Behandeling van de wetsvoorstellen Vaststelling van de begroting van de uitgaven en de ontvangsten van het Kabinet voor Nederlands-Antilliaanse en Arubaanse Zaken (IV) voor het jaar 1995 (23900-IV); Wijziging van hoofdstuk IV (Kabinet voor Nederlands-Antilliaanse en Arubaanse  Zaken) van de begroting van de uitgaven en de ontvangsten voor het jaar 1993 (Slotwet, rekening) (23833)
Staten-Generaal — Handelingen 
Datum: 2014-07-12 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Inhoudsopgave
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Handeling 1994-1995, pag. 749-776

 
 
 

Handeling

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Vergadernummer
Datum vergadering

28-02-1995

Eerste Kamer der Staten-Generaal

1994-1995

nr. 20, pagina 749-776

28-02-1995

 

 

 
 
 Toon meer van: Inhoudsopgave
 
 

 
 
 Er is geen inhoudsopgave aanwezig.
 
 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties over kamerdossier

Kamerdossier 23900Toon publicaties die dit dossier behandelen
Kamerdossier 23833Toon publicaties die dit dossier behandelen

 
 
 Publicaties in vergadering

Behandeling van de wetsvoorstellen Wijziging van de Wet assurantiebemiddelingsbedrijf (23577); Wijziging van de Wet op de rechterlijke organisatie en enige andere wetten (deeltijd en anciënniteit) (23764); Wettelijke grondslag wijziging bezoldiging rechterlijke ambtenaren per 1 april 1993 (23826)Pagina 749-749
20ste vergadering; 28 februari 1995Pagina 749-749
Lijst van besluiten en ingekomen stukken met de door dePagina 776-778
Behandeling van de wetsvoorstellen Vaststelling van de begroting van de uitgaven en de ontvangsten van het Kabinet voor Nederlands-Antilliaanse en Arubaanse Zaken (IV) voor het jaar 1995 (23900-IV); Wijziging van hoofdstuk IV (Kabinet voor Nederlands-Antilliaanse en Arubaanse Zaken) van de begroting van de uitgaven en de ontvangsten voor het jaar 1993 (Slotwet, rekening) (23833)Pagina 749-776
Stemming over een motie, ingediend bij de behandeling van de notitie Overgangsrecht (Eerste Kamer nr. 46j, 1992-1993), te weten: de motie-Van de Zandschulp c.s. over hoogte en duur van de uitkering als uitgangspunt (Eerste Kamer nr. 46j-3, 1994-1995)Pagina 749-749

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 142 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 

 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Aan de orde is de behandeling van de wetsvoorstellen:
 
 Vaststelling van de begroting van de uitgaven en de ontvangsten van het Kabinet
voor Nederlands-Antilliaanse en Arubaanse Zaken (IV) voor het jaar 1995 (23900-IV);
 
 
 Wijziging van hoofdstuk IV (Kabinet voor Nederlands-Antilliaanse
en Arubaanse Zaken) van de begroting van de uitgaven en de
ontvangsten voor het jaar 1993 (Slotwet, rekening) (23833).
 
 
 
 
 
 De beraadslaging wordt geopend.
 
 
 
 
 
 Mevrouw Grol-Overling (CDA):
 
 Mijnheer de voorzitter! Op de dag dat in Nederland menigeen carnaval viert
en op de Antillen en Aruba iedereen, bespreken wij in de Eerste Kamer de begroting
Nederlands-Antilliaanse en Arubaanse Zaken met een nieuwe minister, die wij
ook voor dit deel van zijn taak hartelijk welkom heten.
 
 De inleiding op de begroting spreekt ons zeer aan. De daar gemaakte analyse
delen wij. Enkele hoofdpunten daaruit willen wij graag van een nadere connotatie
voorzien.
 
 1. Wat betreft de relatie van de Nederlandse Antillen en Aruba met Nederland
zijn daar: de vaststelling van een blijvende relatie; consensus over de wenselijkheid
het koninkrijksverband te continueren; hernieuwde duurzame verantwoordelijkheid
voor rechtsorde en bestuur van de rijksdelen; blijvende oriëntatie van
de Nederlandse inzet op verbetering van het openbaar bestuur, het financieel
beheer, de rechtshandhaving en de criminaliteitsbestrijding. Daar achteraan,
mijnheer de voorzitter, worden essentiële overheidstaken genoemd, zoals:
zorg voor onderwijs, volksgezondheid en milieu. Op de vraag in hoeverre Nederland
actief betrokken zou moeten zijn bij de laatste drie taken, kom ik aan het
eind van mijn betoog terug.
 
 2. De toekomstige staatkundige structuur is weliswaar verhelderd ten opzichte
van voorgaande jaren, nu de Antilliaanse eilanden zich ieder afzonderlijk
in referenda hebben uitgesproken voor het behoud van de banden met Nederland.
De daarvoor noodzakelijke wetgevingsprocessen laten echter lang op zich wachten
door interne verdeeldheid over de wijze waarop taken kunnen worden herverkaveld,
onderling en in relatie met het Koninkrijk.
 
 Het plan van de regering om een wijziging van het Statuut tot stand te
brengen per 1 januari 1996, ook voor de Antillen langs de lijnen van het protocol
Aruba-Nederland, mag om vele redenen te optimistisch worden genoemd. Het woord
"protocol" lijkt een besmet woord te zijn geworden, gezien de recente ervaringen
ermee in Aruba. Toch moeten er afspraken gemaakt worden en bij voorkeur op
niet al te lange termijn en in goed overleg. Terecht wijst de inleiding tot
de begroting op nieuwe spanningsvelden binnen het Koninkrijk.
 
 3. Wat betreft de kustwacht citeer ik de volgende passage: "De bewaking
van de territoriale integriteit van de Nederlandse Antillen en Aruba is een
taak van Defensie als koninkrijksorgaan". Dit is een duidelijk voorbeeld,
mijnheer de voorzitter, van een spanningsveld. Het leek zo goed opgelost;
er was om hulp gevraagd van de koninkrijksdefensie en toch ligt er nu een
uitspraak van de Antilliaanse Staten tegen het plan kustwacht. Hoewel het
debat in de Staten geen deel uitmaakt van de goedkeuringsprocedure, is het
toch te betreuren dat de afspraken die de koninkrijksministers maakten, geen
of nog geen draagvlak konden vinden in de Antilliaanse Staten. Waar de NRC
in een kop boven een artikel meldt: "Kabinet negeert protest Antillen tegen
kustwacht", mogen wij hier in deze Kamer wellicht van de minister zelf vernemen
hoe hij in deze situatie denkt te handelen.
 
 4. Er is sprake van een gezamenlijk uit te voeren evaluatie van de personele
bijstand. In het verleden ontbrak het nogal eens aan de juiste counterparts,
waardoor de bijstand alleen maar werkte zolang de helper aanwezig was. Het
plan om uitzendingen meer jaren te laten duren, moet bijdragen tot meer continuïteit
en meer succes bij overname van het werk door lokale mensen. Dat de Vereniging
van Nederlandse Gemeenten bereid is mee te werken aan de ondersteuning en
advisering van individuele eilanden, lijkt ons een buitengewoon goede zaak,
indien een eiland daarom vraagt en de hulp niet wordt opgelegd.
 
 5. De inleiding op de begroting stelt terecht dat het van groot belang
is, een adequate verantwoording aan de Nederlandse begrotingswetgever te bieden.
Het blijft echter moeilijk voor het Nederlandse parlement, een goed inzicht
te krijgen in het complexe geheel van Nederlandse bijdragen aan de ontwikkelingen
op de Antillen en Aruba. Wordt de technische bijstand vanuit andere departementen
uitsluitend via KabNA verrekend of zijn er naast KabNA-geld nog diverse andere
geldstromen uit Nederland, en Europa, naar de Antillen en Aruba? Zo ja, hoe
groot is dat totale bedrag?
 
 Mijnheer de voorzitter! Ik wil nu graag een tour maken langs de eilandsgebieden
en ik begin bij Aruba. Aruba heeft nu bijna tien jaar een eigen status in
het Koninkrijk. Met het schrappen van artikel 62 is de status aparte van Aruba
als eigenstandige eenheid van blijvende aard geaccepteerd door alle drie koninkrijkspartners.
De voorwaarden voor het loslaten van de onafhankelijkheidseis werden neergelegd
in een protocol van eind 1993. Dat protocol werd helaas voorwerp van veel
onaangenaamheden. Aanvankelijk gebeurde er weinig of niets met de afspraken.
Vorig jaar nam daarom deze Kamer kamerbreed de motie-Ermen aan, waarin op
actie werd aangedrongen ten aanzien van de vereiste verbeteringen omdat onzes
inziens de tijd tot 1 januari 1996 met rasse schreden naderde.
 
 De door de minister ingestelde commissie-Aarts/Muyale heeft nu tweemaal
een oordeel uitgesproken over de gemaakte vorderingen. Haar tweede rapport
was aanmerkelijk positiever dan het eerste. Het ziet er inderdaad naar uit,
dat het Arubaanse kabinet zijn taak met daadkracht en inzet ter hand heeft
genomen, zeker in de plannensfeer. De periode was te kort om al veel echte
daden te tonen. Niettemin bracht de premier van Aruba onlangs een bezoek aan
onze commissie met het verzoek, bij de minister te bevorderen dat het KB voor
de blijvende status aparte vóór 18 maart 1995 geslagen zou worden.
De eerste reden was om de dag van de vlag en het volkslied een extra inhoud
te geven. Onze commissie was daar eens, ik meen het vorige jaar, bij aanwezig
en dat is een heel boeiende viering. Maar wellicht is het toch niet voldoende
reden om zo'n belangrijk besluit ook op die dag te laten plaatsvinden. Wij
hebben overigens ook tegen de heer Eman gezegd, dat het volgend jaar weer
18 maart wordt.
 
 De tweede reden zat in de duidelijkheid voor de internationale gemeenschap
en de goede naam van Aruba bij buitenlandse investeerders. Rapportage als
voorwaarde voor het KB achtte de heer Eman onwenselijk en onnodig. Hij was
immers zelf de garantie voor deugdelijk bestuur. 
 
 Wij hebben in de NRC van 23 februari, het volgende gelezen. "Voorhoeve
wil status Aruba snel regelen." Zo hoor je nog eens wat. Wij nemen aan, dat
dit niet voor 18 maart zal gebeuren en wij verwachten ook dat de minister
deze Kamer, of ten minste de commissie voor Nederlands-Antilliaanse en Arubaanse
Zaken, hierover zal horen, zeker gezien de bovenbedoelde motie die sprak over
een eindoordeel in juni. Wij zouden ons overigens kunnen voorstellen dat een
voortgaande rapportage over de financieel-economische problemen wenselijk
is, niet meer als toezicht maar als ondersteuning en evaluatie. Wellicht kan
dit ook in een andere vorm en aan een ander adres gebeuren, te weten de regering
van Aruba. Continuïteit in het saneringsproces van de financiën
is immers nodig, ongeacht de datum van het slaan van het KB. Er zijn veel
goede plannen. Op de uitwerking komt het nu aan. De eerlijkheid gebiedt overigens,
vast te stellen dat een aantal zaken van juridische en staatkundige aard niet
alleen door Aruba kunnen worden opgelost. Veel is afhankelijk van Antilliaanse
wetten en rijkswetten. Samenwerking is nodig. Wij hebben overigens, voorzitter,
vanmorgen in ons postvakje een dik pakket stukken gevonden van deze minister.
U zult begrijpen dat wij daarop vandaag, vanwege de tijd, niet in kunnen gaan,
ook al zijn ze ten zeerste betrokken bij dit onderwerp.
 
 Mijn tour brengt mij vervolgens bij de Nederlandse Antillen. Curaçao
straalt met "Nieuw beleid" eveneens een nieuw elan uit. De economische ontwikkeling
lijkt gunstiger dan vroeger. De problemen rondom de afstemming van taken tussen
eiland en land zijn helaas nog niet opgelost. Toch mag, met de minister, worden
verwacht dat de vernieuwingen die de regering Pourier voorstaat een "blijvend
vruchtbare bodem" zullen vinden in het "nieuw beleid" dat Curaçao beoogt.
 
 Beheersing van de overheidsuitgaven en de lonen zijn nog steeds dringend
nodig. Het genereren van belastingopbrengsten via heffingen van eigen burgers
en van toeristen leidt slechts tot frustraties bij die burgers en toeristen
als de uitgaven niet gelijktijdig worden beperkt. Dit geldt mutatis mutandis
voor alle eilanden.
 
 Op Bonaire moet nog veel worden gedaan aan de realisatie van de reeds
eerder gemaakte verordeningen ten aanzien van het juist daar zo kwetsbare
milieu van land en zee. Er zijn ook hoopvolle ontwikkelingen, zoals de plannen
voor het beter gebruik van de ziekenhuisfaciliteiten en de verbeteringen in
de onderwijsmethoden op de scholen.
 
 Op St. Maarten lijken de zwaarste tijden gepasseerd. Een nieuwe gezaghebber
en een nieuw college geven hoop dat de dagen van het hoger toezicht, door
wie dan ook uitgevoerd, eindelijk tot het verleden kunnen gaan behoren. Alleen
een behoorlijk bestuurd St. Maarten kan overigens ook nog ondersteunende taken
op zich nemen voor de kleine eilanden Saba en St. Eustatius. Het is goed dat
KabNA een eigen vestiging heeft gekregen op St. Maarten.
 
 Op verschillende eilanden klaagt men dat de KabNA-hulp vaak zeer lang
op zich laat wachten, zelfs nadat toezeggingen zijn gedaan. Dit geldt vooral
voor de zogenaamde projecthulp. Het vervangen van projecthulp door andere
wijzen van ondersteuning heeft daarom onze hartelijke instemming.
 
 Mijnheer de voorzitter! Ik kom nu toe aan enkele gedachten over de Antillen
en Aruba als eilanden die Nederlandse hulp ontvangen, gezien in het licht
van de opvattingen die het CDA heeft over ontwikkelingssamenwerking in het
algemeen. Mijn collega de heer Van Gennip sprak onlangs in deze Kamer over
kenmerken van een krachtig ontwikkelingsbeleid. Ik vat zijn conclusies heel
kort samen.
 
 a. Uitgangspunt is dat mensen en volkeren soms assistentie nodig hebben
om in eigen verantwoordelijkheid een menswaardig bestaan op te bouwen en een
menswaardige samenleving in te richten. 
 
 
 Andere doelstellingen als
milieu en veiligheid niet negeren maar wel als afgeleiden beschouwen. Ik doelde
daar zoëven op toen ik sprak over de volksgezondheid en het onderwijs.
 
 
 Bescheiden zijn in het formuleren van doelstellingen.
 
 
 
 b. Methoden hanteren die uitgaan van de zelfontwikkelingscapaciteit van
individuen, gemeenschappen, ondernemingen en overheden. 
 
 
 Hulp concentreren
op bevordering van participatie.
 
 
 Nadruk leggen op versterking van
instituties en leiderschap.
 
 
 Bij behoorlijk sociaal beleid geen voorkeur
voor directe armoedebestrijding forceren.
 
 
 
 c. Er is een cultuuromslag nodig in de uitvoering: luisteren, waarnemen,
overlaten. 
 
 
 Een langdurige, wederzijds verplichtende aanpak is nodig.
 
 
 
 d. Het draagvlak dient versterkt te worden door relevante hulp uit Nederland
op basis van de vraag van ginds.
 
 Wat we, nog steeds volgens Van Gennip, niet moeten doen is: 
 
 
 - steeds met over elkaar heen rollende nieuwe concepties en plannen komen;
 
 
 - een overmaat aan toetsen en beleidsdoelstellingen vereisen;
 
 
 - bestedingsdwang opleggen;
 
 
 - partijpolitieke of andere profilering
nastreven.
 
 
 
 Mijnheer de voorzitter! Als wij deze do's en dont's aanvaarden voor ontwikkelingssamenwerking
in het algemeen, dan kan het heel instructief zijn om onze hulprelatie met
de Antillen en Aruba eens in dat licht te bezien. Streven ook wij wellicht
te veel doelstellingen na? Hoe groot is het draagvlak? Hoeveel aandacht hebben
wij voor de vraag? Hoeveel vrijheid durven wij de ander te laten?
 
 Voorzitter! Wij hebben historische redenen de Antillen en Aruba bij te
staan. Wij hebben afspraken met elkaar. De eilanden behoren tot het Koninkrijk,
zijn geen soevereine staten. Daarom gaat een vergelijking met andere ontwikkelingslanden
natuurlijk niet helemaal op. Het behoren tot eenzelfde Koninkrijk mag over
en weer iets waard zijn, een prijs hebben.
 
 De heer Eman zei eens, dat over tien jaar de ontwikkelingshulp van Nederland
aan Aruba kan worden afgeschaft. Ook minister Smits van de Nederlandse Antillen
zei ooit iets dergelijks. Wij zouden dus kunnen denken aan een afbouw van
de ontwikkelingsgelden met bijvoorbeeld 10% per jaar gedurende een vijftal
jaren. Helemaal op nul uitkomen zou niet gaan en ook niet moeten. Dat korten
met 10% per jaar betekent zowel tegemoet komen aan de Nederlandse kritiek
op de hoogte van de begroting NAAZ alsook aan de kritiek op een aantal in
de Nederlandse Antillen en Aruba gegroeide praktijken, zoals bijvoorbeeld: 
 
 
 - de langjarige belastingvrijdom voor nieuwe bedrijven waarmee de eilanden
elkaar proberen te overtreffen; 10 jaar bij het ene eiland,
11 jaar bij het andere;
 
 
 - de lage benzineprijs op de eilanden van
één gulden;
 
 
 - de zeer lage belastingbijdrage van een
aantal burgers van de eilanden en ook van de penshonado's aan de huishouding
van de eilanden waar zij mogen wonen.
 
 
 
 Zo'n korting betekent ook dat binnen het Koninkrijk nog scherper moet
worden geformuleerd, wat de èchte prioriteiten zijn. De afhankelijkheid
van Nederland wordt dan minder groot. Zij kan ook economisch minder groot
zijn naarmate aldaar de welvaart toeneemt.
 
 Wij zouden ook kunnen denken aan een jaarlijkse storting vanuit het Nederlandse
KabNA-geld aan de Arubaanse investeringsbank en in een later stadium ook aan
OBNA, de Ontwikkelingsbank Nederlandse Antillen, zodanig dat het geld door
de bank wordt uitgekeerd aan kleine particuliere bedrijven en startende ondernemers
voor projecten die bijvoorbeeld het toerisme bevorderen. De rentes en aflossingen
zouden dan een revolving fund kunnen vormen dat weer voor anderen kan worden
aangewend. Na vijf of tien jaar zouden wij kunnen ophouden dit fonds te steunen
omdat het zelfstandig verder kan. Natuurlijk moet er een evaluatie komen.
Wij zouden met de opzet van een dergelijk fonds – nogmaals uit de KabNA-gelden –
ook ons vertrouwen in niet-overheidsinitiatieven op de eilanden kunnen laten
zien.
 
 Voorzitter! Ten slotte wenst de fractie van het CDA de minister voor Nederlands-Antilliaanse
en Arubaanse Zaken veel moed en wijsheid toe.
 
 
 
 
 
 Mevrouw Ermen (PvdA):
 
 Mijnheer de voorzitter! Mevrouw Grol heeft het al gememoreerd, het halve
land viert carnaval en in het deel waarin het gevierd wordt, woon ik. Je kunt
het bijna horen ook! Ik sta hier dus niet echt met alle plezier ondanks het
feit dat het een onderwerp betreft, dat mij altijd zeer raakt en dat weet
u, voorzitter!
 
 Ook van onze kant een hartelijk welkom aan de nieuwe minister voor Nederlands-Antilliaanse
en Arubaanse Zaken.
 
 Voorzitter! De verleiding was groot voor deze woordvoerder die in 1983
voor het eerst het woord voerde over de Nederlandse Antillen – Aruba
had toen nog geen aparte status – en nu in 1995 over dit onderwerp hier
voor het laatst het woord voert, om het de minister en de collega's hier en
aan de andere kant van het water allemaal nog een goed uit te leggen. De gedachte
om mijns zienswijze over de Nederlandse Antillen en Aruba – Aruba heeft
immers inmiddels wel een status aparte – een laatste keer te presenteren,
verliet mij even snel als zij opkwam. Het pragmatisme, mij niet bepaald vreemd,
was direct weer terug. Alsof mijn laatste deelname aan het KabNA-debat ook
maar enige impact zou hebben op de komende debatten. Overigens de Nederlandse
lijn ten aanzien van de Antillen en Aruba ligt bij de verschillende woordvoerders
in de Eerste en de Tweede Kamer nooit echt ver uit elkaar. De insteken kunnen
wel marginaal verschillen evenals de aangedragen oplossingen, maar forse meningsverschillen
ben ik in die 12 jaren zelden tegengekomen.
 
 Toch een enkel woord over wat was, voorzitter, en eigenlijk nog steeds
is en naar mijn gevoel ook nog lang zal blijven. Op de Antillen en Aruba zuchtte
iedereen bijna hoorbaar toen de ambtsvoorganger van deze minister, de heer
Hirsch Ballin, bij de regeringsverklaring in 1989 aangaf dat de tijden van
voorbereiding op de onafhankelijkheid van de Antillen en Aruba voorbij waren.
Nu geloofde overigens niemand meer in die onafhankelijkheid, maar de draai
moest nog genomen worden. Mijn partij, die altijd het planmatig voorbereiden
op onafhankelijkheid, zoals wijlen minister de Koning dat noemde, had ondersteund,
nam mede op mijn aandringen al eerder in haar Antillen-rapport afstand van
die voorbereiding op de onafhankelijkheid. In het beleidsdebat van 31 mei
1988 heb ik daarover namens mijn fractie en partij al uitspraken gedaan. In
1989 heb ik nogmaals geprobeerd met de toenmalige minister de Koning het debat
te voeren over die onafhankelijkheidsgedachte en de mislukking van dat streven.
Nieuwe vormen van hulp- en ontwikkelingsbeleid werden in de begroting 1991
aangekondigd en uitgewerkt en zijn in beter uitgewerkte en aangepaste vorm
ook de basis van de begroting 1995.
 
 Nog een opmerking over dat verleden, voorzitter. De discussies over Antillen
en Aruba zijn aardig, interessant en voorbestemd om aldaar en hier door kleine
groepen gevoerd te worden door enkele politici, bestuurders en een kleine
kring van geïnteresseerden. En, in dat decenniumlange streven naar voorbereiding
op onafhankelijkheid, zijn Nederland en de Antillen/Aruba bestuurlijk en voor
een deel ook maatschappelijk-cultureel, uit elkaar gegroeid. Maar door de
verbetering van de infrastructuur als onderdeel van die weg naar onafhankelijkheid
groeide, tegen de verdrukking in en op een volslagen andere manier, toch de
band met Nederland. Investeerders en bedrijfsleven wilden Nederland niet kwijt,
misschien wel direct maar zeker niet indirect. Men schaarde zich onder de
behaaglijke paraplu van de Nederlandse stabiliteit en rechtszekerheid. In
dat rijtje hoorde ook de vakbonden thuis en de cirkel was rond.
 
 Op de Antillen – minder overigens op Aruba – kregen de eigen
taal en cultuur voorrang. Nu de band met Nederland wordt aangehaald, schept
dat andere consequenties, zeker ook wat de taal betreft.
 
 Die voorbereiding op onafhankelijkheid leidde tot een andere bestuurlijke
visie op het gebruik in woord en daad van de eilandelijke bevoegdheden, tot
meer autonomie. De volslagen andere inzet van de Nederlandse begrotingsmiddelen
ten behoeve van het nieuwe ontwikkelings-, ondersteunings- en samenwerkingsbeleid
(1991) geeft aanzetten tot ander bestuurlijk gedrag. De begroting 1995 spreekt
er in bijna lyrische bewoordingen over, maar het moet nog wel door ons Caribische
gebied ondersteund worden. Toch zijn er kleine, bijzondere steuntjes in de
rug. Het toeristisch verkeer tussen Nederland en de eilanden groeit. Dat is
goed voor het inzicht krijgen in elkaars hebbelijkheden. Wij zijn immers al
meer dan 350 jaar bij elkaar. Voorts zijn de bestuurders aan de overkant uit
welbegrepen eigenbelang – maar liever niet met teveel toezicht en controle –
best bereid het "good governance" wezenlijk in te vullen mèt steun
vanuit Nederland. U begrijpt dat ik het bovengenoemde even kwijt wilde, voorzitter,
en ten dele heb ik het ook nodig voor het vervolg van mijn betoog.
 
 Ik zou de volgende onderwerpen aan de orde willen stellen: 
 
 
 - de staatsrechtelijke en bestuurlijke verhoudingen in de Antillen;
 
 
 - de ondersteuning door Nederland in het proces van bestuursverbetering;
 
 
 - de jeugd- en jongerenproblematiek met name op Curaçao;
 
 
 - de bestuurlijke situatie van St. Maarten.
 
 
 
 De financieel-economische paragraaf heb ik moeten laten vallen, omdat
afgesproken is dat ik geen 30 minuten zou volmaken. Ik wil nog een slotopmerking
maken – die wordt zeker van mij verwacht – over de voortgang met
betrekking tot het protocol Aruba, waarbij ik in het bijzonder kijk naar de
rechtszekerheid en de financieel-economische problemen.
 
 Ik begin echter met een bericht dat ik vrijdag jongstleden op de radio
hoorde: de Staten van de Nederlandse Antillen gaan niet akkoord met de overeenkomst
die de regering van de Nederlandse Antillen sloot met de minister voor Nederlands-Antilliaanse
Zaken over de toekomstige kustwachtorganisatie voor de Caribische delen van
het Koninkrijk. Volgens de brief van 20 december jongstleden aan de Tweede
Kamer over dit onderwerp zou eind januari 1995 de koninkrijksministerraad
het rapport van de koninkrijkswerkgroep kustwacht bespreken en daarbij, zo
moet ik althans begrijpen, ook de besluitvorming van Aruba en de Antillen
over de kustwacht betrekken. Zou de minister ons willen inlichten over de
huidige stand van zaken? Blijkbaar zijn de Staten van de Nederlandse Antillen
gevallen over de aantasting van de eilandelijke autonomie, terwijl de brief
van 20 december onder 1 mededeelt dat artikel 38 juncto artikel 3 van het
Statuut, op grond waarvan het gezamenlijk optreden wordt gelegitimeerd, naar
onze mening geen afbreuk doet aan de eigen verantwoordelijkheid van de Nederlandse
Antillen of Aruba.
 
 Vervolgens zou ik van de minister willen vernemen wat wij nu met zo'n
uitspraak aan moeten. Waar gaat het de Staten van de Antillen nu om: om het
gelijk over de interpretatie van het Statuut of om de problematiek van de
opsporingsacties met betrekking tot de drugshandel en andere mafia-achtige
praktijken die in de Caribische wateren plaatsvinden en die, zoals zij al
jaren vragen, het hoofd geboden moet worden? Zoals ik al aangeef – het
is mij persoonlijk ook meermalen overkomen – heeft men altijd de hulp
gevraagd van de marine tot patrouille en aanhouding. Nu wordt die hulp geboden
met een fatsoenlijke afspraak erbij. De vraag blijft: wat wil men? Wij trekken
toch geen 38 miljoen exploitatieguldens uit voor een goede kustwachtorganisatie,
als de bevoegdheden van alle partners niet voldoende helder en eenduidig geregeld
zijn? Ik moet dan ook aannemen dat dit gebeurd is. Wil de minister mij subtiel –
ik heb het gevoel dat dit moet – uitleggen wat er nu precies aankomt
en hoe het verder moet?
 
 Een tweede onderwerp is de toekomstige verhouding met de Nederlandse Antillen.
Er is gekozen voor voortzetting van de verbondenheid in en met het Koninkrijk.
De uitkomst van de referenda op de eilanden was daar duidelijk in. De regering
van de Nederlandse Antillen en in haar kielzog de Staten alsmede de besturen
van de eilanden zijn zich aan het beraden op de toekomst. Dit is overigens
niet de eerste keer dat men zich in het Antilliaans verband van de vijf op
twee bestuursniveaus bezighoudt met hun gezamenlijke toekomst en de toekomst
met Nederland. Ik had dan ook eerlijk gezegd de verwachting dat het kabinet-Pourier
zich eerder en concreter tot de Nederlandse regering zou hebben gericht met
hun opvatting over de wijze waarop zij de verbondenheid met Nederland gestalte
willen geven. Het verbaast mij dat het zo lang duurt. In een plenaire bijdrage
van enige jaren geleden – toen werd er fors over gediscussieerd in de
Kamer – heb ik al eens aangegeven dat alle mogelijkheden van besturen
over en weer, met twee en/of drie bestuurslagen, gedecentraliseerd, geconcentreerd,
gecentraliseerd, met welke bevoegdheden en waarom, allemaal wel een keer besproken
en bediscussieerd zijn op de Antillen en in Nederland.
 
 Met alle respect en met alle terughoudendheid die ons past, want de Antillen
moeten eerst reageren, bekruipt mij toch het gevoel dat alles weer opnieuw
begint: het bekende déjà vu. In een gesprek met de heer Pourier
eind augustus 1994 sprak hij de centralisatiegedachte opnieuw uit. Hieruit
blijkt dat ook het kabinet-Pourier, dat ik naar waarde schat – laat
ik daar duidelijk over zijn – te maken heeft met de weerbarstige werkelijkheid
van alle dag. De praktijk is nu eenmaal meestal harder dan de leer. Politici
en helaas soms ook bestuurders zijn kort van memorie en geneigd telkenmale
het wiel opnieuw uit te vinden. Anders gezegd, nuanceringen van beleid zijn
aardig, maar uiteindelijk zal er toch eens een besluit genomen moeten worden.
En zo ingewikkeld steekt een hernieuwde bestuurlijke en staatsrechtelijke
vormgeving van de Antillen nou ook weer niet in elkaar. Goede voornemens willen
onder de warme zon en in de straffe passaatwind van de Antillen nog wel eens
opwarmen en verschrompelen. Alle goede voornemens van iedereen ten spijt,
zou ik de minister dan ook willen vragen of enige staatkundige aanpassing
per 1 januari 1996 haalbaar is.
 
 Voorts zou ik van de minister willen horen of het niet belangrijker is
een aantal afspraken voorafgaand aan de wijziging van het Statuut met de regering
van de Antillen te bespreken en vast te leggen in een protocol, zoals bij
Aruba ook het geval is. Ik maak overigens dezelfde opmerking als mevrouw Grol.
Omwille van de gevoeligheden kan voor het woord "protocol" een ander woord
bedacht worden. Misschien helpt "overeenkomst" of "convenant". Tegelijkertijd
dienen in zo'n afspraak – dat is ook een ander woord – de data
voor de voortgangsrapportages en een einddatum voor het gereed zijn van zo'n
overeenkomst vastgelegd te worden. De wijziging van het Statuut kan parallel
lopen aan de invulling en uitwerking van een dergelijke overeenkomst en wordt
het staatsrechtelijke sluitstuk van de nieuwe verhoudingen in het Koninkrijk.
Ik heb die route al meermalen uiteengezet. Ik vraag ook deze minister om zijn
mening over die route en de wijze waarop de voortgang bewaakt zou kunnen worden.
 
 Voorzitter! De afgelopen periode is er sprake geweest van een verdergaande
intensivering van de samenwerking van Nederland met de Nederlandse Antillen
en met Aruba. De omvang en de inzet van middelen zijn veranderd vanwege de
gewijzigde aard van de relatie. Dat riep en roept spanningsvelden op. In eerdere
debatten heb ik erop gewezen dat de gewijzigde aard van de relatie en de wijze
waarop nu middelen worden ingezet wel eens structureel zouden kunnen zijn.
Vervolgens zou dat nieuwe en andere problemen in bestuurlijk
en staatsrechtelijk verband kunnen oproepen. Ik verwijs kortheidshalve naar
het debat met de ambtsvoorganger van de minister op 21 mei 1991, toen het
gewijzigde ontwikkelings- en samenwerkingsbeleid hier aan de orde was en ook
aan beide overkanten inzet van discussie is geweest. De schaal van de eilanden,
hun mogelijkheden op economisch gebied en de kwaliteit die men menselijkerwijs
kan leveren om de complexiteit van samenlevingen heden ten dage aan te vatten
zijn beperkt op alle eilanden, misschien met uitzondering van Curaçao
en ook Aruba, maar dat laatste geloof ik al niet meer. Daar zou men ook niet
te ingewikkeld over moeten doen, niet van Nederlandse zijde, noch van Antilliaans
of Arubaanse zijde. Aan een paar voorwaarden zou met hulp van Nederland, hulp
die nu ook feitelijk geboden wordt, toch gemakkelijk moeten kunnen worden
voldaan: een behoorlijk openbaar bestuur onder democratische controle, een
fatsoenlijk financieel beheer met begrotingen, jaarrekeningen en controle
en een ordelijke en onafhankelijke rechtshandhaving. Kortom, zo hebben wij
dat de laatste vier jaren samengevat: een deugdelijk, integer, controleerbaar
openbaar bestuur.
 
 Er blijft dan tijd en aandacht over om investeerders die terecht rust
zoeken op de eilanden aan te trekken en voor een goede economische ontwikkeling
te doen zorgen: goed voor de mensen, de eilanden en het land. Er blijft ook
tijd en aandacht over voor andere essentiële overheidstaken, bijvoorbeeld
onderwijs, milieu en volksgezondheid: goed voor de mensen, de eilanden en
het land. Het betekent wel dat langdurige ondersteuning van Nederlandse zijde
in bestuurlijke en ontwikkelingsprocessen vanzelfsprekend wordt. Dan heb ik
het niet eens over het veiligheidsbeleid en het justitieel beleid, waar die
ondersteuning bijna continu nodig zal zijn. Wordt het niet tijd dat wij dat
ook over en weer erkennen?
 
 Het planmatig voorbereiden op de onafhankelijkheid zijn wij gelukkig kwijt.
Daarvoor is teruggekomen een praktisch continue samenwerkingsrelatie. Er is
niets mis mee, maar het vereist wel een andere politieke en bestuurlijke opstelling
en instelling. Graag wil ik de mening van de minister hierover eens horen.
 
 Een volgend onderwerp betreft de projecten die in het kader van de task
force zijn gestart: de jeugd- en jongerenproblematiek, met name op Curaçao.
Met instemming heb ik de beantwoording gelezen van de vragen die in dit kader
door leden van de Tweede Kamer zijn gesteld. Toch roept dit bij mij vragen
op. De indruk bestaat dat er veel wordt geschreven – ik doel op projectbeschrijvingen –
en gepraat. Wordt er echter ook feitelijk en concreet aan de uitvoering van
de op blz. 24 genoemde projecten gewerkt? Is er ook voldoende kader c.q. wordt
er kader getraind om die projecten tot uitvoering te brengen? Het vereist
natuurlijk wel wat van mensen om dergelijke zaken op te knappen. Wat wordt
aan jeugdhulpverlening en jeugddrugshulpverlening in directe en preventieve
sfeer gedaan? Op blz. 26 van de beantwoording aan de Tweede Kamer lees ik
dat de meest belangrijke projecten nog in voorbereiding zijn. Is daar iets
van te melden? Het is overigens goed – dat is een vraag van de heer
Hoefnagels en mij enkele jaren geleden geweest – dat KabNA het eilandgebied
Curaçao ook financieel ondersteunt. Het is dan wel gewenst dat Curaçao
er zelf ook iets aan bijdraagt, of in mensen of in financiële middelen.
Wil de minister hierop een reactie geven? Hij kan uit mijn woorden wel afleiden
dat ik daar enige twijfel over heb.
 
 Voorzitter! Het bijzonder toezicht St. Maarten is overgegaan naar de Antilliaanse
regering. Daarbij is afgesproken dat op basis van een viermaandelijkse voortgangsrapportage
over de ontwikkelingen in de problematiek op St. Maarten met de koninkrijksregering
zal worden gesproken. Kan de minister ons informeren over de stand van zaken
met betrekking tot de bestuurlijke en financiële ontwikkelingen op St.
Maarten? De Antilliaanse regering beschouwt het als een plicht, zo heb ik
begrepen, om de situatie zelf onder controle te krijgen. Ik heb daar een vraag
over. Drukt de last van al die bestuurlijke en staatsrechtelijke hervormingen,
alsmede de extra zorg voor St. Maarten, niet erg zwaar op de landsregering?
Zijn er afspraken gemaakt met de minister van Antilliaanse zaken over de situatie
indien de voortgang vertraging oploopt?
 
 Ten slotte kan ik natuurlijk niet heen om Aruba, het aanvaarde wetsvoorstel
22593, het KB dat nog geslagen moet worden en de motie-Ermen c.s. Ik ben mij
ervan bewust dat ik het voor eeuwig verbruid heb bij de huidige minister-president
van Aruba, de mij al zeer vele jaren goed bekende Hennie Eman. Ik heb dus
nog maar eens in het ingediende wetsvoorstel 22593 gekeken, in de Tweede-Kamerbehandeling
en in de Eerste-Kamerbehandeling. Vele sprekers in de Tweede Kamer legden
samen met de toenmalige minister de koppeling tussen protocol en het slaan
van het Koninklijk besluit. Sterker nog, er werd een nota van wijziging ingediend,
waarin werd aangegeven dat een KB eerst aan de Eerste en Tweede Kamer zou
worden voorgelegd. Diverse sprekers in de Tweede Kamer hadden zorgen over
de voortgang van hetgeen in het protocol geregeld moest worden. Wat gebeurde
daarna? De Eerste Kamer diende ten aanzien van deze voortgangsrapportage een
motie in, die met algemene stemmen is aanvaard. In de motie wordt de regering
verzocht, uiterlijk in juni de stand van zaken op te maken. Dat is het. Alle
veronderstellingen dat in de Eerste Kamer combinaties werden gelegd tussen
protocol, voortgangsrapportage, wet en KB zijn wat mij betreft uit de lucht
gegrepen. Nogmaals, voortgang, stand van zaken in juni, that's all.
 
 Ik wijs erop dat er een belangrijk element in discussie is waarbij Aruba
zelf een wezenlijke rol speelt: de geloofwaardigheid van Aruba als serieuze
en betrouwbare partner in het Koninkrijk. Een serieuze en betrouwbare partner
komt gemaakte afspraken na. De nieuwe minister-president van Aruba had bij
zijn aantreden niet moeten roepen: nu wij er zijn, nu ik er ben, is er vanzelfsprekend
deugdelijk bestuur. Nee, mijns inziens had hij moeten zeggen: ik stel er een
eer in om in juni 1995 zover mogelijk te zijn met hetgeen in het protocol
is afgesproken. In dat geval zou ik als eerste "applaus" hebben geroepen.
Nu ben ik van mening dat in juni 1995, conform de motie, de stand van zaken
opgemaakt moet worden.
 
 Gelukkig geeft de tweede voortgangsrapportage van de commissie-Aarts/Muyale
aan dat inmiddels voortgang is geboekt. Van mijn kant alvast een klein applaus
voor de regering-Eman. Nu de rest nog, zou ik zo zeggen. Ik plaats enkele
kanttekeningen bij het tweede voortgangsrapport.
 
 Allereerst het onderdeel politie en justitie. De opstellers van het rapport
constateren dat de kwaliteit en kwantiteit van het politiepersoneel zorgen
baart. Voort worden opmerkingen gemaakt over de landsverordening administratieve
rechtspraak. De commissie vraagt zich af of er geen taak voor de koninkrijksminister
van Justitie ligt, aangezien binnen het Koninkrijk op hoofdlijnen gelijke
rechtsbescherming dient te gelden.
 
 Ik kom op de sociaal-economische en financiële problematiek van Aruba.
Het inzicht in al deze lopende zaken, of het nu de inhaaloperatie jaarrekeningen
of de probleemhotels zijn, is met deze voortgangsrapportage toegenomen. Scherper
is te zien waar kansen en mogelijkheden liggen en waar de problemen bepaald
nog niet verdwenen zijn. Verder voortgaande rapportages zijn nodig; dat is
hiermee wel aangetoond. Wat de probleemhotels betreft vraag ik de minister
of de risico's ten aanzien van de garanties al zijn afgenomen. Of zijn ze
nog levensgroot en indringend aanwezig? Nederland is hierbij financieel betrokken.
Hoe kijkt de minister tegen dit laatste onderdeel aan?
 
 Voorzitter! Ik sluit af. Ik kijk naar hetgeen gebeurd is op het punt van
het "kustwachtgedoe". Ik wijs op de brief van de minister over de inwerkingtreding
van het rijkswetje, die wij vanmorgen hebben gekregen en die wij nog niet
goed hebben kunnen bestuderen. Alles bij elkaar gepakt, moet ik de minister
zeggen dat zijn wittebroodsweken inzake het KabNA-dossier voorbij zijn. Er
liggen een paar klussen. De harde werkelijkheid is dat de vrienden aan de
overzijde van het water de zaakjes keurig naar hun hand proberen te zetten.
Daar moeten de afspraken die wij met hen hebben gemaakt, tegenover worden
gezet. Gezamenlijk moeten wij proberen, ons doel te bereiken.
 
 
 
 
 
 De heer Barendregt (SGP):
 
 Voorzitter! Allereerst willen wij de minister van Nederlands-Antilliaanse
en Arubaanse Zaken begroeten nu hij in deze Kamer aanwezig is om het kabinetsbeleid
ten deze te verdedigen. Die term roept militaire gedachten op, maar daar zal
een minister van Defensie niet voor terugdeinzen.
 
 Deze begrotingsbehandeling heeft voor deze Kamer een dubbele betekenis,
aangezien het tegelijkertijd de eerste en de laatste begroting is waarover
de Kamer in de huidige samenstelling met deze minister debatteert. Dat zou
op zichzelf niet zoveel aandacht behoeven, ware het niet dat de beleidsopvattingen
van het huidige kabinet over het onderhavige hoofdstuk ingrijpende verschillen
vertonen met die van het voorgaande. Bovendien zijn de politieke verhoudingen
in de West ingrijpend gewijzigd. Dat heeft invloed gehad op de beleidsmatige
aanpak en invulling. Er is sprake van politieke, personele en beleidsmatige
wijzigingen, die merkbaar zijn in bestuur en beleid; dat geldt voor alledrie
de koninkrijksdelen. Deze ontwikkelingen geven aan deze begrotingsbehandeling
een bijzondere waarde en van onze kant willen wij pogen, daaraan een waardevaste
bijdrage te leveren. Dat doen wij met een zeker genoegen, aangezien de voornoemde
beleidswijzigingen tenderen in een richting die door ons reeds jarenlang is
bepleit.
 
 Naar onze opvatting heeft het mislukken van de Toekomstconferentie in
1993 een positieve uitwerking gehad op de onderlinge verhoudingen tussen de
eilanden. De beleidsvoornemens van het vorige kabinet waren immers gericht
op een verbrokkeling van de Antillen in vier landen en drie eilanden met ieder
afzonderlijk een band met het moederland. Daarmee zou het Antilliaanse verband
worden verbroken en een "ieder voor zich"-systeem in gang worden gezet. Overduidelijk
is gebleken dat voor deze bestuurlijke oplossing onvoldoende draagvlak bestaat.
Terecht wordt daarom nu van Antilliaanse en Arubaanse zijde verwacht dat zij
voorstellen doen waarbij de onderlinge band wordt hersteld en vastgesteld
en de positie binnen het Koninkrijk wordt geregeld. Daarbij dienen de belangen
van alle eilanden op gelijkwaardige wijze te worden behartigd, waarvoor een
gezamenlijke inzet onmisbaar zal zijn.
 
 Van onze kant huldigen wij daarbij het standpunt dat de verhoudingen tussen
Aruba en de andere eilanden dienen te worden gereconstrueerd met als doelstelling
uniëring van de Antillen van de Zes. Vorig jaar, tijdens de behandeling
van de wijziging van het Statuut, beweerde de toenmalige minister Hirsch Ballin
aan het adres van de heer Schuurman, dat het streven naar herstel van de Antillen
van de Zes moest worden aangemerkt als "het trekken aan een dood paard". Gezien
de ontwikkelingen die hebben plaatsgevonden, is er voldoende reden om aan
te nemen dat met het herstel van de verhoudingen in ieder geval een begin
is gemaakt. Het sluimerende bestaan van de ministeriële samenwerkingsraad
is ontwaakt en er is afgesproken om elkaar per kwartaal te ontmoeten op ministerieel
niveau. Van onze kant willen wij onze instemming betuigen met de bereidheid
tot overleg en samenwerking tussen de Antillen en Aruba. Het was overigens
ook hoog tijd. Aan het begin van mijn bijdrage heb ik reeds laten blijken
dat de gesignaleerde beleidswijzigingen van dit kabinet op onze instemming
kunnen rekenen. Helaas kan dat niet gelden voor alle beleidsterreinen.
 
 Voorzitter! Gaarne vernemen wij van de minister in hoeverre naar zijn
oordeel het beleid van het kabinet spoort met de "schets voor de toekomst"
zoals die ons nog steeds voor ogen staat. Welke indrukken heeft de minister
opgedaan tijdens zijn contacten met de Antilliaanse en Arubaanse bewindslieden?
Welke suggesties en aanwijzingen zijn er van Nederlandse zijde in dat overleg
gedaan en gegeven? Is er aangedrongen op een samenwerkingsovereenkomst zodat
met de harmonisatie van wet- en regelgeving binnen het complete Antilliaanse
verband een aanvang kan worden gemaakt? Zijn er naar de mening van de minister
nog meer beleidsterreinen waarop harmonisatie van doelstellingen op termijn
dringend gewenst is? Welke initiatieven zullen daarbij vanuit het moederland
worden aangedragen? Uit deze vraagstelling moge blijken dat wij een voortvarende
aanpak van de bestuurlijke reconstructie noodzakelijk achten. "Lange-baan"-beleid
is er inmiddels reeds lang genoeg gevoerd en wij denken dat de geesten rijp
zijn voor een gezamenlijke behartiging van de belangen van de volledige Antillen.
Deelt de minister onze inzet om het herstructureringsproces zo snel mogelijk
te doen verlopen?
 
 Voorzitter! Over de uitvoering van het Protocol Aruba-Nederland ontvingen we de tweede rapportage van de commissie-Aarts/Muyale.
Onze Kamer werd toegezegd dat zij zo spoedig mogelijk het standpunt van de
koninkrijksregering daarover zou ontvangen. Het rapport is een maand geleden
verschenen en de vraag is wanneer het regeringsstandpunt zal verschijnen?
Wat dat betreft kan de regering van Aruba bogen op een snelle reactie. Als
het moet, kan het blijkbaar. Dat heeft kennelijk aanstekelijk gewerkt, want
afgelopen vrijdag heeft het kabinet besloten om de Eerste en Tweede Kamer
op te roepen, snel in te stemmen met de inwerkingtreding van de rijkswet die
reeds is aanvaard. Acht de minister dat met deze tweede rapportage is voldaan
aan de voorwaarden, die in het protocol zijn vervat? Dat zou ons verbazen
want in de tweede rapportage staat immers vermeld dat een tripartiete commissie
is ingesteld om de schuldenproblematiek in kaart te brengen. De commissie
kan voorstellen doen omtrent de verdere aanpak, mede in relatie tot de financiële
verhoudingen tussen de landen, waaronder begrepen de regeling van het solidariteitsfonds.
Uit het gebruik van het begrip "kan" spreekt een zekere vrijblijvendheid.
De commissie wordt kennelijk toegestaan om van een advies omtrent de verdere
aanpak c.q. oplossing van de schulddelging af te zien. Is de opdracht aan
de commissie in die zin geformuleerd? De reactie van de Arubaanse regering
laat dit onderdeel van de rapportage onaangeroerd. Is deze minister dat ook
van plan? Deze vraag klemt te meer daar de tripartiete commissie ook over
de regeling van het solidariteitsfonds zal rapporteren. Wordt hierover afzonderlijk
gerapporteerd of in samenhang met de schuldenproblemen? Wordt daarbij ook
het concrete voorstel van premier Pourier betrokken dat hij vorig jaar deed
om de voedingspercentages voor het fonds te wijzigen, waarbij het Nederlandse
aandeel zou moeten stijgen van 20 tot 40% en het aandeel van de Antillen zou
dalen van 55 naar 35%? Hoe beoordeelt de minister dit voorstel? Is hij met
ons van oordeel dat een solidariteitsfonds eigenlijk niet meer past in een
gezamenlijke behartiging van alle Antilliaanse belangen en dus overbodig is?
Solidariteit beleef je niet via een fonds maar via saamhorigheid.
 
 Voorzitter! Het vorige kabinet heeft destijds de wenselijkheid geopperd
van een onafhankelijk college van gezaghebbende deskundigen dat op bestuurlijk
en financieel terrein de Nederlandse Antillen zou adviseren en Nederland daarover
rapporteren. Ook daarbij dient Aruba te worden betrokken. Twee jaar geleden
is deze suggestie door ons bij de begrotingsbehandeling aan de orde gesteld.
Onze gedachten gingen daarbij uit naar "een raad voor de West" die als intermediair
tussen moederland en de eilanden kan functioneren en tevens de gouverneur
en de gezaghebbers met raad en daad terzijde kan staan bij de uitvoering van
hun taak, maar ook de regeringen van advies kan dienen bij de opzet en versterking
van de gezamenlijke bestuurlijke structuur. Wij hebben de indruk dat thans
dergelijke hulp en bijstand op ad-hoc basis wordt geboden, waarbij continuïteit
en consistentie in de doelstelling ontbreken. En die voorwaarden zijn nu juist
zo belangrijk in een periode waarin de voorbereidingen worden getroffen om
meer eigen bestuurskracht te ontwikkelen zodat zoveel mogelijk de bestaande
problemen op eigen kracht kunnen worden aangepakt en opgelost, aldus de minister
in een perspublikatie. Wij willen daarom onze suggestie van twee jaar geleden
aan deze minister voorleggen en krijgen daarop gaarne een reactie.
 
 Het Caribisch gebied is een bijzonder gevoelige regio voor het transitoverkeer
van drugs. Het feit dat de Amerikaanse kustwacht zeer geïnteresseerd
is in een gezamenlijke bewaking van de Caribische Zee bevestigt het veelvuldig
gebruik daarvan voor drugsvervoer en allerlei andere illegale praktijken.
Wij waarderen de inspanningen van de minister waardoor er overeenstemming
kon worden bereikt met Aruba over intensivering van de kustwacht rond het
eiland. Is er inmiddels ook overeenstemming met de Antillen daarover? Welke
verschillen staan deze overeenkomst in de weg? Hoe wordt in de financiering
voorzien? Welke afspraken zijn daarover met Aruba gemaakt?
 
 Eenzelfde vraag heb ik over de afspraken die gemaakt zouden zijn met de
Amerikaanse kustwacht om tot gezamenlijke acties over te gaan met inschakeling
van manschappen en materieel van beide zijden. Is hier sprake van incidentele
gevallen of is het de bedoeling hiermee continu door te gaan? Zo dat laatste
het geval zou zijn, dienen er goede afspraken te worden gemaakt om te voorkomen
dat er conflicten ontstaan over de verhoudingen. Dat geldt ook voor de vestiging
van de Amerikaanse douane op Aruba. Gaarne worden wij hierover nader geïnformeerd.
 
 Voorzitter! Niet alleen drugstransport bedreigt de eilanden maar ook de
drugsverslaving maakt zijn slachtoffers. In Nederland wordt een aantal Antillianen
en Arubanen behandeld om van hun verslaving te worden verlost. Er worden vanuit
Nederland pogingen gedaan om centra te stichten op de Antillen en Aruba, zodat
verslaafden ter plaatse kunnen worden behandeld. Wij waarderen de inzet van
burgers die zich willen bezighouden met het leed van de verslaafden. Om te
voorkomen dat verslaafden vanuit het Caribisch gebied hier of elders moeten
worden behandeld, zijn instellingen in de regio juist noodzakelijk. Ziet de
minister mogelijkheden om daarbij de helpende hand te bieden vanuit het departement
aan instellingen die zich daarvoor vanuit het moederland aanbieden?
 
 Nu overduidelijk is gebleken dat handhaving van het koninkrijksverband
door alle rijksdelen wordt voorgestaan, is er een extra argument om meer aandacht
te besteden aan de positie van de Nederlandse taal binnen het onderwijs in
de West. Is het de bedoeling dat bij het tweetalig onderwijs in ieder geval
het Nederlands wordt gebruikt? We hebben de indruk dat er te weinig invloed
wordt uitgeoefend om tot definitieve afspraken te komen. Hoe beoordeelt de
minister dit?
 
 Het bijzondere toezicht op St. Maarten lijkt een positief resultaat op
te leveren en dient dan ook niet langer dan strikt noodzakelijk te worden
gehandhaafd. Is er reden, te veronderstellen dat het toezicht op de afgesproken
datum van 1 juli aanstaande kan worden beëindigd? Het lijkt ons echter
onjuist, het toezicht te beëindigen voordat het bestuurscollege een stappenplan
heeft vastgesteld met het oog op de bestuurlijke versterking. Is dat stappenplan
inmiddels gereed voor bespreking in het kader van de koninkrijksministerraad?
Is dat vóór 1 juli aanstaande voorzien?
 
 Voorzitter! Het lijkt er op dat financiering van politieke partijen een
impuls kan betekenen voor de versterking van de bestuurlijke structuur. Zo
komt dat althans op ons over. Is die indruk juist? De minister heeft tijdens
de behandeling van deze begroting in de Tweede Kamer toegezegd, contact op
te zullen nemen met de beide regeringen om te bezien of in goed overleg tot
een advies daarover kan worden gekomen. Welk resultaat heeft het overleg gehad
en is daaruit een advies voortgekomen? Wij blijven overigens zwaarwegende
bedenkingen behouden over overheidsfinanciering van politieke partijen.
 
 Voorzitter! Wij bevinden ons met de overzeese gebiedsdelen in het voorportaal
van een periode die tot herstel van de beschadigde verhoudingen kan leiden.
Die omstandigheden zijn voor een aanmerkelijk deel veroorzaakt door de steeds
maar wijzigende opvattingen over de bestuurlijke structuur die door achtereenvolgende
kabinetten vanuit Nederland zijn uitgevaardigd. Er zijn tekenen die erop wijzen
dat de saamhorigheid en de solidariteit tussen de zes eilanden in lange tijd
niet zo is geweest als nu. Daarom is het ook dringend gewenst om vanuit Nederland
een consequent en consistent beleid te voeren dat op wederzijds vertrouwen
kan rekenen. Want ook daaraan is een tekort ontstaan en dat kan alleen met
onderlinge waardering worden weggenomen.
 
 God zegene de pogingen die worden aangewend tot heil van de Antillen en
tot eer van Zijn Naam.
 
 
 
 
 
 De heer Hoefnagels (D66):
 
 Mijnheer de voorzitter! Makaku sa bon ki palu e por subi. Vertaald is
dit: een aap weet precies in welke boom hij klimt. De betekenis is dat hij
weet wat hij doet, dat hij werkt volgens plan. En dat is waarmee ik onze nieuwe
minister van Nederlands-Antilliaanse en Arubaanse Zaken wil complimenteren
na zijn eerste optredens in de Antillen. De minister heeft zich bewonderenswaardig
snel ingewerkt in de kennis van het Caribische goed en het Caribische kwaad,
die beide zo welig tieren in de warme delen van ons Koninkrijk. Ik twijfel
er niet aan dat de ambtenaren van KabNA mede debet zijn aan dat goed geïnformeerd
zijn van de minister. Het spreekwoord geeft ook mijn instemming weer met,
zoals het in de memorie van toelichting wordt genoemd, "de verandering in
het heersende denken over de relatie tussen Nederland en de overzeese rijksdelen".
De sleutelwoorden van deze memorie van toelichting geven ons moed en inspiratie:
"samenspel tussen de rijksdelen", "afstemming van het beleid der regeringen",
"rechten èn plichten". Het is al te merken – en de minister zal
dat begrijpen – dat de laatste incidenten een beetje lijken op vloeken
in de kerk.
 
 Deze memorie van toelichting is in ieder geval andere koek dan de oude
politiek van hulp en bijstand in één richting, "autonomie",
conflicten, tegenstellingen opvoeren ook waar ze niet zijn, tegenstellingen
opspelen tussen eiland en land, en tussen land en Koninkrijk. Minister-president
Pourier zei in zijn nieuwjaarstoespraak voor 1995: "Machtspolitiek is verouderde
politiek".
 
 Voor samenwerking binnen het Koninkrijk leken wij ook de wind mee te hebben.
Tijdens het laatste bezoek van staatssecretaris Vermeend hebben wij dat bij
de Arubaanse regering geconstateerd toen het om de regeling van de kustwacht
ging en om de belastingbepalingen. De huidige Antilliaanse minister-president
had in een andere functie, samen met de vorige Nederlandse minister, het pad
voor deugdelijk bestuur van richtingwijzers voorzien. De norm staat dus weer,
maar nu nog de praktijk.
 
 Samenwerking betekent inderdaad afstemming van bestuur tussen eiland,
land en Koninkrijk: drie lagen die elkaar aanvullen. Zo moet het toch zijn?
Er is geen tijd meer voor gekibbel en gekissebis over bevoegdheden. Alle hens
aan dek, want wat de nieuwe regeringen van Nederland en van de Antillen, laten
wij zeggen in september en oktober aantroffen, is goed waarneembaar en niet
mis. Ik volg hiervoor de opsomming in het commentaar van de Amigoe op Curaçao,
zodat wij er zeker van zijn dat Antilliaanse en Nederlandse ogen hetzelfde
zien. In de Amigoe werd geschreven over "corruptie, uiteenvallende Antillen,
explosief stijgende criminaliteit, een generatie slecht geschoolde jongeren" –
ik zie al minstens twee generaties rondhangen in de wijken Wishi, Marchena,
Seru Fortuna, inmiddels met hun counterparts in Hoogvliet en de Bijlmer, en
een navrante criminaliteit op Curaçao – "jongeren die de boot
dreigen te missen, sociale achterstand, al jaren stilstaande wetgeving, groeiende
schulden" – naar ik meen 2,5 mld. voor 200.000 mensen op de Antillen –
"toenemende begrotingstekorten en, last but not least" – ik volg nog
steeds de Curaçaose krant – "Antilliaanse politici die geen ander
alternatief voor al die problemen hadden dan te roepen dat niemand zich met
hen heeft te bemoeien". Tot zover het citaat uit Curaçao. Nu wij het
over afstemming van bestuur hebben en voordat ik aan de kustwacht begin, voeg
ik hier nog aan toe een eilandsbestuur over 160.000 van de 200.000 Antillianen
dat een heel andere politieke samenstelling kan hebben, en nu ook heeft, dan
de landsregering, waardoor die 160.000 Antilliaanse burgers op Curaçao
niet zozeer een bestuur over zich gesteld zien, als wel een "catch as catch
can"-wedstrijd tussen politici van land en eiland moeten aanschouwen. En dat
steeds maar in afwachting van verkiezingen, want die zijn er altijd. Als er
geen kabinet valt, is er minstens één per twee jaar, en dat
op vijf eilanden, met ieder een half jaar voorbereiding. Blijft na aftrek
van de carnavalsperiode de resterende tijd voor het uitzetten en uitvoeren
van beleid. Wie machtspolitiek wil zien, moet nu naar Curaçao gaan.
Het besturen van eiland en land kan moeilijk gezien worden als een samenspel
van regeringen.
 
 De regering Pourier stelt de staatkundige herstructurering van de Antillen
terecht boven aan de agenda en heeft haar staatssecretaris Nora Sneek die
taak gegeven. Dat is echter vreemd: in die taakstelling mis ik het Koninkrijk,
de derde staatkundige bestuurslaag, of de eerste zo men wil. Ik vraag onze
minister waar die blijft. Hoe neemt Nederland deel aan de vormgeving en wat
wordt de plaats van Nederland? Hoe ziet de minister dat? Herstructurering
is toch geen interne zaak van eiland en land?
 
 Deze vragen over de verhouding tussen Antillen en Koninkrijk schreef ik
tien dagen geleden bij de voorbereiding van dit debat, niet wetend dat de
Antilliaanse Staten al een voorbeeld in de maak hadden met
het wereldvreemde standpunt inzake de kustwacht, roepend om een autonomie
die zij niet eens aan kunnen. Hoe inconsistent, hoe onlogisch is die politieke
roep als de Antillen zelf het Antilliaanse volk kunnen beschermen tegen de
mafia? Waarom heeft de Antilliaanse regering dit dan al lang niet gedaan?
Waarom klaagt de Curaçaose bevolking dan dat zij overal de gaten in
de kust en de aanvoer zelf zien, maar uiteraard zelf niet durven optreden?
Waarom zouden Amerika en Frankrijk zich dan ongerust maken over het voor de
Antillen dreigende gevaar? Het is helemaal niet onverwacht als straks de minister-president
en minister Van Mierlo uit New York terugkomen met een onrustbarend bericht
van Amerika over die kleine eilandjes daar. Over wereldvreemd gesproken. Als
de Antilliaanse politici als argument voor hun zogenaamde autonomie gebruiken
dat zij bang zijn voor represailles van de mafia, waarom laten zij onze minister
van Defensie de kustwacht dan niet opknappen, zoals hij heeft afgesproken
met de Arubaanse en Antilliaanse regering? Waarom zijn die Arubanen dan niet
bang? Onze minister van Defensie is niet bang, want hij is evenals de commandant
zeestrijdkrachten ingehuurd om niet bang te zijn. De Antilliaanse regering
mag haar handen dichtknijpen dat in Europa een stelletje Nederlanders bereid
is hun kust te verdedigen. Waarom wil de Antilliaanse politiek het Antilliaanse
volk niet beschermd zien tegen de oprukkende drugsmafia die de eilanden bedreigt?
Dat is de ergste inconsistentie uit dat autonomiegeroep. Is de politiek zover
van het volk verwijderd? Autonomie is hier folklore geworden. Ik denk dat
er pittige gespreksronden plaats moeten vinden over de vraag wat dit nu betekent.
Verwarren de Antillen autonomie met staatkundige onafhankelijkheid? Laten
ze dan daarvoor kiezen. Hebben de Antilliaanse Staten met hun motie impliciet
toch voor onafhankelijkheid gekozen? Dit soort autonomie lijkt mij onmogelijk
in het Koninkrijk. Ik hoor graag de opvatting van de minister hierover.
 
 Overigens wil ik graag van de minister weten of de Antilliaanse regering
de statenbrede motie zal uitvoeren. Wij dachten en wij hoopten dat het nu
met de regering-Pourier beter ging, een nieuwe regering onder leiding van
een bekwame en integere minister-president. Maar in hoeverre is die hoop volgens
de minister de bodem ingeslagen, nu ook deze politici nog dat ouderwetse autonomiegeroep
aanheffen?
 
 Wat nu te doen met de kustwacht? Artikel 3 van het Statuut lijkt in zekere
zin antwoord te geven. Is toepassing van artikel 51 van het Statuut eigenlijk
nog nodig als je artikel 3 hebt? Ik hoor hierop graag het antwoord van de
minister. In dit antwoord zou mijn fractie dat nieuwe element in de verhouding
tot de Antillen graag horen doorklinken: een samenspel waarin Nederland niet
langer de lamme goedzak is, waarvoor het daar tot op gisteren nog stond aangeschreven.
Integendeel, er breken wat mijn fractie betreft vanaf heden andere tijden
aan. Het speelkwartier is voorbij. Om het met een Antilliaans spreekwoord
te zeggen: vanaf nu zal een andere haan kraaien, for di awor adelanti, ta
un otro gai lo kanta kokoyoko.
 
 Tevens wil de fractie de minister vragen of in het ontwerp-statuut de
nieuwe gedachte van samenspel van regeringen terug te vinden zal zijn. Wordt
de positie van de Algemene Rekenkamer zodanig geregeld dat zij op z'n minst
controle heeft over de KabNA-gelden die daarnaartoe gaan? En mag zij, gezien
de grote mate waarin die gelden een rol spelen bij de begrotingen van de overzeese
landen, ook in het algemeen voor de Antillen en Aruba controle uitoefenen
als daar aanleiding voor is? Minister-president Eman stond daar bepaald niet
negatief tegenover. "Ik heb niks te verbergen", zei hij. Bovendien vraag ik
de minister of de Eilandenregeling voor de herstructurering nog gewijzigd
moet worden. Kortom, hoe kan Nederland nu volledig inhoudelijk en gelijkwaardig
betrokken raken bij de bestuurlijke herstructurering van het Koninkrijk, zodat
wij niet alleen maar achteraf voor de kosten opdraaien? Als het eiland St.
Eustatius met een oliemultinational afspraken maakt voor een zeer groot overslagbedrijf,
dan dient het Koninkrijk volgens de nieuwe verhoudingen daarin toch eigenlijk
vooraf gekend te worden? Ik heb vernomen dat mammoettankers daar voor 40.000
dollar per dag hun overslag aan het bedrijf plegen – dat is overigens
een normaal bedrag – en voor een dagje liggen ƒ 150 aan het eiland
betalen. Voor zo'n bedrag kun je je zeilboot niet meer in Friesland aanleggen.
Wordt het volgens de minister dan geen tijd, dat de Antilliaanse regering
aan Nederland vraagt om een aantal topadvocaten en toponderhandelaars in die
branche? Door gerichte onderhandelingen zou St. Eustatius voorgoed uit alle
begrotingsproblemen kunnen raken. En daar heeft Nederland toch ook rechtstreeks
mee te maken. Wie met de herstructurering samenspel tussen de regeringen voor
ogen heeft, zou dit alvast op een aantal van deze topics – kustwacht
en multinational op St. Eustatius – kunnen uitproberen. Is dat volgens
de minister mogelijk? Dan hoeft Nederland er niet pas bij te komen als er
een milieuramp plaatsvindt of wanneer het eiland weer geld te kort komt of
wanneer St. Eustatius straks feitelijk wordt bestuurd door de oliefirma. Samenwerking
in het Koninkrijk is "afstemming". Dan plaatst men elkaar dus niet voor verrassingen.
 
 Natuurlijk speelt het land Antillen een centrale rol. Die gun ik de Antillen.
In die rol is een tijdig beroep op Nederland normaal. Ik zou mij zo'n beroep
zelfs kunnen voorstellen. Ik meen dat in het Statuut staat, dat dan een algemene
maatregel van rijksbestuur wordt gevraagd. Dat kan ook in onderling overleg.
Dat betekent toch samenwerking in de herstructurering? Met de voornemens van
deze Antilliaanse regering hebben wij of hadden wij de wind mee. De voornemens
van Pourier waren goed. De tijd van "easy money", zoals Jan de Koning dat
noemde, is voorbij. De oude politiek van de Antillen, en in zekere zin ook
van Aruba, paste bij de oude politiek van Nederland. Die oude politiek had
een typische jaren zeventig cultuur. De bomen groeiden tot in de hemel. Easy
money. Het land Antillen en vooral het eiland Curaçao waren voortdurend
bezig met hun strijd om bevoegdheden, autonomie. In de oude politiek stond
eiland tegenover land, land tegenover Koninkrijk, soms zelfs nog inspelend
op het koloniale verleden en post-koloniale sentimenten enerzijds en erfzonden
en schuld anderzijds. Dat paste als een dekseltje op een doosje. Die oude
politiek produceert niet alleen onregeerbaarheid, zoals wij nu eigenlijk weer
zien, maar is in vergelijking met de vooruitgang die het Antilliaanse volk
in de laatste twintig jaar heeft gemaakt, ook in democratisch
opzicht volstrekt achterhaald. Als je de kranten leest uit dat gebied van
twintig jaar geleden en van nu, dan blijkt een levensgroot verschil. De openheid
van de kranten van nu is onvergelijkbaar met de gesloten dorpsaard van toen.
Het volk vindt het flauwekul en heeft geen belang bij machtspolitiek tussen
eiland, land en Koninkrijk.
 
 Waar staat de nieuwe politiek voor, zoals ik die ken van de regering-Pourier?
Waar staat Pourier voor? De nieuwe politiek staat voor verantwoordelijkheid
in dienst van het algemeen belang, meer zakelijk dan ideologisch. Zij is niet
gericht op macht en bevoegdheid. Maar hoe komen het eiland, het land en het
Koninkrijk er samen uit? Het lijkt een beetje op het paarse kabinet, maar
laat ik die vergelijking niet te ver doortrekken. Je zegt dat de kustwacht
er komt omdat het volk beschermd moet worden. Hoe, maakt niet uit. Het gaat
immers om een gestroomlijnde samenwerking tussen de drie bestuurslagen. Nieuwe
politiek is ook einde "easy money". Uit verschillende eerbare bronnen op Curaçao
hoorde ik waardering uitspreken voor het feit dat Nederland het hulpgeld nu
streng controleert. Let op, waardering. Ik geef die waardering met instemming
door aan de minister en zijn ambtenaren. Het is tijd voor verantwoording,
zowel tegenover het Nederlandse als tegenover het Antilliaanse volk. Veel
Antillianen vinden dat de "easy money"-politiek veel narigheid heeft veroorzaakt.
In de eerste plaats maakte zij de schuldenlast van de Antillen onmogelijk
groot en in de tweede plaats konden de bestuurders en politici door deze politiek
gewennen aan en verwend worden met oncontroleerbaar grote bedragen.
 
 Na 40 jaar Statuut wil ik enkele momenten vastleggen uit de laatste tien
jaar om aan te geven waar "easy money"-politiek toe leidde.
 
 1. Er raakt 40 mln. zoek in de zogenaamde "Tankergate" op Curaçao.
Dat is nog zoek. Iedereen die je spreekt op Curaçao weet waar het is
gebleven, maar het is nog zoek.
 
 2. Er raakt 40 mln. zoek bij de bouw van de luchthaven op St. Maarten.
Dit bedrag is gestort op de rekening van de Italiaanse aannemer Enzo Bertucci.
 
 3. Even later raakt er 40 mln. zoek op Aruba bij onafgebouwde hotels met
overheidsgarantie. Als ik goed ben geïnformeerd, zou dit bedrag gestort
zijn op de rekening van de Italiaanse aannemer Enzo Bertucci. Was hiervoor
een overheidsgarantie gegeven overeenkomstig artikel 29 van het Statuut, dus
in overeenstemming met de regering van het Koninkrijk?
 
 4. Een gedeputeerde uit Curaçao komt naar Nederland om geld te
vragen, als blijkt dat er 40 mln. door de landsbegroting naar de eilandsbegroting
is gezakt. In een potje, zeiden ze.
 
 5. Bij het Parkerproject op Bonaire raakt 40 mln. zoek. Dit bedrag zou
gestort zijn op de rekening van Robert Parker, die vertrokken is.
 
 6. Bij de thans voorgenomen krasloterij op Curaçao zou het om een
winst van 40 mln. gaan.
 
 7. In de Amigoe van 20 januari jongstleden las ik dat een gedeputeerde
van Curaçao naar Nederland zou gaan om voor het Van der Valk-hotel
te onderhandelen over een totaal bedrag van 40 mln. Een deel van dat bedrag
zou dan door Nederland in zee geworpen worden, opdat het daar strand worde.
Ik hoop dat ik ervan uit mag gaan dat Nederland "nee" heeft gezegd.
 
 Wat hebben zij op die eilanden na 40 jaar Statuut met 40 mln., zo vraag
ik mij af. Wat is dit voor kabbala?
 
 "Easy money" is ook herdenking van 40 jaar Statuut, want Nederland moest
steeds bijspringen. Nu wij het toch over het Statuut en de financiën
hebben, wat dragen de Antillen en Aruba bij aan de kosten van defensie, overeenkomstig
artikel 35 van het Statuut?
 
 Het begrotingsbedrag van 300 mln. mag relatief klein zijn, want de Antillen
en Aruba zijn nu eenmaal erg klein, maar die 300 mln. is toch een bedrag waarmee
onze minister van Defensie aardig uit de brand zou zijn. Het is ook een bedrag
dat vijftien grote Nederlandse universiteiten minstens moeten bezuinigen.
Dat moeten zij daar eens weten. Samen in het koninkrijksschuitje zitten, betekent
niet alleen dat wij de noden van de Antillen en van Aruba kennen, maar ook
dat de Antillen en Aruba de noden hier kennen.
 
 Het is goed om na 40 jaar Statuut opnieuw de inhoudelijke grondslag te
formuleren waarop de betalingen van hulp en bijstand zijn gebaseerd en gelegitimeerd.
Anders dan mevrouw Grol zeg ik dit niet, omdat ik op de begroting van de minister
wil bezuinigen, want zo ver ben ik nog niet. Wat mij betreft kan het tegendeel
waar zijn. Door efficiënt bestuur kunnen onderbestedingen misschien achterwege
blijven. Misschien kunnen er ook zinvolle onderbestedingen komen, meer in
de lijn van mevrouw Grol, maar geen cent te veel en geen cent te weinig.
 
 Mijn vraag hoeft niet helemaal los te staan van de herijking van ontwikkelingssamenwerking.
Het lijkt mij fair, ook tegenover de Antillen en Aruba, om hen te laten weten
dat zij haast moeten maken met het ordenen van de financiën, en dus ook
met een efficiënter bestuur. Dat lijkt mij het nut van de vraag van mevrouw
Grol. Dit gedoe van de Staten met de kustwacht is echt passé. Zij leven
nog in de jaren zeventig. Het is ouderwetse politiek.
 
 Daarom vraag ik de minister of hij de inhoudelijke grondslag kan formuleren
van onze betalingen aan hulp en bijstand. Deze is volgens mij anders dan bij
ontwikkelingssamenwerking, waarbij de doelstelling bijvoorbeeld een menswaardig
bestaan is. God zij dank heeft iedereen dat daar, al zijn er om andere redenen
te arme mensen in Marchena en mensen met te veel achterstand. Een menswaardig
bestaan is er op zichzelf gelukkig wel op de Antillen.
 
 Hulp en bijstand is iets anders dan ontwikkelingssamenwerking, al valt
het tot hun voordeel onder hetzelfde financiële label. Ik zou willen
weten wat de inhoudelijke grondslag is voor hulp en bijstand in de toekomst,
zodat het voor de Europese, Antilliaanse en Arubaanse Nederlanders duidelijk
zal zijn wat daarvoor anno 1995 de basis is. Ik hoor hierop graag het antwoord
van de minister. Uit eerdere Handelingen van deze Kamer en uit wat ik eerder
zei, begrijpt de minister wel dat hij niet meer over schuld, erfzonde en dat
soort dingen hoeft te beginnen. Het gaat ons gewoon om een stevige basis voor
de toekomst, die naar ik hoop door de drie landen gedeeld kan worden.
 
 Van de 40 jaar die het Statuut bestaat, heb ik de Antillen en Aruba 28
jaar van nabij gezien, bezien en bezocht. Was de kennis van de Antillen en
Aruba vroeger een curiosum voor enkele Nederlanders, dat is nu enigermate
anders geworden. Ik ben er zeker van dat de Vertegenwoordiger
van Nederland op de Antillen veel bijdraagt aan bijvoorbeeld actuele kennis
van zaken. Vooral de actuele politieke kennis der verhoudingen is sterk verbeterd
in vergelijking met vroeger.
 
 De diepere kennis van het Antilliaanse en Arubaanse volk, waar de actuele
politiek vaak ver van af staat, is echter heel wat anders. Het Antilliaanse
volk is de laatste decennia meer en beter ontwikkeld dan de Antilliaanse politiek.
Dat is ook zichtbaar in de cijfers: de private economie gaat goed, maar met
de overheidsfinanciën gaat het slecht.
 
 Heel gelukkig is mijn fractie met de hulp van de technische bijstand.
In het kader van de nieuwe samenwerking zijn deze TB'ers, zoals men ze noemt,
in groteren getale overzee aan het werk, op terreinen waar zij broodnodig
zijn. Zou de minister een eenvoudig overzicht kunnen geven van het aantal
technische bijstanders en op welke terreinen zij functioneren?
 
 Gebrek aan zorg en aandacht valt Nederland zeker niet meer te verwijten,
maar de begeleidende tekst, of zo men wil de motivering van de technische
bijstand gaat toch nog steeds van een illusie uit, die ik graag vandaag nog
de wereld uit zou willen helpen. Zij is dat die bijstand tijdelijk zou zijn.
Ik las in de krant dat de minister op de Bovenwinden gezegd zou hebben: "technical
assistance should not be structural". Ik kan heel goed begrijpen dat de minister
dat daar zegt, want bewindslieden voor hem zeiden dat ook. De technische bijstanders
kwamen op basis van een hulpideologie, uitgedrukt in de volgende termen: zij
leren het nog, wij leiden onze counterparts op. Ik heb dat lang van dichtbij
bekeken. Deze Nederlandse ontwikkelingsideologie paste op de Antilliaanse
ideologie als een dekseltje op een doosje. De ideologie van autonomie in de
specifiek Curaçaose zin, maar niet zozeer Arubaans, is: ik kan het
alleen af of ik moet het alleen af kunnen, zie de kustwacht. Deze hulp- en
autonomie-ideologieën zijn sterke, want complementaire illusies. Het
is een beetje zoals de illusies bij dat echtpaar in "Who is afraid of Virginia
Woolf": stevige vormen van elkaar voor de gek houden.
 
 Natuurlijk is er op de Antillen en Aruba, naar evenredigheid, evenveel
talent als in Nederland voor besturen, boekhouden, muziek, belastingen, bankieren
en management. Maar talenten zijn altijd piramidaal opgebouwd. Het aantal
toptalenten is kleiner, naarmate het reservoir waaruit men kan putten, kleiner
is.
 
 Zoals wij weten is er op de Antillen, in het bijzonder op Curaçao,
een uitzonderlijk hoge infrastructuur en ook nog eens een dubbele bestuurslaag.
Ik vermoed trouwens dat de politici-dichtheid op de Antillen de grootste van
de wereld is.
 
 Daarbij hebben de Antillen nog de eigenaardigheid dat zij zich de beperking
hebben opgelegd, dat de talenten in beginsel slechts geput mogen worden uit
mensen die hun navelstreng daar begraven hebben, de zogenaamde Yu di Korsow.
Men vergelijkt het aantal inwoners van de Antillen weleens met dat van Apeldoorn,
naar ik meen terecht. Maar Apeldoorn hoeft niet zo'n hoge infrastructuur te
verzorgen: een internationale luchthaven, zeehaven, banken, etcetera. En je
navelstreng hoeft ook niet in Apeldoorn begraven te liggen om daar te mogen
werken. Er is geen Yu di Apeldoorn, ze zouden wel gek zijn.
 
 Uit de laatste veertig jaar technische bijstand is dan ook gebleken wat
statistisch aantoonbaar is: kennis en deskundigheid uit Nederland zijn structureel
noodzakelijke aanvullingen op de Antillen en Aruba. Het is onrechtvaardig
tegenover de Antillen en Aruba om ervan uit te gaan dat de uit Nederland aangevulde
kennis, in welke vorm dan ook, tijdelijk kan zijn. Dat hebben voortreffelijke
Antillianen ook meermalen gezegd. Ik noem Percy Henricus, Jack Voges en Miguel
Pourier. De laatste kan ik letterlijk citeren: "We hebben vóór
alles deskundigheid uit Nederland nodig". Ook in de commissie voor Nederlands-Antilliaanse
en Arubaanse Zaken heeft Voges dat nog eens helder uiteengezet. Wat nu door
de technische bijstand is gedaan, is structureel. Ik verzoek de minister om
hierop nog eens in te gaan.
 
 Er is ook een natuurlijke oplossing voor dit ernstige vraagstuk. Dat is
een wederkerig toelatingsbeleid en toelating tot werk voor alle Nederlanders,
dus voor Antilliaanse, Arubaanse en Europese Nederlanders. Nu staat er nog
in personeelsadvertenties in Antilliaanse kranten dat Antillianen voor gaan.
In Nederland ga je voor zo'n advertentie de gevangenis in. Het is in strijd
met onze Grondwet en het geeft een gevoel van etnische benauwdheid. Het is
ook niet in hun belang. Zo'n advertentie past niet in het Koninkrijk. Het
is in strijd met de rechten van de mens, met het huidige personenverkeer tussen
de landen en met de vooruitgang van de Antillen. Een en ander is al dertien
jaar in deze Kamer bepleit. Ik meen dat het mijn partijgenoot Aad Nuis was
die ermee begonnen is. Het is zo'n vanzelfsprekende zaak dat ook op het Binnenhof
dertien jaar wel een erg lange tijd is. Wil de minister hier nu eens echt
ernst mee maken? Tijdens de regeringen Pourier en Eman moet dat toch kunnen.
Artikel 3, lid f, van het Statuut stelt trouwens dat toelating een koninkrijkszaak
is.
 
 Ik heb geprobeerd om bij deze begrotingsbehandeling enkele essentiële
vragen aan de orde te stellen die ons na veertig jaar Statuut relevant voorkomen.
Het zijn vragen die niet in de Tweede Kamer behandeld werden en ook meer des
Eerste Kamers zijn. Het is mijn overtuiging dat wij na veertig jaar Statuut
en enkele miljarden guldens hulp en bijstand het dekolonisatieproces ver gepasseerd
zijn. Dat is bij de bevolking van de Antillen en Aruba ook goed voelbaar.
De overzeese politici zullen zo nu en dan het Caribisch theater van het oude
toneelstuk nog wel eens opvoeren. Zij werken, om het geld van Nederland te
krijgen, niet met argumenten, maar vaak met misbaar, vooral om de toestand
zo te houden als die is. Herman Wouk schreef in "Don't stop the carnival"
het volgende: "The West-Indian is not exactly hostile to change, but he is
not inclined to believe in it". Zo zou ik ook het Antilliaanse kustwachtincident
willen zien: de laatste operette die wij overzee te zien krijgen.
 
 Zorgelijk vindt mijn fractie de ontwikkelingen in de toeristeneconomie,
waarbij nauwelijks ecologische zelfbeperking zichtbaar is. In een toeristeneconomie
zijn ecologie, natuur en milieu niet alleen randvoorwaarden, maar de voedingsbron
zelf van de economie. Wie daaraan komt, vernietigt zijn bronnen en slacht
de kip met de gouden eieren. Wie zijn stranden en zijn natuur volbouwt, wie
de projectontwikkelaar zijn gang maar laat gaan, verandert zijn eiland onomkeerbaar.
Juist op het gebied van ruimtelijke ordening zou ik wel eens
wat deskundigheid willen zien door mensen die er gevoel voor hebben. Aan de
Nederlandse kant van St. Maarten is meer van hetzelfde gebouwd. Op Curaçao
en Bonaire staat het te gebeuren. Dit soort projectontwikkeling is overal
ter wereld meer van hetzelfde. Ik hoor graag de mening van de minister.
 
 Vanuit de oude visie op autonomie staat het de Antillen vrij, de eigen
eilanden te vernielen. Nederland hoeft daar niet aan bij te dragen. Dat hebben
wij wel gedaan, maar wij moeten daar nu echt mee ophouden. Ik zou het liever
anders willen. Zou het in het Koninkrijk anders kunnen? Kan de Antilliaan
ook op dit stuk slimmer worden? Makaku sa bon ki palu e por subi: een aap
weet precies in welke boom dat hij klimt. Ik ben zeer benieuwd naar de antwoorden
van de minister.
 
 
 
 
 
 De heer Heijne Makkreel (VVD):
 
 Mijnheer de voorzitter! Nu ik hier toch sta, wil ik ook van mijn kant
de minister welkom heten bij zijn eerste begrotingsbehandeling in deze Kamer.
Ik wil daaraan een gelukwens toevoegen in verband met de hoge Duitse onderscheiding
die aan hem is toegekend.
 
 Ik sprak de woorden "Nu ik hier toch sta". Ik was een week geleden namelijk
nog van plan om niet aan deze begrotingsbehandeling deel te nemen. Het zal
de Kamer niet verbazen als ik zeg dat de minister in mijn fractie het volste
vertrouwen geniet. Wij hadden niet zo'n grote behoefte om ons te mengen in
deze behandeling. Twee ontwikkelingen in de afgelopen week zijn voor mij aanleiding
om er toch iets over te zeggen.
 
 
 
 
 
 Mevrouw Grol-Overling (CDA):
 
 Het zal toch niet zo zijn dat degene die hier spreken dat doen omdat zij
geen vertrouwen in de minister hebben?
 
 
 
 
 
 De heer Heijne Makkreel (VVD):
 
 Een overmaat aan vertrouwen kan een reden zijn om ervan af te zien te
spreken.
 
 De twee bedoelde punten zijn geen nieuwe punten. Alle vorige sprekers
hebben er ook het woord over gevoerd. Ik doel op artikel 62 en de kustwacht.
De kranten berichten dat de minister zich voorstelt om op korte termijn het
Koninklijk besluit te slaan waarmee de schrapping van artikel 62 in werking
kan treden. Vanochtend vonden wij in onze postvakjes een daartoe strekkende
brief met bijlagen. Alles bij elkaar ongeveer een kilogram papier. Ik heb
dus niet de kans gehad om het allemaal uitvoerig door te werken. Ik heb wel
het belangrijkste ervan kunnen zien. Daaruit bleek mij dat wat in de krant
staat inderdaad waar is. Ik wil daar toch iets over zeggen. Het is mij al
eerder gebleken dat ik op dit punt in deze Kamer wellicht een ietwat afwijkend
standpunt inneem. Ik heb reeds bij de behandeling van de betrokken wet gesteld
dat de vraag of artikel 62 al dan niet uit het Statuut wordt geschrapt voor
Nederland niet beschikbaar is als drukmiddel. Wij hebben immers niet de macht
om Aruba uit het Koninkrijk te zetten, ook al zouden wij dat willen. Wij willen
dat ook helemaal niet. Daarmee is de vraag of deze wet in werking treedt of
niet, irrelevant geworden. De pretentie dat wij met het beschikken over deze
zaak een drukmiddel hebben om Aruba tot grotere haast aan te sporen wat betreft
de afspraken in het protocol is dus een loze pretentie. Drukmiddelen die op
een loze pretentie berusten, werken averechts. Die wekken irritatie en hebben
geen effect. Daarom heb ik mij altijd op het standpunt gesteld dat het KB
beter vandaag dan morgen kan worden geslagen, sterker nog: beter gisteren
dan vandaag.
 
 Dat betekent helemaal niet dat ik van mening zou zijn dat Aruba zich verder
niets van het protocol hoeft aan te trekken. Dat protocol is er niet voor
niets. Daar dient men zich aan te houden en daarmee dient men te werken. Toen
wij enige tijd geleden met de Contactplandelegatie op Aruba waren, hebben
wij van de heer Eman kunnen vernemen – ik vat zijn standpunt kort samen –
dat, nu hij aan het bewind is er dus een behoorlijk bestuur tot stand was
gebracht, dit einde verhaal is. Ik gun iedere politicus het standpunt dat
zijn bewind een behoorlijk bewind is. Sterker nog, iedere politicus die zichzelf
respecteert, hoort zich op dat standpunt te kunnen stellen, maar daaruit mag
niet de conclusie worden getrokken dat dat het einde van het verhaal is. Wanneer
men probeert zich te onttrekken aan rapportage en controle, ligt de dictatuur
om de hoek. Wezenlijk voor de politiek is de verantwoording en wij mogen die
dus in redelijkheid ook van Aruba eisen. Dit geldt te meer omdat Aruba niet
voor niets in het Koninkrijk wil blijven. De reden is dat het Koninkrijk mede
dient als waarborg tegenover de buitenwereld dat in Aruba een behoorlijk bewind
wordt gevoerd. Dan mag Nederland ook verwachten dat Aruba het Koninkrijk in
staat stelt die verantwoordelijkheid te dragen. Als het goed is, zijn daarvoor
geen drukmiddelen nodig. Wij moeten in staat zijn Aruba daarvan te overtuigen.
Dat betekent dus dat de heren Aarts en Muyale zeer terecht nagaan hoe de zaken
zich ontwikkelen en daarover aan ons rapporteren. Ik beveel de minister van
harte aan om op deze lijn voort te gaan. Volgens mij heeft hij echter groot
gelijk door het slaan van het KB daarvan los te maken.
 
 Het tweede punt is de kustwacht. Wij lazen dat de Antilliaanse Staten
zich op het standpunt stellen dat de tot dusver gemaakte afspraken een inbreuk
vormen op hun autonomie. Wel, wat vinden wij daarvan? Als ik het nog harder
kon zeggen dan de heer Hoefnagels zoëven heeft gedaan, zou ik dat wellicht
doen maar kortheidshalve sluit ik mij aan bij zijn beschouwing. Ik nodig de
minister dan ook van harte aan om in dit geval zijn been stijf te houden en
de Antillen onder ogen te brengen dat dit zo niet kan. Voor de Antillen geldt
namelijk precies hetzelfde als wat ik over Aruba heb gezegd.
 
 Ik maak in dit verband nog enkele opmerkingen over wat er nu al in het
Statuut staat. Artikel 3 van het Statuut omschrijft wat koninkrijksaangelegenheden
zijn. Nu geef ik direct toe dat in artikel 3 van het Statuut het woord "kustwacht"
niet voorkomt. Dat is duidelijk. Toen het Statuut werd opgesteld, werd nog
helemaal niet gedacht aan een kustwacht. Dat neemt niet weg dat een redelijke
interpretatie van de tekst ertoe moet leiden dat de kustwacht wel degelijk
in dat rijtje past en dat ook de Antillen zijn gehouden om in redelijkheid
met de andere partners in het Koninkrijk tot overeenstemming te komen over
een behoorlijke regeling in koninkrijksverband. Wanneer de kustwacht niet
centraal vanuit het Koninkrijk wordt aangestuurd maar elk van de partners
van het Koninkrijk er een eigen plaats in heeft en dus de mogelijkheid
om zich met de operationele gang van zaken van de kustwacht te bemoeien, leidt
dat tot meerdere kapiteins op één schip. Er zijn voldoende zegswijzen
om duidelijk te maken dat dit geen goede zaak is. De kustwacht kan alleen
behoorlijk worden opgezet, wanneer die wordt georganiseerd als koninkrijksaangelegenheid.
Als dat niet gebeurt, is elke cent die aan de kustwacht wordt besteed weggegooid
geld en dan moeten wij er gewoon niet aan beginnen. Wat mij betreft komt er
een koninkrijkskustwacht of helemaal geen kustwacht. Ook op dit punt beveel
ik de minister van harte aan om zijn been stijf te houden.
 
 
 
 
 
 De vergadering wordt van 15.20 uur tot 15.40 uur geschorst.
 
 
 
 
 
 Minister Voorhoeve:
 
 Mijnheer de voorzitter! Graag begin ik met mijn waardering en erkentelijkheid
uit te spreken voor het werk van mijn voorganger, de heer Ernst Hirsch Ballin,
die met veel energie en buitengewoon veel toewijding de zaak van bestuurlijke
en maatschappelijke vooruitgang in de Nederlandse Antillen en Aruba jarenlang
in deze portefeuille heeft beheerd.
 
 Ik ben de leden van de Eerste Kamer die het woord hebben gevoerd over
de Antillen en Aruba erkentelijk voor de bijdragen die zij hebben geleverd,
want daar sprak een grote en voor sommigen zelfs langdurige en veeljarige
betrokkenheid bij deze samenlevingen uit. Het gaat over heel bijzondere delen
van het Koninkrijk, die op belangrijke punten van Nederland en Europa verschillen,
maar ook op heel belangrijke punten met ons overeenkomen en gemeenschappelijke
zorgen hebben.
 
 Zoals een aantal sprekers hebben benadrukt, moeten wij ons in het koninkrijkskader
niet laten leiden door veel historische gedachten of gevoelens vanuit de koloniale
tijd, dan wel schuldgevoelens die daaruit worden gedestilleerd, maar gewoon
door de feitelijke situatie. In het koninkrijkskader dragen wij vanuit Nederland
mede verantwoordelijkheid voor het bestuur van deze samenlevingen en het wel
en wee van deze maatschappijen. Die feitelijke constatering is naar mijn mening
het juiste richtsnoer om een aantal vraagstukken, die soms een bepaalde emotionele
geladenheid hebben, bijvoorbeeld de discussie over het begrip "autonomie",
op een zakelijke wijze te behandelen.
 
 Dat begrip autonomie komt in de discussies in de Antillen en op Aruba
soms sterk naar voren. Het wordt vaak gehanteerd in politieke en staatkundige
discussies. Er kunnen een groot aantal verschillende betekenissen aan worden
gegeven. Het is misschien goed daarbij nog even stil te staan, omdat dit mede
bepalend is voor de verhoudingen in het Koninkrijk. Autonomie betekent letterlijk:
zichzelf wetten stellend. Daaruit kun je afleiden: zelfbestuur en zelfbesturing.
Zelfbesturing vereist de nodige zelfdiscipline en zelfstandigheid, om de autonomie
waar te kunnen maken.
 
 Het is goed daarbij onderscheid te maken tussen de formele autonomie in
juridische zin en de materiële autonomie, die aansluit bij het begrip
"zelfbesturing en zelfstandigheid" of, wat ook wel wordt gezegd, zelfredzaamheid.
Dat is de variant van autonomie die duidt op het zelf je problemen kunnen
oplossen en niet afhankelijk zijn van anderen voor de oplossing van die problemen.
 
 In het woord autonomie zit misschien een zekere tegenstelling, daar waar
het eerste deel van het woord, auto, zelf, zo wordt overdreven dat het tweede
deel van het woord, de wet stellen en handhaven, erdoor in het gedrag zou
kunnen komen. Ook hier is evenwicht binnen het woord van belang. Ik geloof
dat wij in het Koninkrijk ideologische discussies en haarkloverijen over het
begrip autonomie moeten vermijden, omdat het niet gaat om de juridische kant,
maar vooral om de materiële kant, het vermogen om goed, adequaat, integer
en toekomstgericht bestuur te verzorgen, met alles wat daarbij hoort aan rechtshandhaving,
maatschappelijke ontwikkeling en het oplossen van ernstige sociale problemen.
Ik zou eigen bestuurlijke kracht centraal willen stellen in het beleid ter
zake van dit begrotingshoofdstuk: het stimuleren van de zelfbesturing en de
zelfredzaamheid, van het probleemoplossend vermogen van de bestuurderen van
de maatschappij die met ons is verbonden in de koninkrijksrelatie.
 
 Dit thema is niet een wat vaag thema, waarna wij kunnen overgaan tot de
orde van de dag van allerlei individuele projecten en regelingen in koninkrijkskader.
Nee, dit thema komt direct al terug bij een vraag die een aantal sprekers
heeft aangeroerd, namelijk hoe om te gaan met de impasse die is ontstaan door
de uitspraak van de Staten van de Antillen over de kustwacht.
 
 Voordat ik daartoe overga, wil ik een paar dingen zeggen over het bredere
thema van de statutaire relatie. Verschillende sprekers hebben mij gevraagd
hoe ik de vernieuwing, hervorming, modernisering van de statutaire relatie
zie, of Nederland daarmee in deze fase enige directe bemoeienis heeft of dat
wij dat voorlopig volledig overlaten aan de discussie op de Antillen zelf.
Er zijn twee terreinen te onderscheiden, ten eerste Aruba en ten tweede de
Antillen.
 
 Wat Aruba betreft, is door een aantal sprekers al gemeld dat de rijksministerraad
vrijdag een besluit heeft genomen om de Staten-Generaal aan te bevelen dat
op korte termijn een nader gesprek plaatsvindt tussen beide Kamers en mij
als verantwoordelijk bewindsman voor de Nederlandse Antillen en Aruba, over
de schrapping van artikel 62 van het Statuut, waardoor Aruba blijvend in het
koninkrijksverband zal zijn. De uitgebreide brief en bijlagen die de leden
vanochtend bij de post aantroffen hebben zij uiteraard nog niet bij deze discussie
kunnen betrekken. Dat is ook niet de bedoeling en niet nodig, omdat wij er
naar ik hoop later nog gelegenheid voor krijgen.
 
 Het gevoelen van de rijksministerraad is, dat in het licht van duidelijke
vooruitgang die is geboekt door Aruba op een groot aantal punten, genoemd
in het protocol van destijds, er reden is om nu over te gaan op een aanbeveling
van de Staten-Generaal om een koninklijk besluit te laten slaan voor de definitieve
schrapping van artikel 62. Natuurlijk, zo zeg ik erbij, zijn niet alle punten
die in het protocol zijn gemeld inmiddels al tot op het laatste moment helemaal
geregeld. Het gaat erom dat de richting die Aruba met zijn overheidsbeleid
heeft ingeslagen veelbelovend is. Een aantal problemen worden steviger aangepakt.
Er is duidelijk perspectief. In dat perspectief en in het licht van de wens
van de Arubaanse regering om tot schrapping van artikel 62 te komen, mede
om duidelijkheid tegenover de buitenwereld te geven over de
stabiele lange-termijnrelatie met Nederland, heeft de regering van Aruba mij
voorgesteld om de rapportage die door de commissie-Aarts/Muyale wordt verricht
voort te zetten en los te koppelen van de kwestie van schrapping van artikel
62. Zoals dat wel gebruikelijk is tussen andere overheden, ook in internationaal
verband, moet men een rapportage over de oplossing van beleidsproblemen niet
zien als een vorm van ondercuratelestelling of hoger toezicht, maar als de
basis voor een intensieve beleidsdialoog, om tot een stevige aanpak van bestaande
problemen te komen. De regering van Aruba heeft daarom voorop gesteld dat
zij voort wil met deze rapportages in een iets lagere frequentie. Dat lijkt
mij ook gerechtvaardigd. Ieder kwartaal wordt misschien wat al te belastend,
mede voor degenen die de rapportage moeten verzorgen. Ieder halfjaar lijkt
mij een betere frequentie. Dan komen er ook geleidelijk meetpunten waarbij
verschillen, dus vooruitgang, geconstateerd kunnen worden.
 
 De regering van Aruba is bereid die rapportage tot ten minste medio 1997
voort te zetten, dus veel langer dan was voorzien, namelijk tot aan juni van
dit jaar. In het licht daarvan lijkt het de regering dan ook gerechtvaardigd
aan te bevelen om tot schrapping van artikel 62 over te gaan. Tegen de achtergrond
van de motie die daarover is aangenomen in de Staten-Generaal willen wij voordien
een nader gesprek met deze Kamer, zoals ook is gevraagd.
 
 Wat de staatkundige verhoudingen betreft in het algemeen in het Statuut
kan ik zeggen dat het ons bekend is dat de regering van de Antillen een commissie
heeft gevormd om ideeën uit te werken over een modernisering, een herziening
van het Statuut. Het lijkt mij nu verstandig om dat van Nederlandse zijde
enige tijd te gunnen. Na de referenda van verleden jaar is er op zich helderheid
over de staatkundige toekomst in die zin dat de bevolking van de Antillen
heel duidelijk de wens heeft uitgesproken om de band met Nederland voort te
zetten. Dat is hun uitoefening van het zelfbeschikkingsrecht.
 
 De Antillen beraden zich nu over de wijze waarop de relatie in de toekomst
vorm gegeven moet worden en welke veranderingen zij in het Statuut wensen.
Natuurlijk is daarbij een belangrijke inbreng van Nederland te verwachten,
maar het lijkt mij in deze fase verstandig om de Antillen aan het woord te
laten. Aanvankelijk dacht men met een week of zes na de laatste referenda
met nadere ideeën daarover naar Nederland te kunnen komen, maar daar
blijkt evenwel meer tijd voor nodig te zijn. Het lijkt mij niet verstandig,
dat te overhaasten. Hiermee wil ik overigens niet zeggen dat Nederland op
dit punt volledig stil zal blijven zo lang er ter zake niets door de Antillen
gezegd wordt. Het is een kwestie van fasering en van iets de tijd geven. Ik
sluit dus helemaal niet uit dat Nederland in de lucht komt met bepaalde ideeën
over de hervorming van de statutaire relatie, maar het lijkt mij nu te vroeg
om daarop vooruit te lopen. Eerlijkheidshalve moet ik zeggen dat de ideeën
zich bij mij nog niet uitgekristalliseerd hebben. Ik neem kennis van de ideeën
die erover circuleren in de Antillen. Bij een volgende gelegenheid wil ik
daarover graag met de Kamer nader van gedachten wisselen. Afgezien van het
feit dat ik meen dat de Antillen aan zet zijn, lijkt mij dat nu dus prematuur.
 
 Een concrete bestuurlijke vraag die een aantal woordvoerders naar voren
hebben gebracht is: hoe zit het met het bestuur van St. Maarten en het hoger
toezicht daarop? Sinds vorig najaar is er op St. Maarten een nieuwe gezaghebber.
Er is de afspraak dat het hoger toezicht thans berust bij de regering van
de Nederlandse Antillen. Bovendien is er een stappenplan gemaakt, waarin gedetailleerd
is aangegeven wat er in de bestuurlijke gang van zaken op St. Maarten verbeterd
wordt. Aan dat stappenplan ontbreekt nog een precieze financiële invulling.
Er is door KabNA overigens een bedrag ter beschikking gesteld voor de invulling
op korte termijn van financiële knelpunten ten behoeve van versterking
van de huidige bestuurlijke capaciteit op St. Maarten.
 
 Later dit voorjaar zullen wij met de regering van de Nederlandse Antillen
spreken over de feitelijke vooruitgang die op St. Maarten geboekt wordt in
het licht van het hoger toezicht. Dat hoger toezicht heeft tot doel tijdelijk
te zijn en te leiden tot een situatie waarin St. Maarten het eigen bestuur
weer volledig op orde heeft. Men kan nu slechts speculeren over het antwoord
op de vraag of dat al in de tweede helft van dit jaar het geval zal zijn.
Wij moeten geregeld de vragen stellen die wij te stellen hebben: hoe staat
het met de uitvoering van het stappenplan en welke vooruitgang kan er verder
op korte termijn geboekt worden? Ik denk dus dat het nu voorbarig is om te
speculeren over de vraag wat er moet gebeuren, indien het hoger toezicht niet
op voorzienbare termijn tot een betere situatie aanleiding geeft. Wij zien
vooruitgang. Op zich geeft dat hoop. Maar wij allen weten dat er op St. Maarten
buitengewoon veel te verbeteren is. Dit zal dan ook nog wel enige tijd kosten.
 
 Verschillende sprekers hebben het vraagstuk aan de orde gesteld van de
financiële verhoudingen tussen de Antillen, Aruba en Nederland. In dit
verband zijn de schuldencommissie en het solidariteitsfonds genoemd. De schuldencommissie
zal op 10 maart met haar werkzaamheden beginnen. De Nederlandse leden daarvan
zijn benoemd. Ik ben er buitengewoon verheugd over dat minister van staat
Van Lennep de leiding van deze schuldencommissie heeft aanvaard, waarin de
drie ministers van financiën vertegenwoordigd zijn, de drie centrale
banken en uiteraard KabNA. De opdracht is allereerst om de precieze lange-termijnschuldenproblematiek
in kaart te brengen. Die is buitengewoon omvangrijk, zo zeg ik de heer Hoefnagels
na, zeker tegen de achtergrond van de bevolkingsomvang. Als deze schuldenproblematiek
niet beheersbaar gemaakt wordt, zal die als een molensteen om de nek van de
Antillen en Aruba hangen. Projecties van het IMF tonen aan hoe destabiliserend
die schuldenproblematiek, met name de jaarlijkse schuldendienst, zal werken
op de eilandeconomieën.
 
 Van Nederlandse zijde is er overigens geen extra geld toegezegd om die
schulden maar te schrappen. Wij willen allereerst dat die in kaart gebracht
worden en dat dit leidt tot een indringende dialoog over het financiële
beheer en over de wijze waarop jaarlijks de overheidsfinanciën beheerst
kunnen worden. Het gaat erom dat als gevolg van een gezond overheids-financieel
beleid de schulden geleidelijk onder controle komen. Ik sluit overigens niet
uit dat er gesproken moet worden over schuldherstructurering in die zin dat
termijnen worden aangegeven om de zaak beheersbaar te maken.
 
 De taak van de commissie is dus allereerst om de omvang van het probleem
goed op papier te zetten en om oplossingsrichtingen aan te geven, zo merk
ik op aan het adres van de heer Barendregt. Ik wil nu niet vooruitlopen op
die richtingen; eerst moet men de diagnose stellen en vervolgens komt pas
de therapie aan bod. In die volgorde zal de commissie ook werken.
 
 Deze commissie zal ook naar het solidariteitsfonds kijken. Dit is in feite
een nevenkwestie, omdat die niet wezenlijk is voor het totale schuldenprobleem.
Dit probleem bestrijkt overigens niet alleen de internationale schulden en
de schulden binnen koninkrijksverband, maar ook de overheidsschulden op de
eilanden zelf. Er zijn zeer grote achterstanden in de afdrachten aan de sociale
fondsen: honderden miljoenen guldens. Als dat soort problemen niet worden
opgelost, leidt dat ofwel tot de niet aanvaardbare situatie dat vele pensioengerechtigden
en uitkeringsgerechtigden te kort zouden komen, ofwel tot de situatie dat
de verplichtingen die hieruit voortvloeien, moeten drukken op lopende overheidsbegrotingen
die daar in het geheel niet in voorzien. Dat is een niet gering deel van het
probleem dat moet worden opgelost.
 
 Ten aanzien van het solidariteitsfonds is gevraagd wat ik, als bewindsman,
vind van voorstellen om bijvoorbeeld het Nederlandse aandeel fors te verhogen
en de aandelen van de Antillen en Aruba te verlagen. Ik heb kennis genomen
van gedachten in die richting, geformuleerd door premier Pourier. Ik heb daar
nog niet op gereageerd, omdat ik dat wil betrekken bij het totale financiële-herstructureringsprobleem.
Als van Nederlandse kant in de categorie "easy money", zo zeg ik de heer Hoefnagels
na, wordt gezegd: "Goed, wij verdubbelen wel even het Nederlandse aandeel
in het solidariteitsfonds, want dat verlicht de begrotingen van de Antillen
en Aruba", dan draagt men niet echt tot een lange-termijnoplossing bij. Bovendien
gaat zoiets altijd ten koste van andere dingen die men ook kan financieren,
zoals allerlei concrete projecten die dienen ter versterking van de bestuurlijke
kracht, de rechtshandhaving, het onderwijs en de economische ontwikkeling
op de eilanden. Van deze gedachte draag ik weliswaar sinds september kennis,
maar het is een gedachte die nog niet tot ander beleid aan onze kant heeft
geleid; wij zullen te dien aanzien de conclusies pas trekken in het kader
van het totale beeld van de lange-termijn-schulden-problematiek.
 
 Een belangrijk onderdeel van de samenwerkingsrelatie tussen Nederland,
de Nederlandse Antillen en Aruba is de technische bijstand; daar hebben een
aantal woordvoerders over gesproken. Er werd op de eerste plaats gevraagd
naar de feitelijke omvang ervan. Ik kan de Kamer, mijnheer de voorzitter,
een gedetailleerd overzicht verstrekken van die technische bijstand, naar
bestemming en naar sector. Ik zal u niet vermoeien met het voorlezen van allerlei
cijfers, maar deze op schrift verstrekken. Ik kan u zeggen dat het totaal
momenteel 151 personen beslaat, van wie overigens het merendeel in de financiële
sfeer werkzaam is, te weten 90 van de 151. De volgende categorie in dezen
betreft de verbetering van bestuur, namelijk overheidstechnische steun, met
21 personen. Daarop volgt onmiddellijk het onderwerp justitie.
 
 Naar verhouding laag in de technische bijstand scoren de onderwerpen onderwijs,
volkshuisvesting, ruimtelijke ordening en economie. Dat hangt met een aantal
dingen samen, gedeeltelijk met ons beleid en gedeeltelijk met het beleid van
de Antillen en Aruba, dan wel met absorptiecapaciteitsproblemen of bestuurlijke
problemen aan die zijde. Er zijn bijvoorbeeld over het onderwijsbeleid nogal
belangrijke meningsverschillen, met name binnen de Antillen zelf, en daardoor
blijven een aantal projectmogelijkheden helaas liggen. Dat verhindert mij
overigens niet om, zodra het nogal tijdrovende onderwerp kustwacht, goed is
geregeld, veel van de tijd aan met name dit onderwerp te gaan besteden, omdat
ik denk dat in het bijzonder het versterken van het basisonderwijs en het
beroepsonderwijs van buitengewoon groot belang is, niet alleen voor de economische
en bestuurlijke toekomst van de Antillen en Aruba, maar ook voor het beter
beheersbaar maken en waar het kan zelfs enigszins oplossen van ernstige sociale
en jeugdproblemen.
 
 De heer Hoefnagels heeft aandacht gevraagd voor wat hij misschien een
fictie zou willen noemen, te weten de tijdelijkheid van de technische bijstand.
Hij heeft verwezen naar mijn woorden en daarbij naar het algemene beleid van
KabNA, om technische bijstand tijdelijk te houden door steeds de nadruk erop
te leggen dat een technische bijstander als belangrijke taak heeft capaciteit
te helpen opleiden op de Antillen en Aruba, ertoe dienende zijn taken over
te nemen, structurele afhankelijkheden van Nederland te vermijden en de eigen
kracht van deze eilandsamenlevingen te vergroten.
 
 Ik denk dat het verstandig is die tijdelijkheid te blijven benadrukken,
omdat er anders te makkelijk een situatie ontstaat, waarbij Nederland permanent
bepaalde gaten moet vullen. Maar tegelijkertijd zeg ik de heer Hoefnagels
dat hij tot op bepaalde hoogte beslist gelijk heeft, dat het, gezien de geringe
omvang van de samenlevingen waar wij over spreken, ingewikkeld en moeilijk
is om voor ieder terrein dezelfde kwalitatieve expertise in dezelfde omvang
beschikbaar te hebben als waarin die in een grotere samenleving voorhanden
is. Daarom zijn er mijns inziens op bepaalde terreinen wel blijvende afhankelijkheden
en zijn die moeilijk te vermijden.
 
 Ik wil zijn woorden nog eens nader op mij laten inwerken en nadenken over
de verdere vormgeving van de technische bijstand. Het wordt trouwens ook geëvalueerd
en wij zijn bezig met een zekere stroomlijning van de regelingen ter zake,
omdat er nu een groot aantal verschillende vormen zijn. Ik wil hier graag
bij een volgende gelegenheid op terugkomen.
 
 
 
 
 
 De heer Hoefnagels (D66):
 
 Ik heb daaraan verbonden de wederkerigheid van het toelatingsbeleid en
het werkvergunningenbeleid, omdat je dan al een deel van het onderscheid door
de personele integratie opheft. Zou de minister daar nog even op aan kunnen
sluiten?
 
 
 
 
 
 Minister Voorhoeve:
 
 Wat u aan de orde stelde, lijkt mij inderdaad een belangrijk probleem.
Een van de vraagstukken waarmee wordt geworsteld, is dat het soms voor Nederlanders
die daar buiten het kader van de technische bijstand werkzaam willen zijn,
buitengewoon moeilijk kan zijn om vergunningen te krijgen. Met name vanuit
de bedrijvensfeer wordt daar soms over geklaagd. Ik geloof dat er op dat punt geleidelijk van een kentering sprake zal zijn, hoewel dit formeel
nog niet het geval is. Ik stel vast dat met name Aruba door een gespannen
arbeidsmarkt, met grote tekorten aan bepaalde categorieën, zeer geïnteresseerd
is in het recruteren van Arubanen, Antillianen en Nederlanders, veel meer
dan in het recruteren van werkkrachten uit lage-lonenlanden en uit het overige
Caribisch of Latijnsamerikaans gebied. Hun ervaringen met die, naar het schijnt,
zeer goedkope arbeidskrachten zijn toch zo, dat zij hebben geconcludeerd dat
het belangrijk is in de samenleving die zij willen opbouwen, meer Arubanen,
Antillianen en Nederlanders te recruteren voor de openstaande plaatsen op
de arbeidsmarkt.
 
 Aruba is voornemens op dat punt een tamelijk groot offensief te gaan openen,
ook in Nederland veel arbeidskrachten te werven en veel Arubanen ertoe te
bewegen terug te keren naar Aruba en te profiteren van de positieve ontwikkeling
in de economie. Aruba kent inmiddels een hoog inkomen per hoofd, namelijk
meer dan 15.000 dollar per persoon per jaar. Het bevindt zich daarmee in feite
in de categorie van de ontwikkelde landen en beslist niet in de categorie
van de midden-inkomenslanden, om maar helemaal niet te spreken van de categorie
van de ontwikkelingslanden. Het kent eerder een overspannen economie dan een
te lage groei; daarbij zijn er wel inflatieproblemen. Maar in het kader van
het wat strakkere financiële beleid wordt er ook vooruitgang gemaakt
om die onder controle te brengen. Daarmee heb ik de vraag van de heer Hoefnagels
over de wederkerigheid van het toelatingsbeleid nog niet helemaal beantwoord.
Ik wil daar nader naar kijken, mede omdat ik slechts een gedeeltelijk antwoord
geef dat betrekking heeft op Aruba.
 
 Ik stel overigens wel vast – ik kom daarmee op een punt dat de heer
Barendregt aan de orde stelde – dat de samenwerking tussen Aruba en
de Nederlandse Antillen in de afgelopen tijd veel intensiever wordt en dat
vooral ook de connecties tussen de arbeidsmarkten veel beter worden. Er is
geregeld ministerieel overleg maar – en ik kom nog even terug op het
vorige punt over de staatkundige verhoudingen – er is geen ontwikkeling
te bespeuren in de richting van unificatie, waarbij de Antillen en Aruba weer
één worden, zoals de heer Barendregt heeft bepleit. Ik geloof
dat wij dat nu vanuit onze positie in Den Haag ook niet als beleidsrecept
op tafel moeten leggen. Wij moeten, zoals ik eerder zei, even wachten hoe
de discussie over de staatkundige verhoudingen zich daar ontwikkelt. Ik geloof
dat men op dit punt weinig kan forceren. Dat wekt alleen maar tegenstand.
De verbeterde samenwerking tussen de Antillen en Aruba moet een kans krijgen
om zich verder te ontwikkelen. Ik heb daar zeker vertrouwen in, want er is
buitengewoon veel wat deze landen feitelijk en historisch bindt en het is
ook in ieders eigen belang om die nauwe samenwerking te zoeken.
 
 Over de samenwerkingsrelatie en vooral ook over de sociaal-economische
hulpverlening en de bestuurlijke hulpverlening aan de Antillen en Aruba wil
ik het volgende zeggen. Wij moeten deze relatie niet zien als vergelijkbaar
met de ontwikkelingssamenwerking van Nederland. Het gaat om landen met een
veel hoger inkomen per hoofd van de bevolking dan de arme landen die centraal
staan in de Nederlandse ontwikkelingssamenwerking. Een aantal sprekers heeft
terecht opgemerkt, dat de hoeveelheid geld die Nederland beschikbaar heeft
voor de begroting ten behoeve van de Nederlandse Antillen en Aruba, in vergelijking
met de zorg voor allerlei andere onderdelen van overheidsbeleid, groot is.
Jaarlijks is dat zo'n 300 mln. en dat komt neer op een bijdrage van ongeveer ƒ
1000 per hoofd van de bevolking per jaar in de Antillen en Aruba. Ik zou willen
zeggen: aan geld is er geen gebrek. Dat blijkt ook in het feitelijke bestedingspatroon.
De flessehals zit niet in de begroting. Daarom is het ook niet zinvol, bij
problemen te zeggen dat er dus meer Nederlands geld tegenaan moet worden gezet.
Daar liggen de problemen niet. De problemen zitten in het ontwerpen, besturen,
begeleiden van goede projecten; het maken van goede keuzes; het stellen van
de juiste prioriteiten; het oplossen van allerlei knelpunten die van belang
zijn voor de kwalitatieve ontwikkeling in de Antillen en Aruba. Daarover is
een intensieve beleidsdialoog in koninkrijkskader nuttig.
 
 Misschien wekt het aan Arubaanse en Antilliaanse kant wel eens irritaties
dat wij die beleidsdialoog ook zo zoeken en dat het tijdstip voorbij is waarin
Nederland zei: wijs ons een aantal interessante wegen, bruggen, scholen en
ziekenhuizen aan en wij zullen het financieren. Wij zijn nu gekomen in een
tijd waarin wij proberen om de maatschappelijke zelfstandigheid, de kracht,
het bestuursvermogen, de rechtshandhaving, het onderwijs en aanverwante onderwerpen
te helpen versterken. Dat is vaak ploeteren omdat dit minder gemakkelijk is
dan infrastructurele projecten. Dat komt gewoon uit de aard van de onderwerpen
voort.
 
 Ik geloof dat de beleidsprioriteiten van de regeringen in Oranjestad en
in Willemstad zo duidelijk hierop aansluiten, anders gezegd, dat wij met de
KabNA-beleidsprioriteiten ook zo duidelijk aansluiten op wat de regering daar
zelf als de belangrijkste problemen hebben geformuleerd in het regeringsbeleid,
dat het mogelijk moet zijn om op deze terreinen veel vooruitgang te maken.
Zij stellen de volgende punten aan de orde: verbetering van bestuur, verbetering
van de rechtshandhaving, verbetering van het onderwijs, het oplossen van de
sociale problematiek. Wij merken tot onze vreugde dat de puur economische
sector tamelijk goed uit zichzelf draaiend wordt gehouden. Er wordt fors geïnvesteerd.
Dat spreekt ook voor zichzelf, want het zijn ook buitengewoon aantrekkelijke
eilanden. Aruba en de Nederlandse Antillen bieden een overheidszorg en een
infrastructuur die lang niet in alle andere delen van het Caribisch gebied
te vinden zijn. Zij trekken dan ook veel particulier kapitaal aan, niet alleen
uit Nederland maar ook uit de rest van de wereld. Een deel van dat kapitaal
levert overigens wel eens problemen op omdat het soms meer met de onder- dan
met de bovenwereld te maken heeft. Op dat onderwerp wilde ik straks nog nader
ingaan.
 
 
 
 
 
 Mevrouw Ermen (PvdA):
 
 Voordat u daaraan begint, wil ik nog even terug naar het andere onderdeel,
te weten de technische bijstand, de correcties op de arbeidsmarkt: de uitwisseling
tussen de eilanden en de mogelijkheden in Nederland waarop ook de heer Hoefnagels
is ingegaan, en de continue samenwerkingsrelatie waarvoor u in hoofdzaak de
menselijke maat invult: het bevorderen van beter bestuur en de justitiële
samenwerking. Ik proef er toch wat tegenstrijdigs uit. In mijn
bijdrage heb ik gezegd dat de schaal van de eilanden en de mogelijkheden om,
menselijk gezien, aan complexe situaties – ook op de Antillen is, net
als in de hele maatschappij, de samenleving heel wat complexer geworden dan
vroeger – het hoofd te bieden, dusdanig zijn, dat een continue samenwerking
met Nederland op het vlak van besturen, zowel financieel als justitieel enzovoorts,
nodig zal zijn. Dat moeten wij inmiddels maar eens onder ogen zien. Nu hoor
ik u in eerste instantie zeggen dat we de technische bijstand op drie jaar
moeten houden maar daarmee verzandt de discussie in een technisch verhaal,
terwijl u vervolgens een voor mij acceptabel beleidsverhaal houdt over hoe
die samenwerking moet zijn. We moeten toch eens ophouden met onszelf voor
de gek te houden en te denken dat wij technische bijstand kunnen leveren voor
drie jaar. Op sommige onderdelen zal het misschien best nuttig zijn om een
techneut iets te leren. Overigens moet zo'n man meestal na zes jaar weer terug
komen omdat alles dan weer veranderd is, zoals de ervaring leert. Maar ik
meen dat wij naar een volslagen andere samenwerkingsrelatie toe moeten. De
uitspraak dat wij als Koninkrijk bij elkaar blijven, heeft een aantal gevolgen
voor de inzet van mensen over en weer, om de mogelijkheden die de eilanden
vanwege hun kleinschaligheid niet hebben in bestuurlijke, justitiële
en financiële zin, op een fatsoenlijke manier uit te wisselen. Het gaat
niet aan, om net te doen alsof dat nog mogelijk is op de manier waarop in
de oude situatie technische bijstand werd verleend. Dat is over en dat realiseert
men zich daar al jaren. Zo goed ken ik de mensen wel. Het is alleen moeilijk
om dat te accepteren. Maar wij moeten afleren om het daar maar even te gaan
uitleggen, want ons bestuur moet ook op hun schaal gebeuren.
 
 
 
 
 
 Minister Voorhoeve:
 
 Ik heb begrip voor uw opmerkingen die ook aansluiten op datgene wat de
heer Hoefnagels heeft gezegd. In antwoord op zijn vragen heb ik gezegd dat
ik mij er nog eens graag nader op wil beraden. Ik heb daarbij wel naar voren
gebracht dat het uitgangspunt van de tijdelijkheid goed is. Natuurlijk is
er een aantal posities en sectoren waarin een snelle roulatie van personen
en het snel opleiden van eigen kader minder mogelijk is en er dus over meer
structurele bijstand moet worden gesproken. Ik laat mij er nu nog niet over
uit, hoe wij dat vorm moeten geven, mede omdat wij bezig zijn met de evaluatie
van die technische bijstand. Ik kom er bij een andere gelegenheid nog graag
op terug.
 
 Ik sprak, mijnheer de voorzitter, over het belang van het versterken van
de maatschappelijke ontwikkeling en het eigen probleemoplossend vermogen op
de Antillen en Aruba. Verschillende sprekers hebben gewezen op de ernstige
jongerenproblematiek, die zowel economische als, nog veel ernstiger, sociale,
juridische en criminele aspecten heeft. Er is de task force voor het aanpakken
van de Antilliaanse jongerenproblematiek. Er is gevraagd naar de vooruitgang
op dat terrein, of er niet te veel projecten blijven liggen en er wel voldoende
praktische stappen worden gezet.
 
 Wij constateren, dat de werkzaamheden van die task force in zekere zin
lijden onder bestuurlijke onduidelijkheid. Het is niet altijd duidelijk, waar
precies de verantwoordelijkheden liggen, in de particuliere of in de overheidssfeer.
Er is een aantal goede projecten aangemeld. Van Nederlandse kant is er zeker
bereidheid, dat soort projecten te helpen financieren, daaraan bijdragen te
leveren, zowel wat technische steun als andere middelen betreft. Er ligt een
nieuw beleidsplan van de task force op tafel. Wij staan daar positief tegenover.
Wij zullen echter vanuit die grondhouding hele nauwkeurige afspraken moeten
maken over de feitelijke uitvoering, de voortgang van een en ander en de evaluatie
van hetgeen wordt bereikt. Men kan de ingewikkelde jongerenproblematiek niet
oplossen door analyses en vergaderingen. Er moeten heel concrete projecten
worden uitgevoerd op het terrein van onderwijs, wijkverbetering, beroepsonderwijs,
criminaliteitsbestrijding, enzovoorts.
 
 
 
 
 
 Mevrouw Ermen (PvdA):
 
 Hoor ik de minister serieus zeggen dat men bestuurlijke problemen heeft
en daarom de moeilijke jongerenproblemen niet kan oplossen? Dat is toch niet
serieus? Ik ken dat allemaal wel! Ik ben wethouder geweest, dus ik kan mij
daarbij een heleboel voorstellen. Het is natuurlijk volslagen onzin, want
ondertussen gaat de problematiek van de jongeren door. Het oplossen van die
problematiek zal Nederland en de Antillen zelf – met name Curaçao –
ongelooflijk veel menselijk kapitaal kosten. De minister zou mij een genoegen
doen als hij daarop wat druk wilde uitoefenen. Ik heb overigens gevraagd,
of Curaçao werkelijk mensen inzet om er serieus iets aan te doen. Ik
zou het een grof schandaal vinden als er niets gebeurt. Maart 1993 heb ik
een vrouwelijke gedeputeerde aldaar gevraagd, wat eraan werd gedaan. Het is
nu maart 1995 en dan hoor ik dat men bestuurlijke onenigheid heeft over de
vraag, wie het moet doen.
 
 
 
 
 
 Minister Voorhoeve:
 
 Ja, dat soort vraagstukken spelen een rol. Het is lastig om dat van onze
kant te doorbreken. Ik zal graag voldoen aan het verzoek van mevrouw Ermen
enige aandrang uit te oefenen. De prioriteitsstelling, de indiening van projecten,
de keuzen en de bestuurlijke afwikkeling zijn echter op de eerste plaats een
verantwoordelijkheid van de Antillen zelf. Nederland kan helpen knelpunten
op te lossen. Wij kunnen vanuit onze visie op de problemen met raad en daad
terzijde staan. Wij kunnen echter zo'n problematiek niet even overnemen om
vervolgens te trachten het zelf op te lossen. Zo liggen de verhoudingen niet.
 
 Mij is gevraagd in het algemeen mijn gedachten te geven over de basis
van hulp en bijstand. Zoals ik reeds zei, moeten wij dit niet zien in het
kader van een ontwikkelingsrelatie. Het gaat om hoger ontwikkelde maatschappijen,
waarbinnen overigens hele ernstige sociale problemen zijn die soms te vergelijken
zijn met problemen die je aantreft in slechte wijken van grote steden in ontwikkelingslanden.
De beschikbaarheid van geld is geen knelpunt, ook niet op de Antillen en Aruba
zelf. Er is gewezen op het buitengewoon vriendelijke belastingregime en het
feit dat bronnen voor overheidsrevenuen lang niet allemaal adequaat worden
afgetapt. Als men dat zou doen – daarbij zijn wij betrokken via de technische
steun om de hele belastingsector te helpen versterken en de eigen opbrengsten
 te helpen vergroten – zou daarmee ook de zelfstandigheid
van deze maatschappijen toenemen, omdat zij van hun eigen begroting veel méér
zelf zouden kunnen financieren. In dit kader maak ik graag melding van het
succesvolle overleg dat staatssecretaris Vermeend heeft gevoerd met de ministers
van Financiën. Daarin is onder andere afgesproken dat er een einde komt
aan de huidige penshonadoregeling. Die bestond erin dat mensen van 35 jaar
of jonger zich met grote kapitalen aldaar konden vestigen en konden volstaan
met het betalen van 5% belasting. Dat is iets dat internationaal niet aanvaardbaar
is. Dat is ook vanuit Nederland niet aanvaardbaar. Het laat ook belangrijke
revenuen liggen. De Antillen en Aruba kunnen er zelf van profiteren als de
belastingdruk daar tot min of meer normale hoogte wordt opgevoerd. Het is
begrijpelijk dat er gestreefd wordt naar een aantrekkelijk belastingregime
om het investeringsklimaat positief te houden. Dat is goed voor de sociaal-economische
ontwikkeling, maar dat alles binnen grenzen van wat verantwoord is.
 
 In die economische ontwikkeling moet natuurlijk veel aandacht worden besteed
aan de bijzondere ecologie van de Antillen en Aruba. Daarop is door een aantal
sprekers gewezen. Ik denk in het bijzonder aan de maritieme ecologie die niet
alleen een waarde in zichzelf vertegenwoordigt maar die ook buitengewoon belangrijk
is voor de toeristische ontwikkeling. Nederland doet er dan ook goed aan bij
te dragen aan een versterking van het milieubeleid op de Antillen en Aruba,
omdat een van de bedreigingen van deze eilanden de relatief verwaarloosde
milieuzorg uit het verleden is. Een van de potenties van deze eilanden is
immers juist het ontwikkelen van onder andere het ecologisch toerisme en vooral
met betrekking tot de maritieme natuur.
 
 
 
 
 
 De heer Hoefnagels (D66):
 
 Kan de minister het met mij eens zijn dat Nederland voor een belangrijk
deel dingen moet laten? Ik denk bijvoorbeeld aan bijdragen aan de bouw van
hotels en alles wat daarbij hoort. Dat hebben zij namelijk in economisch opzicht
daar niet meer nodig. Alle eilanden zijn òf over het keerpunt heen
òf staan er vlak voor. Ook gewoon iets laten, dat is vaak aan de orde
bij het milieu.
 
 
 
 
 
 Minister Voorhoeve:
 
 Dat ben ik met de heer Hoefnagels eens. Wij moeten aan de projecten die
wij stimuleren c.q. bevorderen steeds een eigen milieutoets verbinden en nagaan,
of wij werkelijk de situatie aldaar helpen verbeteren, mooier en fraaier maken.
Wij moeten niet ouderwets alleen in termen van economische groei denken, want
dat gaat redelijk goed op de eilanden. Wij kunnen onze zorg besteden aan de
dingen die niet vanzelf gaan en niet redelijk goed verlopen.
 
 Mijnheer de voorzitter! Dan zou ik nu nader willen stilstaan bij het vraagstuk
van de kustwacht. Verschillende sprekers hebben daarop gewezen. Een korte
voorgeschiedenis. In 1988 heeft Aruba aan Nederland gevraagd, of de Nederlandse
marine niet een handje zou kunnen helpen bij het beschermen van Aruba en de
Nederlandse Antillen tegen de druk van met name de narcoticacriminaliteit
op zee. Zoiets hoort traditioneel niet bij de taken van een zeemacht. Het
heeft in Nederland enig nadenken gekost voordat wij zover waren, omdat het
over verschillende onderwerpen van overheidszorg gaat. Hier betreft het in
feite rechtshandhaving. Omdat Nederland daar ruim aanwezig is met defensiemiddelen
en het voor de hand ligt die ook te benutten voor de bestrijding van de drugscriminaliteit
op zee, zijn wij zover gekomen dat wij die omslag hebben gemaakt. Nederland
heeft zich bereid verklaard aan deze verzoeken tegemoet te komen.
 
 Dat heeft ertoe geleid dat de werkgroep kustwacht, die in koninkrijkskader
is ingesteld, in goed overleg tussen Aruba, de Nederlandse Antillen en Nederland
is gekomen tot een model voor een kustwachtorganisatie inclusief een rijkswet
waarop de kustwacht zou worden gebaseerd. De rijksministerraad heeft het rapport
van de werkgroep kustwacht in januari met instemming begroet en de verwachting
uitgesproken dat het zou worden gevolgd door concrete voorstellen voor zo'n
kustwachtorganisatie en een concrete juridische basis. Die is er, want in
onderhandelingen tussen de drie partners in Willemstad op 17 december en 13
februari jongstleden is er een volledig akkoord gesloten waar alle drie de
regeringen volledig achter staan. Dat akkoord behelst het starten met een
kustwacht in oprichting op basis van een algemene maatregel van rijksbestuur.
Die kustwacht krijgt tot taak het bestrijden van de illegale handel op zee,
het helpen controleren van milieuregels zoals het tegengaan van illegale olielozingen,
reddingsacties en het bestrijden van illegale visserij door buitenlandse mogendheden
die daar zonder toestemming de wateren leegvissen. Dat akkoord behelst een
gedetailleerde tekst van zo'n algemene maatregel van rijksbestuur, de begroting
plus alle operationele middelen en de personele opbouw van zo'n kustwachtorganisatie.
 
 Er is mij gevraagd naar de financiering daarvan. Heel in het kort kan
ik zeggen dat voor die kustwachtorganisatie investeringen nodig zijn van 60
mln. verdeeld over een drietal jaren. De jaarlijkse exploitatiekosten zijn
tegen de 40 mln. Over de financiering is afgesproken dat van de extra kosten
van de kustwachtorganisatie, dus na aftrek van wat Defensie al bijdraagt,
een verdeling eenderde-tweederde plaatsvindt: eenderde Antillen en Aruba,
tweederde Nederland. Onderling hebben de Antillen en Aruba ook de verdeling
eenderde-tweederde toegepast. Dat betekent dat het kabinet voor de opgave
staat om extra geld te vinden voor de Nederlandse bijdrage aan de kustwachtorganisatie.
Daar is in goed overleg binnen het kabinet een oplossing voor gevonden, waarover
overigens nog formeel moet worden gesproken. Ik acht het echter heel wel haalbaar
om die extra financiële bijdrage van Nederland op redelijk korte termijn
op tafel te krijgen.
 
 Alles was dus gereed voor een vergadering van de rijksministerraad om
tot oprichting van de kustwacht te komen, daarmee te gaan draaien en dat te
doen waar Aruba en de Nederlandse Antillen ons nadrukkelijk om hebben gevraagd.
Het gaat hierbij om de bescherming van deze samenlevingen tegen de enorme
druk vanuit het Latijnsamerikaanse continent. Wij spreken dan niet over kleinigheden.
Om u een voorbeeld te geven: de internationale narcoticasyndicaten bouwen
zelfs onderzeeërs die volgeladen met cocaïne richting Caribisch
gebied worden gezonden. Men heeft dan ook forse middelen nodig om hiertegen
op te treden. Men kan die taak niet alleen met enkele politieboten aan, mede
omdat het om een vorm van internationale criminaliteit gaat. Daarbij worden
vaak zware geweldsmiddelen ingezet door degenen die menen op
deze illegale wijze enorme kapitalen te moeten verdienen. Het is dan ook essentieel
dat er een hechte samenwerking ontstaat tussen de koninkrijksdelen en dat
er een beroep wordt gedaan op de veiligheid van het Koninkrijk en dus ook
de verdediging van deze eilanden. Vandaar ook de sterke betrokkenheid van
Defensie.
 
 Aruba is nog steeds van mening dat de kustwacht er snel moet komen. Het
staat nog steeds volledig achter het akkoord dat is gesloten. De regering
van de Nederlandse Antillen heeft dezelfde mening, maar er is in Willemstad
een impasse ontstaan door een uitspraak van de Staten. Die uitspraak, die
is gedaan voor de officiële behandeling van enige wettelijke maatregel,
heeft tot strekking dat over het akkoord dat is gesloten op 13 februari moet
worden heronderhandeld tussen de Antillen en Nederland. In de motie van de
Staten is een aantal eisen geformuleerd, waarvan de staatkundig meest betekenende
is dat de positie van de rijksministerraad moet worden ingenomen door een
college van de drie ministers-presidenten. Ik licht dit even toe. In het onderdeel
"maritieme rechtshandhaving" van het akkoord van december en februari is afgesproken
dat, gezien ook de eigen verantwoordelijkheid van Aruba en de Nederlandse
Antillen voor de rechtshandhaving inclusief de maritieme rechtshandhaving,
de drie ministers van Justitie het beleid formuleren. Aanzetten daartoe worden
voorgesteld door de procureurs-generaal van de Antillen en Aruba in vergadering
met de voorzitter van het college van procureurs-generaal in Nederland. Indien
de drie ministers van Justitie niet tot een gezamenlijke aanpak kunnen komen,
bijvoorbeeld omdat er belangrijke aspecten aan vastzitten die met internationale
verdragen of defensie te maken hebben, wordt de zaak in de rijksministerraad
besproken. Dat past in de staatkundige structuur. Welnu, die laatste fase
willen de Staten vervangen: schrap "rijksministerraad" en vul in "de drie
ministers-presidenten". Dat voorstel lijkt mij niet verstandig en ook niet
inpasbaar in de statutaire relatie. Immers, dan wordt er geen aandacht aan
besteed dat er juist op het terrein van de internationale drugsproblematiek
belangrijke internationale verdragen zijn. De waarborging van de handhaving
van internationale verdragen is een koninkrijksaangelegenheid. Verdediging
en defensie zijn koninkrijksaangelegenheden. Het waarborgen van de essentiële
kenmerken van onze democratie en de rechtsorde is een koninkrijksaangelegenheid.
Hoe men het ook wendt of keert, het is iets wat men gezamenlijk moet oplossen
en wat niet alleen maar kan worden gebaseerd op het wat vrijblijvende artikel
38 van de samenwerkingsrelatie. Er is een aspect waarin artikel 3 een grote
rol speelt.
 
 Waarom leidt dit nu tot de bestuurlijk uiterst merkwaardige situatie die
in Willemstad is ontstaan? Een regering sluit een akkoord met Nederland, maar
nog voordat die regering een stuk heeft ingediend ter parlementaire goedkeuring
komt het parlement bijeen en zegt: dit kan niet, wij sturen onze regering
terug naar de onderhandelingstafel. Ik meen dat dit te wijten is aan een groot
misverstand over het begrip "autonomie". Het gevoelen in de Staten is dat
zo'n kustwacht de autonomie van de Antillen aantast. Ik bestrijd dat. Noch
formeel, noch materieel is er sprake van een wijziging van de essentiële
verhoudingen in het Koninkrijk. Juist voor de beleving en uitwerking van autonomie
in de ware zin van het woord, het vermogen tot zelfbesturing en de eigen kracht,
is het van groot belang dat zo'n kustwachtorganisatie er komt. Want de grootste
bedreiging is die van de internationale criminaliteit. Deze sector is in de
wereldeconomie inmiddels tot gigantische proporties gegroeid. Zij ziet in
het Caribisch gebied een aantal eilanden liggen die alles te bieden hebben
wat een moderne overheid kan bieden aan faciliteiten voor het illegale bedrijfsleven.
Er is een buitengewoon lage belastingdruk. Op grove wijze kan misbruik worden
gemaakt van het aantrekkelijke klimaat, ook in sociaal-economische, financiële
en bestuurlijke zin, op de Antillen en Aruba. Juist ter versterking van deze
samenlevingen, van hun eigen kracht, van hun zelfstandigheid, van hun autonomie
in de ware betekenis van het woord, is het essentieel dat er zo'n kustwachtorganisatie
komt.
 
 Hoe te komen uit het dilemma dat is ontstaan door deze mijns inziens niet
gerechtvaardigde motie van de Staten? Ik kan natuurlijk formeel redenerend
zeggen dat ik geen probleem heb. Nederland heeft een akkoord met de regering
van de Antillen en Aruba. Voor zover er een probleem is, bestaat het tussen
de regering van de Antillen en de Staten. Daar zal het moeten worden opgelost.
Met die formele constatering kom ik er echter niet. Ons is gevraagd, te helpen
bij de oplossing van een zeer groot materieel probleem. Ik wil graag in overleg
helpen zoeken naar een oplossing om uit de impasse te komen. Die oplossing
kan niet worden gevonden door dingen te gaan afspreken die echt haaks staan
op de koninkrijksrelatie.
 
 
 
 
 
 De heer Hoefnagels (D66):
 
 Kan de regering van de Nederlandse Antillen de motie op statutaire gronden
naast zich neerleggen?
 
 
 
 
 
 Minister Voorhoeve:
 
 Dat zou zij kunnen doen, maar het is haar afweging of zij het moet doen
en, zo ja, op welk moment en op welke wijze. Zij heeft de politieke verantwoordelijkheid
en moet de politieke consequenties inschatten. Daar wil ik niet in treden.
Hoewel er formeel voor mij geen probleem bestaat, ben ik ten volle bereid
om het materiële probleem door goed overleg en toelichting te helpen
oplossen, maar dan wel onder de voorwaarde dat er geen principiële fouten
worden gemaakt op het punt van de statutaire relatie en onder de voorwaarde
dat er een werkbare, efficiënte, doelmatige kustwachtorganisatie komt,
die de taken gaat uitvoeren waarvoor zij er moet komen, namelijk het helpen
beschermen van deze samenlevingen.
 
 
 
 
 
 De heer Hoefnagels (D66):
 
 Kan de Antilliaanse regering op deze manier uit het interne debat raken,
terwijl het gaat om een koninkrijksaangelegenheid? De minister is wel in het
probleem betrokken, omdat de Antilliaanse regering verantwoording verschuldigd
is aan minister Voorhoeve, als minister van de koninkrijksregering. Omdat
er heel andere grootheden een rol spelen, kan men uit de interne discussie
geraken. Een statenbrede motie kan binnenslands een aardig belangrijk politieke
evenement zijn, maar zij heeft in de koninkrijksdiscussie een andere waarde.
Wij moeten uit het navelstaren van de kleine eilanden komen.
 
 
 
 
 
 Minister Voorhoeve:
 
 Mijnheer de voorzitter! In de dingen die ik over dit onderwerp zeg, moet
ik bijdragen aan het vinden van een oplossing. Ik moet voorkomen dat over
deze zaak een soort prestigeslag tussen Den Haag en Willemstad gaat ontstaan.
Dat zou een feitelijke oplossing van het materiële probleem alleen maar
bemoeilijken. Ik ben bereid tot nader overleg. Er is mij gevraagd wat de regering-Pourier
met de motie gaat doen. Het antwoord daarop kan ik de Kamer nog niet geven.
Ik heb uitgebreid contact met premier Pourier gehad over de moeilijke situatie
die nu is ontstaan en over de manier waarop men eruit kan komen. Er zijn wat
ideeën met een voorlopig karakter uitgewisseld.
 
 Ik denk dat wij bij alle aandacht die wij voor het oplossen van dit probleem
hebben, niet moeten vergeten dat wij met volle aandacht tegemoet moeten komen
aan de wens van Aruba om zeer spoedig met een kustwachtorganisatie te gaan
draaien. Aruba wil niet langer wachten. Men vaart in dezen een zeer consistente
koers. Er zijn mogelijkheden om aan deze vraag te voldoen. Te denken valt
aan een groeimodel, waarin de kustwacht op een beperkte basis begint. Terwijl
de discussies doorgaan en hopelijk tot goede conclusies leiden, kan de kustwacht
groter worden en een bredere taak krijgen, zodat uiteindelijk een organisatie
ontstaat die ten volle doet wat de bevolking van de Antillen en Aruba graag
wil. Ik stel vast dat ik nergens in de debatten over dit onderwerp geluiden
ben tegengekomen dat zo'n kustwacht er principieel niet moet komen. Dat markeert
dit debat. Wij hebben het over een zeer belangrijk onderwerp. Er is materiële
overeenstemming over de dringende aard van deze taak. Plotseling vindt een
discussie plaats op het gebied van, als ik het zo mag zeggen, juridische haarkloverij
over het invullen van het begrip "autonomie". Terwijl de echte bedreiging
van de autonomie dagelijks steeds grotere vormen aanneemt.
 
 Mijnheer de voorzitter! Ik zie dat u naar de klok kijkt. Ik had u beloofd
mijn antwoord zo mogelijk in drie kwartier te geven. Ik heb mij helaas niet
aan die belofte gehouden.
 
 
 
 
 De voorzitter:
 
 Voor de tweede termijn stel ik als richtlijn voor een spreektijd die de
helft bedraagt van die in eerste termijn.
 
 
 
 
 
 Mevrouw Grol-Overling (CDA):
 
 Mijnheer de voorzitter! Een minister met een tribune vol medewerkers krijgt
een kwartier om zijn antwoord voor te bereiden, terwijl de grootste oppositiepartij
direct naar het spreekgestoelte moet.
 
 Ik dank de minister voor zijn heldere antwoorden. Ik zal er zo goed mogelijk
op proberen te reageren. De minister heeft uitgelegd dat de Antillen aan zet
zijn bij de modernisering van het Statuut. Ik ben het daar helemaal mee eens,
maar ik vraag de minister wel of de datum van 1 januari 1996 nog in beeld
is.
 
 De minister vindt het een goed idee om de financiële saneringsplannen
voor de lange termijn te betrekken bij de problematiek van het solidariteitsfonds.
Ik ben het daar zeer mee eens. Alles hangt met alles samen. Het is niet handig
om zaken los van elkaar op te lossen. Het is goed om in het kader van het
Statuut de hele financiële situatie nog eens tegen het licht te houden
en in samenhang voor oplossingen te zorgen.
 
 Er is een overzicht gegeven van de 151 personen die in allerlei sferen
werkzaam zijn. Mijn vraag was niet zozeer om hoeveel mensen het gaat. Zij
was veeleer gericht op de betaling van een en ander. Als er mensen van Financiën
gaan meedoen, komen zij dan via de KabNA-begroting in beeld of zijn er ook
ministeries die uitgaven doen voor de Antillen die bovenop de 300 mln. van
deze begroting komen? Kan de minister hier nog eens dieper op ingaan en daarbij
tevens aandacht besteden aan Europa?
 
 De minister heeft terecht opgemerkt dat de ontwikkelingshulp tijdelijk
wordt verleend. Het gaat er dan vervolgens om wat "tijdelijk" inhoudt. Ik
zou graag zien dat ook de term "meerjarig" werd gebruikt. Hulp die gedurende
een al te korte periode wordt verleend, heeft vaak minder impact. Het is van
belang dat hulpverleners wat langer ter plaatse zijn en daardoor meer begrip
krijgen voor de volksaard met alle gebruiken en ook "misbruiken" die daarbij
horen.
 
 Het inkomen per hoofd van de bevolking op Aruba bedraagt ongeveer 15.000
dollar per jaar. De minister heeft niet gereageerd op de suggestie van de
heer Eman om de ontwikkelingsgelden te verlagen. Misschien kan hij daar straks
nog even op terugkomen. Ik denk dat daar op zichzelf goede redenen voor aan
te geven zijn.
 
 Ik ben het eens met de minister dat er sprake is van een andere samenwerkingsrelatie
dan met ontwikkelingslanden. Er zijn echter ook overeenkomsten. Wij geven
hulp aan de eilanden omdat wij met het plaatselijk bestuur van mening zijn
dat er het een en ander te verbeteren is. Dat is een van de moderne invalshoeken
van ontwikkelingssamenwerking. Er is nood en er is een vraag om hulp. Wij
hebben de deskundigheid en de financiële middelen om te helpen. In die
zin is er een overeenkomst met de samenwerkingsrelatie met ontwikkelingslanden.
 
 Voorzitter! Op welke wijze moet de hulp verleend worden? Vroeger werden
er infrastructurele projecten opgezet en dat was een relatief eenvoudige werkwijze.
Nu ligt de problematiek veel gevoeliger omdat de hulp betrekking heeft op
zaken die de betrokkenen direct raakt. De definitie van een "kwalitatief goed
bestuur" zit vol met normen, waarden en beoordelingen. Hiermee komen wij in
aanraking met de andere cultuur en dat maakt de zaak ingewikkeld. Ondanks
de Nederlandse opleiding en het feit dat de mensen Nederlands spreken, heeft
men toch vrij veel Zuidamerikaans bloed. Bestuurskundig heeft men vaak andere
opvattingen dan wij. Overigens waren de resultaten van de infrastructurele
projecten ook niet altijd even goed. In havens konden de schepen soms niet
keren, in ziekenhuizen waren de deuren te smal voor een brancard en in het
slachthuis werd nooit geslacht. Hulp is moeilijk en dat geldt zeker voor dit
soort hulp. Een goed resultaat is alleen maar mogelijk als de hulp niet wordt
opgelegd maar gevraagd. Ik vind het fijn, van de minister te horen dat er
bepaalde zaken worden aangepakt omdat men erom vraagt. Dat spoort met onze
opvattingen over echte ontwikkelingshulp.
 
 Ik heb in eerste termijn gezegd dat de bronnen voor belastingheffing in
onvoldoende mate worden aangeboord. De minister heeft in reactie daarop
gezegd dat staatssecretaris Vermeend ter plaatse succesvol overleg heeft gevoerd.
Uit de kranten heb ik begrepen dat de heer Vermeend vooral voor de Nederlandse
invalshoek heeft gekozen. Nederlanders betalen hier eerst minder belasting
omdat zij hun pensioenpremie in mindering kunnen brengen en naderhand nemen
zij hun pensioen mee naar bijvoorbeeld de Antillen. Dat was vooral het probleem
voor de heer Vermeend. Ik heb voor een andere invalshoek gekozen. Ik heb erop
gewezen dat deze Nederlanders van 35 jaar en ouder op de Antillen leven en
daar gebruik maken van de faciliteiten, terwijl zij maar 5% belasting betalen.
De minister heeft erop gewezen dat dit een lokale aangelegenheid is, maar
dit steekt toch een beetje. Deze mensen hebben ons geld niet nodig. Wij brengen
aanzienlijke bedragen naar de Antillen en moeten vervolgens constateren dat
men daarginds zeer weinig belasting betaalt.
 
 Ik vind het juist dat de eilanden meebetalen aan de kustwacht. Als je
zelf voor iets betaalt – al is het maar een gedeelte – is het
net alsof het meer waard wordt. Ik hoop dat de minister kan volhouden waar
hij aan begonnen is. Daar zal hij veel tact voor nodig hebben, maar het gaat
om een inzet die de wens van alle partijen was. Juist voor de autonomie is
de kustwacht belangrijk. Het aanbod van de nadere toelichting door de minister
van het Koninkrijk is een goed initiatief. Misschien kan Aruba ook helpen
om de Antillianen het licht te laten zien. Wij moeten elkaar tenslotte toch
steunen.
 
 Wat het Statuut van Aruba betreft, wijs ik erop dat alle partijen de motie-Ermen
ter zake hebben ondertekend. Dit geldt ook voor de partij van de heer Heijne
Makkreel, die mij de indruk gaf, een klein beetje terug te krabbelen. Er zal
gerapporteerd worden en in juni aanstaande zal een beoordeling plaatsvinden.
Dit neemt niet weg dat wij heel graag naar andere voorstellen van de minister
zullen luisteren. Ik hoop echter wel dat de minister serieus kennis neemt
van de argumenten die ons ertoe hebben gebracht, voor een beoordeling in juni
te pleiten.
 
 
 
 
 
 Mevrouw Ermen (PvdA):
 
 Voorzitter! Ik dank de minister voor de beantwoording. Hij heeft zich
kennelijk een oordeel gevormd over hetgeen zich in de Eerste en de Tweede
Kamer ten aanzien van wetsvoorstel 22543 heeft afgespeeld. Er is een wet aanvaard
en dat is bepaald niet zonder betekenis. Het aanvaarden daarvan zou ook iets
moeten betekenen voor de Arubanen. In eerste termijn heb ik al opgemerkt dat
ik niets van de minister-president van Aruba begrijp. Het zou hem een eer
moeten zijn om te zeggen: ik maak die gemaakte afspraken waar en verder geen
gezeur. De beoordeling van een en ander ligt overigens niet alleen op het
bord van de minister maar ook op dat van ons. De Staten-Generaal hebben er
tenslotte zelf om gevraagd. Er moet sprake zijn van een visie en ook moet
duidelijk zijn wanneer het gehele proces kan worden afgerond. De minister
heeft terecht op de voortgangsrapportage gewezen. Er staat ook nergens, en
zeker niet in de motie, dat men in juni alles klaar zou moeten hebben.
 
 Wat mij verbaast, is dat deze discussie zich nu afspeelt. Ik vind het
volslagen flauwekul om een dergelijke zaak in maart te moeten afwikkelen.
Daarvoor is de problematiek net een slag te belangrijk. Deze opvatting bracht
mij tot mijn opmerkingen over de minister-president van Aruba. Ik vind het
jammer dat nu toch een aantal zaken aan elkaar gekoppeld wordt en wel op een
wijze die zeker de Eerste Kamer niet heeft gewild. Overigens wijs ik erop
dat de heer Heijne Makkreel en ik het over de intentie eens zijn. Aan een
afspraak moeten geen conclusies verbonden worden die oneigenlijk lijken te
zijn. Het gaat mij echter te ver om te zeggen: laat maar, wij werken het Koninklijk
besluit wel even af. Daar ben ik niet zo snel toe bereid. Uiteraard staat
de deur van de vaste commissie altijd open voor de minister om erover te spreken,
zeker zo lang ik er nog zit en mevrouw Grol voorzitter is.
 
 Voorzitter! Ik begrijp dat de Antillen zowel met een staatkundig als met
een bestuurlijk proces te maken hebben. Ik heb in deze bijdrage gepoogd te
zeggen dat het twee verhalen zijn die naast elkaar lopen en op een gegeven
moment op elkaar aansluiten. Natuurlijk moeten de Antillen zich daar eerst
op beraden, maar het zou mij een lief ding waard zijn als de beleidsdialoog
over beide onderdelen gevoerd werd. En als dat niet in januari 1996 kan, hoeft
dat natuurlijk ook niet, maar het moet wel op de agenda blijven èn
gecombineerd. Het hebben van fatsoenlijk bestuur en het bestaan van afspraken
is immers iets anders dan dat staatsrechtelijk samenvatten in een nieuw Statuut:
het blijven twee verschillende dingen. Anders blijft het "good governance"
steeds hangen in een vorm van gedeeltelijke of niet-gedeeltelijke afspraken,
waarnaast ook een Statuut bestaat waarover toch altijd interpretatieverschillen
zullen blijven bestaan, zoals nu over de kustwacht bijvoorbeeld.
 
 Ik kom nu op de task force. Op het moment waarop de minister zei dat men
het er bestuurlijk niet over eens kon worden, dacht ik "ja, ja". Vandaar de
interruptie. Men kan niet gouvernementeel en niet-gouvernementeel ruzie blijven
maken terwijl de problemen zich opstapelen. Er is een groot verlies van menselijk
kapitaal. Heel concreet: er moeten eenvoudigweg opvangprojecten komen, er
moet toegeleid worden naar werk, er moeten opleidingen komen, kortom, er moeten
een heleboel dingen gebeuren.
 
 Het volgende vond ik het meest frappante. Vraag 24 heb ik bewust nog een
keer opgezocht. In het antwoord daarop wordt aangegeven dat er een hele rits
buitengewoon mooie projecten op Curaçao is goedgekeurd. De makkelijkste
zijn reeds bewerkstelligd, zoals sportinfrastructuur en sportfaciliteiten.
Dit zijn de handigste, maar er wordt in ieder geval wat gedaan. Maar wie betaalt
dit? KabNA. Daarover ging mijn vraag: waar blijft Curaçao? Maken zij
alleen ruzie? Praten zij alleen? Hebben zij hier geen cent voor over? Het
zijn onze, maar ook hun rijksgenoten. Het moet niet zo zijn dat wij hier over
drie jaar weer staan te schreeuwen over de ellende die zich daar afspeelt.
De drugsproblematiek is immers ook met de meest doelmatige kustwacht echt
niet opgelost, morgen niet en overmorgen niet.
 
 Een belangrijk punt dat door de minister uitvoerig is toegelicht is het
volgende. Ik heb hem gevraagd of hij ons subtiel wilde uitleggen hoe het verder
moet met de kustwacht. Dat heeft hij inderdaad gedaan en daar dank ik hem
voor. Hij krijgt wat ons betreft de ruimte om te discussiëren, maar hij
kan de kustwacht niet starten met Aruba en daarna misschien
eens met de Antillen verder gaan. Voor ons zijn het zes eilanden die al lang
vragen om een oplossing voor deze problematiek en die wordt hun nu gegeven.
Het is heel duidelijk, want uit het Statuut blijkt duidelijk wat er moet gebeuren.
De discussie moet naar mijn mening dan ook niet gaan over het reeds starten
met Aruba, waardoor boten op zee op een bepaalde graad of bij een vastgesteld
punt moeten omkeren omdat men niet in de wateren van de Antillen mag komen.
Dat kan natuurlijk niet, want dat is volslagen onzin. De minister zou dan
ook de ruimte moeten nemen om nog eens goed met de mensen dáár
te praten over de vraag of zij het woord "autonomie" in dezen goed of verkeerd
gebruiken.
 
 Ik wens de minister succes met de discussie over de autonomie. Hij begon
daarmee en ik vind het buitengewoon. Ik herinner mij de discussies over autonomie
in de zalen van de Eerste en Tweede Kamer. Ik kan de minister zeggen dat wij
er nog nooit uit zijn gekomen. Dat is ook helemaal niet erg: als wij maar
in een goede samenwerkingsrelatie, in elk geval met elkaar, aan de dingen
werken die wij belangrijk vinden. Daarom zitten wij immers te zamen in het
Koninkrijk.
 
 
 
 
 
 De heer Barendregt (SGP):
 
 Voorzitter! Ik dank de minister hartelijk voor de reacties die hij in
eerste termijn heeft gegeven.
 
 De rapportage van de commissie-Aarts/Muyale zal worden voortgezet, zij
het op een wat lager verantwoordingstempo. De regering schijnt hiermee in
te stemmen, maar denken de Staten van Aruba er ook zo over? Het lijkt mij
immers belangrijk dat niet alleen de regering instemt met een aanpak die nu
is afgesproken door de regering van Aruba en de koninkrijksregering. Er moet
toch ook een zekere continuering komen in de afspraken die worden gemaakt
en die door de Staten worden gesanctioneerd. De heer Hoefnagels wees er al
op dat er vaak verkiezingen plaatsvinden, dus er kan van alles gebeuren. Naar
mijn mening is het goed dat er dan afspraken worden gemaakt over een tegemoetkoming;
het moet duidelijk zijn wat er van Aruba wordt gevraagd. Voor mij is het geen
probleem om daarmee in te stemmen, maar ik vraag mij wel af of er voor de
toekomst geen statenbesluit hoort bij een beslissing van de regering nu.
 
 Ik kom op de financiële paragraaf die aan de begroting is verbonden.
Ik ben het met de minister eens dat het een goede zaak zou zijn om het solidariteitsfonds
niet los te maken van de schuldenproblematiek. Volgens mij zijn wij het er
allemaal over eens dat dit niet uit elkaar gehaald moet worden. De minister
heeft hier niet direct mee ingestemd, maar wij gaan ervan uit dat het solidariteitsfonds
een soort overbruggingsfonds is, dat moet blijven bestaan totdat er in het
overleg met de drie sprake is van een element van harmonisatie. Daarna zou
het fonds overbodig moeten zijn: de omgang met elkaar zal zodanig moeten zijn
dat een dergelijk fonds niet meer nodig is. De saamhorigheid op de eilanden
zou zo groot moeten zijn dat zij een dergelijk fonds overbodig maakt. Er zou
geen sprake moeten zijn van een situatie waarin het ene eiland tekort komt
doordat het andere niet wil meebetalen aan een bepaald object. Ik onderstreep
dan ook nogmaals de combinatie die de minister aangaf tussen de schuldenproblematiek
en het solidariteitsfonds. Ik neem aan dat de bedoeling van de minister met
het onderzoek van de commissie-Van Lennep is om de schulden te bestrijden
en zo gauw mogelijk weg te werken. De koppeling daaraan van een solidariteitsfonds
betekent dat wij streven naar de toekomstige opheffing van dat fonds, omdat
er een financiële verhouding is ontstaan die zonder potjes en fondsjes
in stand wordt gehouden.
 
 Voorzitter! De minister reageerde op mijn opmerkingen over de unificatie.
Het doet mij een bijzonder genoegen dat de minister hierop niet in negatieve
zin reageerde. In alle jaren dat ik hier over dit onderwerp heb gesproken,
werd altijd gezegd dat dit een gepasseerd station was waarover niet meer gepraat
hoefde te worden: het was een onbereikbare zaak, "trekken aan een dood paard".
Deze minister zegt nu dat het niet geforceerd moet worden en daar ben ik het
helemaal mee eens. Maar het moet ook niet genegeerd worden. Ik hoop dat de
minister zal proberen, dit element in zijn beleid en in het overleg tussen
de twee landen overeind te houden. Het is immers de bedoeling, te proberen
om zodanig met elkaar om te gaan dat er niet twee landen hoeven te bestaan
met een dergelijk draagvlak, terwijl zij als één totaal kunnen
bestaan. Ik wees dan ook op de ministeriële samenwerkingsraad die weer
van de grond is gekomen en weer functioneert. Ik hoop dat al deze middelen
en mogelijkheden er uiteindelijk toe zullen leiden dat de Antillen weer binnen
één verband zullen functioneren. Daarop had ook mijn suggestie
betrekking inzake de raad van de West. De minister heeft daar niet op gereageerd,
maar ik zou het op prijs stellen als hij dat alsnog deed.
 
 De gang van zaken rond de kustwacht is zeer betreurenswaardig. Het is
jammer dat de kustwacht, die juist bedoeld is voor het bewaken van de veiligheid
van het land èn het volk, wordt afgewezen omdat er een bepaalde angst
lijkt te bestaan om met het voorstel ter zake in te stemmen. Ik wens de minister
alle sterkte toe. Ik hoop dat hij er in slaagt zo gauw mogelijk tot overeenstemming
te komen. Over het volgende ben ik het wel met mevrouw Ermen eens. Als de
kustwacht gaat functioneren, moet dat ook voor het hele Caribische gebied
gelden en niet alleen voor bepaalde delen. In mijn eerste termijn zei ik al
dat dit anders onherroepelijk problemen zal geven in de verhoudingen, niet
alleen bij grenzen op zee, maar ook bij grenzen van verantwoordelijkheden.
Ik adviseer de minister alleen in het uiterste geval te besluiten tot gedeeltelijke
functionering.
 
 Mijnheer de voorzitter! Ik heb nog een vraag gesteld over de Nederlandse
hulp bij de bestrijding van de drugsverslaving. Bepaalde instellingen willen
zich daarvoor graag inzetten. Ik stel het op prijs indien de minister toezegt,
in ieder geval bereid te zijn daaraan vanuit zijn departement een helpende
hand te bieden. Die hulp kan in verschillende vormen worden gegeven en daarom
preciseer ik haar niet.
 
 
 
 
 
 De heer Hoefnagels (D66):
 
 Mijnheer de voorzitter! Ik dank de minister hartelijk voor zijn antwoorden.
Zij geven mij alle vertrouwen in het juist uitvoeren van de lastige taak waarvoor
de minister in de relaties met de Antillen staat. De minister mag
zich ervan overtuigd weten, dat ik ook zijn diplomatieke omzeilingen goed
heb begrepen. Hij zit nu eenmaal in een andere rol dan ik als volksvertegenwoordiger.
Hij moet morgen met minister-president Pourier praten. Ik blijf gewoon met
Pourier praten, en dat is iets heel anders.
 
 Dan ga ik in op de motie. Hetgeen in de voortgangsrapportage over het
protocol is vermeld, zal gelden. Ik heb verder begrepen, dat wij van de minister
nog bericht krijgen over het slaan van het KB en dat wij hierover eventueel
nog een discussie kunnen voeren.
 
 Je kunt Aruba natuurlijk laten bungelen. Maar dat is toch allemaal meer
plagen dan sancties stellen. Een echte consequentie, bijvoorbeeld het schrappen
van artikel 62, is er immers niet. Daarover is trouwens al lang een besluit
genomen. Minister-president Eman mist de dag van het lied en de vlag, maar
ik zie niet dat een echte sanctie wordt verbonden aan het feit dat Aruba zich
aan een motie of aan bepaalde afspraken moest houden. Het is meer een kwestie
van stijl en omgangsvormen en dat is het lastige van het vraagstuk. Daarin
geef ik de minister toch graag gelijk. Nederland mag nu eenmaal niet de enige
zijn die zich aan afspraken houdt. Dat geldt uiteraard ook voor Aruba. Ik
meen dat de heer Eman daar ook erg gevoelig voor zal zijn. Wij vragen ons
gewoon af hoe in juni de voortgangsrapportage eruit zal zien. Ik hoorde een
voorname Curaçaoënaar zeggen dat Nederland strenger moet zijn.
Het probleem is natuurlijk of je nu plotseling hier strenger moet zijn of
niet. Ik ben erg benieuwd naar die discussie. Ik kan heel ver meegaan met
de opmerking van mevrouw Ermen over de positie van de motie. Die is heel duidelijk.
Die betreft de voortgangsrapportage. Daar moeten wij streng in zijn en daaraan
moeten wij geen afbreuk doen. Wat wij ook doen inzake het slaan van het KB,
ik hoop dat Aruba zich dan aan die afspraken blijft houden ofschoon daaraan
niet of nauwelijks een consequentie verbonden is. Er is tenminste geen consequentie
op dit vlak aan verbonden.
 
 Een volgende kwestie is de herziening van het Statuut en de herstructurering
in het algemeen. Naar mijn mening heeft de minister zich hierover wat teleurstellend
uitgelaten. Wij zijn nu ongeveer vijftien jaar met de Antillen in gesprek
over de herstructurering. Ik heb nog nooit gemerkt dat een Antilliaanse minister
daar ook nog in geloofde. Zolang het gaat zoals het is, vinden zij het prima.
Als Nederland maar over de brug komt. Ik weet niet of ik haar rechts of links
moet noemen, maar de meest extreme positie daarin is: kom maar op met je geld
en duvel zelf maar op. Dat is een houding. Gelukkig zijn er ook andere houdingen.
Ik voorspel dat er net als in de afgelopen vijftien jaar niets zal gebeuren
als je het echt aan de Antillen overlaat. Ik zei het al: "The West Indian
is not inclined to believe in changing". Zonder consequenties komt er geen
herstructurering. Ik meen dat wij bij bepaalde topics – in mijn eerste
termijn noemde ik een aantal topics – zeer nauwkeurig moeten zijn. Hoe
moeten de drie lagen meedraaien? Het Koninkrijk is te weinig zichtbaar in
het samenspel van regeringen. Nu hebben wij geen non-interventiepolitiek meer.
Wij draaien nu juist mee, wij denken mee en stemmen af. Ik gebruik nu de woorden
uit de memorie van toelichting: wij moeten samen komen tot een vergelijking
en een afstemming. Bij een aantal topics moet dat zo lopen. Wij moeten langzamerhand
een herstructurering realiseren en een nieuw Statuut maken, waarin dat zichtbaar
wordt.
 
 Ik ben er bijzonder verheugd over dat de commissie-Van Lennep zal bekijken
wat de omvang van de financiële schulden is en zal zoeken naar oplossingen.
 
 Ik ben erg blij met de uitspraak van de minister over het onderwijs en
de criminaliteit in dat kader. Het een gaat immers aan het ander vooraf. Wij
kunnen zien hoe snel verloedering gaat. Het onderwijs is twintig jaar verprutst.
Ik zal het eerlijk zeggen. De fraters gingen in 1971 weg. Zij hadden dat onderwijs
daar aardig in handen, juist in de wijken waarover wij nu spreken. Daardoor
kregen de kinderen banen. Zij kwamen daardoor verder. Nu vallen zij in het
slop. Ik heb het gevoel dat er voor het onderwijs geen bestuurscultuur is.
Ik heb dat gemerkt bij de universiteiten, de middelbare scholen en de lagere
scholen. Het onderwijs is een aanhoudende zorg van de regering. Die cultuur
hebben ze niet. Zij zouden niet weten hoe het moet. Er zijn zoveel belangrijker
dingen waarmee je kunt scoren in de pers, waarmee je politiek beter kan scoren.
Ik denk hierbij nog niet aan een algemene maatregel van rijksbestuur. Daar
moeten wij nu niet mee beginnen. Maar voor zo'n ernstig probleem, voor zo'n
eenvoudige verwaarlozing van het onderwijs in alle staten, kan ik mij die
wel langzamerhand voorstellen. Ik ben er erg blij mee dat de minister heeft
gezegd dat het onderwijs voor ons prioriteit zal krijgen.
 
 Dan ga ik in op de technische bijstand. De minister is daar ver op ingegaan
en daarvoor dank ik hem zeer. Over welke problemen wij ook praten, in feite
zijn alle problemen te herleiden tot kleinte op dat gebied. President Mitterrand
zei op Guadeloupe en Martinique: "ces poussières entre l'Amérique
du Nord et du Sud". Die stofdeeltjes, zei hij heel oneerbiedig. Maar het is
ook zo ontzettend klein. En die kleinte kan die hoge infrastructuur niet aan.
Wij moeten onze hulp- en bijstandsrelaties inderdaad anders gaan zien. Ik
zie uit naar de evaluatie van de minister. Hij maakte ook een belangrijk onderscheid.
Daarover kunnen wij nu van mening verschillen, maar dat hindert niet. Hij
sprak over een overzicht van de plaatsen waar structurele afhankelijkheden
bestaan en, zo mogelijk, waar reeds onafhankelijkheden bestaan. Ik zie daarnaar
uit. Ik vind dat erg belangrijk, omdat een evaluatie ons antwoord kan geven
op de vraag hoe wij onze hulp- en bijstandsrelaties voort moeten zetten.
 
 Ik blijf natuurlijk bij dat wederkerig toelatingsbeleid. Ik vraag mij
af of er op grond van artikel 3, dat het Koninkrijk toezicht geeft op de maatregelen
tot uitzetting en toelating, geen toezicht op de landsverordeningen moet zijn.
Zoals men weet, beroept men zich op oude koloniale bepalingen die identiek
waren. Maar dan zeg ik: dat waren dan ook oude koloniale bepalingen. Die zijn
gewoon uit de tijd. Personele integratie zou langs natuurlijke weg veel verbetering
kunnen brengen, dat is mijn stelling. Personele integratie betekent natuurlijk
een wederkerig toelatings- en arbeidsvergunningenbeleid.
 
 Het probleem van de kustwacht hangt samen met wat zij onder autonomie
verstaan. De minister heeft gezegd dat dit bestaat uit het zichzelf wetten
stellen. Het is meer "auto" geworden dan "nomie", moet ik eerlijk
zeggen. Zo is het voortdurend. Die eenvoud zou ik eerst eens in de Antilliaanse
arena willen gooien, als wij hierover een discussie gaan voeren.
 
 Het is verre van mij geweest om de relatie van de minister tot de regering-Pourier
te belasten. Toen ik zijn ontwijking van mijn aanval en vraag zag, dacht ik
dat ik natuurlijk precies hetzelfde bedoelde als de minister. Ik bedoel het
tegendeel van hem te willen belasten.
 
 Wat mijn fractie betreft heeft de minister plein pouvoir om alles te doen
wat de Antillen en Aruba tegen de mafia beschermt. Zo zou hij het wel ongeveer
kunnen opvatten. Dat kan alleen niet geleidelijk. Ik dacht een ogenblik dat
dit geleidelijk kon. Ik kan mij dat heel goed voorstellen vanuit een relatie
met minister Pourier, maar als je op de Antillen iets geleidelijk doet, wat
zij niet willen, dan gebeurt het niet. Dan zou de geleidelijkheid heel gefaseerd
moeten zijn, namelijk in weken en maanden, anders gebeurt er niets. Dat is
in het voordeel van de mafia. Dat is er op dit moment aan de hand met iedere
maand uitstel.
 
 Tot die Antilliaanse politici zeg ik dat zij langzamerhand wel moeten
kiezen tussen de Europese boekhouders, om ons maar zo denigrerend te noemen,
en de wat zuidelijker mafiosi. Ze moeten kiezen tussen die twee volkeren.
Als zij het ene willen in hun land, dan krijgen zij dat. Dan is het afgelopen
en zullen wij ons langzaam steeds meer terugtrekken. Zij kunnen ook kiezen
voor het andere wat meer Scandinavische volk, dat wij zijn. Wij horen er natuurlijk
niet helemaal thuis, maar wij zijn er nu eenmaal. Zij hebben voor ons gekozen
en zij wilden niet onafhankelijk worden. Dat moeten zij dan maar aanvaarden.
Dat speelt inderdaad ook bij de kustwacht. Dit onderwerp is zwaar genoeg om
er zulke zware dingen bij te kunnen zeggen.
 
 De minister heeft van ons een grote mate van plein pouvoir. Er is enige
reserve, omdat ik niet zoveel vertrouwen heb in die geleidelijkheid. Ik denk
dat dit op de Antillen niet werkt. Wij zijn al steeds geleidelijk aan het
herstructureren. Dat is ook een ernstig onderwerp. Dan gebeurt er ook niets.
Nogmaals dank aan de minister.
 
 
 
 
 
 De heer Heijne Makkreel (VVD):
 
 Voorzitter! Het antwoord van de minister is opnieuw voeding geweest voor
de verhouding tussen hem en mijn fractie die ik in het begin van mijn eerste
termijn heb geschetst. Ik heb daar eigenlijk weinig aan toe te voegen.
 
 Ik maak nog één kanttekening. De wijze waarop wij ons tegen
de aantasting van de rechtsorde door de misdaadkartels moeten verdedigen,
is in wezen gewoon een moderne verschijningsvorm van het oude fenomeen oorlog.
Het gaat hier niet meer om enkele personen, maar om grote organisaties. Zij
onderscheiden zich alleen maar van een staat, doordat zij niet aan een vast
grondgebied gebonden zijn, maar voor de rest hebben zij een potentieel waarover
wij niet te gering moeten denken. Zij hebben een omzet die op de lijst van
bruto nationale produkten van de landen van de wereld hoog scoort. Ik denk
dat je rustig kunt zeggen dat het zich te weer stellen tegen een dergelijke
organisatie heel goed past in de onderwerpen die in artikel 3 van het Statuut
worden omschreven. Dit is geen reactie op wat de minister heeft gezegd, want
daar kan ik mij volstrekt in vinden, maar een kanttekening.
 
 Ik ben nog een reactie schuldig op wat mevrouw Grol en mevrouw Ermen hebben
gezegd over mijn standpunt over de motie. Dat is niet veranderd. Hetzelfde
standpunt dat ik hier zoëven heb verkondigd, heb ik ook verkondigd in
dezelfde vergadering van de Kamer, waarin deze motie is ingediend en aangenomen.
Ik heb die motie mede-ondertekend in het volle besef van dat standpunt. Ik
heb dat gedaan, omdat ik vond dat dit niet in strijd was met die motie. Ik
refereer hierbij ook aan de wijze waarop de heer Hoefnagels zijn tweede termijn
begon. Deze liep hiermee mijns inziens in hoge mate parallel.
 
 Ik heb mij altijd op het standpunt gesteld dat wij Aruba de onafhankelijkheid
niet kunnen opdringen. De vraag of artikel 62 wordt geschrapt, is dus niet
beschikbaar als drukmiddel, nog daargelaten dat ik überhaupt vind dat
wij onze verhouding met Aruba en de Nederlandse Antillen niet moeten baseren
op drukmiddelen. Wij moeten ervan uitgaan dat wij daar te maken hebben met
even redelijk pratende mensen als wij zelf zijn. Op die basis kan er tot resultaat
worden gekomen.
 
 Mijn laatste opmerking betreft de vraag hoe met de kustwacht te starten.
Mevrouw Ermen heeft gezegd dat men niet alvast alleen met Aruba mag beginnen.
Ik wil niet het tegendeel zeggen, maar zo'n strakke uitspraak zou ik op dit
moment niet voor mijn rekening willen nemen. Het lijkt mij beter als wij onze
handen op dit punt vrij houden.
 
 
 
 
 
 Minister Voorhoeve:
 
 Mijnheer de voorzitter! Ik zal proberen in tweede termijn heel kort te
zijn en een aantal thema's die door de verschillende sprekers aan de orde
zijn gesteld, hier samengevoegd behandelen.
 
 Over de modernisering van het Statuut heeft mevrouw Grol de meest specifieke
vraag gesteld, namelijk of 1 januari 1996 nog haalbaar is. Mijn antwoord daarop
is "nee". Het zou haalbaar zijn geweest, als er eind 1994 concrete voorstellen
van de zijde van de Antillen op tafel hadden gelegen. Aangezien er nu nog
een commissie bezig is om ideeën hierover te verzamelen en te laten uitkristalliseren,
zal dat nog wel enige tijd kosten. Pas daarna komt de dialoog over de modernisering
op gang en pas daarna de feitelijke juridische afhandeling. Ik denk dus dat
wij hier niet met bepaalde data moeten werken.
 
 Ik heb ook al in eerste termijn gezegd dat bij mij de gedachten nog niet
zijn uitgekristalliseerd over de vraag in welke richting het Statuut gemoderniseerd
zou moeten worden. Ik wil ook niet tevoren de hypothese omarmen dat het Statuut
sowieso en kost wat het kost gemoderniseerd moet worden. Het kan wel eens
zo zijn dat, nadat alle ideeën zijn vergaard en bekeken, wij concluderen
dat het beter is om door te gaan op de weg waarbij het Statuut al veertig
jaar lang een belangrijke rol vervult. Het Statuut heeft zich bovendien flexibel
getoond. Het geeft alle ruimte voor relatief nieuwe ontwikkelingen en nieuwe
taken, zoals de besproken kwestie van de kustwacht. Ik sluit ook helemaal
niet uit dat wij, in goed overleg, wel tot de conclusie komen dat bepaalde
moderniseringen wenselijk zijn vanuit een staatkundig en bestuurlijk oogpunt. Ik denk dat wij dat soort conclusies pas in de loop van
1996 kunnen trekken.
 
 Mevrouw Grol heeft een vraag gesteld over de financiering van de technische
steun. Het overgrote deel van die steun wordt betaald door KabNA. Soms zijn
er korte vormen van technische steun: uitzendingen van specifieke ministeries,
anders dan KabNA. Die worden in de begroting van die ministeries meegenomen.
Zodra het wat omvangrijker en langduriger wordt, is het voor rekening van
KabNA. Er is nog gewezen op de gelden van de Europese Unie en de beschikbaarheid
daarvan. Er is een bedrag van 50 miljoen ecu voor een meerjarige periode.
Ook daar dus geen geldgebrek. Vorig jaar was er sprake van een vergaande mate
van onderbesteding en ondercommitering. Ook hier leidt de analyse tot de conclusie
dat het om de kwaliteit van het projectontwerp, het projectbeheer, de prioriteitenstelling
en de beleidsdialoog gaat. Daar wringt de schoen. Het gaat dus niet om de
beschikbare bankrekening voor goede projecten.
 
 In het licht van haar vertoog heeft mevrouw Grol opnieuw aandacht gevraagd
voor het perspectief om de bijdrage van Nederland aan de Antillen en Aruba
systematisch te verlagen. Ik wil mij daar nu nog niet over uitspreken. Ik
denk wel dat het goed is dat er aandacht gevraagd is voor het feit dat ook
in Nederland iedere gulden moet worden verdiend en dat uitgaven in de Antillen
en Aruba ten koste gaan van bepaalde prioriteiten die Nederland zelf heeft.
Het is altijd een afweging, waarbij het koninkrijkskader natuurlijk centraal
staat. Het is heel goed mogelijk dat in het licht van een voorspoedige economische
ontwikkeling van de Antillen en Aruba de behoefte aan een Nederlandse financiële
bijdrage afneemt. In dat perspectief zie ik ook de uitspraken van de heer
Eman. Ook de heer Pourier heeft zich in die richting uitgelaten door te stellen
dat het een kwestie van groei naar grotere zelfstandigheid is.
 
 Mevrouw Grol heeft de besprekingen van staatssecretaris Vermeend in de
Antillen en Aruba aan de orde gesteld. Die gingen niet alleen over de penshonadoregeling,
maar over een groot aantal belastingregelingen. Het overleg was dus ruimer
dan zoëven werd gesuggereerd. Ik denk dat daarover afzonderlijk door
het ministerie van Financiën nadere informatie naar de Kamer zal gaan.
Wij hoeven daar nu niet bij stil te staan. De activiteiten van het ministerie
van Financiën betreffen mede ook het helpen verbeteren van de belastinginning
en het bestrijden van fiscale fraude.
 
 Mevrouw Ermen stelt terecht dat het voor Aruba zo kan zijn dat men er
een eer in stelt om te voldoen aan alle beleidswensen en doeleinden die in
het protocol zijn geformuleerd. Zo is het ook in feite. De heer Eman heeft
zelf het initiatief genomen om aan te geven dat de verslaggeving en de discussie
daarover over een langere periode uitgestrekt moet worden. Hij merkt –
een interessante ontwikkeling in het denken daar – dat zo'n rapportage-afspraak
een constructieve werking heeft. Het betekent een extra stimulans om voortgang
te maken met eigen hervormingen. In die zin is een halfjaarlijks rapport ook
voor Nederland een nuttig meetpunt voor de voortgang die men daar zelf wil
maken.
 
 Gezien de belangstelling en de sterk levende wens om tot schrapping van
artikel 62 te komen, lijkt het mij heel reëel om daartoe op korte termijn
over te gaan. Ik wil overigens de Staten-Generaal daarbij niet overhaasten.
De Kamers bepalen zelf het tempo waarin het door mij namens de rijksministerraad
ingediende voorstel wordt behandeld. Ik wil wel verzoeken om het zo spoedig
mogelijk te doen, mede in het licht van de wens van de regering van Aruba.
Het lijkt mij dat wij dat zeker op redelijk korte termijn kunnen doen. Ik
ben graag voor overleg met de Kamer beschikbaar.
 
 Wat betreft de task force Antilliaanse jongeren ben ik het met mevrouw
Ermen eens dat daartoe ook financiële bijdragen moeten worden geleverd
door het bestuur van Curaçao. Ik ben het met haar eens dat er voortgang
moet worden gemaakt. Allerlei projecten moeten concreet tot ontwikkeling komen.
Die mogen niet blijven liggen in een circuit van onduidelijke bestuurlijke
verantwoordelijkheden en van analyses van problemen zonder dat er wat wordt
aangepakt. Ik geef een voorbeeld van een probleem dat concreet kan worden
aangepakt. Daar is overigens niet het kader van de task force voor nodig.
Ik doel dan op de gedachte om de in Curaçao nog bestaande dienstplicht –
premier Pourier wil die ook handhaven – te gebruiken voor het verschaffen
van een aantal korte-termijnberoepsopleidingen die in het kader van de dienstplicht
worden gegeven. Door de commandant zeemacht Caribisch gebied is een plan terzake
ontwikkeld en ingediend bij het kabinet-Pourier. Wij hopen daar binnenkort
een reactie op te krijgen. Van KabNA-zijde zijn wij graag bereid hier concreet
bij te dragen tot het verbeteren van beroepsopleidingen, vooral voor jongeren
met een problematische achtergrond. Het is maar een voorbeeld. Hoe kleinschalig
het ook lijkt, die paar honderd jongelui die op deze manier op het rechte
pad kunnen worden gebracht en zelf voor hun toekomst kunnen gaan zorgen, leveren
een vermindering op van de groei van het bestaande probleem.
 
 De heer Barendregt heeft gevraagd of de Staten in Aruba hetzelfde denken
over de schrapping van artikel 62 als de regering. Mij hebben geen uitspraken
van de Staten daarover bereikt. Ik neem echter aan dat de regering hier in
goed overleg met de Staten handelt. Het is mijn verantwoordelijkheid om in
de eerste plaats op voorstellen van de regering te reageren. Dat heb ik dan
ook gedaan.
 
 Mevrouw Ermen heeft een punt aan de orde gesteld dat later in een aantal
andere bijdragen ook naar voren is gekomen. Ik doel op de gedachte dat indien
niet op redelijk korte termijn tot overeenstemming kan worden gekomen over
de kustwacht, men dan maar moet beginnen met een kustwacht op kleinere basis,
bijvoorbeeld voor Aruba en eventueel ook de internationale wateren van het
Koninkrijk. Ik zou die gedachte toch serieus willen onderzoeken. Het vasthouden
aan de lijn van ofwel een volledige kustwachtorganisatie voor alle zes eilanden
of niet, kan wel eens tot een situatie leiden van zeer langdurig uitstel.
Het is dan beter te doen wat gedaan kan worden. Dat helpt in ieder geval om
Aruba, het eiland dat het dichtst tegen het Latijnsamerikaanse vasteland aanligt,
te beschermen tegen de druk vanuit die richting. In het licht van dat goede
voorbeeld zullen anderen volgen.
 
 
 
 
 
 Mevrouw Ermen (PvdA):
 
 Voorzitter! Ik heb twee dingen gezegd. Ik gaf de minister ruimte om zich
te voorzien van de mogelijkheden om een eind te maken aan een
mogelijk conflict. Het is niet eens zeker dat het een echt conflict is; het
kan ook eerder opgelost zijn. Ten tweede heb ik gezegd: begin er niet aan
om de kustwacht voor Aruba te regelen. Als je bij de onderhandelingen kiest
voor de insteek om aan de Nederlandse Antillen uitstel te bieden en te beginnen
aan Aruba, duren de onderhandelingen lang. Althans, ik zou die insteek niet
kiezen. Van Nederlandse zijde zou ik ervoor kiezen dat zes eilanden gezamenlijk
de inhoud voorop stellen – er moet een goede en doelmatige kustwacht
komen – en die bij voorkeur gezamenlijk te starten. Het is een kwestie
van tactiek hoe je eraan begint.
 
 
 
 
 
 Minister Voorhoeve:
 
 Dat lijkt mij een voortreffelijk uitgangspunt. Dat is ook in de geest
van de afspraken tussen de drie regeringen en het komt het best tegemoet aan
de belangen van de Antilliaanse samenleving. Verder zullen wij handelen naar
bevind van zaken en zo veel voortgang boeken als mogelijk is zonder de problemen
groter te maken dan zij nu al zijn.
 
 De heer Barendregt heeft nogmaals mijn aandacht gevraagd voor een raad
voor de West. Ik wil mij daarop nog eens beraden. In het geheel van de instrumenten
die wij hebben in de koninkrijksrelatie zie ik niet onmiddellijk een behoefte
daaraan, maar in het kader van een toekomstige herstructurering verdient het
misschien aandacht. Voor de koninkrijksrelatie bestaan nu een groot aantal
instanties en instrumenten. Ik weet niet of een raad voor de West daaraan
iets essentieels zou toevoegen wat zou helpen de situatie te verbeteren. Ik
leg het graag bij de gedachten die er leven voor een herstructurering, zonder
mij daarover nu positief of negatief uit te spreken.
 
 
 
 
 
 De heer Hoefnagels (D66):
 
 Ik steun het voorstel van de heer Barendregt. Zoëven ben ik vergeten
dat te zeggen. Een raad van deskundigen – of hoe hij ook wordt genoemd –
kan er volgens mij goed aan bijdragen de positie van het Koninkrijk als eerste
of derde bestuurslaag te versterken en iets preponderanter te maken en het
isolement van eiland/land enigszins te doorbreken. Ik denk dat het een goede
zaak zou zijn.
 
 
 
 
 
 Minister Voorhoeve:
 
 Ik neem kennis van de verbreding van de politieke steun voor deze gedachte.
Die is voor mij een reden te meer om haar serieus te onderzoeken.
 
 De heer Barendregt heeft ook mijn aandacht gevraagd voor de verslaafdenhulp.
In het bijzonder heeft hij gevraagd of KabNA bereid is Nederlandse activiteiten
op de Antillen en Aruba financieel te ondersteunen. Ik wil het graag omdraaien.
Wij zijn van harte bereid om initiatieven die ter plaatse worden opgezet om
de verslaafdenproblematiek beter beheersbaar te maken te ondersteunen, als
die initiatieven goed in elkaar zitten en veelbelovend zijn. Dat is een belangrijk
onderwerp van sociale zorg. Ik denk dat wij niet aan Nederlandse kant moeten
beginnen geld toe te zeggen aan Nederlandse instellingen die aldaar projecten
ontwikkelen. Wel nodig ik Nederlandse instellingen die deskundigheid hebben
op dit gebied graag uit zich in verbinding te stellen met de autoriteiten
aldaar en in goed overleg te komen tot projecten. Wij zullen dergelijke projecten,
waarvoor de aanvraag aldaar wordt gedaan, zo positief mogelijk bejegenen.
 
 
 
 
 
 De heer Barendregt (SGP):
 
 Bedankt. Er zijn op het ogenblik initiatieven op Aruba en op Curaçao
om dit van de grond te krijgen, maar het duurt allemaal zo lang. Daarom was
het mijn suggestie een helpende hand te bieden, en dat hoeft nog niet eens
financieel te zijn.
 
 
 
 
 
 Minister Voorhoeve:
 
 Die hulp kan inderdaad ook advisering over zulke projecten zijn; wat wel
en wat niet te doen. Ik wijs er wel op dat het ook hier erg belangrijk is
dat vanuit de maatschappijen aldaar een behoorlijke materiële bijdrage
wordt geleverd. Nederland moet dus niet als bezemwagen dingen oppakken die
ter plaatse blijven liggen. Het moet gaan om een gezamenlijke inspanning en
die commitering is van groot belang. Ik weet zeker dat de wil daartoe aanwezig
is, want steeds wanneer ik er ben, word ik gewezen op de ernst van de verslaafdenproblematiek.
 
 Ik sprak al over de schrapping van artikel 62, waarover de heer Hoefnagels
opmerkingen maakte. Ik zou het op prijs stellen als de Tweede en Eerste Kamer
hierover spoedig willen vergaderen naar aanleiding van de brief die vanochtend
is binnengekomen.
 
 Zijn opmerking over het belang van het onderwijs – naar zijn mening
wordt dat in toenemende mate verwaarloosd – onderstreept mijn motivatie
om daaraan veel aandacht te besteden. Ik denk aan het lager onderwijs en het
lager beroepsonderwijs.
 
 Ik wil mij nader verdiepen in het wederkerig toelatingsbeleid, waarover
de heer Hoefnagels sprak. Ik zie een aantal positieve ontwikkelingen. Er is
ook nog het vraagstuk van de toelating van Antillianen en Arubanen tot Nederland.
Juist in de koninkrijksverhouding zouden er regelingen moeten zijn, die min
of meer met elkaar vergelijkbaar zijn en passen in het kader van het Statuut,
de gelijkheid van mensen en het non-discriminatiebeginsel.
 
 
 
 
 
 De heer Hoefnagels (D66):
 
 Hier moeten wij dan maar onmiddellijk scoren. Alle Antillianen en Arubanen
mogen zo maar Nederland in. Nederlanders moeten ook zo naar die landen kunnen.
Ik verzoek de minister hieraan echt iets te gaan doen. Door vorige ministers
is het altijd met veel welwillendheid beloofd. Het zou met de ambtgenoot worden
besproken. Ik vind dat het tijd wordt het dat echt gaat gebeuren. Ik heb er
alle vertrouwen in, dat deze minister wel kan scoren.
 
 
 
 
 
 Minister Voorhoeve:
 
 Het onderwerp staat op mijn agenda voor KabNA-zaken die in 1995 goed moeten
worden behandeld. Ik kan thans niet zeggen, welke mijn conclusies zullen zijn.
Ik heb dit onderwerp ook met de Tweede Kamer besproken en beloofd dat het
in 1995 aan de orde zou komen. Ik moet mij nog nader in dat dossier verdiepen.
Ik meen, dat er nogal wat voetangels en klemmen liggen.
 
 
 
 
 
 De heer Hoefnagels (D66):
 
 Het komt dit jaar nog aan de orde?
 
 
 
 
 
 Minister Voorhoeve:
 
 Inderdaad.
 
 Voorzitter! De opmerkingen van de heer Heijne Makkreel heb ik al impliciet
beantwoord, toen ik een aantal andere sprekers van antwoord voorzag.
 
 Mevrouw Grol heeft nog de Arubaanse Investeringsbank aan de orde gesteld.
Ik aarzel om nu te zeggen, dat de KabNA-bijdrage voor de sociaal-economische
ontwikkeling op Aruba via de Arubaanse Ontwikkelingsbank kan
verlopen, zoals een van de leden van de ministerraad van Aruba mij heeft gevraagd.
Ik heb de indruk, dat de projecten in de puur economische sfeer niet al te
veel extra zorg van Nederland nodig hebben. Wij moeten met onze middelen niet
proberen aan te jagen wat al goed loopt. Wij moeten juist die zaken proberen
te vinden die niet goed lopen en waar Nederland net dat zetje kan geven tot
verbetering van de maatschappij. Ik zal mij nog nader oriënteren op de
Arubaanse Investeringsbank. Ik heb de wat oppervlakkige indruk, dat het bedrijfsleven
Aruba in ruime mate heeft ontdekt. Wij moeten ons concentreren op de moeilijkere
en zachtere kant van het bestuurlijk en maatschappelijk ontwikkelingsprobleem.
 
 
 
 
 
 Mevrouw Grol-Overling (CDA):
 
 Ik begrijp helemaal wat de minister zegt. Ik sprak over Aruba en op termijn
de OBNA, de ontwikkelingsbank voor de Nederlandse Antillen. Ik heb Aruba eerst
genoemd, omdat ik dacht dat Aruba al zo'n eind is en een voorbeeldfunctie
zou kunnen hebben. Ik begrijp de redenering van de minister wel, maar die
zou niet helemaal opgaan voor de Antillen, want juist daar kan de impuls wel
worden gebruikt. Misschien wil de minister het stuk af en toe toch nog eens
uit de la halen en bekijken.
 
 
 
 
 
 Minister Voorhoeve:
 
 U wijst daar terecht op. Er is een parallel met een vergelijkbare, kleinschalige
situatie op de Antillen. Door mijn voorganger is, mede om de economische schade
ten gevolge van het stoppen van het rijbewijstoerisme op St. Eustatius en
Saba op te vangen, toegezegd dat een klein ontwikkelingsfonds wordt gesticht
voor investeringen in het midden- en kleinbedrijf. Dat aanbod kan zo'n 3 mln.
betreffen. Er is nog geen concreet gebruik van gemaakt. Voor de ontwikkeling
van kleinschalige projecten, met name ecotoeristische projecten en wat daarmee
samenhangt, die veelbelovend zijn voor die eilanden, is het van belang dat
zoiets gebeurt en dat er vooral door kleine bedrijven gebruik van wordt gemaakt.
 
 
 
 
 
 De beraadslaging wordt gesloten.
 
 
 
 
 
 Beide wetsvoorstellen worden zonder stemming aangenomen.
 
 
 
 
 
 Sluiting 17.50 uur
 
 
 
 
 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/h-ek-19941995-20-749-776.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl