Voortzetting van de behandeling van het wetsvoorstel Verklaring dat er grond bestaat een voorstel in overweging te nemen tot verandering in de Grondwet, strekkende tot wijziging van de bepaling inzake de benoeming van de commissaris van de Koningin en de burgemeester (27551)
Staten-Generaal — Handelingen 
Datum: 2014-07-07 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Handeling 2001-2002, pag. 793-801

 
 
 

Handeling

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Vergadernummer
Datum vergadering

06-02-2002

Eerste Kamer der Staten-Generaal

2001-2002

nr. 16, pagina 793-801

22-01-2002

 

 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties over kamerdossier

Kamerdossier 27551Toon publicaties die dit dossier behandelen

 
 
 Publicaties in vergadering

Gezamenlijke behandeling van de wetsvoorstellen: - Eerste evaluatiewet Awb (26523); - Wet uniforme openbare voorbereidingsprocedure Awb (27023); - Wijziging van de Algemene wet bestuursrecht met betrekking tot de kosten van bezwaar en administratief beroep (kosten bestuurlijke voorprocedures) (27024)Pagina 816-827
Installatie van mevrouw Maas-de BrouwerPagina 769-769
Presentie en opening (dinsdag 22 januari 2002)Pagina 769-769
Lijst van ingekomen stukken, met de door de voorzitter terzake gedane voorstellen (dinsdag 22 januari 2002)Pagina 827-827
Behandeling van het wetsvoorstel Wijziging van de Mededingingswet (implementatie van een wijziging van de EG-transparantierichtlijn) (27870)Pagina 770-770
Voortzetting van de behandeling van: - de notitie Inhuur van extern personeel/uitbesteding van werkzaamheden (EK 409a), - de motie-De Boer c.s. inzake het uitbrengen van een nota over externe advisering aan de overheid (27400, nr. 107)Pagina 801-816
Lijst van besluiten (dinsdag 22 januari 2002)Pagina 827-827
Noot 1 (zie blz. 769): Rapport van de commissie tot onderzoek van de geloofsbrief van mevrouw T.A. Maas-de BrouwerPagina 828-828
Behandeling van het wetsvoorstel Verklaring dat er grond bestaat een voorstel in overweging te nemen tot verandering in de Grondwet, strekkende tot wijziging van de bepaling inzake de benoeming van de commissaris van de Koningin en de burgemeester (27551)Pagina 770-778
Behandeling van: - de notitie Inhuur van extern personeel/uitbesteding van werkzaamheden (EK 409a), - de motie-De Boer c.s. inzake het uitbrengen van een nota over externe advisering aan de overheid (27400, nr. 107)Pagina 778-793
Voortzetting van de behandeling van het wetsvoorstel Verklaring dat er grond bestaat een voorstel in overweging te nemen tot verandering in de Grondwet, strekkende tot wijziging van de bepaling inzake de benoeming van de commissaris van de Koningin en de burgemeester (27551)Pagina 793-801

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 51 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
Aan de orde is de voortzetting van de behandeling van: het wetsvoorstel Verklaring dat er grond bestaat een voorstel in overweging
te nemen tot verandering in de Grondwet, strekkende tot wijziging van de bepaling
inzake de benoeming van de commissaris van de Koningin en de burgemeester
(27551).De beraadslaging wordt hervat.Minister De Vries:Mijnheer de voorzitter. Ik wil de Kamer graag dankzeggen voor haar inbreng
in eerste termijn bij dit beperkte wetsvoorstel, dat desondanks vele tongen
in beweging heeft gebracht en dat, zoals de heer Van Thijn terecht opmerkte,
al meer dan 150 jaar doet.Het gaat om de vraag of de aanstellingswijze van de burgemeester van constitutionele
orde is en derhalve door de grondwetgever moet worden bepaald. Zoals vele
sprekers uiteengezet hebben, is vanaf 1848 aan deze geschiedenis ook de naam
van Thorbecke verbonden. Het doet mij stiekem veel vreugde dat ik mij zo met
Thorbecke verbonden weet na zo'n lange tijdsspanne. In de memorie van toelichting
is de geschiedenis ook beschreven. Het is een interessante geschiedenis, omdat
deze laat zien dat de wijziging die de regering in het thans voorliggende
wetsvoorstel heeft opgenomen ter onderscheiding van het wetsvoorstel dat is
ingetrokken, wel degelijk betekenis heeft. Het bleek namelijk dat voor 1848
de benoemingswijze van de burgemeester heel verschillend geregeld was. In
sommige omstandigheden was de Kroon competent, maar er waren ook provinciale
en zelfs plaatselijke verordeningen, die regelden hoe men aan zijn burgemeester
kwam. Het is evident dat door het voorstel dat thans voorligt, die mogelijkheid
niet zal bestaan, maar dat de wet zal regelen hoe de aanstellingswijze van
de burgemeester eruit komt te zien.Uit de beschrijving die in de memorie van toelichting is opgenomen, blijkt
dat de oordeelsvorming in de loop der tijden nogal eens verschild heeft. De
regering, de Tweede Kamer en de Raad van State hebben op onderscheiden momenten
gemeend dat het anders moest en zijn niet altijd zelf consistent geweest.
Dat komt omdat er telkens andere regeringen, andere Tweede Kamers en andere
Raden van State zijn. Ik wijs erop dat ook in staatsrechtelijke kring verschillend
wordt gedacht over deze materie. Geleerden als Buijs en Oud en vele commissies
hebben zich met overtuiging uitgesproken ten gunste van deconstitutionalisering.
Dat betekent, zeker als ik in deze zaal de namen van Thorbecke en Oud noem,
dat geen enkele partij zich gegeneerd hoeft te voelen om zich tot dat standpunt
te bekennen.Het is alleszins legitiem om over de deconstitutionalisering van de benoemingswijze
positief te spreken. De aanstellingswijze tot op de dag van vandaag is in
artikel 131 van de Grondwet geregeld. De belangrijkste basis voor de stelligheid
van voorstanders van grondwettelijke regeling is het feit dat het nu in de
Grondwet staat. Ik kom straks nog nader te spreken over de argumenten die
door verschillende sprekers naar voren zijn gebracht. Het feit dat het in
de Grondwet staat, is natuurlijk niet zonder betekenis. Tegen de achtergrond
van de langdurige discussies en de wisseling van standpunten daarin gedurende
de afgelopen anderhalve eeuw, is het echter ook niet doorslaggevend. De keuze
die in 1848 is gemaakt voor de Kroonbenoemde burgemeester, heeft in een historische
context plaatsgevonden waarin zeer sterk behoefte was aan eenheid in het bestuur.
De grondwettelijke verankering ervan vloeit niet noodzakelijkerwijze voort
uit die keuze.De in de nota naar aanleiding van het verslag geciteerde overweging van
de regering destijds om af te wijken van het advies van de staatscommissie-Thorbecke
illustreert dat ook, omdat een argument voor de grondwettelijke verankering
ontbreekt. Wij leven nu echter in 2002; de negentiende eeuw ligt steeds verder
achter ons en wij moeten constateren dat het gemeentelijk bestuur en de positie
van de burgemeester daarin zich sindsdien sterk hebben ontwikkeld. De voorwaarden
voor stabiliteit en eenheid in ons binnenlands bestuur zijn hecht verankerd
en nog minder dan destijds valt thans in te zien waarom de aanstellingswijze
van de burgemeester aan het oordeel van de wetgever onttrokken zou moeten
zijn en blijven. De regering is dan ook van mening dat de aanstellingswijze
van de burgemeester en de commissaris van de Koningin niet van constitutionele
orde is en in de Grondwet verankerd zou moeten blijven, maar dat de wetgever
die bevoegdheid toekomt; daartoe strekt het wetsvoorstel.De regering is bovendien van mening dat een zinvol debat over de aanstellingswijze
van de burgemeester mogelijk moet zijn zonder de slagschaduw van een lange
en ongewisse procedure van Grondwetsherziening. De Grondwet vormt hier ten
onrechte een te hoge barrière tegen verandering, zoals de heer Van
Thijn heeft aangegeven. De heren Dölle en Holdijk hebben erop gewezen
dat je heel goed kunt discussiëren over dit onderwerp en dat het feit
dat dit in de Grondwet staat, de discussie niet belemmert. De
heer Holdijk voegde daar echter eerlijk aan toe dat de uitkomst van die discussie
natuurlijk wel bepaald wordt door het feit dat dit in de Grondwet staat. Vrijblijvende
discussies zijn dus inderdaad heel goed mogelijk en kunnen ook heel hoog oplopen.
Ik heb gemerkt dat de laatste tijd in alle partijen nieuwe standpunten worden
ingenomen, maar zolang het in de Grondwet staat, zijn die discussies bij voorbaat
vruchteloos omdat de Grondwet het niet mogelijk maakt om aan die discussies
gevolg te geven op een manier die die discussies zeer zinvol maakt. Het kabinet
heeft ertoe besloten – en de regeringspartijen hebben zich daaraan gecommitteerd–
om ervoor te zorgen dat de discussie verder kan worden gedragen door de wetgever
en dat de hoge barrière weg wordt genomen.De heer Luijten heeft er subtiel op gewezen dat daar nog een ronde voor
nodig is. Het zal ook nog enige tijd duren voordat wij zover zijn; er komt
dus ook nog tijd voor nadere afweging. Er zijn straks eerst verkiezingen voor
een nieuwe Tweede Kamer. Ik denk niet dat iemand de uitslag daarvan op dit
moment met zekerheid durft aan te geven. Er dienen zich ook nieuwe partijen
aan met uitgesproken standpunten en sommige partijen zijn, zoals gezegd, bereid
om nader na te denken over hun eigen standpunt. Het is dus niet bekend welke
opvatting na de verkiezingen in de Tweede Kamer aan de orde is. De vraag van
de heer Luijten hoe het dan met de Eerste Kamer zal gaan, is dus natuurlijk
relevant: moet dit eigenlijk niet ook na de verkiezing van de Eerste Kamer
worden behandeld? Hij weet echter dat dat niet noodzakelijk is. Ook die barrière
is geslecht. Het is dus niet noodzakelijk.Ik denk dat ik over mijn grenzen heen treedt als ik nu zou zeggen wat
er na de verkiezingen gaat gebeuren. Ik neem aan dat een aantal partijen straks
met elkaar zal spreken, zeker over aanhangige Grondwetsonderwerpen, en met
elkaar zal bezien of zij daarmee willen doorgaan. Wellicht willen die partijen
dan ook afspraken maken over de afhandeling, voorzover die bindend kunnen
zijn voor degenen die daarover spreken, en ook over de termijn voor de afhandeling.
Ik durf daar dus niets over te zeggen. Er staat mij wel iets vanzelfsprekends
voor ogen: ervan uitgaand dat men de discussie wil voortzetten, zal ook een
komend kabinet er behoefte aan hebben om met de volksvertegenwoordiging nader
zicht te krijgen op de ontwikkelingen van het burgemeestersambt. De heer Luijten
betreurt het dat wij dat zicht nog niet hebben, omdat wij dat eigenlijk al
wel zouden moeten hebben. Ik kan mij heel goed voorstellen dat mijn eventuele
opvolger het een goed idee vindt om de volksvertegenwoordiging dit inzicht
te geven. Ik wijs er wel op dat dit voorstel de visie van het kabinet op het
burgemeesterschap niet aanroert. De burgemeester is in de visie van het kabinet
een bijzondere functionaris in het gemeentelijk bestel die, in de woorden
van Elzinga, een zekere eigenstandigheid heeft. Volgende maand zullen wij
hopelijk in deze Kamer spreken over het wetsvoorstel inzake dualisering. Dit
wetsvoorstel bevat elementen die de positie van de burgemeester nader "uitlijnen".
Het zou mij overigens niet verbazen als met dat systeem enige ervaring moet
worden opgedaan, voordat wij definitieve conclusies trekken over de verdere
gang van zaken.Elke discussie over wat er moet gebeuren en elke visie op het burgemeesterschap
hangt natuurlijk sterk samen met de keuze voor de wijze waarop de burgemeester
wordt aangesteld. Dat is evident. Wij zouden theoretisch het huidige stelsel
kunnen handhaven. De contouren van dat stelsel zijn vrij helder, maar als
er andere keuzes worden gemaakt voor de aanstellingswijze, moet wellicht het
hele stelsel in ogenschouw worden genomen.De meest vergaande wijziging is de rechtstreekse verkiezing van de burgemeester.
Deze burgemeester heeft een eigen mandaat en dat zou voor het hele stelsel
betekenisvol zijn. Ik kan mij namelijk niet voorstellen dat men hiertoe zou
overgaan, voordat helder is wat de positie is van deze rechtstreeks door de
bevolking gekozen burgemeester te midden van een college van wethouders dat
door de raad wordt gekozen. De vragen die dan moeten worden beantwoord, zullen
ook aan de orde komen als er gesproken wordt over de gekozen minister-president.
In dat geval moet het immers duidelijk zijn wat zijn positie is in een kabinet
dat hij niet zelf samenstelt, maar dat wordt gevormd door de coalitiepartners.
Verder moet er antwoord worden gegeven op de vraag wat de gevolgen zijn van
die rechtstreekse verkiezing bij eventuele conflicten. Het lijkt erop dat
de positie van de minister-president hierdoor kan worden versterkt, maar het
is nog niet duidelijk hoe die kracht bij conflicten kan worden gebruikt.Een aantal partijen heeft zich hierover al uitgelaten en het is dan ook
bekend dat er voorstanders zijn van een verkiezing van de burgemeester door
de gemeenteraad. De heer Luijten heeft aangeven dat hij daar niets in ziet
en daar leidt ik uit af dat het voor hem het een of het ander is, of een kroonbenoeming
of een rechtstreekse verkiezing. Hij heeft mij in dit verband gevraagd of
ik het eens ben met de stelling van de staatscommissie dat een door de raad
gekozen burgemeester te veel een verlengstuk wordt van de lokale politiek.
Voor die redenering valt natuurlijk iets te zeggen. Ik benadruk echter nogmaals
dat het kabinet, dat hierover bij de voorbereiding van het huidige wetsontwerp
uitgebreid heeft gediscussieerd, absoluut geen elementen in deze discussie
wenst in te brengen die anticiperen op een mogelijkerwijs door participerende
delen in het kabinet gewenste eindsituatie.Ik begrijp de bedoeling van de staatscommissie, maar desondanks ben ik
niet genegen om haar stelling te onderschrijven. Andere landen kennen andere
tradities. Zo kiezen gemeenteraden soms hun eigen burgemeesters of wordt de
leider van de grootste partij automatisch de burgemeester. Het is de vraag
of dat aan zijn eigenstandigheid afdoet. Het antwoord is meestal afhankelijk
van de context, aangezien het burgemeestersambt dan vaak op een andere manier
is ingebed.Het kabinet stelt de huidige aanstellingswijze niet in die zin ter discussie
dat het van mening is dat het deze of gene kant uit zou moeten gaan. Het kabinet
acht het wel wenselijk dat de wetgever zich hierover kan uitspreken. Wanneer
na een tweede ronde van deze discussie over deconstitutionalisering de conclusie
zou worden getrokken dat het huidige systeem moet worden gehandhaafd, behoeft
er niets meer te gebeuren. Immers, een en ander is al in onze wetgeving verankerd.
Als men het ánders wil, moet er een andere wet komen,
maar de organieke wetgeving, Provincie- en Gemeentewet, geeft aan wat nu in
de Grondwet staat: de kroonbenoeming.Het advies van de Staatscommissie dualisme en lokale democratie heeft
bevestigd dat de onafhankelijke positie van de burgemeester ondersteund moet
worden. Ik spreek de hoop uit dat wij in staat zullen zijn om deze kwestie
de volgende maand zo snel mogelijk af te handelen, opdat het hier in het geding
zijnde systeem overeenkomstig de wens van bijna iedereen in gemeentelijk Nederland
bij de raadsverkiezingen kan ingaan. Ik hoop zeer dat er geen vertragingen
optreden bij de besprekingen over dit onderwerp in deze Kamer die het in technische
zin onmogelijk zouden maken om tijdig tot invoering over te gaan. In het kader
van die besprekingen zullen wij zeker ingaan op de continuering en de versterking
van de huidige positie van de burgemeester.Het in 1997 door mijn voorganger de heer Dijkstal ingediende wetsvoorstel
volgde het rapport van de commissie-Van Thijn en richtte zich op het laten
vervallen van artikel 131. Daarmee werd beoogd, grondwettelijk de ruimte te
scheppen voor de formele wetgever om de aanstellingswijze te regelen. Het
advies van de zojuist genoemde staatscommissie heeft de regering er echter
van overtuigd dat het de voorkeur verdient om het onderhavige wetsvoorstel
in te dienen. Daarmee wordt de regeling van de aanstellingswijze bij wet gegarandeerd.
Tegelijkertijd heeft de wetgever de vrijheid om de keuze te maken die hij
gewenst acht. Ik geloof dat daarmee meer recht wordt gedaan aan de bijzondere
positie van deze ambten in het decentrale bestuur. Buiten twijfel wordt gesteld
dat de wijze van aanstelling of benoeming van belangrijke ambten een grondwettelijke
basis dient te hebben; dat blijft het geval.Een en ander geeft de in dit wetsvoorstel neergelegde vorm van deconstitutionalisering
naar het oordeel van de regering wel degelijk een extra dimensie. De Raad
van State heeft dit niet onderkend en gesteld dat het om een overbodig wetsvoorstel
gaat. Daar ben ik het niet mee eens. Er is op gewezen dat het kabinet zich
niet altijd iets gelegen laat liggen aan het oordeel van adviseurs, waaronder
de Raad van State. Dat is juist, maar wij zijn daar buitengewoon transparant
over. Wij leggen het altijd graag uit en bespreken een en ander graag met
de volksvertegenwoordiging. Wij dienen daarnaast onder ogen te zien dat het
uiteindelijk de politiek is die, gelet op alle uitgebrachte interne en externe
adviezen, verantwoordelijkheid dient te nemen voor datgene wat moet gebeuren.
Dit geldt ook voor de relatie met de Raad van State. Er kan geen sprake van
zijn dat de adviseur bepaalt wat er moet gebeuren. Ik geloof dat op dit punt
de Raad van State over het hoofd heeft gezien dat het voorschrijven van een
wettelijke regeling ook zinnig is in het licht van de historie. Wij zouden
niet terecht moeten komen in een vacuüm waarbij niet de wetgever maar
andere gremia zich met de aanstellingswijze van de burgemeester inlaten. Het
lijkt mij ongewenst om terug te keren naar de situatie van vóór
1848.Voorzitter. De heer Dölle heeft vijf argumenten vermeld die hem tot
het oordeel brengen dat de aanstellingswijze van constitutionele orde zou
zijn. Ik moet zeggen dat die argumenten mij niet overtuigen. Natuurlijk heeft
de heer Dölle gelijk met zijn eerste argument, de stelling dat het ambt
belangrijk is. Wie zou dit willen bestrijden? Echter, het feit dat veel mensen
een staatsrechtelijk onjuiste opvatting aanhangen, kan geen argument voor
constitutionalisering zijn. Ook de heer Dölle heeft aangegeven dat dit
niet van doorslaggevende betekenis kan zijn. Het zou inderdaad opmerkelijk
zijn als dat wél zo was.Dan zijn tweede argument. Daarbij constateert hij dat in de ongeveer vijfhonderd
gemeenten die er thans nog zijn – het zijn er inmiddels overigens minder
dan vijfhonderd – de positie van de burgemeester nog steeds als belangrijk
wordt gezien. Ook dit is natuurlijk op zichzelf geen reden om deze positie
als van constitutionele orde te beschouwen. De heer Dölle wees er en
passant op dat een voorganger van mij de burgemeester had betiteld als bestuurlijke
randgroepjongere en ik hoorde de heer Van Thijn in een bijzinnetje zeggen
dat de burgemeester 0,0% macht heeft. Ik weet niet of het de heer Van Thijn
tot troost strekt, maar ik denk dat iedereen dit anders ziet en dat het dan
ook misschien wel eens anders zou kunnen zijn. Macht en gezag hebben beide
betekenis, maar met macht zonder gezag kun je ten minste net zo weinig als
met gezag zonder macht. De macht van de burgemeester bestaat misschien niet
zozeer uit formele bevoegdheden als wel uit zijn positie. Misschien is dit
niet zo tastbaar en zou het makkelijker zijn om terug te grijpen naar formele
bevoegdheden, maar noch de randgroepjongere, die kennelijk enige tijd Rotterdam
bestuurd heeft – dat is toch heel opmerkelijk, omdat het een zeer markante
bestuurlijke periode is geweest – noch de heer Van Thijn met 0,0% macht
in Amsterdam geeft eigenlijk weer waarom beide burgemeesters als buitengewoon
belangrijke bestuurders worden beschouwd in de episode waarin zij in hun stad
leiding mochten geven aan het college van burgemeester en wethouders en voorzitter
van de raad mochten zijn.De heer Van Thijn (PvdA):Wij stonden beiden bekend om onze bescheidenheid ...Minister De Vries:Dat had ik hier niet bij betrokken.De heer Van Thijn (PvdA):Ik geef onmiddellijk toe dat de burgemeester het moet hebben van zijn
gezag, zijn invloed, zijn besluitvaardigheid en zijn populariteit. Menig burgemeester
kan ook wel betrapt worden op populistisch gedrag om de raad onder druk te
zetten; daar zijn vele voorbeelden van. Maar de systeemfout in ons bestel
is dat de burgemeester met veel poeha aan de bevolking wordt gepresenteerd
als de baas van de gemeente, terwijl hij dat eenvoudigweg niet is. Ik noem
dit een grote leugen. Veel kleurloze wethouders verschuilen zich achter de
brede schouders van hun populaire burgemeester. Ik vind dit een misstand.Maar goed, wij zouden vandaag niet over het burgemeestersambt spreken,
ik vond alleen dat ik de functie wat meer moest "bijcijferen" omdat u die
0,0% zo letterlijk nam.Minister De Vries:U anticipeert in ieder geval op debatten die hier nog gehouden moeten
worden, maar ik ga er nu voor het gemak even van uit dat iemand machtig is
als de mensen denken dat hij dat is.De heer Van Thijn (PvdA):Maar dat is niet zo.Minister De Vries:Maar goed, voorzitter, de heer Dölle gaf aan dat in bovenlokale contacten
en gremia, zowel nationaal als internationaal, de burgemeester het gezicht
van de gemeente vormt. Ik wijs erop dat heel wat burgemeesters in andere landen
hun positie niet aan de Grondwet, maar aan gewone wetgeving ontlenen. Ik begreep
van de heer Dölle dat dit vooral in katholieke landen zo is; dat was
mij niet bekend. Ik weet niet of dit zijn sympathie voor die keuze ook bepaalt.De heer Dölle (CDA):Ik zei het niet in dit verband. In veel landen wordt de aanstellingswijze
van burgemeesters inderdaad niet in de Grondwet genoemd, maar dan gaat het
veelal om federale landen en behoort het tot de autonomie van de deelstaat.Minister De Vries:Maar goed, het lijkt mij in ieder geval geen argument om aan te tonen
dat dit van constitutionele orde zou zijn.Voorzitter. Vervolgens zegt de heer Dölle dat de aanstellingswijze
wezenlijk is, omdat al vele decennia de aanstellingswijze een kernpunt is
in de staatsrechtelijke programma's van veel partijen, ook in het programma
van een nog jonge partij als Leefbaar Nederland. Van de weeromstuit, zo luidt
het argument, is het voor groeperingen die terzake minder veranderingslustig
zijn, ook een centraal punt. Dit kan echter nooit een argument zijn voor het
feit dat het in de Grondwet moet blijven, tenzij je zegt: als anderen daarvóór
zijn, ben ik daartegen. Dat is op zich echter geen sterke argumentatie.De heer Dölle (CDA):Ik zal er in tweede instantie op terugkomen. Ik gebruik het als argument
bij het eerste wat genoemd is: het gegeven dat dit ambt bij de bevolking zo'n
enorme impact heeft, wordt nog gearticuleerd door het feit dat het ook in
de politiek steeds, vanaf Krasnapolsky in 1966 en bij allerlei andere groeperingen,
vrij centraal wordt gezet. Dat is er een teken van dat de positie van de burgemeester
en zijn aanstellingswijze als erg belangrijk worden geconcipieerd in de bevolking,
althans in het politiek actieve deel daarvan.Minister De Vries:Ja, maar het zou toch niet uitgesloten zijn dat de bevolking een burgemeester
die rechtstreeks gekozen is en die niet in de Grondwet figureert, ook heel
belangrijk zou vinden.De heer Dölle (CDA):Nee, dat zou het geval kunnen zijn. Maar het gaat om die twee argumenten,
gecombineerd met de drie die u nog aan het behandelen bent, zo denk ik. Die
vijf argumenten gezamenlijk moeten wat ons betreft de hoofdstelling onderbouwen
dat de aanstellingswijze van de burgemeester niet niks is en dat er dus wat
voor te zeggen is om deze in ieder geval bovenwettelijk te waarborgen in type
landen als Nederland.Minister De Vries:Ja, er waren inderdaad nog twee argumenten die u ook genoemd had, waar
ik op wilde ingaan. In de eerste plaats is dit het vierde argument. Daar merkte
u op dat het ook een effect kan hebben op de positie van andere bestuursorganen,
raad en college, op zijn minst op termijn. Dat kan zo zijn, maar er is ook
geen bezwaar tegen om die consequenties dan onder ogen te zien. Het hoeven
geen negatieve consequenties te zijn.Het laatste argument dat u noemde, was dat de Raad van State de regering
geadviseerd heeft de aanstellingswijze als een wezenlijk onderdeel van het
constitutionele recht te blijven beschouwen. Dat is niet gering, maar het
is in wezen niet meer dan een autoriteitsargument.Al met al vind ik dat door deze gezamenlijke argumentatie het feit dat
dit van constitutionele orde zou moeten zijn, allerminst wordt aangetoond,
tenzij u zegt: als ik dat zo bij elkaar zie, vind ik dat het wel goed geregeld
is op het ogenblik, zodat het kan blijven staan. Maar dat is natuurlijk geen
klemmende argumentatie.De heer Luijten heeft laten doorschemeren dat, ondanks het feit dat hij,
naar ik aanneem, in deze ronde geen onoverkomelijke barrières zou willen
opwerpen, het onderwerp hem en zijn partij wel bezig blijft houden. Ik heb
zo-even al het een en ander gezegd over de mogelijke opties die er zijn en
ik kan daar eigenlijk niet verder over spreken. Wel is het mij sterk opgevallen
dat in het kader van de publieke discussie die de afgelopen tijd heeft plaatsgevonden
over het burgemeestersambt en met name naar aanleiding van het wetsvoorstel
dat wij hier behandeld hebben, er in verschillende partijen opmerkingen zijn
gemaakt die nogal haaks staan op gedachtegoed dat men eerder naar voren bracht.
Ik heb dit in het CDA beluisterd en ook in de partij van de heer Luijten.Misschien is het goed om nog een woord te zeggen over het functioneren
van de huidige wet. Het is interessant te constateren dat de huidige wet,
naar mijn smaak, voortreffelijk functioneert. Er zijn twee problemen geweest,
in de gemeenten Wijchen en Schagen. In beide gevallen trok de kandidaat zich
terug, na er door mensen die contact met hem hadden en die daar de beste bedoelingen
bij hadden, van op de hoogte te zijn gebracht dat betrokkene op de tweede
plaats zou komen. Dit gebeurde nog voordat de gemeenteraad zijn aanbeveling
vaststelde, waardoor de gemeente ook niet meer tot een dergelijke aanbeveling
kon komen. Dat ging telkens om de tweede plaats en ik heb toen gezegd: dit
betekent dat ik tot een eigen oordeel moet komen; ik leg die aanbeveling nu
terzijde en ga nog eens in consultatie met de commissaris van de Koning, die
natuurlijk veel dichter op die processen heeft gezeggen. In beide gevallen
heeft dat, zij het met enige vertraging, geresulteerd in de benoeming van
de kandidaten die men graag als eerste benoemd had willen zien. Ik heb dus
gedaan wat ik beloofd heb: mijzelf een volstrekt eigen oordeel over de kandidaat
aangemeten en vervolgens bepaald welke kandidaat het meest geschikt zou zijn.
Dat is voor betrokkenen wel enigszins vervelend geweest. Dat moet ik toegeven.
Zij hebben namelijk het gevoel gehad dat iets niet a tempo werd afgewerkt.
In andere gemeenten heb ik dergelijke problemen niet gehad. Vandaag heb ik
weer drie benoemingen voorbereid en de voordrachten waren met grote unanimiteit
door de raden opgesteld. Men weet zeer goed te kiezen en aan te geven wie
als eerste en als tweede persoon op de voordracht moet komen. Voor de minister
levert dat, ook als is hij niet een echte zoon van Dik Trom, geen grote problemen
op.De heer Platvoet (GroenLinks):Moet ik dit zo begrijpen dat als een tweede kandidaat zich terugtrekt,
maar dat niet doet op basis van de informatie dat hij de tweede
kandidaat is, er sprake is van het bijzondere geval waarbij u de enkelvoudige
voordracht accepteert?Minister De Vries:Nee, u moet als scheidslijn de aanbeveling van de gemeenteraad aanhouden.
Die heeft de plicht om een aanbeveling met daarop de namen van twee personen
in te sturen. Als de gemeenteraad dat niet doet, is hij in gebreke. Dan moet
ik zeggen: dit is een gemankeerde aanbeveling. De wet schrijft namelijk een
aanbeveling met de namen van twee personen voor. Als de gemeenteraad zijn
aanbeveling heeft gedaan en ter tafel heeft gebracht, kunnen er omstandigheden
zijn die in de buurt van een overmachtsituatie komen. Het kan zijn dat een
kandidaat zich alsnog terugtrekt. Het kan zijn dat een kandidaat in het ongerede
raakt. Het kan zijn dat een kandidaat in andere gemeente wordt benoemd. In
dat geval kan de gemeenteraad niets meer doen. Waarom het de heer Luijten
en wellicht ook andere leden van deze Kamer gaat, is dat je niet gemanipuleerd
wordt door de gemeenteraad, dat die de minister niet dicteert met te zeggen:
dit is hij en verder hoort u niets van ons. Het gaat erom dat de raad de minister
keuzevrijheid laat. Maandelijks spreek ik met de commissarissen van de Koningin
over de introductie van het nieuwe systeem en uit hun rapportages heb ik heb
helemaal niet de indruk gekregen dat dit systeem niet goed functioneert. In
het begin zijn een aantal dingen, overigens naar mijn overtuiging te goeder
trouw en voor een belangrijk deel uit beoogde naastenliefde, gebeurd, maar
zij tasten het systeem niet aan. Thans wordt in alle vertrouwenscommissies
heel nadrukkelijk het punt aan de orde gesteld dat een aanbeveling van een
raad die niet compleet is, voor de minister aanleiding zal zijn zich een zelfstandig
oordeel aan te meten.De heer Platvoet (GroenLinks):Ik begrijp dat van dat bijzondere geval wel sprake is als de tweede kandidaat
zich om welke reden dan ook terugtrekt nadat de openbare aanbeveling is vastgesteld.Minister De Vries:Waarschijnlijk refereert u nu aan uw voornemen om u overal als tweede
kandidaat te laten opvoeren.De heer Platvoet (GroenLinks):Dat aanbod staat nog steeds, maar tot nu toe heeft, tot onze grote vreugde,
niemand daarvan gebruikgemaakt.Minister De Vries:Ik wil zelf ook geen voedsel geven aan het voornemen om dat wel te doen.De heer Platvoet (GroenLinks):Maar antwoordt u nu op mijn vraag.Minister De Vries:Dat zal ik zeker doen, maar er schoot mij iets te binnen. Ik herinnerde
mij wat u gezegd hebt. Ik hoop dat u het niet erg vindt dat ik altijd hoor
wat u zegt en dat ik mij dat vaak herinner.Als mij een aanbeveling bereikt en als blijkt dat de tweede persoon aan
de aanbeveling is ontvallen, zal ik natuurlijk informeren naar de redenen
die daaraan ten grondslag liggen.De heer Platvoet (GroenLinks):Maar dan kan de raad toch nooit een enkelvoudige aanbeveling vaststellen.
Dat is namelijk mijn punt. In uw instructie staat: alleen in bijzondere gevallen
mag de gemeenteraad een enkelvoudige aanbeveling vaststellen. Een bijzonder
geval definieert u met: wanneer de kandidaat zich terugtrekt, zodat de facto
maar één kandidaat overblijft. Uit uw woorden begrijp ik dat
dit alleen kan nadat in de openbaarheid de dubbele aanbeveling is vastgesteld.
Daarna kan nummer twee zich terugtrekken. Dan kan de raad dus nooit een enkelvoudige
aanbeveling vaststellen.Minister De Vries:Ik heb gezegd: dat is de hoofdregel. Houdt u dat vast. Het kan zijn dat
er twee kandidaten hebben gesolliciteerd en dat helaas een ervan overlijdt
voordat de raad tot een uitspraak heeft kunnen komen.De heer Platvoet (GroenLinks):Daar komt u niet mee weg. Overlijden is een ander bijzonder geval. Uw
definieert drie bijzondere gevallen, maar het gaat mij om dat ene bijzondere
geval: wanneer een kandidaat zich terugtrekt, zodat de facto maar één
kandidaat overblijft. Het aanwezig zijn van die mogelijkheid is niet te rijmen
met uw opvatting dat de enkelvoudige aanbeveling alleen kan nadat de aanbeveling
openbaar is, want dan heeft de gemeenteraad per definitie een dubbele aanbeveling
vastgesteld.Minister De Vries:Dat is juist.De heer Platvoet (GroenLinks):Maar u zegt dat de gemeente in bijzondere gevallen een enkelvoudige aanbeveling
mag vaststellen. Er zit dus een enorm onlogische redenering in die aanbeveling.Minister De Vries:Ik meen dat dit absoluut niet het geval is.De heer Van Thijn (PvdA):Voorzitter. Ik heb een punt van orde. Is het gebruikelijk dat wij hier
een wetsvoorstel behandelen dat zojuist bij de Tweede Kamer is ingediend?De voorzitter:Dat is niet gebruikelijk.De heer Platvoet (GroenLinks):Dit gaat niet over het nieuwe wetje dat op verzoek van de heer Luijten
is ingediend. Het gaat over de toepassing van een door ons al aangenomen wet
waarvan de instructie een grote onduidelijkheid bevat.Minister De Vries:U denkt dat er een onduidelijkheid is, maar die is er helemaal niet. Een
gemeenteraad behoort een aanbeveling van twee personen te doen. Als die er
niet is, is er een probleem en moet ik ernaar kijken. Dan sla ik er geen acht
op, tenzij ik constateer dat er misschien maar twee kandidaten waren van wie
er een is overleden voordat de aanbeveling kwam, zodat die arme gemeenteraad
nooit meer dan een kandidaat had kunnen voorstellen. Als men een aanbeveling
van twee kandidaten heeft gedaan en een van hen zich heeft teruggetrokken,
dan zal ik mij ook laten informeren. Maar er zijn denkbare redenen voor. Als
ik het gevoel zou krijgen dat iemand zich pro forma op de lijst heeft laten
zetten om de minister geen keuze te laten, dan zal ik er natuurlijk mijn conclusies
uit trekken. Het is allemaal vrij overzichtelijk en tot nu toe gaat het heel
goed. Er zijn geen bijzondere problemen die onoplosbaar zijn gebleken. Ingevolge
de wens die ook in deze Kamer naar voren is gebracht, wordt zeer zorgvuldig gekeken naar de kwaliteit van de procedure.De heer Platvoet heeft gevraagd of de betekenis van het begrip "aanstelling"
wel goed is gekozen. Ik begrijp dat meer leden van de Kamer Van Dale af en
toe raadplegen voordat zij met mij in debat gaan. Ik heb de indruk dat het
begrip geen enkel misverstand kan geven over de reikwijdte. Het begrip "aanstellingswijze"
beoogt elke vorm van aanwijzing, benoeming of verkiezing mogelijk te maken
en de wetgever geen enkele beperking in de weg te leggen. De memorie van toelichting
brengt dat ook tot uitdrukking door de aanstellingswijzen die de heer Platvoet
noemt uitdrukkelijk als mogelijkheden te vermelden.Ik ben al ingegaan op de vraag van de heer Luijten of de nieuw verkozen
Eerste Kamer dit voorstel in tweede lezing behandelt. Dat zal aan het nieuwe
kabinet zijn. Ik zou mij kunnen voorstellen dat het opdoen van ervaringen
met het nieuwe dualistische systeem en het ingaan op de wens van de heer Luijten
om de toekomstvisie op het ambt van de burgemeester aan te geven vrij automatisch
na een min of meer langdurige kabinetsformatie ertoe leidt dat wij eerst het
feest van de verkiezingen voor provinciale staten zullen meemaken en dan de
verkiezingen voor deze Kamer. Maar nogmaals, ik ga er niet over. Dat kan ik
niet verder bepalen.Ik heb aan de heer Platvoet en de heer Luijten al aangeven waarom het
voor mij onmogelijk is om thans te zeggen wat de wenselijke uitkomst moet
zijn. Het kabinet heeft ervoor gekozen om dat niet te doen en dat aan toekomstige
afweging over te laten. Ik ben de heer Platvoet desondanks erkentelijk dat
hij ook bij deze gelegenheid in het duister altijd wel een lichtpuntje weet
te ontwaren en tevreden kan zijn met een lichtpunt.De heer Terlouw heeft aangegeven dat hij zeer goed kan leven met het wetsvoorstel.
Hij heeft opmerkingen gemaakt over macht en gezag. Het lijkt mij niet zwart-wit.
Het is mogelijk dat er wel macht is in een systeem waarin de gekozen burgemeester
bestaat, maar dat het gezag komt te ontvallen. Dat zien wij ook wel eens.
Het evenwicht tussen macht en gezag is niet te garanderen met een bepaalde
aanstellingswijze.Het gaat nog steeds goed met de burgemeesters in Nederland, zegt de heer
Terlouw. Uit de recente studie van prof. 't Hart in Leiden kunnen wij afleiden
dat ondanks onze neiging om ons sterk te concentreren op alles wat fout gaat –
dat is goed, want dan kunnen wij er iets aan doen – het ook wel eens
goed is om in comparatief perspectief een kwalitatieve vergelijking te maken
van ons openbaar bestuur met dat van anderen. Prof. 't Hart heeft in een recente
publicatie aangegeven dat je in Nederland de grond zou moeten kussen voor
de kwaliteit van het openbaar bestuur. Hij overdrijft vast een beetje, maar
ik hoop dat de leden die publicatie niet gemist hebben. Als zij die niet gezien
hebben, wil ik die graag aan de Kamer zenden.De heer Van Thijn (PvdA):Die publicatie draagt als ondertitel: de inquisitiedemocratie. Hebt u
daar ook over nagedacht?Minister De Vries:Ik beperk mij nu tot de echte titel en de uitleg die de heer 't Hart daar
zelf in een spontaan interview aan heeft gegeven. Ik heb mij wel in dat aspect
verdiept. Ik breng dit in verband met het negatieve aspect dat ook wij eindeloos
blijven zoeken of er iets fout is. Ik ben daar zelf niet zo'n aanhanger van
en vind de door prof. 't Hart gekozen term ook wel zwaar.De heer Van Thijn heeft gezegd dat het wetsvoorstel inzake de verandering
van de burgemeestersbenoeming wel een lelijk eendje is genoemd. Als wij elkaar
allemaal gaan citeren, lijkt het echter net alsof wij dat ook allemaal vinden.
De behandeling van dat wetsvoorstel is in deze Kamer afgerond. Ik denk dat
het een behoorlijk stuk wetgeving zal blijken te zijn, als de eerste barensweeën
voorbij zijn en iedereen eraan gewend is. Verder zal er nog sprake zijn van
een aantal testcases. Ik doel met name op de in Best en Vlaardingen geplande
raadplegende referenda. Het is natuurlijk spannend om te zien hoe die gemeenten
daarmee zullen varen. Dergelijke zaken zullen zich nu eenmaal in de praktijk
moeten waarmaken.De heer Holdijk heeft gezegd dat je, als je tevreden bent over artikel
131, dan geen bezwaar kunt hebben tegen veel discussie en dat dit ook allemaal
mag, maar dat er niets verandert. De intentie van de regering is het bieden
van een zodanige discussie dat die uitmondt in besluitvorming die door de
wetgever nodig, wenselijk en nuttig wordt geacht.De heer Dölle (CDA):Mijnheer de voorzitter. Ik dank de minister voor zijn antwoord. Hij heeft
aan het begin van zijn betoog gewezen op de historische etappeplaatsen waarlangs
personen die hierbij een rol hebben gespeeld, de discussie hebben getrokken.
Ik blijf erop wijzen dat de Raad van State na anderhalve eeuw desondanks nog
altijd kiest voor het opnemen van de aanstellingswijze in de Grondwet. Ik
ontken echter niet dat in debatten over deze zaak sprake is van een hoog strategisch
gehalte. Dat geldt zowel voor de heer Thorbecke als voor de heer Luijten hier
en overigens ook voor Abraham Kuyper, zij het in een andere situatie.Ik kom hiermee op de vraag of de aanstellingswijze ook van constitutionele
orde is. Het is duidelijk dat er in dit verband geen sprake is van een code
waaraan voldaan zou moeten worden. De minister heeft ook gezegd dat dergelijke
criteria niet bestaan. Hoe komt het evenwel dat voor alle ambten die in de
Grondwet genoemd zijn, dus inclusief raadsleden en wethouders, ook de aanstellingsprocedure
wordt aangegeven, terwijl de aanstelling van de burgemeester en de commissaris
van de Koningin aan de wetgever wordt overgelaten? Het laatste wordt als een
garantie gepresenteerd, omdat daardoor voorkomen kan worden dat de commissaris
van de Koningin door het provinciebestuur of anderszins wordt benoemd, zoals
dat voor 1848 gebeurde. De vraag is, of de positie van de burgemeester inderdaad
niet van constitutionele orde is. Ik heb er al op gewezen – de minister
heeft daarbij onze argumenten uiteraard niet geheel geciteerd – dat
de sociaal-psychologische impact van dat ambt niet doorslaggevend is, en ook
niet hoe dat wordt gearticuleerd in het politieke debat. Maar het is wel een
teken. Waar het vooral op vastzit, is dat de aanstellingswijze van de burgemeester
ook volgens de regering zelf vrij cruciaal is. De minister heeft dat onder
andere gezegd in antwoord op onze vragen over de contractanten van het regeerakkoord.
Zij zouden in de toekomst deze aanstellingswijze gemakkelijk kunnen wijzigen.
De minister zegt daarop terecht dat alles met alles samenhangt.
De aanstellingswijze van de burgemeester heeft direct effect op de positie
en de plaats van de gemeenteraad en het college.De burgemeester is bepaald geen bestuurlijke randgroepjongere, maar een
figuur met cruciale bevoegdheden. Ik doel op die op het gebied van handhaving
van de openbare orde, en dus indirect op het gebied van de grondrechten, welke
bevoegdheden de laatste tijd zijn uitgebreid. Ook dat rechtvaardigt een kwalificatie
van die persoon als een belangrijke persoon. Het advies van de Raad van State
is daarbij inderdaad niet doorslaggevend, maar het illustreert dat ook anderen
zo'n opvatting kunnen hebben.Als het wetsvoorstel door deze Kamer komt, staat vast hoe de raad er komt,
en staat indirect door interpretatie van het hoofdschap, zoals gegeven bij
het wetsvoorstel inzake dualisering, vast dat de wethouders door de raad worden
gekozen. Vast staat echter niet, hoe de burgemeester wordt aangesteld. Dat
wordt overgelaten aan de wetgever. Dat blijft bij ons wringen, maar ook bij
D66, een erkend en gepatenteerd voorstander van de gekozen burgemeester. Die
partij zou dat belangrijke recht van de burgers om hun burgemeester te kiezen,
graag in de Grondwet zien vastgelegd. GroenLinks vindt dat alle ambten die
benoemd worden uit de Grondwet kunnen verdwijnen, terwijl voor alle gekozen
ambten een constitutionele verankering op zijn plaats is. Beide houdingen
demonstreren dat men het kennelijk van groot belang vindt – om andere
redenen dan wij dat doen – dat aanstellingswijzen in de Grondwet worden
neergelegd.Wij vinden de burgemeester een centrale figuur, naast raad en college,
in het decentrale bestuur. Wij vinden het zeer terecht dat die opnieuw genoemd
wordt in hoofdstuk 7 van de Grondwet, wat wij ook hebben toegejuicht in het
voorlopig verslag. Wij menen nog steeds dat die aanstellingwijze daar zo aan
verbonden is, dat er zware argumenten moeten zijn om die eruit te halen. Er
zijn op dit moment drie rivaliserende opties, die op zichzelf voor ons in
verband met andere discussies nog niet doorslaggevend zijn. Wij houden onze
aarzelingen.De heer Platvoet (GroenLinks):Voorzitter. De winst van dit debat lijkt mij toe dat de weg is geopend
om een inhoudelijke discussie te gaan voeren over de invulling van het burgemeestersambt,
rechtstreeks gekoppeld aan de vraag, wat de beste aanstellingswijze van de
burgemeester is. Volgens mij was dat in het verleden een nogal moeilijke discussie,
omdat CDA en VVD daaraan weinig gehoor wilden geven. Ik ken de reikwijdte
van de macht van de heer Luijten in de VVD niet. In deze Kamer heeft de heer
Luijten er namens zijn fractie voor gepleit de discussie over de taken en
bevoegdheden van de burgemeester te voeren en de wijze van aanstelling daaraan
te koppelen. Over het eindplaatje van de discussie over de aanstellingswijze
zei de heer Luijten echter dat, als het erop neerkomt dat de burgemeester
wordt gekozen door de gemeenteraad, de deconstitutionalisering van de aanstelling
van de burgemeester wat hem betreft geen doorgang zal vinden. Dat vind ik
triest. Je gaat met een open houding het debat in, terwijl je aan het eind
ervan een fors paaltje slaat als iets je te ver gaat. Het lijkt mij beter
eerst de discussie te voeren en dan te bezien wat de gewenste aanstellingswijze
is. Ik wil niet verhullen dat wij daar wel een opvatting over hebben. Vooralsnog
gaat onze voorkeur ernaar uit – maar die kan nog wijzigen – om
het vanuit de gemeenteraad te laten gebeuren. Dat verhoudt zich heel best
met het duale bestel, want landelijk gezien, wordt het dualistische systeem
ook niet vervolmaakt door de verkiezing door de bevolking van de minister-president.
D66 pleit daarvoor, maar uit de mond van de VVD heb ik dat nog nooit gehoord.
Als je de lijn van het dualisme op gemeentelijke niveau consequent wil doorzetten,
dan kan dat uitmonden in een door de bevolking te kiezen burgemeester. Je
kunt vervolgens op een soortgelijke manier een discussie voeren over de verkiezing
van de minister-president. Als je de discussie open ingaat, dan lijkt het
mij in ieder geval niet goed aan het eind daarvan een piketpaal te slaan.Wij kunnen nog uren met de minister discussiëren om hem een regeringsstandpunt
te ontlokken over de door de regering gewenste aanstellingswijze van de burgemeester.
Ik neem echter aan dat een bepaalde strategie onderdeel uitmaakt van zijn
njetopstelling. Ik constateer dat dit kabinet daar blijkbaar geen opvatting
over heeft. Dat is geen vrolijke conclusie. Het zal overigens niemand verwonderen
dat wij dit wetsvoorstel van harte steunen.De heer Dölle zei het kort door de bocht, maar mijn redenering kwam
er in zekere zin wel op neer. Pratend over alle benoemde ambten uit de Grondwet
en gesteld dat je de Grondwet beschouwt als het fundament van de democratische
rechtsstaat, heb je het over democratisch gelegitimeerde ambten. Ik zeg de
heer Terlouw na dat ik er op zichzelf geen moeite mee heb een democratisch
gelegitimeerde burgemeester in de Grondwet op te nemen, welke vorm dat uiteindelijk
ook zal hebben, hetzij gekozen door de gemeenteraad, het zij door de bevolking.
Gezien de tweederde meerderheid die daarvoor nodig is, is dat echter een brug
te ver. Ook vanuit die strategische optiek steunen wij dit voorstel.De heer Holdijk (SGP):Mijnheer de voorzitter. Namens onze beide fracties wil ik de minister
graag bedanken voor zijn reactie. Met hem en in zekere mate objectief en in
elk geval sans rancune stel ik vast, dat de wederzijdse posities in eerste
termijn duidelijk gemaakt zijn en dat er geen mist over is blijven hangen.De discussie gaat wel door, deconstitutionalisering of niet, maar, zoals
de minister zei, is het dan wel een vrijblijvende discussie waarvan het niet
mogelijk is om aan bepaalde afwijkende uitkomsten gevolgen te verbinden. Ik
meen dat wij over dit vraagstuk van inzicht kunnen verschillen en dat het
in elk geval legitiem is om erover te discussiëren, maar dat het punt
is dat er op dit moment nog geen tweederde meerderheid is voor een alternatief.
De minister noemde de Grondwet in dit verband en in deze discussie een barrière.
Dat begrijp ik vanuit de optiek van de regering. Ik zou wellicht met recht
van onze kant kunnen zeggen dat de deconstitutionalisering van artikel 131,
zoals die in het wetsvoorstel is opgenomen, een breekijzer in de discussie
is.Voor ons bestaan er geen exact omschreven en geformaliseerde criteria.
Dat betekent dat wij waarschijnlijk in een blanco situatie geen constitutionalisering
zouden bepleiten wat dit onderwerp betreft. Wat ons standpunt motiveert, is
in feite dat wij hechten aan niet zozeer een constitutionele regeling als
wel aan een benoeming door de Kroon. Hoezeer in de loop van de tijd het voortraject
ervan is gewijzigd, garandeert die benoeming ten opzichte van de gewone wet
nog het meest datgene wat de commissie-Elzinga noemt de eigenstandigheid van
het burgemeestersambt. Dat is wat onze posities markeert en wat de motivering
daarvan betreft.De heer Luijten (VVD):Voorzitter. Ik twijfelde of ik in tweede termijn nog het woord zou voeren,
maar ik ben daartoe uitgenodigd door de heer Platvoet en ik ga graag op zijn
uitnodiging in.Evenals GroenLinks heeft ook de VVD een voorkeur en dat is een door de
Kroon benoemde burgemeester. Ik heb duidelijk aangegeven dat wij tegen een
door de raad gekozen burgemeester zijn, omdat wij dit een monistisch sluitstuk
van een dualistisch stelsel vinden. Daar slaan wij een piketpaal. Dat lijkt
mij ook goed voor de helderheid in de discussie. Uiteindelijk is er een tweederde
meerderheid nodig. Het kabinet moet nog een visie ontwikkelen. De huidige
wet functioneert net en er zijn aanloopproblemen geweest. Ik ben het met de
minister eens dat bij een eventuele stelselwijziging een door de bevolking
gekozen burgemeester niet zomaar in het huidige gemeentelijk bestel geplaatst
kan worden. Deze functionaris heeft dan namelijk een geheel andere biotoop.
Wij kunnen nu niet uit de losse pols een variant kiezen. Daar dienen wij langer
bij stil te staan.De heer Platvoet (GroenLinks):Ik luister goed naar wat u zegt, maar ook naar wat u niet zegt. Als de
discussie uitkomt op een door de bevolking gekozen burgemeester – die
variant acht u bespreekbaar – kan het proces van deconstitutionalisering
dan worden voortgezet?De heer Luijten (VVD):U luistert naar wat ik niet zeg. Dat kan u dus niet gehoord hebben.De heer Platvoet (GroenLinks):Ik leid mijn interruptie een beetje beleefd in, want zo ben ik. Ik wil
nu graag uw opvatting horen. U heeft dit namelijk wel gesuggereerd.De heer Luijten (VVD):De VVD heeft tot en met vandaag een grote voorkeur voor een door de Kroon
benoemde burgemeester.De heer Platvoet (GroenLinks):U bent bereid om een discussie te voeren over de positie van de burgemeester
en u wilt daar ook de vraag aan verbinden wat de beste wijze van aanstelling
is. U heeft daar bovendien aan toegevoegd dat het een rechtstreeks door de
bevolking gekozen burgemeester kan zijn.De heer Luijten (VVD):Wij hebben nog steeds een voorkeur voor een door de Kroon benoemde burgemeester.
Wij beseffen echter dat het rapport van de commissie-Elzinga in de richting
van dualisering gaat. Er zullen dus nieuwe functies en nieuwe taken komen,
waarin de burgemeester een rol moet hebben. Wij zien in dit kader een bepaalde
ontwikkeling. Het sluitstuk daarvan kan niet zijn dat de burgemeester als
verlengstuk van de raad door de raad gekozen wordt. Dat zijn onze uitgangspunten
en daartussenin zijn er nog veel mogelijkheden.De heer Dölle (CDA):U wilt in eerste instantie wel meedoen. Als echter een optie op tafel
komt die u niet aangenaam is, zet u er een slot op door het voorstel in tweede
ronde te verwerpen. Is het eerst niet zinvoller om eerst de discussies af
te wachten? Er kan een goed alternatief uit voortvloeien waarna de Grondwet
kan worden herzien. Is dat voor de buitenwereld geen helderder opstelling?De heer Luijten (VVD):Dat ben ik met u eens, maar dat doen wij al 150 jaar. Zo blijven wij altijd
wachten op de uitkomst van een discussie. Mijn partij maakt deel uit van een
coalitie en daarin zijn bepaalde afspraken gemaakt. Wij zien de discussie
naderen en er volgt nog een tweede ronde. Wij willen graag aan de discussie
meedoen, maar daarbij maak ik wel ons uitgangspunt duidelijk.De heer Dölle (CDA):U zegt dat u een debat mogelijk wilt maken en dat u daarom dit punt er
even uithaalt, omdat er al 150 jaar een slot op de discussie zit. Ik wil erop
wijzen dat er veel mensen zijn die een debat mogelijk willen maken, bijvoorbeeld
over het kiesrecht van niet-Nederlanders, waarbij een bepaling in de Grondwet
in de weg staat. Is het in de lijn van uw redenering dat dit soort bepaling
er dan even uit moet?De heer Luijten (VVD):Ik zeg nogmaals dat wij niet vinden dat deze bepaling uit de Grondwet
gehaald moet worden. Wij hebben daar een tweede ronde voor. Deze komt aan
de orde in een Kamer van nieuwe samenstelling. Dat zal ook nodig zijn, want
wij kunnen ook knopen tellen. Laten wij die discussie dan maar hebben. Wij
voeren vandaag een discussie in eerste ronde. Wij zullen in de tweede ronde,
zoals wij gezegd hebben, onze piketpalen slaan, willen wij uiteindelijk akkoord
gaan. Wij hebben vorige keer duidelijk gezegd dat wij het niet eens waren
met het voorstel dat er lag om het hele artikel 131 uit de Grondwet te halen.
Wij vinden het winst dat de aanstellingswijze wel degelijk bij wet geregeld
moet worden en dat dit grondwettelijk wordt verankerd. Wij vinden het winst
dat het ambt van burgemeester en het ambt van commissaris der Koning in de
Grondwet is blijven staan.Minister De Vries:Voorzitter. Ik kan kort zijn. De heer Dölle heeft herhaald dat de
argumenten die zijn genoemd niet dwingend wijzen in de richting van een aanstellingswijze
van de burgemeester die van constitutionele orde is. Het zou ook heel vreemd
zijn als dit zo was. Wij zouden dan een vreemde opvatting hebben in ons land,
want in de meeste landen is dit niet het geval. De heer Dölle houdt aarzelingen.
We hebben allemaal wel eens aarzelingen als we een besluit nemen. Ik zou toch
aan hem en via hem aan zijn fractie willen vragen om die aarzelingen te overwinnen.
Er komt nog een tweede ronde. Dan kan nog het een en ander duidelijker worden.
Ik zou het betreuren als uit dit debat naar voren kwam dat het CDA en de SGP
gezamenlijk van mening zijn dat er niets mag veranderen. We moeten proberen
om in dit land, luisterend naar wat er bij de bevolking leeft
en constaterende dat er een toenemende behoefte bestaat om in een discussie
tot vernieuwing te geraken, die mogelijkheid te creëren. Dat de heer
Holdijk daar niet aan meedoet, verbaast mij niet. Zijn partij staat niet bekend
als veranderingsgezind. De heer Dölle doet echter een deel van zijn achterban
groot onrecht door die mogelijkheid tot verandering, waartoe ik de wens vaak
uit zijn kring beluister, onmogelijk te maken. De heer Luijten is daar volstrekt
helder over. Hij staat niet bij voorbaat afwijzend tegenover nadere overwegingen.
Zijn houding helpt ons meer bij het vasthouden van dynamiek in onze bestuurlijke
ordening dan de aarzelingen van de heer Dölle bij zijn beslissing om
niet meer mee te doen.De heer Dölle (CDA):Mijnheer de voorzitter. Volgens mij was ook de ChristenUnie betrokken
bij het kamp dat u net schetste. Ik had het over ernstige twijfels, die wij
in eerste instantie hebben genoemd. Ik zei dat deze niet zijn weggenomen.
In dit type discussies is overigens de vraag of ik een deel van de achterban
in de steek laat, niet de eerste vraag. De eerste vraag is of ik mijn programma,
de traditie en de vorige standpunten van het CDA onrecht aandoe.Minister De Vries:Ik begrijp dat. Maar het nieuws van deze debatten, voorzover het de buitenwereld
bereikt, zal zijn dat een groot aantal partijen in de Kamer een verdere discussie
over een mogelijke andere aanstellingswijze niet schuwt en blokkeert, maar
dat het CDA, de SGP en de ChristenUnie daar niet aan meedoen. Dat zal het
nieuws zijn van deze beraadslagingen. Ik vind dat jammer.De heer Dölle (CDA):Ik wil over de kwaliteit van de media niets zeggen. Maar wij hebben in
de debatten over de inrichting van het lokaal bestuur volop, ook gelet op
de schriftelijke voorbereiding en de plenaire behandeling straks, in alle
aspecten rondom de dualisering deelgenomen. Dat bij ons de volgorde van verandering
van de Gemeentewet, de- of constitutionalisering een andere is dan bij vele
anderen, geeft daar wellicht de verklaring voor. Wij doen echter volop mee
aan alle discussies.De heer Terlouw (D66):Er ligt een verklaring voor dat er grond bestaat om een voorstel in overweging
te nemen. Laten wij dat eens omkeren; dan zou er na alle maatschappelijke
en politieke discussie geen grond zijn om deze verandering in overweging te
nemen. De heer Luijten heeft dus een veel beter standpunt: hij neemt dit in
overweging. Wij zullen zien wat die overweging zal opleveren.Minister De Vries:De heer Luijten heeft gezegd dat hij het in ieder geval als winst beschouwt
dat de Grondwet blijft voorschrijven dat dit door de wetgever moet worden
geregeld. Ik stem daar uiteraard mee in.Ik meen dat de verdere discussie vooral tussen de leden van deze Kamer
plaatsvond, maar de heer Platvoet vindt het jammer dat de minister niet veel
verder kijkt. Ik wijs hem erop dat het bij een onderwerp waar mensen –
ook op het punt van een toekomstperspectief – verschillend tegen aan
kunnen kijken, niet gering is dat het kabinet in ieder geval zegt dat het
de weg daarvoor met elkaar wil openen. Over het algemeen ben ik er niet zo
dol op als kabinetten of leden van kabinetten zeer uitgesproken opvattingen
hebben over iets wat volgens hen over zes of acht jaar zou moeten gebeuren;
wij zijn immers nog wel een tijdje bezig met deze materie, alleen al omdat
deze discussie over de Grondwetsherziening een tweede ronde zal krijgen. Ik
distantieer mij als lid van dit kabinet op dit moment dus van die discussie.
Ik zal uiteraard met veel belangstelling kennisnemen van alles wat in de partijprogramma's
staat en wat er in de komende kabinetsformatie zal worden besproken, maar
een aantal in de discussie genoemde opties kan alleen zinvol worden bediscussieerd
als wij nu bereid zijn om dat toe te vertrouwen aan de wetgever.De beraadslaging wordt gesloten.Het wetsvoorstel wordt zonder stemming aangenomen.De voorzitter:De aanwezige leden van de fracties van het CDA, de ChristenUnie en de
SGP wordt conform artikel 121 van het Reglement van orde aantekening verleend
dat zij geacht willen worden, zich niet met het wetsvoorstel te hebben kunnen
verenigen.De vergadering wordt van 18.27 uur tot 19.45 uur geschorst.Voorzitter: Van Eekelen 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/h-ek-20012002-793-801.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl