Behandeling van : de Najaarsnota 1995 (24517).
Staten-Generaal — Handelingen 
Datum: 2014-07-12 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Inhoudsopgave
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Handeling 1995-1996, pag. 3075-3093

 
 
 

Handeling

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Vergadernummer
Datum vergadering

14-12-1995

Tweede Kamer der Staten-Generaal

1995-1996

nr. 39, pagina 3075-3093

14-12-1995

 

 

 
 
 Toon meer van: Inhoudsopgave
 
 

 
 
 Er is geen inhoudsopgave aanwezig.
 
 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties over kamerdossier

Kamerdossier 24517Toon publicaties die dit dossier behandelen

 
 
 Publicaties in vergadering

Behandeling wetsvoorstel Wijziging van de begroting van de uitgaven en de ontvangsten van de Hoge Colleges van Staat en Kabinet der Koningin (II) voor het jaar 1995 (wijziging samenhangende met de Najaarsnota) (24518) ; het wetsvoorstel Wijziging van de begroting van uitgaven en de ontvangsten van het Ministerie van Algemene Zaken (III) voor het jaar 1995 (wijziging samenhangende met de Najaarsnota) (24519) ; het wetsvoorstel Wijziging van de begroting van de uitgaven en de ontvangsten van het Kabinet voor Nederlands-Antilliaanse en Arubaanse Zaken (IV) voor het jaar 1995 (Wijziging samenhangende met de Najaarsnota) (24520) ; en een aantal andere wetsvoorstellen.Pagina 3093-3094
39ste vergadering; 14 december 1995Pagina 3075-3075
Behandeling van : de verslagen van de commissie voor de Verzoekschriften over een aantal in haar handen gestelde adressen (24425, nrs. 18 t/m 33).Pagina 3075-3075
Behandeling van Verslag van een algemeen overleg inzake "Weer samen naar school" (21860, nr. 35).Pagina 3113-3119
Behandeling rapport "Verzekerd van toezicht" van de tijdelijke commissie Toezicht Verzekeringskamer (23669).Pagina 3095-3113
Lijst van ingekomen stukken, met de door de voorzitter ter zake gedane voorstellen (donderdag 14 december 1995)Pagina 3122-3122
BIJVOEGSEL Nadere schriftelijke antwoorden van de minister van Volksgezondheid, Welzijn en Sport, mede namens de staatssecretaris, op vragen, gesteld in de eerste termijn van de behandeling van de begroting van de Volksgezondheid, Welzijn en Sport voor 1996 (24 400-XVI). Vraagstellers: Oudkerk (PvdA), Van Boxtel (D66), Oedayrai Singh Varma (GroenLinks) en Middel (PvdA)Pagina 3123-3124
Voortzetting van de behandeling van regeringsstandpunt inzake het advies van de commissie-Brokx openbaar vervoer "Marktwerking in het openbaar vervoer" (23645, nrs. 2 en 5) ; het regeringsstandpunt inzake het advies van de commissie-De Boer "naar een vitaal en betaalbaar openbaar vervoer" (23645, nrs. 3 en 6) ; het regeringsstandpunt inzake het collectief vraagafhankelijk vervoer (naar aanleiding van de motie-Wolffensperger (23400-XII, nr. 31) (23645, nr. 4 en VW-95-261) ; Tarieven voor stads- en streekvervoer (23900-XII, nr. 31) (23645, nr. 4 en VW-95-261); Evaluatie Wet personenvervoer (23400-VII, nr. 47); alsmede een aantal motiesPagina 3119-3122
Behandeling van : de Najaarsnota 1995 (24517).Pagina 3075-3093
Regeling van werkzaamheden (donderdag 14 december 1995)Pagina 3094-3095

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 230 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 

 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Aan de orde is de behandeling van: 
 
 de Najaarsnota 1995
(24517).
 
 
 
 
 
 De beraadslaging wordt geopend.
 
 
 
 
 
 De heer Ybema (D66):
 
 Voorzitter! Wij kunnen gelukkig constateren dat de uitvoering van de begroting
1995 zoals die in de Najaarsnota is vastgelegd een positief beeld oplevert
omtrent de overheidsfinanciën. Bij de Voorjaarsnota waren er nog wat
donkere wolken aan de hemel. Er dreigde nog een tekort van 800 mln. Bovendien
hadden wij toen te maken met de onverwachte ontwikkelingen rond de prestatiebeurs
in de Eerste Kamer, waardoor zich een tekort begon af te tekenen van meer
dan 1 mld. Dat beeld is gelukkig in het najaar vrij snel veranderd. Bij de
financiële beschouwingen kon de minister van Financiën melden dat
de tussenstand was dat er nog een onderuitputting moest worden gerealiseerd
van 300 mln. Ook dat is gelukt, zo blijkt uit de Najaarsnota. Met een saldo
van ruim 800 mln. kan de begroting worden afgesloten, althans wat de uitgavenkant
betreft.
 
 Ik wil over deze ontwikkelingen toch een aantal vragen aan de minister
voorleggen. Wij werken nu al een aantal jaren met de systematiek
van het zogenaamde terughoudend kasbeleid. Mijn ervaring is dat dit in de
praktijk toch neerkomt op het realiseren van onderuitputting, vaak gedefinieerd
als taakstellende onderuitputting. De ervaring leert ook dat die taakstellende
onderuitputting vaak grotendeels wordt veroorzaakt door externe factoren.
Kortom, er zit niet echt een vast patroon in wat de bestanddelen betreft die
tot de onderuitputting leiden. Maar de ervaring leert ook dat het toch ieder
jaar mogelijk is om op die manier een onderuitputting te realiseren van grofweg
1 à 2 mld.
 
 Mijn eerste vraag aan de minister is: is daar vanuit het budgettaire beleid
iets mee te doen? Ik wil niet pleiten voor het opnemen van een post onderuitputting
om het meteen al in te boeken. Dat vind ik veel te riskant. Ik zou mij echter
kunnen voorstellen dat wij met dat vrij vaste gegeven in het budgettair beleid
iets proberen te doen om er een bepaalde plaats aan te geven.
 
 Mijn tweede vraag betreft dat terughoudend kasbeleid. Welke materiële
inhoud krijgt dat nou? Anders geformuleerd, kun je zeggen dat, als er geen
sprake is van een terughoudend kasbeleid, er minder wordt overgehouden op
de uitgavenposten van de begroting dan wanneer er wel sprake is van een terughoudend
kasbeleid?
 
 Een tweede punt waarvoor ik aandacht wil vragen, is de presentatie van
de Najaarsnota en met name de informatie in de Najaarsnota. De Najaarsnota
kenmerkt zich door een summiere presentatie. De nota bestond vroeger uit vier
A4'tjes en geleidelijkaan is de omvang teruggebracht tot anderhalf A4'tje.
Waar eindigt dit? Een serieuzere vraag is of toch niet eens naar de presentatie
van de nota moet worden gekeken. Is het mogelijk om in de nota informatie
te geven over de uitgaven die te maken hebben met het premiegefinancierde
deel van de sociale zekerheid en zorg? De Najaarsnota concentreert zich op
de uitgaven, maar ook de ontvangstenkant komt ieder jaar in het debat aan
de orde. Ieder jaar vragen wij hoe het met de belastingopbrengsten staat.
Is het niet mogelijk om daar in de nota informatie over te geven? Ik besef
dat zij dan altijd gedateerd is.
 
 De tussenstand van de belastingopbrengsten wijst in de richting van een
tegenvaller van 1,5 mld. Die tegenvaller zou vooral zitten in de IB en LB.
De hele discussie van de afgelopen jaren over de ontwikkeling van de belastingopbrengsten
in de laatste twee maanden van het begrotingsjaar heeft geleerd dat het buitengewoon
lastig is om voordat het begrotingsjaar is afgelopen betrouwbare gegevens
te geven over hoe het er echt komt uit te zien. Ik herinner mij een debat
van een jaar of drie geleden, tijdens hetwelk de minister meldde dat sprake
was van een forse tegenvaller in de orde van grootte van 3 à 4 mld.
De woordvoerders uitten daarover toen hun zorgen. Nauwelijks bekomen van de
oliebollen op oudjaar vernamen wij echter dat het beeld zich drastisch had
gewijzigd. Er was geen sprake van een tegenvaller, maar van een meevaller
in de belastingopbrengst. Het beeld verdient dus enige relativering.
 
 Bij de tegenvallers vraagt mijn fractie aandacht voor de post van de wachtgelden
OCW. Deze post heeft zich een aantal jaren vrij explosief ontwikkeld. De verwachting
voor 1995 was dat sprake zou moeten zijn van stevige daling. Van een niveau
van ruim 1 mld. zou de post teruggebracht moeten worden tot bijna 900 mln.
De realisatiecijfers wijzen echter uit dat sprake is van een verdere stijging.
Alleen op deze post al is er een tegenvaller van bijna 300 mln. De omvang
van de post is bijna 5% van de totale salarissom. Mijn fractie maakt zich
daar grote zorgen over en vraagt de minister of het niet tijd is om extra
middelen in te zetten om deze zaak onder controle te krijgen. Moet er geen
task force komen gericht op de wachtgelden OCW? Wij bevelen dit idee van harte
bij de minister aan.
 
 Ik wil niet nalaten mijn dank uit te spreken voor de correcte manier waarop
de minister en de regering de motie-Ybema c.s. en de motie-Van der Ploeg c.s.
over de monumentenzorg en het grote-stedenbeleid hebben uitgevoerd. Er is
op een genereuze manier invulling gegeven aan beide moties.
 
 Ik kom op de situatie in de zeescheepvaart. Bij de behandeling van de
voorstellen van het kabinet voor de verruiming van de fiscale faciliteit voor
de zeescheepvaart heb ik aandacht gevraagd voor het aflopen van de huidige
stimuleringsregeling. Aansluitend bij een eerdere discussie daarover, onder
andere aan de hand van een motie van collega Klein Molekamp, heb ik er bij
de staatssecretaris van Financiën voor gepleit om te bekijken wat de
mogelijkheden zijn om de bouw van schepen door Nederlandse reders maximaal
te stimuleren. Wij kennen allemaal de regeling: 10% premie, aangevuld met
een fiscale faciliteit, levert het tienvoudige aan direct aantoonbare investeringen
op. Daar ligt eigenlijk een totale order van 2,3 mld. op de plank. Inmiddels
is daar via 90 mln. premies zo'n 900 mln. van belegd. Dit is eigenlijk de
laatste gelegenheid om daar nog iets meer mee te doen. Vanwege het direct
aantoonbare effect op de werkgelegenheid wil ik daarvoor nog een keer een
hartstochtelijk pleidooi houden. Een bedrag van 20 à 30 mln. levert
200 à 300 mln. aan harde investeringen op. In mijn visie moet het mogelijk
zijn om in de incidentele sfeer – het gaat namelijk bij kasgeld echt
om incidenteel geld – deze mogelijkheid met een relatief klein bedrag
verder te benutten. De ministers van Verkeer en Waterstaat en van Economische
Zaken hebben hun bijdrage geleverd. Ook vanuit de fiscaliteit zou nog een
bijdrage geleverd moeten worden om het totale plaatje rond te krijgen en de
mogelijkheden maximaal te benutten. Dat voorstel wil ik nog met de nodige
klem aan de minister voorleggen. Met een kleine vis kan hij een grote vis
met een direct werkgelegenheidseffect binnenhalen. Het lijkt mij dat wij dat
met z'n allen serieus moeten overwegen.
 
 
 
 
 
 De heer De Jong (CDA):
 
 Mijnheer de voorzitter! Ik wil een poging ondernemen om mijn bijdrage
ongeveer dezelfde omvang te doen zijn als de Najaarsnota, hoewel dat niet
zal meevallen. Maar ik kan niet beloven dat ik dat volgend jaar ook doe als
de extrapolatie, dat de nota steeds korter wordt, wordt voortgezet. Ik beperk
mij vandaag tot de uitgavenkant, ook omdat ik het schriftelijke antwoord van
de minister over de inkomstenkant en de belastingtegenvallers alleszins plausibel
acht. Ik beperk mij ook tot 1995, want daar gaat de Najaarsnota over.
 
 De informatievoorziening is summier, maar formeel voldoende. Alleen de
begrotingsgefinancierde uitgaven worden in de nota meegenomen. Dat maakt het
 onmogelijk om een compleet beeld te krijgen van de deels premiegefinancierde
sectoren zorg en sociale zekerheid. Dat vinden wij natuurlijk wel jammer,
want dat inzicht willen wij het liefst zo vaak mogelijk hebben. Zo aan het
eind van het jaar zou dat ook niet gek zijn. De minister zegt dat de informatie
over de fondsen niet beschikbaar is. Hoe moet dat worden verstaan? Is zij
niet beschikbaar of wil de minister geen moeite doen om haar beschikbaar te
krijgen? Is het een kwestie van niet kunnen of van niet willen?
 
 Het inzicht in wat er werkelijk gebeurt, wordt versluierd door het gebruik
van de term "beleidsmatig", ook wanneer autonome ontwikkelingen worden bedoeld.
In de schriftelijke beantwoording zegt de minister toe, zich nader te willen
bezinnen op het gebruik van de term "beleidsmatig" en tevens opnieuw aandacht
te willen schenken aan de budgetteringsafspraak. Het zou ons ook deugd doen
als de minister toch nog eens naar dit soort presentatiezaken gaat kijken
om stelselmatig, ook bij de Najaarsnota, inzicht te verschaffen in de oorzaken
van de mutaties. Er blijkt bijvoorbeeld maar een handvol echt beleidsmatige
intensiveringen aan de orde te zijn. Verder is er een groot aantal meevallers,
als je die tenminste zo mag noemen, uit hoofde van vertragingen. Ik heb het
aantal keren dat het woord "vertraging" in het stuk voorkomt, niet geturfd,
maar dat gebeurde, denk ik, tientallen malen. Het zou interessant zijn daarvan
een nadere analyse te hebben. Het zou leuk zijn om te weten of de vertragingen
zijn opgelopen door procedures, door bewust beleid of door het belang van
de minister bij onderuitputting. Heeft de inspectie financiën daarop
zicht gehad toen de begroting werd opgesteld en deze buffer ingebouwd? Het
zou interessant zijn om daarover iets meer te weten. Leiden de vertragingen
op den duur in latere jaren tot versnellingen? In hoeverre is er sprake van
intertemporele compensatie? Welk deel van de mee- en tegenvallers is structureel
en welk deel is incidenteel? Kortom, wat mij betreft, mag er wel wat meer
beleidsmatig inzicht worden verschaft in de cijfers die als bijlage bij de
Najaarsnota zijn opgenomen.
 
 Een volgend punt waar ik aandacht voor wil vragen, is de uitgavennorm
van de minister. Zoals men weet, zijn wij daar nogal zuinig op. Ik wil de
minister vragen of hij, zo mogelijk schriftelijk, commentaar kan leveren op
hetgeen hierover door mevrouw Vervaart in het blad Openbare Uitgaven is geschreven.
Een paar nummers terug wees zij erop dat de hantering van de uitgavennorm
door de tijd heen wel eens het karakter zou kunnen krijgen van enige onnavolgbaarheid.
Dat zouden wij erg betreuren.
 
 Het financieringstekort staat op 3,5% BBP; daar eindigt de Najaarsnota
mee. Dat getal is hetzelfde als dat in de Miljoenennota. Ik weet niet of dat
tot tevredenheid moet leiden, maar ik constateer wel dat het financieringstekort
in de Najaarsnota van vorig jaar op 3,0% BBP stond. Ik moet in dit verband
zeggen dat met het pleidooi van de PvdA, dat in navolging van de heer Van
der Ploeg nu ook door zijn fractievoorzitter wordt geuit, om maar wat soepel
om te gaan met de toepassing van de EMU-criteria, een volstrekt verkeerd signaal
wordt afgegeven. Wij hebben hier al een aantal keren over gedebatteerd. Ik
krijg de indruk dat hier een geconcentreerde actie van de internationale socialistische
beweging achter zit. De SPD zei gisteren in de krant: 1999 is voor ons niet
heilig; wij moeten ook naar het werkgelegenheidscriterium kijken. De heer
Woltjer wees er een paar weken geleden op dat men in België een schuldquote
heeft die ons ook nog wel enige ruimte verschaft om te kunnen toetreden. Wij
kennen allemaal de opvatting van de heer Van der Ploeg die een verband ziet
tussen de hoogte van het financieringstekort en de omvang van de werkloosheid.
Dat is echter wel een invers verband. Daar komt nog bij dat de heer Wöltgens
zegt dat de schuldquote wel omlaag moet en dat dit vooral mogelijk is, omdat
wij zo'n prachtige pensioenvoorziening hebben opgebouwd. Welnu, dan heb je
ongeveer alle elementen meegenomen die nodig zijn voor onze inzet om er toch
vooral voor te zorgen dat wij niet in de kopgroep meegaan naar de EMU. Ik
denk dat de PvdA nu maar eens hom of kuit moet geven: wil zij nu echt in de
kopgroep naar de EMU of is zij in het kamp van de Eurosceptici terechtgekomen.
Ik wil graag dat de minister namens het kabinet luid en duidelijk afstand
neemt van dit soort uitlatingen en bij zijn voornemen blijft om in de begroting
1997 aan te tonen dat hij in staat is en dat wij als land in staat zijn om
in de kopgroep binnen te varen.
 
 
 
 
 
 De heer Rabbae (GroenLinks):
 
 Voorzitter! Ik begrijp de inzet van de heer De Jong. Hij wil, als ik hem
goed begrepen heb, alle meevallers in de tekortreductie stoppen.
 
 
 
 
 
 De heer De Jong (CDA):
 
 Ja, totdat wij op de norm zitten.
 
 
 
 
 
 De heer Rabbae (GroenLinks):
 
 Gisteren hadden wij hier een debat over de prestatiebeurs. Uw collega
Lansink heeft in dat verband een initiatiefvoorstel ingediend om 16- en 17-jarigen
reeds vanaf 1 januari 1996 mee te laten nemen in de studiefinanciering. Het
verwijt van minister Ritzen van Onderwijs was dat hier geen dekking voor aangegeven
was. Begrijp ik het nu goed dat u een eventuele dekking voor het voorstel
van uw collega niet in dit verband wil gaan zoeken? Het gaat om 7 mln. tot
14 mln. afhankelijk van de datum van ingang.
 
 
 
 
 
 De heer De Jong (CDA):
 
 Ik heb van de heer Lansink begrepen dat het inderdaad om dat grote bedrag
van 7 mln. gaat. Hij heeft zich tot mij gewend met de vraag of er misschien
een dekkingsmogelijkheid voor is. Ik zal nader met hem in conclaaf gaan en
ik beloof u dat er een solide dekking uit zal komen.
 
 
 
 
 
 De heer Rabbae (GroenLinks):
 
 Ik ging ervan uit dat een conclaaf binnen de CDA-fractie voor een debat
plaatsvindt.
 
 
 
 
 
 De heer De Jong (CDA):
 
 Er zal voor de dekking worden gezorgd. De kwalificatie heb ik al gegeven.
 
 
 
 
 
 De heer Hoogervorst (VVD):
 
 Misschien kunt u in dat gesprek meteen de heer Mateman meenemen. Hij heeft
al zeer ruime toezeggingen gedaan aan Fokker, terwijl hij niet echt in de
positie om die toezeggingen te doen. Ik kan mij voorstellen dat, als het kabinet
straks met iets komt, het CDA het dubbele of het driedubbele gaat beloven.
Het lijkt mij een goede zaak dat er dan ook boter bij de vis wordt geleverd.
 
 
 
 
 
 De heer De Jong (CDA):
 
 Dat lijkt mij ook een heel goede zaak. Ik keer echter toch maar weer terug
naar 1995. Ik geloof niet dat de heer Mateman heeft beloofd
dat het nog voor de kerst zou worden geregeld. En als wij toch met jij-bakken
bezig zijn, dan wil ik u feliciteren met uw standpunt over de Europese uitgaven.
Ik heb begrepen dat u dat standpunt inmiddels hebt verlaten, terwijl daar
toch ook nog enkele honderden miljoenen aan gespendeerd worden.
 
 Voorzitter! Ik kom op de zeescheepvaart. Er is een motie-Klein Molekamp –
deze is ongeveer kamerbreed aangenomen – om het budget voor het lopende
jaar, 1995, te verdubbelen. Het gaat dan om 60 mln. extra. Als ik het goed
heb begrepen, heeft mevrouw Jorritsma gezegd dat zij goed is voor de helft,
en wel uit de onderuitputting; dat lijkt mij niet erg degelijk, maar toch.
Zij zou vinden dat Financiën de tweede 30 mln. moet bijdragen. In het
wetgevingsoverleg van eind november is afgesproken dat hierop zou worden ingegaan
bij de behandeling van de Najaarsnota en dus begin ik er nu over. Is mevrouw
Jorritsma bij de minister van Financiën langs geweest? Heeft hij haar
gecomplimenteerd met de manier waarop zij die 30 mln. heeft gefinancierd?
En heeft hij in die vreugdevolle stemming zelf gezorgd voor de andere 30 mln.,
zodat de motie-Klein Molekamp kan worden uitgevoerd?
 
 
 
 
 
 De heer Schutte (GPV):
 
 Mijnheer de voorzitter! De minister van Financiën heeft zich het
nu bijna afgelopen jaar een goed beheerder van de schatkist betoond. Hij kon
melden dat per saldo zo'n 800 mln. minder is uitgegeven dan geraamd was. Daarnaast
heeft hij zich ook nog van zijn royale kant laten zien door 375 mln. extra
aan goede doelen uit te geven. Jammer alleen dat het aan de inkomstenkant
van de begroting minder goed lijkt te gaan. Een tegenvallende belastingopbrengst
van zo'n 1,5 mld. is niet gering, al ben ik het met de heer Ybema eens dat
de activiteiten tussen sinterklaas en oudjaar het beeld nog kunnen veranderen.
 
 Volgens de regels van het spel zijn de netto meevallers gebruikt om het
tekort te verlagen. In sommige commentaren klinkt enige spijt door over deze
aanwending. In vraag 4 wordt gevraagd waarom het kabinet ervoor kiest dit
bedrag in het tekort te laten wegvloeien, daarmee suggererend dat hierdoor
beschikbare middelen onbesteed zouden blijven. De werkelijkheid is uiteraard
anders. De 811 mln. waren niet beschikbaar maar kwamen wij tekort, en meer
dan dat. Zolang het jaarlijkse tekort, zeker in relatie tot de omvang van
de staatsschuld, nog veel te hoog ligt, is tekortreductie een prima en noodzakelijke
besteding van eventuele meevallers.
 
 Over het bedrag heb ik wel enkele vragen. Eigenlijk had het hoger moeten
zijn. De extra dotaties voor het grote-stedenbeleid en de monumentenzorg moeten
bij dit bedrag worden opgeteld. Dat deze bedragen beschikbaar gesteld zijn
voor goede doelen, is een inbreuk op de afgesproken budgetdiscipline. Ik heb
daarop in dit geval geen kritiek, maar het is goed het beestje gewoon bij
de naam te noemen. De regering heeft gehoor gegeven aan dringende wensen van
de Kamer, en de doelen zijn uitstekend. Wat betreft de monumentenzorg geldt
zelfs dat de macro-opbrengsten van uitgaven voor dit doel de kosten overtreffen.
Dat zal ongetwijfeld hebben bijgedragen aan de royale opstelling van de minister
en het kabinet.
 
 In de afgelopen maanden is veel gespeculeerd over de hoogte van de dotatie.
Ik denk dat velen, toen zij het bedrag hoorden, zullen hebben gedacht: dat
valt niet tegen. Maar kan de minister misschien ook toelichten hoe het kabinet
tot dit bedrag is gekomen? Ligt daaraan enige objectiverende redenering ten
grondslag? Of was het een kwestie van touwtrekken?
 
 Ook in ander opzicht verdient het bedrag van 811 mln. enige relativering.
In de suppletore begroting worden namelijk ook wel extra uitgaven meegenomen
die als beleidsintensivering moeten worden beschouwd en die dus principieel
niet verschillen van de twee posten welke afzonderlijk worden genoemd. Als
voorbeeld noem ik de eenmalige uitkering aan een groep hemofiliepatiënten.
 
 Tenminste één lid van de Kamer zal met weinig vreugde van
de Najaarsnota kennis hebben genomen. Ik bedoel collega Duivesteijn, die met
zijn amendement dacht 140 mln. voor de volkshuisvesting te behouden. Erkend
moet worden dat hij en de Kamer gewaarschuwd waren. Ik neem aan dat het op
deze manier behoort tot de categorie: eens maar nooit meer.
 
 Voorzitter! De discussie over het financieringstekort en de staatsschuld
staat de laatste tijd bijna dagelijks op de agenda. Daarbij lijken zich steeds
duidelijker twee stromingen in de Kamer en binnen de coalitie af te tekenen.
De heer De Jong zinspeelde er al op. Een duidelijke meerderheid benadrukt
de noodzaak nu prioriteit te geven aan tekortverlaging. In het bijzonder de
fractie van de PvdA grijpt elke gelegenheid aan te benadrukken dat er meer
is dan tekortreductie.
 
 Ik steun diegenen die zeggen dat nu prioriteit gegeven moet worden aan
tekort- en schuldreductie. Niet om zodoende te kunnen voldoen aan de criteria
voor de EMU, maar omdat we het ons met of zonder EMU niet kunnen permitteren
onze begrotingen nog vele jaren te belasten met de schulden van het verleden
en het heden.
 
 In dit verband heb ik nog één vraag. Gelukkig heeft de Eerste
Kamer deze week ingestemd met de ecotax. De politieke vrienden van de minister
hebben hem uiteindelijk niet teleurgesteld. Volgens woordvoerder De Haze Winkelman
was het vertrouwen dat het kabinet vaart zet achter de sanering van de overheidsfinanciën
en de vermindering van de collectieve-lastendruk voor de VVD-fractie doorslaggevend
om over haar bezwaren heen te stappen. Kan de minister ons ook vertellen wat
het kabinet tussen het debat en de stemmingen aan de overzijde aan nieuwe
perspectieven heeft geboden om de VVD-fractie over de streep te helpen? Het
is van tweeën één: òf er zijn toezeggingen gedaan
en verwachtingen gewekt die tijdens het debat nog niet bekend waren òf
de VVD-senatoren waren vorige week onvoldoende geïnformeerd over de werkelijke
inhoud van het kabinetsbeleid, maar voor dat laatste acht ik de leden van
de Kamer aan de overzijde van het Binnenhof te hoog.
 
 
 
 
 
 De heer Van der Ploeg (PvdA):
 
 Voorzitter! Wij spreken vandaag over de Najaarsnota. Er is sprake van
een kolossale of in ieder geval een substantiële neerwaartse bijstelling
ten opzichte van de vermoedelijke netto uitgaven 1995. Voor de drie sectoren
gaat het in totaal om 811 mln. Het totaal aan mee- en tegenvallers
is 1599 mln. De beleidsrelevante mee- en tegenvallers bedragen 788 mln. Er
resteert dus een saldo van 811 mln. Ik krijg overigens graag een betere indicatie
van hetgeen als beleidsrelevant aangemerkt kan worden. In de schriftelijke
beantwoording is de minister hier reeds op ingegaan, maar het is mij nog niet
geheel helder. Wellicht kan de minister een en ander in een pakkende formule
weergeven.
 
 Bij de rijksuitgaven in enge zin gaat het om ongeveer 300 mln. De substantiële
onderbestedingen zijn vooral te vinden bij de Dutch treasury certificates
en bij de uitgaven in verband met asielzoekers. Ook zijn er veel vertragingen
in projecten die gefinancierd worden uit het Infrastructuurfonds. Wij zijn
in ieder geval blij dat er ruimte is gevonden voor verbetering van de monumentenzorg
en voor de verbetering van de economische en toeristische infrastructuur van
de grote steden. Hiervoor is bij de debatten over de Voorjaarsnota aandacht
gevraagd. Dit gaat om bedragen van 275 mln. en 100 mln. Bovendien is het plezierig
dat in de context van de Najaarsnota ruimte is gevonden om het restant van
de taakstellende onderuitputting van 304 mln. op te vangen. Ook is er ruimte
gevonden om ramingstechnische onderuitputting te effectueren. De uitgavenkant
valt vrij sterk mee.
 
 De minister kan er uiteraard niets aan doen dat er sprake is van onderuitputting.
Het zal aan zijn collega-ministers liggen dat de ruimte niet besteed is. In
het algemeen gesproken, is het jammer dat er in het kader van de Algemene
bijstandswet sprake is van een onderbesteding van 380 mln. In de nota inzake
armoedebestrijding worden goede aanzetten voor beleid gegeven, ook op het
gebied van deregulering. Er kan wat soepeler met de regels omgegaan worden
om beter maatwerk te leveren. Wellicht speelt deze problematiek dan volgend
jaar minder.
 
 
 
 
 
 De heer Hoogervorst (VVD):
 
 De belangrijkste oorzaak van deze onderbesteding is dat 25.000 mensen
minder dan verwacht een beroep op de bijstand hebben moeten doen. Vindt de
heer Van der Ploeg dat jammer?
 
 
 
 
 
 De heer Van der Ploeg (PvdA):
 
 U heeft gelijk dat de raming 25.000 hoger was. Dat is natuurlijk een plezierige
constatering. Dat laat echter onverlet dat het armoedebeleid hoog op de agenda
van het kabinet staat. Dat geldt overigens ook voor de agenda van uw partij,
evenals voor die van mijn partij. Het is de intentie van het kabinet om het
beleid ter bestrijding van armoede meer handen en voeten te geven. Dat betekent
echter...
 
 
 
 
 
 De heer Hoogervorst (VVD):
 
 Als ik zie dat er 25.000 mensen minder afhankelijk zijn...
 
 
 
 
 De voorzitter:
 
 U moet elkaar wel uit laten praten. De heer Van der Ploeg was nog niet
klaar met zijn antwoord aan u. Het woord is aan de heer Van der Ploeg.
 
 
 
 
 
 De heer Van der Ploeg (PvdA):
 
 Ik wilde vervolgens zeggen dat het moeilijk is aan te geven waarom de
bijstandsuitgaven lager zijn. Is dat het gevolg van een lagere werkloosheid
of van strengere WAO-keuringen. In het voorjaar van 1996 zullen deze zaken
duidelijk zijn. Ik wil niet vooruitlopen op die discussie. Ik constateer slechts
dat er sprake is van een onderbesteding. Dat kan vanwege goede of slechte
redenen zijn. Hoe het ook zij, een en ander kan gekoppeld worden aan de discussie
over het armoedebeleid die ongetwijfeld gevoerd zal worden. Het is in ieder
geval plezierig om te constateren dat er een neerwaartse bijstelling is, al
is het niet veel. Dat is beter dan een opwaartse bijstelling. Dus dat verrast
ons in het bijzonder.
 
 Het is ook plezierig dat er buiten het uitgavenkader om sprake is van
meevallers. De grootste is natuurlijk die vanwege de verkoop van tweede tranche
KPN-aandelen. Dat heeft meer dan 1 mld. extra opgeleverd. Als gevolg daarvan
kan het FES meer gevoed worden. Dat is blijkbaar ook gunstig voor het aantal
groenvoorzieningen rondom Schiphol. Dit alles juichen wij toe.
 
 Helaas geeft de Najaarsnota geen informatie over de belastingopbrengsten.
Dat schijnt gebruikelijk te zijn, maar tegelijkertijd eindigt de Najaarsnota
met de mededeling dat, alhoewel er sprake is van meevallers in de uitgavensfeer,
het financieringstekort toch op hetzelfde uitkomt. Dan is er dus ook sprake
van tegenvallers in de belastingopbrengsten. Dit in tegenstelling tot voorheen,
toen de meevallers in de belastingopbrengsten voornamelijk in de vennootschapssfeer
lagen. Dat had te maken met recordwinsten en dergelijke. Nu lijken de tegenvallers
vooral in de IB-sfeer liggen. Kan de minister zeggen of dat klopt? Kan hij
iets gedetailleerder dan in de Najaarsnota is gedaan aangeven hoe het plaatje
er voor de belastingtegenvallers uitziet? Wat dat betreft sluit ik mij aan
bij de vragen die de heer Ybema gesteld heeft.
 
 Hoe komt het trouwens dat de onderuitputting van de uitgaven zo tegenvalt?
Heeft dat een structurele oorzaak? De heer De Jong heeft op dat punt zeer
behartigenswaardige vragen gesteld. Dus ik kan dit deel van mijn betoog kort
houden. Heeft het misschien te maken met terughoudend kasbeleid? Is dit misschien
een systematiek waardoor uitgavenmeevallers vaak afgeboekt worden ten gunste
van het financieringstekort? Nu zal dat wel meevallen, want de minister heeft
in zijn brief over de begrotingssystematiek de eindejaarsmarge van 0,25% verhoogd
naar 1,0%. Ik vind dat een belangrijk en sympathiek element in de nieuwe manier
van begroten van de minister. Het is echter jammer dat het moeilijk is om
er in de Najaarsnota zicht op te krijgen hoeveel van die uitgavenmeevallers
in het voorjaar toegevoegd zullen worden aan de begroting van 1996. Sommigen
zouden misschien zelfs kunnen denken dat deze al verwerkt zijn in de Najaarsnota.
Maar dat is niet zo, want het wordt pas bij Voorjaarsnota besloten. Desalniettemin
zouden de presentatie, de toegankelijkheid en het overzicht van de Najaarsnota
sterk verbeteren als dat stukje – het is toch een vorm van toegestane
intertemporele compensatie – beter gepresenteerd zou worden bij de Najaarsnota,
zodat wij ons een oordeel kunnen vellen over wat uiteindelijk afgeboekt wordt
naar het financieringstekort. Daar heeft de PvdA ook geen moeite mee. Het
moet niet te gek worden natuurlijk, maar wij zijn ook voor schuldobductie
als dit niet ten koste van te veel werkgelegenheid gaat en ten koste van ons
potentieel lidmaatschap van de EMU. Op dit laatste kom ik straks nog terug.
Daarnaast speelt de vraag hoeveel eventueel nog toegevoegd zou kunnen worden
aan de begroting van 1996. Dat plaatje, dat toch essentieel
is voor de financiële woordvoerders van de verschillende fracties om
een goed oordeel te kunnen vellen, had toch gemakkelijk toegevoegd kunnen
worden. Mijn vraag is: kan het alsnog toegevoegd worden, zeker voor de volgende
jaren?
 
 Veel meevallers zijn het gevolg van vertragingen, voortvloeiende uit het
FES, het structuurfonds en dergelijke. Dat is natuurlijk niet de schuld van
de minister van Financiën. Daar houden de vakministers zich mee bezig.
De minister van Financiën lacht en zegt: dat is voorlopig goed. Je kunt
je wat dat betreft wel behelpen met eindejaarsmarges en dergelijke. Bovendien
gelden voor die fondsen aparte regels. Ik breng onder de aandacht van de minister
dat er in de Kamer vrij breed de gedachte van een kapitaaldienst leeft, met
elementen van een baten/lasten-stelsel. Het is een refrein, maar ik heb de
behoefte dit naar voren te brengen. In hoeverre is er sprake van vertraging
en van intertemporele compensatie? Ik sluit mij aan bij de vraag van de heer
De Jong inzake de onnavolgbaarheid van de intertemporele aspecten in de Najaarsnota.
Wij betreuren dat ook. Dat moet door een minister van dit kaliber beter kunnen.
Wij hopen dat in de komende jaren de intertemporele aspecten meer nadruk kunnen
krijgen.
 
 Alvorens in te gaan op een aantal specifieke posten in de begroting, ga
ik nog even terug naar de financiële beschouwingen. In de Kamer is een
interessante discussie – het leek haast een strijd – gevoerd over
de klasse-assistenten. De minister wees er toen op dat de Kamer een "enorm"
bedrag van 100 mln. daarvoor heeft gevraagd. Er is toen voor dat ene jaar
gekozen voor dekking uit de onderuitputting. Ik wil dat debat niet overdoen,
want dat is goed afgerond. De vraag is echter of een minister van Financiën
zijn gezag vergroot als hij zich streng opstelt, zoals in genoemd debat, terwijl
er enige maanden later blijkt dat er sprake is van bijna 1 mld. aan uitgavenmeevallers.
Hij had daarvan toch een zekere indicatie moeten hebben? Mijn vraag betreft
de systematiek. Er zijn wel eens wensen in de Kamer, vaak in een bescheiden
orde van grootte van 100 tot 300 mln. Kan er een buffer worden gecreëerd,
waarbij een marge wordt gesteld? Hoe kijkt de minister hierop terug? Dit is
geen politieke vraag, maar ik vraag mij af op welke wijze wij dit soort escapades
in volgende jaren kunnen vermijden. Heeft de minister een constructieve suggestie
op dit punt?
 
 Een concrete post is de scheepsnieuwbouw, ten aanzien waarvan vanaf 1996
de steunmaatregelen vervallen. In 1995 mogen nog orders worden geplaatst die
met steun worden uitgevoerd. De bestaande regelingen moeten worden uitgebreid
om de Nederlandse werven mogelijkheden te bieden om nog eenmaal met subsidie
te bouwen. Het betreft de generale steun voor de scheepsbouw, de GS, die is
gebaseerd op de Wet stimulering zeescheepvaart. De GS is door EZ al verdubbeld.
De heer Klein Molekamp heeft een motie ingediend, waarmee wordt beoogd, een
extra impuls te geven aan de zeescheepvaart. Het gaat mij even niet om het
precieze bedrag, 10 mln., 20 mln. of iets meer, maar ik vraag mij wel af of
dat uit de onderuitputting kan worden gedekt. De heer Ybema heeft dit punt
al aan de orde gesteld en ik sluit mij hierbij aan.
 
 Tijdens de begrotingsbehandeling van Volksgezondheid is een amendement
ingediend door de heren Oudkerk en Fermina, waarmee wordt beoogd, een impuls
te geven aan kleinschalig wonen. Het betreft een incidenteel bedrag van 10
mln. Wat is de mening van de minister hierover? Mevrouw Terpstra heeft op
vragen hierover geantwoord dat dit bedrag structureel zou zijn, terwijl ik
van de woordvoerders heb begrepen dat het gaat om een incidentele impuls en
dat het geld uit 1995 ook nog weggezet kan worden. Kan de minister van Financiën
zich ter zake coöperatief inzetten en zich ervan vergewissen dat het
inderdaad gaat om een incidenteel bedrag? Als blijkt dat mevrouw Terpstra
gelijk heeft en het dus gaat om een structureel bedrag, kan dat naar mijn
mening echt niet.
 
 
 
 
 
 De heer De Jong (CDA):
 
 Toen dit punt aan de orde was bij de behandeling van de begroting van
Volksgezondheid, heb ik mevrouw Terpstra aangeraden om zich, vanwege de ondeugdelijke
dekking, naar minister Zalm te begeven. Toen voer een lichte siddering door
haar heen. Ik ben dan ook benieuwd naar de reactie van de minister, maar de
heer Van der Ploeg zal het zelf ook wel weten.
 
 
 
 
 
 De heer Van der Ploeg (PvdA):
 
 Dat weet ik ook wel, maar voor een goede afronding van een debat is het
aangenaam om de reactie van bewindslieden te horen. Het gaat om de huisvesting
van verstandelijk gehandicapten, die erg belangrijk is. Het is een klein bedrag
waarvan mevrouw Terpstra dacht dat het structureel was, terwijl het dat niet
blijkt te zijn. Verder dacht zij dat het allemaal al afgeboekt was en dat
zij hierover zou overleggen met de minister van Financiën. De PvdA vraagt
nu of deze kan meedenken over een oplossing, nu blijkt dat het gaat om een
incidenteel bedrag. Voorts vragen wij de minister of hij zich coöperatief
wil opstellen als mevrouw Terpstra hem hierover benadert.
 
 Er speelt voorts een aantal punten die niet zozeer betrekking hebben op
de begroting voor 1995; daarover heb ik geen wensen voor extra gelden. Die
heb ik alleen voor de zeescheepsbouw en het kleinschalig wonen van gehandicapten.
Het gaat om punten die de toekomst betreffen. Wij zijn erg blij met de 100
mln. voor de grote steden, maar deze waren indertijd bestemd voor de G4, terwijl
er nu een convenant is afgesloten met de G15.
 
 
 
 
 
 De heer Schutte (GPV):
 
 Ik breng nog één punt uit 1995 onder de aandacht van de
heer Van der Ploeg. Het amendement-Duivesteijn is niet in 1995 tot effectuering
gekomen. De staatssecretaris van VROM had daar ook al voor gewaarschuwd, maar
de Kamer heeft nu eenmaal in haar enthousiasme de heer Duivesteijn en zijn
fractie gesteund. Welke conclusie trekt de fractie daar nu uit?
 
 
 
 
 
 De heer Van der Ploeg (PvdA):
 
 Afgezien van de financieel-technische consequenties van deze operatie
waar de heer Schutte over heeft gesproken en waarvoor de heer Zalm heeft gewaarschuwd,
is het de vraag of de heer Schutte heeft gezegd: eens, maar nooit weer.
 
 
 
 
 
 De heer Schutte (GPV):
 
 In die vorm.
 
 
 
 
 
 De heer Van der Ploeg (PvdA):
 
 Zoiets heeft de heer Schutte gezegd; ik zou dat nooit zo doen. Laat ik
het zo interpreteren: eens, maar niet te vaak. Er is in de laatste twee jaar
 natuurlijk wel iets gebeurd in dit land: collega Duivesteijn
heeft er, samen met anderen, voor gezorgd dat het thema van de volkshuisvesting
en de huren voor de sociale minima steeds steviger geagendeerd worden. Ik
snap dat het desbetreffende amendement vanuit een financieel oogpunt bezien
uiteindelijk niets heeft uitgehaald, maar ook het kabinet zou dit punt zwaar
moeten agenderen. Dit laat onverlet dat dit vanuit een technisch oogpunt bezien
niet te vaak moet gebeuren. Het moet een signaalwerking hebben, zodat dit
grapje niet te vaak wordt herhaald.
 
 
 
 
 
 De heer Schutte (GPV):
 
 Daar zijn wij het dan aardig over eens; politiek inhoudelijk heb ik er
geen problemen mee, want het had prioriteit en daarom heb ik waardering voor
de rol die de heer Duivesteijn hierin heeft gespeeld. Het ging echter om een
concreet punt, namelijk een amendement op de begroting 1995 om onderuitputting
in de IHS toch voor dat doel aan te wenden. De staatssecretaris van VROM zei
toen dat dit tot niets moest leiden en dat moet nu gewoon worden erkend. Die
vorm moeten wij nu dan ook niet meer toepassen.
 
 
 
 
 
 De heer Van der Ploeg (PvdA):
 
 In het begin, toen deze discussie begon te spelen, was er natuurlijk best
wel enige stroefheid. Dat hoort natuurlijk ook zo, zowel bij een minister
van Financiën als bij een financieel woordvoerder. Als je uit een fractie
of uit de Kamer hoort dat er meer geld voor iets moet komen, dan is de eerste
reactie altijd: nee. Maar geleidelijkaan begint er dan een draagvlak voor
te komen. Het is dan ook de minister van Financiën geweest, die bij de
financiële beschouwingen heeft gezegd dat hij zich wat altruïstischer
zou opstellen dan je normaliter van een minister van Financiën zou mogen
verwachten. Ik geloof dat dat de formule was die wij toentertijd vonden.
 
 Het wordt dus netjes in het kabinet bekeken. Wij wachten dat af en het
komt dan in de armoedenota. Het kabinet is daar dus druk mee bezig en wij
wachten nu af. Vanuit financieel-technisch oogpunt bezien, begrijp ik het
verhaal van de heer Schutte. Ik ben daar immers ook in tegemoet gekomen.
 
 
 
 
 De voorzitter:
 
 Ik wil u erop wijzen, dat uw tijd al enige tijd om is. U heeft nog één
zin voor afronding.
 
 
 
 
 
 De heer Van der Ploeg (PvdA):
 
 Ik dank u allen voor uw aandacht.
 
 
 
 
 
 De heer Hoogervorst (VVD):
 
 Voorzitter! De drie financiële woordvoerders van de coalitiepartijen
hebben hier gisteravond tot twaalf uur over een ander onderwerp gediscussieerd.
Ik heb zo het gevoel dat de minister van Financiën deze ochtend niet
echt in grote problemen zal geraken. Misschien dat hij het de volgende keer
zo kan organiseren dat wij tot een uur of drie, vier 's nachts doorgaan, voorafgaande
aan een majeur financieel debat. Dan loopt hij helemaal geen schade op.
 
 De Najaarsnota laat zien dat het kabinet erin slaagt om het strakke uitgavenkader
vast te houden. Er vindt zelfs een uitgavenonderschrijding plaats van pak
'm beet 1,6 mld. Na aftrek van de taakstelling en de toegezegde extraatjes
voor monumentenzorg en de grote steden blijft dan netto zo'n 800 mln. over.
Wat ons betreft, verdient het kabinet lof voor de volgehouden begrotingsdiscipline.
 
 Met andere woordvoerders hier vraag ik mij af of het echt niet mogelijk
zou zijn, ook bij een document als de Najaarsnota een beeld te krijgen van
de ontwikkeling van de premiegefinancierde uitgaven. Waarom is bij dat type
uitgaven niet mogelijk wat bij de rijksbegroting, die misschien wel veel ingewikkelder
is, wel mogelijk is? Voor het algemene beeld van de Kamer is dat toch van
belang, gezien de nieuwe begrotingsfilosofie die wij nu aanhangen.
 
 Een groot gedeelte van de onderuitputting wordt veroorzaakt door vertragingen
bij investeringsuitgaven. Daaruit blijkt dat de stroperigheid van de besluitvorming
in ons land zelfs onder dit dynamische paarse kabinet nog steeds een groot
probleem is. Ik heb van plaatselijke politici gehoord dat die onderuitputting
aan het eind van het jaar nogal eens leidt tot geleur van diverse ministeries
bij de lagere overheden. Er wordt dan gevraagd of zij nog een projectje hebben
waar snel wat geld in kan worden gestopt en dergelijke. Men vindt dat eigenlijk
heel ondoelmatig en het schijnt inderdaad niet altijd tot doelmatige bestedingen
te leiden.
 
 Bovendien dreigt het gevaar dat door de ophoping van financiële reserves
in het FES en het Infrastructuurfonds het financieringstekort in toekomstige
jaren extra zal worden belast. Mijn vraag is of die vertraging niet kan worden
tegengegaan door een betere planning. Daarbij teken ik overigens wel aan dat
veel van die vertraging in het politieke circuit zelf zit, ook bij de Tweede
Kamer. Ik wijs bijvoorbeeld op vertragingen bij de Betuwelijn en bij de verzelfstandiging
van de NS. Als dat sneller zou kunnen gaan, zouden wij daar ook sneller wat
geld in kunnen plempen.
 
 Om begrotingstechnische redenen worden sommige meevallers als beleidsmatige
mutaties aangeduid, terwijl zij dat in feite niet zijn. Ook andere sprekers
hebben hierop gewezen. Ik doel bijvoorbeeld op de vertraging van investeringen
van 200 mln. in rijkswegen. Voorts schijnt iets als valutameevallers bij Defensie
ineens een beleidsmatige meevaller te zijn.
 
 Ik leer ook nog elke dag iets nieuws op dit vlak. Ik wist helemaal niets
af van budgetteringsafspraken die klaarblijkelijk met het ministerie van Defensie
zijn gemaakt. Ik begrijp uit de schriftelijke beantwoording dat de minister
er eigenlijk van af wil.
 
 
 
 
 
 Minister Zalm:
 
 Dat ging over de classificatie en niet over de budgetteringsafspraken.
 
 
 
 
 
 De heer Hoogervorst (VVD):
 
 Zou hij op die intentie wat nader in kunnen gaan? Wanneer denkt hij dat
te bewerkstelligen?
 
 Er zijn opvallende en wat ons betreft zeer verheugende meevallers. De
heer Van der Ploeg sprak over teleurstellende meevallers. Maar ik vind het
buitengewoon verheugend dat er grote meevallers zijn bij de bijstand en de
IHS.
 
 
 
 
 
 De heer Van der Ploeg (PvdA):
 
 Het lijkt een herhaling van gisteren. U legt mij woorden in de mond die
ik niet uitgesproken heb. Elke meevaller is in principe plezierig. U zegt
nu dat ik heb gesproken over een teleurstellende meevaller bij de bijstand.
Ik wil dat alleen nader onderzocht hebben. Dus u moet niet proberen om mij
woorden in de mond te leggen.
 
 
 
 
 
 De heer Hoogervorst (VVD):
 
 Volgens mij heeft u dat echt gezegd. Misschien kunnen wij
dat nog even nakijken.
 
 
 
 
 
 De heer Van der Ploeg (PvdA):
 
 Ik kan over teleurstelling hebben gesproken vanwege uw interpretatie van
mijn woorden.
 
 
 
 
 
 De heer Hoogervorst (VVD):
 
 Toen had ik u nog niet geïnterrumpeerd.
 
 Voorzitter! Het komt mij voor dat de genoemde meevallers in de bijstand
en de IHS met elkaar samenhangen: hoe minder mensen in de bijstand des te
minder mensen afhankelijk zijn van de IHS.
 
 In 1995 is er in totaal zelfs ongeveer 600 mln. aan meevallers in de bijstand.
Dit is ongeveer 8%. Ik zie daarvoor drie mogelijke verklaringen. Zo is er
een meevallende banengroei. Het ziet ernaar uit dat die dit jaar op ongeveer
120.000 uitkomt in plaats van de geraamde 85.000. Ik noem de mindere uitstroom
dan verwacht uit de WAO. Hoewel de uitstroom wel groot is, komen er minder
mensen dan is geanticipeerd terecht in de bijstand. Misschien heeft dat te
maken met het feit dat nogal wat WAO'ers tweeverdieners blijken te zijn.
 
 Bovendien begint de fraude-aanpak in de bijstand toch wel vruchten af
te werpen. Minister Zalm schrijft dat de gunstige werkloosheidsontwikkeling
nauwelijks van invloed is. Het kan zijn dat de fraudebestrijding begint aan
te slaan. Tevens heeft die een grote preventieve werking. Dit kan de belangrijkste
verklaring zijn. In dat geval is de meevaller van 600 mln. tekenend voor de
enorme omvang van de fraude in het verleden. Wat zijn in dezen de vermoedens
van de minister? Als er sprake blijkt te zijn van iets structureels, zoals
de aanpak van witte fraude, is er dan geen aanleiding om de meerjarencijfers
structureel aan te passen?
 
 Ook bij de asielzoekers is er sprake van een omvangrijke meevaller. Ziet
minister Zalm al vanwege de teruglopende aantallen aanleiding om de aanvullende
post in de komende jaren af te slanken?
 
 De begroting van Onderwijs blijft een beetje een zorgenkindje voor pappa
Zalm. In de afgelopen vijf jaar zijn er cumulatief 600 mln. aan tegenvallers
geweest op de wachtgelden. Wanneer komt het eind daarvan in zicht? Het lijkt
namelijk alleen maar toe te nemen. In 1995 was de tegenvaller zelfs 286 mln.
Het lijkt erop dat er nog steeds ontzettend weinig inzicht is in de ontwikkeling
van die wachtgelden. Is het niet mogelijk om dat te verbeteren?
 
 De CAO voor 1995 wordt voor 118 mln. voorgefinancierd uit 1996. Dat is
een temporele compensatie. Creëren wij hiermee geen gat in 1996 dat ons
in 1996 voor additionele problemen plaatst? Moeten wij dan weer niet gelden
uit 1997 naar voren halen?
 
 Naast alle meevallers is er een belangrijk minpunt bij de belastingontvangsten.
Verleden jaar omstreeks deze tijd was er nog een meevaller van 1,7 mld., nu
is er sprake van een tegenvaller van meer dan 1 mld. Kan de minister nader
ingaan op de eventueel lagere grondslagontwikkeling, waarover in de schriftelijke
beantwoording wordt gesproken? Wij zijn toch zelf bij de grondslagontwikkeling?
In theorie bepalen wij toch de grondslag voor de belastingen? Dat moet ook
in de praktijk zo zijn.
 
 In verband met de loonbelasting wordt er gesproken over mogelijke gevolgen
van een aarzelende conjunctuur. Dat daarvan sprake is, zien wij in de ons
omringende landen. Ik noem Duitsland, Frankrijk en België. Overal is
de economie praktisch stil gevallen. Ook daar blijken de belastingontvangsten
behoorlijk tegen te vallen. Is dat hier in Nederland ook het geval? Het CPB
geeft een wat gemengd beeld, met wel wat afname, maar met structureel ook
een goed uitzicht. Kan nader ingegaan worden op de oorzaken van die belastingtegenvaller?
 
 Ondanks de meevallers zien wij per saldo geen reden om over te gaan tot
een jubelstemming, laat staan tot verjubelen. Door de belastingtegenvaller
zal het financieringstekort per saldo onveranderd blijven. Ik heb al genoemd
dat de internationale economische ontwikkelingen echt heel onzeker zijn. Ik
las gisteren het bericht dat het zelfs onzeker is dat Duitsland zal voldoen
aan de EMU-criteria, omdat volgens de Bundesbank dreigt dat Duitsland boven
de 3% en de 60% uitkomt. In Frankrijk en België is de situatie zeer ernstig.
Ik denk dat het risico groot is dat het toch ook naar ons overslaat. Graag
hoor ik daarover de opinie van de minister. Bovendien zijn wij het er eigenlijk
wel allemaal over eens dat wij voor 1997 een heel zware begrotingsopdracht
hebben. Dan zou het zeer dom zijn om de meevallers die wij nu hebben, niet
gewoon op zak te houden.
 
 
 
 
 
 De heer Rabbae (GroenLinks):
 
 Voorzitter! De Najaarsnota wordt besproken tegen de achtergrond van een
merkbare nervositeit rondom de Europese monetaire unie. Er is niet alleen
nervositeit op Europees niveau, maar ook in Nederland; zie de schermutselingen
tussen de coalitiepartners. D66 en de VVD willen eigenlijk alles in de tekortreductie
stoppen. De PvdA wil natuurlijk wel wat openingen zoeken voor enkele sociale
aspecten, maar helaas heeft zij inmiddels in dit debat ingebonden.
 
 Wij hoeven niet in paniek te raken als het gaat om de Nederlandse positie.
Nederland zit monetair op het juiste spoor. De uitgavenplafonds zijn heel
strak en stringent. De staatsschuld vermindert zelfs. Dat gebeurt weliswaar
langzaam, maar de schuld vermindert wel degelijk. In die zin is paniekvoetbal
niet nodig. De zaak wordt wel aangewend voor de eigen politieke agenda. Dat
doen wij allemaal, dus de VVD heeft daar ook het recht toe.
 
 Wij hebben zo'n 800 mln. ingeboekt wat de onderuitputting betreft. De
vraag is natuurlijk wat je daarmee doet. Als je heel strak in de leer bent,
zoals praktisch alle grote fracties, nota bene tot en met het CDA, dan zeg
je dat het maar in de tekortreductie gestopt moet worden. Ik wijs er echter
op dat het bedrag van 800 mln. uitgegeven had moeten worden. Dat kon niet,
omdat zich een aantal factoren heeft aangediend. Minister Zalm hoeft dus helemaal
niet somber te kijken. Zijn strakke beleid heeft vruchten afgeworpen en een
aantal uitgaven is niet gedaan. Je kunt de bewijslast ook omdraaien. Het is
niet zo dat er problemen zijn met de tekortreductie en dat er daarom geld
nodig is voor de dekking ervan. Er is gewoon een onderuitputting ontstaan
in de uitgavensector. De fractie van GroenLinks vindt dat wij moeten proberen,
met dat geld wat noden te lenigen, zonder dat wij fundamentele zaken als de
tekortreductie en de vermindering van de staatsschuld nadelig raken. Wat is
immers het voordeel voor Nederland als wij politiek gesproken nog roomser
dan de paus willen zijn? Tegelijkertijd moeten wij namelijk
constateren dat Nederland een van de beste landen is als het gaat om het voeren
van een monetaire politiek. Wij moeten verder constateren dat in ons midden
zo'n half miljoen mensen werkloos zijn. En dan tel ik de WAO'ers niet eens
mee. Ook moeten wij constateren dat plusminus 400.000 mensen leven op het
minimum. Dat is net aan de orde geweest toen het over de huurproblemen ging.
Mijn fractie is van mening dat, als wij in Nederland willen investeren in
onze samenleving en als wij ook lid willen blijven van de kopgroep, Nederland
zeker iets moet kunnen doen in de sfeer van de armoedebestrijding. Dat hoeft
monetair gezien echt geen zonde te zijn. Mijn fractie stelt dan ook voor om
van deze 800 mln. 100 mln. te voteren ter verbetering van de positie van de
minima in Nederland. Dat kan op verschillende manieren: door middel van een
kerstbonus, zoals de FNV heeft voorgesteld, door een toeslag op het Gemeentefonds,
opdat de gemeenten daarin hun eigen beleid kunnen uitvoeren en door een toevoeging
aan de begroting voor 1996 in het kader van de armoedenota, hoewel daarvoor
de steun van de PvdA waarschijnlijk zal ontbreken. Ik ben benieuwd naar het
antwoord van de minister, hoewel ik vrees dat dit eigenlijk al duidelijk is.
Maar goed, hij moet zijn argumenten daarvoor maar geven.
 
 Voorzitter! Evenals het kabinet ziet iedereen in deze Kamer graag, dat
mensen in Nederland de Nederlandse taal machtig worden om te kunnen functioneren
in deze samenleving. Ik spreek niet alleen over de allochtonen maar ook over
kansarme autochtonen, die deze mogelijkheid niet hebben. Met nog eens 100
mln. kunnen deze mensen geholpen worden aan een plek in de basiseducatie,
opdat de lange wachtlijsten weggewerkt kunnen worden. Met een dergelijke votering
kunnen wij eindelijk het probleem van de wachtlijsten oplossen.
 
 Deze twee elementen zijn mijns inziens legitiem om te ondersteunen. Met
onze steun zullen wij het begrotingstekort niet aantasten. In het regeerakkoord
is dat op 4,2% geraamd, terwijl minister Zalm komt op 3,5%, inclusief de meevaller
van ruim 800 mln. Met 200 mln. blijven wij binnen de marge van het regeerakkoord.
 
 
 
 
 De voorzitter:
 
 Uw tijd is om! U hebt nog één zin!
 
 
 
 
 
 De heer Rabbae (GroenLinks):
 
 Eén zin? Dat heeft geen zin!
 
 
 
 
 
 De heer Van Dijke (RPF):
 
 Mijnheer de voorzitter! Om te voorkomen dat mijn laatste zin zal luiden
zoals die van de voorgaande spreker, wil ik mij wat betreft de complimenten
aan de minister over 's Rijks financiën beperken tot de uitspraak, dat
deze er redelijk goed voor staan. Het uitgavenpatroon van de afgelopen jaren
lijkt gunstig: met elkaar leveren de departementen een onderuitputting van
811 mln.
 
 Ook het vorige jaar was er sprake van onderuitputting, maar getuigt onderuitputting
van een zorgvuldige begrotingssystematiek? Nemen we met opzet de begroting
zo ruim, dat op voorhand al een onderuitputting wordt verwacht? Dat zou de
inzichtelijkheid toch niet ten goede komen. Ook wanneer de gegeven uitgavenkaders
in de begroting het maximum zijn en geen streefcijfer, moet toch een redelijk
betrouwbare begroting op te stellen zijn? Een telkens terugkerende onderuitputting
vraagt om een herbezinning bij de vaststelling van de kaders.
 
 Bij nadere bestudering van onderuitputting blijkt een redelijk aandeel
van de uitgaven nog niet te zijn gedaan maar te zijn doorgeschoven naar komende
jaren. Met name de begroting van Binnenlandse Zaken – infrastructuur
en het FES – zorgt voor deze vertraging en de verschuivingen vergroten
de druk op de komende begroting. Als werk, werk en nog eens werk het leidend
thema van dit kabinet is, lijkt het mij toch zaak om juist op deze terreinen
de plannen uit te voeren. Deze doorschuifoperaties geven toch een negatief
beeld.
 
 Het mogelijke positieve beeld van onderuitputting wordt voor een deel
ook teniet gedaan door de te verwachten tegenvallende belastingopbrengsten
van 1,5 mld. De oorzaak ligt met name bij de inkomstenbelasting. Blijkbaar
is de stijging van de belastinginkomsten van het afgelopen jaar incidenteel
geweest. Wat zijn de verwachtingen voor de komende jaren?
 
 Het overzicht van de Najaarsnota vraagt in een tijd waarin de EMU-discussie
een hot item is ook inzicht in de score van Nederland op de criterialijst
van Maastricht. In de presentatie van de Najaarsnota lijkt het alsof de minister
deze discussie wil laten liggen. De consequenties voor het EMU-tekort worden
niet aangegeven. Kan de minister dat alsnog doen? Wat zijn de gevolgen van
de vertragingen van uitgaven nu voor het EMU-tekort straks? Overigens, hoe
kijkt de minister aan tegen de sombere geluiden van de Bundesbank ten aanzien
van de EMU-norm, nu ook voor Duitsland de verwachtingen behoorlijk in negatieve
zin worden bijgesteld? Ook de ontwikkelingen in Frankrijk stemmen niet hoopvol.
Wie kan er per saldo nog wel voldoen aan de EMU-norm zonder een asociale staat
te worden? Ik zeg het misschien wat scherp, maar dan is in elk geval duidelijk
wat ik bedoel.
 
 De heer Wallage merkte onlangs op dat, wanneer het streven naar het lagere
EMU-tekort onevenredige economische schade tot gevolg heeft, het niet vanzelfsprekend
is dat wij meedoen met de EMU-norm. Ik wil toch graag de visie van de minister
op deze uitspraak horen. Ik sluit mij wat dat aangaat aan bij de bewoordingen
van de heer De Jong.
 
 Mijnheer de voorzitter! De uitgaven voor de asielzoekers zijn lager dan
verwacht, met name vanwege een lagere instroom. Zijn niet juist dit laatste
jaar acties ondernomen om de kwaliteit van de opvang sterk te verbeteren en
de procedures voor de asielzoeker te verkorten? Zijn de kosten van die kwaliteitsverbeteringen
meegenomen in het huidige plaatje? 
 
 Een bijzondere post dit jaar is het onderwijs. Blijkbaar heeft het onderwijs
een goede CAO afgesloten. Wel betekent dit, wanneer ik de minister goed begrijp,
dat het onderwijs volgend jaar 118,4 mln. minder te verdelen heeft. Betekent
een redelijke CAO voor het onderwijs uiteindelijk bezuinigingen op andere
onderwijszaken? Dat zou toch een zorgelijke ontwikkeling zijn. Een soortgelijke
zorg zou verwoord moeten worden ten aanzien van een eventuele politie-CAO.
Dat kan toch niet de bedoeling zijn?
 
 Opvallend vind ik de verwerking van de veranderingen die te verwachten
zijn wanneer het contract met de NS wordt goedgekeurd door de Kamer. Deze
invulling lijkt mij enigszins voorbarig. Afgelopen maandag was er nota-overleg
met minister Jorritsma over het contract met de NS. De minister
van Verkeer en Waterstaat kon geen goede onderbouwing geven voor de kosten
die uitstel van het contract tot gevolg zou hebben. Zij sprak over enkele
honderden miljoenen guldens. Kan deze minister wel inzicht geven in het kostenplaatje
wanneer het contract met de NS niet ingaat per 1 januari a.s.?
 
 Tot slot. De consequenties van een veranderde FES zijn direct merkbaar
in de Najaarsnota. De meevaller van de verkoop van aandelen van KPN komt niet
volledig ten goede aan de voeding van het FEZ. Een deel komt ten goede aan
de aanleg van de groenvoorzieningen in het kader van de uitbreiding van Schiphol.
Op deze manier worden op een onderhandse, ik zou bijna zeggen slinkse, manier
kosten die bij het project Schiphol behoren toch betaald uit middelen die
normaliter ten goede zouden zijn gekomen aan het FES. Dit zou creatief boekhouden
kunnen heten, als het niet typerend zou zijn voor een oneigenlijke aanwending
van middelen. Wij houden niet alleen onszelf voor de gek, maar ook de burgers.
Dat deze minister van Financiën aan zo'n truc meewerkt, valt mij tegen.
 
 
 
 
 
 Minister Zalm:
 
 Voorzitter! Ik dank de geachte afgevaardigden voor de waarderende woorden
over het uitgavenbeleid. Een aantal kwesties is aan de orde gesteld.
 
 Laat ik beginnen met het thema van de onderuitputting en het systematische
karakter daarvan. Hoe zit het in elkaar? Het heeft in ieder geval niets te
maken met terughoudend kasbeleid, want dat regime hebben wij dit jaar niet
gehad. Iedereen kon op de momenten betalen die adequaat waren, niet te snel,
niet te laat. Dat is de kwestie niet. Een bijzondere factor is wel dat wij
dit jaar voor het eerst de eindejaarsmarge hebben verruimd naar 1%. Dat heeft
wellicht tot iets minder paniek en bestedingsdrang geleid dan in andere jaren.
Het betekent ook dat een groot deel van de onderuitputting die nu in beeld
is straks zal worden toegevoegd aan de begroting 1996, dus wat dat betreft
staat ons nog het een en ander te wachten. Wij moeten nog even afwachten wat
precies de rekening zal zijn, want dat is de stand op grond waarvan die toevoegingen
zullen plaatsvinden. Nog los van het Infrastructuurfonds, waarvan bekend is
dat wat er wordt overgehouden altijd volledig wordt doorgeschoven, praten
wij toch al gauw over een kleine miljard aan toevoegingen op de diverse begrotingshoofdstukken.
Dan praat ik nog niet eens over het onderdeel sociale zekerheid. De toevoeging
zal dus in de orde van grootte van 1 à 1,5 mld. liggen. Er zijn op
dit moment maar drie departementen waarvan de onderuitputting zo groot is,
dat zij niet helemaal kan worden toegevoegd aan het jaar daarop. Koploper,
zo zeg ik met enige trots, is het hoofdstuk Financiën, maar ook bij de
Rijksgebouwendienst en Binnenlandse Zaken speelt het, zij het in veel geringere
mate. Voor de overige departementen wordt de onderuitputting volgens de eindejaarsmargeregels
gewoon toegevoegd aan de begroting 1996.
 
 
 
 
 
 De heer Van der Ploeg (PvdA):
 
 Er was een meevaller van 811 mln. bij de drie sectoren en ongeveer 1,5
mld. buiten de sectoren om. De minister zegt nu dat 1 à 1,5 mld. vanwege
de eindejaarsmargeregeling zal worden toegevoegd aan de begroting 1996. Hoe
moet ik dat in verhouding zien?
 
 
 
 
 
 Minister Zalm:
 
 De maatstaf voor een individueel departement is de vergelijking tussen
de ontwerp-begroting en de rekening. Bij individuele departementen speelt
de taakstellende onderuitputting die bij Voorjaarsnota aan de orde is gekomen,
natuurlijk geen rol. De toevoeging kan deze orde van grootte krijgen. De begroting
heeft een maximumkarakter. Wij mogen ervan uitgaan dat na de Najaarsnota nog
meer onderuitputting zal blijken, tenzij iedereen precies op zijn najaarsnotastand
uitkomt. De suppletore begrotingen dienen om een nieuw maximum vast te stellen.
Normaal gesproken komt er dus nog iets meer in de rekening terecht.
 
 Bij de Voorjaarsnota zullen de begrotingen worden opgekrikt. De brief
over de begrotingsfilosofie zegt dat wij dan de aanname zullen hanteren dat
het totale beeld niet zal worden beïnvloed. De toevoegingen zullen namelijk
ongeveer gelijk zijn aan de onderuitputting die er aan het eind van het jaar
weer uitgaat. Naarmate dit bedrag omvangrijker wordt, wordt deze ramingshypothese
natuurlijk wat riskanter. Dat is tegelijk een reactie op degenen die vragen
of hiermee niet systematisch rekening moet worden gehouden. In de nieuwe methodiek
gaan wij ervan uit, dat de toevoegingen onbesteed blijven, althans voor het
totaal van de departementen. In de ramingssystematiek wordt er ex ante rekening mee gehouden dat het miljard dat aan de begroting wordt
toegevoegd, uiteindelijk niet besteed zal worden, zij het misschien op andere
plekken.
 
 
 
 
 
 De heer Van der Ploeg (PvdA):
 
 Op welke moment krijgt de Kamer er inzicht in waar men over de 1% heen
gegaan is en waar men er onder is gebleven?
 
 
 
 
 
 Minister Zalm:
 
 In februari hebben wij de voorlopige rekening. Bij Voorjaarsnota komen
de toevoegingen in beeld. Als men er zeker op het gebied van de infrastructuur
eindelijk in gaat slagen het normale bedrag uit te geven en zelfs een inhaal
te plegen, moet ik mij beraden over de vraag of de ramingshypothese houdbaar
is.
 
 
 
 
 
 De heer Van der Ploeg (PvdA):
 
 Is het niet mogelijk om bij de Najaarsnota of bij de voorlopige rekening
een soort indicatie te geven van waar men boven en waar men onder die 1% zit?
 
 
 
 
 
 Minister Zalm:
 
 Zoals ik al zei, er zijn drie hoofdstukken die geld kwijtraken, die geld
niet mogen meenemen naar 1996. Ik zie daarbij af van de sector van de sociale
zekerheid, want dat is een heel ander type uitgaven. De drie hoofdstukken
zijn Binnenlandse Zaken, Financiën en de Rijksgebouwendienst. De onderuitputting
wordt gemeten ten opzichte van de oorspronkelijke ontwerp-begroting. Het kan
niet zo zijn dat je eerst een overschrijding hebt, vervolgens daarvan weer
overhoudt en dat weer mag toevoegen. Het is de rekening versus de ontwerp-begroting.
Daar worden de toevoegingsbedragen op gebaseerd.
 
 Er is gevraagd of de Najaarsnota niet wat meer informatie kan bieden.
Ik wil proberen daar volgend jaar iets aan te doen. De bewuste soberheid van
de nota heeft te maken met mijn oordeel dat zij niets meer of minder is dan
een envelop rond de suppletore begrotingen. Wij moeten niet een soort herhaling
van de algemene financiële beschouwingen uitlokken of een beschouwing
over de EMU, de collectieve-lastendruk, etcetera. Die hebben wij namelijk
al net gehad. Dit sluit ook aan op het idee dat er één keer
per jaar een hoofdmoment van besluitvorming is. Wat mij betreft, is dat binnen
het kabinet in maart/april en in de Kamer bij de algemene financiële
beschouwingen. Daarna moet iedereen gewoon rustig aan het werk en niet nerveus
worden van nieuwe cijfers. Dat is het idee. Daarop sluit de Najaarsnota ook
aan. Daarom is die ook een beetje boekhouderig en techneutisch, maar dat is
ook mijn opzet geweest. Ik begrijp echter dat de Kamer het toch ook wel leuk
vindt om tegen het eind van het jaar een wat bredere discussie te hebben.
Dat kan ik mij wel voorstellen, want ik vind dat eigenlijk ook wel leuk. Ik
ga proberen om volgend jaar in de Najaarsnota iets meer informatie te geven,
zeker over de rijksbegroting en over de belastingontwikkeling.
 
 Over de premiegefinancierde sectoren durf ik eigenlijk geen toezegging
te doen. Er komt natuurlijk elke maand wel weer iets meer informatie beschikbaar,
maar er is op dit moment geen procedure die standen voorbereidt ten behoeve
van november. Er is in die zin ook geen noodzaak voor, dat hier geen sprake
is van suppletore begrotingen en dergelijke. Als wij dit beeld ook steeds
proberen te actualiseren, dan gaat het karakter van de Najaarsnota heel anders
worden. Zoals de Kamer weet, hebben de collega's van Volksgezondheid, Welzijn
en Sport en van Sociale Zaken en Werkgelegenheid bij de Voorjaarsnota eigen
brieven aan de Kamer gestuurd om te accentueren dat zij coördinerend
bewindspersoon zijn voor de premiegefinancierde sectoren. De positie van de
minister van Financiën, die voor de rijksbegroting op grond van de Comptabiliteitswet
buitengewoon sterk is, is bij de premiegefinancierde sectoren natuurlijk een
wat andere. Dit gezegd zijnde, wil ik proberen om volgend jaar een extra A4'tje
toe te voegen, zodat wij weer van twee naar drie A4'tjes gaan, om wat meer
informatie te verschaffen over de ontvangstenkant. Ik zal mij, wat dit betreft,
nog beraden over de kwestie van de zorg en de sociale zekerheid.
 
 Dan kom ik op de classificatie: wat is nu wel en wat is nu niet beleidsmatig?
In de schriftelijke beantwoording is de gedachte hierachter al gelegitimeerd.
Ik moet eerlijk zeggen dat ik er bij nader inzien ook niet helemaal gelukkig
mee ben dat, als iemand per ongeluk geld overhoudt, dit toch beleidsmatig
heet. Het past echter wel in de systematiek. Zo heeft Defensie X-miljard.
Ik wil ze nooit zien met tegenvallers, maar als zij een meevaller hebben,
blijft dat ook binnen het budget. Dat is natuurlijk een prettige regeling,
want daar heb ik nooit last van. Met die budgetafspraken zijn de bewegingen
binnen dat budget dan per definitie beleidsmatig.
 
 
 
 
 
 De heer De Jong (CDA):
 
 Vliegtuigen!
 
 
 
 
 
 Minister Zalm:
 
 Je maakt een all-in-afspraak over het budget, "for better for worse".
Dit betekent dat alle mutaties binnen dat budget per definitie beleidsmatig
van aard zijn. Als je die afspraak niet maakt, krijg je elke keer ministers
bij je die zeuren dat het zus en zo tegenvalt, dat zij toch extra geld nodig
hebben, etcetera. Wij gaan erover nadenken. Ik wil er in ieder geval voor
zorgen dat de uitdrukkingen zoveel mogelijk aansluiten bij het spraakgebruik
en bij de intuïtieve opvatting. Ik vermoed dat wij toch wel tot een verandering
komen.
 
 
 
 
 
 De heer Hoogervorst (VVD):
 
 Als u maar geen nieuwe categorie gaat verzinnen, bijvoorbeeld de beleidsmatige
meevallers van meevallende aard of zoiets.
 
 
 
 
 
 Minister Zalm:
 
 Nee. Er zit natuurlijk ook een link tussen de classificatie en de spelregels.
De spelregels zijn dat meevallers niet mogen worden aangewend voor beleidsintensiveringen,
maar voor een gebudgetteerde sector ligt dat natuurlijk weer anders. Je zou
die spelregels dus misschien moeten aanvullen met: meevallers mogen niet voor
beleidsintensiveringen worden aangewend, tenzij het om een gebudgetteerde
sector gaat. Wij moeten daar nog even naar kijken. Het woordgebruik heeft
dus ook een connectie met de spelregels van het stringent begrotingsbeleid.
Voor de Voorjaarsnota 1996, want dan komt het volgende debat, zal ik de Kamer
informeren over onze opinie over de budgetafspraken en over de classificatie
van mee- en tegenvallers en andersoortige mutaties.
 
 Voorzitter! De heer Ybema en anderen hebben gewezen op de OCW-tegenvallers
bij het wachtgeld. Zij hebben aangedrongen op een task force. Welnu, die toezegging
kan ik onmiddellijk doen, want die task force is al ingesteld. Het is een
gezamenlijke club van Financiën en OCW die dit tot op
de bodem gaat uitzoeken en die ook gaat bekijken hoe wij dit nu echt kunnen
beheersen. Die kwestie wordt dus ter hand genomen.
 
 
 
 
 
 De heer Ybema (D66):
 
 Voorzitter! Ik ben blij om te horen dat die task force al is ingesteld.
Sinds wanneer functioneert die task force en op welke termijn moet die met
concrete aanbevelingen komen?
 
 
 
 
 
 Minister Zalm:
 
 Nou vraagt u mij natuurlijk gelijk heel veel. Misschien had ik beter kunnen
zeggen dat wij die task force zullen instellen. Die task force is zeer recent
ingesteld naar aanleiding van het gesprek dat ik met collega Ritzen heb gehad
over de Najaarsnota en de wachtgeldoverschrijding. De task force zal in ieder
geval voor de kaderbrief en de Voorjaarsnota de bevindingen op tafel moeten
leggen. Dit is namelijk ook voor de begroting 1997 en de Voorjaarsnota 1996
een zorgenkind. Het moet dus snel en goed gebeuren.
 
 Zowel de heer Ybema als de heer Schutte en anderen hebben gesproken over
de belastingen. Zij hebben dat ook in relativerende zin gedaan: soms lijkt
iets een tegenvaller, maar wordt het een meevaller. Er is gesproken over die
1,5 mld. Gisteren heb ik het laatste cijfer gekregen. Als je de ontvangsten
van november vergelijkt met wat je normaal gesproken had moeten krijgen, dan
zie je dat wij inmiddels op een achterstand van 2 mld. zitten. Wij hebben
nog maar één maand, de maand december, te gaan en ik weet niet
hoe die zal uitpakken. In de schriftelijke beantwoording is al het een en
ander gezegd over het karakter van die belastingtegenvaller. Die zit voornamelijk
in de inkomstenbelasting. Er spelen elementen mee als versnelde afhandeling
van negatieve aanslagen. Mensen hebben het geld waar zij recht op hadden,
sneller teruggekregen. Verder speelt mee dat de voorlopige aanslagen in 1995
lager zijn uitgevallen, omdat de definitieve over 1994 ook lager zijn uitgevallen.
Dat is het zogenaamde grondslageffect. Wat wij de grondslag noemen, is datgene
wat uiteindelijk onderaan het aangifteformulier staat. En dat hebben wij natuurlijk
niet volledig in de hand. Wat allemaal belastbaar is en wat niet, hebben wij
wel in de hand, maar niet wat de uiteindelijke uitkomst van een individueel
formulier is, en wat de som van alle formulieren is. Dat heeft te maken met
de vraag in hoeverre er aftrekposten gebruikt worden respectievelijk in hoeverre
er winst verkregen is door onderneming etcetera.
 
 Op dit moment valt nog niet goed te zeggen wat de doorwerking naar latere
jaren zal zijn. Je kunt daarover speculeren, maar ik wacht liever de gegevens
van januari en februari af. Dan hebben wij namelijk wel behoorlijke gegevens
en kunnen wij goed uitzoeken hoe het zit. Vervolgens kunnen wij op dat punt
conclusies trekken. Er is ook geen noodzaak om nu conclusies te trekken. Ik
behoef op dit moment namelijk geen enkele beleidsconclusie voor 1996 of 1997
te trekken en de Kamer behoeft dat ook niet te doen. Dat gebeurt op een ander
moment. Ik heb dit ook tegen mijn collega's in de ministerraad gezegd die
ook zeer geïnteresseerd waren in die belastingtegenvaller. Ik heb toen
gezegd: dat is gewoon pure nieuwsgierigheid, want wij doen er niets mee. Of
de tegenvaller nu met 3 mld. doorwerkt of helemaal niet doorwerkt, maakt voor
de besluitvorming op dit moment noch in de ministerraad noch in de Kamer iets
uit. Van belang is dat wij daar zicht op hebben op het moment dat wij in termen
van de ministerraad de kaderbrief en in termen van het parlement de Voorjaarsnota
gaan bespreken. Dus in plaats van elke maand een nieuwe analyse met weer nieuwe
cijfers te verschaffen, wacht ik liever even totdat wij alle gegevens hebben
die wij nodig hebben. Dat zal in januari/februari het geval zijn. Dan kunnen
wij de zaak goed analyseren. Bij de voorlopige rekening en zeker in de discussie
daarover in februari/maart zal ik hier iets meer over kunnen zeggen. Bij de
Voorjaarsnota weten wij het allemaal nog weer beter.
 
 Voorzitter! Er zijn in de Kamer veel liefhebbers van de zeescheepvaart.
Aan dat onderwerp is, ook op verzoek van de Kamer, al het een en ander gedaan.
Bij Verkeer en Waterstaat is eerst 12 mln. toegevoegd voor dit doel, en daarna
nog eens 18 mln. Bij Economische Zaken is een bedrag, dat ik niet paraat heb,
vrijgemaakt voor de zeescheepvaart. Er is een ronde geweest waarin men zich
kon inschrijven; er is een "ranking" geweest; iedereen heeft er bericht over
gehad of hij al dan niet in aanmerking kwam. Op mijn horloge is het nu 14
december en daardoor is het uitgesloten dat nog dit jaar op een zinnige wijze
additionele middelen kunnen worden weggezet. Anders zou de hele procedure
moeten worden heropend.
 
 Verder is er bij de belastingen geen sprake van onderuitputting. Het is
niet uitgesloten dat de tegenvaller plotseling zou omslaan in een meevaller,
maar ik verwacht het niet. In die sfeer bestaat dus geen ruimte die een extra
belastingverlaging mogelijk zou maken. Voor 1996 en latere jaren hebben wij
voor de zeescheepvaart een prachtig fiscaal regime gecreëerd, waar andere
landen jaloers naar kijken. Ik zie dus geen mogelijkheden om nog op een rechtmatige
en doelmatige wijze dit jaar in deze sfeer geld te besteden.
 
 De belastingdienst is overigens op 25 en 26 december ook thuis. Ik meen
dat er twee dagen daarvoor ook niet wordt gewerkt, omdat dat een zaterdag
en een zondag zijn, dus de dagen 23 t/m 26 december vallen uit. Gelet op het
feit dat de procedure is afgesloten, is het uitgesloten dat wij dit nog op
een zinnige manier kunnen wegzetten. Dergelijke berichten krijg ik trouwens
ook van de zijde van Verkeer en Waterstaat.
 
 
 
 
 
 De heer Ybema (D66):
 
 Voorzitter! Dat kan van belang zijn voor mijn pleidooi om de mogelijkheden
maximaal te benutten, maar ik proef uit de woorden van de minister dat, als
een en ander technisch mogelijk zou zijn, hij bereid zou zijn om te bezien
of er in alle bescheidenheid nog iets kan worden gedaan. Wil hij dat toezeggen?
 
 
 
 
 
 Minister Zalm:
 
 Ik zou liever niet aan die vraag toekomen. Naar mijn oordeel is het niet
meer op een zorgvuldige wijze te doen. De procedure is achter de rug en er
is stap voor stap tegemoetgekomen aan de Kamer. Alle inschrijvers hebben nu
bericht gehad en weten waarvoor zij al dan niet in aanmerking komen. Het is
een imposant bedrag geworden, dat hierdoor mogelijk is gemaakt. In 1996 is
er een nieuw fiscaal regime. Ik heb er grote moeite mee om tussen 14 en 31
december weer een hele procedure te starten om er nog geld doorheen te jagen,
zeker als het gaat om fiscaal geld, terwijl er in de fiscaliteit
alleen maar tegenvallers ontstaan.
 
 Wij kunnen er bovendien nog een heel gedoe over krijgen, want door nieuwe
toewijzingen te doen zonder een nieuwe procedure zou, naar ik begrijp, de
ranking doorkruist kunnen worden, en dat kan allerlei verwijten van reders
oproepen. Ik zie dus niet in hoe wij in de laatste veertien dagen van het
jaar dergelijke zaken nog zorgvuldig, doelmatig en rechtmatig kunnen doen.
Ik houd het er op dat ik liever niet toekom aan de vraag of de minister ervoor
zou voelen, gesteld dat een en ander wel zorgvuldig en rechtmatig mogelijk
zou zijn. Ik voel er niet voor omdat het niet rechtmatig en doelmatig kan.
 
 
 
 
 
 De heer Ybema (D66):
 
 Mocht een en ander technisch toch mogelijk zijn met maximale medewerking
van de Vereniging van reders zelf, die er natuurlijk een belangrijke rol in
speelt, is de minister dan bereid om het nader te overwegen?
 
 
 
 
 
 Minister Zalm:
 
 Voorzitter! Ik vind dat een heel moeilijke vraag. Eerlijk gezegd voel
ik er niets voor. Zoals gezegd, hebben wij een aantal wensen die de Kamer
geuit heeft inzake eenmalige acties, op een royale wijze ingewilligd. Ten
behoeve van de zeescheepvaart is door zowel Economische Zaken als Verkeer
en Waterstaat een behoorlijk bedrag vrijgemaakt. Ook de ministerraad is op
dit punt nog gedienstig geweest. Het laatste bedrag van 18 mln. was niet rechtstreeks
uit de onderuitputting van Verkeer en Waterstaat te halen. De ministerraad
heeft toen de mogelijkheid geschapen, dit bedrag eventueel ten laste van de
algemene middelen te laten komen. Het houdt echter ook een keer op. Tussen
sinterklaas en kerst is de vrijgevigheid groot, maar er komt een keer een
eind aan. Het lijkt mij niet zorgvuldig om nu, half december, op een manier
die niet zorgvuldig kan zijn nog even snel belastinggeld de deur uit te doen.
 
 
 
 
 
 De heer Van der Ploeg (PvdA):
 
 Ik begrijp het argument van de minister dat het moeilijk is om een fiscale
faciliteit te bieden. Ik vraag hem echter te reageren op de motie-Klein Molekamp,
waarin om uitbreiding van subsidiemogelijkheden werd gevraagd, bijvoorbeeld
in het kader van de Wet stimulering zeescheepvaart.
 
 
 
 
 
 Minister Zalm:
 
 Zowel op de begroting van Economische Zaken als op die van Verkeer en
Waterstaat zijn de desbetreffende budgetten stapsgewijs behoorlijk uitgebreid.
Wat mij betreft, is in ieder geval aan de geest en wellicht ook aan de letter
van die motie tegemoetgekomen. Het kabinet heeft behoorlijke bedragen uitgetrokken
voor de zeescheepvaart. Ik wijs op de procedure van inschrijvingen en toewijzingen,
maar nu is het klaar.
 
 
 
 
 
 De heer Van der Ploeg (PvdA):
 
 De motie is ten dele uitgevoerd. Het gaat nu echter om een beperkt bedrag
van ongeveer 10 mln. in de uitgavensfeer, waarin er sprake is van vrij ruime
meevallers. In de fiscale sfeer zijn er tegenvallers. Ons is verteld dat er
grote behoefte is aan steun in deze sector. Wil de minister daar zijn medewerking
aan verlenen?
 
 
 
 
 
 Minister Zalm:
 
 Ik wil nog wel eens met de collega's van Economische Zaken en van Verkeer
en Waterstaat spreken, maar volgens mij is een nieuwe ronde in de sfeer van
uitgaven technisch niet mogelijk. Ik krijg nu op mijn prachtige scherm door
dat de motie-Klein Molekamp inderdaad is uitgevoerd. De bedragen voor de uitgaven
zijn verdubbeld. Nu vragen de scheepsbouwers ons, nog eens een gebaar te maken.
Ik vind dat zij moeten weten dat er ergens een keer een eind aan komt. De
motie is volledig uitgevoerd, dus het kabinet is de Kamer geheel tegemoetgekomen.
Dit geldt voor het grote-stedenbeleid en voor de monumentenzorg. Mogen wij
dan ook eens een keer een punt zetten?
 
 De heer Schutte staat positief tegenover een aantal extra uitgaven in
de sfeer van de monumentenzorg en van het grote-stedenbeleid, maar vindt het
wel een inbreuk op de begrotingsdiscipline. Voorzitter! Het belangrijkste
element van de begrotingsdiscipline wordt gevormd door de standaardregels
in de verhouding tussen de departementen en het ministerie van Financiën.
Daarnaast kan de ministerraad als er ergens ruimte is – zoals in de
Miljoenennota is aangegeven bij de extra cellen voor Justitie of de versnelde
versterking van rivierdijken – besluiten, nadere prioriteiten te stellen.
Eigenlijk is dezelfde procedure gevolgd bij de monumentenzorg en bij het grote-stedenbeleid,
ook naar aanleiding van wensen geuit door de Kamer. Dus dit valt niet onder
de zogenoemde standaardspelregels. Ik mag dat niet bilateraal doen met een
collega. De spelregels zijn er vooral om mijn ruimte om met collega's iets
te doen in te perken. Kwesties die los van die standaardspelregels staan,
komen op het niveau van de ministerraad.
 
 De heer Schutte stelde een vraag over het bedrag dat is uitgetrokken voor
monumentenzorg. Hij vroeg zich af of het daarbij gewoon om touwtrekkerij ging
of dat er iets diepers achter zat. Het zal hem misschien verbazen, maar er
zit iets diepers achter. Wij hebben een studie laten verrichten, uitgaande
van verschillende bedragen. Wordt bijvoorbeeld met een bedrag van 100 mln.
gewerkt, dan kunnen een paar urgente knelpunten worden aangepakt. Met een
bedrag van rond de 200 mln. kan gedacht worden aan extra onderhoud en het
tegengaan van de groei van de achterstanden. Bij een bedrag tussen de 250
mln. en 350 mln. kan een nieuw systeem ingevoerd worden. Dan kan een andere
allocatie worden gemaakt. Dan kunnen ook subsidiepercentages verlaagd worden,
omdat de financieringskosten lager worden. Dat was voor mij de reden om de
250 mln. te overschrijden. Ik wilde namelijk graag een nieuw systeem dat leidt
tot meer "value for money", waarin een andere allocatie kan worden gepleegd,
waarin de prioriteitenstelling meer mogelijkheden biedt en dat tevens leidt
tot verlaging van subsidiepercentages, omdat de financieringskosten voor particuliere
bewoners van monumenten kunnen worden verlaagd. Verder, zoals uit de schriftelijke
beantwoording is gebleken, wordt er ook op gelet dat het doelmatig en rechtmatig
kan worden weggezet. Het geld blijft onderdeel van de rijkshoofdboekhouding.
Het fonds kan dan opgetrokken worden naar de behoeften die zich op een bepaald
moment voordoen.
 
 De heer Schutte heeft vervolgens aangegeven dat het zinloos is om een
bedrag op een begroting te verhogen als de onderliggende regeling niet verandert.
Dat was het geval bij de individuele huursubsidie. Wat dat betreft vind ik
het niet het beroerdste amendement. Op hoofdstuk IXA mag wat
mij betreft gerust opwaarts geamendeerd worden. Dat is rente op nationale
schulden en dat zal niet leiden tot andere rentebetalingen dan geraamd. Het
symbolisch gehalte van dit amendement is groot. Je zou zelfs kunnen zeggen
dat het uitsluitend symbolisch is.
 
 De heer Schutte vraagt of er nieuwe toezeggingen gedaan zijn over het
financieel beleid in de Eerste Kamer. Ik geloof dat ik wat dat betreft mijn
eerste beurt al heb gehad bij de algemene en financiële beschouwingen
aan de overkant. Misschien heeft dat zo'n grote indruk gemaakt op de fractie
van de VVD in de Eerste Kamer dat zij op basis daarvan de ecotax wilde steunen.
Verder zijn er geen toezeggingen gedaan die los staan van wat bekend is. Er
is uiteindelijk gekozen voor het vertrouwen in het financieel beleid van het
kabinet. Daar was ik wel content mee. Bovendien wil ik die 1,1 mld. die de
ecotax opbrengt ook wel graag hebben.
 
 
 
 
 
 De heer Schutte (GPV):
 
 Maar u bent het dus wel met mij eens dat het vertrouwen in het financieel
beleid tijdens de plenaire behandeling van de ecotax in de Eerste Kamer kennelijk
niet zo groot was, anders had men dat argument toen al gebruikt.
 
 
 
 
 
 Minister Zalm:
 
 U wilt via mij met de Eerste-Kamerfractie van de VVD in discussie.
 
 
 
 
 
 De heer Schutte (GPV):
 
 U was erbij, ik niet.
 
 
 
 
 
 Minister Zalm:
 
 Ja, ik was erbij. Ik ben blij dat men voor die ecotax gestemd heeft, wetende
dat er anders behoorlijke problemen in de begroting zouden ontstaan. Dan zou
de verlichting ook niet door kunnen gaan. De VVD-fractie in de Eerste Kamer
heeft haar afwegingen en overwegingen gegeven. Ook bij de algemene politieke
beschouwingen in de Eerste Kamer was al duidelijk dat de VVD-fractie bepaald
niet zou tegenstemmen. Zij zou een afweging maken van plussen en minnen.
 
 Voorzitter! De heer De Jong heeft gevraagd naar allerlei andersoortige
classificaties van meevallers. Hij vroeg in hoeverre er sprake was van procedurebeleid
en ook vroeg hij naar het intertemporele aspect. Op het intertemporele aspect
ben ik al ingegaan in mijn antwoord over de toevoegingen aan 1996. Bij het
Infrastructuurfonds kan nooit een gulden verloren gaan, omdat alles wat overblijft,
wordt doorgeschoven naar het volgend jaar. Ten aanzien van de andere toevoegingen
zijn de eindejaarsmarges kleiner.
 
 De Voorjaarsnota geeft vooral het incidentele en structurele beeld. Dan
wordt naar aanleiding van de echte rekeningcijfers van 1995 aangegeven wat
wel en niet doorwerkt. In het algemeen kan ervan worden uitgegaan dat dergelijke
programma-uitgaven per definitie incidenteel zijn; vertragingen in bouwwerken
etcetera. Bij andersoortige uitgaven, zoals de individuele huursubsidie en
de bijstand, heb ik goede hoop dat de onderuitputting wel een structureel
karakter heeft. Dat ligt enigszins voor de hand.
 
 Ik beloof de heer De Jong een schriftelijke reactie op het door hem genoemde
artikel. Hij heeft erop gewezen dat er in de Najaarsnota van vorig jaar sprake
was van een tekort van 3% BBP. Het betrof toen echter een andere definitie.
In de rekening voor 1994 is er sprake van een beleidsrelevant tekort van 3,6%.
Ik vermoed dat het percentage in de Najaarsnota nog hoger lag. Na de Najaarsnota
is er nog verdere onderuitputting geweest. Dat betrof het feitelijke financieringstekort
zonder dit type correcties. De 3,5% van nu is niet geheel te vergelijken met
het percentage van 3 van vorig jaar.
 
 Voorzitter! Over de EMU is bij de algemene financiële beschouwingen
uitvoerig gediscussieerd. Ik vind het een leuk onderwerp. Het is het voornemen
van het kabinet dat Nederland zich kwalificeert voor de EMU. De begroting
voor 1997 zal zodanig moeten zijn dat wij ons met opgeheven hoofd het examen
kunnen laten afnemen.
 
 
 
 
 
 De heer Van Dijke (RPF):
 
 Voorzitter! Dat antwoord heb ik enigszins verwacht. Vrij recente berichtgeving
van de Bundesbank geeft aan dat die een van de actoren in het spel is. Los
van de vraag hoe de politieke afweging van dat bericht wordt gemaakt, is het
niet zonder betekenis.
 
 
 
 
 
 Minister Zalm:
 
 Dit betekent dat Duitsland in feite in dezelfde situatie verkeert als
ons land, dus dat er nog een en ander moet worden gedaan, hetzij in 1996,
hetzij in 1997, om kwalificatie te garanderen. Men heeft twee jaar de tijd.
Op dit moment ligt Duitsland zowel beneden de norm van 60% als ook beneden
die van 3% voor het tekort. De Bundesbank wijst erop dat er al snel een opwaartse
tendens kan ontstaan en de norm van 60% overschreden zal worden. Nederland
zit in 1995 boven de norm van 3% en ruim boven die van 60%. Wij hebben dus
nog iets te doen, zowel in 1996 als in 1997. De Duitsers hebben de luxe dat
zij in 1995 aan alle normen voldoen. De waarschuwing van de Bundesbank is,
uit te kijken. Als er geen goed begrotingsbeleid wordt gevoerd, kan het in
Duitsland de verkeerde kant opgaan. Ik maak mij niet direct zorgen dat men
daar de begroting zodanig uit de hand laat lopen dat men zich op grond van
de cijfers van 1997 niet kwalificeert.
 
 
 
 
 
 De heer Van Dijke (RPF):
 
 De waarschuwingen van de Bundesbank gaan aanmerkelijk verder. Er wordt
gesteld: als de huidige trend wordt doorgezet, komt het niet goed. Dat is
iets anders dan wat u zegt.
 
 
 
 
 
 Minister Zalm:
 
 Voorzitter! Het is het prerogatief van centrale bankiers om ten aanzien
van het financiële en budgettaire beleid nog meer waarschuwingen te geven
dan de minister van Financiën.
 
 
 
 
 
 De heer Rabbae (GroenLinks):
 
 Sluit u bezuinigingen in Nederland niet uit met het oog op de kwalificatie
voor de EMU? Ik heb een bedrag van ongeveer 10 mld. gehoord.
 
 
 
 
 
 Minister Zalm:
 
 Voorzitter! Ik sluit niets uit, maar een bedrag van 10 mld. heb ik niet
genoemd. Dat bedrag is aan de overzijde genoemd, maar ik heb juist gezegd
dat dit op een denkfout berust.
 
 
 
 
 
 De heer Rabbae (GroenLinks):
 
 Maar bezuinigingen acht u niet uitgesloten?
 
 
 
 
 
 Minister Zalm:
 
 Maar ook zonder EMU zou ik dat nooit uitsluiten. Een minister van Financiën
mag niets uitsluiten.
 
 Over de Algemene bijstandswet is al van gedachten gewisseld. Ik heb in
mijn aantekeningen genoteerd, dat de heer Van der Ploeg heeft gezegd dat het jammer is dat de bijstandswet onderbesteding kent.
 
 
 
 
 
 De heer Van der Ploeg (PvdA):
 
 Het is inderdaad jammer dat de bijstandswet onderbesteding kent, gezien
de grote noodzaak om nieuw beleid te creëren voor de armoedebestrijding.
In de armoedenota en in het maatschappelijk debat wordt aandacht geschonken
aan de problemen aan de onderkant van de maatschappij. Dat geld kan dan toch
ook een beetje verstandig worden ingezet. Zelfs de minister van Financiën
mag die twee dingen wel aan elkaar koppelen. In die context heb ik dat ook
gesuggereerd.
 
 
 
 
 
 Minister Zalm:
 
 De armoedenota gaat in op de kwestie. De bijstand die op de rijksbegroting
staat, betreft de algemene bijstand en niet de bijzondere, want die hoort
bij de gemeenten zelf. Al jarenlang blijkt dat zij deze niet volledig benutten;
het gaat dus om het onderdeel waarop de armoedenota in het bijzonder ingaat.
Er komt meer vrijheid om het bestaande budget voor de bijzondere bijstand,
dat de gemeenten zelf dus onderbesteden en in kas houden, aan te wenden. Daarmee
zullen de feitelijke uitgaven ook gaan in de richting van de bedragen die
aan de gemeenten ter beschikking zijn gesteld.
 
 De onderuitputting op het budget voor de infrastructuur is natuurlijk
wel te betreuren, want wij hadden daar tempo mee willen maken. Ik heb daarover
met mijn collega van Verkeer en Waterstaat gesproken en het irriteert haar
natuurlijk ook dat er steeds geld onderbesteed blijft. Zij zal deze kwestie
dan ook ter hand nemen, teneinde de koppeling tussen begroting en daadwerkelijke
uitvoering sterker te maken dan zij nu is. Het is een klassiek probleem, zeker
als er sprake is van veel investeringsprojecten. Iedereen gaat natuurlijk
uit van de plannen, maar er komt altijd wel een zandkorrel tussen. Het totaal
blijkt daardoor minder te zijn dan was gepland.
 
 Bij het Infrastructuurfonds wordt het onderbestede geld geheel toegevoegd
aan de begroting 1996. Ik moet maar eens gaan nadenken of de aanname nog gerechtvaardigd
is dat de onderbesteding van dit jaar die wordt toegevoegd aan volgend jaar,
uiteindelijk geen effect zal hebben op het totale beeld, zeker als mevrouw
Jorritsma de zaak goed in de vingers gaat krijgen. Het is echter wel de basisaanname
die wij doen. Bij de Voorjaarsnota kom ik er nog op terug.
 
 Voorzitter! De heer Van der Ploeg zei dat de minister van Financiën
bij de begroting voor Onderwijs zo streng was en dat er nu geld over blijkt
te zijn. Allereerst blijft er slechts eenmalig geld over en voor een deel
wordt het zelfs toegevoegd aan 1996. Ik hoop dan ook dat dat beeld enigszins
is gerelativeerd. Verder is het belangrijk om onderscheid te maken tussen
structurele en incidentele zaken. Vandaar ook dat de twee grootste posten
die mede op verzoek van de Kamer zijn gehonoreerd, een incidenteel karakter
hebben en niet de begroting van latere jaren belasten.
 
 Ik kom nu terecht op de "afdeling pepernoten": 10 mln. voor VWS.
 
 
 
 
 
 De heer Van der Ploeg (PvdA):
 
 Heeft de minister enige nuttige gedachten over de vraag hoe wij kunnen
vermijden dat wij tijdens de financiële beschouwingen heftige debatten
hebben over wat hij "het ministerie van pepernoten" noemt? Het kan zijn dat
de Kamer hierin belangrijke accentverschuivingen wil aanbrengen. Kan de minister
aangeven of er in het kader van de begrotingssystematiek op het algemene vlak
nuttige gedachten spelen?
 
 
 
 
 
 Minister Zalm:
 
 Een mogelijkheid is dat het kabinet in staat is om onder het uitgavenplafond
een vrij besteedbare reserve te creëren, die wij dan op een schotel naar
de Kamer brengen, zodat zij er wat leuks mee kan doen. Voor zover dat in het
eerste stadium binnen het kabinet zou lukken, vrees ik dat het in het tweede
stadium ook door het kabinet gespendeerd is. Er kan wel gezegd worden: waarom
moeten wij dat nu aan de Kamer overlaten, want wij hebben zelf ook zoveel
goede ideeën, maar dat is natuurlijk het risico. Dat vind ik dus moeizaam.
Dan kom je toch terecht in de klassieke vraag aan de Kamer: als u een prioriteit
heeft, wilt u dan ook gelijk die posterioriteit aanleveren? Ik vind ook dat
de Kamer dat zou moeten kunnen doen. Ik vind niet dat het kabinet eerst alle
vervelende dingen moet regelen en daarna met het presenteerblad bij de Kamer
moet komen en zeggen: wij weten eigenlijk niet wat wij nu met die laatste
200 mln. zouden moeten doen.
 
 
 
 
 
 De heer Hoogervorst (VVD):
 
 Wellicht een aanvullende post "kamerwensen"?
 
 
 
 
 
 Minister Zalm:
 
 Goed, daar kun je over denken. Ik moet eerlijk zeggen dat ik dat op zichzelf
heel praktisch zou vinden als dat binnen het uitgavenkader het geval is, maar
ik denk dat mijn collega's het buitengewoon onpraktisch zouden vinden. Dat
is zeker het geval als zij eerst bezuinigingen hebben moeten leveren om zo'n
reserve mogelijk te maken. Ik denk dus niet dat wij daar snel uitkomen.
 
 Ik kom te spreken over de kwestie bij VWS. Het gaat om 10 mln. ten behoeve
van kleinschalig wonen voor gehandicapten. Ik heb begrepen dat de redenering
daarbij als volgt is. Er is een meevaller op de loonbijstelling van VWS in
1995. Die zou rechtvaardigen dat er in 1996 10 mln. extra wordt uitgegeven.
Het kan ook bijna niets anders. Je kunt 10 mln. natuurlijk niet meer zinnig
wegzetten tussen 14 december en 1 januari.
 
 Die redenering is niet valide. In de eerste plaats zien wij bij de zorgsector
in 1995 een overschrijding van 0,5 mld. Ik verwijs naar de Miljoenennota.
In de tweede plaats heeft die neerwaartse loonbijstelling niet eens betrekking
op het zorgdeel van de VWS-begroting maar op het begrotingsdeel. Bij het begrotingsdeel
doet zich ook weer het probleem voor dat op dit moment de stand van de Najaarsnota
uiteindelijk toch hoger is dan de ontwerp-begroting. Er is dus ook geen sprake
van een mogelijkheid om op dat begrotingshoofdstuk in het kader van een eindejaarsmarge
toevoegingen te doen aan 1996.
 
 Ik zie daar dus geen andere oplossing voor dan dat tegenover die 10 mln.
voor dit deel op de begroting van VWS 10 mln. elders wordt geschrapt. Dan
heb ik er uiteraard geen problemen mee, dan wordt het gecompenseerd binnen
het begrotingshoofdstuk. De routes die creatieve kamerleden hadden bedacht
om dat binnen de spelregels te realiseren, zijn derhalve niet begaanbaar.
 
 Voorzitter! De heer Hoogervorst heeft met betrekking tot de asielzoekers
gevraagd of ik al meerjarig de raming neerwaarts bij durf te stellen. Dat
durf ik niet, want er zat al een zekere afloop in. Wij hebben
nog steeds dat probleem. De aantallen zijn natuurlijk wel gunstiger, maar
de verblijfsduur is in termen van de centrale opvangfaciliteit toch veel langer
dan wenselijk. In de meerjarencijfers is gerekend met zeven maanden, maar
wij moeten nog terug zien te komen van twaalf naar zeven maanden voordat men
uitgeplaatst wordt. Ik durf dus nog niet uit te gaan van een meevaller voor
1996. Als ik alle factoren op een rij zet, dan zouden wij in 1996 zelfs nog
wel eens in een kleine plus terecht kunnen komen. Maar goed, dat gaan wij
in het kader van de Voorjaarsnota nader analyseren. Dan zullen wij het beeld
actueel maken. Ik wil echter niet te grote verwachtingen wekken.
 
 Van diverse kanten is gevraagd naar de CAO onderwijs. Er is een loonruimte
voor 1996. Het probleem voor 1995 was eigenlijk dat de loonruimte nul was.
Het is natuurlijk lastig onderhandelen als de bonden dan toch in 1995 nog
iets willen. Dat betekent dat je voor een deel van het CAO-akkoord in 1995
al iets deed en dat je vervolgens in 1996 iets minder doet. Zo is de CAO opgezet.
 
 Ik moet toegeven dat het enigszins moeilijk te beoordelen is. Die CAO
blijft binnen het budgettaire kader van de ruimte die ter beschikking is gesteld
voor de arbeidsvoorwaarden in het onderwijs, maar zij loopt slechts tot 1
juni. Er moet dus nog een tweede deel van 1996 op een later moment aan de
orde komen. Dan zal pas echt ultiem blijken of men binnen de arbeidsvoorwaardenruimte
die voor 1996 beschikbaar is gesteld, kan blijven. Er is nog ruimte over voor
het tweede deel van het jaar, maar of dat allemaal voldoende zal zijn, blijkt
pas op dat moment. Het is niet zo dat er een soort van ombuigingsronde op
Onderwijs nodig is vanwege die ruim 100 mln. die wij in 1995 al in de CAO-sfeer
hebben verspijkerd. Dit zeg ik ter geruststelling van de heer Van Dijke.
 
 
 
 
 
 De heer Van Dijke (RPF):
 
 Ik had deze vraag gekoppeld aan de verwachtingen over de politie-CAO.
Daarbij dreigen namelijk ontwikkelingen die mij niet gunstig lijken.
 
 
 
 
 
 Minister Zalm:
 
 Het bod van de minister blijft binnen de gereserveerde ruimte. Ik geloof
ook niet dat bij de politie-CAO het budgettaire aspect een probleem is. Het
is veel meer een heel principiële discussie, die heel hoog oploopt, over
de vraag of de toeslag moet worden gekoppeld aan de aard van de werkzaamheden
dan wel dat het een vaste maandelijkse toeslag is voor alle politiefunctionarissen.
Uit een oogpunt van management is de wens zeer sterk om van het volgende uit
te gaan. Als men echt onregelmatig draait, 's nachts of in het weekeinde en
dergelijke, kan daaraan in ieder geval een stuk van de toeslag gekoppeld worden.
De bonden zeggen echter: niks van dat alles, wat wij nu hebben, moet gehandhaafd
worden. Zoals gezegd, loopt die discussie vrij hoog op. Ik zie daarbij niet
zozeer een groot budgettair risico boven hangen.
 
 
 
 
 
 De heer Van Dijke (RPF):
 
 Ik ken natuurlijk de aard van het probleem. Maar, zoals gezegd, kan dat
nog wel eens behoorlijk oplopen, gezien de ingegraven stellingen. Het gat
daartussen kan financieel ook nog behoorlijk uitpakken. Dat is een dreiging
voor de omvang van het politiewerk.
 
 
 
 
 
 Minister Zalm:
 
 Ik zou als minister van Financiën weinig te doen hebben, als alles
op rolletjes liep. Maar ik denk dat de financiële dimensie van de politie-CAO
het minst zwaarwegend is. Het is veel meer de vraag of het binnen de bestaande
salarissom via vaste toelagen gaat dan wel afhankelijk van de aard van de
activiteit. Uiteraard kan er op allerlei terreinen een financiële tegenslag
ontstaan. Maar ja, daarvoor zijn de begrotingsronde en de Voorjaarsnota. Dan
wordt alles geactualiseerd en proberen wij alles opnieuw binnen het uitgavenkader
te brengen. Dat maakt mijn baan ook enigszins uitdagend.
 
 
 
 
 
 De heer Van Dijke (RPF):
 
 Wanneer de minister van Financiën zegt dat het niet zozeer het financiële
probleem is, geloof ik dat dit een onjuiste taxatie van het gat tussen de
ene en de andere loopgraaf.
 
 
 
 
 
 Minister Zalm:
 
 Ik denk het niet. Maar dat zal blijken als de CAO daar is.
 
 Voorzitter! De heer Rabbae heeft twee suggesties gedaan voor het spenderen
van 100 mln. Men zal begrijpen dat daarop dezelfde reactie past als ik zojuist
gegeven heb: je kunt niet in veertien dagen dit soort bedragen zorgvuldig,
doelmatig en rechtmatig wegzetten, even afgezien van de vraag of dat wenselijk
is. Wat wij nu namelijk lijken over te houden, komt voor een groot deel weer
in de toevoeging aan de begroting 1996. Dit is dus nog een bijzonder aspect.
Ik herhaal: wij houden minder besteding 1995, maar het zal blijken dat dit
voor een zeer groot deel wordt toegevoegd aan de begroting voor 1996. Dus
structureel is het geld wel belegd. Het kan daarom niet twee keer uitgegeven
worden.
 
 
 
 
 
 De heer Rabbae (GroenLinks):
 
 Maar worden deze twee suggesties wel betrokken bij de begroting 1996?
Ik denk dus aan 100 mln. voor armoedebestrijding en 100 mln. voor bestrijding
van analfabetisme in Nederland.
 
 
 
 
 
 Minister Zalm:
 
 Collega Melkert heeft recent een armoedenota uitgebracht. Die bevat al
een aantal aanpassingen. In die zin wordt de heer Rabbae al bediend. Dit gebeurt
overigens niet in de vorm van kerstbonussen; men zal de bijzondere bijstand
wel royaler kunnen benutten. Ik noem nog het creëren van meer kinderopvangmogelijkheden
voor bijstandsmoeders die aan het werk gaan en het verhogen van de ouderenaftrek
in de fiscaliteit, zowel in 1997 als in 1998; in 1997 is dat toegespitst op
de alleenstaande ouder. Ik hoef de nota niet voor te dragen. In ieder geval
blijkt daaruit dat er een en ander aan wordt gedaan. Wanneer die nota aan
de orde is, is dat het moment om hierover van gedachten te wisselen. Wij kunnen
niet naar aanleiding van een paar variaties in de rijksuitgaven bij Najaarsnota
het armoedebeleid via kerstbonussen gaan voeren.
 
 
 
 
 
 De heer Rabbae (GroenLinks):
 
 De minister doet daar laatdunkend over. Er is ook de afdeling van de pepernootjes.
De minister moet weten dat voor de mensen die in een minimumpositie zitten,
elk pepernootje een belangrijke functie heeft. Minister Melkert heeft een
aantal bedragen bij elkaar verzameld, maar het zijn voor een groot deel sigaren
uit eigen doos. Iets extra, nieuw geld, is beperkt tot 200 mln. Wat is dan
het fundamentele bezwaar om vanuit deze mogelijkheid daaraan 100 mln. toe
te voegen?
 
 
 
 
 
 Minister Zalm:
 
 Het moment om een opnieuw een algemene afweging te maken is ook voor het
kabinet het moment van de kaderbrief voor de Voorjaarsnota. Er liggen twee
belangrijke nota's bij de Kamer. Ten eerste ligt er een nota over de armoedebestrijding
en ten tweede ligt er een nota over het systeem van individuele huursubsidie.
In beide gevallen zitten er aanzienlijke verbeteringen in voor mensen met
een minimuminkomen, alleenstaanden en alleenstaande bejaarden, zowel in de
sfeer van de individuele huursubsidie als in een verruiming van de mogelijkheden
voor de bijzondere bijstand. Die bijzondere bijstand wordt nu niet besteed
door de gemeenten. Er zijn nog allerlei andere mogelijkheden. Volgens mij
hebben wij ruimschoots ons best gedaan om op dit punt voortgang te boeken.
Met eenmalige onderuitputtingen in 1995 kun je dit vraagstuk niet aanpakken.
 
 
 
 
 
 De heer Rabbae (GroenLinks):
 
 Voorzitter!...
 
 
 
 
 De voorzitter:
 
 Ik wil voorkomen dat wij in herhalingen vervallen en dat wij geen debat
voeren. Dat karakter begint het nu te krijgen.
 
 
 
 
 
 De heer Rabbae (GroenLinks):
 
 Ik zal de opmerkingen niet herhalen. Ik vraag de minister of hij van mening
is dat het kabinet met het oog op de Voorjaarsnota moet komen met een initiatief
op deze twee punten dan wel dat het kabinet zegt dat het straks volledig aan
de Kamer is om haar eigen keuze te bepalen.
 
 
 
 
 
 Minister Zalm:
 
 Het kabinet is op beide onderwerpen al met initiatieven gekomen. Het kabinet
is gekomen met een nota over de wijziging van het systeem van de individuele
huursubsidie en met de armoedenota. Die initiatieven zijn dus al genomen.
Ook voor het taalonderwijs – ik vat het zo maar even samen – zijn
extra middelen uitgetrokken in de Miljoenennota. Voor de inburgeringscontracten
hebben wij bovenop de intensiveringsruimte van het regeerakkoord extra geld
beschikbaar gesteld, juist om het onderwijs in de Nederlandse taal aan allochtonen
een impuls te kunnen geven. Wat dat betreft is al eerder voldaan aan de wensen
van de heer Rabbae.
 
 De heer Van Dijke noemde een complicatie. Aan de ene kant is er het maximumkarakter
van de begroting en aan de andere kant is er de vraag hoe je toch reëel
kunt ramen. Via de methodiek van de eindejaarsmarge wordt dat enigszins opgelost,
zeker als wij in het nieuwe systeem van de 1% ingegroeid zijn.
 
 Dan het uitstel van het contract met de NS. Of dat enig budgettair effect
zal hebben, hangt helemaal af van het contract dat ervoor in de plaats komt.
 
 Ten slotte begrijp ik echt niet wat er "trucerig" of slinks aan is om
de investeringen in het project groenvoorzieningen Schiphol en trouwens ook
in de ecologische hoofdstructuur te financieren uit de verkoop van deelnemingen.
In de nota staat dat helder aangegeven. Er is dan ook geen sprake van enigerlei
vorm van stiekemigheid.
 
 
 
 
 De voorzitter:
 
 Ik bepaal de spreektijden in tweede termijn op één derde
van die in eerste termijn.
 
 
 
 
 
 De heer Ybema (D66):
 
 Voorzitter! Ik dank de minister voor de uitvoerige beantwoording. Ik ben
blij dat hij heeft toegezegd om in de volgende Najaarsnota toch wat meer informatie
te geven, met name over belastingopbrengsten en dat hij een wat meer beleidsmatige
toelichting op de verschillende onderdelen wil geven.
 
 Ik begrijp de beperkingen ten aanzien van het premiegefinancierde deel
bij de sociale zekerheid en de zorg. Ook daarvan heeft hij gezegd dat de regering
bereid is, te bekijken wat er nog mogelijk is. Ik ben het met hem eens, dat
de algemene politieke en financiële beschouwingen voor de Kamer het hoofdmoment
zijn en moeten blijven voor de beoordeling van het totale beleid.
 
 Voorzitter! Ik ben er blij mee, dat inmiddels al een task force is ingezet
om de verontrustende ontwikkelingen bij de post wachtgelden OCW tot op de
bodem uit te zoeken.
 
 Het is altijd vervelend te horen, dat de notering van vandaag van de belastingtegenvaller
in de richting van 2 mld. gaat. Ik heb ook zeker niet willen suggereren, dat
de ontwikkelingen van het afgelopen jaar aangeven dat het allemaal wel goed
komt maar wel is het al een aantal malen voorgekomen, dat de laatste dagen
van het jaar door bepaalde fiscale voordelen opvallend veel afdrachten binnen
kwamen. Is dat element al betrokken bij de taxaties?
 
 Voorzitter! Het belang van meer premie en fiscale aftrek voor de zeescheepvaart
wordt breed gesteund. Het is onze laatste kans om in 1995 op dat punt nog
wat te doen. Er is een direct, aantoonbaar positief effect op de werkgelegenheid.
De minister heeft echter gezegd, dat de motie-Klein Molekamp c.s. volledig
is uitgevoerd. Ik moet hem echter tegen spreken, want deze motie vroeg om
een verdubbeling van het budget. Dat budget bestond uit 30 mln. premie en
30 mln. scheepvaartaftrek. Dat premiedeel is inderdaad verdubbeld maar het
fiscale deel niet. In die zin is de motie dus niet volledig uitgevoerd. Ik
wil de opmerkingen van de minister over de technische beperkingen ook zeker
ter harte nemen maar ik heb ook genoteerd, dat de minister bereid is nog eens
te overleggen met zijn collega's van Verkeer en Waterstaat en Economische
Zaken. Met het oog op dat overleg wil ik de volgende uitspraak aan de Kamer
vragen.
 
 
 
 
 De Kamer,
 
 gehoord de beraadslaging,
 
 van mening, dat de mogelijkheden die de huidige Wet Stimulering Zeescheepvaart
voor 1995 nog biedt, maximaal moeten worden benut;
 
 dringt er met klem bij de regering op aan ook het fiscale budget voor
de WSZ nog te verhogen,
 
 en gaat over tot de orde van de dag.
 
 
 
 De voorzitter:
 
 Deze motie is voorgesteld door de leden Ybema en Van der Ploeg. Naar mij
blijkt, wordt zij voldoende ondersteund.
 
 Zij krijgt nr. 3 (24517).
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 De heer De Jong (CDA):
 
 Mijnheer de voorzitter! Ik dank de minister hartelijk voor alles wat hij
ons voor de volgende Najaarsnota heeft beloofd. We zien deze nota al met belangstelling
tegemoet. Natuurlijk weet ik ook wel het verschil tussen incidenteel
en structureel, maar het is ook een service aan de Kamer. De minister heeft
ook wat meer hulptroepen tot zijn beschikking om dat enigszins inzichtelijk
te maken.
 
 Hoe nuttig het is wanneer iets over bijvoorbeeld onderuitputting in relatie
tot de eindejaarsmarge wordt gezegd, is vandaag wel weer gebleken. Vele mensen
hebben begerige blikken geworpen op de onderuitputting en zij kunnen in het
hok worden terug gejaagd, omdat het bedrag gewoon naar het volgende jaar wordt
overgeheveld. Een uitgebreide toelichting heeft dus zeker nut.
 
 Voorzitter! Ik heb begrepen, dat de financiële woordvoerders van
de coalitie gisteravond na het voetballen bij elkaar hebben gezeten. Eén
afspraak is in elk geval wel duidelijk, namelijk dat over de EMU niet zou
worden gesproken. Ondanks de voorzet van de heer Wallage werd dit kennelijk
niet noodzakelijk geacht. Ik snap best dat het voor de heer Hoogervorst een
beetje pijnlijk is, nadat hij zich een jaar lang heeft geprofileerd, dat hij
gisteren zijn handtekening onder onze motie moest weghalen. Ik zou hem toch
enigszins bemoedigend willen toespreken: herstelt u zich zo vlug mogelijk
en wilt u ons weer blijven steunen wanneer het erom gaat de Europese uitgaven
zo kritisch mogelijk te volgen, de omvang terug te brengen en dat ook wat
de toegang tot de EMU betreft zo net en keurig mogelijk te doen.
 
 
 
 
 
 De heer Hoogervorst (VVD):
 
 Gisteren ging het over het eigen-middelenbesluit. Dat begint ook met een
E en een M, maar het is iets heel anders dan de EMU. De EMU is een monetaire
zaak en het eigen-middelenbesluit was een financiële zaak. Over de EMU
hebben wij vandaag niet gesproken; dit lijkt mij ook niet echt het podium
daarvoor. De heer Van der Ploeg en ik hebben er wel over geschreven. Misschien
kunt u er zelf ook nog eens een schriftelijke bijdrage in een krant over leveren.
Dat is weer een mooie aanleiding voor een verdere discussie.
 
 
 
 
 
 De heer De Jong (CDA):
 
 Ik vind het prima om over allerlei onderwerpen te schrijven, maar het
gaat er tenslotte om dat wij het debat hier binnen dit huis voeren. Ik zie
ook best dat een monetaire unie iets anders is dan een eigen-middelenbesluit.
Het ene heeft betrekking op het verleden en op de boodschap die wij zouden
meegeven aan de minister-president richting Madrid. Ik snap best dat, wanneer
de heer Kok op zijn fluitje blaast, zo nu en dan bij de VVD de staart tussen
de benen moet. Dat mechanisme ken ik ook wel.
 
 
 
 
 
 De heer Hoogervorst (VVD):
 
 Ik heb u niet verstaan. Wie blaast op een fluitje?
 
 
 
 
 
 De heer De Jong (CDA):
 
 Minister Kok. Als de premier op het fluitje blaast, dan moet zo nu en
dan bij de VVD de staart tussen de benen. Maar ik heb er volstrekt vertrouwen
in dat wij weer in hetzelfde kamp zitten, wanneer het in de toekomst gaat
om de zuinigheid in Europa en de toetreding tot de EMU.
 
 Ten slotte merk ik op dat de uitspraak die de heer Ybema voorlegt over
de zeescheepvaart onze sympathie heeft.
 
 
 
 
 
 De heer Van der Ploeg (PvdA):
 
 Voorzitter! Ik dank de minister van Financiën voor zijn zorgvuldige
beantwoording. Over de zeescheepvaart kan ik kort zijn. Ik snap de zorgen
van de minister, maar ik sluit mij aan bij de woorden en de motie van collega
Ybema.
 
 Ik begin geleidelijkaan overtuigd te raken van de argumenten omtrent het
amendement-Oudkerk/Fermina over het kleinschalig wonen van gehandicapten.
Wij zullen ons nog daarover beraden voor de stemmingen. Het is vrij duidelijk
wat de minister daarop heeft gezegd.
 
 Om een misverstand uit de lucht uit te halen, wil ik nogmaals zeggen dat
het natuurlijk niet aan de orde is dat de PvdA teleurgesteld is als er minder
mensen in de bijstand zouden zijn. Het was voor het debat natuurlijk wel aardig
om dat te zeggen. Het gaat ons erom dat er ook volgend jaar in de discussie
rond het armoedebeleid impulsen kunnen worden gevonden. Dan is het niet gek
om een verband tussen die twee dingen te leggen. Dat is alles wat ik wilde
zeggen.
 
 Het is een beetje frappant – dat is een les die je trekt –
dat het wat de Najaarsnota betreft ook in de visie van de minister van Financiën
niet de bedoeling dat er met pepernoten wordt gestrooid. Dat kan ook niet,
want er is nog maar een zeer beperkt aantal werkdagen beschikbaar om dingen
weg te zetten. Het wordt dan des te interessanter om bij de Voorjaarsnota
en de financiële beschouwingen onze wensen duidelijk te maken. Het is
toch aardig dat dit uit het debat blijkt.
 
 Ik was het niet van plan, maar ik vind het toch nodig om nog kort iets
te zeggen over het volgende. Ik vond het een interessante mededeling van de
minister van Financiën dat drie sectoren, te weten Binnenlandse Zaken,
Financiën en de Rijksgebouwendienst over de 1% eindejaarsmarge heen schieten
en dat hij in volgende jaren probeert dat vroeger aan de Kamer mee te delen.
Als die informatie blijkbaar in het hoofd van de minister beschikbaar is,
dan zou ik het ook prettig vinden als die in mijn hoofd beschikbaar was. Misschien
kan er toch nog iets aan worden gedaan.
 
 Ik kan heel kort zijn over de EMU, want dit punt is vandaag niet aan de
orde. Wel hecht ik eraan om te zeggen dat de PvdA, of dat nou Jacques Wallage,
Thijs Wöltgens of Rick van der Ploeg is, vindt dat wij enerzijds ons
aan het regeerakkoord moeten vasthouden – daar hebben de drie coalitiepartijen
toch voor getekend – en anderzijds aan de eisen van de EMU moeten voldoen,
of dat nou met opgeheven hoofd is of niet. Ik ben niet zo iemand die een opgeheven
hoofd heeft, maar dat siert de minister van Financiën. Het betekent dat
wij aan die 3%-norm moeten voldoen voor het financieringstekort. Vervolgens
betekent het dat je jezelf in ieder geval niet een stijging van staatsschuldquote
kunt permitteren, maar het liefste toch een beetje een daling. De PvdA hamert
er alleen op dat de toepassing en interpretatie van de EMU-criteria nog uitonderhandeld
zullen moeten worden. Dat is overigens niet alleen aan ons, maar juist aan
onze collega's in het buitenland, nu in Frankrijk verwarring over en verzet
tegen de EMU heerst en Duitsland erover twijfelt. De toepassing en interpretatie
van de criteria zal dus nog uitonderhandeld moeten worden. Er zijn mensen
die voor een zeer strikte toepassing zijn in de zin van: het moet 60% zijn
en het moet een 1% tekort zijn. Dat mag geen excuus zijn voor verborgen nieuw-rechtse
agenda's. Ik weet dat de minister van Financiën die kant niet
wil opgaan, maar laten wij daar wel voor waken. Dat is het enige wat ik wilde
zeggen.
 
 
 
 
 
 De heer Rabbae (GroenLinks):
 
 Wil de heer Van der Ploeg reageren op de opmerking van de minister van
Financiën, dat in het kader van de EMU-criteria bezuinigingen niet uitgesloten
kunnen worden?
 
 
 
 
 
 De heer Van der Ploeg (PvdA):
 
 Wij hebben hier een debat over gevoerd. Als je het kunt doen uit meevallers,
kan een evenwichtige mix worden gevonden. Willen wij goed voor de dag komen,
dan moeten wij die 3% halen en moeten wij ervoor zorgen dat de staatsschuldquote
niet stijgt en liefst een beetje daalt. Wij moeten niet uitsluiten dat wij
daarvoor misschien iets extra's moeten doen. Hopelijk is het niet nodig, maar
uitsluiten mogen wij het niet. Als hierover binnenkort gediscussieerd wordt,
houden wij rekening met de gevolgen voor de werkgelegenheid. Dat alles onder
de voorwaarde dat er 1 januari 1999 een EMU komt en dat wij niet willen dat
Nederland dat tegenwerkt. Ik lees ook in de kranten dat wij rekening moeten
houden met een mogelijke fasering, maar wat Nederland betreft moet dat niet
het geval zijn. Er moet een strikte toepassing van de Maastricht-criteria
plaatsvinden, met die kanttekening dat het criterium van de staatsschuldquote,
waarin wordt gesproken over een in bevredigend tempo dalen, nog precies moet
worden uitonderhandeld.
 
 
 
 
 
 Minister Zalm:
 
 Voorzitter! Ik zal de motie op haar technische uitvoerbaarheid bezien.
Ik ga ervan uit dat het de bedoeling is dat wij in 1995 nog geld besteden.
Mijn zeer donkerbruine vermoeden is dat dat tot de onmogelijkheden behoort.
Ik zal het verifiëren met deskundigen in huis en buitenshuis.
 
 
 
 
 
 De heer Schutte (GPV):
 
 Het lijkt mij goed om het resultaat van die verificatie nog voor de stemmingen
te horen.
 
 
 
 
 
 Minister Zalm:
 
 Ik neem aan dat er dinsdag gestemd zal worden.
 
 
 
 
 De voorzitter:
 
 Met al dit soort dingen kom ik straks. Ik heb het debat gevolgd.
 
 
 
 
 
 Minister Zalm:
 
 Voorzitter! De heren De Jong en Van der Ploeg hebben nog iets gezegd over
de EMU. Ik denk niet dat ik aan die discussie veel hoef toe te voegen. Het
standpunt van de regering is helder. De minister-president heeft het verwoord
bij de algemene politieke beschouwingen en ik heb dat gedaan bij de financiële
beschouwingen.
 
 Ik zie geen gelijkschakeling tussen het streven naar een laag tekort en
een nieuw-rechtse agenda, tenzij in Zweden en Noorwegen de nieuw-rechtsen
de macht hebben veroverd. Ook als degelijk links persoon kun je een overschot
op de begroting bepleiten, al is het maar om binnen de collectieve uitgaven
meer ruimte te creëren voor andere dingen dan rente.
 
 
 
 
 
 De heer Van der Ploeg (PvdA):
 
 De minister daagt mij uit. Natuurlijk zou ik kunnen pleiten voor een financieringstekort
van nul procent, maar daar hoort bij dat je ofwel een hele hoop moet bezuinigen
ofwel de belastingen moet verhogen. Die nare boodschap hoort er dan bij. De
minister is voor de evenwichtige mix, die in het regeerakkoord is afgesproken,
en wij willen ook beiden voldoen aan de Maastricht-criteria, met de kanttekening
dat de toepassing van het ene criterium nog onderwerp van onderhandeling is.
Laten wij niet tot een polemiek komen over de EMU, die zo belangrijk is voor
Nederland in zijn geheel.
 
 
 
 
 
 Minister Zalm:
 
 Daar ben ik het helemaal mee eens. Wat dat betreft, is in de Kamer duidelijk
steun aanwezig voor het voldoen aan de EMU-criteria. Hoewel: niet iedereen
in de Kamer vindt dat wij tot de EMU moeten toetreden. Maar dat is dan niet
zozeer vanuit een financieel-technische en economische invalshoek als wel
uit een meer politiek-ideologische achtergrond.
 
 Er is verzocht om voortaan meer informatie over de eindejaarsmarge en
over de toevoeging in het daaropvolgende jaar in de Najaarsnota op te nemen.
Ik zal daaraan zoveel mogelijk voldoen, zonder overigens het karakter van
de Najaarsnota fundamenteel te willen veranderen. Er komt dan ook nooit een
meerjarige doorwerking in, want het is en blijft in hoofdzaak een toelichting
op de suppletore begrotingen. Maar ik wil volgend jaar zo goed mogelijk voldoen
aan het verzoek om meer achtergrondinformatie.
 
 
 
 
 
 De beraadslaging wordt gesloten.
 
 
 
 
 De voorzitter:
 
 Ik vraag de minister wanneer zijn brief over de uitvoerbaarheid van de
ingediende motie bij de Kamer aanwezig is. Volgende week zal op twee dagen
worden gestemd: dinsdag en woensdag.
 
 
 
 
 
 Minister Zalm:
 
 Dan zal die brief er maandag zijn.
 
 
 
 
 De voorzitter:
 
 Maandag in de loop van de middag? Bij ons houdt de middag, als het gaat
om stukken die moeten binnenkomen, pakweg rond vijf uur op.
 
 
 
 
 
 Minister Zalm:
 
 Dat zal zeker lukken.
 
 
 
 
 De voorzitter:
 
 Ik stel dan voor, dinsdag aanstaande over de motie te stemmen.
 
 
 
 
 
 Daartoe wordt besloten.
 
 
 
 
 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/h-tk-19951996-39-3075-3093.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl