Behandeling van de voorstellen van (rijks)wet:  * Goedkeuring van het op 29 mei 1993 te 's-Gravenhage tot stand gekomen verdrag inzake de bescherming van kinderen en de samenwerking op het gebied van de interlandelijke adoptie (Trb. 1993, 197) (24810, R1577);  * Uitvoering van het op 29 mei 1993 te 's-Gravenhage tot stand gekomen verdrag inzake de bescherming van kinderen en de samenwerking op het gebied van de interlandelijke adoptie en, in verband daarmee, wijziging van de Wet opneming buitenlandse pleegkinderen en enige andere wetten (24811);  * en wetvoorstel 24812, (R1578)
Staten-Generaal — Handelingen 
Datum: 2014-07-11 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Handeling 1997-1998, pag. 2557-2572

 
 
 

Handeling

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Vergadernummer
Datum vergadering

03-12-1997

Tweede Kamer der Staten-Generaal

1997-1998

nr. 32, pagina 2557-2572

03-12-1997

 

 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties over kamerdossier

Kamerdossier 24810Toon publicaties die dit dossier behandelen
Kamerdossier 24811Toon publicaties die dit dossier behandelen
Kamerdossier 24812Toon publicaties die dit dossier behandelen

 
 
 Publicaties in vergadering

Stemmingen in verband met het wetsvoorstel Verklaring dat er grond bestaat een voorstel in overweging te nemen tot verandering in de Grondwet, strekkende tot opneming van bepalingen inzake de Nationale ombudsman (25313)Pagina 2518-2519
Presentie en opening (woensdag 3 december 1997)Pagina 2487-2487
Behandeling van: - het wetsvoorstel Vaststelling van de begroting van de uitgaven en de ontvangsten van het Ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid (XV) voor het jaar 1998 (25600 XV); - de Sociale Nota 1998 (25602).Pagina 2487-2512
Regeling van werkzaamheden (woensdag 3 december 1997)Pagina 2516-2518
Lijst van ingekomen stukken, met de door de voorzitter terzake gedane voorstellen (woensdag 3 december 1997)Pagina 2572-2573
Het debat naar aanleiding van een algemeen overleg op 2 december 1997 over de JBZ-raad.Pagina 2512-2515
Voortzetting van de behandeling van het wetsvoorstel Vaststelling van de begroting van de uitgaven en de ontvangsten van het Ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid (XV) voor het jaar 1998 (25600 XV) en de Sociale Nota 1998 (25602).Pagina 2519-2557
Stemmingen in verband met het wetsvoorstel Goedkeuring van de op 26 juli 1995 te Brussel tot stand gekomen Overeenkomst op grond van Artikel K.3 van het Verdrag betreffende de Europese Unie tot oprichting van een Europese Politiedienst (Europol-Overeenkomst) (Trb. 1995, 282); en van het op 24 juli 1996 te Brussel tot stand gekomen Protocol opgesteld op grond van Artikel K.3 van het Verdrag betreffende de Europese Unie, betreffende de prejudiciële uitlegging, door het Hof van Justitie van de Europese Gemeenschappen, van de Overeenkomst tot oprichting van een Europese Politiedienst (Trb. 1996, 265) (25339) _Pagina 2519-2519
Behandeling van de voorstellen van (rijks)wet: * Goedkeuring van het op 29 mei 1993 te 's-Gravenhage tot stand gekomen verdrag inzake de bescherming van kinderen en de samenwerking op het gebied van de interlandelijke adoptie (Trb. 1993, 197) (24810, R1577); * Uitvoering van het op 29 mei 1993 te 's-Gravenhage tot stand gekomen verdrag inzake de bescherming van kinderen en de samenwerking op het gebied van de interlandelijke adoptie en, in verband daarmee, wijziging van de Wet opneming buitenlandse pleegkinderen en enige andere wetten (24811); * en wetvoorstel 24812, (R1578)Pagina 2557-2572
Stemmingen over vier moties, ingediend tijdens het debat over tabaksreclamebeperking, te weten: * de motie-M.M.H. Kamp over verzet tegen het richtlijnvoorstel tabaksreclamebeperking (21501-19, nr. 25); * de motie-M.M.H. Kamp over informatie van de Kamer indien de Nederlandse stem in de Raad doorslaggevend is (21501-19, nr. 26); * de motie-M.M.H. Kamp over het wijzigen van de artikelen 2.2 en 2.3 (21501-19, nr. 27);de motie-M.M.H. Kamp over het wijzigen van artikel 2.2 en het vervallen van artikel 2.3 (21501-19, nr. 28)Pagina 2518-2518

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 89 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
Aan de orde is de behandeling van de voorstellen van (rijks)wet:Goedkeuring van het op 29 mei 1993 te 's-Gravenhage tot stand gekomen verdrag
inzake de bescherming van kinderen en de samenwerking op het gebied van de
interlandelijke adoptie (Trb. 1993, 197) (24810, R1577);Uitvoering van het op 29 mei 1993 te 's-Gravenhage tot stand gekomen verdrag
inzake de bescherming van kinderen en de samenwerking op het gebied van de
interlandelijke adoptie en, in verband daarmee, wijziging van de Wet opneming
buitenlandse pleegkinderen en enige andere wetten (24811);Wijziging van de Rijkswet op het Nederlanderschap in verband
met de uitvoering van het op 29 mei 1993 te 's-Gravenhage tot stand gekomen
verdrag inzake de bescherming van kinderen en de samenwerking op het gebied
van de interlandelijke adoptie (24812, R1578).De voorzitter:Wij hebben de tijd tot 23.00 uur. Op dat moment of zoveel eerder als mogelijk
is, sluiten wij het etablissement, maar in ieder geval niet later na de voorafgaande
week en voorafgaande aan de week voor het kerstreces, die misschien ook extra
werktijden met zich zal brengen. Wij moeten proberen de behandeling van deze
voorstellen voor die tijd af te ronden. Ik zou het plezierig vinden als de
behandeling niet overliep naar morgen.De algemene beraadslaging wordt geopend.Mevrouw Van der Burg (PvdA):Voorzitter! Adoptie van buitenlandse kinderen geeft altijd aanleiding
tot fundamentele vragen, dilemma's en twijfels. Is adoptie wel in het belang
van buitenlandse kinderen? Kunnen zij niet beter opgroeien in het land van
herkomst of in de nabije omgeving van dat land waarin de cultuur min of meer
vergelijkbaar is? Je kunt je echter ook afvragen of je een kind meer kans
op geluk in het leven hier moet of mag onthouden. Interlandelijke adoptie
blijkt wel eens gedrag uit te lokken bij mensen om op een oneigenlijke wijze
kinderen "ter beschikking te stellen" voor adoptie: vormen van kinderhandel.
Onlangs werd de adoptievereniging Flash nog geconfronteerd met zo'n onbetrouwbare
situatie, terwijl deze vereniging toch jarenlang ervaring heeft. Moeten wij
dat soort risico's wel lopen?Verder heeft buitenlandse adoptie ook iets in zich van loven en bieden:
welk land en wie krijgt welke kinderen?Ten slotte is het aantal adoptiekinderen met wie het niet goed gaat vrij
groot, circa een kwart, zoals blijkt uit onderzoeken van Verhulst en Versluis-Bieman
die in 1989 en 1994 onder zo'n 2000 buitenlandse adoptiejongeren zijn gehouden,
ook al moet je voorzichtig zijn met dergelijke cijfers.Waar ligt de grens? Wanneer zeggen wij dat het mislukkingsrisico te groot
is? Valt het aantal te verminderen door adequate begeleiding? Dit zijn allemaal
vragen en dilemma's die menigeen doen twijfelen aan nut en noodzaak en aan
de wenselijkheid van interlandelijke adoptie. Daar staat tegenover dat zeer
veel kinderen zich in erbarmelijke omstandigheden bevinden en dat de vraag
naar adoptiekinderen uit de meer welvarende landen groot is. Ook in Nederland
zijn er lange wachtlijsten. Wachttijden van drie tot vier jaar zijn geen uitzondering.Voorzitter! De PvdA staat op het standpunt dat ondanks alle dilemma's
en twijfels die er zijn, interlandelijke adoptie mogelijk moet blijven, maar
dan onder twee voorwaarden: - de mogelijkheid van passende opvang
in eigen land of omliggende landen moet in het belang van het kind eerst worden
afgetast (het subsidiariteitsbeginsel overeenkomstig het verdrag inzake de
rechten van het kind);- er moet alles aan gedaan worden om de risico's
van misbruik en mislukking in het belang van het kind zo klein mogelijk te
maken.Op deze aspecten beoordeelt de PvdA het adoptieverdrag en de daarbijbehorende
wetten, die nu aan de orde zijn.Voorzitter! Naar de mening van de PvdA kan dit interlandelijke adoptieverdrag
op beide aspecten een positieve werking hebben. Allereerst omdat het een gat
vult. Op dit moment gelden er geen adequate regels, aangezien het vigerende
Haagse adoptieverdrag uit 1965 slechts van toepassing is tussen de landen
binnen Europa. Na de oorlog was dit voldoende, maar de sterk toenemende groei
van adopties van buiten Europa, met name vanuit ontwikkelingslanden, dwingt
tot uitbreiding van het bereik. Verder draagt het bij tot meer zorgvuldigheid
in de landen van herkomst van kinderen, maar ook hier in Nederland. Het verdrag
bevat namelijk een nauwkeurige beschrijving van normen, procedures en handhaving.
Risico's worden hierdoor kleiner en misbruik kan beter worden voorkomen en
dat is in het belang van het kind. Het tegengaan van kinderhandel is hierbij
een belangrijke drijfveer, zo blijkt ook uit de toelichting.Voorzitter! Na jaren van voorbereiding door de Haagse conferentie voor
internationaal privaatrecht is op 29 mei 1993 de eindtekst van het verdrag
gereedgekomen. Bijna vier jaar geleden – om precies te zijn: op 5 december
1993 – is Nederland tot ondertekening overgegaan. Hoeveel landen
hebben op dit moment het verdrag getekend en hoeveel hebben het al bekrachtigd,
zo vraag ik de staatssecretaris.Voorzitter! In grote lijnen kan de PvdA-fractie instemmen met de goedkeuring
van het verdrag, het uitvoeringswetsvoorstel, de uitwerking in de Wet opneming
buitenlandse pleegkinderen en de wijziging van de Rijkswet op het Nederlanderschap.Het is goed dat het subsidiariteitsbeginsel, zoals verwoord in het verdrag
inzake de rechten van het kind, nadrukkelijk hierin is opgenomen. Het land
van herkomst heeft de verantwoordelijkheid voor de uitvoering, terwijl de
vergunninghouder de controleplicht hierop heeft. Kan de staatssecretaris nog
eens ingaan op de praktische handhaving daarvan, aangezien dit niet zo eenvoudig
lijkt. Daarnaast blijft van belang dat Nederland die landen steunt, ook financieel,
opdat kinderen in hun eigen land zo goed mogelijk kunnen worden opgevangen.Wat doet Nederland overigens aan andere vormen van bemiddeling, waarbij
zorgvuldigheid min of meer ontbreekt en die grote risico's met zich brengen?
Wat doet Nederland om dat tegen te gaan? Ik doel op adoptieaanbiedingen via
Internet en de twijfelachtige rol – zo vind ik althans – van advocaten
in de Verenigde Staten, die adoptie op bestelling verzorgen voor hoge bedragen.
Kunnen wij deze praktijk tegengaan, ook als die landen het verdrag hebben
bekrachtigd en dáár de adoptie is uitgesproken? En hoe zit het
als landen het niet hebben bekrachtigd: ligt het dan anders? Hoe gaat dit
overigens binnen ons eigen Koninkrijk, als het zich voordoet op de Antillen?Voorzitter! Ik kom op de zogenoemde zelfdoeners. Op zich worden de regels
niet strenger dan de vigerende Wet opneming buitenlandse pleegkinderen. Zelf
doen is en blijft mogelijk met een verplichte deelbemiddeling door de vergunninghouder,
met name om de betrouwbaarheid van de contacten in het land van herkomst van
het kind te controleren.Wel beseffen wij dat naarmate het verdrag door meer landen is geratificeerd,
de ruimte voor zelfdoeners in de praktijk steeds verder afneemt. Het smaller
maken van deze weg heeft voor- en nadelen. De procedurele zorgvuldigheid en
de professionaliteit zullen hierdoor toenemen en dat is positief. Maar de
andere kant van de medaille is dat wellicht elementen als warmte en meer persoonlijk
contact tussen mensen daar, ter plekke, om het kind heen en de adoptiefouders
toch minder tot hun recht komen. Toch zouden beide aspecten te verenigen moeten
zijn. Ik vraag daarom de staatssecretaris om eens met de vergunninghouders
heel kritisch de procedure en faciliteiten te bekijken op de mogelijkheid
tot versterking van dat warmte-element, van de menselijke aspecten in het
adoptieproces, bij voorkeur samen met de Belangenvereniging zelfdoeners in
adoptie, als dat mogelijk is.Gegeven de beperkingen van het zelf doen en het feit dat bij het uitvoeren
van deelbemiddeling door een vergunninghouder de schijn van belangenverstrengeling
moeilijk te vermijden is, vindt de PvdA een onafhankelijke klachtenvoorziening
onmisbaar. Maar ook bij andere adoptiebemiddelingen is er altijd een spanning
tussen enerzijds de ratio en anderzijds de emoties die in feite in het hele
adoptieproces zitten ingebakken. Dat vereist naar de mening van de PvdA het
wettelijk vastleggen van één onafhankelijke, objectieve klachtenvoorziening
voor betrokkenen ten opzichte van alle vergunninghouders. Wij hebben daartoe
een amendement ingediend, dat door vrijwel alle fracties is ondertekend.Mij is bekend dat sinds kort alle vergunninghouders zelf onafhankelijke
klachten- en beroepscommissies hebben ingesteld, overeenkomstig de regeling
die bij Wereldkinderen allang bestond. Dat is op zich positief, maar hoewel
ik uitga van de goede trouw, is toch zo'n onafhankelijke landelijke commissie
nodig om iedere schijn van partijdigheid en afhankelijkheid te vermijden.In het blad van Flash las ik toevallig dat een lid van de bezwaren- en
beroepscommissie zichzelf juist promootte met de mededeling dat hij nauwe
banden heeft met die organisatie en zelf in het bestuur heeft gezeten. Dat
lijkt mij geen goede zaak. Overigens moet de gebruikelijke procedure blijven
bestaan, dat klachten eerst naar de organisatie zelf gaan ter beoordeling
en als men er niet uitkomt deze vervolgens ter beoordeling aan de onafhankelijke
commissie worden voorgelegd.Voorzitter! Ook het huidige toezicht behoeft verbetering volgens de staatssecretaris,
zo concludeer ik uit haar voorstel om een certificering op basis van de ISO-9000-kwaliteitsnormen
in te voeren. Dat lijkt mij geen slechte gedachte, hoewel ik nog niet direct
zie hoe zo'n certificering eruit komt te zien en hoe die dan in de praktijk
werkt. Wellicht kan de staatssecretaris hierover meer uitleg geven en bij
voorkeur met concrete voorbeelden komen.Het toezicht vindt verder plaats door het ministerie via beoordeling van
jaarplannen en jaarverslagen, ook wat betreft de financiën, en met een
enkel gesprek. De sanctie ligt in het niet verlengen van de vergunning die
periodiek moet worden afgegeven.Dergelijk toezicht lijkt de PvdA eigenlijk te gering. Het concentreert
zich meer op geobjectiveerde, meetbare en financiële gegevens dan op
de kwaliteit. Ook omdat de huidige bemiddelende organisaties zeer verschillend
werken – soms met vrijwilligers, soms met zeer verschillend opgeleide
mensen met meer of minder ervaring – is een kwaliteitsbewaking onmisbaar
op deze zeer gevoelige en bij ouders en kinderen diepingrijpende materie;
ik zou haast willen spreken van een werkterrein. Dat vereist hoge kwaliteit
én diverse andere deskundigheden dan bij het ministerie, naar ik meen,
op dit moment aanwezig zijn.Zou het geen goede gedachte zijn te gaan naar een toezichtstructuur met
de benodigde specifieke deskundigheid, met name om de kwaliteit van het hele
adoptieproces te bewaken? Mogelijk is dit te combineren met een klachtencommissie?
Eventueel kan ook gedacht worden aan een inspectie, maar dan wel een die niet
alleen uitvoering van wetsregels toetst, maar ook werkelijk de kwaliteit.
In de gezondheidszorg bestaat zoiets ook.De PvdA is ingenomen met de nota van wijziging, die interlandelijke adoptie
door één persoon toestaat. Deze nota is vandaag bij de Kamer
binnengekomen. Helaas blijft adoptie door twee mensen van hetzelfde geslacht
niet mogelijk. Uit het onderzoek dat de staatssecretaris heeft laten verrichten
ter uitvoering van onze motie ingediend bij de behandeling van de nota Leefvormen,
concludeert de staatssecretaris wél dat kinderen zich bij homo-ouders
niet anders ontwikkelen dan bij hetero-ouders. Tóch is zij van oordeel
dat "het in het huidige stadium niet aangewezen is interlandelijke adoptie
door twee personen van hetzelfde geslacht te bevorderen". Wat bedoelt de staatssecretaris
met "in het huidige stadium"?Nu de commissie-Kortmann in haar advies adoptie door twee mensen van hetzelfde
geslacht onder voorwaarden mogelijk wil maken, vraag ik de staatssecretaris
of dat nog enige verruiming c.q. verandering geeft in haar standpunt. Aan
de voorwaarden die Kortmann stelt, wordt in deze adoptiesituaties immers altijd
voldaan? Het argument dat de kraan van vele landen dan dicht wordt gedraaid,
kan een reëel argument zijn, maar dat geldt niet voor alle landen. En
waarom geen wettelijke ruimte overlaten voor bilaterale afspraken met die
landen die daartegen geen bezwaar hebben? Ik zou hierop graag een amendement
willen indienen, maar ik wacht het antwoord van de staatssecretaris af.Voorzitter! Het verdrag kent geen maximumleeftijdsgrens voor adoptiefouders.
Ook voor adoptie van een Nederlands kind wordt de leeftijdsgrens binnenkort
geschrapt, als tenminste de Eerste Kamer hiermee akkoord gaat. Tóch
wordt er in het voorliggende wetsvoorstel een leeftijdsgrens voor adoptanten
gesteld en blijft het maximumleeftijdsverschil van 40 jaar tussen een van
de ouders en het kind gehandhaafd. In de praktijk blijkt dit vaak tot problemen
te leiden, alsmede tot minder dispensaties, hetgeen mogelijk is volgens de
richtlijnen van 1995. Kan iets gezegd worden over het aantal en soort dispensaties?Het zou logisch zijn om nu ook in de Wet opneming buitenlandse pleegkinderen
ter adoptie geen maximum voor het leeftijdsverschil op te nemen. Dat zou ook
sporen met de trend dat de leeftijd waarop Nederlanders kinderen krijgen,
steeds hoger wordt. Met name in de afgelopen jaren was dat zo. Zelfs is de
leeftijd waarop Nederlanders kinderen krijgen de hoogste in Europa en waarschijnlijk
in de wereld. Ook de bepaling voor de minimumleeftijd van sommige landen kan
tot problemen leiden als onze maximumleeftijd relatief laag is. In China wordt
bijvoorbeeld een minimumleeftijd van 35 jaar geëist. Dit leeftijdsprobleem
is vooral schrijnend als ouders sterk in leeftijd verschillen. Het argument
van de staatssecretaris dat interlandelijke adoptie zeer bijzondere eisen
stelt aan de adoptanten, wil ik graag toegelicht zien. Geldt dit ook voor
ouders die respectievelijk 35 en 46 jaar zijn? Speelt de stijging van de leeftijd
van adoptiekinderen en het groeiend aantal kinderen met wie iets aan de hand
is geen rol bij de afweging van de staatssecretaris? Rijpere ouders zouden
deze kinderen wel eens beter kunnen opvangen dan jongere.Het feit dat de gemiddelde duur voor het verkrijgen van een zogenoemde
beginseltoestemming is teruggebracht van tweeënhalf jaar naar veertien
maanden, is op zichzelf positief, maar geen reden om de oude leeftijdsgrens
te handhaven. De Partij van de Arbeid lijkt een verhoging van het maximumleeftijdsverschil
tot pakweg 45 jaar in het licht van het hiervoor gestelde alleszins reëel.
Voor de goede orde: wij willen de maximumleeftijd voor adoptiekinderen zelf
op 6 jaar houden. Ik overweeg op dit punt een amendement in te dienen, maar
ik wacht eerst de reactie van de staatssecretaris af.Voorzitter! Ik kom te spreken over het punt van de nazorg, zorg vanaf
het moment waarop het kind in huis komt. De Partij van de Arbeid vindt goed
opgezette nazorg van wezenlijk belang bij adoptie. Het wettelijk verplichten
van nazorg bij adoptie is daarom goed en ook noodzakelijk, gezien het relatief
grote aantal adoptiekinderen dat op de een of andere wijze met jeugdhulpverlening
etc. in contact komt. Ook de sterk veranderende groep adoptiekinderen –
vaak zijn die kinderen tegenwoordig ouder of hebben meer handicaps –
dwingt ons ook hiertoe. Hoe staat het met het opzetten van een landelijk gespreide
adoptienazorgvoorziening, zoals genoemd in de nota naar aanleiding van het
verslag? Wat vindt de staatssecretaris van het idee, genoemd in de brief van
1 september van VIA, WAN, FTGV en de Landelijke voorziening voor pleegzorg
van de Willem Schrikkerstichting?Overigens, de Partij van de Arbeid meent dat nazorg door de vergunninghouders
en door andere adoptiefouders ook van groot belang is. Maar professionele
hulp, specifiek voor adoptie- en pleegzorgproblematiek moet ook landelijk
verspreid beschikbaar zijn ingeval van problemen. Ook hier is voorkomen beter
dan genezen.Het idee van prof. Hoksbergen van het leggen van een relatie tussen nazorg
en pleegzorg lijkt ons uit praktisch oogpunt heel aantrekkelijk. De problematiek
van de kinderen vertoont veel overeenkomsten. Ook bij de pleegzorg leven dergelijke
gedachten. Hoe denkt de staatssecretaris hierover? Wanneer kunnen we iets
concreets verwachten ten aanzien van de nazorg?Overigens zou adoptie- en pleegkindproblematiek bij de opleiding van psychologen
en misschien artsen wat meer aandacht kunnen krijgen, bijvoorbeeld via nascholing.
Zou de staatssecretaris dit op kunnen nemen met haar collega van Volksgezondheid,
minister Borst?Voorzitter! Tot slot wil ik iets zeggen over het ongedaan maken van adoptie.
Naar aanleiding van de uitspraak van het hof in Amsterdam heb ik schriftelijke
vragen gesteld over twee zaken, waarop ik nog geen antwoord heb ontvangen,
maar misschien krijg ik dat vanavond. In de eerste plaats gaat het om verruiming
van de eenjaarstermijn – de termijn tussen het 20ste en 21ste jaar –
waarin het adoptiekind kan verzoeken om de adoptie ongedaan te maken. En ten
tweede om het daaraan gekoppelde verlies van de Nederlandse nationaliteit,
als het kind tenminste beschikt over een andere nationaliteit. Stateloos mag
je immers niet worden.De Partij van de Arbeid acht een verlenging tot twee of drie jaar heel
reëel. Overigens mag de mogelijkheid van ongedaan maken van adoptie wel
eens meer bekendgemaakt worden. Waar moet deze adoptie teniet worden gedaan
als zij is uitgesproken in het buitenland? Ik neem aan dat het in Nederland
kan als de adoptie hier erkend is. Geldt die herroeping dan ook in het land
van herkomst?Wij vinden het vreemd dat het Nederlanderschap vervalt als de vrouw of
de man al lange tijd in Nederland verblijft. Als een kind op een- of tweejarige
leeftijd geadopteerd is en de ongedaanmaking twintig jaar later plaatsvindt,
is dat een vreemde regel. Is het verliezen van de nationaliteit niet strijdig
met het EVRM? Zou een verblijfstijd van tien, vijftien jaar niet reëel
zijn om de mensen het Nederlanderschap te laten behouden?Hoe staat het overigens met het opslaan van afstammingsgegevens bij vergunninghouders?
Wij nemen aan dat er reglementen zijn, maar wat gebeurt er als een vergunninghouder
ophoudt te bestaan? Bestaat er zoiets als een landelijk opslagpunt? Zo niet,
zou dat er dan niet moeten komen? Immers, er zijn meer organisaties die dit
soort gevoelige gegevens bewaren. Dat zou mooi geconcentreerd kunnen worden.Adoptie mag niet alleen iets worden voor welgestelden. Zeker als zelf
doen moeilijker wordt, zal de financiële drempel hoger worden. Denkt
het kabinet nog aan een verruiming van de belastingaftrek voor adoptiekosten?Ik eindig met een hartenkreet, ook namens mijn fractiegenote Saskia Noorman.
Wanneer komt het kabinet nu eindelijk eens met een wetsvoorstel waarin het
betaald hechtingsverlof vergelijkbaar met het bevallingsverlof wordt geregeld?
Het kabinet heeft het geruime tijd geleden toegezegd, maar wij hebben het
nog niet ontvangen.De heer Rabbae (GroenLinks):Voorzitter! Collega Van der Burg heeft veel gras voor mijn voeten weggemaaid.
Ik zal niet in herhalingen vervallen.Mijn fractie ondersteunt het subsidiariteitsbeginsel neergelegd in het
verdrag, alsmede de voorgelegde wetsvoorstellen. Leidt het verdrag tot een
soort herverkaveling in bureaus en potentiële vergunninghouders? Ik had
de aandacht willen vragen voor de adoptie door één ouder, maar
dat is via de nota van wijziging die wij vandaag hebben ontvangen, geregeld.Ik kom op de positie van geadopteerde kinderen bij zwakke adoptie. Het
is een gevoelige materie. De biologische ouders willen contact blijven onderhouden
met hun kind. De adoptiefouders en het kind ontwikkelen een emotionele band.
In het wetsvoorstel staat geen termijn waarop een beslissing valt over het
omzetten van een zwakke adoptie in een sterke. Denkt de staatssecretaris dat
zo'n termijn redelijk kan functioneren? Alles is arbitrair, maar het lijkt
mij een goede zaak als beide ouderparen niet te lang in onzekerheid blijven
over de positie van het kind, zeker als de Nederlandse nationaliteit een rol
speelt. In het kader van de zwakke adoptie verkrijgt het kind de Nederlandse
nationaliteit niet. Ik vraag mij af of het niet mogelijk gemaakt moet worden
om het kind gelijk te behandelen en het te laten integreren. Zeker als het
verkrijgen van de Nederlandse nationaliteit niet behoeft te leiden tot het
verliezen van de oorspronkelijke nationaliteit, blijft de band met het land
van herkomst bestaan in afwachting van het verlopen van de termijn. Ik neem
althans aan dat wij daarvan mogen uitgaan.Mijn laatste punt betreft de positie van een aantal landen. Ik heb begrepen
dat China een aantal inkomenseisen en leeftijdseisen stelt. De Filippijnen
kennen de godsdienst als eis voor de adoptiefouders. Ik kan mij voorstellen
dat nog meer landen eisen stellen voor adoptie. Dat is natuurlijk hun recht.
Ik wil de staatssecretaris vragen of zij ons een lijst kan verschaffen van
de verdragspartijen die in dit verband eisen stellen, zodat wij hier als Kamer
enig inzicht in krijgen. De staatssecretaris behoeft dat niet per se vanavond
te doen; het kan ook later.De heer Schutte (GPV):Mijnheer de voorzitter! Ik lever mijn bijdrage mede namens de fractie
van de RPF. In de nota naar aanleiding van het verslag kwam ik de kernachtige
uitspraak tegen: in een ideale wereld zou interlandelijke adoptie niet moeten
bestaan. Die ene zin raakt de kern van de discussie van vandaag.Interlandelijke adoptie is een feit. Ze heeft ook een functie in een wereld
die verre van ideaal functioneert. Maar voor het beleid ten aanzien van interlandelijke
adoptie is het van belang om ons te realiseren dat wij bezig zijn met een
materie die idealiter niet had moeten bestaan. Ik heb dan ook de neiging om
een vergelijking te maken met de oudtestamentische wetgeving inzake echtscheiding.
Mozes had daarvoor een regeling voor specifieke situaties gegeven. Toen Jezus
daar later aan herinnerde, voegde Hij eraan toe: vanaf het begin is het niet
zo geweest. Toen de wereld nog ideaal functioneerde, was er geen sprake van
echtscheiding. Als de wereld ideaal was blijven functioneren, had ook het
probleem van de adoptie, nationaal of interlandelijk, niet bestaan.De discussie over adoptie kan dan ook nooit beginnen bij de potentiële
adoptiefouders of bij het land van opvang. De start van de discussie ligt
bij de natuurlijke ouders en hun kind en bij het land van herkomst. De oorzaken
van de behoefte aan het afstaan van kinderen moeten zoveel mogelijk worden
voorkomen en weggenomen. Waar afstand desondanks onvermijdelijk is, gaan eigen
familie en eigen omgeving voor. Pas als door allerlei moeilijk te overwinnen
oorzaken op die manier geen oplossing mogelijk is, komt interlandelijke adoptie
aan de orde.Bij ons kan de discussie soms hoog oplopen over de vraag wie onder welke
omstandigheden een kind mag adopteren. Daarbij zijn belangrijke principieel-politieke
vragen aan de orde. Maar het is en blijft een discussie van secundaire betekenis.
Niet de wensen van potentiële ouders staan voorop, maar de noden en het
belang van het kind. Adoptie is dan ook voor de overheid geen wijze van gezinsvorming,
maar een maatregel van kinderbescherming. Tegen die achtergrond vind ik het
waardevol dat er nu internationale afspraken zijn gemaakt over interlandelijke
adoptie. Dat biedt betere mogelijkheden om het belang van het kind wereldwijd
voorop te zetten. Het biedt ook waarborgen tegen misbruik en oneigenlijk gebruik
van de mogelijkheid van adoptie.Daarin past ook dat nationaal maximale waarborgen bestaan voor een zorgvuldig
omgaan met interlandelijke adoptie. Het vergunningsstelsel is daarvoor het
belangrijkste instrument. Wat betekent dit nu voor de zogenaamde zelfdoeners?
In ieder geval mogen de belangen en de wensen van de zelfdoeners niet vooropstaan.
Dat is in het verdrag ook niet het geval. Naarmate het aantal verdragsstaten
toeneemt, zal de ruimte voor zelfdoeners vanzelf afnemen. Mede daarom heb
ik er geen behoefte aan om het huidige artikel 7a in de Wet opneming buitenlandse
kinderen ter adoptie nu te schrappen. Daar zijn echter wel enkele voorwaarden
aan verbonden. De procedure welke door zelfdoeners wordt gevolgd, dient van
een gelijke kwaliteit te zijn als het geval is bij inschakeling van vergunninghouders.
In dit verband de vraag, hoe controleerbaar deze procedure
in de praktijk is. Welke garanties bestaan er dat geen afspraken worden gemaakt
met tussenpersonen, welke op gespannen voet staan met de uitgangspunten voor
een goede interlandelijke adoptie? De keerzijde hiervan is dat de procedure
via vergunninghouders in ieder geval aan hoge eisen moet voldoen. Wat is in
dit verband het oordeel van de staatssecretaris over de kritiek van de werkgroep
Verontruste ouders over de klachtenprocedure en over de kwaliteit van de bemiddeling?Steeds meer geldt dat interlandelijke adoptie niet is afgesloten met een
succesvolle bemiddeling. Voor de adoptiefouders, het kind en hun omgeving
begint het dan in zeker opzicht pas. De grotere nadruk welke terecht wordt
gelegd op oplossing van de problemen rond het kind in het land van herkomst,
heeft mede als gevolg dat het aantal probleemkinderen dat voor interlandelijke
adoptie in aanmerking komt, relatief toeneemt. Van belang is daarom een goede
adoptienazorgvoorziening. Voorstellen voor een dergelijke landelijk gespreide
voorziening zijn inmiddels gedaan. Wat heeft het beraad binnen het kabinet
hierover opgeleverd?Ten slotte nog iets over wat ik een zaak van secundaire betekenis noemde,
namelijk wie als adoptiefouders in aanmerking komen. We hebben daarover eerder
gesproken naar aanleiding van de notitie Leefvormen en de daaruit voortvloeiende
wetgeving. Ik betreur het dat de regering ervoor gekozen heeft interlandelijke
eenouderadoptie in Nederland mogelijk te maken en de afwijzing van interlandelijke
adoptie door twee personen van hetzelfde geslacht alleen in het huidige stadium
niet aangewezen acht. Ik wil de discussie hierover nu niet overdoen, ook al
omdat ze als het gaat om interlandelijke adoptie een hoog theoretisch gehalte
heeft. Verreweg de meeste landen van herkomst die verdragsstaten zijn, hechten
er terecht aan dat een kind na adoptie een vader en een moeder krijgt. Dit
uitgangspunt zal bepalen welke potentiële ouders daadwerkelijk adoptiefouders
zullen worden.Mevrouw Doelman-Pel (CDA):Voorzitter! Het verdrag dat vandaag ter goedkeuring voorligt, kiest duidelijk
voor een adoptie die altijd in het belang van het kind dient plaats te vinden.
Het bepaalt verder dat opvang in het eigen land altijd de voorkeur dient te
hebben boven adoptie in een ander land. Dit heeft ook de CDA-fractie al meerdere
malen onderschreven, en ook vandaag wil zij dat uitgangspunt nadrukkelijk
onderschrijven. Het is heel belangrijk dat het overbrengen van het kind van
het ene naar het andere land altijd met grote zorgvuldigheid gebeurt.Voorts zijn wij blij dat vele landen bereid zijn zorgvuldige procedures
met elkaar af te spreken en kwaliteitseisen voorop te stellen, wat allemaal
in het belang en ter bescherming van de kinderen is. Men wil met elkaar samenwerken
om het belang van het kind te dienen door totstandbrenging van interlandelijke
adoptie. Het komt nu aan op de invulling. Wij zijn blij te kunnen constateren
dat Nederland in vele opzichten het verdrag al uitvoert, zij het dat een aantal
punten nog conform het bedrag nader moet worden vormgegeven. Na de schriftelijke
voorbereiding, waarbij over veel onderwerpen uitgebreid is gediscussieerd,
kan ik mij beperken tot een aantal punten die nog de aandacht moeten hebben:
het zelf doen, de vergunninghouders en de eenpersoonsadoptie.Over het zelf doen is nogal wat commotie ontstaan. Wij hebben daar aardig
wat brieven over gekregen. Bij de Wet opneming buitenlandse pleegkinderen
hebben wij dit aspect vormgegeven via artikel 7a. In feite zegt de staatssecretaris
dit zo te willen handhaven. Waar zit het nu op vast? Ik heb de indruk dat
de vereniging van zelfdoeners vindt dat artikel 22 niet zo mag worden uitgelegd
dat goedgekeurde adoptiefouders, die dus zijn toegelaten tot de adoptieprocedure
en het zelf willen doen met hun eigen contacten in het land van herkomst,
zich niet tot de centrale autoriteiten, tot de vergunninghouder, in dat land
hoeven te wenden. Als ik het goed begrijp, zegt de staatssecretaris in haar
antwoord op de door de Kamer gestelde vragen: nee, in een land waarmee wij
een contract hebben, is de vergunninghouder degene die ook controleert in
het land waaruit het kind eventueel naar Nederland wordt overgebracht. Dat
mogen dus niet de zelfdoeners doen, dat moet de vergunninghouder doen. Ik
denk dat er nog wat verschil in uitleg van artikel 22 zit tussen de vereniging
van zelfdoeners en de staatssecretaris. Ik zou het zeer op prijs stellen als
de staatssecretaris uitgebreid ingaat op de uitleg door de vereniging van
zelfdoeners van artikel 22. Deze geeft aan dat net zo goed gecontroleerd zou
kunnen worden door de International social service. Die hebben namelijk op
internationaal gebied ook een ruime ervaring met adoptie. Het zou goed zijn
als wij in dit debat wat opheldering kunnen geven over de belangen van zelfdoeners
en het belang van adoptie. Het mag duidelijk zijn dat wij het zelf doen niet
willen belemmeren. Wij vinden dat de zelfdoeners een stukje vrijheid moeten
hebben, maar er moeten wel kwaliteitseisen aan gesteld worden, zoals wij destijds
in het debat hebben afgesproken en zoals in artikel 7a is vormgegeven.Een ander belangrijk punt is het toezicht op de vergunninghouders en de
kwaliteitsvereisten. Het lijkt alsof het allemaal goed is geregeld, maar als
je alle spanningen ziet die er zijn rondom het plaatsen van kinderen, de procedure,
de voorlichting en de wachttijd, vraag je je toch af of je verder vorm kunt
geven aan de controle, die hoofdzakelijk plaatsvindt op de organisatie en
de geldstromen. Er wordt wel een soort review gehouden, maar die is zeer beperkt.
Ik sluit mij dan ook aan bij de woorden van mevrouw Van der Burg, die zich
afvraagt of je niet net als bij de jeugdhulpverlening kunt kijken naar een
inspectievorm. Die is namelijk toch ook in het belang van kinderen en er zijn
ook organisaties mee gemoeid. Waarom zou je in dit geval niet net zo goed
zoiets tot stand kunnen brengen. Ik weet niet of ik mij daarbij kan aansluiten,
maar ik zou mij kunnen voorstellen dat daar een vorm in gevonden zou kunnen
worden.Over het klachtrecht kan ik kort zijn. Ik denk dat wij echt moeten zoeken –
vandaar dat ik het amendement mee heb ondersteund – naar een onafhankelijke
klachtenprocedure. Mensen moeten toch vooral het gevoel hebben dat als zij
klagen, zij serieus worden genomen en dat er objectief naar wordt gekeken.
Ik heb zelf al even gedacht aan het klachtrecht, zoals wij dat apart in de
wet hebben vormgegeven bij de jeugdhulpverlening en de jeugdbescherming.
Ik hoor daar graag de mening van de staatssecretaris over.De procedure rondom het al of niet toegelaten worden als adoptiefouder
is beperkt. Dat neemt aan de ene kant wat spanning weg, doordat ouders sneller
weten of zij al of niet geaccepteerd worden. Aan de andere kant moet je echter
constateren dat de procedure in zijn totaliteit niet korter hoeft te worden,
want het is niet zo dat er meer kinderen beschikbaar komen. Het aantal kinderen
wordt eerder minder. De procedure kan dus uiteindelijk langer worden. Dat
kan ook een zekere spanning oproepen. Dat is nog weer een extra argument om
die klachtenprocedure zorgvuldig vorm te geven.Het zal u niet verbazen dat ik toch nog een opmerking wil maken over de
eenpersoonsadoptie. Ik denk dat ik deze discussie nu niet uitgebreid hoef
over te doen. Het zal duidelijk zijn dat wij wat betreft adoptiefouders altijd
kiezen voor een vader en een moeder. Wij hebben daar destijds bij het afstammingsrecht
uitgebreid over gepraat. Daarom kan ik het daar hier nu bij laten.Het blijft toch een zorgvuldig proces, met veel spanningen, zowel bij
adoptiefouders, als bij kinderen. Ik kan niet meer dan benadrukken dat de
voorlichting en de nazorg heel zorgvuldig moeten zijn. Ik vind het initiatief
van de verschillende organisaties om te kijken of men tot samenwerking kan
komen en van elkaars kennis rondom pleegzorg en adoptie kan leren, een goed
voornemen. Ik heb altijd het idee dat het gescheiden circuits zijn die beide
belangrijk werk doen, maar die soms ook weer veel van elkaar kunnen leren.
Ik juich dat dan ook zeer toe. Ik hoop dat dat op een of andere manier tot
stand kan komen. Ik denk ook dat het erg belangrijk is om de ouders heel goed
te begeleiden als het gaat om de vraag hoe de kinderen komen en wat men van
de kinderen weet. Het is heel belangrijk om de goede achtergrond te kennen
van het kind. Men kan niet met halve informatie genoegen nemen, juist omdat
kinderen die hier komen steeds ouder worden. Er komen steeds minder baby's
en steeds meer kinderen die gehandicapt zijn. Dat legt een zware wissel op
zowel de vergunninghouders als de adoptiefouders.Mevrouw J.M. de Vries (VVD):Mijnheer de voorzitter! Mijn fractie wil de staatssecretaris heel hartelijk
danken voor de uitgebreide en zorgvuldige beantwoording van de verschillende
vragen in de nota naar aanleiding van het verslag. Mijn fractie zal de voorgelegde
wetsvoorstellen steunen, hetgeen niet wegneemt dat wij op een aantal punten
nog wat vragen en opmerkingen hebben.Adoptie, het verbreken van familierechtelijke betrekkingen met de eigen,
biologische familie en het aangaan van een nieuwe familierechtelijke band,
is een van de meeste verstrekkende daden in het familierecht. Recent onderzoek
en recente ervaringen tonen ook aan dat implicaties hiervan op het leven van
een kind, maar ook op dat van de adoptiefouders, zeer verstrekkend kunnen
zijn. Dit betekent dat, meer nog dan in het verleden, het belang van het kind
in alle overwegingen voorop moet staan.Wij zijn dan ook blij dat dit beginsel van het verdrag door de staatssecretaris
in de memorie van toelichting nog eens uitgebreid is onderstreept. Het subsidiariteitsbeginsel
in de preambule is dan ook niet onbelangrijk en zou misschien nog breder geïnterpreteerd
moeten worden. Niet alleen zou moeten worden bezien of het kind door middel
van passende maatregelen in de familie van herkomst kan blijven, maar ook
of, indien deze familie de zorg voor het kind door welke omstandigheden dan
ook niet op zich kan nemen, er een andere oplossing is in het land van herkomst
die te prefereren zou zijn boven adoptie in een ander deel van de wereld.
Als toch interlandelijke adoptie voor het kind de beste toekomstmogelijkheden
biedt, geeft het verdrag waarborgen voor een zorgvuldige procedure die de
belangen van het kind en de adoptiefouders zo goed mogelijk waarborgt en waar
mogelijk overbodige of dubbele procedures voorkomt.Er is al weer enige tijd verstreken sinds wij de nota naar aanleiding
van het verslag hebben ontvangen. Kan de staatssecretaris aangeven welke landen
die in het kader van de adoptie een belangrijke partner zijn, inmiddels het
verdrag hebben geratificeerd, welke landen dat nog moeten doen en op welke
termijn dat zal gebeuren? Mijn fractie stelt deze vraag met name met betrekking
tot de zelfdoeners, ook door andere woordvoerders al genoemd. In landen die
partij zijn in het verdrag, zal zelf doen niet meer tot de mogelijkheden behoren.
In dat kader vraag ik de staatssecretaris naar de stand van zaken met betrekking
tot de certificering op basis van de ISO-norm voor vergunninghouders.Tegenover de problemen en de ongewenste situaties die het zelf organiseren
van adoptie met zich kan brengen en die door middel van dit verdrag voor de
staten die partij zijn worden uitgesloten, staat ook het feit dat aspirant-adoptiefouders
de mogelijkheid tot het zelf reguleren van adoptie niet onmogelijk gemaakt
moet worden, mits aan een aantal zorgvuldigheidseisen kan worden voldaan om
te voorkomen dat kind of adoptiefouders in zeer ongewenste situaties belanden.Bij de behandeling van het wetsvoorstel opneming buitenlandse pleegkinderen
is mijn fractie uitgebreid op die problematiek ingegaan. Wij danken de staatssecretaris
dan ook voor de zorgvuldige beantwoording van onze vragen met betrekking tot
het aantal malen dat het ministerie van Justitie een voor adoptiefouders positieve
beslissing heeft genomen. De staatssecretaris heeft toen toegezegd dat zij
in het geval dat de vergunninghouder meent geen uitsluitsel te kunnen geven
over de wijze waarop een en ander is georganiseerd, in overleg zal treden
met de vergunninghouders voorafgaand aan de toestemming van justitie. Die
vergunninghouders hebben kennelijk negatief geadviseerd of niet kunnen adviseren.
De vergunninghouders waren een beetje bang voor hun goede naam, zei de staatssecretaris
toen, als zij "ja" zouden zeggen, terwijl zij eigenlijk onvoldoende informatie
hadden. De staatssecretaris heeft gezegd die verantwoordelijkheid op zich
te nemen na overleg en deze niet bij de vergunninghouders te laten. Hoe is
dat overleg verlopen? Zij heeft namelijk een aantal keren geadviseerd tegen
het advies van de vergunninghouders.Aangezien de behoefte aan zelf doen er is en dat ook misschien nog wel
enige tijd zo zal blijven en aangezien er veel landen zijn waar ouders contacten
hebben met particulieren of instanties die potentiële
adoptiekinderen verzorgen, wil ik de staatssecretaris nog eens vragen op de
positie van de ouders en die vergunninghouders in te gaan. Daarbij komt dat
wij – en dat geldt voor alle woordvoerders – met enige regelmaat
brieven krijgen van zelfdoeners die zich nu niet direct gesteund of gestimuleerd
voelen door de verschillende bemiddelingsorganisaties. Dit geldt overigens
ook voor ouders die regulier adopteren. Ik ga nu verder niet op het klachtenvoorstel
van mevrouw Van der Burg in, omdat ik haar amendement in dezen van harte heb
ondersteund en de staatssecretaris daarop zal ingaan.Voorzitter! Ik wil nog ingaan op de leeftijdsgrenzen. Bij de behandeling
van de wijzigingen met betrekking tot adoptie in het BW hebben wij de leeftijdsgrenzen
laten vervallen. In het kader van dit verdrag wordt in artikel 3 wel een maximumleeftijd
genoemd. In hoeverre houdt de staatssecretaris daaraan vast?Een volgend punt betreft de voorlichting, niet alleen voorafgaand aan
de procedure die zal leiden tot het opnemen van een buitenlands pleegkind,
maar met name nadat het kind deel uitmaakt van het gezin. Er zijn thans duidelijke
regels met betrekking tot het voortraject, maar nadien wordt alles aan de
individuele bereidheid overgelaten. Een aantal instanties heeft de vaste commissie
in september hierover een brief geschreven. Het feit dat meer dan 20% van
de adoptiekinderen in behandeling is bij een RIAGG of een schoolbegeleidingsdienst
vanwege gedrags- of schoolproblemen en dat uithuisplaatsing en speciaal onderwijs
bij deze kinderen verhoudingsgewijs meer voorkomt, geeft de noodzaak van een
adequate begeleiding na aankomst in Nederland en het gezin aan. Hoe kunnen
wij hier met elkaar gestalte aan geven? Houdt de rol van de bemiddelingsinstanties
op zodra het kind in het adoptiefgezin is opgenomen? Of moet die rol ook verder
strekken?Voorzitter! Een volgende vraag betreft niet zozeer het verdrag als wel
een punt dat ook mevrouw Van der Burg heeft aangegeven, namelijk een artikel
dat in de Volkskrant van juli is verschenen en waaruit bleek dat een geadopteerde,
weliswaar binnen een zeer beperkte periode, zijn of haar adoptie kan terugdraaien.
Aangezien dit geen onderwerp van het verdrag is maar wel een gelegenheid om
dit hier aan de orde te stellen, wil ik de staatssecretaris vragen hierop
in te gaan. Afgezien van het drama dat hier de achtergrond van vormt, vraagt
mijn fractie zich een aantal zaken af. Adoptie is het vestigen van een familieband
als waren de adoptiefouders eigen ouders. Kenmerk van ouderschap is dat kinderen
noch ouders formeel afscheid van elkaar kunnen nemen, maar dit artikel ondergraaft
in wezen de essentie van het ouderschap dat nooit meer ongedaan kan worden
gemaakt. Indien men er wettelijk voor kiest aan deze mogelijkheden ingeval
van adoptie toch een opening te bieden – en ik zie gezien het drama
dat hierachter schuil kan gaan, ook wel redenen waarom dat misschien gewenst
kan zijn – waarom dan gekozen voor deze invulling wat betreft leeftijd,
tijdstip en duur? Mijn fractie wil graag een toelichting hebben op dit artikel
in de wet en de achtergrond ervan, al hoeft dat misschien niet nu in extenso.
Wij stellen het op prijs om hier nadere informatie over te ontvangen en hierover
eventueel op een ander tijdstip met de staatssecretaris verder te praten.Ten slotte wil mijn fractie graag enige duidelijkheid hebben in welke
gevallen het Nederlanderschap wel en in welke gevallen het geen vanzelfsprekend
rechtsgevolg is van de adoptie.De heer Van den Berg (SGP):Mijnheer de voorzitter! In de afgelopen jaren is hier meerdere malen uitvoerig
over het verschijnsel van de interlandelijke adoptie gesproken, laatstelijk
in 1994 bij de wijziging van de Wet opneming buitenlandse pleegkinderen. In
dat licht heeft mijn fractie geen behoefte aan meer algemene beschouwingen
over dit verschijnsel. Daar komt bij dat de wetsvoorstellen die nu voorliggen –
hoe belangrijk ook, zeker het internationale verdrag – op zich nauwelijks
ingrijpende wijzigingen in onze interne rechtsorde brengen. Het op 5 december
1993 door het Koninkrijk ondertekende mondiale verdrag heeft immers vooral
internationale betekenis. De onderscheiden maar samenhangende verantwoordelijkheden
van verdragsstaten voor interlandelijke adoptie zijn hechter dan tot kortgeleden
gedefinieerd en verankerd. Zo zijn er betere waarborgen geschapen voor een
goede gang van zaken bij zo'n adoptie, naar wij mogen hopen in het belang
van de betrokken kinderen. Het belang van een grote zorgvuldigheid kan in
deze zeer gevoelige materie immers niet genoeg worden onderstreept. Daarbij
gaat het in de eerste plaats, zoals gezegd, om het belang – niet zelden
een levensbelang – van de betrokken kinderen, maar ook dat van de betrokken
potentiële adoptiefouders, voor wie het evenzeer een diepdoorleefde en
vaak tere zaak betreft.Voorzitter! De interne betekenis voor de nationale rechtsorde van deze
voorstellen lijkt gering, is althans niet schokkend in die zin dat aanvaarding
van het verdrag noopt tot ingrijpende aanpassing van onze nationale regelgeving
op dit punt. Dat is ook niet zo verwonderlijk na de vrij recente – ik
duidde daar reeds op – fundamentele en omvangrijke wijziging van de
Wet opneming buitenlandse pleegkinderen. De wijziging van de Rijkswet op het
Nederlanderschap is zeker niet zonder betekenis, maar is toch niet als meer
dan een sequeel van de voltooide adoptieprocedure te zien.Enkele punten verdienen niettemin nadere aandacht, voorzitter. Daar is
in de eerste plaats – ook mijn collega's hebben daar allen op gewezen –
de nog altijd voortdurende animositeit tussen de erkende vergunninghouders
en de zogenaamde zelfdoeners. Ook nu weer blijkt van beide kanten dat het
niet zo wil boteren tussen deze twee groepen. Dat is ook niet verwonderlijk,
omdat bij alles wat hen verenigt, ook sprake is van een belangentegenstelling.
De kans op fricties is extra groot, doordat de vergunninghouders een zekere,
zij het niet totale monopoliepositie innemen en de zelfdoeners op enig moment
toch bij de vergunninghouders te biecht moeten. De vraag was, is en zal ook
wel blijven of wij deze structuur moeten handhaven. Zouden de zelfdoeners
niet rechtstreeks onder toezicht van de centrale autoriteit moeten worden
geplaatst? Zou, zo mogelijk, toch bevorderd moeten worden dat er een einde
komt aan de irritaties van de zelfdoeners over hun onvermijdelijke contacten
met de vergunninghouders, zonder dat de controle op de naleving van de wet
daaronder lijdt? Wat vindt de staatssecretaris van de gedachte
die door de zelfdoeners is geopperd om de controlefunctie die de vergunninghouders
thans hebben, toe te kennen aan een organisatie zoals de International social
service (ISS), die op het vlak van de adoptie over de nodige ervaring zou
beschikken? Zoals ook de staatssecretaris is bericht, vrezen de zelfdoeners
dat het verdrag en de uitwerking ervan zal worden aangegrepen om het zelf
doen zoal niet te verbieden dan toch wel feitelijk onmogelijk te maken. Van
een verbod is naar mijn overtuiging in de voorstellen geen sprake, ook niet
in het verdrag. Het is mijns inziens wel terecht de vraag, of de regering
ervoor wil zorgen dat de ruimte die het verdrag onder voorwaarden aan zelfdoeners
laat, ook kan worden benut.De vrees in dezen van de zelfdoeners is wel verklaarbaar, omdat ook nu
weer enkele, zeer globale en nogal generaliserende uitlatingen over zelfdoeners
in de stukken voorkomen. Ik verwijs naar de nota naar aanleiding van het verslag,
pagina 10 "slechte ervaringen" of pagina 11 "ongeoorloofde praktijken". En
dit terwijl het toch om incidenten zal gaan, want de globale resultaten –
dat blijkt uit hetzelfde stuk – zijn voor de zelfdoeners bepaald niet
ongunstig te noemen.Wij staan dan ook zonder meer achter het door de staatssecretaris ingenomen
standpunt over het verzoek van de vergunninghouders, namelijk om artikel 7a
van de Wet opneming buitenlandse pleegkinderen te schrappen. Dat moeten wij
dus niet doen. Wij mogen de staatssecretaris houden aan haar standpunt dat
zij ook bij de eerdere wetsbehandeling verwoordde, namelijk dat zelf doen
reëel mogelijk moet blijven, zeker nu sinds een aantal jaren de ervaringen
niet in een andere richting wijzen.Voorzitter! Klachten blijken te blijven bestaan over de klachtenbehandeling
en het functioneren van de beroepscommissies bij de vergunninghouders. De
discussie hierover is niet nieuw. Ik wil er alleen maar dit van zeggen, dat
mijn fractie, gezien de aard van dit gevoelige terrein, een onafhankelijke
klachtenvoorziening zeker noodzakelijk acht. Ik sluit mij kortheidshalve aan
bij hetgeen in het debat door mevrouw Van der Burg ter toelichting op het
door haar ingediende en door mij medeondertekende amendement is opgemerkt.Een ander punt is de nazorg in verband met de toenemende problematiek
bij adoptiekinderen. Dat wordt ook in de nota naar aanleiding van het verslag
aan de orde gesteld. Er komen op dit punt ook provinciale initiatieven op
gang. De staatssecretaris noemt Zuid-Holland. Zij weet – dat blijkt
uit een brief aan haar waarvan wij een afschrift ontvingen – dat ook
Noord-Brabant jaarlijks subsidie verstrekt aan de stichting Therapeutische
gezinsverpleging. Van het nut van dergelijke instellingen zijn wij allemaal
overtuigd. De vraag is nu of er geen behoefte bestaat aan een landelijk gespreide
adoptienazorgvoorziening en, zo ja, hoe zo'n voorziening te realiseren is.
Volgens sommige schattingen zou dat een vrij kostbare aangelegenheid worden,
maar het belang is wel groot en daarom zou ik daar graag iets van de staatssecretaris
over horen.Het volgende punt gaat ons ook ter harte. Wij lezen in de nota naar aanleiding
van het verslag – wij hebben daar ook correspondentie over ontvangen –
over de klachten betreffende de duur van de procedure ter verlening van de
beginseltoestemming. Daarvoor is de Nationale ombudsman ingeschakeld. In de
nota naar aanleiding van het verslag wordt opgemerkt dat de termijnen in de
verschillende fases zullen worden verkort. De duur van de procedure zou worden
verkort tot ongeveer veertien maanden. Blijkens de brief van de staatssecretaris
aan de Nationale ombudsman van 7 januari jl. kan in de toekomst wellicht een
verdere reductie worden gerealiseerd. Dat wordt daarin althans vermeld. In
hoeverre is de beoogde verkorting al geëffectueerd? Mij bereiken berichten
dat ook nadat deze correspondentie met de Nationale ombudsman plaatsvond,
nog aan aspirant-adoptiefouders wachttijden worden gemeld van twee jaar, alleen
al voor het gezinsonderzoek. Blijkens eerdergenoemde brief zou het wel tot
2000 duren voordat de beoogde versnelling daadwerkelijk is gerealiseerd. Ik
acht dat niet acceptabel. Kan de staatssecretaris aangeven wat er op dit moment
al gebeurt en welke inspanningen op het gebied van financiën en personeel
nodig zijn om de beoogde verkorting te bereiken? Ik besef best – het
is ook door collega's gezegd – dat een verkorting in deze fase er niet
toe hoeft te leiden dat uiteindelijk de adoptie eerder plaatsvindt, maar ik
vind het in het belang van een zorgvuldige behandeling van de adoptiefouders
toch noodzakelijk dat die duidelijkheid eerder wordt gegeven. Wij krijgen
daar regelmatig correspondentie over. Dat moet toch mogelijk zijn? De Nationale
ombudsman heeft het zelfs redelijk genoemd dat de beginseltoestemming in één
jaar moet kunnen worden verleend. Daar moet volgens mijn fractie dan ook naar
worden gestreefd. Welke inspanning is nodig om dat doel te bereiken?Bovendien dringen wij er bij de staatssecretaris op aan om, zeker zolang
de beoogde versnelling nog niet is gerealiseerd, soepel met de beleidsregels
om te gaan in bijzondere situaties. Die mogelijkheid heeft de staatssecretaris
en ik meen dat daarvan ook gebruik moet worden gemaakt. Ik denk bijvoorbeeld
aan gevallen waarin de tijd gaat dringen in verband met de gestelde leeftijdsgrenzen
voor de adoptiefouders, en ook aan gevallen waarin meerdere, ook iets oudere
kinderen uit één gezin zouden kunnen worden opgenomen. Die gelegenheden
moeten ook worden benut, zowel in het belang van de kinderen, want daar gaat
het om, als in het belang van de adoptiefouders. In het belang van de kinderen,
het doel van de adoptie, moet in zulk soort gevallen niet te star met de regels
worden omgegaan. Ik hoor graag een reactie van de staatssecretaris hierop.Voorzitter! Op pagina 22 van de nota komt artikel 20, derde lid, van de
wet even ter sprake, dat de vergunninghouder verbiedt om onevenredig hoge
vergoedingen te betalen voor diensten die verleend zijn. Een van de klachten
die ons regelmatig bereiken van de zijde van de zelfdoeners, heeft betrekking
op de kosten die in rekening worden gebracht voor de vertaling van stukken.
Zelfdoeners stellen zelf over aanzienlijk goedkopere mogelijkheden te beschikken.
Een vraag van onze zijde is of hierbij niet meer ruimte aan zelfdoeners geboden
moet worden, mits de kwaliteit van de vertaling is gegarandeerd.En dan het bekende, ook politiek gevoelige punt van de mogelijkheden tot
adoptie door alleenstaanden en personen van hetzelfde geslacht. Wij
vinden het te betreuren dat het verdrag hierbij zelf niet duidelijk stelling
neemt, maar dat betekent wel dat dit punt voor onze nationale rekening komt.
Ik moet zeggen dat wij niet met instemming kennis hebben genomen van de nota
van wijziging op dit punt.Deze nota van wijziging bereikte ons pas vandaag. De staatssecretaris
heeft daar bij brief haar excuses over aangeboden, maar ik moet zeggen dat
dit mij wat verbaasde. Toen ik mijn stukken op orde probeerde te brengen,
miste ik dat stuk, dat wel toegezegd was. Ik dacht dat het wel aan mij zou
liggen, maar dat bleek uiteindelijk niet het geval te zijn. Wij hebben er
in ieder geval nu kennis van kunnen nemen. De strekking was uit de nota naar
aanleiding van het verslag wel duidelijk.Zoals gezegd, wij betreuren deze nota van wijziging. Ik dacht dat de opstelling
van onze fractie op dit punt steeds helder is geweest. Wij vinden dat voor
interlandelijke adoptie het echtpaarvereiste zonder meer dient te worden gehandhaafd.
Dat was reeds onze algemene stellingname, zoals bekend mag zijn uit de debatten
over de leefvormen waaraan wij hebben deelgenomen en waarbij wij onze mening
principieel en uitvoerig hebben verwoord.Dat geldt evenzeer voor de discussie die wij vandaag voeren. Het belang
van het kind is hierbij rechtstreeks in het geding, ik verwijs onder andere
naar de opvatting van prof. Hoksbergen. Er is temeer reden om dit zeer zorgvuldig
te bezien, nu allerwegen wordt onderkend dat de problematiek van kinderen
die ter adoptie worden afgestaan, gemiddeld toeneemt. Bovendien wordt er een
risico genomen wat betreft de bereidheid van landen om kinderen ter adoptie
af te staan. Introductie van adoptie door alleenstaanden, en zeker door personen
van hetzelfde geslacht, zal een negatieve uitwerking hebben op interlandelijke
adoptiemogelijkheden als zodanig. Dat zou zeer nadelig zijn, zowel voor de
in aanmerking komende kinderen als voor de potentiële ouders. Dat zouden
wij zeer betreuren.De heer Dittrich (D66):Voorzitter! D66 heeft respect voor mensen die een kind uit een ander land
willen grootbrengen in Nederland, want dat is geen eenvoudige beslissing.
In het verdrag en de wetgeving die wij vandaag bespreken, staat omschreven
wanneer tot interlandelijke adoptie kan worden overgegaan. Twee punten daaruit
wil ik hier noemen en laten vastleggen voor de wetsgeschiedenis.Allereerst moet met de adoptie het belang van het kind gediend zijn. De
belangen van het kind hebben voorrang. Ik vond dat dit treffend in de stukken
werd omschreven. Het moet niet zo zijn dat een gezin een kind wil en dat daar
een kind bij moet worden gevonden. Maar andersom wel: een kind heeft een gezin
nodig en daar moet een gezin bij worden gevonden. Als ik het woord "gezin"
zeg, bedoel ik ook een alleenstaande, daarover later meer.Het tweede punt, het subsidiariteitsbeginsel, vindt D66 ook belangrijk.
Bekeken moet worden of het kind niet beter in zijn familie van herkomst kan
verblijven. Kan dat niet en is plaatsing in een gezin in het land van herkomst
niet mogelijk, dan pas komt interlandelijke adoptie aan de orde. Beide vereisten
ondersteunt mijn fractie. Het gaat immers om het belang van het kind.Voor Nederland zal er door goedkeuring van het verdrag niet veel in de
interlandelijkeadoptiepraktijk veranderen. De meerwaarde zit vooral in het
vastleggen van procedures en het proberen bij alle landen die partij zijn
bij het verdrag, een harmonisatie van de procedure te laten plaatsvinden.
Maar toch ontstaat er voor burgers een wat onduidelijke situatie. Het verdrag
en de daarbijbehorende regelingen van bijvoorbeeld de centrale adoptieautoriteit
gelden namelijk niet in de verhouding tot niet-verdragsstaten. Het hangt er
dus vanaf uit welk land een kind komt, of het verdrag met al zijn waarborgen
van toepassing is. Voor ouders is het van belang dat hierover op een goede
manier voorlichting wordt gegeven. Ik hoor daar graag meer over van de staatssecretaris.Door veel sprekers is het punt van de zelfdoeners aan de orde gesteld.
De actieradius van mensen die zelf een kind willen zoeken in het buitenland
en niet via de zogenaamde vergunninghouders verkiezen te werken, zal worden
ingeperkt. Weliswaar blijft artikel 7a van de Wet opneming buitenlandse pleegkinderen
bestaan, maar zelfdoeners mogen zich dan alleen nog oriënteren op landen
die geen partij zijn bij het verdrag. Het wordt hen uitdrukkelijk verboden
om rechtstreeks contact te zoeken met de centrale adoptieautoriteit in het
land van herkomst, als dat een verdragsstaat is. De internationale gemeenschap
is nogal huiverig voor zelfdoeners, uit angst voor kinderhandel etc.Evenals andere fracties heeft ook mijn fractie brieven van zelfdoeners
gekregen. Zij schrijven onder andere dat de vergunninghouders, zoals Wereldkinderen,
met name bemiddelen ten behoeve van oudere kinderen, die een grotere kans
hebben op een trauma of een handicap. Ik krijg daar graag nadere informatie
van de staatssecretaris over.Collega Van den Berg heeft al het een en ander gezegd over de spanning
tussen zelfdoeners en vergunninghouders. Kortheidshalve verwijs ik naar die
woorden. Wel merk ik nog op dat de controle op zelfdoeners nu onder andere
is opgedragen aan de vergunninghouders, terwijl die ook min of meer als concurrent
gezien kunnen worden. Het lijkt D66 daarom redelijker dat de controle in objectieve
handen komt, bijvoorbeeld de centrale adoptieautoriteit. Ik sluit mij verder
aan bij vragen die door andere woordvoerders in dit kader zijn gesteld. De
beantwoording van de staatssecretaris daarop wacht ik af.Door voorgaande sprekers is ook al aandacht gegeven aan het punt van buitenproportionele
opvoedingsproblemen die kunnen ontstaan. Wij moeten dit niet overdrijven,
want het onderzoek van Verhulst en Versluis-Bieman heeft betrekking op een
zeer beperkte groep, zoals de onderzoekers ook zelf zeggen. Het lijkt mij
daarom belangrijk dat er een breed onderzoek komt naar deze opvoedingsproblemen
en de nazorgproblematiek. In de schriftelijke gedachtewisseling heeft de PvdA-fractie
daar ook al naar gevraagd. Verder lijkt het mij van belang om bij dat brede
onderzoek ook organisaties van geadopteerden, zoals de Koreaanse vereniging
Arirang, te betrekken. Wat vindt de staatssecretaris daarvan?Waarom is er nog steeds een leeftijdsgrens van 40 jaar? Zijn de ontwikkelingen
niet zodanig dat ook in het belang van het kind die grens
kan worden verhoogd?De commissie-Kortmann heeft unaniem geadviseerd dat het adoptierecht ruimte
zou moeten bieden voor de adoptie van het kind door twee personen van hetzelfde
geslacht. Ik heb niet de behoefte om de hele discussie hierover weer opnieuw
te voeren, maar herinner er wel aan dat ik bij de behandeling van de justitiebegroting
heb gevraagd wanneer het regeringsstandpunt op het rapport-Kortmann komt.
Daarop is gezegd dat dit deze maand nog te verwachten valt. Het zou jammer
zijn als wij volgende week of over twee weken over het verdrag zouden stemmen
en in diezelfde periode de reactie op het rapport-Kortmann krijgen. Zou het
dan een idee zijn om, als wij inderdaad nog deze maand die reactie krijgen,
de stemming over het verdrag uit te stellen en meteen na het reces het debat
te heropenen voor bijvoorbeeld het indienen van amendementen? Ik ben benieuwd
hoe de staatssecretaris daarop reageert.De heer Schutte (GPV):Vindt de heer Dittrich het werkelijk voldoen aan eisen van zorgvuldige
wetgeving, als wij dit onderwerp, hoezeer het ook voorbereid is in een commissie –
maar het was kennelijk moeilijk, want er moest een commissie aan te pas komen –
even bij amendement meenemen in het eindstadium van de behandeling van een
wetsvoorstel? Vindt hij dat, even los van de inhoud van het onderwerp, echt
verantwoorde wetgeving?De heer Dittrich (D66):Nou, even bij amendement. Ik ga ervan uit dat wij een fors debat krijgen
over het regeringsstandpunt inzake het rapport-Kortmann. Wat mij betreft,
kan dit zo snel mogelijk na het kerstreces. In dezelfde periode kunnen wij
dan na dat debat een heropening krijgen van dit debat voor afronding via een
amendement. Dat wil niet zeggen dat wij het er even infietsen. Wij moeten
er zorgvuldig over praten.De heer Schutte (GPV):Precies. De eerste vraag zal in zo'n debat zijn: zullen wij het amendement
niet eerst voorleggen om advies aan de Raad van State, om maar een kleinigheid
te noemen?De heer Dittrich (D66):Laten wij eerst het antwoord van de staatssecretaris afwachten. Ik heb
een suggestie gedaan en ik begrijp best dat er wat tegenin te brengen valt.
Overigens hebben wij hierover al langdurig gesproken – ik herinner aan
de nota Leefvormen – en wil ik de discussie niet overdoen.Voorzitter! Ik sla een stuk over; dat scheelt weer tijd. Ik merk op dat
wij voorstanders zijn van de eenpersoonsadoptie. Ik ben blij dat, nadat ik
daarom gevraagd heb, er een nota van wijziging is gekomen. Wij zijn het met
het daarin gestelde eens.Wat het toezicht op de vergunninghouders betreft, spreekt de inspectiegedachte
de fractie van D66 aan. Ik luister graag naar de beantwoording van de staatssecretaris.De landelijke klachtencommissie is ook een punt van de fractie van D66.
Wij kunnen ons geheel vinden in het amendement van collega Van der Burg en
hebben het daarom medeondertekend.Voorzitter! Ten aanzien van de vernietiging van adoptie merk ik op dat
ook mij het verhaal terzake in de krant is opgevallen. Wij vinden dat de eenjaarstermijn
te kort is. Die termijn moet volgens ons langer zijn, maar ook weer niet te
lang in verband met de bestaande onzekerheid. Met collega Van der Burg verneem
ik graag hoe de staatssecretaris daartegenover staat. In elk geval moet de
voorlichting op dit punt worden verbeterd. Ik spreek veel mensen die helemaal
niet op de hoogte zijn van de mogelijkheid die aanwezig is.Mijn laatste punt betreft adoptie van alleenstaande minderjarige asielzoekers.
Er komen velen van hen naar Nederland, soms op heel jonge leeftijd. Ik wil
graag weten wat de procedure is wanneer een gastgezin een alleenstaande minderjarige
asielzoeker wil adopteren. Kan adoptie van minderjarige asielzoekers bevorderd
worden? Ziet de staatssecretaris daar nadelen in met het oog op de Vreemdelingenwet?
In de schriftelijke voorbereiding is dit kort aan de orde geweest. Ik heb
er geen afgerond oordeel over. Ik wil graag weten hoe de staatssecretaris
hierover denkt.Mijn slotconclusie is dat D66 op hoofdlijnen akkoord gaat met de wetsvoorstellen.
Wij zijn benieuwd naar de beantwoording door de staatssecretaris van de vragen
die door ons en collegae gesteld zijn.De voorzitter:Wij zijn hiermee gekomen aan het eind van de eerste termijn van de kant
van de Kamer. Ik heb twee dingen geconstateerd. Ten eerste dat er blijkbaar
weinig grote controversiële punten zijn. Ten tweede dat bij dit soort
discussies de inzet nooit kan zijn, te komen tot verandering van de internationale
verdragstekst. Zoiets is niet aan de orde, lijkt mij. Vandaar mijn suggestie
dat wij proberen hedenavond de discussie over dit onderwerp af te ronden.
Dat moet kunnen, wellicht zelfs in één termijn, eventueel aangevuld
met een paar opmerkingen als substituut voor een tweede termijn. Ik zie wel
hoe het gaat. Ik ben als was in de handen van de Kamer, tenzij het tegendeel
blijkt. Een enkele keer is dat het geval.De vergadering wordt van 21.47 uur tot 21.58 uur geschorst.Staatssecretaris Schmitz:Voorzitter! Ik zal proberen kort en bondig te antwoorden, waarbij ik de
Kamer wellicht op een enkel punt, zo kan ik u zeggen, in bijvoorbeeld een
brief nog een aantal gegevens zal doorgeven, zodat daar in een latere instantie
nog eens over kan worden gediscussieerd. Immers, dit is een problematiek die
nog wel eens terugkomt. Eerst maak ik nu een enkele algemene opmerking; dan
zal ik wat onderwerpsgewijze antwoorden, om daarna nog op wat meer individuele
vragen in te gaan die sommige woordvoerders naar voren hebben gebracht. Ik
zal proberen dat kort te doen.In zijn algemeenheid ben ik blij met en dank ik de Kamer ook voor de zorgvuldige
aandacht voor dit onderwerp. Het is ook weer zo'n onderwerp dat niet spectaculair
grote koppen in de krant haalt, maar dat voor veel mensen van wezenlijk belang
is. Het is een onderwerp dat niet alleen met grote zorgvuldigheid moet worden
omringd, maar dat vaak ook veel emoties teweegbrengt. Als mevrouw Doelman
zegt dat er een zware wissel wordt getrokken op de zorgvuldigheid van alle
partijen, dan onderstreep ik dat van harte.Het verdrag stelt een aantal heel fundamentele eisen waaraan interlandelijke
adoptie moet voldoen, en ik ben blij dat er behoorlijk veel enthousiasme is
bij de landen om met dit verdrag om te gaan. Er zijn inmiddels 31 landen die
het hebben getekend, terwijl achttien het hebben geratificeerd. Ik zal u in
de schriftelijk opgave precies de landen aangeven, ook de landen die hebben
geratificeerd. Ik meld daarbij wel dat er een paar landen zijn waarvan ik
denk dat wij als Nederland er belang bij zouden hebben als men daar vaart
zet achter de ratificatie. Ik denk aan Brazilië en Colombia, waarvan
het jammer is dat de ratificatie er nog niet echt in beeld is. Dit zijn toch
landen die voor Nederlandse interlandelijke adoptie van belang zijn. Ik zal
de Kamer opgave doen van al die landen.Voorzitter! Misschien mag ik nu eerst ingaan op het punt van de verhouding
en de aanpak van vergunninghouders versus, zo zeg ik maar even, de zelfdoeners.
Ik geloof dat de heer Van den Berg het woord animositeit gebruikte. Ik denk
inderdaad dat in die relatie nog wel wat verbetering aan te brengen is. Als
mevrouw Van der Burg vraagt of er niet wat menselijker, wat warmer met elkaar
kan worden omgegaan, dan denk ik dat dit toch een signaal is dat wij aan de
betrokken partijen zullen moeten doorgeven.Voor zelfdoeners – het is een wat vervelende term, maar ik denk
dat iedereen hier weet waar we het over hebben – geldt inderdaad het
artikel 7a uit de Wet opneming buitenlandse kinderen ter adoptie. Ik gebruik
alvast de nieuwe naam van deze wet. Dit artikel hebben we bewust gehandhaafd.
Die groep van mensen kan inderdaad straks alleen terecht in de niet-verdragslanden,
maar dat laat onverlet dat men daar dan ook zorgvuldig de mogelijkheden moet
hebben.Het is misschien goed om te zien dat het artikel 7a tot eind 1996 de volgende
resultaten heeft opgeleverd. Er is 42 maal rapportage uitgebracht door de
vergunninghouders, als adviserende instantie, aan de toezichthouder: dat is
de centrale autoriteit, in Nederland het ministerie van Justitie. Van die
42 maal is 35 maal positief geadviseerd en dat positieve advies is ook overgenomen
door het ministerie. Er is viermaal negatief geadviseerd, waarbij ook dat
oordeel is overgenomen, terwijl er driemaal negatief door de vergunninghouder
is geadviseerd, terwijl er door het ministerie uiteindelijk positief beslist
is. Daarmee wordt ook duidelijk gemaakt dat de vergunninghouders werkelijk
een adviserende rol hebben.Als de vergunninghouders – ik meen dat het een vraag van mevrouw
De Vries was – nu over onvoldoende of onvolledige gegevens beschikken,
hoe gaat het ministerie daar dan mee om? Het ministerie neemt dan zelf contact
op met de autoriteiten in de betreffende landen van herkomst om alsnog tot
een beslissing te kunnen komen. In vrijwel alle gevallen leidt dat tot het
verkrijgen van zoveel nadere gegevens dat die beslissing kan worden genomen.
Als onvolledig duidelijk wordt dat zorgvuldige en betrouwbare gegevens voorhanden
zijn, blijft toestemming natuurlijk uit. Op die manier werken wij met elkaar.De heer Van den Berg en anderen hebben gevraagd of er niet meer gebruik
gemaakt kan worden van de International social service. Als wij er via de
lijn van vergunninghouders onvoldoende uitkomen, wordt door het ministerie
contact gezocht met de International social service. Die hebben correspondenten
in een aantal landen, maar niet in alle landen. Dat is een probleem, bovendien
duurt daar de procedure doorgaans erg lang. Het is echter niet zo dat wij
daarmee geen contact hebben. Wij kunnen bekijken of dat contact, indien nodig,
geïntensiveerd kan worden. Over het algemeen is er voldoende expertise
bij de vergunninghouders om daarmee uit de voeten te kunnen.Mevrouw Doelman vraagt in het verband van de zelfdoeners naar artikel
22, waarin ruimte wordt gelaten om bemiddelende taken over te dragen aan particulieren.
In feite is dat artikel voor Nederland niet van toepassing. Het geldt alleen
in die landen waar men advocaten aan het werk heeft die bemiddelend optreden.
De Verenigde Staten zijn daarvan een voorbeeld. Overigens moeten ook die particulieren
voldoen aan eisen van professionaliteit, betrouwbaarheid, enzovoorts. Zouden
daarover onvoldoende gegevens beschikbaar zijn, dan kan een erkenning uitblijven.
Artikel 22 is dus niet zozeer voor ons van belang. Er gelden echter wel dezelfde
eisen van professionaliteit en betrouwbaarheid.In verband met de zelfdoeners heeft de heer Van den Berg opgemerkt dat
ook het kostenaspect in beeld gehouden moet worden. Vertalingen en dergelijke
leveren nogal eens een hoge kostenpost op. Ik moet daarbij wel opmerken dat
die vertalingen noodzakelijk zijn en dat deze gedaan moeten worden door beëdigde
vertalers. Dat levert inderdaad nogal wat kosten op. Wij moeten echter voorkomen
dat de kosten al te zeer oplopen.Het hele verdrag en de invulling daarvan is bedoeld om adoptie veilig
te stellen en te voorkomen dat commerciële mensen daar zwaar geld aan
verdienen. Dat is uitdrukkelijk niet de bedoeling.Mevrouw J.M. de Vries (VVD):Zou het in dat kader niet handig zijn aspirant-adoptiefouders mede te
delen dat voor de vertalingen beëdigde vertalers nodig zijn en dat daarbij
de tarieven worden gehanteerd die het Nederlands genootschap voor vertalers
hanteert? Dan weten de mensen waar zij aan toe zijn en kan dat ook niet tot
verrassingen leiden.Staatssecretaris Schmitz:Ik zal die mogelijkheid onderzoeken. Wij zijn bezig met de opzet van een
nieuwe informatiebrochure. Ik zal bekijken of dit punt daarin kan worden meegenomen.De heer Van den Berg (SGP):Ik herinner mij dat wij bij de vorige wetswijziging in 1994 uitvoerig
over het kostenaspect hebben gesproken. De staatssecretaris zegde toen toe
dat zij het kostenaspect wel degelijk zou bewaken en voortdurend met de desbetreffende
organisaties zou bespreken. Ik neem aan dat dit een doorgaand proces is.Staatssecretaris Schmitz:Ja, het is een doorgaand proces. Ik kom straks terug op de contacten die
wij hebben in het kader van het toezicht en op de relatie met de vergunninghouders.Voorzitter! Mag ik dan iets zeggen over het onderdeel waarover alle leden
hebben gesproken en waarop een zeer breed ondertekend amendement is ingediend
door mevrouw Van der Burg? Dat betreft de klachten die behandeld moeten worden.
Daarbij speelt de vraag, of dat niet centraler en nog onafhankelijker moet
gebeuren.Als ik straks antwoord geef op het amendement, doet dat niets af aan het
feit dat ik wel wil zeggen dat iedere vergunninghouder een eigen klachtencommissie
heeft ingericht, met een eigen reglement, met bestuursleden die, voorzover
wij hebben kunnen nagaan, onafhankelijk zijn. Zij zijn noch bestuursleden
noch medewerkers van de desbetreffende vergunninghouders. Ik heb waardering
voor dat eigen initiatief. Dan gaat het echter om een klachtencommissie per
vergunninghouder. Ik kan mij voorstellen dat hier gevraagd wordt zoiets centraal
te regelen en om meer voor onafhankelijke commissies te zorgen. We kennen
een vergelijkbare situatie bij de jeugdhulpverlening. Ik sta positief tegenover
het amendement dat op dit punt is ingediend. Dat brengt met zich een algemene
maatregel van bestuur op te stellen. Dat zullen wij zeker doen, maar dat vraagt
enige tijd. Er moet namelijk gewerkt worden in harmonie met de teksten die
wij kennen bij de Algemene wet bestuursrecht en de Wet op de jeugdhulpverlening.
Als het amendement wordt aangenomen, moet de behandeling van de wet doorgaan.
Ik hoop natuurlijk dat de wet zowel hier als in de Eerste Kamer wordt aangenomen
en dat zij vervolgens in werking kan treden. We moeten ondertussen nagaan
of de klachtencommissie op de datum waarop de wet in werking treedt, ingesteld
kan zijn. Misschien moet voor die inwerkingtreding een andere datum gelden.
Ik heb begrepen dat op dit punt nog een nota van wijziging moet worden ingediend.
Die zal de Kamer bereiken voordat zij over de wet gaat stemmen. Ik hoop dat
dat spoedig zal gebeuren, mijnheer Dittrich. Over uw opmerkingen kom ik echter
straks nog te spreken. Dit is alvast een schot voor de boeg.Voorzitter! Er is een aantal opmerkingen gemaakt over de leeftijd. Hierover
heeft mevrouw Van der Burg als eerste gesproken, maar ook mevrouw De Vries
heeft er een vraag over gesteld. Anderen hebben dit punt eveneens aan de orde
gesteld. De heer Van den Berg heeft erover gesproken, maar het daarbij meer
gehad over dispensatie in speciale omstandigheden. Dat kunnen de medische
omstandigheden van het kind zijn of de omstandigheden van een gezin dat al
een adoptiekind heeft. Ik meen dat de heer Van den Berg vroeg om soepelheid
te betrachten als het gaat om de leeftijd, maar ook in het kader van de te
volgen procedures. Hij vroeg zich af of die niet iets sneller doorlopen konden
worden. Die vraag is naar mijn mening terecht.Op zichzelf kun je discussiëren over de vraag wat beter is, 40, 42,
45 of 47 jaar. De keuze van de leeftijd, ergens in de 40, is op zichzelf arbitrair.
U hoort mij dan ook niet zeggen: de leeftijd moet altijd 42 jaar zijn en die
mag nooit 43, 44 of 41 jaar zijn. Nogmaals, op zichzelf is een bepaalde leeftijd
arbitrair. Ik vind echter wel dat wij het belang van het kind uitdrukkelijk
centraal moeten stellen. Mevrouw Van der Burg zal het daar mee eens zijn.Vanmiddag bereikte mij informatie over een tweetal onderzoeken. Een was
een promotieonderzoek aan de universiteit van Utrecht, verricht door mevrouw
Vinken. Zij was in het kader van de afronding van haar promotie bezig met
een onderzoek, getiteld Taxatie-instrument gezinsfunctionering bij interlandelijke
adoptie. Zij heeft onderzocht hoe het met de interlandelijke adoptie zit.
Zij heeft nagegaan op grond waarvan men adoptie vraagt, wat de achtergronden
zijn en hoe in dat kader de leeftijd een rol speelt, dus de leeftijd tussen
de 45 en 50 jaar. Uitdrukkelijk blijkt uit dat promotieonderzoek dat de bepaling
over de leeftijd niet zou moeten worden veranderd totdat meer gegevens bekend
zijn over de risico's die verandering voor de kinderen met zich zou brengen.
Ik begrijp dat de onderzoekster in het kader van dat promotieonderzoek vraagt
om het doen van nader wetenschappelijk onderzoek naar de risico's van de kinderen
in dit verband.Je kunt dus discussiëren over de vraag of het beter dan wel minder
goed is als iets oudere mensen adopteren of dat je een beperking aan de hoogte
van de leeftijd moet stellen. Van onze kant hebben wij aangegeven dat er een
veel grotere vraag dan aanbod is. Zou je de leeftijdsgrens verruimen, dan
bied je meer mensen de gewenste mogelijkheid. Meer mensen krijgen dan een
beginseltoestemming. Daarmee wek je verwachtingen die wij gezien het aanbod
niet kunnen waarmaken. Ik ben het echter met mevrouw Van der Burg eens, dat
deze opmerking over de vraag en het aanbod geen correcte redenering bevat
voor het bepalen welke leeftijd zou moeten gelden. Dit is meer een praktische
redenering. Ik ben niet fel tegen het wijzigen van de leeftijd. Echter, de
vraag is of verandering in het belang van het kind is. Ook vraag ik mij af
of wij daarmee in praktische zin niet bezig zouden zijn verwachtingen te wekken
die wij straks niet kunnen waarmaken. Daarom aarzel ik om in te gaan op de
suggestie om de bepaling over de leeftijd te veranderen.Mevrouw Van der Burg (PvdA):Ik heb erop gewezen dat er paren zijn die zeer in leeftijd verschillen.
Het leeftijdsverschil in de wet, 40 jaar, wordt bepaald voor een van beide
personen.Staatssecretaris Schmitz:Daar zouden wij best nog over kunnen nadenken. Al was het maar omdat ik
ontdekt heb dat ik, als ik geadopteerd had moeten worden, nooit geadopteerd
zou zijn, gezien de leeftijd van mijn vader. Dat zijn van die dingen die tot
je doordringen als je de wet nog eens doorneemt. Ik zou het mij kunnen voorstellen
dat wij onderzoek op dit punt entameren. Wat zijn de risico's voor kinderen
bij een hogere leeftijd? Met name het leeftijdsverschil tussen vader en moeder
kan daarbij een punt van aandacht zijn. Ik sta daar zeker niet negatief tegenover.Mevrouw De Vries heeft gevraagd of ik nog eens wil aangeven wanneer bij
sterke adoptie de nationaliteitsvraag aan de orde is. In het kader van het
nieuwe artikel 5, tweede en derde lid, van de Rijkswet op het Nederlanderschap
zijn er twee mogelijkheden. In het geval van een sterke adoptie overeenkomstig
het verdrag wordt het Nederlanderschap automatisch verkregen als één
ouder of beide ouders Nederlander zijn. Daar is geen nieuwe uitspraak van
de rechter voor nodig. Als een zwakke adoptie in een sterke wordt omgezet
en als één ouder of beide ouders Nederlander zijn, wordt het
Nederlanderschap ook verkregen.De heer Rabbae is ingegaan op die omzetting van zwakke naar sterke adoptie.
Het is juist dat daarvoor in de wet geen termijn is voorzien. Ik denk dat
dat juist is. In zijn algemeenheid hebben wij liever een helder onderscheid.
Bij sterke adoptie worden de familierechtelijke banden doorgesneden en daarmee
wordt, als het aan de orde is, automatisch het Nederlanderschap
verkregen. Bij zwakke adoptie doen wij dat niet, omdat de familierechtelijke
verbanden dan blijven bestaan. Dat vraagt om een uitdrukkelijke uitspraak
van de rechter. Ik zie niet in dat de termijnstelling op dit punt de situatie
sterk zou verbeteren. Immers, wij willen omzetting ook niet graag bevorderen.De heer Rabbae (GroenLinks):Ik heb specifiek het belang van het kind op het oog en de emotionele problemen
bij beide ouderparen. Het is allemaal arbitrair, het is allemaal slecht. Ik
wil alleen het ergste voorkomen. Je kunt alleen sterke adoptie aanvaarden.
Dan ben je af van andere onzekerheden, maar ontneem je een kind misschien
een kans om "in een oplossing ingebed te zijn". Ik maak mij grote zorgen over
het voortduren van onzekerheid bij zwakke adoptie.Staatssecretaris Schmitz:Ik denk dat het voor alle partijen te wensen is dat er helderheid is over
de vorm van adoptie. Voor een kind dat hier via die regels in een zwakke adoptie
is gekomen, is een sterke adoptie echter niet uitgesloten. In die zin is die
onzekerheid natuurlijk niet helemaal te voorkomen, maar ik wil het ook niet
bevorderen. Ik wil namelijk ook niet dat er oneigenlijk gebruik van gemaakt
wordt en dat men, als men hier via een zwakke adoptie is gekomen, om sterke
adoptie gaat vragen, omdat men zo het Nederlanderschap kan krijgen. Ik denk
dat dat niet echt een goede zaak zou zijn. Kortom, ik ben geen voorstander
van een eindtermijn. De heer Rabbae heeft gezegd dat het binnen een bepaalde
termijn zou moeten gebeuren, maar ik heb er op dit moment geen aanwijzingen
voor dat dit de zaak zou versterken.De heer Rabbae heeft verder gevraagd om een inzicht in leeftijds- en inkomenseisen.
Hij noemde in dat verband China en nog een ander land. Wij zullen dat inzicht
in het schriftelijke antwoord meenemen.Mevrouw Van der Burg (PvdA):Voorzitter! Ik kom nog even terug op de zwakke en sterke adoptie. Is het
niet mogelijk om gewoon te zeggen dat wij die zwakke adoptie niet willen?
Het geeft namelijk toch ellende voor het kind. Het blijft hoe dan ook onzeker.
Een termijn zou weer wat aantrekkingskracht kunnen uitoefenen om hier te komen.
Waarom doen wij die zwakke adoptie nou niet gewoon niet?Staatssecretaris Schmitz:Er zijn nu eenmaal situaties waarin kinderen hierheen komen om het beter
te krijgen – dat is althans de wens – terwijl de biologische ouders
die in het land van herkomst zijn gebleven, de banden uitdrukkelijk niet willen
verbreken. Ik zou het betreuren als die mogelijkheid helemaal doorgestreept
werd. Dat zou ik een beetje een gemiste zaak vinden. Ik denk zelf –
dat is echter ook maar een bepaalde invalshoek – dat sterke adoptie
voor iedereen de helderheid en zekerheid biedt waar de heer Rabbae over sprak.
Ik zou het niet goed vinden om de mogelijkheid door te strepen dat ouders
ervoor kunnen kiezen om, zonder de banden te verbreken, hun kind over te dragen
aan ouders in een westers land, in dit geval Nederland, omdat het daar betere
kansen heeft en omdat de omstandigheden daar beter zijn. Ik heb in die zin
wel een voorkeur voor de sterke adoptie, maar ik wil de mogelijkheid van zwakke
adoptie echter niet laten vervallen.Mevrouw Van der Burg (PvdA):Voorzitter! Doet het zich nu al voor en, zo ja, hoe vaak en in welke landen?Staatssecretaris Schmitz:Ik kan dat niet zo uit mijn hoofd zeggen. Ik wil dat wel even laten uitzoeken
en het vervolgens meenemen in het schriftelijke antwoord dat ik heb toegezegd.
Ik heb die informatie nu niet paraat.Voorzitter! Ik wil het nog even hebben over de nazorg en de begeleiding.
Wij hadden het net al even over goede voorlichting. Verder is er gevraagd
naar de relatie met de pleegzorg, waar prof. Hoksbergen over gesproken heeft.
Een aantal instellingen hebben begin oktober in een brief gezegd dat zij de
nazorg wel nader zouden kunnen invullen. Zij hebben overigens een niet gering
financieel plaatje op tafel gelegd. Daarbij aansluitend, heeft de provincie
Noord-Brabant voor twee jaar een subsidie toegezegd. De heer Van den Berg
sprak hierover. Op zichzelf is dit een uitstekende zaak. Ik heb eind oktober
of begin november een brief teruggestuurd aan die organisaties met de vraag
om een nadere toelichting op hun voorstellen. Ik meen dat het ging om een
bedrag van dik 5 mln. Ik heb de provincie Noord-Brabant laten weten dat wij
wachten op die nadere informatie. Ik wil er wel bij zeggen dat wij, inhoudelijk
gezien, met een positieve blik willen kijken naar de voorstellen die juist
ten aanzien van de nazorg en de begeleiding aan de orde zijn. Als wij die
informatie van de instellingen hebben gekregen, zal ik laten weten hoe het
ministerie op die subsidieaanvraag kan ingaan. Ik zeg de Kamer bij dezen toe
dat zij een kopie van dat antwoord zal krijgen. Dat geeft haar de gelegenheid
om hier inhoudelijk op terug te komen. Gezien het hoge percentage problemen
bij adoptie, is het goed dat die organisaties elkaar daarin vinden en dat
zij zo'n duidelijke waarde hechten aan de nazorg. Wij kunnen hier niet zorgvuldig
genoeg mee omgaan en moeten ook proberen om daarbij zo goed mogelijk behulpzaam
te zijn.Voorzitter! Wij willen de kwaliteit van de vergunninghouders en de wijze
waarop zij werken verder onderstrepen. Vandaar de voorstellen die zijn gedaan
in het kader van de kwaliteitsslag voor de ISO-certificering. Op 20 november
is er een bijeenkomst van alle vergunninghouders geweest over de invulling
van die kwaliteitsslag. Ik heb begrepen dat men buitengewoon enthousiast was
over de deelname van alle vergunninghouders. Vermoedelijk zal in januari een
aanvang kunnen worden gemaakt met een pilot bij twee vergunninghouders over
die kwaliteitsimpuls.Wij zullen er vanuit Nederland en de Nederlandse centrale autoriteit extra
de nadruk op moeten leggen dat het toezicht op de vergunninghouders, ook in
relatie tot de zelfdoeners, moet worden ingevuld. In dit verband is het woord
"inspectie" gevallen. Dat woord zit nu nog niet in de plannen, maar ik denk
dat het goed is – wij moeten dan overigens wel aan het werk zijn met
die wetsvoorstellen – om het toezicht nadrukkelijk in te vullen. Als
de klachtencommissie goed en wel aan het werk is, moeten wij eens bezien of
die inspectiefunctie – vergelijk jeugdhulpverlening enzovoorts –
een noodzaak is. Ik kan dat nu nog niet helemaal overzien. Ik vind zelf dat
de klachtencommissie de eerste stap moet zijn. Maar ik sluit niet
uit dat we verder moeten gaan op de lijn van de inspectie.De Haagse conferentie, die uitdrukkelijk verplichtingen heeft ten aanzien
van het verdrag, is ook verplicht om met een evaluatie te komen, waarbij het
overigens wel gaat om het verdrag in zijn algemeenheid. Men houdt periodiek
bijeenkomsten om te zien of dat verdrag zal functioneren; deze bijeenkomsten
zijn in de komende paar jaar gepland. Men moet verslagen produceren over de
werking van het verdrag in de onderscheiden verdragsstaten, de verplichting
voor die centrale autoriteiten, de wijze waarop de centrale autoriteiten het
toezicht invullen en de wijze waarop de centrale autoriteiten omgaan met vergunninghouders
in het kader van het verlenen en verlengen van vergunningen. Dit bestaat natuurlijk
uit een groot aantal zaken: de jaarrapportage, de financiën en het inzicht
in de deskundigheid. De bedoeling is dat de Haagse conferentie na een paar
jaar komt met een uitgebreid verslag over de werking van het verdrag. Uiteraard
krijgt de Kamer te zijner tijd ook dat verslag van de Haagse conferentie over
het verdrag in zijn algemeenheid toegezonden.Mevrouw Van der Burg (PvdA):Van de ISO-normen begrijp ik dat ze er zijn en dat er een proef bij twee
vergunninghouders komt. Omdat ik geen flauw idee heb hoe dat eruitziet, vraag
ik u of wij daarover iets toegestuurd zouden kunnen krijgen. Is dat een toets
op kwaliteit, of is het een meer technische toets, gebaseerd op behoorlijk
geobjectiveerde gegevens? Deze vraag stel ik ook over inspectie. Bij de jeugdhulpverlening
is het de klacht van de inspecteur zelf die vindt dat de zaken alleen heel
technisch kunnen worden bekeken. Voor de kwaliteit heeft hij geen bevoegdheden.
Ik ben voorstander van een toetsing van de kwaliteit, wat een heel andere
invulling, misschien ook van de ISO-normen en de taken van de inspectie, vergt.Staatssecretaris Schmitz:Voor mij is de kwaliteit het meest wezenlijke, los van de wijze waarop
dat technisch kan worden ingevuld. Ik zeg graag toe dat ik de Kamer te zijner
tijd informatie zal verstrekken over die pilot die komt en de wijze waarop
men het meet en hoe men de opbouw van de kwaliteit verder gestalte probeert
te geven. Het is van belang te weten of wij hiermee kunnen volstaan of dat
een verdergaande vorm van inspectie wenselijk is.Mevrouw Doelman-Pel (CDA):Ik wil duidelijk benadrukken dat wat mij betreft inspectie niet een technisch
iets is. Het gaat ook om de inhoud. Mijn ervaring met de inspectie jeugdhulpverlening
is dat die duidelijk verdergaan in hun beoordeling van bepaalde dingen. Anders
maak je een overstapje naar de inspectie voor de volksgezondheid, die doet
het zeker. Misschien is een combinatie mogelijk.Mevrouw Van der Burg (PvdA):Bij de jeugdhulpverlening heb ik gemerkt dat de inspecteur zich afvraagt
wat ermee gebeurt. Dat blijft altijd een problematisch punt. Er komt natuurlijk
een advies aan de staatssecretaris of de minister, maar wat dan? Hoe kan het
werkelijk worden ingevuld en zou je zo'n inspecteur niet de mogelijkheid moeten
geven om met de organisaties zelf te bekijken hoe bepaalde dingen zouden kunnen
worden verbeterd?Staatssecretaris Schmitz:Ik heb geen afwijzend oordeel over inspecties, maar ik vind dat wij de
zaak nu op een rijtje moeten zetten. Als centrale autoriteit, lees ministerie
van Justitie, hebben wij een toezichtsfunctie, met een heel aantal verplichtingen
waaraan de vergunninghouders moeten voldoen. Daarnaast hebben wij een breder
verdrag, namelijk de Haagse conferentie. Vervolgens hebben wij de ISO en de
invulling van de kwaliteit daarvan. Als derde stap is er de klachtencommissie,
waarom in het amendement wordt gevraagd en waar wij invulling aan moeten geven.
Ik denk dat wij dan moeten bekijken hoe het allemaal werkt. Uiteindelijk kan
het dan best zijn dat wij een inspectie nodig hebben, maar ik ben nu nog niet
zover, omdat ik vind dat wij eerst die achtereenvolgende stappen goed moeten
invullen.Mevrouw Van der Burg heeft een vraag gesteld over het hechtingsverlof.
Ik weet van mijn collega van Sociale Zaken dat hij dat in voorbereiding heeft,
maar dat is al enige tijd geleden bekendgemaakt. Ik zal bij hem aandringen
op spoed. Ik kan mij namelijk voorstellen dat men daar antwoord op moet krijgen.Mevrouw J.M. de Vries (VVD):Volgens mij ligt dat thans bij de Raad van State. Als het daar uitkomt
zal het wel aan de Kamer worden aangeboden.Staatssecretaris Schmitz:Ik zal daarnaar informeren. Als dat zo is, is dat een goede zaak.De heer Van den Berg heeft uitvoerig gesproken over de procedures. Hij
had het overigens ook over klachten van de ombudsman over iets anders dan
die duur. Die klachten zijn mij niet bekend, maar wij hebben wel uitvoerig
met de ombudsman over de duur van de procedure gesproken. Wij doen er enige
tijd over – dat hebben wij ook aan de ombudsman laten weten –
om al die achterstanden in te halen. Dat duurt een jaar of drie. De ombudsman
is daarmee akkoord gegaan. De heer Van den Berg zei dat mensen nu nog wel
te horen krijgen dat het ongeveer twee jaar duurt. De eerste groep van die
extra aspiranten waarvoor die termijn van veertien maanden telt, is net in
augustus begonnen. De rapporten daarvan zijn naar de raad voor de kinderbescherming
gegaan. Het kan dus heel wel zijn dat voor de groep die daarvóór
zit, die langere termijn aan de orde is. Ik kan mij voorstellen dat men die
periode toch nog vrij lang vindt. Wij zullen dan ook blijven streven naar
een termijn van een jaar. Er moet echter wel worden voldaan aan de zorgvuldigheidseisen.
Het is mijn ideaal om die periode te verkorten.De heer Van den Berg (SGP):Ik dank de staatssecretaris voor deze toezegging. Wij zijn het op dit
punt met elkaar eens. Zojuist zei de staatssecretaris dat de achterstand pas
in het jaar 2000 is ingelopen. Is het mogelijk om die procedure te versnellen?
Kost dat extra mankracht, geld? Is het mogelijk om die wachtlijst sneller
tot de gewenste proporties terug te brengen?Staatssecretaris Schmitz:Ik herinner mij wel dat het ambtelijk advies indertijd was dat er meer
tijd nodig was dan veertien maanden. Dat had niet alleen met de personele
inzet te maken, maar ook met allerlei procedures. Die veertien
maanden is een krachtsinspanning die men nu kan waarmaken. Daarom ben ik voorzichtig
op dit punt. Ik heb gezegd dat er gestreefd wordt naar een verkorting van
die periode. Of die achterstand sneller in te halen is, durf ik nu niet te
beloven. Laat ik niet méér zeggen dan ik waar kan maken, maar
ik vind wel dat wij naar een verkorting van die periode moeten streven. Wij
proberen die achterstand zo snel mogelijk in te halen. Dus wij zullen niet
per definitie die hele periode gebruiken. Wij zullen proberen de achterstanden
zo zorgvuldig mogelijk en zo snel mogelijk in te halen.Voorzitter! Mevrouw Van der Burg heeft recentelijk vragen gesteld naar
aanleiding van de rechterlijke uitspraak over de herroeping van adoptie. De
beantwoording van deze vragen heeft de Kamer nog niet bereikt. Het was wel
mijn intentie dat de Kamer deze antwoorden voor dit debat ter beschikking
zou hebben, maar dat is niet gelukt. De brief is vanmiddag verzonden. Uiteraard
kan de Kamer hierop terugkomen als zij de vragen heeft bestudeerd. Eén
van de vragen had betrekking op het indienen van het verzoek om herroeping.
Dat kan nu alleen tussen het 20ste en 21ste levensjaar. Verzocht werd om een
verlenging van die periode. Ik zal niet vast blijven houden aan dat ene jaar.
Die periode mag best iets langer zijn. Ik zal dit onderdeel ook in de schriftelijke
beantwoording meenemen. Nu kan ik reeds zeggen dat zorgvuldigheid en terughoudendheid
betracht moet worden bij het gebruik maken van het instrument van herroeping
van adoptie. Het kan in een aantal situaties nodig zijn, maar dan moet toch
in beschouwing genomen worden wat adoptie inhoudt. Adoptie is het doorbreken
van familierechtelijke betrekkingen, het krijgen van een nationaliteit. In
de praktijk betekent herroeping niet dat betrokkene per definitie zijn nationaliteit
kwijt is. Daar zijn allerlei goede oplossingen voor. Hierbij moet echter in
beschouwing genomen worden wat de gevolgen zijn van een herroeping in het
kader van familierechtelijke betrekkingen. Zijn die te herstellen in het land
van herkomst? Er zitten heel veel haken en ogen aan, omdat het een essentieel
besluit is geweest. Dus hoewel ik vind dat er van de mogelijkheid van herroeping
gebruik moet kunnen worden gemaakt, moeten wij ook niet de sluizen openzetten.
Ik denk dat wij daarin terughoudend moeten zijn. Uiteraard kan op dit punt
naar aanleiding van de beantwoording van de schriftelijke vragen in een later
stadium teruggekomen worden.Mevrouw Van der Burg (PvdA):Aan de ene kant vindt u dat het niet te gemakkelijk gemaakt moet worden
en aan de andere kant geeft u aan dat het heel moeilijk is om de beslissing
te nemen om alle familierechtelijke banden los te laten. Die discussie is
ook gevoerd bij de behandeling van de abortuswetgeving. Net alsof dat een
gemakkelijke beslissing is. Dat geldt voor adoptie ook. Het zijn heel moeilijke
beslissingen. Het is geen kwestie van het openzetten van de sluizen, waarop
iedereen vervolgens zijn adoptie gaat herroepen. Ik vind dat een wat vervelende
opmerking, omdat het om een heel zware problematiek gaat als het zover komt.
In die zin vind ik het beter om niet aan de periode van één
jaar vast te houden. Als iemand zover gekomen is, kan ook een periode van
bijvoorbeeld twee jaar gehanteerd worden.Staatssecretaris Schmitz:Voorzitter! Mevrouw Van der Burg heeft gelijk. Het was absoluut niet mijn
intentie om te bagatelliseren. Ik heb in die zin ook gezegd dat ik niet echt
aan één jaar vastzit. Ik kan het heel wel billijken als men
dat tot twee of drie jaar wil verlengen. Ik heb echter ook willen waarschuwen.
Maar mevrouw Van der Burg heeft volstrekt gelijk dat het een zware beslissing
is.Voorzitter! De heer Dittrich heeft een aantal punten aangeroerd waar ik
al over gesproken heb. Ik wil nu eerst nog even iets zeggen over de AMA's.
De Haagse conferentie heeft zich ook gebogen over de situatie van minderjarige
kinderen die door vluchtelingschap en dergelijke in een ander land terechtkomen.
Hier is een aantal aanbevelingen uitgekomen. Zo heeft bijvoorbeeld, als een
kind naar een ander land is gekomen, het nieuwe land van herkomst de verplichting
om te kijken of de familiebanden weer kunnen hersteld. Kortom, dat land dient
met dat kind heel zorgvuldig om te gaan.Als het gaat om alleenstaande minderjarigen die al in Nederland zijn,
geldt ook dat hun verblijfplaats in Nederland is. Overigens zijn ons uit wat
ik vandaag kort heb kunnen informeren, geen gevallen bekend, maar ik zal nog
laten nagaan of wij zaken op dat Schmitzpunt hebben gehad. In dat geval komt
men in het kader van de Nederlandse adoptie met die regels in aanraking. De
adoptie volgens het Burgerlijk Wetboek is dan aan de orde.De heer Dittrich (D66):Voorzitter! Misschien wil de staatssecretaris daar dan ook de vraag bij
betrekken of het misschien wenselijk is dat op de een of andere manier te
stimuleren.Staatssecretaris Schmitz:Dat zou een achterliggende vraag kunnen zijn.De heer Dittrich (D66):Ik kan mij overigens best voorstellen dat daar bezwaren tegen bestaan,
maar ik zou het graag eens op een rijtje zien.Staatssecretaris Schmitz:Ik wil u op dat punt graag nader informeren.Voorzitter! Ik kom ten slotte bij de vraag van de heer Dittrich naar aanleiding
van het rapport van de commissie-Kortmann. Ik wil daar twee dingen op zeggen.
De commissie-Kortmann heeft, zoals u weet, geadviseerd over openstelling van
het huwelijk maar juist ook over het onderdeel adoptie. Dat geldt dan uitdrukkelijk
de Nederlandse adoptie, de interne adoptie en niet de adoptie in het buitenland.
De commissie-Kortmann heeft het daar niet over.Verder heb ik steeds gezegd en ik heb dat ook steeds zeer zorgvuldig geformuleerd,
dat mijn streven erop gericht is dat de Kamer voor het eind van het jaar een
kabinetsreactie heeft. Dat blijft nog staan. We zijn bezig met de voorbereiding
daarvan. Ik zou het buitengewoon betreuren als u nu, op grond van het rapport
van de commissie-Kortmann wat niet over interlandelijke adoptie gaat, de stemming
over dit wetsvoorstel zou uitstellen. We hebben straks natuurlijk een discussie
over het rapport van de commissie-Kortmann en het onderdeel adoptie. Als dat
een koers uitgaat die u wilt en als de hele Kamer het daar in meerderheid
over eens is, dan kan er misschien in een latere fase nog eens een discussie
plaatsvinden over interlandelijke adoptie. Nu is dat echt niet aan de orde.
Ik zou het in ieder geval zeer betreuren als u dat wilt verbinden aan de stemming
rondom dit wetsvoorstel.Want, voorzitter, ik zou het zeer toejuichen als dit wetsvoorstel door
de Kamer wordt aanvaard, want het is voor vele mensen een buitengewoon belangrijk
onderwerp.Mevrouw Van der Burg (PvdA):Het blijft mogelijk om amendementen in te dienen. Dat zal wellicht gebeuren.
Dat hangt ervan af wanneer de stemmingen plaatsvinden en wanneer de nota van
wijziging verschijnt.De voorzitter:Ik wil ernaar streven de stemming volgende week dinsdag te doen plaatsvinden.Mevrouw Doelman-Pel (CDA):Mag ik mevrouw Van der Burg vragen waarover zij een amendement denkt in
te dienen? Dan kunnen wij daar ook vast over nadenken.Mevrouw Van der Burg (PvdA):Ik denk aan een amendement op het punt van de leeftijd, als er een verschil
is tussen de beide echtgenoten.Mevrouw Doelman-Pel (CDA):Ik ben juist zo blij met de toezegging van de staatssecretaris dat zij
dat wil wegen en daarover eventueel een voorstel wil doen. Hetzelfde geldt
voor de inspectie. De staatssecretaris is dat zo positief tegemoet getreden
dat dit alle ruimte biedt voor nadere invulling. Ik wil mevrouw Van der Burg
vragen even te wachten op die nadere motivatie. Er zijn namelijk sterke voor-
en nadelen aan verbonden. Dat is heel duidelijk naar voren gekomen. Ik heb
het niet zelf naar voren gebracht, maar de argumentatie van de staatssecretaris
vind ik zo helder dat ik denk "laten wij daar op het ogenblik niet aan beginnen".Mevrouw Van der Burg (PvdA):Op dit moment hebben heel veel mensen dat probleem, vooral echtparen waarbij
het verschil in leeftijd groot is. Bijvoorbeeld meer dan vijf jaar.Misschien is juist in dat soort situaties dispensatie mogelijk. Wellicht
kan hierop ook in de schriftelijke antwoorden worden ingegaan.Staatssecretaris Schmitz:Ik wil dit punt wel aan de orde stellen in mijn brief. Ik wil de Kamer
dan wel vragen of het wellicht mogelijk is een week later te stemmen. Dan
hebben wij meer tijd om de stukken zorgvuldig op te stellen.De voorzitter:Het was mijn voornemen om volgende week dinsdag te stemmen, maar dit is
niet van een zodanige urgentie dat de stemming niet een week later zou kunnen
plaatsvinden.De heer Dittrich (D66):Hoe was de afspraak met de Eerste Kamer? Ik vraag dit in verband met de
stemmingen.De voorzitter:Het moet voor 1 december 1998.De algemene beraadslaging wordt gesloten.De voorzitter:Het lijkt mij het beste dat wij met elkaar afspreken dat wij het nader
bericht van de staatssecretaris afwachten en daarvan laten afhangen of wij
aanstaande dinsdag of een week later zullen stemmen. Mocht er dan nog aanleiding
zijn om een amendement in te dienen, dan kan dat altijd, maar dat zal dan
wel leiden tot een heropening.Sluiting 22.43 uur 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/h-tk-19961997-2557-2572.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl