Voortzetting van het debat naar aanleiding van de regeringsverklaring
Staten-Generaal — Handelingen 
Datum: 2014-07-04 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Handeling 2006-2007, pag. 831-839

 
 
 

Handeling

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Vergadernummer
Datum vergadering

19-04-2007

Eerste Kamer der Staten-Generaal

2006-2007

nr. 25, pagina 831-839

03-04-2007

 

 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties in vergadering

Voortzetting van de behandeling van de brief van de minister voor Bestuurlijke Vernieuwing en Koninkrijksrelaties d.d. 9 juli 2004 inzake het kabinetsstandpunt op het onderzoeksrapport De constitutionele bepalingen over verdragen die van de Grondwet afwijken en de opdracht van bevoegdheid aan internationale organisaties (27484, A), en van de motie-Jurgens c.s. inzake een rapport van de regering over artikel 91, lid 3, van de Grondwet (237c, nr. 174)Pagina 839-842
Lijst van besluiten (dinsdag 3 april 2007)Pagina 842-842
Behandeling van de brief van de minister voor Bestuurlijke Vernieuwing en Koninkrijksrelaties d.d. 9 juli 2004 inzake het kabinetsstandpunt op het onderzoeksrapport De constitutionele bepalingen over verdragen die van de Grondwet afwijken en de opdracht van bevoegdheid aan internationale organisaties (27484, A), en van de motie-Jurgens c.s. inzake een rapport van de regering over artikel 91, lid 3, van de Grondwet (237c, nr. 174)Pagina 812-819
Lijst van ingekomen stukken, met de door de Voorzitter ter zake gedane voorstellen (dinsdag 3 april 2007)Pagina 842-843
Presentie en opening (dinsdag 3 april 2007)Pagina 797-797
Voortzetting van het debat naar aanleiding van de regeringsverklaringPagina 819-829
Behandeling van het wetsvoorstel Wijziging van de Wegenverkeerswet 1994 en de Wet rijonderricht motorrijtuigen 1993 ter implementatie van richtlijn nr. 2003/59/EG (vakbekwaamheid bestuurders) (30827) en het wetsvoorstel Wijziging van de Wet openbaarmaking uit publieke middelen gefinancierde topinkomens in verband met de bescherming van informatie betreffende veiligheidsmaatregelen (30917)Pagina 797-797
Debat naar aanleiding van de regeringsverklaringPagina 798-811
Behandeling van het advies van de Tijdelijke commissie subsidiariteitstoets inzake de subsidiariteitstoets van het voorstel voor een richtlijn van de Raad inzake de inventarisatie van Europese kritieke infrastructuur, de aanmerking van infrastructuur als Europese kritieke infrastructuur en de beoordeling van de noodzaak de bescherming van dergelijke infrastructuur te verbeteren (COM (2006) 787 definitief) (30935, EK G, TK 4)Pagina 797-797
Voortzetting van de behandeling van de brief van de minister voor Bestuurlijke Vernieuwing en Koninkrijksrelaties d.d. 9 juli 2004 inzake het kabinetsstandpunt op het onderzoeksrapport De constitutionele bepalingen over verdragen die van de Grondwet afwijken en de opdracht van bevoegdheid aan internationale organisaties (27484, A), en van de motie-Jurgens c.s. inzake een rapport van de regering over artikel 91, lid 3, van de Grondwet (237c, nr. 174)Pagina 830-831
Voortzetting van het debat naar aanleiding van de regeringsverklaringPagina 831-839

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 65 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
Aan de orde is de voortzetting van het debat naar
aanleiding van de regeringsverklaring.De heer Rosenthal (VVD):Mevrouw de voorzitter. Ik dank de premier voor de beantwoording in eerste
termijn. Naar het oordeel van mijn fractie is tot nu toe dit debat over de
regeringsverklaring bepaald nuttig geweest en, naar ik aanneem, zal dat ook
het geval zijn in deze tweede termijn. Met elkaar hebben wij de positie van
de Eerste Kamer nog eens scherp gemarkeerd. Die positie is er inderdaad één
van een autonoom politiek orgaan. Uiteraard met alle verantwoordelijkheden
die eraan vastzitten maar ook met alle eigen bevoegdheden en rechten die eraan
kleven. Wanneer wij als Eerste Kamerfractie onze standpunten innemen over
maatschappelijk-politieke ontwikkelingen en plannen, markeren wij daarmee
hoe wij er naar kijken en brengen wij dat ook naar buiten. Bij wetsvoorstellen
gaat het er dan niet alleen om dat wij in de techniek van de criteria van
de Eerste Kamer de zaken taxeren, want er is natuurlijk ook altijd een politiek
oordeel aan de orde. Een technisch voortreffelijke wet kan politiek voor ons
soms onaanvaardbaar zijn.De premier heeft met de van hem bekende grote gedrevenheid duidelijk gemaakt
waar dit kabinet voor staat. Voor ons zat er ook heel veel geloof in, in de
zin van programma's en plannen die tot grootse successen zullen leiden. Ik
wens het dit kabinet op veel punten toe, maar het is wat mijn fractie betreft
toch eerst zien en dan geloven. Wij geloven niet op voorhand, dus eerst zien
en dan geloven. Zo is de scepsis van de secretarissen-generaal over de bezuiniging
van 750 mln. op de overheidsdienst ook de onze en is die bij ons dus niet
weggenomen. Ten aanzien van de energievoorziening noemt de minister-president
in hoog tempo besparingen, biobrandstof en de wind- en zonne-energie, maar
voor ons blijft overeind staan dat wanneer je de kernenergie als optie uitsluit,
wij het niet zien lukken.Verder viel het ons op dat de premier bij het vermelden van een groot
aantal programma's in de bestuurlijke sfeer ook het urgentieprogramma Randstad
noemde. Mijn eigen herinnering ging daarbij sterk terug naar de algemene politieke
beschouwingen die wij in deze Eerste Kamer hebben gehad in oktober 2005. Toen
lag voor een plan voor de Randstad van de Holland Acht. Mijn fractie heeft
toen de minister-president gevraagd of het niet goed zou zijn om de Holland
Acht zelf de verantwoordelijkheid te geven om deze zaak te regelen. Hij antwoordde
er toen met ja op. Vervolgens hebben wij te maken gehad met de commissie-Burgmans
en de commissie-Kok en nu met een urgentieprogramma dat volgens het regeerakkoord
uiteindelijk moet leiden tot vermindering van de bestuurlijke
drukte in dat drukbevolkte en drukke bestuurlijke gebied. Dat zijn dus zaken
waarvan wij zeggen: eerst zien dan geloven.De minister-president heeft met ons geconstateerd dat het regeerakkoord
een groot aantal punten van ethische aard aankaart en dat dit in de regeringsverklaring
niet meer is terug te vinden. Die feitelijke constatering leidt ons tot de
conclusie dat bij de opstelling van de regeringsverklaring kennelijk geen
hoge prioriteit aan dit onderwerp is gegeven.De voorzitter:Voordat ik het woord geef aan de heer Werner, wijs ik alle woordvoerders
erop dat conform ons Reglement van Orde de maximale spreektijd vier minuten
is en niet meer.De heer Werner (CDA):Mevrouw de voorzitter. Gelet op de inbreng in eerste termijn zal mijn
bijdrage in tweede termijn kort zijn. De minister-president heeft uitvoerig
geantwoord op de hier gestelde vragen en is mij ook volop tegemoetgekomen
in de door mij gestelde vragen over de werkwijze in deze Kamer. Met name het
gebruik van het instrument novelle door de regering verheugt ons. Dat maakt
het in ieder geval mogelijk om in de toekomst wat sneller tot zaken te komen
dan in het verleden het geval is geweest.Dit debat heeft een aantal beschouwingen van de verschillende fracties
opgeleverd die in mijn ogen wel enigszins voorspelbaar waren en ook in lijn
lagen met hetgeen de verschillende politieke bewegingen in de Tweede Kamer
over de regeringsverklaring hebben gezegd. Ze bevatten wat ons betreft dan
ook niet zo heel erg veel nieuws. Dat geldt eigenlijk ook voor het uitgebreide
antwoord van de minister-president die op dit moment eigenlijk niet verder
kan gaan dan hetgeen reeds in de regeringsverklaring staat. Dus wat dat betreft
had voor ons dit debat niet gehouden behoeven te worden. Maar toch is het
goed om in de nieuwe verhoudingen even aan elkaar te wennen, vooruitlopend
op het beleidsprogramma dat de regering aankondigt en waarin de uitwerking
van alle intenties zal staan. Wij zien dat programma met belangstelling tegemoet
om vervolgens in te gaan op de haalbaarheid van de uitvoering ervan.Desalniettemin zijn er twee onderwerpen geweest die hier het meest in
de aandacht hebben gestaan. Het eerste betreft de opstelling van de PvdA ten
aanzien van een onderzoek naar de besluitvorming rond Irak. Haar verzoek om
een debat met het oog op de toekomst teneinde nog eens goed te discussiëren
over het volkenrechtelijke mandaat kunnen wij steunen. In 2003 en 2004 hebben
wij overigens al uitvoerig bij dit vraagstuk stilgestaan tijdens de algemene
politieke beschouwingen. Dat heeft toen geleid tot een adviesaanvraag van
de regering aan de Adviesraad voor Internationale Vraagstukken en uiteindelijk
tot het advies ter zake. Het lijkt mij goed om dat rapport bij de toekomstige
beraadslagingen te betrekken. Wij behoeven ook helemaal niet te wachten op
het AIV-rapport dat de minister-president heeft aangekondigd. Wij kunnen al
snel onze vragen gaan stellen om verduidelijking te krijgen omtrent het volkenrechtelijke
mandaat.De heer Kox heeft aangekondigd dat hij binnen de procesgang van deze Kamer
een voorstel zal voorbereiden voor een enquête of een onderzoek. Beleefdheidshalve
wachten wij dat voorstel af, maar op voorhand kan ik wel reeds zeggen dat
wij los van regeerakkoorden en geheime afspraken die niet op paper staan,
geen behoefte hebben aan een dergelijk onderzoek. Wij wachten het voorstel
af en zullen alsdan een definitief standpunt innemen.De heer Kox (SP):Zo zie je maar dat in een partij vele meningen kunnen heersen. De minister-president
zegt dat wij niet "nee" moeten zeggen, voordat wij weten waar het
precies over gaat en hier zien wij dat de leider van het CDA zegt: wat je
ook op papier gaat zetten, je kent mijn antwoord al. Het is trouwens niet
zomaar een onderzoek, maar een grondwettelijk recht dat ons in 1877 is toegekend.De heer Werner (CDA):Ja, oké, wij hebben dat recht. Het kan en het mag, alleen hebben
wij er geen behoefte aan. Dat maak ik nu vast kenbaar. Wij hadden ook geen
behoefte aan een regeerakkoord daarover. Wij hebben dat standpunt onafhankelijk
van het regeerakkoord in onze eigen fractie ingenomen. Nogmaals, ik wacht
rustig de procesgang af om daarover definitief een uitspraak te doen.De heer Kox (SP):Voor alle duidelijkheid, als u een voorstel krijgt, zegt u dan: dat is
mooi, dat kan in het vierkante archief, of wordt dat op inhoudelijke merites
bekeken?De heer Werner (CDA):Ik zeg beleefdheidshalve dat wij serieus gaan kijken naar het voorstel,
maar ik wil dat beleefdheidshalve ook wel weglaten. Wij zullen dat voorstel
serieus bekijken, maar ik zeg al op voorhand dat wij er niet zo heel veel
behoefte aan hebben.De heer Kox (SP):Dat klinkt al een heel stuk beschaafder.De heer Werner (CDA):Te zijner tijd zullen wij dat verder uitpraten.Mevrouw De Wolff (GroenLinks):Mevrouw de voorzitter. In de bijna vier jaar dat ik voorzitter was van
de fractie van GroenLinks in deze Kamer heb ik heel wat kabinetten-Balkenende
zien komen en gaan. Dit is het vierde. De minister-president zal hebben gemerkt
dat de inbreng van mijn fractie genuanceerd positief was en in die zin afweek
van eerdere inbrengen. Ik moet wel zeggen dat ik bij de beantwoording door
de minister-president een déjà-vugevoel had, omdat de minister-president
er altijd in slaagt om heel instrumenteel met vragen uit deze Kamer om te
gaan. Ik merkte weinig van bezieling voor dit nieuwe kabinet, in een nieuwe
politieke constellatie, met een duidelijk nieuwe politieke agenda. Dat betreur
ik, eerlijk gezegd. Ik had van deze minister-president iets meer passie verwacht.In zekere zin was dit debat wel een duplicering van het debat naar aanleiding
van de regeringsverklaring in de Tweede Kamer, maar wij dupliceren hier altijd
wat de Tweede Kamer doet, dus zo'n bezwaar vind ik dat niet. Het heeft in
ieder geval een aantal zaken opgeleverd wat betreft het Irak-onderzoek. Ik
denk dat het goed is dat de minister-president heeft toegegeven dat geheime afspraken naast een coalitieakkoord toch beter op papier kunnen worden
gezet, zodat zij ook deel kunnen uitmaken van de beraadslaging in de Kamer.
Ik heb opgetekend dat die geheime afspraak uitsluitend betrekking heeft op
mogelijk onderzoek naar de politieke besluitvorming over de steun aan de aanval
in Irak en dat die afspraak de fracties in deze Kamer niet bindt, wat het
kabinet en de fractie van de Partij van de Arbeid betreft. De bal ligt dan
straks bij de PvdA-fractie die een volstrekt eigen afweging zal moeten maken
over de vraag of een parlementair onderzoek verstandig is en zo ja naar welk
onderwerp.Ik zeg tegen de heer Werner dat de tijd nu misschien nog niet rijp is,
maar ik voorspel dat er een dag komt dat er zoveel te doen is in de maatschappij
over die inval in Irak, over de vraag of Nederland niet alleen politieke,
maar ook militaire steun heeft verleend en of beide Kamers der Staten-Generaal
daarover al dan niet juist zijn ingelicht, dat het parlementaire onderzoek
er gewoon een keer gaat komen. Dat is misschien niet op heel korte termijn,
dat ben ik met de heer Werner eens, maar eens komt de dag dat ook de minister-president
tot de conclusie zal komen dat hij door die zure appel heen moet bijten, omdat
er zoveel geruchten en beelden circuleren die ontzenuwd moeten worden dat
het onderzoek er inderdaad maar moet komen. Ik zal die dag waarschijnlijk
niet meer als actief politica meemaken, maar ik voorspel nogmaals dat ik verwacht
dat ook de VVD en het CDA op een gegeven ogenblik zullen zeggen dat de maatschappelijke
druk en de media-aandacht over wat er vier jaar geleden is gebeurd, zodanig
is toegenomen dat het onderzoek er moet komen. Op de fractie van GroenLinks
kan men dan in ieder geval rekenen.De heer Noten (PvdA):Mevrouw de voorzitter. Namens de leden van mijn fractie dank ik de minister-president
voor de uitvoerige reactie. Ik heb nog een paar kleine puntjes. Ik begrijp
dat wij ons geen zorgen hoeven te maken over de zogenoemde programmaministers,
maar dat blijven wij wel een beetje doen. Wij zullen dat de komende tijd blijven
volgen, omdat het naar ons gevoel een van de fundamentele veranderingen is
die dit kabinet in de wijze van besturen wil doorvoeren. Wij denken dat je
daarmee maar een ding echt verkeerd kunt doen en dat is onderschatten hoe
moeilijk het is. Gebak is mooi, maar het klonk toch een beetje als een kinderhand
is gauw gevuld.Het tweede punt is het gesprek met de samenleving. Natuurlijk blijft het
kabinet te allen tijde verantwoordelijk voor de te nemen besluiten, zoals
de minister-president heeft gezegd. Dat valt niet af te wentelen, dialoog
of geen dialoog. Ik heb in eerste termijn proberen te zeggen dat zo'n gesprek
alleen maar zin heeft als je niet precies van tevoren weet wat eruit moet
komen, oftewel dat je de gesprekspartners die je zoekt en vindt, de ruimte
geeft om het jezelf lastig te maken en dat je bereid bent om gedurende de
ontwikkeling van je beleid bij te sturen. Die wijsheid en dat vermogen wensen
wij dit kabinet toe.Er is in de reactie kort gesproken over de bijdrage van de heer Werner
over de dreigende amenderende werking van de toename van novelles en het effect
daarvan. Misschien is het toch aardig om in dat verband de komende periode
te gebruiken om te denken over de mogelijke betekenis van het terugzendrecht
in dezen. Ik geef mee om dit soort discussies niet op voorhand uit te sluiten.Het laatste punt is de vraag wat in de ogen van deze Kamer en van de regering
een adequaat volkenrechtelijk mandaat is en de parlementaire betrokkenheid
bij de besluitvorming over een dergelijke vraag. Ik denk dat dit debat er
inderdaad komt, zeg ik tegen de heer Werner, en ik hoop dat dit op niet al
te lange termijn is. Ik begrijp dat het kabinet daar ruimhartig aan wil meewerken.
Ik begrijp ook dat het ruimhartig wil meewerken aan de schriftelijke voorbereiding
daarvan. Dat lijkt mij goed, want dat betekent dat wij van tevoren vragen
kunnen stellen. Op grond van de antwoorden die wij krijgen, kunnen wij dat
debat veel scherper voeren dan wanneer het zo uit de losse pols gebeurt. Ik
begrijp dat de minister-president begrijpt dat die vragen ongetwijfeld een
bepaalde casuïstiek in zich zullen hebben. Dat is onvermijdelijk. Wij
praten niet alleen over hypothetische situaties, maar over dilemma's die zich
in het verleden daadwerkelijk hebben voorgedaan. Dat gaat niet per definitie
over Irak, maar het zou ook over Kosovo of over Korea kunnen gaan. In die
zin dank ik de minister-president voor zijn reactie en wens ik het kabinet
veel wijsheid toe in de komende jaren.De voorzitter:Ik geef het woord aan de heer Kox, tenzij hij verstek wil laten gaan.De heer Kox (SP):Er zal ongetwijfeld een dag komen dat ik niets meer weet te zeggen, maar
voorlopig nog niet. Ik zat nog even na te denken over collega Noten. Ik heb
wel vaker dat ik het even op mij in moet laten werken, voordat ik precies
begrijp wat hij bedoelt en soms kom ik niet zo ver. Ik kom daar zo direct
op terug.Ik dank de minister-president voor zijn open antwoord, dat in een hoog
tempo ging. Hij slaagde erin om in korte tijd veel vragen te beantwoorden,
maar ik vond het toch goed. Ik moet zeggen dat ik een beetje te doen had met
de twee viceminister-presidenten die in deze chique zaal komen, daar de hele
tijd moeten zitten en niets mogen doen. Een verdere vernieuwing zou voor mij
zijn dat wij met alle drie mogen discussiëren, maar dat zal voorlopig
nog wel een stap te ver zijn. Hadden zij maar geen viceminister-president
moeten worden, maar minister-president. Het hoort nu eenmaal bij de job, maar
toch bewondering daarvoor.Ik ben wel benieuwd naar het beleid dat het kabinet gaat maken, en dat
meen ik werkelijk. Ik heb niet voor niets in eerste termijn gezegd dat een
aantal elementen in het regeerakkoord ons bijzonder aanspreken. Wij hopen
dat het kabinet snel met wetgeving komt, zodat wij die hier snel kunnen goedkeuren.
Misschien geldt dat wel voor ons allemaal, zodat de Eerste Kamer ook van de
naam af komt dat wij de rem zouden zijn op wetgeving. Als het kabinet goed
werk levert, hoeft het daar niet mee te zitten.Ik heb in eerste termijn twee punten genoemd bij de relatie tussen het
kabinet en deze Eerste Kamer: het politieke karakter van de Eerste Kamer en
de vrijheid van de Eerste Kamer om van haar rechten gebruik te maken.Over het eerste punt, het politieke karakter van de Eerste Kamer, zijn
wij het met elkaar eens geworden. Wij hebben geconstateerd dat dit misschien
iets te maken heeft met de gevoerde campagne. De Eerste Kamer is echter
een politiek orgaan, dat dus gerechtigd is om politieke opvattingen te geven.
Zij is geen technocratencommissie van een aantal namaakambtenaren. Wij kunnen
hier gewoon politieke oordelen uitspreken. Ik heb van de minister-president
begrepen dat waarschuwen is toegestaan. Hij wil dat echter dan wel zo helder
mogelijk hebben en, als het kan, op basis van een stuk. Ik kan mij daarbij
iets voorstellen. Wij zullen nog zien of dat waarschuwen gaat werken, maar
wij zullen het zo goed mogelijk gaan doen. Ik heb, net als anderen, een aantal
onderwerpen genoemd. Als daarover voorstellen worden gedaan, moet er rekening
worden gehouden met enige turbulentie in deze zaal.Hoe beter de regering en de Tweede Kamer werken, hoe minder wij te doen
hebben. De laatste jaren is het probleem ontstaan dat wetten rammelen. Daar
hangt de toename van het aantal novelles mee samen. Ik weet niet waar de verantwoordelijkheid
ligt, maar hoe minder er wordt gerammeld, hoe rustiger wij in deze zaal kunnen
zitten.Het tweede punt was de vrijheid van de Eerste Kamer. Daarover bestaat
volgens mij brede overeenstemming. Deze Kamer is niet gebonden aan een regeerakkoord.
De heersende leer is de leer van de Eerste Kamer. Wij zijn in staat om zelf
te bepalen of wij van onze rechten gebruikmaken, inclusief het recht om artikel
70 in te zetten. Een andere kwestie, die in de Eerste Kamer opgelost moet
worden, is dat sommige fracties daarvoor geen groot enthousiasme hebben. Bij
de regering en de minister-president ligt er in ieder geval geen blokkade.
Wij zijn alweer een stap verder gekomen: er kan een onderzoek naar de toekomst
gedaan worden. De heer Noten heeft aangegeven dat een dergelijk onderzoek
altijd noodzakelijkerwijs ook casuïstiek inhoudt en dan begrijp je dat
wij ook het verleden moeten meenemen. Ik stel dan voor om de kwestie Irak
mee te nemen, aangezien dit natuurlijk toch een bijzondere zaak was. In de
komende tijd zal ik daarover voorstellen doen. Zeker na de laatste reactie
van collega Werner dat hij meer dan beleefdheidshalve naar dit punt wil kijken,
heb ik goede hoop dat wij op dat punt een stap verder zullen komen.Doordat de minister-president over deze twee kwesties een positief antwoord
gaf, verdween mijn derde kwestie naar de achtergrond. Er moet nagedacht worden
over staatsrechtelijke vernieuwing en het verheffen van beide Kamers tot het
niveau van één Kamer. Door de antwoorden van de minister-president
zou je kunnen zeggen dat het daarvoor niet nodig is. Daar heeft hij gelijk
in, maar misschien kan hij nog ingaan op de volgende opmerking. Het is erg
ingewikkeld om staatsrechtelijk iets te veranderen aan onze Kamerstructuur.
Wij hebben echter te maken met de feitelijkheid dat het steeds ingewikkelder
wordt om de Europese en Nederlandse regelgeving op elkaar aan te passen. De
minister-president heeft gewezen op het belang van subsidiariteit. Wij hebben
een gemengde commissie Subsidiariteit, maar wanneer de evaluatienota bekend
is, zal blijken dat die commissie twaalf van de 120 of 200 ingediende voorstellen
heeft gedaan. Misschien moeten wij toch gaan nadenken – misschien kan
de minister-president daaraan enkele woorden wijden – over de vraag
hoe de Eerste Kamer feitelijk kan bijdragen aan het beter op elkaar afstemmen
van het Europese en het Nederlandse wetgevingsproces. Als wij daarvoor geen
echte oplossing vinden, wordt dit op termijn namelijk een echt probleem. Ik had beloofd dat ik ervoor zou zorgen dat beide vicepremiers in de pauze
een versnapering zouden krijgen. De marktwerking is ook hier ingetreden: goede
koeken en lage prijzen betekenen hoge omzet en uitverkochte koeken. Mijn collega
Slagter heeft nog twee Balisto's, maar die durf ik niet aan hen te geven;
dat vind ik zo ordinair. Die versnaperingen houden zij dus tegoed.De heer Schuurman (ChristenUnie):Voorzitter. Ik dank de minister-president graag voor de beantwoording
van onze inbreng. Ik heb nog een punt voor mijn collega-fractievoorzitters
en een punt voor de minister-president.Het eerste punt gaat over de gevoelige kwestie van de medisch-ethische
problematiek. Ik voel het min of meer als een verplichting om daarop in te
gaan. De heer Rosenthal heeft over dit onderwerp gesproken, maar ook vertegenwoordigers
van andere partijen hebben zich daarin publiekelijk gemengd na de publicatie
van het regeerakkoord. Tijdens de debatten in de Eerste Kamer over deze kwesties
bleek altijd de grote gevoeligheid bij iedereen. Iedereen besefte dat het
ging om diep menselijke problemen. Niet voor niets werd er altijd gesproken
over "nood", ook al leidde dat tot verschillen in beoordeling. Mijn
politieke groepering behoorde tot de categorie die tegen aanvaarding van die
nieuwe wetsvoorstellen was. Zoals iedereen zich herinnert, was dat een kleine
minderheid. Het viel mij altijd op dat bij de behandeling en bespreking van
die wetsvoorstellen de Kamer bijna altijd voltallig aanwezig was, omdat iedereen
wist dat het ging om belangrijke problemen. Dit is ook niet gering, omdat
het bij medisch-ethische kwesties om zaken van leven en dood gaat. Nu er een
coalitiekabinet zit waarin de ChristenUnie participeert, ligt het voor de
hand dat er bij zo'n kabinet extra wordt gekeken naar deze punten.Onze fractie zou bepaalde wetsvoorstellen heel graag terugdraaien. Dat
zal geen geheim zijn, gelet op onze argumenten in het verleden. Wij hebben
echter begrepen dat het regeerakkoord bij deze medisch-ethische kwesties niet
verder komt dan meer aandacht geven aan alternatieven om, zo mogelijk, meer
levens te redden. Ik ben erg blij dat dat gelukt is met de drie coalitiepartijen,
maar het heeft mij verbaasd dat daarop van verschillende kanten een reactie
kwam die erop neerkwam dat je alleen maar zou kunnen applaudisseren bij de
vroegere wetgeving, waartegen wij – zoals u allemaal weet – zeer
principiële bezwaren hebben. Ik heb mij daarover verbaasd, omdat dat
een overreactie is in vergelijking met het verleden, toen altijd begrepen
werd dat het inderdaad om leven en dood ging. Er was toen een bepaald invoelingsvermogen.
Ik wil hier graag gezegd hebben dat dat invoelingsvermogen tot onze teleurstelling
bij een aantal politici mijns inziens helemaal ontbreekt. Ik denk dat dat
niet geldt voor het Nederlandse volk. Daarvoor heb ik de laatste tijd te veel
mensen gesproken die niet tot de stroming behoren waartoe ik behoor en die
principiële bezwaren heeft tegen de zaken waarover ik het nu heb, maar
die met ons van mening zijn dat het goed is om meer aandacht te geven aan
alternatieven. Ik ben erg dankbaar dat deze coalitie in elk geval daarvoor
ruimte biedt.Mijn tweede opmerking betreft de bijdrage van de minister-president. Het
kabinetsbeleid dat in die bekende pijlers naar voren wordt gebracht, wordt
nogal positief en zeer ambitieus geformuleerd. Dat is ook wel
begrijpelijk. Ik vind dat dat in de verkiezingstijd ook wel zou kunnen, maar
er moet bij een regering ook een bepaalde nuchterheid zijn. Met betrekking
tot twee pijlers – het bevorderen van duurzaamheid en het bevorderen
van veiligheid – heb ik dat ook in mijn bijdrage aangegeven. Daarbij
gaat het om afweging. Suggereer niet dat volledige duurzaamheid te bereiken
valt en suggereer niet dat absolute veiligheid te bereiken valt. Houd er rekening
mee dat wij in een zeer weerbarstige werkelijkheid leven en dat het inderdaad
gaat om het bevorderen van recht en gerechtigheid. Maatschappelijk kwaad moet
dus worden bestreden. Dat maatschappelijk kwaad zit, westers gezien, in onze
manier van energiegebruik. Wij moeten echter in het oog houden dat wij, als
wij tegen dat kwaad strijden, mogelijk een ander kwaad bij de armen en de
hongerigen oproepen, misschien niet hier, maar in een ander deel van de wereld.
Ik vind overigens dat de minister-president op dat punt een goed overzicht
gaf van de bestaande dilemma's. Ik zou het plezierig vinden als dat voortdurend
gebeurt. Ik denk dat de burger dat ook begrijpt. De burger begrijpt niet dat
er alleen maar mooie verhalen worden gehouden waarvan wij later moeten zeggen
dat zij niet allemaal gerealiseerd konden worden.Dat geldt ook ten aanzien van veiligheid. De nummering, de identificatie
en de chiptechnologie zijn erop uit om heel de mens naar plaats en tijd van
begin tot eind te beschrijven en eventueel onder controle te brengen. Dat
kan, technisch gezien. Het Rathenau Instituut heeft daarover een fantastisch
rapport uitgebracht. Die mogelijkheid van controle op bepaalde categorieën,
zoals ik die in mijn bijdrage heb genoemd, moeten wij niet uitsluiten als
een toekomstig kwaad. De minister-president is op dat punt niet ingegaan.
Vandaar dat ik daarop in tweede termijn nog eens de nadruk wil leggen. Ik
wil ook vooral benadrukken dat bijna voor elk probleem in de politiek geldt
dat het altijd gaat om een afweging van kwaad in het licht van het bevorderen
van recht en publieke gerechtigheid.De heer Rosenthal (VVD):Waarom heeft de heer Schuurman zijn uitvoerige mededelingen over ethische
kwesties en wetsvoorstellen pas in tweede termijn gedaan?De heer Schuurman (ChristenUnie):Dat is heel simpel. Ik heb mij in eerste instantie beperkt tot de regeringsverklaring.
Kwesties als de medisch-ethische problematiek zullen te zijner tijd nog aan
de orde komen. U hebt ze echter aan de orde gesteld. Ik wilde er eerst bij
interruptie op ingaan, maar ik dacht later dat het beter zou zijn om u in
tweede termijn van repliek te dienen.De heer Schuyer (D66):Voorzitter. De minister-president heeft gezegd in de eerste honderd dagen
de dialoog aan te gaan om de uitvoerbaarheid van de wetgeving te bevorderen.
Dat is op zichzelf een goed idee, maar dan moet je ook met scherpere formuleringen
de samenleving tegemoet treden. Als je het doet met deze uitgangspunten, dan
heb je vrij snel een te vage discussie. Dat is juist met het oog op de uitvoerbaarheid
niet wenselijk. Het is dus een goed systeem, maar dan moet de vraagstelling
wel worden aangescherpt. Het verbaasde mij dat de minister-president zo serieus inging op de vraag
of hier in de toekomst ook een regeringsverklaring moet worden afgelegd. Hij
begon een heel verhaal. Waarom zegt hij niet gewoon dat hij dat een heel onwenselijke
ontwikkeling vindt? Dat lijkt mij eigenlijk het enig juiste antwoord gegeven
de wetgeving.Er zijn in het regeerakkoord afspraken gemaakt over 1,1 mld. milieubelasting.
De staatssecretaris van Financiën heeft al gezegd dat hij dat wil verdubbelen
in een open debat met het parlement. Mogen wij verwachten dat er het komende
jaar in de aanloop naar de begroting wordt nagedacht over de vraag hoe wordt
omgegaan met succes op het terrein van milieubelastingen in relatie tot de
inkomsten van de staat? Als het succesrijk is, dan zullen wij op een gegeven
ogenblik dat bedrag ook verliezen. Daar zul je toch iets voor moeten verzinnen.
Ik heb ook niet direct een antwoord op deze vraag. Ik steun het milieubeleid,
maar ik vind wel dat erover nagedacht moet worden.Wij hebben een paar weken geleden gesproken over Europa, maar toen was
de bewuste brief er nog niet. Die brief is afwachtend. Je kunt die brief op
twee manieren lezen. Een broedende kip moet je niet storen, denk ik dan. Eén
ding is wel duidelijk. Uiteindelijk moeten 27 landen ratificeren. Dan is het
verstandig om de hakken niet te veel in het zand te zetten en te zeggen dat
het allemaal anders moet. Natuurlijk zal het op een paar punten anders moeten.
Maar stel die verwachtingen niet te hoog.Wat betreft Irak sluit ik mij aan bij wat mevrouw De Wolff heeft gezegd.
Ook ik voorspel dat dit vier jaar blijft doorzieken. Dat vind ik treurig,
omdat dit het politieke klimaat gaat beheersen. Dat zal voor de politiek als
totaal heel negatief uitpakken. Ik denk ook dat die parlementaire enquête
er op den duur dan toch komt.De heer Noten heeft gelijk als hij zegt dat er alle vrijheid is, maar
de eerlijkheid gebiedt ons te zeggen dat hij in de media meer dan eens heeft
verkondigd dat hij zich juist op dit punt wel degelijk gebonden acht.Mevrouw De Wolff begon haar bijdrage met de vraag of de minister-president
trots is op de twee staatssecretarissen van allochtone afkomst. Dat is niet
voor niets. Vanzelfsprekend zal hij daar trots op zijn, maar het is toch goed
om dat een keer uit te spreken. Vorige week hadden Fokke en Sukke de volgende
formulering. Wij moeten de Zwarte Weduwe één ding nageven: zij
had geen last van een dubbele loyaliteit. Scherper dan dat kun je de absurditeit
van de discussie over dubbele paspoorten en loyaliteit niet formuleren.De heer Rosenthal (VVD):Ik gun Fokke en Sukke hun humor, maar ik vind elke associatie van de Zwarte
Weduwe met de problematiek van de dubbele nationaliteit volstrekt uit den
boze. Ik ben verbaasd over deze impliciete associatie.De heer Schuyer (D66):Ik kan het wel iets toelichten. De Zwarte Weduwe had één
paspoort en over haar loyaliteit is geen discussie. Bij twee paspoorten kun
je dus ook zeggen dat er geen discussie hoeft te zijn, omdat er een enkelvoudige
loyaliteit zou zijn.De heer Holdijk (SGP):Voorzitter. Onze eerste termijn typeerde ik als een fractieverklaring,
waarin in feite geen expliciete vragen werden gesteld. Niettemin heeft de
minister-president onze bijdrage op een aantal punten van een reactie willen
voorzien. Het zou niet in lijn zijn met de opstelling van de fractie indien
ik in tweede termijn allerlei specifieke beleidsthema's alsnog in discussie
zou brengen. Wij hopen de gelegenheid te krijgen om daarover in de toekomst
nader met elkaar van gedachten te wisselen.Op één onderdeel van mijn bijdrage in eerste termijn kom
ik nog terug, omdat de minister-president daar niet op is ingegaan. Het betreft
een kernpunt, namelijk het beeld dat wij hanteren van de overheid en van de
relatie tussen de overheid en haar burgers. Het gaat om de dialoog met de
samenleving en de rol van het parlement. Ik kwam in eerste termijn met het
beeld dat de overheid niet boven of tegenover maar naast de burger moet staan.
In de regeringsverklaring staat het als volgt: de overheid moet bondgenoot
en partner zijn. Ik vraag mij af of dat woordgebruik niet in hoge mate op
retoriek berust. In elk geval bevat het een eenzijdigheid die bepalend kan
zijn voor de wijze waarop de regering de samenleving benadert.Een paar weken geleden kreeg ik van de minister van LNV uit het vorige
kabinet van deze minister-president een publicatie toegestuurd. Op het omslag
daarvan stond: De overheid is van de burger. Deze vorm van retoriek zou ik
niet direct overnemen. Ik verlang uiteraard niet van de minister-president
dat hij de terminologie van de primaire taak van de overheid, die ik ontleende
aan de Nederlandse geloofsbelijdenis, overneemt. Wij kunnen deze kwestie in
dit debat niet uitdiepen, maar ik zou enige nuancering in de woorden van de
regeringsverklaring op dit punt wel op prijs stellen. Wij moeten onderkennen
dat de overheid nu eens tegenover en dan weer naast de burger komt te staan.
Dat is meer in overeenstemming met de realiteit dan het woordgebruik in de
regeringsverklaring.De heer Hessing (LPF):Mevrouw de voorzitter. Ik dank de minister-president voor de wijze waarop
hij heeft gereageerd op vragen vanuit deze Kamer. Ik heb daar grote waardering
voor en vind dat de minister-president er staat als nooit te voren. Als dat
representatief is voor dit kabinet, dan heb ik daar veel verwachtingen van.
Maar, hij heeft niet goed begrepen wat ik heb gezegd over ontkokering binnen
de overheid. Dat ligt aan mij, ik heb dat dan niet goed uitgelegd.Ik heb vijf jaar in Parijs gewerkt en daar meegemaakt dat op het ministerie
van Binnenlandse Zaken in vijf jaar tijd vier directeuren-generaal van functie
verwisselden. Zij kwamen nagenoeg allen van buiten, het waren prefecten of
andere bestuurders. Dat vond ik wat te veel van het goede. Elke keer opnieuw
moest je gaan uitleggen waarover het ging. In een persoonlijk gesprek met
de toenmalige premier Kok – enerzijds om de relatie tussen Chirac en
Kok nog eens goed te begrijpen en anderzijds ter voorbereiding op het voorzitterschap
van premier Kok in die periode – kwamen wij ook op het circuit van ambtenaren
in Brussel. In Parijs was ik onder de indruk geraakt van niet alleen de kwalitatieve,
maar vooral de kwantitatieve besluitvorming in Brussel, maar ik had er nooit
enig weet van toen ik in Nederland werkte; het veld wist van niets en het
werd er ook niet veiliger van. Dat circuit van ambtenaren – al 10, 20
jaar dezelfde ambtenaren, overigens niet alleen vanuit Nederland maar ook
vanuit andere landen – ontmoeten elkaar in een ring die nooit doorbroken
wordt en buiten die ring kreeg hetgeen wat daarbinnen aan de hand was nooit
enige bekendheid. Intussen is dat overigens wel veranderd, dat moet ik toegeven.
Maar, om nu bij een proces van ontkokering een zittende secretaris-generaal
die al negen jaar op dezelfde stoel zit – hij is niet de enige secretaris-generaal
die al zo lang op eenzelfde stoel zit – te vragen om zijn eigen beleid
te gaan afbreken wat hij heeft opgebouwd – blijkbaar zonder de nodige
weerstand en hij heeft zijn bewindsman ook nooit gezegd dat hij best wel 20.000
ambtenaren kwijt kan – is toch wel erg veel gevraagd. Ik heb helemaal
geen probleem met een programmasecretaris-generaal, maar als u hem van binnen
haalt, doet u een zo geweldig beroep op zijn loyaliteit, dat het bijna een
onzedelijke vraag is.Een tweede punt daarbij – ik vind dat nog belangrijker – is
dat u daarmee minstens de indruk wekt dat u het primaat van deze verandering
bij de ambtenarij legt en niet bij de politiek. Ik sta geen Amerikaanse toestanden
voor waar de hele top wordt veranderd bij de komst van een nieuw kabinet.
Een bewindsman wordt bij zijn komst in de watten gelegd en dat mag natuurlijk,
maar daarna moet hij de ruimte krijgen om de komende periode met een eigen
topambtenaar verder te kunnen. Als u dat niet doet, dan voorspel ik u dat
er van dit proces weer weinig of niets terechtkomt!De heer Ten Hoeve (OSF):Voorzitter. Ook ik dank de minister-president heel hartelijk voor zijn
duidelijke beantwoording. Met zijn antwoorden op mijn vragen was ik zeer tevreden
op een punt na, als ik hem althans goed begrepen heb. Ik zeg de keer Kox na
dat het hier en daar wel heel erg vlug ging.Ik doel op de taalvaardigheid van kleuters. Heb ik goed begrepen dat de
minister-president zegt: kleuters met onvoldoende taalvaardigheid dienen opgeleid
te worden ten einde in staat te zijn de school te volgen? Voldoende taalvaardige
kleuters, maar onvoldoende in het Nederlands moeten dat ook, want je hebt
Nederlands nodig in de school, maar ook in de maatschappij. Als de minister-president
dat heeft gezegd of in ieder geval heeft bedoeld dan ben ik dat niet met hem
eens. Ik heb ook het gevoel dat er een principieel verschil is tussen een
Turkstalige kleuter en een Friestalige, Limburgstalige of Zeeuwstalige kleuter.
Een onvoldoende taalvaardig kind is niet in staat om op een school opgenomen
te worden en daar met vrucht zijn werk te doen. Daar moet dus wat aan gebeuren
voordat hij zo ver is, als dat althans mogelijk is. Een Turkstalig kind met
voldoende taalvaardigheid is wel in staat om naar school te gaan en die met
vrucht te doorlopen, alleen niet een Nederlandse school, maar wel een in Turkije.
Ook daar moet dus wat aan gebeuren, want als het hier naar school moet, moet
ervoor worden gezorgd dat het ook hier de school met vrucht kan doorlopen.
Een Friestalig kind moet in staat zijn om in het tweetalige Friese onderwijs
met vrucht de school te doorlopen als het voldoende taalvaardig is. Daar doet
dit probleem zich niet voor, dat hoort zich daar althans niet voor te doen.
Als wij wensen dat driejarige kleuters die Friestalig worden opgevoed, maar
voldoende taalvaardig zijn, worden omgeturnd tot Nederlandstalige
kleuters – dat is immers het onvermijdelijke gevolg van deze beslissing –
dan komen wij daarmee volgens mij in strijd met het Handvest minderheidstalen
en met het kaderverdrag Bescherming nationale minderheden. Dat zijn verplichtingen
die de regering is aangegaan en die hier een rol spelen. Het werkt, denk ik,
andersom: een onvoldoende taalvaardig kind, Friestalig opgevoed, dient bijgespijkerd
te worden, maar dan in het Fries. Dat lijkt mij in overeenstemming met de
verdragsrechtelijke verplichtingen en ook met de maatschappelijke situatie
in Friesland.Minister Balkenende:Voorzitter. Ik dank de leden van uw Kamer voor hun inbreng in tweede termijn.
Het lijkt mij het meest praktisch om de sprekers te beantwoorden in de volgorde
waarin zij hebben gesproken.Ik ben het met de heer Rosenthal eens dat het een verhelderend debat is
geweest over de positie van de Eerste Kamer, zowel in politiek als in staatsrechtelijk
opzicht.Hij heeft gesproken over het profiel van het kabinet en gezegd dat er
veel geloof in zit. Hij had het vervolgens over "eerst zien en dan geloven".
Het een sluit het ander niet uit. Ik zou hem willen zeggen: geloof in de liberale
missie! Daar is niets mis mee, maar zo geloven wij ook in ons verhaal. Wij
zijn ervan overtuigd dat het noodzakelijk is om aan de gang te gaan met hetgeen
in het coalitieakkoord is neergelegd, het beeld dat wij hebben van de samenleving
van de toekomst. Dat gaat natuurlijk niet vanzelf. Het gaat om de idealen
die je hebt, idealen die wij graag delen met de samenleving. Vandaar ook de
benadering van de dialoog. Dat is niet iets van u vraagt en wij draaien, het
moet een echte dialoog zijn. Wat is echt mogelijk, wat zou beter niet kunnen?
Het heeft te maken met een stijl van opereren waarvan wij het gevoel hebben
dat die nodig is. Dat is niet iets wat zich alleen deze maanden zal afspelen,
het zal ook de komende periode naar voren komen.De heer Rosenthal sprak over de bureaucratie en heeft enkele kritische
opmerkingen gemaakt over de haalbaarheid van de 750 mln. Ik mag hem er overigens
wel aan herinneren dat in het VVD-verkiezingsprogramma een bedrag stond van
1,2 mld. Ik geef maar even de dimensies aan waarover wij het nu hebben!Inderdaad hebben wij al eerder met elkaar gesproken over de Holland Acht.
Essentieel is dat wij moeten kijken hoe wij de zaak in beweging kunnen krijgen.
Dat is ook de reden dat wij nu praten over het Urgentieprogramma Randstad.
Wij doen dat om de dingen die echt aangepakt moeten worden ook echt aan te
pakken voordat wij weer in een hele discussie over bestuurlijke modellen terechtkomen.
Dat is het risico, maar ik neem zonder meer aan dat wij ook hierover nog regelmatig
met elkaar van gedachten zullen wisselen.De heer Rosenthal maakte onderscheid tussen het coalitieakkoord en de
regeringsverklaring als het gaat om medisch-ethische onderwerpen. Omdat die
in de regeringsverklaring niet of niet expliciet aan de orde komen, denkt
u dat ze nu kennelijk minder belangrijk worden geacht. Ik hecht eraan op te
merken dat deze exegese onjuist is. Duidelijker en korter kan ik het niet
zeggen! De heer Werner vond niet zo veel nieuws in het debat. Ik dank hem voor
zijn dank dat ik dan in ieder geval hier aanwezig ben geweest, maar ja, als
de Kamer dat vraagt, kom ik natuurlijk ook. Ik moet zeggen dat ik er wel blij
mee ben dat dit debat is gevoerd, omdat daarin toch wel een aantal posities
naar voren zijn gebracht. Ik moet ook zeggen dat de Kamer over haar eigen
agenda gaat en natuurlijk ook over haar oordeel over dit debat, maar ik neem
aan dat dit in uw interne beraadslagingen wel aan de orde zal komen. Ik sta
daar buiten, want ook op dit punt geldt natuurlijk het leerstuk van de soevereiniteit
in eigen kring.Er is een nuttige discussie gevoerd over de novelle. Er is nog eens aangegeven
hoe een en ander beoordeeld moet worden. Ook de heer Noten heeft daar een
opmerking over gemaakt. Die gedachtewisseling was nuttig. De heer Noten heeft
ook gesproken over Irak en over een debat over de toekomst. Hij formuleerde
dat heel helder. Hoe moet worden omgegaan met een volkenrechtelijk mandaat?
Dat zou kunnen leiden tot het stellen van vragen waar het kabinet op zal ingaan.
Het kabinet wacht verdere stappen af. Hetzelfde geldt voor de opmerkingen
van de heer Kox, mevrouw De Wolff en anderen. Het kabinet wacht af hoe dit
debat zich verder ontwikkelt.Mevrouw De Wolff was genuanceerd positief over de algemene inzet van het
kabinet. Zij vroeg om passie terwijl de heer Schuurman sprak over nuchterheid.
Het lijkt mij dat die twee elementen een beetje gecombineerd moeten worden.
Ik heb geprobeerd om vandaag het evenwicht daartussen te bewaren. Op zichzelf
begrijp ik het signaal zeer wel. In de politiek komen wij niet verder als
wij niet met passie werken. Wij zijn meer dan technocraten. Ik had wat vragen
te beantwoorden maar een andere keer kan ik wellicht een stijl hanteren die
meer in de richting van mevrouw De Wolff gaat, hoewel er ook momenten zullen
zijn dat ik meer naar de heer Schuurman kijk. Dat is niet in een zwartwitschema
te vatten.De heer Noten heeft nog eens gesproken over de programmaminister. Hij
heeft gelijk dat het om een vernieuwing gaat en het is dus de vraag hoe het
in de praktijk zal gaan. De heer Noten zal ons scherp houden op dat punt.
Wij hebben aangegeven dat wij een andere methode van werken introduceren,
met verschillende bevoegdheden, waaronder budgettaire bevoegdheden, inclusief
een eigen begrotingshoofdstuk. Dat zijn aanknopingspunten. Het zal zich in
de praktijk moeten bewijzen.De heer Noten heeft ook gesproken over de dialoog. Hij zegt terecht: ruimte
geven om het jezelf lastig te maken. Daarom gebeurt dat ook. Het is goed om
dat hier met elkaar te bespreken. Een dialoog betekent natuurlijk niet dat
het kabinet klakkeloos een gesprek aangaat. Het kabinet heeft eigen opvattingen
die zijn neergelegd in het coalitieakkoord. Voor een deel dient de dialoog
om na te gaan hoe daarop vanuit de samenleving wordt gereageerd. Het is heel
goed mogelijk dat die kritische blik nodig is om na te gaan hoe tegen zaken
wordt aangekeken. Ik noem een voorbeeld. De heer Noten heeft het belangrijke
punt van minder regelzucht naar voren gebracht. Het is zeer wel denkbaar dat
daarvoor geweldige initiatieven en ideeën uit de samenleving komen. Daarmee
wordt ook een stukje kritische zelfreflectie verondersteld: hoe doen wij het
nu, hoe hebben wij het gedaan en hoe kan het anders? Ook op het
punt van de financiële mogelijkheden en onmogelijkheden moet het debat
worden gevoerd. Dat zal in de komende maanden gebeuren.Namens de vicepremiers dank ik de heer Kox voor zijn medeleven. Dat wordt
zeer op prijs gesteld. Dat is het enige wat ik erover wil zeggen.Over de rol van de Eerste Kamer hebben wij gesproken. De heer Kox had
zich al een beetje verraden door de interviews op de radio. Ik wist wat er
ongeveer zou komen. Ik geloof dat wij daar redelijk uit zijn gekomen. Ik dank
hem nogmaals voor het boek van de heer Marijnissen in het Grieks. Of de Vrije
Universiteit blij zou zijn met dit driemanschap, moet de heer Kox echt vragen
aan de voorzitter van het college van bestuur. Wij hebben elkaar trouwens
destijds niet ontmoet in de kringen van de VU. Wij zaten niet in hetzelfde
jaar, hadden niet altijd dezelfde studierichting en zaten niet in dezelfde
studentenvereniging. Uiteindelijk zijn wij elkaar echter wel tegengekomen
en dat is een feit van hoge betekenis. Ik ben blij dat de heer Kox dat nog
eens heeft onderlijnd. Mooier kan ik het niet zeggen.De heer Kox heeft gesproken over de vrijheid van de Eerste Kamer, de implicaties
daarvan en de staatsrechtelijke positie van de Kamer. Hij heeft een belangrijk
punt gemaakt, dat niet nieuw is, over de regelgeving van de Europese Unie.
Wij hebben dat ook in het vorige debat met elkaar besproken. Op dit moment
zijn er natuurlijk bepaalde werkmethoden en de discussie daarover is niet
afgelopen. Ik versta de heer Kox zeer wel; het hele proces van implementatie
van richtlijnen en beoordeling van wat nodig is in Europa moet worden versterkt.
Wij zijn daarmee bezig. Dat krijgt een extra dimensie als straks meer werk
wordt gemaakt van de rol van nationale parlementen bij de wetgeving. Het hangt
samen met het vraagstuk van de subsidiariteit, wat een belangrijk punt is
in de opstelling van Nederland. Deze zaken komen daarin terug. Over de precieze
techniek houden wij elkaar scherp. Ik heb het signaal zeer wel begrepen.De heer Schuurman heeft een opmerking gemaakt over medisch-ethische kwesties.
Hij heeft vooral zijn collega's in de Kamer daarop aangesproken. In mijn richting
heeft hij gezegd dat hij het enthousiasme over de pijlerstructuur terugziet.
Als belangrijke opmerking daarbij zei hij dat er altijd afwegingen moeten
worden gemaakt. In dat kader noemde hij specifiek duurzaamheid en veiligheid.
Hij heeft vooral gevraagd wat de consequenties daarvan zijn, hier en elders.
Ik begrijp heel goed wat hij daarmee bedoelt. Het is namelijk een kwestie
van afwegingen maken. Dat neemt niet weg dat het kabinet graag een paar wissels
omzet. Die boodschap staat ook in het akkoord. In het verband tussen economie
en ecologie is het bijvoorbeeld essentieel om nieuwe mogelijkheden te benutten
en nieuwe wegen in te slaan. Dat is niet alleen een nationale maar ook een
internationale zaak. De discussies over de CO2-doelstelling en
het energievraagstuk moeten zowel nationaal als internationaal worden gevoerd.
De heer Schuurman heeft gelijk als hij zegt dat goed moet worden gekeken naar
de consequenties. Zo heb ik zijn opmerking verstaan. Ik ben hem dank verschuldigd
voor de manier waarop hij dat heeft geformuleerd.De heer Schuyer heeft gesproken over de uitvoerbaarheid. Als een dialoog
wordt aangegaan, dan moet de vraagstelling scherp zijn. Het is niet de bedoeling
om vrijblijvend met elkaar te praten. Ik pak dat signaal zeker op. De gesprekken
zijn niet vrijblijvend; wij praten over zaken die beleidsrelevant kunnen zijn.
Hoe kunnen mensen zaken als regelgeving of de ruimte voor eigen creativiteit
versterken? De dialoog is daarop gericht en daarom is het punt van een scherpe
vraagstelling zeer terecht.De heer Schuyer zei dat ik een hele verhandeling heb gegeven over de regeringsverklaring
in de Eerste Kamer. Ik heb een aantal vragen opgeworpen waarmee ik dacht recht
te doen aan de vraagstelling. De heer Schuyer had echter als antwoord "hou
op met die flauwekul" van mij verwacht. Ik heb aangegeven met welke dilemma's
je te maken krijgt. Daarom was het debat van vandaag zo goed. Een coalitieakkoord
bindt de geest van de daarbij betrokken fracties van de Tweede Kamer. Dat
ligt hier anders. De functie van de regeringsverklaring in de Tweede Kamer
verschilt van de functie die de regeringsverklaring hier heeft. Ik heb daarom
in het begin van mijn betoog gezegd dat het gaat om reflecteren op de zaak
waarover wij het hebben. Ik kom hiermee een eind in de richting van de heer
Schuyer. Om die reden vroeg ik ook of een af te leggen regeringsverklaring
in de Eerste Kamer gelijk moet zijn aan die in de Tweede Kamer. Wat zijn de
implicaties daarvan? Ik meen dat de heer Schuyer de discussie verder heeft
geholpen door te zeggen dat het eigenlijk niet zou moeten gebeuren. Dat is
echter ook afhankelijk van het oordeel van de rest van de Kamer. Naar mijn
mening heeft de heer Schuyer een zuiver standpunt ingenomen. Als hij behoefte
heeft aan een duidelijk "ja" van mijn kant, dan zeg ik gewoon "ja".De kwalificatie "afwachtend" in relatie tot de brief over Europa
deel ik niet. In de brief staat duidelijk langs welke lijnen in Nederland
wordt aangekeken tegen het oplossen van de ontstane problematiek. De heer
Schuyer heeft gelijk als hij zegt dat 27 landen moeten ratificeren en het
met elkaar eens moeten worden. Ik heb sterk de indruk dat de lijn die het
kabinet heeft uitgezet, een belangrijke handreiking biedt om eruit te komen.
Dat is mijn vaste overtuiging en dat zullen wij de komende tijd ook uitdragen.
Uiteraard gaat het debat met deze Kamer ook door. Het eerste moment waarop
een en ander zichtbaar kan worden, is in de Europese raad van juni.In het debat in de Tweede Kamer heb ik ook al gezegd dat ik trots ben
op mijn staatssecretarissen. Ik heb voorbeelden genoemd van mensen die zichtbaar
maken wat integratie en voluit functioneren kunnen betekenen. Ik hecht eraan
om dat te herhalen, ook in antwoord op de vraag van de heer Schuyer.De heer Holdijk heeft gesproken over het beeld van de overheid. Hij heeft
gevraagd of zomaar het beeld gehanteerd kan worden van de overheid als bondgenoot.
Hij heeft natuurlijk gelijk. Soms zal de overheid tegenover mensen moeten
staan, bijvoorbeeld als zij zich niet houden aan de Nederlandse rechtsorde,
een belastingmentaliteit niet delen of zich niets aantrekken van hetgeen nodig
is om vreedzaam en respectvol te kunnen samenleven. Het kabinet bedoelt echter
iets anders. Het bedoelt "bondgenoot" in de zin van een overheid
die mensen voluit de ruimte biedt om om te gaan met creativiteit en dynamiek,
maar ook een overheid die er is voor mensen die dat nodig hebben. Het begrip "de
overheid als schild van de zwakken" is algemeen bekend. De term "bondgenoot"
omvat dat ook. "Bondgenoot" kan echter verder betekenen dat iets
niet kan. In die zin moet het woord "bondgenoot" worden begrepen.
Het is goed dat dat op die manier is opgeschreven.De heer Hessing sprak over de ontkokering van de overheid. Ik neem daar
kennis van. Ik vind het niet op mijn weg liggen om het te hebben over een
functionaris. Het is wel zo dat wij zaken anders willen doen. Wij zullen een
en ander met gezwinde spoed behandelen. Er is een project beschreven en benoemd.
Het is aan ons om ervoor te zorgen dat het proces goed verloopt. Ik beschouw
zijn opmerkingen in de trant van: maak er werk van, want het kan verkeerd
lopen. De heer Hessing spreekt op basis van zijn ervaringen in het verleden.
Ik heb daarvan kennis genomen; het is aan ons om ervoor te zorgen dat het
project goed gaat lopen.De heer Ten Hoeve sprak over de taalvaardigheid van kleuters. Als er sprake
is van taalachterstand, is dat al een gemiste kans in groep 1 van de basisschool.
Wij moeten er dan alles aan doen om dit vroegtijdig te signaleren. Dat is
onze inzet, want te vaak hoor je dat het voor de kinderen zelf problematisch
is. Verder is de aansluiting met andere kinderen problematisch. Wij moeten
het systeem zodanig toespitsen, dat taalachterstand zoveel mogelijk wordt
tegengegaan. Dat is onze inzet, en op basis van deze toelichting denk ik dat
wij daarover niet anders denken.De heer Schuyer maakte een opmerking over de vergoeding van belastingen,
als groene belasting leidt tot verandering van gedrag en tot vermindering
van inkomsten. In de eerst plaats is gedragsverandering goed. In de tweede
plaats is het zo dat een en ander doorwerkt met de bekende spelregels: als
men minder inkomsten heeft, gelden de grenswaarden. Het oogmerk van groene
belasting moet echter inderdaad zijn gedragsverandering. Wij hebben de financiële
spelregels om hiermee om te gaan.Voorzitter. Hiermee heb ik geprobeerd in te gaan op de opmerkingen in
de tweede termijn. Ik zeg de Kamer dank voor haar inbreng. Het was zeer boeiend
om te horen hoe de Kamer aankijkt tegen datgene wat dit kabinet voor ogen
staat. Het debat ging over de positie van de Eerste Kamer. Verder hebben wij
het gehad over de bestuursstijl en over een aantal inhoudelijke onderwerpen.
Wij zijn het op lang niet alle punten met elkaar eens, maar het is juist een
verrijking van de democratie dat wij op deze manier met elkaar over zaken
spreken. Het gaat om de toekomst van ons land, en daarin hebben wij een gemeenschappelijke
verantwoordelijkheid.De voorzitter:Mijnheer de minister-president, ik dank u voor uw reactie in tweede termijn
en, de Kamer beluisterd hebbend, voor de wijze waarop u het debat met ons
hebt willen voeren. Wat betreft een meer actieve rol voor de beide vicepremiers,
zeg ik: heren, het is slechts een kwestie van tijd voordat u zich hier mag
doen gelden achter de regeringstafel en de microfoon.De beraadslaging wordt gesloten.De vergadering wordt enkele ogenblikken geschorst. 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/h-ek-20062007-831-839.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl