaan met ondersteuning van de PvdA-fractiemedewerkers
en, met toestemming van beide bewindslieden, met de onovertroffen expertise
en de bijdragen van een aantal ambtenaren van de ministeries van Sociale Zaken
en Werkgelegenheid en van Financiën. Het is voor mij een groot voorrecht
om in deze zaal dit initiatiefwetsvoorstel te mogen verdedigen.Afgelopen donderdag hebben vele woordvoerders hun inbreng geopend met
waarderende woorden voor de doelstellingen van het wetsvoorstel Vazalo. De
heer De Wit sprak van een creatieve oplossing en over het centraal stellen
van zelfredzaamheid. De heer Weekers sprak van het lot van de alleenstaande
ouders die als het ware gevangen zitten in een bijstandsuitkering en over
het belang van werk om mensen uit hun sociale isolement te halen. De heer
Bruls uitte zijn waardering en mevrouw Van Gent sprak van een investering
in bijstandsmoeders. Ik citeer graag de heer Varela, die concludeerde met
de woorden: "Zelden heb ik een voorstel gezien dat door alle partijen zo positief
tegemoet is getreden als het gaat om de beoogde doelstelling."Ik kom niet op deze waarderende woorden terug om naast mijn schoenen te
gaan lopen. De heer De Wit waarschuwde mij daar al voor en ik luister heel
goed naar hem. De reden is dat wij allen in deze Kamer het gevoel delen dat
alleenstaande moeders eigenlijk niet in de bijstand thuishoren, tenzij het
echt nodig is. De bijstand is naar zijn aard en opzet het sluitstuk, the last
resort, als het iemand niet lukt om zelfstandig in het eigen levensonderhoud
te voorzien. Toen in de zestiger jaren van de vorige eeuw de bijstand op de
tekentafel lag, kenden wij het probleem van de gescheiden ouder nauwelijks.
Het probleem was niet zichtbaar en de gescheiden ouder was zo veel mogelijk
weggestopt. Gelukkig is dit sterk veranderd; gelukkig is er nu de bijstand
en gelukkig vinden wij arbeid nu belangrijk voor de eigenwaarde van mensen
en voor hun perspectieven, voor hun toekomst. Maar ook de opvattingen over
de zorg zijn veranderd; wij zijn er allen van overtuigd dat het noodzakelijk
is om onze kinderen goed op te voeden tot verantwoordelijke burgers. Maar
dat kost tijd en de samenleving worstelt nog met de combinatie van arbeid
en zorg. Die hoeft veelal niet door de overheid geregeld worden. Ouders zijn
inventief genoeg om oplossingen te vinden en zij kunnen goed beoordelen wat
de overheid al dan niet op zich zou moeten nemen. Wat ouders zelf goed kunnen,
moeten zij ook gewoon doen.In de praktijk kiest men gewoonlijk de oplossing van de anderhalfverdiener.
Wij praten vaak over tweeverdieners, maar in Nederland is de anderhalfverdiener
gebruikelijker, de situatie waarin de vrouw een deeltijdbaan heeft en daarnaast
voor het gezin zorgt, met een beperkt gebruik van kinderopvang. De schoen
wringt bij de alleenstaande ouder met jonge kinderen. Als wij vinden dat een
kind goed verzorgd en opgevoed moet worden, en dat doen wij, dan moeten wij
ook aanvaarden dat een alleenstaande ouder in het algemeen slechts in deeltijd
kan werken. En als je in de bijstand zit, loont deeltijdwerk niet of nauwelijks.
Er wordt in Vazalo niet uitgegaan van kind of baan, maar van beide, maar niet
als dwang, wel als prikkel. De heer Weekers gaf het treffend aan: aan de slag,
uit de bijstand. Dit is dus niet alleen mijn doelstelling, het is onze doelstelling.Mevrouw Bussemaker (PvdA):U noemde de anderhalfverdiener; daar praten wij inderdaad vaak over. Vroeger
spraken wij daarbij over een combinatiescenario, over de wenselijkheid van
het verdelen van arbeid en zorg tussen man en vrouw. Ziet u het model van
de anderhalfverdiener nu als feit of als ideaal?Mevrouw Noorman-den Uyl (PvdA):Nee, ik zie het als feit, ik constateer het. Mijn ideaal is eerlijk delen
van kennis, macht, inkomen en arbeid, maar zo ver zijn wij nog niet. In die
geest ben ik geboren en getogen, maar ik richt mij naar het heden en ik constateer
wat de werkelijkheid is.Ik heb mijn betoog opgebouwd aan de hand van een aantal thema's, waarbij
ik de vragen van de verschillende woordvoerders heb gebundeld. Ik dank hen
heel hartelijk en ik heb waardering voor de constructieve, heel zorgvuldige
en gedegen benadering van mijn voorstel en voor alle aandacht die zij eraan
besteed hebben. Dit heeft geresulteerd in een eindeloze rij vragen en ik heb
mijn best gedaan om ze zo goed mogelijk te beantwoorden. Ik verzoek eenieder
om mij erop te wijzen als ik een vraag gemist heb; het is in ieder geval wel
mijn bedoeling geweest om op alle vragen te antwoorden.Het eerste cluster dat ik wil behandelen, is de relatie tussen de Wet
werk en bijstand en de Vazalo-regeling. Verschillende fracties hebben hierover
vragen gesteld. Zo vraagt de heer Weekers zich af of het wel verstandig is
om deze regeling te treffen, omdat ze ingrijpt in de nog niet volgroeide Wet
werk en bijstand. De heer Bruls sloot hierop aan toen hij zich afvroeg of
ik met dit initiatief niet afreken met fantomen uit het verleden, of ik niet
alsnog de strijd aanbind met verschijnselen uit de Algemene Bijstandswet,
terwijl er inmiddels een nieuwe Wet werk en bijstand is. Hij vraagt zich af
of Vazalo geen omslachtige weg is om een oude bepaling uit de bijstandswet
weer in te voeren, namelijk een structurele vrijlating. Anders gezegd: als
wij vinden dat een uitkering te laag is, moeten wij daarover praten. Eenzelfde
vraag heeft de heer Bruls over de Awir: moeten wij niet nog even wachten met
het veranderen van de Awir omdat die wet nog in werking moet treden? Ook bij
de heer Varela leeft de zeer logische vraag waarom wij nu een aparte wet nodig
zouden hebben, de vraag of het doel niet beter binnen de bestaande wetgeving
zou kunnen worden bereikt. Mevrouw Van Gent heeft op een andere manier gesproken
over de relatie tussen de Wet werk en bijstand en Vazalo. Zij neemt reïntegratie
als uitgangspunt en zij vindt de WWB te vaag, omdat daarin allerlei verplichtingen
voor de betrokkenen worden genoemd, terwijl het voor haar bij reïntegratie
om aanspraken gaat. Zij heeft een voorkeur voor Vazalo, waarin reïntegratie
als een recht is geformuleerd. En ten slotte heeft mevrouw Bussemaker in dit
verband terecht gewezen op een verschil in opvatting tussen de staatssecretaris
en de indiener. Daar waar de staatssecretaris Vazalo en de WWB haaks op elkaar
ziet staan, zie ik de ene wet in het verlengde van de andere.Voor mij is de WWB uitgangspunt. Het doel van de wet is ook het doel van
mijn fractie: werk boven uitkering. Daarover geen misverstand. Mijn initiatief
is dan ook in geen enkel opzicht een poging om de WWB terug te buigen in de
richting van de oude wet. De bezwaren van mijn partij tegen de WWB richtten
zich destijds op onderdelen van de wet, zoals het verdeelmodel, de budgetvaststelling
en de positie van de bijstandsgerechtigden, thema's waarover we nog steeds
niet zijn uitgepraat. Voor de Awir geldt hetzelfde: de Kamer heeft daarmee
in meerderheid ingestemd. Mijn fractie was voor het systeem van de wet, maar
had onoverkomelijke problemen met de aanpak van huursubsidie en pleitte voor
hardheid. Voor mij is Awir nu realiteit.Een aantal fracties heeft gevraagd om binnen de WWB voorzieningen te treffen
voor deze doelgroep. Deze vraag stellen, is meteen de randvoorwaarden aangeven.
Met andere, of ruimere, voorzieningen binnen de bijstand worden de drempel
en de armoedeval om uit de bijstand te komen alleen maar hoger. Ik ben in
het algemeen geen voorstander van een blijvende bijverdienregeling in de bijstand.
Wat ik niet wil, is de bijstandswet veranderen om alleenstaande ouders erin
te kunnen houden. Ik wil ze er juist uit hebben, uit de bijstand en aan de
slag. De essentie van Vazalo is dat een specifieke groep personen om bijzondere
redenen onder strikte voorwaarden een extra toeslag krijgt. Zo komen ze boven
het sociaal minimum uit en worden ze onafhankelijk van bijstand, net als al
die andere miljoenen mensen met een baan.Voor inkomensafhankelijke toeslagen hebben we een wettelijke regeling,
de Awir. In artikel 1 van die wet staat dat deze wet geldt voor alle inkomensafhankelijke
regelingen. Waarom komt de WWB er dan nog aan te pas? Om te beginnen moet
er iets worden geregeld voor de overgangsperiode tot 1 januari, simpelweg omdat de Awir alleen met kalenderjaren werkt voor het
toetsinkomen, en er is flankerend beleid nodig om tot een duurzame uitstroom
uit de bijstand te komen. Bijstandsmoeders hebben een"opkontje" nodig om uit
de bijstandsput te komen. De WWB is daarvoor de eenvoudigste oplossing. Daar
komt als groot nevenvoordeel bij dat de gemeente deze alleenstaande ouders
al kent en ingewikkelde intake dus niet meer nodig is. Er is gekozen voor
een eenvoudige oplossing.Het is daarom maar een heel kleine ingreep in de bestaande wetgeving,
die nodig is. Het initiatiefvoorstel kent slechts elf artikelen die een kleine
aanvulling zijn op de Awir en een beperkte wijziging van de WWB. Er zijn weinig
wetten met zo'n forse impact die zo kort zijn. Waarom is die kleine ingreep
in bestaande wetten nodig? Waarom nu al weer iets toevoegen aan de Awir? Waarom
niet wachten tot alle mogelijkheden van de WWB zijn uitgerold? Ik verwijs
nog even naar de inbreng van de heer Weekers, die vertelde over zijn werkbezoek,
waar hij alleenstaande moeders aantrof die met het nieuwe bijstandsbeleid
al aan het werk waren geholpen, maar nog niet volledig onafhankelijk van de
gemeente konden leven. Tergender had ik het niet kunnen uitdrukken. Wie als
bijstandsgerechtigde onafhankelijk wil worden van de gemeente, moet een reuzensprong
kunnen maken qua inkomen. Anders kom je niet over de armoedeval heen en dat
is voor heel veel mensen op dit moment geen realistische verwachting.Vazalo is wel een prikkel voor de bijstandsmoeder, zo simpel ligt het
eigenlijk. Vazalo gaat uit van het haalbare, houdt rekening met maatschappelijke
verplichtingen om je kind te verzorgen, maar doet ook een appel op je eigen
verantwoordelijkheid om op eigen benen te staan. Vazalo en de WWB staan dus
niet haaks op elkaar; de WWB bevat prikkels voor de gemeenten, Vazalo voor
de bijstandsmoeder. Een gemeente die haar knopen telt, zal de bijstandsmoeders
stimuleren van de mogelijkheden van Vazalo gebruik te maken. Er is nog een
andere reden om met Vazalo aan de slag te gaan en wel zo snel mogelijk. Een
van de grote problemen van de toekomst zal de bekostiging van de vergrijzing
zijn. Essentieel is daarbij dat ouderen van de toekomst naast hun AOW een
eigen aanvullend pensioen hebben. Dat bouw je op door te werken en daarom
moeten die bijstandsmoeders zo snel mogelijk aan de slag. Met "zo snel mogelijk"
bedoel ik zodra de zorg voor het kind dat toelaat. Wie wacht, verkleint in
aanzienlijke mate zijn kansen op de arbeidsmarkt. Armoede is een vrouwenprobleem,
laten wij dat niet vergeten. De aanpak van de toekomstige inkomensproblemen
van vrouwen ligt niet in de toekomst, maar in het heden. Ik zeg het opnieuw;
ik zeg het de heer Weekers na: aan de slag, uit de bijstand.Mevrouw Bussemaker (PvdA):Mevrouw Noorman zegt dat arbeidsparticipatie belangrijk is voor vrouwen
met het oog op vergrijzing en AOW. Is zij het met mij eens dat het ook belangrijk
is vanuit het perspectief van vrouwen voordat zij AOW-gerechtigd zijn? Immers,
als je blijft werken, zijn je kansen om, wanneer je kinderen volwassen zijn,
naar een uitbreiding van je baan te gaan en een volledig zelfstandig inkomen
te krijgen, veel groter dan wanneer er een grote breuk in je carrière
zit.Mevrouw Noorman-den Uyl (PvdA):U hebt volledig gelijk.De heer Bruls (CDA):Wat ik erg mis in het betoog tot dusverre, is het feit dat de WWB op zichzelf
ook prikkels bevat, zowel voor alleenstaande ouders als voor anderen. Kunt
u hierop ingaan? U doet het nu namelijk voorkomen alsof wij, als Vazalo er
niet komt, geen enkele prikkel hebben om alleenstaande vrouwen met kinderen
uit de bijstand te krijgen of, beter gezegd, aan het werk te krijgen. Ik vind
dat een volslagen omkering van wat de WWB is.Mevrouw Noorman-den Uyl (PvdA):Ik begrijp uw vraag heel goed. Natuurlijk bevat de WWB prikkels. Daar
hebben wij ook allemaal ons best voor gedaan. Aan de ene kant zijn er prikkels
om, als je werkt, bijvoorbeeld een premie te verdienen en daardoor iets terug
te zien voor je inspanningen. Aan de andere kant zijn er sancties voor het
geval je bijvoorbeeld niet voldoet aan de sollicitatieverplichting. In de
sfeer van flankerend beleid zijn er ook nog mogelijkheden om je positie op
de arbeidsmarkt te verbeteren door scholing, sollicitatietraining en dergelijke,
zij het dat je daar alleen maar aanspraak op hebt. Dit hele pakket aan maatregelen
leidt ertoe dat alleenstaande ouders die een combinatie moeten maken van arbeid
en zorg voor de kinderen, misschien wel wat meer in deeltijd kunnen werken
binnen de bijstand, maar leidt er niet toe dat zij daaruit komen. Immers,
het is eigenlijk inherent aan de Bijstandswet dat de drempel om uit de bijstand
te stromen, zo hoog is dat je die als alleenstaande ouder eigenlijk niet kunt
nemen. Dat is ook de reden waarom een derde van de alleenstaande ouders in
Nederland in de bijstand zit.De heer Bruls (CDA):Ik kom nog even op mijn punt terug. U praat namelijk over de oude nieuwe
ABW. Gaat u eens in op de zaken die bijvoorbeeld in Rotterdam zijn opgepakt.
Dat zijn echt goede projecten waardoor alleenstaande vrouwen met jonge kinderen
uit de bijstand en aan het werk zijn gekomen en zorg en arbeid dus weten te
combineren. Dat zijn toch de prikkels waar het om gaat? De WWB maakt die volop
mogelijk. De vraag is dus waarom wij uw voorstel daarvoor nodig hebben.Mevrouw Noorman-den Uyl (PvdA):Ik ben in Rotterdam geweest, ik ben zelfs een dag aanwezig geweest bij
de gesprekken met alleenstaande ouders met kinderen onder vijf jaar. Ik heb
ook gezien wat die gesprekken opleveren. Die leiden er bijvoorbeeld toe dat
een deel op cursus gaat. Uit de gesprekken is echter ook gebleken dat voor
een deel van die ouders hulp nodig is, bijvoorbeeld van het Riagg, of scholing.
Kortom, het is een heel intensieve en vruchtbare aanpak. Het aantal alleenstaande
ouders in de bijstand is het afgelopen jaar echter wel iets toegenomen ondanks
de WWB, maar het percentage is de afgelopen tien jaar min of meer constant.
Dit kan met de conjunctuur te maken hebben, maar het aantal alleenstaande
ouders in de bijstand ligt al tien jaar tussen 91.000 en 94.000. De arbeidsparticipatie
van alleenstaande ouders binnen de bijstand ligt op 14,7%, terwijl dat percentage
onder alleenstaande ouders buiten de bijstand meer dan 40% hoger ligt. Dit betekent dat de methodiek van de WWB onvoldoende is toegesneden
op de problematiek van alleenstaande ouders, namelijk de combinatie van werk,
de zorg voor kinderen en het doen van een huishouden. Blijkbaar kan een grote
groep mensen dit alleen in deeltijd. Trouwens, de meerderheid van de alleenstaande
ouders in Nederland werkt in deeltijd. Als je echter alleen maar in deeltijd
kunt werken, kom je nooit de bijstand uit, tenzij er een voorziening wordt
gecreëerd om die mensen te helpen om er met deeltijdarbeid uit te stromen.
En dat is wat het wetsvoorstel Vazalo beoogt te doen. Ik heb echt wel waardering
voor de huidige WWB en alle kwaliteiten die daarin zitten, maar die wet maakt
die stap niet mogelijk voor een derde van de Nederlandse alleenstaande ouders.Mevrouw Koser Kaya (D66):Is de belangrijkste reden dat vrouwen met kinderen niet fulltime kunnen
werken dat zij hun kinderen in die periode niet op een goede manier kunnen
onderbrengen? Of vormen de schooltijden, ophaaltijden, tussenschoolse opvang
en dergelijke een probleem? Wat is nu de voornaamste reden waarom een groot
deel niet fulltime kan werken, terwijl een ander deel dat wel kan?Mevrouw Noorman-den Uyl (PvdA):Ik kom daar later in mijn verhaal op terug, want u hebt daar uitvoerig
vragen over gesteld. U hebt dus ook recht op een uitvoerig antwoord omkleed
met cijfers. De bottom-line is evenwel dat de belastbaarheid van iemand zijn
beperkingen heeft. Voor kinderen zorgen, kinderen opvoeden, het huishouden
doen en dan ook nog een fulltime baan is voor velen niet weggelegd. Zij kunnen
dat gewoon niet aan, zij worden daar knettergek van. Er zijn mensen die het
kunnen. Ik zal straks uitleggen wie dat zijn en waarom zij dat kunnen. Het
overgrote deel van de alleenstaande ouders kan het echter niet. Het is tijd
dat wij dat gewoon hardop tegen elkaar zeggen.Mijn volgende blok betreft de positieve discriminatie van de alleenstaande
ouder. Mag een alleenstaande ouder een voorkeursbehandeling krijgen? Dat is
een essentiële vraag die de heer Bruls heeft gesteld. Hij gaf daarbij
aan dat wij een goed uitkeringsstelsel hebben, waarvan de bijstand deel uitmaakt,
en dat er voor mensen die langdurig in de bijstand zitten een langdurigheidstoeslag
geregeld is. Ook het inleveren van de privacy in de bijstand kan geen reden
zijn voor een aparte behandeling. Andere bijstandsgerechtigden moeten dat
ook. De heer Bruls vroeg ook waarom twee-oudergezinnen er niet onder vallen,
zoals mannen en vrouwen die mantelzorg geven aan hun moeder of mensen die
met een handicap in de bijstand zitten en alleen in deeltijd kunnen werken.Er zijn verschillende redenen waarom alleenstaande ouders als categorie
een andere positie innemen dan de andere groepen die genoemd zijn. Die reden
is heel principieel. Ik verwijs daarbij naar het tweede lid van artikel 25
van de Universele verklaring voor de rechten van de mensen. Daarin staat letterlijk:
moeder en kind hebben recht op bijzondere zorg en bijstand van de overheid.
De term "bijstand" heeft hier natuurlijk een andere betekenis dan alleen de
uitkering op grond van de WWB. Ook de term "moeder" mag breder worden opgevat
dan alleen een vrouwelijke ouder. De essentie staat echter. Waar het om gaat,
is dat de zorg voor de opvoeding van kinderen van een bijzonder karakter is.
Erna Hooghiemstra, directeur van de Nederlandse Gezinsraad, zegt: "Als een
verzorgingsstaat iets zou moeten nastreven, is het wel het garanderen van
een bestaansminimum. Het huidige stelsel van sociale zekerheid lijkt erop
gericht te zijn, maar toegepast op gezinnen blijkt de betrekkelijkheid ervan.
Gezinsleden en met name de kinderen hebben niet alleen voldoende geld nodig
om goed te kunnen functioneren, maar ook voldoende tijd en voldoende kwaliteit
van de zorg. De componenten tijd en zorg zijn in het huidige stelsel sterk
ondergewaardeerd."Ik ben dit met haar eens en ik denk eigenlijk dat wij het daar allemaal
mee eens zijn. Anno 2005 verwachten wij immers allemaal van burgers dat zij
zorgen en werken. Wie taken thuis niet kan verdelen, mag in mijn ogen dan
een beroep doen op steun van de overheid in de mate waarin en zo lang dat
ook echt nodig is. Daarom stelt Vazalo zulke harde grenzen: er moet een arbeidsinkomen
zijn en er moet een prikkel zijn om meer te gaan werken. De ondersteuning
is gekoppeld aan de onvermijdelijkheid om thuis te zijn voor zorg en die onvermijdelijkheid
vermindert met de leeftijd van het jongste kind.De heer Bruls (CDA):Ik maak mij sterk dat in het eerste artikel van datzelfde verdrag voor
de rechten van de mens niet staat dat wij zorg hebben voor eenieder. Ik heb
dit niet opgezocht, maar dat zal ik nog doen. Mijn vraag is evenwel of het
punt waarover wij nu spreken niet geborgd is in de Wet werk en bijstand door
een artikel op te nemen waarin een alleenstaande ouder een bijzondere positie
heeft waar het gaat om het kunnen kiezen voor de zorg voor zijn of haar kinderen
en waar het gaat om de verplichting om te solliciteren. Hebben wij dat ook
niet geborgd dankzij een amendement van uzelf dat ertoe strekt een aantal
voorzieningen, waaronder kinderopvang, te bieden? Waarom is dat onvoldoende?Mevrouw Noorman-den Uyl (PvdA):In de bijstandswet is een aantal voorzieningen opgenomen dat specifiek
is toegesneden op de alleenstaande ouders. Een ervan is overigens het gevolg
van een amendement van uw kant waarin voor alleenstaande ouders met kinderen
tot vijf jaar een vrijlating mogelijk is ten aanzien van fiscale heffingskortingen.
Als het kind eenmaal vijf jaar is, stopt die vrijlating, hetgeen een forse
armoedeval tot gevolg heeft. Als je dan niet in staat bent om voltijds aan
de slag te gaan, blijf je in de bijstand, terwijl je wel de vrijlating kwijt
bent.Kortom, er is een beperkt aantal mogelijkheden van vrijlating en bovendien
is er het premiesysteem. Al die instrumenten binnen de bijstand zorgen er
niet voor dat de alleenstaande ouder met een deeltijdbeschikbaarheid uit de
bijstand geraakt. Aangezien ik het niet juist vind dat eenderde van de alleenstaande
ouders in Nederland in de bijstand zit – 95% van hen zijn vrouwen –
heb ik de Vazalo gemaakt, die eigenlijk voortborduurt op wat wij al in de
bijstandswet geregeld hebben voor specifieke groepen, van wie de mogelijkheden
om uit de bijstand te geraken te beperkt zijn.De heer Bruls (CDA):Zegt u dus eigenlijk dat op dit moment de Wet werk en bijstand
niet voldoet aan het EVRM?Mevrouw Noorman-den Uyl (PvdA):Nee, zo ver ga ik helemaal niet. De desbetreffende groep heeft een zodanig
uitzonderlijke positie dat die niet op de grote hoop gegooid kan worden met
mensen die bijvoorbeeld een arbeidshandicap hebben, zonder overigens de problemen
van laatstgenoemden weg te poetsen. Het gaat mij erom dat de overheid de positie
van moeder en kind of vader en kind omringt met een zekere zorg.Voorzitter. Natuurlijk zijn er ook andere groepen die steun nodig hebben,
ook binnen de bijstand. Mevrouw Bussemaker vroeg in dit verband aandacht voor
gedeeltelijk arbeidsongeschikten in de bijstand. Deze doelgroep valt buiten
de context en de criteria zoals ik die in de wet Vazalo geschetst heb. Ik
zou mij kunnen voorstellen dat buiten het kader van deze wet gekeken wordt
naar voorzieningen in de bijstand voor mensen die met deeltijdwerk blijvend
op bijstand zijn aangewezen vanwege gedeeltelijke arbeidsongeschiktheid. Nogmaals,
de vergelijking met deze doelgroep gaat mank. Deze categorie valt wat mij
betreft buiten het bestek van dit wetsvoorstel.Mevrouw Bussemaker (PvdA):Ik snap dat u dat vindt, hetgeen ook wel blijkt uit de memorie van toelichting.
Maar kunt u zich met mij voorstellen dat het scheve ogen bij mensen onderling
kan geven, in de zin dat een arbeidsongeschikte zich afvraagt waarom de alleenstaande
moeder wel iets krijgt en hij of zij niet?Mevrouw Noorman-den Uyl (PvdA):Ik kan mij in ieder geval voorstellen dat iemand die vraag stelt. De alleenstaande
moeder is evenwel niet één individu; het is een individu met
daaraan vast een gezin van kinderen in een kwetsbare positie. Ik wijs erop
dat de 370.000 kinderen in huishoudens op een bestaansminimum minder kansen
hebben. Het gemiddeld opleidingsniveau is lager. Het zijn bijna allemaal vmbo-kinderen.
Met alle respect, maar dat zijn kinderen "at risk". Zowel nationaal als internationaal
zeggen wij dat er voor moeder en kind een extra zorg vanuit de overheid rechtvaardig
is vanwege die tweezaamheid. De volgende vraag is of van een alleenstaande ouder verwacht mag worden
dat deze parttime of fulltime werkt. Uit de inbreng van de verschillende fracties
blijkt dat van een alleenstaande ouder verwacht mag worden dat zij arbeid
en zorg combineren. In het wetsvoorstel ga ik uit van het feit dat de combinatie
van zorg en opvoeding van kinderen en werk ertoe leidt dat alleenstaande ouders
in beginsel alleen voor deeltijdwerk beschikbaar kunnen zijn. De heer Weekers
heeft aangegeven dat hij de parttime-beschikbaarheid niet tot norm wil verheffen.
Misschien verbaast het hem, maar ik ben het gewoon met hem eens. Voor mij
is het uitgangspunt om met deeltijdwerk uit de bijstand te komen, geen norm.
Er is niets tegen voltijdwerkende alleenstaande ouders. Het wetsvoorstel is
dan ook zo vormgegeven dat ook voltijdwerkende alleenstaande ouders met een
laag inkomen profijt hebben van de Vazalo-regeling omdat men zo ook meer inkomen
genereert. De werkelijkheid is overigens dat veel voltijdwerkende alleenstaande
ouders hoogopgeleide alleenstaande ouders zijn met een au pair of een andere
vaste voorziening en hulp aan huis. De doelgroep van alleenstaande ouders
in de bijstand is voor driekwart laag opgeleid. Het wetsvoorstel richt zich
ook op die ouders voor wie het regime van de bijstand hen tot op heden binnen
de bijstand houdt.De heer Bruls geeft aan dat het kiezen tussen arbeid en zorg niet gekoppeld
moet worden aan de armoedeproblematiek. Ik ben dat met hem eens. Die koppeling
kan je niet zonder meer leggen, maar het is natuurlijk wel zo dat de bijstand
per definitie een minimuminkomen betekent en dat kinderen in een huishouden
met een laag inkomen minder kansen hebben. Dit wetsvoorstel biedt de mogelijkheid
om met deeltijdwerk en zorg de inkomenspositie te verbeteren.De heren Weekers en Bruls en mevrouw Koser Kaya zijn ingegaan op de arbeidsparticipatie
van alleenstaande ouders. De heer Bruls trekt daarbij de conclusie dat bijna
de helft van de alleenstaande ouders meer werkt dan met het wetsvoorstel als
minimum wordt beoogd. Mevrouw Koser Kaya gaat in op het feit dat een kwart
van de alleenstaande ouders meer dan 35 uur per week kan werken. De cijfers
over de arbeidsparticipatie van alleenstaande ouders, zoals opgenomen in de
nota naar aanleiding van het verslag, kunnen nader verduidelijkt worden. Een
kwart van alle alleenstaande ouders in Nederland werkt 35 uur per week. Maar
uitgesplitst naar mannen en vrouwen blijkt dat 62% van de alleenstaande vaders
voltijd werkt en slechts 17% van de alleenstaande moeders. In de bijstand
is 90% van de alleenstaande ouders vrouw. Dat betekent dus dat de voltijdarbeidsparticipatie
van alleenstaande ouders die moeder zijn, laag is, ook buiten de bijstand.
Dat is veel lager dan eerdergenoemd kwart. Daaruit blijkt hoe moeilijk het
is om als alleenstaande moeder aan de slag te gaan, ook al zit je niet in
de bijstand. Er is dus een wereld te winnen als wij ons daar niet zonder meer
bij neerleggen.Mevrouw Koser Kaya heeft verder gevraagd welke obstakels ten grondslag
liggen aan de beperkte arbeidsparticipatie van alleenstaande ouders. Zoals
blijkt, is de beperkte arbeidsparticipatie vooral die van de alleenstaande
moeder, al dan niet in de bijstand. Dat heeft natuurlijk te maken met onvoldoende
passende voorzieningen, zoals kinderopvang. Het heeft ook te maken met de
belastbaarheid van de moeder bij de combinatie van arbeid, opvoeding en het
draaien van een huishouding zonder hulp. Alleenstaande ouders met een laag
inkomen hebben geen geld voor hulp of oppas. Uit de CBS-berichten van 17 mei
jongstleden over de arbeidsparticipatie van alleenstaande ouders blijkt dat
vooral alleenstaande ouders van jongere kinderen hun deeltijdbaan te groot
vinden en dat alleenstaande ouders van oudere kinderen menen dat vaak meer
werk mogelijk is. Alleenstaande ouders met kinderen tussen de acht en de twaalf
jaar zeggen dat hun arbeidsparticipatie past in hun bestaan.Met betrekking tot de sollicitatieplicht hebben mevrouw Huizinga-Heringa
en de heer Bruls verwezen naar de totstandkoming van de Wet werk en bijstand
en het amendement-Noorman-den Uyl dat tijdens de behandeling van die wet is
ingediend. In dat amendement staat als voorwaarde voor de sollicitatieplicht
van alleenstaande ouders dat de gemeenten zich moeten overtuigen van de belastbaarheid,
de scholing en de beschikbaarheid van passende kinderopvang. Zit er licht tussen mijn opstelling van toen en nu? Ik vind dat een interessante
vraag. Ik sta nog steeds voor de volle honderd procent achter mijn inzet bij
de Wet werk en bijstand. Overigens heb ik gemerkt dat er nogal wat gemeenten
zijn die geen enkele moeite meer doen voor scholing, laat staan een wat langere
scholing, en dat lang niet iedere gemeente kijkt naar de belastbaarheid van
de alleenstaande ouder. Het wetsvoorstel-Vazalo geeft alleenstaande ouders
een kans om uit de bijstand weg te komen, maar houdt tegelijk rekening met
de belastbaarheid van de alleenstaande ouder. Ziehier de consistentie. Een
vrijstelling van de sollicitatieplicht houdt mensen vast in de bijstand; dat
moeten wij wel onder ogen zien.Mevrouw Huizinga-Heringa vroeg daarnaast of voor deze doelgroep een partiële
sollicitatieplicht moet gelden. Ik ga ervan uit dat aan de bestaande sollicitatieverplichting
niets verandert en daarin leveren de gemeenten maatwerk. Wel zal een alleenstaande
ouder die deeltijdwerk vindt waarmee zij per 1 januari van het volgend
jaar uit de bijstand stroomt omdat zij aan de Vazalo-toegangseisen voldoet,
voldoende aan haar sollicitatieplicht tegemoetkomen.Ik kom aan een volgend cluster. Bevat Vazalo een prikkel om minder te
gaan werken of juist geen prikkels? De heer Weekers vroeg of je met een baan
van achttien uur in de Vazalo-regeling terecht kunt komen. Het antwoord is
"ja". Is het jongste kind twaalf jaar, dan moet je minimaal ongeveer twintig
uur werken. Wie meer dan het wettelijk minimumloon verdient of partneralimentatie
ontvangt, kan volstaan met minder uren werk. Zo ziet het eruit.De leden Weekers, Huizinga-Heringa en Bruls vroegen naar de prikkels die
de Vazalo-toeslag biedt om te gaan werken. Brengt extra overheidssubsidie
voor parttime werkende alleenstaande ouders mee dat dezen geneigd zijn minder
te gaan werken dan in de bijstand? Kan iemand met een hele baan op het minimum
niet met Vazalo en een parttime baan een vergelijkbaar inkomen verwerven?
In de tabel die vandaag aan de Kamer is gezonden, is de hoogte te zien van
de Vazalo-toeslag bij verschillende inkomens. De keuze voor minder werk, zoals
in het voorbeeld van de LPF, is daarmee goed te illustreren. Iemand van wie
het jongste kind nog geen twaalf jaar is, heeft een volle baan tegen het minimumloon;
het inkomen is dan € 14.725. De Vazalo-regeling, bij behoud van
de baan, betekent een inkomen van € 16.198; dat is € 1473
meer, een inkomensstijging van 10%. Stel dat zij korter gaat werken. Om haar
oude inkomen te houden, kan ze één dag per week minder werken.
Ze verdient dan 80% van het nettominimumloon en krijgt als inkomen € 14.725.
Daardoor kan ze meer tijd besteden aan kinderen en huishouden. Zou ze teruggaan
naar een kleinere deeltijdbaan van tweeënhalve dag per week, dan zou
ze nog net in de Vazalo-regeling vallen – want anders valt ze terug
in de bijstand – en dan zou haar inkomen terugvallen naar € 13.252;
dat is bijstandsniveau. Het inkomensverlies is in dat geval dertig procentpunt, € 3000.
Dat is fors, dat doet iemand niet zomaar. Indien ze haar baan meer dan halveert,
voldoet ze niet meer aan de Vazalo-grens, komt in de bijstand terecht en krijgt
een zware sanctie, of de uitkering wordt geweigerd omdat ze door eigen schuld
in de bijstand is terechtgekomen. Zo is de werkelijkheid immers ook; je kunt
niet zomaar een inkomen opgeven en naar de bijstand lopen in de trant van:
ik heb me bedacht, doe mij maar een uitkering. Minder werken kan dus, de prijs
is minder inkomen. Met de Vazalo-toeslag geldt dat meer werk meer loont, maar
het omgekeerde geldt ook. Het is dus niet interessant om meer dagen niet te
werken, maar één dag kan, die kost je geld.De heer Weekers stelt dat de gemeenten meer nadruk zouden moeten leggen
op de toetsing van het bestaan van een ex-partner die jegens de kinderen en
zijn voormalige levensgezel zijn verantwoordelijkheid moet nemen. Ik ben het
graag met hem eens, maar helaas is dit niet in alle gevallen mogelijk. Niet
altijd heeft de ex-partner het geld voor partner- of kinderalimentatie: de
vader van de kinderen kan onbekend zijn en de relatie tussen de ouders kan
zo slecht zijn dat gezamenlijke opvoeding niet mogelijk is. In al die situaties
helpt de Vazalo-regeling juist de kwetsbaarste alleenstaande ouder om uit
de bijstand te komen. Wellicht is het goed om te bedenken dat in niet meer
dan zes procent van de gevallen in de hele bijstandspopulatie van 94.000 alleenstaande
ouders sprake is van alimentatie, waarbij in anderhalf procent sprake is van
partneralimentatie en in vier procent sprake is van kinderalimentatie. Ook
de hoogte van de bedragen is bescheiden. Dat betekent dat alimentatie voor
mensen in de bijstand een bescheiden rol speelt. De Vazalo-regeling leidt
ertoe dat het voor alleenstaande ouders interessant wordt om echt op kinder-
of partneralimentatie te stáán; ze krijgen ze meer mogelijkheden.
Dit kan een bijdrage leveren aan de gedachte die de heer Weekers verwoordde.Mevrouw Bussemaker (PvdA):U noemde drie redenen waarbij geen sprake is van alimentatie en Vazalo
een oplossing kan bieden. Is dit een limitatieve opsomming of zijn er andere
gevallen denkbaar?Mevrouw Noorman-den Uyl (PvdA):Ik denk dat de meeste gevallen wel tot deze groep behoren, maar ik heb
het niet met een microscoop bekeken. Dit is een grove indeling. Er ligt op
dit moment echter een wetsvoorstel over de inning van kinderalimentatie voor
bij de Kamer en dat is niet voor de gezelligheid; dat ligt voor omdat in Nederland
verhoudingsgewijs weinig kinderalimentatie wordt betaald en de Kamer vindt
dat de hoogte van de alimentatie meer zou moeten worden afgepast op het inkomen
van de niet-verzorgende ouder. Inderdaad wordt binnen de bijstand relatief
weinig alimentatie betaald, maar laten we ook niet onnozel zijn: veel alimentatie
wordt in natura betaald, bijvoorbeeld in de supermarkt, en laat zich niet
registreren. Bij de wet Vazalo is het interessant om de alimentatie gewoon
netjes, open en bloot op tafel te leggen, omdat er een vrijstelling is voor
kinderalimentatie.Nu sancties en scholing. De heer Bruls vroeg waarom er geen sanctie wordt
opgelegd als een deelnemer aan de Vazalo-regeling niet gebruikmaakt van het
recht op scholing. Dit recht op scholing is bedoeld om laagopgeleide alleenstaande
ouders kans te geven op functies waarin ze meer kunnen verdienen dan het minimumloon.
Met startkwalificaties kunnen alleenstaande ouders in deeltijd een inkomen
verdienen waarmee zij hun gezin kunnen onderhouden zonder bijstand, met perspectief
op doorgroei naar betere functies. Aan het recht op scholing
heb ik geen sancties verbonden omdat ik alleenstaande ouders niet wil verplichten
tot het volgen van een opleiding; ze hebben immers al de zorg voor hun gezin
en hun werk. Het biedt ze wel kansen. De gemeente kan hen in de ontwikkeling
van hun kansen begeleiden. Het is spijtig om te merken dat gemeenten dit op
dit moment nog te weinig doen.De heer Bruls (CDA):Ik kom terug op mijn vraag: waarom zíj wel en anderen niet? Ik
ken wel meer bijstandsgerechtigden die dit een heel goede regeling zouden
vinden. Het is uitermate sympathiek, een prachtige filosofie, maar volgens
mij werkt het niet zo. We hebben hier veertig jaar ervaring mee: geen recht
zonder een sanctie. Dus, waarom zij wel en anderen niet?Mevrouw Noorman-den Uyl (PvdA):Ik kom straks terug op het recht op scholing, een onderdeel waarop van
alle kanten behoorlijke kritiek is gekomen. U vraag is terecht, maar ik behandel
de vragen bij voorkeur in clusters omdat dat het debat ten goede komt. Vindt
u het goed als ik erop terugkom? U krijgt geheid antwoord op uw vraag, want
ik was er al op geprepareerd.Mevrouw Huizinga-Heringa vroeg naar een onderbouwing van mijn veronderstelling
dat alleenstaande ouders geen genoegen met lagere inkomsten en minder werk.
Dat is niet zo eenvoudig. Met invoering van de wet Vazalo krijgen alleenstaande
ouders andere prikkels. De alleenstaande ouder zal zelf moeten afwegen in
hoeverre haar belastbaarheid opweegt tegen meer inkomen. Uit het eerdere genoemde
onderzoek van het CBS blijkt dat alleenstaande werkende ouders met kinderen
jonger dan 4 jaar graag minder willen werken, terwijl alleenstaande ouders
met kinderen van 12 jaar of ouder juist graag meer willen werken. Het is niet
ondenkbaar dat Vazalo-ouders met kleine kinderen vaker een kleine deeltijdbaan
kiezen. Naarmate de kinderen ouder worden en de kosten ervan toenemen, zullen
zij proberen om hun werk uit te breiden. Het staat vast dat ouders die de
Vazalo-toeslag ontvangen allemaal een laag inkomen hebben. Zij verdienen nooit
meer dan 110% van het wettelijk minimumloon exclusief de toeslag of 115% hiervan
inclusief de toeslag.De heer Weekers heeft zowel aan de indiener als aan de bewindspersonen
gevraagd of er geen nieuwe armoedeval wordt gecreëerd. De heer Bruls
vraagt zich af of er geen sprake is van een verschuiving van het probleem.
In de schriftelijke beantwoording beweren de bewindslieden dat bij een inkomen
boven 115% van het minimumloon een toename van de marginale druk ontstaat
omdat de Vazalo-toeslag onbelast is. Dat klopt echter niet. Er is geen sprake
van een nieuwe of een verschoven armoedeval, zoals ook blijkt uit de vandaag
toegezonden tabel. Als er al sprake is van een armoedeval dan heeft die te
maken met het probleem van het verzilveren van de fiscale heffingskorting.
Uit de tabel blijkt dat de laatste stappen van de Vazalo-toeslag alleen bestaan
uit verzilvering van de fiscale heffingskorting en die is onbelast, zoals
men weet.De armoedeval kan alleen opgelost worden door een geleidelijke afbouw
van inkomensafhankelijke maatregelen, zoals blijkt uit het rapport over de
harmonisatie van inkomensafhankelijke maatregelen. De bijstand laat dit echter
niet toe, dus moet daar iets voor geregeld worden. De Vazalo-regeling is eenvoudig
en transparant. Alleenstaande ouders worden al vanaf een inkomen van 55 tot
60% van het minimumloon geprikkeld om weer te gaan werken. Voor hen is de
armoedeval weggenomen. Alleenstaande ouders kunnen straks in een eenvoudige
tabel zien welke toeslag bij welk jaarinkomen hoort. In die tabel staat ook
welke toeslag zij krijgen als zij meer gaan verdienen. Simpeler dan die tabel
kan ik het niet maken.Mijn volgende cluster gaat over het startjaar, het overbruggingsjaar en
het vertrek uit de bijstand. Hierover zijn veel vragen gesteld door de Kamer,
maar ook de VNG heeft opmerkingen gemaakt over de regeling in de WBB in het
start- of het overbruggingsjaar. Alle inkomensafhankelijke maatregelen worden
op grond van artikel 1 van de Awir in de wet ondergebracht. Voor de Awir wordt
echter getoetst op het jaarinkomen. Dat zou betekenen dat men alleen maar
per 1 januari in aanmerking kan komen voor de Vazalo-toeslag. Door de
systematiek van het jaarinkomen zou een tussentijdse instroom in de Awir leiden
tot een te laag inkomen. Dan komt men onder bijstandsniveau. De woordvoerders
die deze wet hebben behandeld, weten haarfijn hoe het zit.Voor dat probleem zijn drie oplossingen mogelijk. In de eerste plaats
kan in de WBB een overbruggingsregeling tot 1 januari van het volgende
jaar worden opgenomen. In de tweede plaats kan de instroom in de Vazalo beperkt
worden tot 1 januari van het eerstvolgende jaar. Daarbij worden de inkomsten
uit deeltijdwerk verrekend en wordt aan de gemeenten overgelaten of er iets
aan de vrijlating of aan de premie wordt gedaan. In de derde plaats kan er
een regeling in de WBB worden opgenomen om het deeltijdinkomen aan te vullen
en de kinderalimentatie vrij te laten. Daarmee wordt vooruitgelopen op de
regels die na 1 januari gelden op grond van Awir. Bij het maken van een
goede aansluiting op de Awir had ik de keuze uit deze drie smaken.Ik heb voor de laatste optie gekozen, omdat het mij gepast lijkt dat betrokkenen
wennen aan het Vazalo-systeem vanaf het moment dat aan de eisen wordt voldaan.
Men hoeft dan geen maximaal elf maanden te wachten op de voordelen van Vazalo.
Het gemeentelijk uitvoeringspanel heeft inmiddels aangegeven dat de regeling
goed uitvoerbaar is. Ik heb daarover op 1 juni nader overleg gevoerd.
Deze argumentatie verklaart waarom het wenselijk is om bij de WWB de aansluiting
en overbrugging, vanaf het moment dat aan de toegangseisen wordt voldaan tot
1 januari, via de AWIR-toeslag van de Belastingdienst te regelen.De heer Weekers en de heer Varela hebben bezwaar gemaakt tegen de vrijlating
van kinderalimentatie in het toetsinkomen voor Vazalo. Kinderalimentatie wordt
niet meegenomen in het fiscaal belastbaar inkomen of in het Awir-toetsinkomen.
Dit geldt ook voor de zorgtoeslag, de huursubsidie en de kinderopvang. De
hoogte van het inkomen hoeft zo door de Belastingdienst Toeslagen maar een
keer te worden berekend. Het zou ook raar en heel kostbaar zijn als de Belastingdienst
Toeslagen moet rechercheren of iemand vroeger ooit een bijstandsuitkering
heeft ontvangen om vervolgens het toetsinkomen aan te passen. Dat inkomen
is dan anders dan het toetsinkomen dat geldt voor huursubsidie, zorgtoeslag
of kinderopvangtoeslag. Daarmee heb ik ook antwoord gegeven op de vraag van
de heer Weekers of vanwege de kinderalimentatie AWIR de meest geëigende
regeling is voor de Vazalo-toeslag. AWIR, ook aangenomen door de VVD-fractie,
schrijft voor dat alle nieuwe inkomensafhankelijke maatregelen moeten worden
opgenomen in AWIR. Daarmee zijn ook de definities en het systeem van het toetsinkomen
wettelijk voorgeschreven. Daarmee wordt de heer Weekers op zijn wenken bediend.De heer Weekers heeft gevraagd waarom de Vazalo-regeling van kracht is
tot het jongste kind 16 jaar is. Ik ben met hem van mening dat kinderen naarmate
zij ouder worden minder ouderlijke verzorging nodig hebben. Vandaar dat in
de Vazalo-regeling twee momenten zijn ingebouwd waarop de ouder geprikkeld
wordt om meer te gaan werken: als het jongste kind 12 jaar wordt en als het
jongste kind 16 jaar wordt. Dan houdt de regeling op. Ik heb ervoor gekozen
de regelingen door te laten lopen tot het jongste kind 16 jaar wordt omdat
ook opgroeiende pubers opvoedkundige aandacht nodig blijven hebben van hun
ouders. De meeste kinderen van bijstandsmoeders gaan naar het vmbo. Sleutelkinderen
hebben meer risico op ontsporing en schooluitval dan kinderen waarvan de ouders
wat dichter op de opvoeding zitten. De opvoeding vraagt weldegelijk de aanwezigheid
van de ouder, ook bij een puber. Tijdens overleg met verschillende belangenorganisaties
is benadrukt dat 12- tot 16-jarigen aandacht verdienen van de opvoeder. De
aandacht die oudere kinderen nodig hebben, is minder gebonden aan vaste tijdstippen
en meer aan aanwezigheid en toezicht van de alleenstaande ouder. Van die ouder
mag dan ook verwacht worden meer beschikbaar te zijn voor de arbeidsmarkt
dan de alleenstaande ouder met kleine kinderen. Ook daarin voorziet de Vazalo-regeling.Mevrouw Bussemaker en de heren Weekers en Bruls hebben vragen gesteld
over het recht op scholing voor alleenstaande ouders. Het in de wet opgenomen
recht op scholing is geen verplichting. Aan het bestaande gemeentelijke instrumentarium
om mensen in de bijstand te verplichten tot activiteiten richting arbeidsmarkt
is geen enkele verplichting toegevoegd in Vazalo. Voor alleenstaande ouders
met onvoldoende startkwalificaties is een beperkt recht op scholing opgenomen.
De achterliggende gedachte hierbij is dat de alleenstaande ouder ook op termijn
alleenverdiener zal zijn en een gezin zal moeten onderhouden. Wil men via
deeltijd voldoende tijd hebben voor de opvoeding en verzorging van de kinderen,
dan is het nodig om een hoger uurloon te kunnen verdienen. Een opleiding tot
mbo-niveau maakt een duurzame binding met de arbeidsmarkt met een hoger uurloon
meer kansrijk. Doel van de Vazalo-regeling is om mensen duurzaam uit de bijstand
te houden en op termijn onafhankelijk van de Vazalo-regeling te maken.Het belang van scholing en aandacht voor scholingsniveau kwam nadrukkelijk
aan de orde in de expert meeting waarvan de Kamer een verslag heeft ontvangen.
Een korte sondering bij een aantal gemeenten laat zien dat op dit moment weinig
aan scholing wordt uitgegeven. Dat was een van de thema's van het afgelopen
Divosa-congres. Ook noem ik het prikkelende artikel van Pieter Hilhorst in
de Volkskrant van twee weken geleden. Uit de reacties van Hengelo en Amsterdam
blijkt dat alleenstaande ouders met een bijstanduitkering over het algemeen
laag zijn opgeleid. Eenderde van de klanten heeft scholing nodig. De kosten
variëren tussen de € 1000 en € 8000, afhankelijk
van de afstand tot de arbeidsmarkt. Het gaat ook om taal en werk-leertrajecten.
De kosten voor de scholing in Hengelo bedragen gemiddeld € 2500
per klant. Deze bedragen passen binnen de raming van een gemiddeld bedrag
van € 2000 per klant.De heer Bruls (CDA):Ik had een vraag over "geen rechten zonder plichten" gesteld. Of is dat
een ander blok?Mevrouw Noorman-den Uyl (PvdA):Ik wil daar graag nu op ingaan. U vindt dat er bij rechten ook plichten
horen. Ik heb daar niet voor gekozen. Een aantal fracties en sommige gemeenten
hebben kritiek op dit punt. Zij vinden dat het vastleggen van een recht op
scholing een te grote inbreuk is op de gemeentelijke bevoegdheid om per cliënt
af te wegen wat de meest passende route is om uit de bijstand te komen. Het
vastleggen van een recht op scholing neem ik daarom in heroverweging. Overigens
heb bewust niet gekozen voor een verplichting. Mijn invalshoek was om deze
route zo aantrekkelijk te maken dat er geen verplichting nodig is. Ik geef
een citaat uit het boekje Keurslijf van de uitkering: "Ik heb vrijwilligerswerk
gedaan in een verpleegtehuis. Ik had graag activiteitsbegeleider willen worden
maar die opleiding duurde een jaar of twee. Je gaat een dag in de week naar
school en loopt daarnaast stage. De sociale dienst vond dat te lang. Ik zou
daardoor te lang in de bijstand blijven. Hadden ze me die opleiding laten
doen, dan was ik met twee, drie jaar uit de bijstand gekomen. Ik zit er nu
na zes jaar nog in." In dat licht koos ik voor dat recht op scholing, maar
ik zie dat de gemeenten daar drie keer niks voor voelen. Zelfs in de ondersteunende
brief van Ahmed Aboutaleb, wethouder in Amsterdam, wordt geschreven dat men
tegen dit ene punt aanhikt. Het commitment van de gemeenten is belangrijk
om deze alleenstaande ouders, en uiteraard anderen, op de weg uit de bijstand
te brengen. Dan is het niet goed om hun op één onderdeel de
les te lezen of het gevoel te geven dat hun beleidsbevoegdheid wordt beperkt.De heer Bruls (CDA):Moet ik hieruit afleiden dat u het wetsvoorstel op dit punt gaat aanpassen?Mevrouw Noorman-den Uyl (PvdA):Aan het eind van mijn betoog geef ik aan op welke onderdelen ik mij nog
wil beraden of voor aanpassing kies. Op dit moment in mijn betoog geef ik
aan dat ik op dit punt in beweging ben. Wat vindt u daarvan?De heer Bruls (CDA):Die ontwikkeling verheugt mij; laat ik het daarop houden.Mevrouw Noorman-den Uyl (PvdA):Dat noteer ik graag!De heer Bruls (CDA):De vrouwenvakscholen hebben opmerkingen gemaakt over de hoogte van het
bedrag. Mevrouw Bussemaker wijdt haar levensdagen aan het beschermen en redden
van die goede instituten. Ondanks dat zij het wetsvoorstel steunen, hebben
zij op dit punt scherpe kritiek. Zo'n recht is weinig waard
als er te weinig geld voor is. Deugt hun analyse niet?Mevrouw Noorman-den Uyl (PvdA):Ik weet dat er opleidingen zijn die € 10.000 kosten, maar die
wel de moeite waard zijn omdat mensen blijvend uit de bijstand geraken. Er
is een voorbeeld dat ik koester, uit mijn eigen praktijkervaring in het verleden.
De opleiding tot "allochtone kraamverzorgster" duurde twee jaar, een half
jaar langer dan die voor "autochtone kraamverzorgster". Aan het eind hadden
al die vrouwen echter een vaste baan op een terrein waar enorme vraag was
naar mensen die de taal spraken. Zo'n cursus kost wat, maar die alleenstaande
ouders zie je niet meer terug in de bijstand. Meer gemeenten zouden een dergelijk
afweging moeten maken. Bij het bepalen van het bedrag dat ik wil toevoegen
aan het W-deel van de Wet werk en bijstand voor een scholingsimpuls, ben ik
uitgegaan van een gemiddeld bedrag van € 2000 per uitkeringsgerechtigde.
De één zal echter € 10.000 nodig hebben en de ander
heeft niets nodig. Het budget is passend bij het aantal waarop ik raam. Ik
heb een aantal scenario's geschetst. Daaruit blijkt dat er veel uitstroom
is als er veel scholingsbudget is en weinig uitstroom als er weinig scholingsbudget
is, altijd uitgaande van het gemiddelde.Mevrouw Bussemaker (PvdA):Ik dank de heer Bruls voor zijn opmerking over de vrouwenvakscholen. Die
zijn met name voor deze groep van buitengewoon belang. Ik vind het waardevol
dat dit wetsvoorstel datgene wat verloren leek te zijn gegaan met de integratie
van de vakscholen in normale reïntegratie-instituten weer herstelt. Ik
heb een vraag over de scholing. U zegt dat u bereid bent om te bewegen. Ik
wil graag weten welke kant op. Gaat u de scholing eruit halen en de wethouders
tevreden te stellen of gaat u het recht op scholing ook naar andere groepen
uitbreiden? Ik heb in mijn eerste termijn het voorbeeld gegeven van arbeidsgehandicapten.
Die kunnen wellicht ook met scholing makkelijker uit de bijstand komen.Mevrouw Noorman-den Uyl (PvdA):Ik had dat gereserveerd voor het eind van het betoog, maar ik zal er nu
iets over zeggen. Ik denk dat het verstandig is om een overleg aan te gaan
met de VNG om te bezien in hoeverre gemeenten bereid zijn, wetend dat zij
extra geld krijgen, om zich wat meer te committeren om het scholingsinstrument
actiever en duurzamer in te zetten dan nu het geval is. Ik heb daar van de
week overleg over gehad met de voorzitter van de commissie Sociale Zaken en
Werkgelegenheid van de VNG. Ik heb ook genoteerd de gemeenten op het congres
van Divosa zelf tot de conclusie zijn gekomen dat zij hier op dit moment de
boot nog missen. Mijn inzet is om er meer van te maken. Of dat uiteindelijk
leidt tot het handhaven van deze bepaling in de wet, houd ik nog even open.
Ik wil in elk geval waar voor het geld. Ik wil dat scholing gericht op toeleiding
naar de arbeidsmarkt een serieuzer reïntegratie-instrument wordt dan
het op dit moment bij de gemeenten is, hoe kostbaar die soms ook kan zijn.De heer Bruls (CDA):U en ik bewegen ons in eenzelfde tempo door het leven als ik ons zo bekijk.
Mevrouw Bussemaker stelde een uitstekende vraag. Ik ben net als zij wel benieuwd
waar het nu heen gaat. U kunt ons tot volgende week in spanning houden, maar
ik denk dat u ook heel goed begrijpt dat de ene beweging ertoe leidt dat het
wetsvoorstel van tafel gaat en de andere het mogelijk maakt dat wij volgende
week nog een gesprek hebben.Mevrouw Noorman-den Uyl (PvdA):Er is mij veel aan gelegen om dit wetsvoorstel tot werkelijkheid te maken.
Ik geloof oprecht dat het voor eenderde van de alleenstaande ouders in Nederland
de weg is naar onafhankelijkheid van bijstand, van het "last resort". Ik wil
graag met de betrokken partijen bezien wat daartoe de beste weg is. Ik heb
al geschetst welke weg ik daarvoor zie. Als een nader overleg, waarom men
heeft verzocht, leidt tot een groter commitment over de vormgeving van de
wet, is het mij de moeite waard om die stap te zetten. Ik neem aan dat dit
voor u ook het geval is. U hebt mij immers verzekerd dat u het doel van de
wet heel sympathiek vindt. U had vooral vragen over de uitwerking en de vormgeving
op onderdelen. Dit was een punt waartegen u bezwaren had. Ik ga kijken of
ik met die bezwaren een eind kan komen.Het volgende punt betreft fraude en oneigenlijk gebruik. De heer Weekers
heeft aandacht gevraagd voor fraudebestrijding. Dat is een terechte vraag.
Wij moeten ons dat afvragen omdat er overheidsgeld aan wordt besteed. Ik schets
drie hypothetische situaties met betrekking tot de fraudegevoeligheid van
de regeling.1. Iemand geeft aan de Belastingdienst Toeslagen een substantieel te laag
inkomen op om een hogere Vazalo-toeslag te kijken en laat niet tijdig weten
dat het opgegeven inkomen niet juist is. De Belastingdienst toetst het opgegeven
Awir-inkomen aan de opgave van het vorige jaar, die van de zorgtoeslag, die
van de huursubsidie en die van de kinderopvangtoeslag. De kans dat je snel
door de mand valt, is dan groot. Vervolgens zal aan het einde van het jaar
de te veel genoten zorgtoeslag, de huursubsidie, de Vazalo-toeslag en de kinderopvangtoeslag
teruggevorderd worden. Men moet bedenken dat de Vazalo-toeslag nooit meer
is dan 35% van het netto minimumloon. Er zal dan een forse schuld zijn opgebouwd.
Bovendien zal vanwege het niet juist en tijdig doorgeven van het juiste inkomen,
zowel via de AWIR als via de Vazalo-AMvB, die onderdeel is van dit wetsvoorstel,
een sanctie kunnen worden opgelegd. Dan leer je het wel snel af.2. Iemand geeft per 1 januari aan bij de belastingdienst toeslagen
dat hij of zij in aanmerking komt voor een Vazalo-toeslag, terwijl in werkelijkheid
de drempel niet gehaald wordt. Het gevolg is dat er een te hoog inkomen wordt
opgegeven. Er volgt een lagere zorgtoeslag, een lagere huursubsidie en een
Vazalo-toeslag, gebaseerd op een inkomen van 55% van het netto minimumloon,
dat dus niet gehaald is. Met deze toeslagen komt het inkomen gedurende het
hele jaar onder bijstandsniveau. Daar zit gewoon geen winst in.3. Iemand zit in de bijstand en zegt de Vazalo-drempel te halen. Ook daarbij
loop je snel tegen de lamp. De inkomsten worden namelijk maandelijks door
de gemeente gecontroleerd en verrekend. Eventueel vrijgelaten kinderalimentatie
kan teruggevorderd worden, zolang men onder het WWB-regime valt, ook na 1 januari van het volgende jaar, als blijkt dat er onjuiste opgaven zijn gedaan.Het zal best mogelijk zijn om de boel te belazeren, maar ik schets dat
het toch niet zo simpel is. Het eerste wat er gebeurt, is dat men zichzelf
in de vingers snijdt en niet zo'n beetje ook. Zo fraudegevoelig is de regeling
dus niet. Ik heb al aangegeven dat deze vorm van calculerend gedrag niet zo
snel succesvol zal zijn.Mevrouw Hirsi Ali (VVD):Ik spreek nu namens de heer Weekers. Ik begrijp dat dergelijk gedrag op
de beschreven wijze wordt aangepakt. U sprak evenwel over mensen met een bijstandsuitkering
die in een armoedepositie verkeren. Als zij frauderen, bouwen zij in een van
de genoemde situaties heel veel schulden op. Dezelfde overheid voert nu echter
een beleid om de schuldopbouw van mensen in de bijstand te saneren. Houdt
uw regeling daar rekening mee?Mevrouw Noorman-den Uyl (PvdA):Ja. Dat is als volgt vorm gegeven. Als mensen in de Vazalo-regeling zitten,
krijgen zij gedurende het lopende jaar de Vazalo-toeslag uitgekeerd, maar
wel tot 90% van het netto minimumloon. Dat is bijstandsniveau. Hun kinderalimentatie
is vrij. Zij krijgen alle heffingskortingen. Dat is dus keurig geregeld. In
het eerste kwartaal van het daaropvolgende jaar ontvangen zij het meerdere
van de Vazalo-toeslag waarop zij recht hebben in de vorm van een dertiende
maand. Door deze vormgeving kan voorkomen worden dat mensen, als zij een heel
klein verschil opgeven of als er inkomensmutaties zijn, in de problemen komen
doordat zij grote schulden opbouwen. Je bouwt dus alleen grote schulden op,
als je de boel belazert. Maar ja, dat gaat voorbij aan de rol van de overheid.Een goede voorlichting is wel van belang. Ook is het van belang dat de
mensen op een goede manier op weg geholpen worden. Tevens is het goed dat
via de belastingdienst toeslagen binnen de Awir inkomensgegevens op elkaar
gelegd worden. Sterker, je krijgt straks een voorgedrukt formulier en als
het goed is, hoef je er alleen nog maar je handtekening op te zetten. Dit
is afgesproken naar aanleiding van het wetsvoorstel waarover wij verleden
week gestemd hebben. Daarmee is de Awir in beginsel minder fraudegevoelig
dan bijvoorbeeld de belastingdienst zelf. Daarmee is ook mijn wetsvoorstel-Vazalo
minder fraudegevoelig.Voorzitter. De heer Bruls had net als ik de verwachting dat niemand zou
scheiden om van de Vazalo-regeling gebruik te kunnen maken. Hij heeft daaraan
toegevoegd dat er door deze regeling ook geen gezinnen gevormd worden. Dat
denk ik ook niet.Om die stelling op haar merites te beoordelen, moeten wij kijken wat er
verandert door de invoering van de Vazalo-regeling. Daarbij ga ik uit van
de situatie dat een alleenstaande ouder van plan is om te gaan samenwonen
of te trouwen. In de casus die ik schets, verdient de toekomstige partner
het minimumloon. Aan de hand hiervan kunnen wij nagaan wat er dan gebeurt.Ten eerste. Stel dat de alleenstaande ouder nu nog in de bijstand zit
en optimaal gebruikmaakt van de vrijlatingsregelingen. Deze ouder zal zijn
bijstandsuitkering verliezen op het moment dat hij gaat samenwonen of trouwen.
Dat is een forse prikkel, want het is een hoop geld, namelijk 90% van het
netto minimumloon, om niet te gaan samenwonen. Als de alleenstaande ouder
gebruik zou maken van de Vazalo-regeling is zijn inkomen, inclusief de toeslag,
waarschijnlijk hoger dan zijn inkomen bij het optimaal gebruik van de vrijlatingsregelingen
in de bijstand. Bij het samenwonen of trouwen bestaat er geen recht meer op
de Vazalo-toeslag. Ook dat is dan een prikkel om niet te gaan samenwonen,
maar mij dunkt dat de prikkel minder sterk is, namelijk het stukje Vazalo,
maximaal 35%, dan het verlies van de complete bijstandsuitkering. Dan is er
geen recht meer op bijstand. Gaan samenwonen vanuit de bijstand is dus financieel
erg oninteressant. Gaan samenwonen vanuit Vazalo is een stuk interessanter.Ten tweede. Stel dat de alleenstaande ouder niet in de bijstand zit, maar
voldoende inkomen heeft om boven het bijstandsniveau uit te komen. Die heeft
dan nog een Vazalo-toeslag, want het inkomen is onder de 115%. De Vazalo-toeslag
is in zo'n geval maximaal 15% van het minimumloon, in verreweg de meeste gevallen
echter 10% of 5%. Meestal is de toeslag dan niet meer dan € 123
of € 62 per maand. Ik kan mij niet voorstellen dat zo'n toeslag
mensen ervan zou weerhouden, te gaan samenwonen of te gaan trouwen.Mijn volgende cluster betreft de raming van de uitstroom en de kosten,
een substantieel cluster, want er zijn veel vragen over gesteld. Het verschil
in de raming tussen de indiener en de staatssecretarissen is iedereen opgevallen.
De heer De Wit noemt het en vraagt mij, te reageren op de uitstroomcijfers
van de bewindslieden. De heer Weekers wijst op de verschillende cijfers en
voegt daar de vraag aan toe over het zogenaamde dead weight loss. De heer
Weekers wijst erop dat de cijfers die ik hanteer voor de uitstroom dateren
van 2001 en 2002 en dus nog van voor de Wet werk en bijstand, dus met de vrijstelling
van de sollicitatieplicht van ouders. Zijn vraag is of dit anders zal uitpakken
in de nieuwe Wet werk en bijstand. De heer Bruls wijst op het verschil in
nettoarbeidsparticipatie van alleenstaande ouders, van 57% en die van alleenstaande
ouders in de bijstand van 14,7%, zeg maar 15%. Hij vraagt waarom ik verwacht
dat het verschil van 42% te overbruggen zal zijn, omdat – ik zeg het
in mijn eigen woorden – deze mensen niet voor niets in de bijstand zitten.
Daarnaast wijst hij erop dat in de voortgangsrapportages van de Agenda voor
de toekomst dalingen en stijgingen van uitstroompercentages van alleenstaande
ouders in de bijstand ten opzichte van anderen in de bijstand nagenoeg gelijk
zijn. De percentages verschillen, maar de trends zijn hetzelfde. Kortom, factoren
als conjunctuur en beschikbare werkgelegenheid hebben voor alleenstaande ouders
en anderen in de bijstand soortgelijke effecten. Dan zegt hij dat je moet
constateren dat het er blijkbaar meer aan ligt hoe je het reïntegratiebeleid
opzet of wat de algemene randvoorwaarden zijn voor een groep bijstandsgerechtigden
dan dat het aan het genoemde verschil ligt. Hij vervolgt dan dat hij het volkomen
logisch vindt dat de alleenstaande ouder op sommige momenten en misschien
permanent zegt zorg voor zijn kind te moeten leveren, omdat een ander dat
niet kan. Dat betekent dan dat hij beperkt is in zijn werkkansen. Mevrouw
Van Gent vraagt een kosten-batenanalyse. Zij wijst erop dat de uitvoeringskosten
neerkomen op 5 mln. incidenteel en 2 tot 5 mln. structureel.
Met een bedrag van 5 mln. kun je immers 2500 uitstroompremies bekostigen.Ook mevrouw Koser Kaya gaat in op het financiële aspect. Volgens
de berekening van het kabinet is het structurele tekort 16 mln. en, zo stelt
zij, dat pleit niet voor de regeling. Mevrouw Bussemaker vraagt eveneens naar
de verschillen in de raming. Zij stelt eigenlijk vooral een vraag aan het
kabinet, en wel naar de onderbouwing van de opvatting van het kabinet dat
zelfs de lage ramingen in het wetsvoorstel nog te ambitieus zijn. Van een
andere aard is de vraag van de heer Weekers aan de staatssecretaris van Financiën
of ik probeer een negatieve inkomstenbelasting te introduceren. Ik begrijp
dat dit een vraag is aan de staatssecretaris, maar de heer Weekers zal het
vast niet erg vinden dat ik er ook iets over zeg.Misschien mag ik met het laatste onderwerp beginnen en toelichten waarom
Vazalo geen poging is om een negatieve inkomstenbelasting te introduceren.
Ik heb het doel van de wet aangegeven, namelijk om alleenstaande ouders aan
de slag te krijgen. Daarvoor is het instrument van de toeslag nodig. Deze
toeslag heeft niet primair een inkomensdoel, maar mikt op een zelfstandigheid
door middel van arbeid. Dat is heel wat anders dan negatieve inkomstenbelasting.
Een negatieve inkomstenbelasting is bij mijn weten ook nooit gekoppeld aan
arbeid, maar staat er juist los van. Bij Vazalo is een strikte voorwaarde
dat je loon voor arbeid hebt, want anders kom je er niet in.Tot slot van dit specifieke onderdeel wil ik erop wijzen dat de tegemoetkoming
buitengewone uitgaven, een instrument om verzilvering te realiseren, gericht
is op een specifieke groep en op specifieke kosten, waar het verzilveringsprobleem
wordt ontlopen door een korting om te zetten in een subsidie. Een subsidie
is hetzelfde als een toeslag; dat is wat ik met Vazalo ook doe. In die vorm
is Vazalo niet uniek.In een eerdere vorm van het wetsvoorstel heb ik de techniek gebruikt van
de tegemoetkoming buitengewone uitgaven (tbu). Ik had Vazalo vormgegeven als
een fiscale korting en ik had daarbij het verzilveringsprobleem in een subsidie
à la tbu aangepakt. Echter, met de komst van de Awir werd ik vanwege
artikel 1 van die wet verplicht – de Raad van State wees daarop –
om iedere nieuwe inkomensafhankelijke maatregel in de Awir onder te brengen.
Nu, dat heb ik met liefde gedaan.Over het punt van de kosten merk ik het volgende op. Ik teken daarbij
aan dat de kosten nauw samenhangen met de ramingen. Uitgangspunt bij Vazalo
is dat het goedkoper is voor de samenleving als betrokkenen zelf een zo groot
mogelijk deel van het eigen inkomen verwerven. Alles wat de persoon zelf verdient
of verwerft, hoeft niet meer als uitkering te worden verstrekt. Vazalo bevat
daartoe de prikkel, maar levert ook de investering om de uitstroom uit de
bijstand duurzaam te maken. Er zijn dan de volgende vragen waarop ik achtereenvolgens
ter toelichting zal ingaan: 1. Hoe groot is de uitstroom?2. Mag worden verwacht dat de uitstroom onder de WWB hoger is dan de uitstroom
onder de ABW?3. Wat kost een uitkering en hoeveel wordt er dus bespaard?4. Wat kost de opleiding kinderopvang aan gesubsidieerde arbeid?5. Hoe reëel is de kostenraming van de invoering en de uitvoering?Over de eerste vraag, hoe groot de uitstroom is, merk ik het volgende
op. Er zijn elk jaar steeds tussen de 90.000 en de 94.000 alleenstaande ouders
in de WWB; de laatste jaren zijn dit er 94.000. Dit is een tamelijk stabiel
aantal. Van hen hebben er ongeveer 14.000 arbeid, onder wie er ruim 13.000
zijn in de leeftijd tot 50 jaar. Ik noem deze leeftijdsgrens, omdat Vazalo
ophoudt als het jongste kind 16 jaar wordt. Bij mensen boven de 50 jaar zal
het jongste kind waarschijnlijk de grens van 16 jaar al hebben bereikt. Ondanks
hun deeltijdbaan hebben deze ouders nu nog bijstand nodig. Gelet op de inkomensgrens
van Vazalo mag worden aangenomen dat een aanzienlijk deel van hen met Vazalo
direct uit de bijstand kan. Ik ben in mijn raming uitgegaan van wat ik enigszins
oneerbiedig een "voorraad" noem. In mijn minimale variant heb ik daarom verondersteld
dat van die 13.000 ouders er 8000 direct van Vazalo gebruik kunnen maken.
In de nota naar aanleiding van het verslag ben ik nog voorzichtiger geweest
en ben ik uitgegaan van zo'n 4000 fte's in het eerste jaar.Nu is de cruciale vraag hoe de aantallen zich daarna gaan ontwikkelen.
Daarvoor zijn geen wiskundige berekeningen op basis van natuurwetten beschikbaar,
noch bij mij, noch bij het kabinet; die gegevens zijn er niet. Ook het CPB
heeft daar geen indicaties voor; wij hebben daarnaar gevraagd. De raming van
het kabinet komt tot een uiteindelijke uitstroom van 6000 fte's in het jaar
2009. Die is naar mijn mening niet met enig enthousiasme gemaakt, als je kijkt
naar het aantal vrouwen dat bij de inwerkingtreding al direct uit de bijstand
uitstroomt en in Vazalo instroomt. Het kabinet hanteert dan ook een ander
uitgangspunt dan ik. Het gaat uit van een rapport uit 2001 en concludeert
dat de financiële prikkels een effect hebben van maximaal 10%. Dat getal
zou komen uit het rapport "Aan de slag", het eindrapport van de werkgroep
Toekomst van het arbeidsmarktbeleid, van september 2001. Een dergelijke simpele,
algemene sleutel is naar mijn mening in dit rapport niet te vinden. Daar hebben
wij het even op nagekeken.Uit datzelfde rapport neem ik overigens wel twee essentiële aanbevelingen
over: 1. richt het arbeidsmarktbeleid nadrukkelijker op vermindering van de
afhankelijkheid van uitkeringen; 2. werk moet lonen. Op dat punt wijkt Vazalo
dus fundamenteel af van de WWB, althans als het gaat om de mogelijkheid om
de bijstand te kunnen verlaten.Ik richt mij liever op de CBS-cijfers van mei 2005. Die zijn recenter,
verser en wat mij betreft gedegen. Daaruit blijkt dat de arbeidsparticipatie
van alle vrouwen tussen de 25 en 50 jaar ongeveer 70% is. Dat cijfers is inclusief
de vrouwen met jonge kinderen. Voor vrouwen zonder jonge kinderen moet het
percentage dus aanzienlijk hoger liggen. Nemen wij de vrouwen met kinderen
in aanmerking, dan vallen twee verschillen op. De arbeidsparticipatie van
vrouwen met een partner is vrij constant, ruim 60%, ongeacht de leeftijd van
de kinderen. Hier hebben wij weer te maken met die anderhalfverdiener.De arbeidsparticipatie van de alleenstaande vrouwen is sterk afhankelijk
van de leeftijd van het kind. Dat is logisch, zult u zeggen. Dat is ook zo,
want hier speelt de zorg voor het kind een rol. Wat je uit dit gegeven ook
kunt afleiden is dat er niets mankeert aan de wens van vrouwen om op de arbeidsmarkt
te participeren. Daar zit het hem dus niet in. Het is de zorg
voor het kind die hen beperkt in de arbeidsdeelname. Vrouwen willen wel degelijk
aan de slag. Dat blijkt uit het CBS-onderzoek. Echter, de vrouwen kunnen maar
gedeeltelijk participeren op de arbeidsmarkt vanwege de zorg voor de kinderen.
Verder loont voor vrouwen in de bijstand werken niet, want met deeltijdwerk
kom je de bijstand niet uit. Ambtenaren die het rapport Aan de slag schreven,
hebben volkomen gelijk: werk moet lonen.Wat ik zeg is dus dat vrouwen wel willen werken, maar dat het niet loont.
De WWB is een rem op arbeidsparticipatie van alleenstaande ouders. Er is weliswaar
de premie, er is vrijlating, maar je komt er de bijstand niet mee uit. Was
dat anders, dan zat nu niet een derde van de alleenstaande ouders in Nederland
in de bijstand.Met mijn raming ben ik voorzichtig gebleven. Juist vanwege de onzekerheden
heb ik verschillende ramingen gemaakt, waarbij de uitkomsten in het vijfde
jaar zijn: 15.000 respectievelijk 25.000 ouders die met Vazalo aan de slag
gaan. Die getallen zijn niet verzonnen. Jaarlijks stromen er alleenstaande
ouders uit de bijstand in. Dan gaat het om 20.000 personen. Er is dus wel
degelijk een aanzienlijke potentie om aan de slag te gaan. Hoeveel personen
dat feitelijk zijn en hoelang zij gaan werken, hangt natuurlijk mede af van
de conjunctuur.De tweede vraag is of de uitstroom onder de WWB hoger zal zijn dan onder
de ABW. Mijnheer de voorzitter. Dat moge wij toch wel hopen, want daarop was
de operatie van de WWB gericht. De WWB bevat prikkels voor gemeenten die er
onder de ABW niet waren. Bovendien is de categoriale vrijstelling van de sollicitatieplicht
voor ouders met kinderen onder de vijf jaar vervallen. Daarmee is overigens
de prikkel voor alleenstaande ouders nog niet veranderd, want het is de gemeente
die beslist of iemand wel of niet begeleid wordt naar een baan.Wat schiet de ouder op met een baan? Natuurlijk is er vrijstelling, maar
die is beperkt in de hoogte en de duur. Uiteraard komt het voor dat de gemeente
een uitstroompremie geeft, maar dat is een tijdelijke stimulans. Daarna is
de bijstandsmoeder terug bij Af. Vazalo stimuleert de alleenstaande ouder
om te werken, om meer te werken en om alimentatie op te eisen. De WWB richt
zich op de gemeenten, Vazalo op de alleenstaande ouder. De WWB kan met Vazalo
veel effectiever werken.De derde vraag was: wat kost de uitkering en hoeveel wordt er dus bespaard?
Daarvoor geldt een simpele rekensom, maar de uitkomst is afhankelijke van
de gehanteerde methode. Een brutobijstandsuitkering voor een alleenstaande
ouder zonder verrekening van de alleenstaande ouderenkorting kost € 15.300
per jaar. Als je het op zijn allerzuinigst wilt uitrekenen, redeneer je dat
de belasting toch bij het Rijk terechtkomt en dat je dus netto moet rekenen
en zonder de alleenstaande ouderenkorting. Dan kom je uit op € 12.300
per jaar. Ik ben uitgegaan van de allerzuinigste berekening en ik heb mij
dus niet rijk gerekend. Natuurlijk zijn de kosten lager als het gaat om een
gedeeltelijke uitkering en als sprake is van kinderalimentatie.Naast de kosten voor de uitkering zijn er voor de gemeenten andere kosten:
die voor het flankerend beleid, de kinderopvang, de scholing. Verder zijn
er de administratieve kosten om de uitkering te verstrekken en om de bijstandsgerechtigde
te begeleiden. Die kosten komen boven op de andere. Tegenover de besparingen
staan: de kosten voor de Vazalo toeslag, de kosten voor de kinderopvang, de
scholing en de tijdelijke arbeidsplaats. Het is overigens niet gezegd dat
het geld dat naar het W-deel gaat, besteed moet worden aan gesubsidieerd werk
of het scheppen van tijdelijke arbeidsplaatsen. De vorm van reïntegratieactiviteit,
of het nu om leerwerktrajecten gaat dan wel om werkervaringsplaatsen, bepaalt
de gemeente en zij kan uit dit vrije budget worden gefinancierd.Bij de berekening van de kosten van de Vazalo-toeslag is rekening gehouden
met alleenstaande ouders die nog in de bijstand zitten, al of niet met gedeeltelijk
inkomen uit arbeid, en met alleenstaande ouders die een inkomen hebben tussen
de 90% en 110% van het sociaal minimum. Daarbij zijn wij uitgegaan van een
berekening van de ministeries van Financiën en van Sociale Zaken en Werkgelegenheid.
Ik prijs de ambtenaren van beide ministeries voor hun onuitputtelijke energie
om al die vervelende vragen die ik wist op te werpen, om te vormen tot goed
leesbare tabellen, waar wij vervolgens nog wel eens kritisch over discussieerden.
Men stond voor datgene wat men inbracht. Van die kant komen ook de berekeningen
van de kosten voor de kinderopvang, waarbij is uitgegaan van de ervaringsgegevens.
Voor de scholing en de tijdelijke arbeidsplaatsen is uitgegaan van stelposten.De verschillen in de berekening tussen de bewindslieden en mij zitten
dus alleen in de raming van de uitstroom uit de bijstand. Ik meen dat ik hun
pessimisme op dit punt heb weerlegd. De regering zegt dat er na vier jaar
niet meer dan 6000 de uitkering uit zijn. De VNG, die heel kritisch is, zegt
dat in het eerste jaar al meer dan 6000 mensen uitstromen. Wie heeft er het
meeste verstand van? De staatssecretaris heeft niet de moeite genomen om zijn
aanname verder te onderbouwen.Ik kom op de eenmalige kosten van de invoering en de jaarlijkse kosten
van de uitvoering. Deze worden geraamd op respectievelijk 5 mln. en tussen
de 2 mln. en de 5 mln. Ik heb die cijfers overgenomen van het departement.
Als mij gevraagd wordt of dat reëel is voor het maken van software, een
jaarlijkse tabel en de aanpassing van de wet, die toch al jaarlijks plaatsvindt,
dan denk ik dat het zeker niet te weinig is. Ik heb er echter geen verstand
van en vertrouw dus volledig op de kennis van de bewindslieden op dit punt.De heer Weekers vroeg naar het "dead weight loss". Deze term wordt gebruikt
voor geld dat gaat naar een doel dat al is bereikt. Het geld gaat naar eenouderhuishoudens
met de laagste inkomens. In die huishoudens leven niet alleen de ouder, maar
ook de kinderen op het minimum. De wet Vazalo is gericht op drie doelen: een
stimulans om te werken, meer werk meer loon, en het verbeteren van de inkomenspositie
van de gezinnen. Elke cent van de Vazalo-toeslagen gaat naar deze doelen.
Er gaat dus geen geld naar een doel dat al is bereikt. Er is per definitie
geen sprake van "dead weight loss", want anders zouden wij nog steeds kampen
met een heel grote armoedeval en het niet kunnen verzilveren van heffingskortingen.
Dat is wat met dit wetsvoorstel gebeurt.Het kabinet raamt een uitstroom van 6000 in vier jaar en berekent daar een "dead weight loss" van 74% van het budget bij. De staatssecretaris
meldt dat wij bij onze raming uitkomen op 40% van het budget. Ik weet niet
hoe de bewindslieden aan deze cijfers komen, maar ik kan heel eenvoudig aangeven
dat de VNG-raming van de uitstroom het eerste jaar al vier keer zo hoog is
als die van het kabinet.Er is gesproken over de ingewikkeldheid van de administratieve lasten.
De VNG stelde eerder dat de regeling complex was op basis van een eerdere
toets van een gemeentelijk uitvoeringspanel. Het advies van het panel was
gericht op een meer ingewikkelde uitvoering. Mede naar aanleiding van het
advies is het wetsvoorstel gewijzigd. Op woensdag 1 juni had een overleg
plaats tussen de indiener van het wetsvoorstel en het gemeentelijk uitvoeringspanel.
Daarbij waren onder meer Divosa, VNG en het ministerie van Sociale Zaken en
Werkgelegenheid aanwezig. In het overleg bleek dat het voorstel voor de gemeenten
goed uitvoerbaar is. De brief van de IWI over de toetsbaarheid van het voorstel
wijst daar ook op. Het kabinet wijst wat de administratieve lasten betreft
met name op de gevolgen voor de alleenstaande ouders met wisselende inkomsten.
Zij ontvangen hun toeslag van de Belastingdienst als zij vanaf 1 januari
aan het werk zijn. Als zij halverwege het jaar aan het werk gaan en van de
Vazalo-regeling gebruikmaken, wordt de regeling voor de rest van het jaar
uitgevoerd door de gemeente.Voorzitter: HamerMevrouw Noorman-den Uyl (PvdA):Een deel van de mensen met wisselende inkomens zal het ene jaar wel en
het andere jaar geen gebruik kunnen maken van Vazalo via de Belastingdienst
Toeslagen. Dat vergroot voor hen wellicht de administratieve lasten, maar
in vergelijking met een permanent verblijf in de bijstand valt dat weg. De
meest administratief belastende administratie die wij kennen is namelijk die
van de bijstand. Daartegenover staat dat administratieve lasten lager worden
voor de alleenstaande ouders die met Vazalo permanent uit de bijstand komen.
Zij hoeven niet meer elk jaar met al hun bankafschriften onder de arm naar
de sociale dienst en iedere maand een werkbriefje in te leveren. Het kabinet heeft geschreven dat onder Vazalo de betrokkenen in het uiterste
geval te maken krijgen met vier verschillende inkomstenbronnen, te weten Awir,
alimentatie, inkomsten uit arbeid, Vazalo-toeslag of aanvullende bijstand.
Laat ik zo vrij zijn daarbij een kanttekening te plaatsen. Een bijstandsgerechtigde
die enkele uren per week werkt, heeft straks ook inkomsten uit arbeid, aanvullende
bijstand, alimentatie, huurtoeslag, kinderopvangtoeslag en zorgtoeslag van
Awir. Dat verandert niet met de invoering van de Wet Vazalo.De heer Bruls heeft opgemerkt dat alleenstaande ouders met wisselende
inkomsten in onzekerheid zullen komen over hun inkomen. Dat bestrijd ik. Als
ouders tijdens een bepaald jaar een baan vinden, zullen zij van de gemeente
een aanvulling via de bijstand ontvangen. De hoogte daarvan is vooraf bekend.
Als deze ouders hun baan verliezen, kunnen zij een beroep doen op de bijstand.
Ook daarvan is de hoogte bekend. Hun inkomen zal nooit lager zijn dan het
bijstandsinkomen voor deze groep.Mevrouw Van Gent heeft gevraagd of ik in drie zinnen kan uitleggen hoe
de Vazalo-regeling werkt. Ik zal graag een poging doen. De Vazalo-regeling
is immers zo vormgegeven dat deze voor de betrokkene zo eenvoudig mogelijk
is gehouden. 1. Bent u een alleenstaande ouder met een kind onder de zestien,
die met werk minstens € 4366 verdient? 2. Ligt uw jaarinkomen exclusief
bijstand tussen € 8772 en € 18.386? 3. Dan heeft u recht
op een toeslag waarmee u uit de bijstand kunt. 4. De gemeente wijst u de weg.Ik had vier zinnen nodig, maar ik troost mij met de gedachte dat de kortste
uitleg over het plakken van fietsbanden die ik op internet heb kunnen vinden,
geen vier maar negen regels telt. Natuurlijk zal het nodig zijn de leden van
de doelgroep te informeren over de hoogte van de Vazalo-toeslag. In een folder
kan heel eenvoudig worden uitgelegd voor wie die toeslag is bedoeld, hoe hoog
de toeslag is en bij welk inkomen men die ontvangt en waar men die kan aanvragen.
Er wordt gekeken naar het inkomen uit tegenwoordige arbeid en naar het totale
inkomen. Daarmee is direct duidelijk hoe hoog de toeslag is, want er is sprake
van heel eenvoudige tabellen.De heer Bruls (CDA):Ik zou mevrouw Noorman-den Uyl bijna willen vragen of zij weet hoeveel
Nederlanders geen fietsband kunnen plakken. Dat zijn er veel, schat ik, maar
dat terzijde. Mevrouw Noorman-den Uyl heeft gesproken over de onduidelijkheid
van de inkomsten. Wij weten uit onderzoek en uit ervaringsgegevens dat die
inkomsten maandelijks kunnen fluctueren en zelfs binnen een maand. Daarop
doelde ik met mijn vraag. Wie aan het begin van een jaar enige zekerheid wenst
over waarvoor men kiest bij deelname aan Vazalo, kan misschien januari en
februari overzien, maar maart lukt al niet meer. Dat zal alleen maar onduidelijker
worden.Mevrouw Noorman-den Uyl (PvdA):Als je in de Vazalo-regeling zit via de Belastingdienst Toeslagen, dan
kent deze alleen je jaargemiddelde. Ook met fluctuerende inkomsten is het
schatten van je jaargemiddelde goed te doen, zeker omdat je enige regie hebt
over de mate waarin je wel of niet oproepkracht bent. Juist voor mensen met
sterk wisselende inkomens, zoals invalkrachten, is het veel lastiger per maand
het inkomen zeker te stellen. Dat inkomen moet je in de bijstand weten, want
die wordt maandelijks verrekend. Bij de Awir wordt wat globaler getoetst.
De bescherming zit er ook in dat de Awir slechts tot 90% van het bijstandsniveau
aanvult. Mocht je op iets te veel of te weinig zitten, dan zal nooit tot meer
dan 90% van de bijstand worden verrekend. Je valt dus nooit onder het bijstandsniveau.
De Belastingdienst Toeslagen was ook heel blij met deze vormgeving omdat het
de dienst vrijwaart van mensen die een grote schuld opbouwen en dergelijke.
Daarom is er bij Vazalo ook een dertiende maand. Daarmee lossen wij het op.De berekening van de Vazalo-toeslag is veel eenvoudiger dan die van bijvoorbeeld
huursubsidie. Wie wil weten of je daarvoor in aanmerking komt, dan moet je
daarvoor het rekenprogramma op de internetsite van VROM gebruiken. Dat programma
werkt als een black box: je voert de gegevens in en er komt een subsidiebedrag
uitrollen. Wat er gebeurt als je meer gaat verdienen, wordt niet meteen duidelijk.
De Vazalo-toeslag hoef je niet te berekenen, maar die zoek je op in een eenvoudige
tabel. Als dat een sociaal-democratische oplossing is, zoals
mevrouw Van Gent suggereert, dan ben ik daar trots op.Nagenoeg alle sprekers hebben vragen gesteld over de invoeringsdatum van
de wet. Er is gekozen voor een start vanuit de WWB per 1 januari 2006.
De activiteiten van de Belastingdienst Toeslagen zouden dan per 1 januari
2007 starten. Het ministerie van Financiën denkt echter tweeënhalf
jaar nodig te hebben voor de invoering. Als dat waar is, is het slecht gesteld
met onze Belastingdienst. Een invoeringstermijn van anderhalf jaar lijkt mij
ruim voldoende, dus moet invoering per 1 januari 2007 mogelijk zijn,
te meer omdat het om een relatief eenvoudige regeling gaat en veel van het
werk al door de Belastingdienst Toeslagen wordt uitgevoerd. De formulieren
zijn er al. Er hoeft alleen een naam aan toegevoegd te worden.Tijdens het overleg met het gemeentelijk uitvoeringspanel is mij gebleken
dat de gemeenten de invoeringsdatum graag willen opschuiven tot 1 januari
2007 om een en ander gelijk te laten lopen met de start van de Awir door de
Belastingdienst Toeslagen. Dan beginnen de gemeenten met een uitstroom van
ongeveer 6000 klanten uit de bijstand en die winst incasseren zij graag. Ik
ben mede naar aanleiding van het commentaar van verschillende fracties gevoelig
voor deze argumentatie. Ik heb beluisterd dat het recht op scholing om verschillende
redenen als een bezwaar wordt gezien, in ieder geval in deze vorm. Ik heb
ook gemerkt dat de vormgeving van het startjaar wel door het gemeentelijk
uitvoeringspanel goed uitvoerbaar wordt geacht, maar dat daarover bij de VNG
nog vragen leven. Ik heb daarom contact gezocht met de voorzitter van de VNG-commissie
Sociale Zaken met het verzoek om met een afvaardiging van de commissie te
overleggen over de vraag op welke wijze het draagvlak voor Vazalo bij gemeenten
vergroot kan worden. Ik wil daarom verzoeken om de tweede termijn van de behandeling
van dit wetsvoorstel te laten plaatsvinden na dit op korte termijn te voeren
overleg.Voorzitter. Ik rond af. Mevrouw Van Gent vond de naam van het wetsvoorstel
Vazalo (voorzieningen arbeid en zorg alleenstaande ouders) niet zo opwindend.
Ik was snel met de klank vertrouwd, misschien wel omdat Vasalis mijn lievelingsdichter
is. Later vertelde iemand mij dat Vazalo in het Tsjechisch "verbinden" betekent.
Dat vind ik wel mooi. Met dit voorstel maak je voor tienduizenden alleenstaande
ouders een hechte verbinding met een toekomst waarin zij onafhankelijk zijn
van de bijstand. Zonder bijstand ben je eigen baas.Staatssecretaris Van Hoof:Mevrouw de voorzitter. Evenals de woordvoerders uit de Kamer spreek ik
mijn waardering uit voor het werk dat mevrouw Noorman-den Uyl heeft verricht
om dit initiatiefwetsvoorstel te kunnen indienen. Zij heeft daar veel tijd
en energie in gestoken, naast haar normale drukke werkzaamheden als Kamerlid.
Dit heeft zij uiteraard samen met haar medewerksters gedaan, waarbij graag
steun is verleend door de ambtenaren van de betrokken ministeries. Ik ken
mevrouw Noorman-den Uyl nu een paar jaar en ik ben dus op de hoogte van haar
grote betrokkenheid bij mensen met een uitkering en het in het bijzonder bij
alleenstaande ouders. Zij is gericht op het bevorderen van de zelfredzaamheid
van mensen waardoor zij minder afhankelijk worden van een uitkering. Daarbij
zijn wij het eens dat het vooral via directe arbeidsparticipatie moet gebeuren.
In die zin spreek ik grote waardering en sympathie uit. Dat laat echter onverlet
dat ik vervolgens namens het kabinet naar het initiatiefwetsvoorstel moet
kijken. Ik wil dat niet anders dan op een zakelijke manier doen. Dat kan ook
niet anders in deze positie. Ik zal de argumenten neerzetten. Dat kan koeltjes
overkomen. Mevrouw Bussemaker heeft daar eerder op gewezen. Zakelijkheid en
feiten komen soms koel over. Het doet echter niets af aan hetgeen ik zo-even
heb gezegd.Het kabinet heeft een uitgebreide reactie gegeven op het initiatiefwetsvoorstel
met de brief aan de Kamer en in de vorm van schriftelijke antwoorden aan diezelfde
Kamer. Ik kan mij dan ook beperken tot een aantal hoofdpunten en een aantal
openstaande vragen.Bij dit wetsvoorstel kan men er niet omheen dat meerdere malen wordt aangegeven
dat geaccepteerd moet worden dat alleenstaande ouders in beginsel alleen voor
deeltijd beschikbaar zijn vanwege de zorg en de opvoeding van de kinderen.
Dat is een principieel standpunt dat het kabinet niet deelt. Het kabinet heeft
duurzame uitkeringsonafhankelijkheid en volledige zelfredzaamheid van de alleenstaande
als doel. Dat doel wordt volgens ons niet bereikt door bijstand te vervangen
door een andere inkomensondersteunende maatregel. Het doel van de inkomensonafhankelijkheid
en de zelfredzaamheid komt verder weg te liggen doordat de inkomensafhankelijkheid
van alleenstaande ouders wordt uitgebreid tot een inkomen van 115% van het
wettelijk minimumloon.Mevrouw Bussemaker (PvdA):Ik ben verbaasd over de uitspraken van de staatssecretaris over de zelfredzaamheid
van alleenstaande ouders. Ik begrijp die uitspraken als hij spreekt als liberaal.
Het wetenschappelijk bureau van de VVD heeft prachtige rapporten geschreven
over zelfredzaamheid in de zin van economische zelfstandigheid. De VVD regeert
echter samen met het CDA. Van die partij weten wij dat die een bijzondere
betekenis toekent aan de mogelijkheid om voor kinderen te zorgen. De initiatiefwet
van mevrouw Bijleveld was indertijd daarop gericht. Begrijp ik goed dat de
staatssecretaris zegt dat het CDA-smaldeel in het kabinet aan die betekenis
minder belang hecht dan ik kan afleiden uit de publicaties van het CDA?Staatssecretaris Van Hoof:Het kabinet spreekt met één mond. Vandaag is dat een liberale
mond.Mevrouw Bussemaker (PvdA):Dat is buitengewoon teleurstellend.Staatssecretaris Van Hoof:De VVD maakt deel uit van het kabinet. Wij mogen zo nu en dan ook wat
zeggen.Mevrouw Bussemaker heeft in haar bijdrage gevraagd of Vazalo haaks staat
op de WWB. Eigenlijk hoef ik daarop niet meer te reageren. Mevrouw Noorman
heeft in haar bijdrage al gezegd dat beide in elkaars verlengde liggen. Dat
neemt niet weg dat het goed is om ernaar te kijken vanuit mijn invalshoek.Er is een verschil in deregulering en decentralisatie tussen Vazalo en
de WWB. Met Vazalo worden namelijk nieuwe centrale regels geïntroduceerd
en gemeenten verplichtingen opgelegd waar die nu nog bevoegdheden hebben.
De eenzijdige nadruk die Vazalo legt op alleenstaande ouders, kan worden geïnterpreteerd
als "niet aansluitend op de evenwichtige aanpak van de WWB". Op basis van
de WWB hebben gemeenten namelijk voor alle groepen belanghebbenden gelijke
verantwoordelijkheden.Vazalo beoogt uitstroom uit de bijstand, maar dat is een andere uitstroom
dan op basis van de inkomensonafhankelijkheid van de WWB. De alleenstaande
ouder blijft namelijk via de AWIR voor de kosten van het bestaan afhankelijk
van de overheid. Daar komt bij dat als een alleenstaande ouder een toeslag
ontvangt op basis van de AWIR, Vazalo wel de prikkel kent dat werk loont maar
niet expliciet een prikkel geeft voor verdere inkomensonafhankelijkheid. Dat
heeft te maken met de arbeidsverplichting. Ik heb goed geluisterd naar de
termijn van mevrouw Noorman. Zij sprak steeds over de "sollicitatieplicht".
Daartussen zit volgens mij een nuanceverschil, maar misschien heeft ze hetzelfde
bedoeld.Het tijdvak van de uitkering is een relevant element. De aansluiting van
Vazalo op de WWB is ook in dat licht niet 100%, gezien het tijdvak waarover
de uitkering wordt berekend en de inkomensverrekening. In de WWB wordt uitgegaan
van een maand, in Vazalo van een jaar. Vazalo wordt daardoor kwetsbaarder
dan de WWB. De stabiele bestaansgarantie komt ter discussie te staan. Dit
is misschien een minder zwaarwichtig punt, maar het moet in de feitelijke
vergelijking wel aan de orde komen.Ik kom bij een relevant onderwerp, dat meer is dan een kleiner punt. Bij
de inkomensverrekening worden in de WWB alle inkomsten in beschouwing genomen,
terwijl in Vazalo de kinderalimentatie buiten beschouwing blijft. Naast de
hoogte van het inkomen is in Vazalo dus ook de aard van het inkomen bepalend
voor het bereik van de inkomensondersteuning. Dat leidt ertoe dat, in vergelijking
met de WWB, gelijke gevallen ongelijk zullen worden behandeld.In het kader van de inkomensvoorziening is ook nog sprake van een overbruggingsregeling
via de WWB en een inkomensaanvulling via de AWIR. Hoe je het ook wendt of
keert, de alleenstaande ouder blijft afhankelijk van inkomensondersteuning
door de overheid. Bovendien neemt het aantal alleenstaande ouders toe die
daarvan afhankelijk zijn, omdat de Vazalo-toeslag ook geldt voor alleenstaande
ouders met een inkomen boven de bijstandsnorm. De overbruggingsuitkering via
de WWB komt eigenlijk neer op een vrijlatingsregeling naast de bestaande vrijlating.
Dit betekent dat er afstemmingsvragen ontstaan. Mogelijkerwijs ontstaat er
ook een extra belasting in de uitvoering, omdat gemeenten na de uitstroom
uit de "gewone" bijstand het recht op een overbruggingsuitkering nog moeten
afwikkelen.De WWB is toegesneden op het stimuleren van de arbeidsparticipatie van
alleenstaande ouders. Mede door een amendement dat is ingediend door mevrouw
Noorman bij de behandeling van de Wet werk en bijstand is daarin ook de verantwoorde
combinatie van arbeid en zorg georganiseerd. Dat betekent dat de gemeenten
een goed instrumentarium hebben gekregen om via maatwerk recht te doen aan
de belangen van alleenstaande ouders. Er is in eerste termijn al opgemerkt
dat de Wet werk en bijstand zoals die thans voorligt nog redelijk recent is
en dat gemeenten nog relatief kort aan het werk zijn met het nieuwe instrumentarium,
wellicht te kort om daar de volledige uitwerking van te zien. Dat betekent
dat op dit moment de vraag of de Wet werk en bijstand moet worden vervangen
of aangevuld door de wet Vazalo prematuur is.Ik zal de vragen die aan mij zijn gesteld beantwoorden en daarna enkele
vragen die zijn gesteld aan staatssecretaris Wijn. De heer Weekers vroeg naar
het verschil in prikkelwerking tussen de Vazalo en de WWB. De toeslag van
de Belastingdienst Toeslagen aan een alleenstaande ouder via de Awir die door
de wet Vazalo wordt gerealiseerd, geeft een prikkel om meer loon te gaan verdienen
uit werk. Deze toeslag geeft echter geen prikkel naar verdere inkomensonafhankelijkheid.
Dat heeft te maken met de arbeidsverplichting waar ik net over sprak.De heer Weekers vroeg of een creatieve inzet van het premie-instrument
soelaas kan bieden met betrekking tot de armoedeval. Mevrouw Van Gent vroeg
wat ik ervan vind dat met de kosten van de bureaucratie om het initiatiefwetsvoorstel
uit te voeren 2500 uitstroompremies kunnen worden gefinancierd. Over de inzet
van het premie-instrument in relatie tot de armoedeval heb ik de Kamer al
per brief geïnformeerd. Het antwoord op de vraag van mevrouw Van Gent
is dat voor de uitstroombevordering de effectiviteit van de stimuleringspremie
naar mijn inschatting groter is dan die van de uitvoeringskosten van de wet
Vazalo.De heer Weekers heeft nog gevraagd naar het afschaffen van het overbruggingsjaar
in de WWB. Als dat zou gebeuren, worden de bezwaren van het kabinet tegen
die overbrugging weggenomen. Dat doet niets af aan de overige niet onbelangrijke
bezwaren die ik al heb genoemd. Voorts is er gevraagd of het doel van het
wetsvoorstel via andere wegen kan worden bereikt, bijvoorbeeld via het concept
van participatiebanen dat in het RWI-advies is opgenomen in plaats van via
gesubsidieerde arbeid. Ik heb al in een algemeen overleg en een brief aangegeven
dat het kabinet op dit moment bezig het met bepalen van zijn standpunt over
het RWI-advies. Ik kan die vraag op dit moment dus niet beantwoorden.Ik kan wel antwoord geven op de vraag of de uitstroom van alleenstaande
ouders uit de bijstand onder de WWB anders is dan onder de ABW. Uit monitoren
en informatie van de gemeente, blijkt volgens de heer Weekers dat er een verbetering
is met betrekking tot de uitstroom. De WWB is per 1 januari 2004 in werking
getreden en heeft, anders dan de ABW, een belangrijke activerende werking
voor alleenstaande ouders. Gemeenten mogen aan alleenstaande ouders die de
zorg hebben voor kinderen jonger dan vijf jaar geen categoriale ontheffing
verlenen. Daardoor is de verwachting dat er onder de Wet werk en bijstand
een verbetering in uitstroom zal optreden bij deze doelgroep. Hoewel er nog
geen volledige en definitieve uitstroomgegevens over het jaar 2004 beschikbaar
zijn, is uit eerste voorlopige gegevens een lichte verbetering in de uitstroom
zichtbaar. Dit ondanks het feit dat 2004 het startjaar was van de WWB en de
gemeenten dus hun bestandsbeoordeling nog op orde moesten brengen. Essentieel
is daarbij echter wel dat de uitstroom uit het WWB-bestand
een uitstroom naar werk betreft. De alleenstaande ouder wordt dus volledig
onafhankelijk van een bijstandsuitkering, van een uitkering van de overheid
en hij of zij kan volledig zelf in eigen bestaan voorzien. In relatie tot
het wetsvoorstel Vazalo is het van belang om dit te noteren, omdat het wetsvoorstel
Vazalo een uitstroom naar de Awir beoogt, waarbij de alleenstaande ouder afhankelijk
blijft van overheidssteun en nog steeds niet in eigen bestaan voorziet. Dat
betekent dat de WWB en Vazalo dus ook niet een op een met elkaar te vergelijken
zijn, wat de effectiviteit op het punt van de uitstroom betreft. De WWB is
gericht op een uitstroom uit de bijstand en volledige economische zelfredzaamheid,
terwijl Vazalo weliswaar gericht is op uitstroom uit de bijstand, maar niet
in de richting van een volledige economische zelfstandigheid.Mevrouw Bussemaker (PvdA):Het is mooi dat er nu ook uitstroom is uit de WWB naar volledige economische
zelfstandigheid, maar de centrale vraag die volgens mij hier beantwoord moet
worden, is of het wetsvoorstel van mevrouw Noorman nog voor veel meer groepen
die zelfstandigheid bevordert, of in uw woorden de uitstroom uit de bijstand.
Daar zou ik graag een antwoord op willen.Staatssecretaris Van Hoof:Voorzitter. Ik heb geprobeerd om aan te geven dat daarin nu precies het
essentiële verschil ligt. Waar het ons om gaat, waar het dit kabinet
om gaat en waar het volgens mij ook de Kamer om gaat, in het algemeen, is
een liefst volledige uitstroom uit de WWB naar een positie van economische
zelfredzaamheid. Dat acht ik de essentie van de uitstroom uit de WWB. Het
is tegelijkertijd een essentieel verschil met de wet Vazalo, waar dat niet
het geval is. Daar is weliswaar sprake van uitstroom uit de WWB, maar niet
van een positie van onafhankelijkheid van een overheidsinkomen. En daar gaat
het nu juist om.Mevrouw Bussemaker (PvdA):Dit verhaal ken ik wel, maar daar zit ik niet op te wachten. U geeft een
eigen betekenis aan het wetsvoorstel van de indiener. Ik stel vast dat uitstroom
daar geformuleerd wordt in termen van de combinatie van arbeid en zorg. Bij
een alleenstaande ouder is er inderdaad niemand anders die dat kan doen, dus
misschien moet je in- en uitstroom dan anders formuleren. Ik zou u toch willen
vragen om in ieder geval de definitie van de indiener hier centraal te stellen.Staatssecretaris Van Hoof:Ik heb dat aan het begin van mijn bijdrage gedaan op het meest essentiële
punt, namelijk het principe van deeltijdarbeid en wat op dat punt wel en niet
acceptabel was. Als je dat element uit de wet Vazalo niet overneemt, heb je
te maken met het feit dat je toch vindt dat er sprake moet zijn van volledige
uitstroom naar volledige inkomensonafhankelijkheid. Daarvan heb ik u net een
verhaal verteld dat u kennelijk al kent.Mevrouw Bussemaker (PvdA):Ja, maar de vraag die hier centraal staat is: wat wilt u liever, dat vrouwen
in de bijstand blijven zitten of dat zij uitstromen in combinatie met de zorg
voor kinderen. Daarop wil ik zo graag een antwoord van u. Het gaat dus niet
alleen om de vrouwen die zelfstandig kunnen zijn. Het is fantastisch dat zij
in staat zijn om economisch volledig zelfstandig te zijn, maar zij hebben
misschien ook een goede opleiding en een goed arbeidsmarktperspectief. Dat
wil ik zo graag ook voor die andere groep vrouwen.Staatssecretaris Van Hoof:Vanuit de filosofie die wij kennen en de regels die wij kennen in de WWB –
ik heb u net geduid hoe die verschilt van de oude ABW op dit punt –
hebben wij maar een wens, namelijk volledige uitstroom naar een economisch
volledig zelfstandige positie. Dat heeft mijn voorkeur. Kunnen mensen niet
uit de bijstand naar de Vazalo? Als dat gebeurt, betekent het dat zij nog
steeds inkomensafhankelijk zijn, dat zij nog steeds aanspraak moeten maken
op ondersteuning door de overheid. Dat is een wezenlijk verschil tussen de
inzet van de WWB en het element van de wet Vazalo. Dat is een feitelijk verschil.
Daar zit geen politieke overweging achter, het is een feitelijk verschil tussen
die twee en niets anders. Ik denk dat het ook niet anders geïnterpreteerd
kan worden.Mevrouw Bussemaker (PvdA):Ik zal erover ophouden, maar dit is echt een fundamenteel politiek meningsverschil.
Er bestaat geen verschil van mening over de feiten.Staatssecretaris Van Hoof:Het politieke meningsverschil kan hooguit zitten in de doelstelling. Ik
heb het echter niet over de doelstelling, maar over de consequentie. Welnu,
in de ene situatie is er sprake van volledige onafhankelijkheid van de overheid
en in de andere situatie niet. Ik spreek hier namens het kabinet. Het kabinet
geeft de voorkeur aan de situatie waarin er sprake is van volledig financiële
onafhankelijkheid.Voorzitter. Een van de vragen van de heer Weekers ging over scholing.
De heer Bruls heeft daaraan de vraag toegevoegd over een goede reïntegratie.
Mevrouw Van Gent sprak over de perspectieven op korte termijn voor de doelgroep.
Kortheidshalve meen ik te kunnen verwijzen naar de vrijheid die de gemeenten
daarin hebben om de hun ter beschikking staande middelen aan te wenden om
degenen die in hun bestand voorkomen, daar uit te laten stromen als zij daarvoor
in aanmerking komen. Het ene moment gebeurt dat via een reïntegratietraject
en een ander moment wordt er via scholing maatwerk geleverd. Ik heb al in
een ander overleg gezegd dat ik mij voor een belangrijk deel aansluit bij
de intentie van mevrouw Noorman, als het gaat om scholing. Nadat de nieuwe
Wet werk en bijstand was ingevoerd, hebben de gemeenten zich volledig geconcentreerd
op de eigen organisatie en op degenen die snel naar werk geleid konden worden.
Naar mijn mening brengt dit de gemeenten langzamerhand in de positie dat zij
met de andere mensen niet anders dan met scholing aan de slag kunnen gaan.
Op dat punt hebben wij mijns inziens niet het grootste verschil van mening.Mevrouw Van Gent vraagt zich af of het tot de inwerkingtreding in 2007
niet nodig is om andere oplossingen aan de doelgroep te bieden. In dit verband
sprak zij over een bijverdienregeling en over microkredieten, alsook de taak
van zorg en arbeid. Ik heb zojuist gezegd dat de Wet werk en bijstand voor
de doelgroepen een aantal gevarieerde goed toepasbare instrumenten kent dat
gebruikt kan worden als maatwerk voor een individuele situatie, ook van de
alleenstaande ouder. Ik denk aan maatregelen van recente datum;
die zijn zeer goed bruikbaar.Mevrouw Bussemaker zegt dat het kabinet weinig zegt over het flankerend
beleid. Zij heeft gevraagd wat er gebeurt als het wetsvoorstel niet doorgaat.
Ik wijs haar op het feit dat er in de Wet Werk en Bijstand geen sprake meer
is van specifiek doelgroepenbeleid. In die wet is wel opgenomen dat er op
diverse terreinen aandacht is voor de groep alleenstaande ouders. Ik noem
het emancipatiebeleid, de resultaten van de commissie-Pavem, de kinderopvang
en het zelfstandig ondernemerschap. Er zijn meer varianten van beleid te noemen
die in dergelijke situaties adequaat zijn.Mevrouw Bussemaker (PvdA):Helaas moet ik constateren dat die voorzieningen in de praktijk vaak niet
toereikend zijn. U noemt nu tenminste nog voorzieningen die wellicht voor
deze groep enigszins bruikbaar kunnen zijn. Ik wil nog wel graag een reactie
van u op uw brief naar aanleiding van vragen van Kamerleden in eerste termijn.
In antwoord op een vraag van de heer Varela wat het kabinet verder doet om
de combinatie van arbeid en zorg te vergemakkelijken wordt verwezen naar de
Wet recht op langdurig zorgverlof, die per 1 juni 2005 in werking is
getreden. Nu ken ik die wet. Dat verlof geldt alleen voor ouders of partners
van wie een kind of een partner een levensbedreigende ziekte heeft. Ik kan
mij niet voorstellen dat het kabinet verlof alleen mogelijk wil maken in situaties
van levensbedreigende ziektes en voor ouders, ook voor de groep alleenstaande
ouders, niet iets meer dan dat zou willen regelen.Staatssecretaris Van Hoof:Zo is de brief in ieder geval niet bedoeld, althans het antwoord niet
bedoeld. De zin begint met: "Voorts". In de zin daaraan voorafgaand staat
meer dat past in de lijn die ik heb getrokken. Het is geenszins mijn bedoeling
geweest negatieve of anderszins kwetsende beelden neer te zetten.Mevrouw Bussemaker (PvdA):Dat is dan tenminste winst. In de brief gaat het alleen over maatwerk
en vervolgens over de Wet recht op langdurig zorgverlof. Ik hecht bijzonder
aan die wet, want ik weet hoe erg het is als je partner of je kind een levensbedreigende
ziekte heeft. Die wet kan echter nooit de oplossing zijn voor het probleem
dat de initiatiefnemer van de Wet Vazalo heeft neergelegd.Staatssecretaris Van Hoof:Ik heb mijn antwoord gegeven. Ik denk dat mevrouw Bussemaker dat antwoord
ook goed heeft begrepen. Er staat daarvoor inderdaad iets over maatwerk. Maatwerk
bestaat uit het toepassen van een groot aantal beschikbare instrumenten. Anders
kun je niet over maatwerk spreken. Je maakt keuzes uit die instrumenten, die
je tegen de behoeften van de betrokken cliënt aan legt. Maatwerk is het
containerbegrip voor heel veel andere regels, die mevrouw Bussemaker ook kent
en waarvan zij weet dat zij toepasbaar zijn. Zij heeft zojuist nog aangegeven
dat die op dat moment wel degelijk effectief zullen zijn. Ik hoop met deze
toelichting het misverstand uit de wereld geholpen te hebben en aangegeven
te hebben dat de term maatwerk wel degelijk veel meer omvat dan één
woordje in algemene zin.Ik zal nu enkele aspecten voor mijn rekening nemen die op het terrein
van collega Wijn van Financiën liggen. Hij kan hier niet zijn wegens
ziekte.Mevrouw Bussemaker (PvdA):Mag ik dan eerst nog een vraag stellen op het terrein van staatssecretaris
Van Hoof? De initiatiefnemer had het over de lage raming en de financiële
prikkels. Zij zei dat in het beruchte en beroemde rapport Aan de slag de algemene
sleutel waar het kabinet naar verwijst niet te vinden is. Ik heb het rapport
er in de tussentijd niet meer op nageslagen, maar ik wil wel graag weten waar
de cijfers die het kabinet hanteert vandaan komen en welke veronderstellingen
daarbij zijn gehanteerd. Het is prima als er een schriftelijk antwoord komt
als er nu niet op geantwoord kan worden, maar ik wil er wel nadere gegevens
over.Staatssecretaris Van Hoof:Ik heb dat op dit moment evenmin als mevrouw Bussemaker bij de hand. Het
lijkt mij goed om er later op terug te komen. Het lijkt mij overigens ook
goed om de cijfers die mevrouw Noorman heeft gehanteerd als cijfers van de
gemeenten te corrigeren. In de stukken van de gemeenten, althans van de gemeentelijke
leden van het uitvoeringspanel, is sprake van 6% oftewel 5400 alleenstaande
ouders uit de bijstand. Het lijkt mij wijs dat alles op een rij te zetten,
zodat wij op een later moment hierover van gedachten kunnen wisselen.Dan de onderwerpen op het terrein van collega Wijn van Financiën.
Mevrouw Noorman heeft de afgelopen tijd hard gewerkt om het voorstel zo te
wijzigen dat de uitvoering beter onder de Awir past. Zojuist heeft zij nog
gezegd dat zij dit met liefde heeft gedaan. In technische zin is dat inmiddels
nagenoeg het geval. Dat laat onverlet dat het kabinet van mening is dat de
Awir niet is bedoeld voor algemene inkomensaanvullingen als de Vazalotoeslag.
Inkomensafhankelijke toeslagen volgens de Awir-systematiek zijn bedoeld voor
de bekostiging van specifieke uitgaven, zoals daar zijn huur, zorg en kinderopvang.
De Awir biedt het kader voor de verstrekking van een bijdrage in specifieke
kosten, die in relatie tot de draagkracht te hoog zijn en die wezenlijk zijn
voor voorzieningen als zorg en wonen. Algemene inkomensaanvullingen met als
doel de bestaansmiddelen of een tekort aan bestaansmiddelen aan te vullen,
zoals de Vazalo-toeslag, vallen dan ook buiten het doel van de Awir. Daarvoor
gelden nu sociale zekerheidswetten zoals de Wet werk en bijstand.Uit mijn verleden weet ik dat als het gaat om wetten, je altijd moet beginnen
met het eerste artikel, waar de definities staan. Die heb ik er nog maar eens
bij gehaald en daarbij heb ik gezien dat onder inkomensafhankelijke regelingen
moeten worden verstaan: bij of krachtens de wet vastgestelde regelingen die
natuurlijke personen aanspraak geven op een financiële bijdrage van het
Rijk in kosten of bijdrageverplichtingen, waarbij de hoogte van de bijdrage
afhankelijk is van de gestelde draagkracht. Ik denk dat dit exact aangeeft
waarom de Awir hier niet het goede voertuig is.Ik kom vervolgens te spreken over de uitvoering door de Belastingdienst
Toeslagen. De heer Weekers heeft zich afgevraagd waarom de Belastingdienst
Toeslagen zoveel tijd nodig heeft om het automatiseringssysteem aan te passen
en mevrouw Noorman heeft zojuist ook iets gezegd over die termijn. Ik zal
het uitleggen. Aan de Belastingdienst Toeslagen is in dit kader
een belangrijke rol toebedeeld bij het toekennen en uitbetalen van de Vazalo-toeslag.
Deze keuze lijkt logisch, want de toeslag is op veel punten vormgegeven op
de manier van de Awir, maar zoals vaak het geval is, zit de pijn in de details.
Die details houden in dat voor de uitvoering van de regeling een aantal belangrijke
gegevens nodig is, naast de gegevens die in het kader van de Awir al beschikbaar
zijn. Het betekent dat daar al één element zit.Bovendien wijkt Vazalo soms af van de Awir. Ik noem een paar aspecten
waar dit het geval is. Als eerste is dat het inkomensbegrip. Vazalo is wel
gekoppeld aan het totale verzamelinkomen, net als bij de Awir, maar daarnaast
geldt bij Vazalo aanvullend als inkomensnorm het arbeidsinkomen of in ieder
geval het geschatte arbeidsinkomen. Ook bij het huishoudbegrip zit een probleempje.
De Awir heeft de begrippen partner, medebewoner en kind gedefinieerd. Daar
zit een verschil dat ertoe kan leiden dat een medebewoner voor de Vazalo-regeling
geen huishouding voert met de alleenstaande ouder, maar wel als partner meetelt
voor de huurtoeslag. In tegenstelling tot de huur- en zorgtoeslag wijkt de
voorlopige berekening van de Vazalo-toeslag af van de definitieve berekening.
Dat geldt ook voor het terugvorderen van een te hoog voorschot. Bij de huur-
en zorgtoeslag wordt een te hoog voorschot teruggevorderd en bij Vazalo meestal
niet.Dat zijn een paar van de afwijkingen die voor de automatisering behoorlijk
wat gevolgen hebben. In feite moet naast het systeem van de huurtoeslag en
de zorgtoeslag een apart systeem voor de Vazalo-toeslag worden gebouwd. Daar
zit dan ook het invoeringsprobleem dat de achtergrond is van de eerder gemaakte
opmerkingen over de benodigde tijd. De komende periode is de belastingdienst
hard bezig om de voorlopige toekenning van de huurtoeslag en de zorgtoeslag
in te voeren. Het inregelen van dit proces en de voorbereidingen voor de definitieve
toekenning van de toeslagen in 2007 vergen grote automatiseringsinspanningen.
Bovendien zijn er nog een aantal andere automatiseringsprojecten die erg veel
automatiseringscapaciteit vragen. Denkt u daarbij aan Walvis/Sub. Het betekent
dat de conclusie moet worden getrokken dat het, bezien vanuit de Belastingdienst
Toeslagen, niet verantwoord is om naast deze grote automatiseringsprojecten
capaciteit vrij te maken voor de Vazalo-toeslag per 1 januari 2007, omdat
die capaciteit er gewoonweg niet is.De heer Weekers vroeg naar de verzilveringsproblematiek in relatie tot
dit initiatiefvoorstel. In eerdere debatten heeft het kabinet aangegeven dat
het vasthoudt aan het principe "no taxes, no gains" of, zoals de heer Weekers
het omschrijft: no taxes, no credits. Mevrouw Noorman heeft mede naar aanleiding
van het advies van de Raad van State de uitkeerbare Vazalo-heffingskorting
wettelijk omgevormd tot een door de Belastingdienst uit te keren toeslag,
zoals de kinderopvangtoeslag en de zorgtoeslag. Strikt formeel is het dus
niet langer een heffingskorting die uitgekeerd wordt ongeacht de hoeveelheid
betaalde belasting. Het is dus niet langer een negatieve inkomstenbelasting.
Aan de heer Weekers moet direct worden toegegeven dat de indienster in zowel
de memorie van toelichting als de nota naar aanleiding van het verslag de
Vazalo-toeslag mede ziet als compensatie voor niet verrekende heffingskortingen.Ik heb namens het kabinet een aantal opmerkingen gemaakt. Ik heb dat zo
feitelijk en zakelijk mogelijk willen doen om aan te geven wat de visie van
dit kabinet op het wetsvoorstel is.De algemene beraadslaging wordt geschorst.De vergadering wordt van 18.35 uur tot 19.00 uur geschorst. 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/h-tk-20042005-5437-5454.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl