Voorzetting van de behandeling van het wetsvoorstel Wijziging van diverse onderwijswetten in verband met het door de scholen om niet ter beschikking stellen van lesmateriaal aan de leerlingen in het voortgezet onderwijs (31325)
Staten-Generaal — Handelingen 
Datum: 2014-07-03 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Handeling 2007-2008, pag. 4328-4352

 
 
 

Handeling

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Vergadernummer
Datum vergadering

26-03-2008

Tweede Kamer der Staten-Generaal

2007-2008

nr. 61, pagina 4328-4352

11-03-2008

 

 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties over kamerdossier

Kamerdossier 31325Toon publicaties die dit dossier behandelen

 
 
 Publicaties in vergadering

Voortzetting van de behandeling van: het wetsvoorstel Goedkeuring van de op 6 november 1990 te Rome tot stand gekomen Europese Code inzake sociale zekerheid (herzien) (Trb. 1993, 123) (31283); het wetsvoorstel Goedkeuring van de opzegging van deel VI van de op 16 april 1964 te Straatsburg tot stand gekomen Europese Code inzake sociale zekerheid (Trb. 1965, 47) (31267)Pagina 4324-4328
Stemming over een motie ingediend bij het debat over Defensie Industrie Strategie, te weten: de motie-Van Velzen over instrumenten en programma's die aangewend worden ter ondersteuning van de defensiegerelateerde industrie (31125, nr. 3)Pagina 4319-4319
Vragen van het lid Kamp (VVD) aan de minister van Justitie over illegale criminelen die een plaag zijn in de stad Den Haag en die blijkbaar niet worden vervolgd (mondelinge vragenuur)Pagina 4304-4308
Stemmingen over moties, ingediend bij het debat over buitenlandse strafvonnissen, te weten: de motie-De Roon over het door criminelen zelf laten betalen van de kosten voor overbrenging naar Nederland (31200 VI, nr. 113); de motie-De Roon over het niet meer dan een keer in Nederland laten uitzitten van een in het buitenland opgelegde vrijheidsstraf (31200 VI, nr. 114)Pagina 4321-4321
Debat over het WRR-rapport 'Europa in Nederland'Pagina 4352-4379
Vragen van het lid Sterk (CDA) aan de ministers voor Jeugd en Gezin en van Justitie over bericht dat er een verontrustende stijging is van het aantal kinderen zonder identiteit doordat ouders ze niet inschrijven bij de Burgerlijke Stand (mondelinge vragenuur)Pagina 4301-4304
Stemmingen over moties, ingediend bij het debat over Ziekenhuiszorg, te weten: de motie-Schippers over een regeling voor ziekenhuizen die evident worden benadeeld door de overgang naar de nieuwe kapitaallastensystematiek (31016, nr. 10); de motie-Schippers over het bevorderen van de toepassing van ICT voor spoedige introductie van het elektronisch patiëntendossier (31016, nr. 11); de motie-Van Gerven over het behouden van de operatiekamers in Harlingen (31016, nr. 12); de motie-Van Gerven/Schippers over oplossingen voor de financiële problemen van de brandwondencentra (31016, nr. 13); de motie-Schermers c.s. over een fusie van ziekenhuizen in Zeeland (31016, nr. 14)Pagina 4318-4319
Stemmingen over moties, ingediend bij het debat over eigen bijdrage AWBZ, te weten: de motie-Kant/Halsema over het oplossen van de problemen bij de uitvoering van de gewenningsmaatregel (31294, nr. 10); de motie-Kant/Halsema over de eigen bijdrage in relatie tot de zak- en kleedgeldregeling (31294, nr. 11); de motie-Agema over het informeren van de Kamer over de voortgang bij het CAK (31294, nr. 12)Pagina 4324-4324
Stemmingen over moties ingediend bij het debat over de beleidsnota Biologische landbouwketen 2008-2011, te weten: de motie-Van Velzen over het evalueren van de ontwikkelingen in de biologische landbouw (29842, nr. 17); de motie-Van Velzen over een speciale status in de mededingingswet voor afspraken die winstgevend zijn voor duurzaamheid (29842, nr. 18); de motie-Van Velzen over omschakelsubsidie voor agrariërs die overgaan van gangbare naar biologische landbouw (29842, nr. 19); en nog 12 andere moties (29842, nrs. 20 t/m 31)Pagina 4317-4318
Stemmingen over moties ingediend bij het debat over de stimuleringsregeling Duurzame Energieproductie, te weten: de motie-Duyvendak over verhoging van de energiebelasting voor elektriciteit ten behoeve van het SDE-budget (31239, nr. 11); de motie-Duyvendak/Jansen over een dynamische strategie om in 2020 6000 MW windenergie op zee te bereiken (31239, nr. 12); de motie-Jansen c.s. over voorgenomen wijzigingen van ministeriële regelingen die vallen onder de SDE (31239, nr. 13); de motie-Jansen over alternatieve financiering van de SDE uit een opslag op grijze stroom (31239, nr. 14); de motie-Jansen c.s. over het via de SDE bevorderen van het gebruik van biomassa afkomstig uit reststromen (31239, nr. 15); de motie-Samsom/Atsma over uitbreiding van de SDE met onder meer een nieuwe categorie voor groen gas (31239, nr. 16); de motie-Samsom c.s. over de verantwoordelijkheid voor de aansluiting van offshore windparken op het bestaande elektriciteitsnet (31239, nr. 17); de motie-Van der Vlies over het in overeenstemming brengen van de aanvraagperiode van de SDE met die van een bouw- en milieuvergunning (31239, nr. 19); de motie-Van der Ham/Duyvendak over overleg met de landen rond de Middellandse Zee over de toepassing van CSP (31239, nr. 20)Pagina 4319-4321
Stemmingen over moties, ingediend bij het debat over Landbouw- en Visserijraad, te weten: de motie-Koppejan/Jacobi over continuering van de mosselzaadvisserij conform eerder geformuleerde uitgangspunten (21501-32, nr. 265); de motie-Polderman over verduurzaming van de mosselvisserij (21501-32, nr. 266); de motie-Graus over behoud van de mosselsector voor Nederland (21501-32, nr. 267); de motie-Snijder-Hazelhoff over aanpassing van de Natuurbeschermingswet (21501-32, nr. 268); de motie-Snijder-Hazelhoff over het op zeer korte termijn mogelijk maken dat er op mosselzaad kan worden gevist (21501-32, nr. 269)Pagina 4323-4324
Stemmingen over moties, ingediend bij het debat over babysterfte en verloskundige zorg, te weten: de motie-Arib c.s. over de invoering van een achterstandstarief voor verloskundigen (29323, nr. 32); de motie-Schippers/Agema over betere waarborging van de veiligheid van zorgverleners (29323, nr. 36)Pagina 4321-4321
Regeling van werkzaamheden (dinsdag 11 maart 2008)Pagina 4311-4317
Stemmingen over moties, ingediend bij het debat over Natura 2000, te weten: de motie-Graus over het geven van evenveel inspraak aan alle partners bij het opstellen van beheerplannen (31200 XIV, nr. 185); de motie-Graus over het eerst opstellen van beheerplannen alvorens gebieden aan te wijzen (31200 XIV, nr. 186); de motie-Jager over de kritische depositiewaarden voor ammoniak (31200 XIV, nr. 188); de motie-Jager/Graus over de ontwikkelingsruimte van bedrijven in de begrenzing van Natura 2000 (31200 XIV, nr. 189); de motie-Cramer/Jager over cofinanciering van N2000-maatregelen (31200 XIV, nr. 190); de motie-Cramer/Snijder-Hazelhoff over openstelling van het steunpunt Natura 2000 voor particulieren (31200 XIV, nr. 191); de motie-Polderman over een expliciete ecologische motivering in de gebiedendocumenten (31200 XIV, nr. 192); de motie-Snijder-Hazelhoff over een schadefonds (31200 XIV, nr. 193); de motie-Snijder-Hazelhoff over het niet opnemen van maatregelen die extra beperkingen opleveren in beheerplannen (31200 XIV, nr. 194); de motie-Snijder-Hazelhoff over te realiseren nieuwe natuur binnen de begrenzing van Natura 2000-gebieden (31200 XIV, nr. 195); de motie-Jacobi over een bestuursovereenkomst met provincies (31200 XIV, nr. 196); de motie-Van Gent over de logische volgorde van eerst doelen vaststellen en dan beheerplannen opstellen (31200 XIV, nr. 197); de motie-Van Gent over verscherping van het toezicht op de uitvoering van het natuurbeschermingsbeleid (31200 XIV, nr. 198)Pagina 4322-4323
Lijst van ingekomen stukken, met de door de Voorzitter ter zake gedane voorstellen (dinsdag 11 maart 2008)Pagina 4379-4381
Stemmingen over moties, ingediend bij het debat over drugsbeleid, te weten: de motie-Van der Ham c.s. over harmreduction als uitgangspunt voor het drugsbeleid (24077, nr. 212); de motie-Van der Staaij over een solide drugsbeleid zonder coffeeshops (24077, nr. 214); de motie-Van der Staaij over handhaving van het afficheringsverbod voor coffeeshops op internet (24077, nr. 215); de motie-Azough/Van der Ham over onderzoek naar een afzonderlijke rookruimte in bestaande coffeeshops (24077, nr. 216); de motie-Azough over onderzoek naar het overnemen van het Nederlandse softdrugsbeleid (24077, nr. 217)Pagina 4321-4322
Vragen van het lid Graus (PVV) aan de minister van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit over berichten dat er lokvoersporen zijn aangetroffen richting de A28 en dat sinds de jacht in dit gebied het aantal ongevallen is toegenomen (mondelinge vragenuur)Pagina 4308-4311
Presentie en opening (dinsdag 11 maart 2008)Pagina 4301-4301
Voorzetting van de behandeling van het wetsvoorstel Wijziging van diverse onderwijswetten in verband met het door de scholen om niet ter beschikking stellen van lesmateriaal aan de leerlingen in het voortgezet onderwijs (31325)Pagina 4328-4352

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 275 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
Aan de orde is de voorzetting van de behandeling van: het wetsvoorstel Wijziging van diverse onderwijswetten in verband met het
door de scholen om niet ter beschikking stellen van lesmateriaal aan de leerlingen
in het voortgezet onderwijs (31325).(Zie vergadering van 5 maart 2008.)De algemene beraadslaging wordt hervat.Mevrouw Dezentjé Hamming (VVD):Voorzitter. Het boekenbal is weer begonnen. Vorige week hadden wij een
ontluisterend debat. De staatssecretaris gaf warrige antwoorden en wist niet
te vertellen wat het ging kosten om voor één jaar een regeling
op te tuigen om € 308 bij 1 miljoen leerlingen te krijgen. Zij kon
niet garanderen dat de leraar zijn eigen schoolboeken kon kiezen en kon al
helemaal niet overzien wat de aanbesteding voor gevolgen zou hebben.Het is onvoorstelbaar. Een bedrag van 300 mln. per jaar gaat naar te dure
boeken, die volgens kenners niet goedkoper worden; bijna 50 mln., ongeveer € 40.000
per school, is bestemd om mensen aan te trekken die zich gaan bezighouden
met aanbesteden. Daarnaast gaat de uitvoering door de Sociale Verzekeringsbank
ongetwijfeld nog vele miljoenen kosten. Ik geloof eigenlijk niet dat wij het hierover op dit moment nog hebben. Welk probleem is deze staatssecretaris
nu eigenlijk aan het oplossen? De Raad van State vroeg dat ook al. Het wetsvoorstel
deugt niet en de staatssecretaris moet echt haar huiswerk overdoen. Zij krijgt
nota bene een dikke onvoldoende van het hoogste adviesorgaan van de regering.Wij zitten in deze situatie omdat dit kabinet eerst de belastingen verhoogde
en vervolgens de koopkracht zo sterk achteruit bleek te gaan dat op een achternamiddag
besloten werd om al in 2008 gratis schoolboeken in te voeren. Het was gewoon
even snel een nummer voor de bühne om de gemoederen in het land te sussen.
Verder is er niet over nagedacht. De staatssecretaris is echter blind en doof
voor alle kritiek in het land. Die boeken moeten er gewoon komen! Dit zijn
oude DDR-praktijken. Deze tunnelvisie is schadelijk voor onze democratie en
het vertrouwen in de politiek.Het CDA betoont zich een zeer onbetrouwbare partij. Mogen de mensen in
het land van een regeringspartij alsjeblieft verwachten dat er naar hen geluisterd
wordt, zeker als reële problemen worden aangekaart? Een partij die het
woord "betrouwbaar" in haar verkiezingsslogan had staan, toont haar
ware gezicht: een plucheplakkende machtspartij, die logica en rede aan de
kant zet uit angst voor gezichtsverlies. Geen wonder dat nog maar 13%
van de Nederlanders vertrouwen heeft in dit kabinet.Misschien kan de PvdA het gezicht van het kabinet echt redden, in plaats
van zich weer te laten terugfluiten door het CDA, zoals eerder gebeurde bij
het ontslagrecht. Geluiden in de kranten doen echter anders vermoeden. De
PvdA kan al haar spierballentaal in de krant nu eindelijk waarmaken in deze
Kamer, door deze staatssecretaris te vragen om het wetsvoorstel in te trekken
en haar huiswerk over te doen. In Buitenhof hoorde ik een interview met een
senator van PvdA-huize die dacht aan een noodremprocedure. De echtgenoot van
deze senator had al besloten om nooit meer op de PvdA te stemmen. Dat kan
ik mij helemaal voorstellen. Die noodremprocedure zijn wij! De noodrem zit
hier, die hebben wij in handen. Hier kunnen wij er iets aan doen.De VVD-fractie is al van het begin af aan tegen de gratis schoolboeken
geweest. Als mevrouw Kraneveldt van de PvdA-fractie een motie indient om het
geld naar het onderwijs te sturen, en tegen de gratis schoolboeken stemt,
dan zal ik haar zeker steunen. Mijn vader zei altijd: "Ineke, bij twijfel
niet inhalen." Wat doet dit kabinet echter? Ogen dicht, gaspedaal intrappen,
om vervolgens een moeras van ellende in te rijden en dan nog ergens aan de
noodrem te trekken! Het is een onzalig idee. Goedkopere boeken: ja; dit wetsvoorstel:
nee. De VVD-fractie vraagt de staatssecretaris nogmaals om het wetsvoorstel
in te trekken.Ik dien de volgende motie in.De Kamer,gehoord de beraadslaging,constaterende dat het voorstel voor gratis schoolboeken op grote problemen
in de uitvoering stuit;constaterende dat de vrijheid van methodekeuze voor docenten door voorliggend
voorstel in gevaar komt; overwegende dat het voorstel voor gratis schoolboeken niets toevoegt aan
de kwaliteit van het onderwijs;constaterende dat er zeer grote weerstand tegen het voorstel bestaat in
de samenleving en van mening dat dit schadelijk is voor de relatie tussen
maatschappij en politiek;verzoekt de regering, het wetsvoorstel in te trekken en de vrijvallende
middelen in te zetten ter verbetering van de kwaliteit van het onderwijs,
te beginnen bij investeringen in de leraar,en gaat over tot de orde van de dag.De voorzitter:Deze motie is voorgesteld door het lid Dezentjé Hamming. Naar mij
blijkt, wordt de indiening ervan voldoende ondersteund.Zij krijgt nr. 13(31325).Mevrouw Dezentjé Hamming (VVD):Ik wil mijn betoog besluiten met te zeggen dat ik gisteren op bezoek was
in Rotterdam. Ik heb daar een aantal scholen bezocht. Die waren allemaal zeer
slecht te spreken over dit wetsvoorstel. Ook werd mij duidelijk gemaakt dat
maatwerk onmogelijk is. Het is gewoon onmogelijk om een leermethode te kiezen
die aansluit op het type leerling. Dit moeten wij echt niet willen. Als het
probleem is dat de schoolboeken te duur zijn, laten wij dit dan aanpakken
en niet doordrammen met dit zeer slechte wetsvoorstel.De heer Jan de Vries (CDA):Eigenlijk herhaalt mevrouw Dezentjé Hamming wat zij in haar eerste
termijn gezegd heeft. Het lijkt daarmee alsof zij de eerste termijn van de
regering niet gehoord heeft en de brief die daaraan vandaag is toegevoegd
niet gelezen heeft. In geen van de overwegingen die zij schetst geeft zij
een reactie op de inhoudelijke reactie van de staatssecretaris. Ik denk dat
mevrouw Dezentjé Hamming het aan haar stand verplicht is om inhoudelijk
in te gaan op de argumenten.Mevrouw Dezentjé Hamming (VVD):Ik zal dit zeker doen, maar van deze brief ben ik niet vrolijker geworden.
In haar argumenten probeert de staatssecretaris om met allerlei kunstgrepen
ergens naar toe te werken. Ik denk aan het verhaal over de aanbestedingen.
Deze kunstgrepen bieden echter helemaal geen oplossing.Misschien wil de heer De Vries mij trouwens wel steunen. De schoolboeken
moeten goedkoper en wij willen meer marktwerking. Waarom vragen wij de NMa
niet om een advies? Waarom wil de heer De Vries niet eveneens een uitstel
van dit wetsvoorstel, om te bekijken hoe het beter kan? Daar gaat het toch
om? Nu handelt men onder het mom: de ogen dicht, wij gaan ervoor. Ik word
niet wijzer van de brief. Hierin staan geen argumenten die mij op andere gedachten
hebben gebracht. De heer De Vries was altijd voor gratis schoolboeken. Ik
zou ook graag willen weten wat voor de PvdA doorslaggevend is geweest om van
mening Dezentjé Hammingte veranderen en mee te gaan met dit slechte
wetsvoorstel.De voorzitter:Uw antwoord lijkt nu een beetje op een verlenging van uw termijn. Hebt
u antwoord gegeven op de vraag?Mevrouw Dezentjé Hamming (VVD):Ja.De voorzitter:Dan kijk ik even naar de heer Jan de Vries, of hij nog een vervolgvraag
heeft.De heer Jan de Vries (CDA):Ik vind het bijzonder dat de VVD zegt dat argumenten blijkbaar niet tellen
voor het CDA. Voor de VVD-fractie gelden deze ook niet. Mevrouw Dezentjé
Hamming weerlegt niet op deugdelijke wijze de stellingname van de staatssecretaris.
Ik had juist van de VVD-fractie mogen verwachten dat zij daartoe bereid is
en in staat is. Het is jammer om te constateren dat dit niet het geval is.Mevrouw Dezentjé Hamming (VVD):Ik zal de argumenten even noemen. Ik ben er niet van overtuigd geraakt
dat de schoolboeken goedkoper worden. In de brief is dit ook niet aangetoond.
Ook ben ik er niet van overtuigd geraakt dat de aanbestedingen tot problemen
leiden bij scholen en tot juridische procedures. Dit is namelijk helemaal
niet gegarandeerd. Verder heeft de brief mij er niet van overtuigd dat ouders
niet alsnog schoolgeld moeten bijbetalen wanneer later blijkt dat de scholen
niet uitkomen met de boekenprijs. Zo kan ik nog wel even doorgaan.De voorzitter:De heer De Vries krijgt zijn laatste interruptie. Anders vallen wij in
herhaling.De Jan de Vries (CDA):Mevrouw Dezentjé Hamming zegt dat zij niet overtuigd is geraakt.Mevrouw Dezentjé Hamming (VVD):Ik heb geen garanties gekregen, laat ik het zo zeggen.De Jan de Vries (CDA):Ik wil weten waarom mevrouw Dezentjé Hamming niet overtuigd is
geraakt. Laat zij nou eens de inhoudelijke overwegingen geven waarom zij vindt
dat de staatssecretaris de verkeerde weg kiest. Zij zegt heel gemakkelijk
dat zij niet overtuigd is geraakt. Daarmee kan zij niet wegkomen.Mevrouw Dezentjé Hamming (VVD):Ik krijg geen garanties van de staatssecretaris. Dat is voor mij maatgevend.
De heer Jan De Vries zou ook garanties moeten willen hebben. Hij kijkt gewoon
waar hij uitkomt. Als dit over een jaar tot problemen leidt, is Leiden in
last en staan wij hier weer. Dat is precies wat in het rapport-Dijsselbloem
staat. De kritiek in het land wordt niet serieus genomen en het kabinet gaat
gewoon door, tegen beter weten in. L'histoire se répète, de
geschiedenis herhaalt zich. Uit het rapport-Dijsselbloem komt ontzettend duidelijk
naar voren dat dit precies is wat je niet moet willen. Dit gebeurt nu.De heer Slob (ChristenUnie):Voorzitter. Ik dank de staatssecretaris voor de uitgebreide beantwoording
in de eerste termijn en voor de brief die wij vandaag hebben ontvangen, inclusief
de nota van wijziging. Gratis schoolboeken in het voortgezet onderwijs zijn
voor de fractie van de ChristenUnie nooit een doel in zichzelf geweest. Wel
was de fractie zeer overtuigd van het nut en de noodzaak van deze maatregel.
Meer dan 30 jaar na ondertekening van een internationaal verdrag is er eindelijk
de invulling ervan voor het voortgezet onderwijs. Eindelijk hebben wij uitzicht
op een situatie dat de in de afgelopen jaren alsmaar oplopende rekening voor
schoolboeken niet onverkort meer bij de ouders kan worden neergelegd. Eindelijk
krijgen scholen zelf de financiële verantwoordelijkheid voor hun boeken.
Dit is een logische toevoeging van een taak aan de lumpsum, waarmee het voortgezet
onderwijs al vanaf 1996 goede ervaringen heeft opgedaan. Ook is het een mogelijkheid
om zeer gericht een eigen leermiddelenbeleid te voeren en de schoolkosten
te verlagen. Stuk voor stuk valide argumenten om voor dit wetsvoorstel te
zijn.Toch kwamen er wat hobbels op de weg. De grootste hobbel is de verplichting
tot Europese aanbesteding. Heel vervelend. Ik ben in november de eerste geweest
die daarvoor in de Kamer de aandacht heeft gevraagd. Mede als gevolg van die
interventie is begin januari besloten om scholen een jaar langer de tijd te
geven om de aanbestedingen voor zover van toepassing – het geldt niet
voor alle scholen want het hangt een beetje van de omvang van de school af –
voor te bereiden. De VO-raad zag dit in januari nog als een resultaat van
zijn sterke lobby en was zeer ingenomen met dit uitstel. Een sterke lobby
kwam in ieder geval van de "Bram Pepers", van de educatieve uitgeverijen
en van de distributeurs. En dat neem ik hen niet kwalijk. Het zijn instellingen
die grote belangen hebben bij het continueren van de huidige situatie. Hun
lobby was zelfs zo sterk – dat mogen zij als een compliment beschouwen –
dat geharnaste voorstanders van het via de lumpsum financieren van schoolboeken
zoals de fracties van de SP en GroenLinks, plotsklaps compleet uit het lood
sloegen. Binnen het onderwijs kwam er mede daardoor veel onrust.Nu was er zeker reden om kritisch naar het voorgestelde voorbereidingstraject
te kijken. Laat daarover geen misverstand zijn. Daarbij is het echter ook
van belang om waan en werkelijkheid uit elkaar te halen. Deze liepen inmiddels
behoorlijk in elkaar over. Ik vind dat de staatssecretaris zowel in haar eerste
termijn als in de brief daarin goed is geslaagd. De keuzevrijheid en betrokkenheid
van docenten bij het kiezen van lesmethoden kan blijven bestaan, ongeacht
de aanbeste­dingsroute die de scholen kiezen. Dat is ook voor mijn fractie
een belangrijke constatering. Er komt een evaluatiebepaling in de wet. De
staatssecretaris neemt daarmee een amendement dat mede door mijn fractie is
ondertekend en als eerste ondertekenaar de Partij van de Arbeid heeft, over.
Ook daarover zijn wij tevreden. Mede vanwege de ontstane onrust over eventuele
invoeringsproblemen die zich kunnen voordoen, wordt de onder­steuning
aan scholen verder verscherpt door middel van de instelling van een taskforce.
Hiermee laat de staatssecretaris in onze ogen zien dat zij ook een luisterend
oor heeft gehad voor de scholen. Mijn fractie waardeert dat. Kan de staatssecretaris
nu al aangeven hoe zij deze taskforce wil gaan inrichten? Daarover is toch
nog wel enige onduidelijkheid.Tot slot creëert de staatssecretaris de mogelijkheid om, indien dit
door thans onvoorziene omstandigheden onontkoombaar is, de invoeringsperiode
met hoogstens één jaar te verlengen. Ook daarvoor zijn wij haar
erkentelijk. Wij hopen overigens dat dit niet noodzakelijk zal zijn, maar
wij hebben er begrip voor dat zij deze mogelijkheid creëert. Zorgvuldigheid
staat inderdaad voorop. Wij delen de eindconclusie dat het kabinet hiermee
alle mogelijke waarborgen voor een zorgvuldige en geslaagde invoering van
gratis lesmateriaal heeft geboden en daarom zal ik mijn fractie
adviseren om voor dit wetsvoorstel te stemmen.De voorzitter:Ik zie dat een aantal leden wil interrumperen. Ik verzoek deze leden maximaal
twee vragen te stellen. Anders zijn wij wel erg lang bezig.Mevrouw Dezentjé Hamming (VVD):Ik kan het kort houden. Ik hoorde de heer Slob zeggen dat kleine scholen
niet hoeven aan te besteden. Uit welke informatie maakt hij dat eigenlijk
op? De kleine scholen zijn er namelijk zelf van overtuigd dat zij dit wel
moeten doen omdat zij voor vier jaar moeten aanbesteden en dan wel degelijk
snel boven de grens uit komen waarna aanbesteden noodzakelijk is.De heer Slob (ChristenUnie):Ik heb aangegeven dat je niet aan hoeft te besteden als je onder de grens
blijft en mogelijk is dat voor een enkele school van toepassing. Kom je boven
de grens, dan zul je inderdaad moeten aanbesteden. Scholen zijn nu in kaart
aan het brengen wat hun kosten ongeveer zullen zijn. Daaruit zal blijken of
zij wel of niet boven de streep eindigen, zeker als het om scholen van een
wat beperktere omvang gaat.Mevrouw Dezentjé Hamming (VVD):Als kleine scholen toch moeten aanbesteden, is dat voor de heer Slob dan
nog even los van alle andere uitvoeringsproblemen geen reden om te overwegen
dit wetsvoorstel uit te stellen totdat wij zeker weten dat het allemaal goed
zit?De heer Slob (ChristenUnie):Gelet op het debat dat tot nu toe is gevoerd en op hetgeen opnieuw in
de brief is aangegeven, zullen de scholen een maximale ondersteuning krijgen
bij dit traject. Dat wordt zelfs een ondersteuning op het niveau van het schoolbestuur.
Dat is heel wat. Kortom, men krijgt alle ondersteuning die men nodig heeft
om dit traject in te gaan. Mevrouw Dezentjé kent het dossier onderhand
wel en zij weet ook dat de scholen dat kunnen uitbesteden als zij dat willen.
Zij kunnen iemand met kennis inhuren die de aanbesteding voor de school zal
verrichten. De scholen worden dus op allerlei manieren ondersteund. Dat is
ook heel erg noodzakelijk. Zij krijgen ook voldoende tijd om dat te doen.
Daar wordt ook geld voor uitgetrokken. Ook in dat opzicht is het dus een heel
zorgvuldig traject.De heer Dibi (GroenLinks):Om met het laatste te beginnen: de heer Slob is voorstander van een zeer
zorgvuldig traject. De commissie-Dijsselbloem is daar ook voorstander van.
Zij heeft daarom een uitvoeringstoets geformuleerd in haar rappport "Tijd
voor onderwijs". Wellicht heeft de heer Slob dat gelezen. Als de heer
Slob echt voor een zorgvuldige invoering is, wil ik graag weten of hij zo'n
uitvoeringstoets steunt.De heer Slob (ChristenUnie):De heer Dibi zegt dat ik het rapport misschien gelezen heb. Ik meld hem
dat dat boekwerk inmiddels op mijn nachtkastje ligt, zeker nu ik samen met
anderen met de voorbereidingen van de schriftelijke inbreng bezig ben die
eind deze week gereed moet zijn. Ik kijk uit naar het debat daarover. Vorige
week heb ik al gezegd dat ik het ver gezocht vind om dit onderwerp te verbinden
met de commissie-Dijsselbloem. Wij hebben wat dit betreft niet met een onderwijsvernieuwing
te maken in de sfeer van de tweede fase, de basisvorming, het vmbo en andere
zaken die ook de heer Dibi de afgelopen maanden behoorlijk goed heeft bestudeerd.
Ik wil het probleem niet kleiner maken dan het is, maar het is wel belangrijk
om de zaken goed uit elkaar te halen. Wij hebben te maken met een andere wijze
van financieren. Daarover heeft de Tweede Kamer in het verleden ook regelmatig
discussies gevoerd. Zij heeft er in eerste instantie voor het voortgezet onderwijs
en vervolgens voor het primair onderwijs voor gekozen om de geldstromen via
de scholen te laten verlopen. De lumpsum is dus geïntroduceerd. Ik heb
zojuist nogmaals benadrukt dat aan die lumpsum een taak wordt toegevoegd.
Men krijgt nu ook de financiële ruimte en de verantwoordelijkheid om
ervoor te zorgen dat de schoolboeken worden aangeschaft en voor alle ondersteuning
daarbij. Ik heb er dan ook geen behoefte aan om daarop een aparte toets los
te laten. Die toets is naar mijn idee alleen aan de orde voor onderwijsinhoudelijke
vernieuwingen.De heer Dibi (GroenLinks):Het punt van de gratis schoolboeken is inderdaad niet één
op één te vergelijken met de grootschalige onderwijsvernieuwingen.
Wel zien wij heel veel raakvlakken. Als de heer Slob het boekwerk inderdaad
heeft gelezen, zou hij daaruit ook lessen moeten trekken voor de toekomst.
Wij zien nu dat de VO-raad, de Algemene Onderwijsbond, CNV Onderwijs, de uitgeverijen,
steeds meer schoolleiders en leraren en het LAKS tegenstanders zijn. De heer
Slob zegt dat die mensen zich bang laten maken. Dat is echter niet waar. Die
mensen kijken wat er gebeurt en horen dat de staatssecretaris niet de gewenste
garantie kan geven. SlobZij vrezen dat het fout gaat. De heer Slob heeft een
tunnelvisie. Als hij daadwerkelijk kiest voor een zorgvuldige invoering, moet
er minimaal een uitvoeringstoets worden gedaan. Dan dient er in ieder geval
te worden gewerkt met pilots. Kan hij mij nog één keer uitleggen
waarom hij daarvoor niet kiest, ondanks dat er zoveel bezwaar komt uit het
veld?De heer Slob (ChristenUnie):Uiteraard heb ook ik kennisgenomen van de bezwaren uit het veld, al was
het lastig om de consistentie te zien van datgene wat vanuit bepaalde instellingen
naar mij toe kwam. De uitspraken weken nogal eens af. Als volksvertegenwoordiger
en medewetgever heb ik echter ook de taak en de verantwoordelijkheid om die
bezwaren te wegen in het licht van de voorstellen van het kabinet. Ik ben
ervan overtuigd dat het kabinet, doordat het al in januari heeft gekozen voor
verlenging om het voorbereidingstraject van aanbesteding in te gaan, zeer
zorgvuldig handelt. Het besteedt daaraan dus extra tijd en geld en zorgt voor
een aangescherpte begeleiding. Als de komende maanden blijkt dat een en ander
onoverkomelijk is, is er de mogelijkheid om nogmaals tot verlenging over te
gaan. Ik zeg nogmaals dat dat naar mijn idee getuigt van een grote zorgvuldigheid.
Als dit het traject wordt, dus met die mogelijkheden en ondersteuning, vind
ik dat wij daarvoor onze verantwoordelijkheid kunnen nemen. Ik zal mijn fractie
dan ook adviseren om voor het wetsvoorstel te stemmen.De heer Jasper van Dijk (SP):Politiek draagvlak is belangrijker dan draagvlak in het onderwijs. Dat
is volgens mij de belangrijkste les in het rapport-Dijsselbloem. Die uitspraak
slaat meer dan ooit op dit wetsvoorstel. In het veld heeft men grote zorgen,
maar de heer Slob jakkert door in de sneltreinvaart van het kabinet, dat hoe
dan ook voor gratis schoolboeken gaat. Als wij de brief van de staatssecretaris
goed lezen, die wij net hebben ontvangen, blijkt daaruit dat ook zij niet
uitsluit dat leraren juridische procedures kunnen aanspannen als het niet
mogelijk is om hun eigen methoden te kiezen. Wat is daarop de reactie van
de heer Slob?De heer Slob (ChristenUnie):Ik neem afstand van de woorden dat er in voortgejakkerd wordt. Dat verwijt
zou terecht zijn geweest als wij in januari hadden gezegd dat wij doorgingen,
ondanks dat wij wisten wat er aan problemen en perikelen op ons af zou komen.
Ik bedoel daarmee te zeggen dat wij ondanks alles zouden zijn doorgegaan vanaf
het cursusjaar 2008-2009. Wij zijn echter niet zo ver gegaan, maar hebben
nadrukkelijk een pas op de plaats gemaakt.Wat de docenten betreft, zeg ik dat ik er nog velen ken. Ik heb ook gesprekken
gevoerd met oud-collega's. Ik ben immers zelf docent geweest en tevens betrokken
geweest bij het produceren van schoolmethodes. Ik ken dus ook die kant van
het verhaal behoorlijk goed. Docenten zeiden tegen mij dat zij niets meer
zouden mogen zeggen over de lesmethodes. Dat kunnen wij weerleggen. Dat is
niet waar. Docenten behouden ook in de nieuwe situatie hun verantwoordelijkheid
voor het aandragen van titels bij schoolbestuurders. Afhankelijk van de aanbestedingsvariant
kunnen titels en auteurs doorgeleid worden om ervoor te zorgen dat die boeken
er komen.Het is onze verantwoordelijkheid om te kijken naar de beelden in het onderwijsveld.
Op basis daarvan moeten wij met het veld spreken. Als die beelden niet deugen,
wat voor een deel ook het geval is, moeten wij die weerspreken. De heer Van
Dijk gaat echter direct in de beeldvorming mee. Hij is bijna een buikspreker,
zonder enige kritische reflectie. Er worden immers beelden gecreëerd
die geen recht doen aan de werkelijkheid.De heer Jasper van Dijk (SP):Ik ben helaas niet de enige die vraagtekens bij dit wetsvoorstel plaatst.
Veel mensen in het onderwijs doen dat ook. De staatssecretaris schrijft: De
kans dat een leraar zijn eigen methode niet kan kiezen, is vrijwel uitgesloten.
Dat is precies waarop de leraren niet zitten te wachten. Die blijven onzeker
of zij een eigen methode mogen kiezen.De heer Slob (ChristenUnie):De heer Van Dijk doet net alsof hij de Nederlandsche Bank is. Ook hij
kan geen absolute garanties geven. Ook in de huidige situatie heeft een docent
nooit honderd procent garantie dat die de gewenste methode krijgt. Ik heb
ook weleens methoden aangedragen met als antwoord van de schoolleider: sorry,
maar doe nog maar twee jaar met het boek dat je nu hebt. Juridische procedures
kunnen bovendien nooit voor honderd procent uitgesloten worden in een land
waar iedereen het recht heeft om zo'n procedure aan te spannen. Gelukkig leven
wij in zo'n land. Er zijn immers landen waar het anders is. Ik begrijp dan
ook goed dat de staatssecretaris geen honderd procent garantie kan afgeven.
Dat zou de heer Van Dijk ook moeten begrijpen.De heer Bosma (PVV):Ook ik begrijp dat. Wat de staatssecretaris zegt, komt echter niet eens
in de buurt van garanties. Wij kennen de heer Slob als een grote vriend van
de autonomie van de scholen. Daarbij hoort de keuzevrijheid voor docenten.
Niemand wil dat de boeken vanuit Brussel naar de grond dwarrelen. In de brief
van de staatssecretaris staat echter een heel softe formulering. Zij blijft
bij haar standpunt "dat de keuzevrijheid van de docent kan blijven bestaan".
Er staat dus niet "blijft bestaan" of dat zij het garandeert. Er
staat "kan blijven bestaan". Het klinkt alsof er misschien een mogelijkheid
is dat het kan gebeuren. Hoe kan het dat de heer Slob, als voorstander van
de autonomie van de scholen, daarmee genoegen neemt?De heer Slob (ChristenUnie):Dank dat de heer Bosma mij ziet als een vriend van de autonomie van de
scholen. Het is waar. Hij heeft dat goed gezien. Ik heb net gezegd hoe ik
de brief beoordeel. De staatssecretaris kan nooit zaken voor honderd procent
garanderen. Als gekozen wordt om de aanbesteding van de boeken uit te besteden,
kunnen er onverkort boekenlijsten gemaakt worden. Die komen er dan ook. Als
er iets bij de uitgevers wordt gedaan, moet met omschrijvingen worden gewerkt.
Uit de brief begrijp ik dat er ook dan nog titels genoemd kunnen worden. Er
moet dan een formulering bij. Dat is meer dan ik vorige week uit het debat
heb begrepen. Ook in dat geval is de verwachting dat de scholen daadwerkelijk
de boeken krijgen die zij willen hebben. Er bestaat echter geen honderd procent
garantie. Dat is in de huidige situatie ook niet het geval. Wij moeten dit
dus niet verabsoluteren. Ook in de toekomst zullen ongeveer dezelfde restricties
worden gemaakt.De heer Jasper van Dijk (SP):Voorzitter. De SP is voorstander van gratis schoolboeken. Te veel leerlingen
zitten in de klas zonder schoolboeken. Te veel ouders steken zich in de schulden
om de boeken te betalen. De SP is ook tegen onuitvoerbare wetgeving. Dat is
dit wetsvoorstel helaas geworden. Leraren moeten gaan over de kwaliteit van
het onderwijs, niet over Europese aanbestedingen en juridische procedures,
waaraan ook nog eens goed wordt verdiend. Daarom is er veel
kritiek op dit wetsvoorstel van scholen, boekhandelaren, leerlingen en zelfs
ouderverenigingen. Zodoende is het draagvlak fors afgenomen.Tussen droom en daad staan wetten in de weg en praktische bezwaren. Drie
bezwaren tegen het wetsvoorstel blijven bestaan. Leraren kunnen misschien
niet meer hun eigen methode kiezen. Vanwege de aanbestedingen ontstaat administratieve
rompslomp. Ook is er kans op juridische procedures. De staatssecretaris erkent
al deze gevaren. In haar brief staan allerlei plannen om de schade te beperken:
er komt een taskforce, een helpdesk, workshops, noem maar op. Het onderwijspersoneel
krijgt het nog druk, alsof ze niets beters te doen hebben! De SP zegt: voer
onderzoek uit naar een beter wetsvoorstel. Tot die tijd krijgen ouders € 308
op hun rekening gestort. Hoofddoel: houd de scholen buiten de aanbestedingen
en die rompslomp. Onderzoek bijvoorbeeld of het mogelijk is dat een school
voor elk jaar een stichting opricht die boeken bestelt voor één
leerjaar. Dan gaat het om kleinere bedragen, zodat je de aanbestedingen ontwijkt.
Of onderzoek hoe je de boeken mogelijk goedkoper kan maken, zoals in het buitenland.
In Nederland zijn de prijzen echt uit de pan gerezen. Veel boeken worden niet
eens gebruikt! Kijkt u alstublieft ook naar mijn amendement over de zogenaamde
wikileermiddelen. Daarmee wordt lesmateriaal van leraren voor iedereen toegankelijk
via internet.Wij hebben zojuist een nota van wijziging ontvangen, waarin staat dat
de invoeringsperiode met een jaar verlengd kan worden. Op grond waarvan hebt
u dat besloten? Is dat niet het bewijs dat u zelf ook onzeker bent over het
slagen van deze wet?Wat betreft de tegemoetkoming voor de ouders – de WTOS, waar wij
verleden week over gedebatteerd hebben – vinden wij het onaanvaardbaar
als deze ouders er met dit wetsvoorstel op achteruit gaan.Is het juist dat het mbo niet wordt gekort op de WTOS, zoals in de brief
van de staatssecretaris staat? De jongeren uit het mbo, de JOB, beweren dat
dit wel zo is. Graag honderd procent garantie dat dit niet het geval is. En
vergeet ook die ov-kaart voor mbo'ers niet!Voorzitter. Ik heb twee moties.De Kamer,gehoord de beraadslaging,van mening dat er grote zorgen bestaan over de uitvoerbaarheid van het
wetsvoorstel voor gratis schoolboeken;verzoekt de regering, een onderzoek in te stellen naar een uitvoerbaar
en betaalbaar plan voor gratis schoolboeken,en gaat over tot de orde van de dag.De voorzitter:Deze motie is voorgesteld door het lid Jasper van Dijk. Naar mij blijkt,
wordt de indiening ervan voldoende ondersteund.Zij krijgt nr. 14(31325).De Kamer,gehoord de beraadslaging,constaterende dat de staatssecretaris voornemens is om het aangenomen
amendement op stuk 31200-VIII, nr. 119 uit te voeren door middel van één
groot meerjarig project bij Stichting Kennisnet, waarin alle digitaliseringsfacetten
van de gratis schoolboeken integraal en in samenhang aan bod gaan komen;van oordeel dat het hierbij de vraag is of ook kleinschalige initiatieven
aan bod gaan komen die op scholen van de grond komen om zelfontwikkeld lesmateriaal
digitaal uit te wisselen;verzoekt de regering, de uitvoering van dit amendement niet te beperken
tot een groot Kennisnetproject, maar ook individuele kleinschaliger initiatieven
te stimuleren en hierover de Kamer te berichten,en gaat over tot de orde van de dag.De voorzitter:Deze motie is voorgesteld door de leden Jasper van Dijk, Kraneveldt-van
der Veen, Jan de Vries en Dibi. Naar mij blijkt, wordt de indiening ervan
voldoende ondersteund.Zij krijgt nr. 15(31325).De heer Jan de Vries (CDA):Voorzitter. De heer Jasper van Dijk zei dat misschien leraren straks niet
meer hun eigen methode kunnen blijven kiezen. Als hij de brief van de staatssecretaris
vandaag heeft gelezen, erkent hij dat dit misschien afhankelijk is van de
vraag welke aanbestedingsmethode scholen kiezen en dat het dus wel degelijk
mogelijk is als scholen de juiste aanbestedingsmethode kiezen en dat proces
zorgvuldig inbouwen dat docenten de methode kunnen blijven kiezen die zij
wensen?De heer Jasper van Dijk (SP):Voorzitter. Dat is buitengewoon discutabel wat de heer De Vries daar zegt.
Ik denk dat dit de afgelopen dagen wel duidelijk is geworden toen al die bezwaren
op tafel kwamen te liggen en het constant onzeker bleef of leraren hun eigen
methode kunnen blijven kiezen. Ik ben het ook niet eens met de heer Slob die
een vergelijking maakt met zijn eigen tijd als leraar en hij ook niet altijd
de methode van zijn wens kreeg. Maar dat is natuurlijk heel anders, dan kun
je in debat gaan met je schooldirectie. Dat is even wat dichterbij dan Brussel!
Hier hebben wij een circus, hier heeft u met alle respect een circus opgetuigd
waarbij scholen naar Brussel moeten gaan. Dat gaat tot al die onzekerheid
en rompslomp leiden die u niet Jasper van Dijkkunt wegnemen!De heer Jan de Vries (CDA):Voorzitter. De heer Jasper van Dijk komt niet verder dan te stellen dat
het discutabel is, maar ik daag hem uit om nu de stelling van de staatssecretaris
ook juridisch te weerleggen. Dat hoor ik niet van hem, hij herhaalt alleen
maar wat eerder uitgevers en distributeurs allemaal hebben geroepen in waarschuwende
bewoordingen van let op en kijk uit voor wat er allemaal zou
kunnen gebeuren. Ik daag de heer Jasper van Dijk uit om namens zijn fractie
aan te geven hoe hij de argumentatie van de staatssecretaris juridisch wil
weerleggen.De heer Jasper van Dijk (SP):Die feiten geeft de staatssecretaris in haar brief. Ik citeer: "Ik
blijf bij mijn standpunt dat de keuzevrijheid van de docent kan blijven bestaan."
Had zij geschreven: "blijft bestaan", dan had de heer De Vries een
punt. Verder schrijft zij: "Hierbij moet in deze redenering de term 'of
gelijkwaardig' worden toegevoegd. Materieel is het vrijwel uitgesloten dat
dit in de praktijk leidt tot de aantasting van de keuzevrijheid van de docent."
Ik kan niet anders dan zeggen dat de onzekerheid groot blijft met dit wetsvoorstel.
Neemt u alstublieft wat meer tijd, voer grondig onderzoek uit en kom met een
goed plan. Wij staan achter die gratis schoolboeken.Mevrouw Kraneveldt-van der Veen (PvdA):Mevrouw de voorzitter. De Partij van de Arbeid maakt zich al jaren sterk
voor gratis schoolboeken. Zie de onder andere de motie-Hamer c.s. uit 2006.
Zij staat ten volle achter de belofte die zij ouders en natuurlijk alle kiezers
heeft gedaan in zowel haar verkiezingsprogramma als het regeerakkoord, om
de schoolboeken gratis te maken. Ouders en leerlingen hebben recht op een
goed en verantwoord samengesteld boekenpakket dat scholen voor een eerlijke
prijs in kunnen kopen.Mijn fractie was en is dan ook heel blij met het wetsvoorstel dat nu voorligt,
maar ik heb in het debat vorige week ook drie zorgen geuit. Ik heb namens
de PvdA-fractie, die de gratis schoolboeken zeer zorgvuldig wil invoeren,
aan de staatssecretaris gevraagd nogmaals helder te maken of de diverse opties
waaruit scholen kunnen kiezen bij het aanbesteden duidelijk zijn, opdat de
kans op juridische verwikkelingen zeer klein is. In de tweede plaats heb ik
gevraagd of scholen hun boeken kunnen inkopen op een manier waarbij de vrije
keuze van methodes door de vaksecties op de scholen gewaarborgd is. In de
derde plaats heb ik gevraagd of kan worden gewaarborgd dat scholen voldoende
tijd hebben om zorgvuldig boeken in te kopen.De staatssecretaris is op deze vragen uitgebreid ingegaan, niet alleen
in het debat, maar ook in haar brief die wij vandaag hebben ontvangen. Ik
dank haar daar hartelijk voor. Nu is het gratis maken van de schoolboeken
geen kleine operatie. Daarom heb ik namens mijn fractie vorige week gevraagd
om het debat vandaag te hervatten, opdat wij zeer zorgvuldig alle argumenten
die op tafel zijn gekomen in het debat konden wegen, en om –waar nodig –
nog extra informatie en advies in te winnen, en opdat wij – indien nodig –
nog extra waarborgen zouden kunnen inbouwen. Die zeer zorgvuldige afweging
hebben wij gemaakt en ik kan nu melden dat de PvdA-fractie vandaag met volle
overtuiging, unaniem en ook heel trots, akkoord gaat met de gratis schoolboeken.Daarvoor zijn de volgende zaken doorslaggevend.De voorzitter:Ik stel voor dat mevrouw Kraneveldt eerst haar inbreng afmaakt en dat
er daarna vragen worden gesteld.Mevrouw Kraneveldt-van der Veen (PvdA):De eerste extra zorgvuldigheid die is ingebouwd in het wetsvoorstel is
dat scholen sowieso al een jaar extra de tijd krijgen om zich goed voor te
bereiden op het aanbesteden, want komend jaar wordt de € 308 nog
direct aan de ouders uitgekeerd.De tweede zorgvuldigheid die nu wordt ingebouwd, is de mogelijkheid om
de invoeringsperiode met nog een jaar te verlengen, mochten zich toch nog
onvoorziene omstandigheden voordoen. Dit biedt nog eens een extra waarborg
dat scholen op een tijdige, goede, overzichtelijke en dus verantwoorde manier
hun boeken kunnen inkopen.De derde extra zorgvuldigheid die wordt ingebouwd, is het feit dat er
zeer veel budget en veel hulp en ondersteuning van de ministeries van OCW
en EZ komen om scholen, desnoods stap voor stap, desnoods met de scholen aan
de hand, bij het aanbesteden te helpen. Er komt een soort vliegende brigade
die in samenwerking met diverse organisaties in het onderwijs, waaronder de
VO Raad, scholen kan helpen en ondersteunen met informatie, praktische hulp,
modelbestekken, juridisch advies enzovoorts. Scholen kunnen bij het inkopen
van boeken samenwerken en gebruik maken van die modelbestekken die gratis
zullen worden aangeleverd, en ze kunnen die aanpassen aan de eigen situatie
en de eigen wensen met betrekking tot de leermiddelen. Niet iedere school
hoeft dus het wiel opnieuw uit te vinden en alles alleen te doen. Scholen
kunnen in het komende jaar, als de € 308 nog aan de ouders wordt
uitgekeerd, ervaring opdoen en van elkaar leren. Veel van het werk dat bij
gratis schoolboeken hoort, wordt nu overigens ook al gewoon gedaan. Scholen
hebben ook nu al boekenfondsen en moeten ook nu al boekenlijsten opstellen.
Scholen moeten ook nu al afspraken maken met uitgevers, distributeurs en boekhandels.
Dus echt niet alles verandert als er moet worden aanbesteed.De vrije methodekeuze die ook nu al tot stand komt in goed overleg tussen
docenten in hun vaksecties en de schoolleiding, is gewaarborgd. In meerdere
aanbestedingsmodellen is dat te zien. Scholen en docenten hoeven zich daarover
dus geen zorgen te maken.Voorzitter. In eerste termijn heb ik erop gewezen dat veel docenten uitstekend
lesmateriaal maken, vaak echter alleen voor gebruik binnen de eigen school.
Docenten zijn enorm creatief, inventief en innovatief. Laten wij ze daarbij
steunen! Ik wil dat het maken en delen van eigen lesmateriaal een extra impuls
krijgt. De staatssecretaris wil enkele grote initiatieven bij Kennisnet starten.
Dat is logisch, want het internet biedt hiervoor uitstekende mogelijkheden.
Op zichzelf is haar keuze dus niet verkeerd, maar kleinere initiatieven moeten
los van Kennisnet ook een kans krijgen. Daarom heb ik de motie van de heer
Van Dijk ondersteund.De staatssecretaris heeft in eerste termijn toegezegd dat zij de Stichting
Leergeld, die ouders in schrijnende situaties geld voorschiet voor boeken,
in contact zal brengen met de Sociale Verzekeringsbank. Ik heb begrepen dat
dit inmiddels is gebeurd. Men gaat met elkaar in gesprek om de problemen van
een groep ouders op te lossen. Ik bedank de staatssecretaris voor haar bemiddeling
en ik ga er verder van uit dat er een oplossing komt.De PvdA-fractie houdt zich aan haar belofte dat de schoolboeken voor ouders
gratis worden. Wij zorgen ervoor dat de gratis schoolboeken
in de komende twee jaar zeer zorgvuldig worden ingevoerd. Extra waarborgen
zijn ingebouwd in tijd, geld en maximale hulp en ondersteuning voor de scholen.
De vrijheid van methodekeuze en daarmee de professionaliteit en de autonomie
van de docent zijn dus gewaarborgd. Wij zijn ervan overtuigd dat ouders in
de toekomst verantwoord samengestelde boekenpakketten voor hun kinderen krijgen
en dat scholen die boekenpakketten voor een betere en eerlijkere prijs kunnen
inkopen dan nu het geval is. Daar plukken wij straks allemaal de vruchten
van.De voorzitter:Een aantal woordvoerders wil u vragen stellen. Ik vraag hen zich ook dit
keer tot twee interrupties te beperken.De heer Dibi (GroenLinks):Gelooft u het zelf nog? Ik moest een beetje lachen toen u zei dat de PvdA-fractie
er unaniem van overtuigd is dat wij zo door moeten gaan. Een paar dagen geleden
kopten de kranten namelijk nog: twijfel over gratis schoolboeken slaat ook
bij de PvdA toe. Hoe reageerde u daarop? Ik hoop dat ik u dit keer niet verkeerd
citeer: "Ik wil van de staatssecretaris horen dat het zo geregeld wordt
dat scholen geen fouten kunnen maken." Maar wat schrijft de staatssecretaris
in haar brief? Overigens is het tekenend voor de gevoeligheid van deze discussie
dat de brief niet zoals verwacht om 10.30 uur bij ons binnenkwam, maar pas
veel later dan 12.30 uur. De staatssecretaris schrijft: Ik blijf bij mijn
standpunt dat de keuzevrijheid van de docent kan blijven bestaan. In welk
achterkamertje heeft men u ervan overtuigd dat dit de goede weg is?Mevrouw Kraneveldt-van der Veen (PvdA):Ik ben helemaal niet in een achterkamertje overtuigd. Ik heb de afgelopen
dagen met diverse mensen gesproken, onder wie experts in aanbesteden. Verder
heb ik nogmaals juridisch advies ingewonnen. Wij hebben alle argumenten afgewogen
en vanochtend is de PvdA-fractie unaniem tot het oordeel gekomen dat de gratis
schoolboeken prima ingevoerd kunnen worden.U haalt mijn woorden aan dat scholen geen fouten mogen kunnen maken. Het
is natuurlijk niet meer dan menselijk dat individuen op een school fouten
maken. Ik bedoelde hiermee dan ook te zeggen dat het duidelijk moet zijn binnen
welke aanbestedingsvormen scholen om de door hen uitgekozen methoden kunnen
vragen. Het distributiemodel maakt dat mogelijk. Niet in een gesprek in een
achterkamertje, maar in een gesprek op mijn eigen kantoor hebben de distributeurs
mij toegegeven dat dit model mogelijk is. Mijnheer Peper was daarbij aanwezig
en ik kan u zeggen dat hij daarbij instemmend zat te knikken. Binnen het model
van het BMC en het NIC is het overigens ook mogelijk. Scholen moeten dan wel
een raamcontract met een abonnement afsluiten.Scholen kunnen met andere woorden tot op het ISBN-nummer aangeven welke
boeken ze willen hebben en hoeveel. Door middel van een heel eenvoudig bestelsysteem
kunnen zij voor hun boekenlijsten profiteren van aanbiedingen. Ik ben er dus
van overtuigd dat er minstens twee aanbestedingsmodellen zijn die precies
kunnen bieden wat scholen nodig hebben.De heer Dibi (GroenLinks):Ik zei al: gelooft u het zelf nog? Maar begrijpt u het zelf nog wel? Dit
voorstel vergt een grote inspanning van het onderwijs. U zegt dat men op uw
kamer unaniem tot de conclusie is gekomen dat dit de goede weg is. Ik denk
echter dat u daar unaniem afstand hebt genomen van de commissie-Dijsselbloem.
Als u echt geleerd zou hebben van de commissie-Dijsselbloem dan moet u wel
voor een uitvoeringstoets zijn. Als er zo veel kritiek is, als er zo veel
advocaten en aanbestedingsadviseurs zijn die waarschuwen voor chaotische juridische
procedures, waarom beginnen wij dan niet met een pilot of een uitvoeringstoets?
Daarmee kunnen wij veel zorgen wegnemen. Bovendien laat u daarmee zien dat
u geleerd hebt van de fouten uit het verleden.Mevrouw Kraneveldt-van der Veen (PvdA):Ook als je pilots doet, zul je nooit voor honderd procent welke juridische
procedure dan ook kunnen voorkomen. Dat kunnen wij ook in de huidige situatie
niet. Ook als dit wetsvoorstel er niet zou zijn, zitten scholen niet onder
een glazen stolp. Dan nog kunnen scholen op allerlei terreinen een rechtszaak
aan hun broek krijgen: op het gebied van pesten op school, op het gebied van
een conflict met ouders, noem maar op. Wij kunnen nooit helemaal voor de volle
honderd procent garanderen dat het ook nu niet kan. Ik denk echter dat het
risico werkelijk minimaal is, omdat ik ervan overtuigd ben dat er diverse
aanbestedingsscenario's mogelijk zijn waarbij scholen perfect en zeer exact
juridisch kloppend kunnen aangeven wat zij willen hebben, en dat krijgen zij
ook. Het tweede inkoopmodel, met de abonnementen die scholen kunnen nemen
op raamcontracten, is een model dat al jaren is beproefd, dat niet tot juridische
consequenties leidt, waar scholen zeer gemakkelijk in kunnen stappen en waarvoor
zij een zeer geringe prijs hoeven te betalen. Per leerling is dat peanuts.
Dat kan perfect zonder lasten voor scholen. Het kan dus, mijnheer Dibi.De heer Bosma (PVV):Mijn oude journalistenbloed gaat wat sneller stromen nu ik dit allemaal
meemaak. Het is heel simpel: als een politicus tot twee keer toe het woord "unaniem"
gebruikt, weet je dat er hommeles is en dat er problemen achter gesloten deuren
zijn. Op een gegeven moment breekt dan het vragenuurtje aan en moet er iets
worden besloten. Help deze oude journalist nu eens. Waar komt nu die druk
vandaan? Wij moesten van u een heel weekend hierover slapen, de tweede termijn
moest naar vandaag, dus er was een enorme pauze tussen de eerste en de tweede
termijn. Waar kwam die druk nu vandaan? Was dat van uw fractieleiding, van
mevrouw Hamer? Of van de coalitie?Mevrouw Kraneveldt-van der Veen (PvdA):Ik zou u als journalist best willen plezieren, maar helaas kan ik dat
niet, want het is onzin. Ik ben helemaal niet ontzettend onder druk gezet.
Ik heb uitstel gevraagd omdat ik vind dat een operatie zoals het invoeren
van gratis schoolboeken niet niks is. Dat is gewoon helder. Scholen moeten
daaraan wennen, scholen moeten daarvoor het een en ander doen, net zoals de
overheid. Dat betekent dat alle argumenten die hier in het debat naar voren
komen, zorgvuldig moeten worden overwogen. Dat kun je niet doen in een dinerpauze
van anderhalf uur, en dan had ik mijn collega's ook nog beloofd dat ik verslag
zou uitbrengen van het debat. Daarom heb ik gezegd dat wij graag alles nog
even netjes en zorgvuldig naast elkaar wilden leggen. Dat hebben
wij gedaan. Ook hebben wij her en der nog wat extra advies ingewonnen. Wij
zijn in een prima fractievergadering vandaag tot de conclusie gekomen dat
wij op een uitstekende en zorgvuldige wijze de gratis schoolboeken kunnen
invoeren en dat wij de scholen daarbij maximaal kunnen ondersteunen.De heer Bosma (PVV):Om collega Dibi maar even te citeren: gelooft u het zelf? Wij kennen u
als een Kamerlid dat zich altijd uitstekend voorbereidt. U heeft altijd al
met iedereen gesproken en altijd alles al gelezen. Dat was ongetwijfeld vorige
week donderdag reeds het geval. Toch had u dat weekend nodig. Vertelt u het
nou eens, waar komt die druk vandaan om nu door de pomp te gaan en alsnog
terug te keren naar de mening van de coalitie? Waar komt dat toch vandaan?
Wat is nu toch de echte drijfveer?Mevrouw Kraneveldt-van der Veen (PvdA):Als u goed had geluisterd naar mijn eerste termijn, wist u dat ik mij
toen ook al zeer positief over dit wetsvoorstel heb uitgesproken. De PvdA-fractie
wil echter ook recht doen aan zorgen die in het veld worden geuit. Ik vind
dat je een slecht politicus bent als je daar zonder meer aan voorbijgaat.
Daar moet je het in het debat gewoon met elkaar over hebben. Het is dan goed
gebruik dat wij hier met de staatssecretaris alle argumenten wisselen, ook
met elkaar. Vervolgens hebben wij als PvdA-fractie gezegd dat wij een zorgvuldige
afweging maken, waarvoor wij even de tijd nemen. Het onderwijsveld heeft daar
ook recht op. Wij zijn tot deze conclusie gekomen. Ik heb daaraan niets toe
te voegen. U ziet spoken waar ze niet zijn, u ziet conflicten waar ze niet
zijn, u ziet druk waar die druk er niet is. Wij hebben in een prima gesprek
met elkaar in een prima afweging dit besluit genomen. Complottheorieën
zijn niet aan de orde.De heer Jasper van Dijk (SP):Afgelopen zondag hoorde ik uw collega van de Partij van de Arbeid in Buitenhof
zeggen dat er eigenlijk nog meer waarborgen in het wetsvoorstel moeten worden
gebouwd, vanwege alle onzekerheden. Vandaag krijgen wij een wetswijziging
dat de invoering nog een jaar kan worden uitgesteld. Heeft u dat geregeld
binnen de PvdA?Mevrouw Kraneveldt-van der Veen (PvdA):Wat mevrouw Linthorst, mijn zeer gewaardeerde collega in de Eerste Kamer,
in Buitenhof zegt, is haar verantwoordelijkheid. Ik zat daar niet, dus ik
ben niet verantwoordelijk voor de uitlatingen die mevrouw Linthorst daar deed.
Wij hebben de afgelopen dagen zorgvuldig een afweging gemaakt. De staatssecretaris
heeft dat ook gedaan. Zij heeft vandaag een nota van wijziging gestuurd, waarvan
wij zeggen: prima, staatssecretaris. Wij zijn ervan overtuigd dat over enige
tijd zal blijken dat de nota van wijziging onnodig is geweest. Het is echter
helemaal niet verkeerd om een extra waarborg in te bouwen. Daar kunnen wij
prima mee leven en dat steunen wij dan ook. Het levert nog meer zekerheid
op voor scholen dat het goed gaat komen.De heer Jasper van Dijk (SP):Dit is natuurlijk helemaal tegenstrijdig! U hebt talloze malen gezegd
dat er unaniem zekerheid bestaat dat het helemaal goed gaat komen met dit
wetsvoorstel. Tegelijkertijd wijzigt de staatssecretaris dit wetsvoorstel,
om de invoering nog een jaar te kunnen uitstellen als het allemaal misgaat.
Dat is in tegenspraak met elkaar. Erken dan dat u onzeker bent over het succes
van deze wet – wat ik wel zou begrijpen.Mevrouw Kraneveldt-van der Veen (PvdA):Neen, dat ben ik niet. U hebt waarschijnlijk goede brandveiligheidsmaatregelen
genomen in uw huis. U zult rookmelders hebben en brandblussers, en u gaat
elke dag gerust slapen. Toch hebt u een brandverzekering. Zo moet u dit geval
eigenlijk ook zien. Er is niets mis mee om een extra zekerheid in te bouwen
voor het geval dat. Ik ben er echter rotsvast van overtuigd dat de staatssecretaris
die mogelijkheid in de wet niet zal hoeven gebruiken.Mevrouw Dezentjé Hamming (VVD):Ik begrijp goed dat mevrouw Kraneveldt niet onder druk is gezet; zij is
gewoon teruggefloten door het CDA, omdat er vooral gezellig moet worden doorgeregeerd.
Wat mij bezighoudt, mevrouw Kraneveldt, is het volgende. U hebt bedenktijd
gevraagd. Zo gaat het in alle fracties. U hebt vanmorgen, of misschien al
eerder, overleg gevoerd met uw fractie. De heer Dijsselbloem van uw fractie
heeft bij het presenteren van zijn rapport over wat er allemaal is misgegaan
in het onderwijs, gezegd dat het wetsvoorstel voor de invoering van gratis
schoolboeken een schoolvoorbeeld is van hoe het niet moet. Kunt u mij vertellen
met welke argumenten u de heer Dijsselbloem ervan hebt overtuigd dat dit zo'n
fantastisch wetsvoorstel is? Hoe is dat gegaan? Moeten wij de woorden van
de heer Dijsselbloem in het vervolg dan nog wel serieus nemen?Mevrouw Kraneveldt-van der Veen (PvdA):Dat wij gezellig gaan doorregeren met het CDA en natuurlijk ook met de
ChristenUnie, staat buiten kijf. Wij gaan dat nog vrolijk drie jaar doen.
Dat is echter niet aan de orde als het gaat om dit wetsvoorstel. Wij hebben
onze eigen overwegingen bij het wetsvoorstel. Wat het rapport-Dijsselbloem
betreft: de heer Slob heeft al heel duidelijk gezegd dat dit wetsvoorstel
niet een echte onderwijsvernieuwing is, waarnaar de commissie-Dijsselbloem
onderzoek heeft gedaan. Integendeel, wij hebben heel goed acht geslagen op
wat er in het rapport-Dijsselbloem staat. Wij hebben gezegd dat er waarborgen
moeten worden ingebouwd dat scholen ruim de tijd krijgen om dit wetsvoorstel
te implementeren. Zij moeten de grootst mogelijke hulp en ondersteuning krijgen,
in de vorm van budgetten, advies en noem maar op, om dit wetsvoorstel goed
in te voeren. De vrije keuze is gewaarborgd en niemand hoeft heel ingewikkelde
dingen te doen. Wij hebben dus heel goed acht geslagen op het rapport-Dijsselbloem
bij het implementeren van het wetsvoorstel.Mevrouw Dezentjé Hamming (VVD):Ik denk dat dit kabinet heel erg hardleers is en dat alle fracties er
vrolijk aan meedoen. Ik constateer dat het gewoon is: ogen dicht, gas geven
en dan zien wij wel in welk moeras van ellende wij uiteindelijk terechtkomen.
Het kan niet waar zijn wat u zegt, bijvoorbeeld over de garantie dat de leraren
hun eigen boeken mogen kiezen. Dat is gewoon niet waar. In de brief van de
staatssecretaris staat het heel duidelijk: de formulering wordt een beetje
anders gemaakt, en er komt bij te staan: ...of gelijkwaardig... De landsadvocaat
onderschrijft dat, maar met hangen en wurgen, zo stel ik vast. Daarmee is
echter helemaal niet gezegd dat dit ook houdbaar is in de rechtszaal.
Het zou dus ook nog tot juridische procedures kunnen leiden. Bij alle scholen
die ik gisteren heb bezocht, zegt men: wij kunnen straks helemaal geen maatwerk
meer leveren aan individuele leerlingen, want de aanbestedingen maken dat
straks onmogelijk. Voor u was het echter wel een harde eis, maar het wordt
nu niet gegarandeerd. Hoe kunt u hier dan toch uw ja aan verbinden?Mevrouw Kraneveldt-van der Veen (PvdA):Gas geven en ogen dicht? Grote onzin! Wij doen dat juist helemaal niet.
Wij geven geen gas, maar ruimen extra tijd in. Wij geven extra steun, hulp,
ondersteuning en budget. Gas geven en ogen dicht is dus volkomen onzin. Dat
onze positie in de rechtszaal niet houdbaar zou zijn, is ook volkomen onzin.
Ik zou dan net zo goed tegen u kunnen zeggen dat uw positie dat ook niet is.
Er kan nooit honderd procent garantie worden gegeven met betrekking tot rechtszaken,
maar dat is ook nu al niet het geval in het onderwijs. Ook nu moeten scholen
al aanbesteden als het gaat om gebouwen, schoonmaak en kantoorartikelen. Dat
niet alle scholen dit doen, is hun eigen verantwoordelijkheid. Ook nu kunnen
deze scholen al rechtszaken aan hun broek krijgen, dus doet u nu niet net
alsof scholen onder een stolp zitten en nooit of te nimmer met enig juridisch
gedoe te maken zouden krijgen.Mevrouw Dezentjé Hamming (VVD):Voorzitter...De voorzitter:Nee, nee.Mevrouw Kraneveldt-van der Veen (PvdA):Ik ben ervan overtuigd dat het niet gaat gebeuren. Er zijn voldoende mogelijkheden
en scenario's bij het aanbesteden dat het gewoon kan zoals scholen het willen,
zonder rompslomp en zonder juridisch gedoe.De voorzitter:Ik geef het woord aan de heer Pechtold.De heer Pechtold (D66):Een stralende, blijmoedige PvdA-woordvoerster die op het moment dat zij
nu eens een keer zou moeten draaien, dat niet doet. Ik zou zeggen: dat hebt
u toch de afgelopen weken voldoende gedaan, maar nu het een keer echt belangrijk
zou zijn om te luisteren naar iedereen die u de afgelopen tijd heeft geadviseerd,
doet u dat niet. Zelfs de bonden maken zojuist bekend dat zij over twee weken
wilde acties gaan voeren, omdat docenten het zo langzamerhand zat zijn, te
weinig salaris te krijgen. U holt door in inkomenspolitiek voor ouders, 300
mln. Wij kennen het verhaal inmiddels. Maar nu hebt u afgedwongen dat er nog
een jaartje extra geëxperimenteerd mag worden. Kunt u mij uitleggen wat
er dadelijk gebeurt, als ouders lopende het komende jaar € 308 krijgen
en scholen zich alvast aan het voorbereiden zijn op de uiteindelijke uitvoering
van de wet, en als wij er dan achter komen dat u zich verslikt hebt? Wat gaan
wij dan doen? Dan wilt u een jaar extra doen. Moeten dan al die scholen die
bezig zijn, stante pede hun voorbereidingen stoppen? Moet dat dan worden teruggedraaid?
Hoe gaan wij dat uitvoeren?Mevrouw Kraneveldt-van der Veen (PvdA):Als die situatie zich voordoet – en ik weet zeker dat die zich niet
zal voordoen – dan moeten wij op dat moment kijken wat zich als hobbel
opwerpt en welke maatregelen nodig zijn om die hobbel te nemen. Daar kan ik
niet op vooruitlopen. Ik weet immers niet hoe die hobbels eruitzien. Daarom
hebben wij ook gezegd: voor die gevallen bouwen wij dat in, zeer zorgvuldig.
Daar houden wij rekening mee. Laten wij op dat moment bezien wat wij dan tegenkomen.
Wat er dan gebeurt, kan ik nog niet voorspellen.De voorzitter:Een laatste vraag.De heer Pechtold (D66):Dit kabinet verstookt 45 mln. aan invoeringskosten en aan juridische bijstand
om dit circus met stomend kokend water voor elkaar te krijgen. U zegt nu zeker
te weten dat er niets misgaat. Waarom dan dat extra jaar? Het is van tweeën
een: óf u weet het zeker, dan is er maar een jaar nodig, omdat u zo
nodig inkomenspolitiek in 2008 moest bedrijven; óf u zegt: ik weet
het nog niet zeker en het kan wel twee jaar gaan duren. Het laatste zou echter
in strijd zijn met uw eerdere antwoord. Wat is dan uw garantie? Bent u dan
bereid om het hele circus ook gewoon te stoppen als dadelijk blijkt dat het
aan alle kanten misloopt?Mevrouw Kraneveldt-van der Veen (PvdA):Als het een volkomen onoverkomelijk hobbel zou zijn, dan moeten wij natuurlijk
aan de noodrem trekken. Ik kan dat echter niet voorspellen. Ik denk ook niet
dat het gebeurt. Wij moeten op het moment zelf kijken hoe de hobbel in kwestie
er precies uitziet en hoe wij dat probleem kunnen oplossen. Is het niet oplosbaar,
dan is het helder.Ik heb nog twee opmerkingen in antwoord op de heer Pechtold, want hij
roept altijd veel en komt dan pas tot zijn vraag. Die 45 mln. is een groot
bedrag. Ik denk dat wij waarschijnlijk niet dat hele bedrag hoeven uit te
geven. Dat geld gaat natuurlijk ook helemaal niet op aan juridische bijstand,
maar aan menskracht om die scholen te helpen en om ze desnoods in de school
aan de hand te nemen en ervoor te zorgen dat ze kunnen aanbesteden. Bovendien,
als het om inkomenspolitiek gaat, mijnheer Pechtold: u zat in een kabinet –
ik geloof dat het Balkenende II was, maar ik ben de tel een beetje kwijtgeraakt –
waarin u medeverantwoordelijk was, samen met de VVD van mevrouw Dezentjé-Hamming,
voor de afschaffing van het lesgeld. Alsof dat dan geen inkomensmaatregel
was! Ik dacht het wel. Dus komt u mij nu niet met het verwijt aan dat wij
zo iets vreselijks doen voor die hardwerkende Nederlander, mevrouw Dezentjé,
die misschien wel twee of drie kinderen in het voortgezet onderwijs heeft
en die heel blij is in augustus als hij € 300, € 600 of
misschien wel bijna € 1000 in zijn zak krijgt.De heer Dibi (GroenLinks):Voorzitter. Een nieuw hoofdstuk, en ik denk ook niet het laatste. Ook
ik zou willen dat het laatste hoofdstuk van het gratis schoolboekenverhaal
eindigt met: en zij leefden nog lang en gelukkig. Wij hebben het hier echter
niet over een sprookje, maar over de bittere realiteit. Als wij het vertrouwen
in de politiek door het onderwijs, maar eigenlijk door iedereen, willen vergroten,
dan moeten wij laten zien dat wij in staat zijn om lessen te trekken en lessen
te leren uit het verleden. De commissie-Dijsselbloem was geen bijspijkercursusje
en geen geschiedenislesje, maar een nieuw begin. Er moet een nieuwe
relatie komen tussen politiek en onderwijs, waarbij wij naar elkaar luisteren.
Als ik luister – en dan hoef ik niet eens aandachtig te luisteren –
is de kritiek breed en veelomvattend. Je zou er een boek over kunnen schrijven,
zou ik bijna willen zeggen.Daarbij komt de vraag welke prioriteiten wij als de politiek moeten stellen.
Wat hebben wij aan gratis schoolboeken als er geen leraar is om de leerlingen
te vertellen om die boeken open te slaan? Ik ben eerlijk gezegd teleurgesteld
in de PvdA-fractie en vooral in Jeroen Dijsselbloem. Wij hebben negen maanden
lang keihard gewerkt aan een rapport dat heel erg goed en warm is ontvangen
in het veld. De inkt is nog niet eens droog en wij nemen er al afstand van.Ik heb drie constructieve moties en één vraag. Ik begin
met mijn vraag. Is de staatssecretaris in het kader van een zorgvuldige invoering
bereid om advies te vragen aan de Europese Commissie in Brussel zodat bekend
is of de constructie op clementie kan rekenen, net als voormalig minister
Hoogervorst heeft gedaan met het private zorgstelsel?Ik dien nu mijn moties in.De Kamer,gehoord de beraadslaging,constaterende dat de invoering van de gratis schoolboeken gepaard gaat
met veel onrust en onduidelijkheid;overwegende dat de commissie-Dijsselbloem als extra waarborg voor een
zorgvuldige beslissing en een realistisch uitvoeringsbeleid een uitvoeringstoets
adviseert;verzoekt het Presidium, opdracht te geven tot het doen van een uitvoeringstoets
inzake het wetsvoorstel "gratis schoolboeken" en daarbij advies
te vragen aan het Onderzoeks- en Verificatiebureau over de te formuleren onderzoeksopdracht
en de Kamer daarover te informeren voordat wordt overgegaan tot stemming over
dit wetsvoorstel,en gaat over tot de orde van de dag.De voorzitter:Deze motie is voorgesteld door de leden Dibi, Dezentjé Hamming
en Pechtold. Naar mij blijkt, wordt de indiening ervan voldoende ondersteund.Zij krijgt nr. 16(31325).De heer Dibi (GroenLinks):Dit is wel het minste verzoek dat de PvdA-fractie zou moeten ondersteunen
als zij echt lessen heeft geleerd uit het verleden.De Kamer,gehoord de beraadslaging,constaterende dat het aantal educatieve uitgeverijen is beperkt en dat
daardoor de macht van uitgeverijen groot is;overwegende dat het van belang is om dit machtsmonopolie te doorbreken
door met name docenten een stem te geven;constaterende dat in Duitsland ieder schoolboek dat een uitgever op de
markt wil brengen eerst bekeken wordt door een commissie die het beoordeelt
op onder andere de didactiek, de duurzaamheid en de prijs;verzoekt de regering, te onderzoeken in hoeverre ook in Nederland met
een dergelijke commissie gewerkt kan worden en de Kamer daarover te informeren
voor 1 mei 2008,en gaat over tot de orde van de dag.De voorzitter:Deze motie is voorgesteld door het lid Dibi. Naar mij blijkt, wordt de
indiening ervan voldoende ondersteund.Zij krijgt nr. 17(31325).De heer Dibi (GroenLinks):Dit is een puur een motie om mee te denken met de staatssecretaris. Als
wij met dit wetsvoorstel komen om het probleem van de hoge boekenprijzen op
te lossen, moeten wij wel weten welk probleem wij precies aan het oplossen
zijn. Dat weten wij nog niet. Daarom dien ik een motie in.De Kamer,gehoord de beraadslaging,constaterende dat de kosten van schoolboeken in de ons omringende landen
veel lager zijn;constaterende dat de prijzen van schoolboeken de laatste jaren enorm zijn
gestegen;verzoekt de regering, onderzoek te doen naar beide ontwikkelingen en de
Kamer daarover te informeren voor 1 mei 2008,en gaat over tot de orde van de dag.De voorzitter:Deze motie is voorgesteld door de leden Dibi, Dezentjé Hamming,
Bosma, Jasper van Dijk en Pechtold.Zij krijgt nr. 18(31325).De heer Dibi (GroenLinks):De invoering van de tweede fase werd ook ineens een jaar uitgesteld. Er
zijn zo veel raakvlakken met vorige onderwijsvernieuwingen, al Dibizijn die
niet een op een vertaalbaar. Staatssecretaris, lees het boekje Tijd voor onderwijs
nog een keer goed door voor u verdergaat.De heer Bosma (PVV):Dat wij dat nog eens mogen meemaken, mijnheer Dibi, dat onze namen onder één
motie staan. Mijn vraag gaat echter over uw tweede motie. U wilt een commissie
naar Duits voorbeeld die boeken moet gaan goedkeuren, onder
andere op basis van duurzaamheid. Er zijn twee woorden waarvan ik meteen begin
te zweten als ik ze hoor: het ene is diversiteit en het andere is duurzaamheid.
Daar ben ik altijd gelijk tegen. Hoe moeten boeken worden beoordeeld op duurzaamheid?
Wordt dan gekeken naar het papier?De heer Dibi (GroenLinks):Er moet worden gekeken of boeken lang meegaan of dat zij na een jaar alweer
vervangen worden door nieuw lesmateriaal dat opnieuw duurder is. Het is niet
de bedoeling dat zo'n commissie nieuw lesmateriaal moet goedkeuren. Zij kan
adviseren. Bij de invoering van de tweede fase kwamen bijvoorbeeld ineens
allerlei nieuwe glossy boeken op de markt. Zij waren wel heel veel mooier,
maar de vraag is of zij inhoudelijk beter waren en of het noodzakelijk was
om deze boeken op die manier uit te geven. Als wij echt de boekenprijzen en
de monopoliepositie van de uitgevers willen veranderen, moeten wij ook creatief
meedenken. Dat is wat mij bij u zo vaak tegenvalt, mijnheer Bosma. U denkt
niet creatief mee met dit kabinet. Het is makkelijk om alleen maar nee te
zeggen.De heer Bosma (PVV):Voorzitter. Ik spreek namens een unanieme fractie. Allereerst dank ik
de staatssecretaris voor haar antwoord. Het is echter weer een boekenbal en
wij dansen steeds op hetzelfde deuntje. Op verzoek van de Partij van de Arbeid
hebben wij er een weekeinde over geslapen, maar grosso modo zijn wij niet
veel verder gekomen. Wij lezen nu al op de krantensites: gratis schoolboeken
gaan door. Daarmee is de angel uit het debat gehaald en is het nu een herhaling
van zetten van verleden week.Het is jammer, maar mijn fractie is niet overtuigd van heel veel vooruitgang.
Helaas. Het blijft namelijk een probleem dat wij nog steeds niet weten wat
het overgangsjaar "kost". Juridische procedures zijn niet uitgesloten.
Het uitstel met een jaar geeft al een beetje aan dat dit kabinet op dit vlak
op zijn minst "shaky", om het populair uit te drukken. Ook vandaag
zien wij weer een groeiende onrust onder leraren. Mijn fractie blijft erbij
dat het bescheiden onderwijsbudget beter gestuurd kan worden in de richting
van de portemonnees van de leraren/docenten dan naar dit project.Cruciaal voor mijn fractie is de vraag of docenten nog wel keuzevrijheid
hebben. Zojuist is gewezen op de formulering: de keuzevrijheid kan blijven
bestaan. Dit is uiterst vaag, terwijl wij er met ons allen voor moeten zorgen
dat de leraren zo veel mogelijk macht en invloed houden. Dit is een heel belangrijk,
zo niet cruciaal onderdeel van de autonomie van de scholen.Veel partijen in het veld zijn uiterst ongerust, niet alleen de vakbonden,
maar ook bijvoorbeeld de VO-raad, dus de werkgevers. Die spreken over een
juridische chaos. Een citaat: wij steunen het wetsvoorstel niet langer. Dus
niet alleen de vakbonden, maar ook de werkgever en de Raad van State, het
hoogste adviesorgaan, zijn negatief. Mijn fractie is dus niet enthousiaster
geworden over wat er nu voorligt.Het probleem dat getackeld zou moeten worden, is de enorm hoge prijs van
de schoolboeken. Vandaar dat mijn fractie de motie van de heer Dibi mede heeft
ondertekend, waarin om een onderzoek gevraagd wordt ter zake. Wij vrezen dat
de maatregel (gratis schoolboeken) uiteindelijk de schoolboeken niet goedkoper
maakt.De heer Jan de Vries (CDA):Mijnheer de voorzitter. Ook ik dank de staatssecretaris voor de beantwoording
in eerste termijn. Ik dank haar ook hartelijk voor de brief die wij vandaag
hebben ontvangen, waarin de overwegingen bij dit wetsvoorstel nog eens helder
uiteengezet worden. Dit is een zorgvuldig wetsvoorstel en dat maakt het voor
de Kamer mogelijk om vandaag een finale en zorgvuldige afweging te maken.De zorgvuldigheid van het invoeringstraject is ook gediend met een tussenstap
in het schooljaar 2008/2009, waarin alle ouders worden gecompenseerd met een
toelage van € 308. Vandaag heeft het kabinet bij nota van wijziging
de mogelijkheid gecreëerd om, indien dit door thans onvoorziene omstandigheden
onontkoombaar zal zijn, de tussenstap met maximaal 1 jaar te verlengen. Het
mag duidelijk zijn dat de CDA-fractie niet verwacht dat dit nodig zal zijn,
gezien de voorbereiding, zoals de staatssecretaris die verleden week en nu
in de brief heeft geschetst, en de ondersteuning die de regering kiest. De
CDA-fractie stemt wel in met deze voorzorgsbepaling.Verleden week heb ik geïnformeerd naar de inkomensgevolgen voor met
name die ouders die nu een beroep kunnen doen op de WTOS. Zoals de CDA-fractie
al in eerste termijn zei en veronderstelde, gaan deze ouders in het komende
schooljaar er niet op voor- of achteruit. Dit is een belangrijke constatering.
Wij hopen overigens dat veel schoolbesturen het voorbeeld van sommige schoolbesturen
volgen en dat zij ook in het komende schooljaar proberen, de prijzen van de
boekenpakketten te maximeren op € 308, zodat geen enkele ouder een
extra bijdrage moet betalen. Misschien kan de staatssecretaris hier nog op
ingaan en kan zij aangeven hoe zij dit kan bevorderen.Wij hopen te bereiken dat uiteindelijk marktwerking haar intrede doet
en dat, doordat scholen de verantwoordelijkheid krijgen voor de inkoop, zij
ook de financiële verantwoordelijkheid krijgen, zij kritischer kijken
of een boek wel aangeschaft moet worden en of het niet eenvoudiger kan met
minder poespas. Dat marktwerking werkt, blijkt nu al uit het feit dat veel
scholen hun inkoopbeleid kritisch doorlichten en anticiperen op de nieuwe
verantwoordelijkheid die scholen via dit wetsvoorstel krijgen. Dat er marktwerking
optreedt, blijkt overigens ook uit het feit dat het NIC samen met het BMC
een inkoopmodel heeft ontwikkeld, een nieuwe variant die de keuzevrijheid
en dus ook de marktwerking ten goede komt. Na het debat van afgelopen woensdag
heeft de CDA-fractie nog veel meer suggesties in haar mailbox ontvangen. Zij
kunnen bijdragen aan het verminderen van de kosten van schoolboekenpakketten.
Er zijn docenten die bij ons aankloppen, niet voor het eerst. Zij willen graag
hun eigen methodes ontwikkelen, hun eigen digitale lesmethodes. Als voorbeeld
neem ik de methode "Tien voor biologie", die dan ook nog "copyvrij"
of "copyleft" of hoe je het dan ook wilt noemen, op internet geplaatst
kan worden. Hiermee zijn belangrijke kostenbesparingen te bereiken. Daarom
heeft de CDA-fractie de motie van collega Jasper van Dijk van harte mede ondertekend.
Zij hoopt dat dit soort initiatieven op die manier verder zullen worden verspreid. Kan het SLO hier ook nog verantwoordelijkheid in nemen?De CDA-fractie heeft dankzij de eerste signalen die daarop wijzen de overtuiging
dat de prijzen van de boekenpakketten dankzij dit wetsvoorstel wel degelijk
dalen. Hiermee kom ik op de financiële gevolgen voor de scholen. De staatssecretaris
heeft vorige week in haar eerste termijn inzicht verschaft in de gemiddelde
pakketprijs per schooltype. Mijn fractie concludeert dat de gemiddelde verschillen
tussen de schooltypen relatief beperkt zijn: maximaal € 25. Dat
geeft haar reden om niet te kiezen voor differentiatie naar schooltype.Voor de CDA-fractie was en is het van groot belang dat scholen en hun
docenten de lesmethode kunnen blijven kiezen die past bij hun eigen onderwijsconcept
en aansluit op andere leerjaren. Zowel in het debat van vorige week woensdag
als in de brief van heden garandeert de staatssecretaris dat de betrokkenheid
van docenten kan blijven bestaan, ongeacht de Europese aanbestedingsroute.
Het is belangrijk om dit laatste te memoreren. Bij het aanbesteden van de
distributie kan men specifieke titels blijven opgeven en dus ook bestellen.
De staatssecretaris voegt daar in de brief van vandaag aan toe dat de vrijheid
van inrichting dit argument extra versterkt. Dat lijkt mijn fractie overtuigend.Deze heldere toezeggingen komen tegemoet aan onze zorgen, niet alleen
aan onze zorgen, maar ook aan de zorgen die in het onderwijsveld leven, bij
scholen, maar ook bij leraren. Ik ben ervan overtuigd dat de stelligheid waarmee
de staatssecretaris dit nog eens in haar brief aantoont, reden kan zijn voor
vertrouwen van scholen en docenten.Het vertrouwen in een zorgvuldig proces wordt ook nog eens versterkt dankzij
de inrichting van een taskforce. De CDA-fractie vraagt die taskforce om ook
de voortgang per schoolbestuur te monitoren. De staatssecretaris stelt in
haar brief "in principe", maar wat ons betreft wordt die in alle
gevallen per schoolbestuur gemonitord, zodat tijdig met bijvoorbeeld de VO-raad
een schoolbestuur kan worden bijgestuurd dat onverhoopt passief blijft in
dit proces.honderd procent garanties voor het uitblijven van juridische procedures
zijn natuurlijk niet te geven, maar dankzij de ondersteuning in tijd –
een jaar extra en in geld 45 mln., te besteden over drie jaar – en via
de oprichting van een taskforce zijn er in de ogen van de CDA-fractie voldoende
waarborgen ingebouwd om dat te voorkomen. Mocht het onverhoopt toch zo ver
komen dat een schoolbestuur voor de rechter wordt gedaagd, dan is zelfs de
staatssecretaris bereid om die school daarin te ondersteunen.Ik rond af. De CDA-fractie is er blij mee dat het evaluatieamendement
op het wetsvoorstel is overgenomen. Zij ziet dat de regering de scholen extra
tijd heeft gegeven. Zij ziet tegelijkertijd dat de regering de scholen financieel
ondersteunt en dat zij door middel van een taskforce praktische, maar ook
juridische ondersteuning aan het gehele proces verleent. In onze ogen kiest
de regering daarmee voor een uiterst zorgvuldige en verantwoorde invoering
van gratis schoolboeken. Dit wetsvoorstel zal zowel in het belang van ouders
als van scholen blijken te zijn. Vooral ouders zullen gaan merken dat zijn
eindelijk verlost zijn van de dure boekenpakketten. De CDA-fractie steunt
dit wetsvoorstel daarom van harte en vol overtuiging.Mevrouw Dezentjé Hamming (VVD):Het is aandoenlijk om te horen hoe blij het CDA is met dit wetsvoorstel.
Toch is er iets raars aan de hand. Uit de woorden van de heer De Vries blijkt
dat hij er helemaal van overtuigd is dat de schoolboeken goedkoper zullen
gaan worden. Dat is zijn lichtpuntje aan de horizon. Maar er klopt iets niet.
In de begroting zijn de schoolboeken voor 200 mln. per jaar opgenomen. Daaruit
blijkt dus helemaal niet dat de schoolboeken goedkoper zullen gaan worden.
Hoe legt de heer De Vries dat uit?De heer Jan de Vries (CDA):De fractie van mevrouw Dezentjé Hamming zou daarmee juist heel
erg blij moeten zijn. Het betekent dat de voordelen die het goedkoper inkopen
met zich brengt bij de scholen kunnen blijven. Wij zijn blij met de keuze
die het kabinet hierin heeft gemaakt. Wij zijn ervan overtuigd dat de scholen
hierop zullen kunnen besparen. Dat blijkt nu al. Blijkbaar bezoekt ook mevrouw
Dezentjé Hamming scholen, want dat heeft zij zojuist geschetst. Dan
zal ook zij hebben gehoord dat de scholen de boekenpakketten in aanloop naar
het wetsvoorstel nu al kritisch doorlichten. Zij stellen zichzelf bijvoorbeeld
de vraag of zij de dure werkboeken wel nodig hebben en of er geen methode
door de eigen docenten kan worden ontwikkeld of kan worden gekozen voor digitale
lesmethoden. Dat is de goede lijn. Deze zal ertoe leiden dat de scholen uiteindelijk
ruim toe zullen kunnen komen met het bedrag van € 308 per leerling.
De middelen die dan overblijven, kunnen zij investeren in de kwaliteit van
het onderwijs. Daarmee vormt dit wetsvoorstel dus wel degelijk ook een investering
in de kwaliteit van het onderwijs.Mevrouw Dezentjé Hamming (VVD):Ik stel vast dat helemaal geen geloof bestaat in de marktwerking, want
dan zou het bedrag van 300 mln. helemaal niet zijn begroot. Het is van de
zotte dat er zo veel geld voor wordt uitgetrokken. Het bedrag zou aflopend
moeten zijn. Het zou taakstellend moeten zijn. Het verbaast mij ook dat het
CDA zich helemaal geen zorgen maakt over de invoeringskosten. De staatssecretaris
heeft daarover helemaal geen duidelijkheid geboden. Ik meen dat je aan het
begin van een dergelijk traject de vraag stelt wat de invoering gaat kosten.
Dat geldt ook voor de klachtenlijn, want er gaat natuurlijk van alles mis.
Dat maakt het CDA dus kennelijk niet uit.De heer Jan de Vries (CDA):Ik hoop dat de schoolbesturen vanavond meeluisteren en horen dat de VVD-fractie
van mening is dat de vergoeding voor schoolboeken taakstellend omlaag moet
worden gebracht. Ik hoop dat dit dan ook nog eens tot uitdrukking zal komen
in een amendement bij de begrotingsbehandeling 2009. Daarmee bezuinigt de
VVD-fractie dus op schoolboeken ten koste van de kwaliteit van het onderwijs.
De CDA-fractie stelt dat als scholen op schoolboeken besparen, zij dat geld
mogen houden om te herinvesteren in de kwaliteit van het onderwijs. Wij zien
nu al dat zij dit gaan doen. Zo wordt een bijdrage geleverd aan de kwaliteit
van het onderwijs. Mevrouw Dezentjé Hamming maakt duidelijk wat haar
werkelijke agenda is. Zij maakt zich sterk voor de uitgevers en benadeelt
tegelijkertijd de schoolbesturen.De voorzitter:Mevrouw Dezentjé Hamming mag reageren op de uitlokking
door de heer De Vries, maar geen nieuwe vraag stellen.Mevrouw Dezentjé Hamming (VVD):Ik werp deze uitspraak over de uitgeverijen verre van mij. Wij zijn tegen
gratis schoolboeken omdat wij van mening zijn dat de kwaliteit van het onderwijs
er niet bij is gebaat. Het bedrag van 300 mln. plus de vele miljoenen die
gemoeid zijn met de invoering zouden in de kwaliteit van het onderwijs moeten
worden gestopt. De heer De Vries moet hier geen kromme redeneringen ophangen.De heer Jasper van Dijk (SP):De heer De Vries was vorige week blij met het wetsvoorstel. Vandaag is
hij ook blij met het wetsvoorstel. Maar er is vandaag sprake van een wijziging.
Vandaag is een jaar extra uitstel mogelijk geworden. Hoe kon hij vorige week
zo zeker zijn over dit wetsvoorstel, als hij er vandaag een jaar uitstel bij
krijgt?De heer Jan de Vries (CDA):De CDA-fractie is er, na de schriftelijke beantwoording in de brief van
vandaag, nog meer van overtuigd dat wij op een verantwoorde wijze tot gratis
schoolboeken komen. Daaraan draagt ook de ondersteuning van de scholen bij.
Wij zijn ervan overtuigd dat de voorzorgsbepaling die in de nota van wijzing
is geïntroduceerd, niet zal behoeven te worden gebruikt. Wij zien tegelijkertijd
dat er in het onderwijsveld zorgen bestaan. Ik veronderstel dat de heer Van
Dijk daar met zijn vervolgvraag heen wil. Daarvoor loopt de CDA-fractie niet
weg. Gelukkig doet ook de regering dat niet. Enerzijds zie ik dat de regering
kiest voor versterking van de ondersteuning in de vorm van een taskforce.
Anderzijds biedt zij scholen voor onvoorziene omstandigheden toch een jaar
langer de gelegenheid om zich voor te bereiden op hun nieuwe verantwoordelijkheid.
Volgens mijn fractie kan deze combinatie bijdragen aan het herstel van het
vertrouwen in het slagen van deze operatie. Dat is niet zozeer nodig voor
de CDA-fractie, als wel voor het onderwijsveld.De heer Jasper van Dijk (SP):Dit betekent dat de heer De Vries met deze wet het land in kan gaan. Scholen
zullen op hem afkomen en zeggen: wij hebben hierover nog steeds zorgen, gaat
dit wel goed? De heer De Vries kan dan zeggen: ja, wij hebben naar de zorgen
geluisterd want wij geven de scholen nóg een jaar de mogelijkheid om
er eens goed over na te denken. Wat zijn hiervoor nu eigenlijk de criteria?
Wanneer zegt Jan de Vries: ja, wij gaan over tot een extra jaar uitstel?De heer Jan de Vries (CDA):Dit is een verkeerde voorstelling van zaken. Uiteraard gaan wij en de
scholen niet zitten wachten. De heer Van Dijk weet net zo goed als ik dat
de scholen al bezig waren. Sommige scholen hadden de voorbereiding van hun
aanbestedingsproces al afgerond. Uiteindelijk hebben de schoolbesturen, heeft
de VO-raad in het najaar aan de staatssecretaris gevraagd om een jaar extra.
Daarop is zij ingegaan. Dit betekent echter wel dat de schoolbesturen na besluitvorming
in het parlement weer van harte zullen inzetten voor het slagen van dit proces.
Daarvan ben ik overtuigd en ik krijg ook signalen die in deze richting wijzen.
Dit kunnen de schoolbesturen dan nog beter, omdat de regering niet alleen
de voorzorgsbepaling opneemt, maar ook via de taskforce individuele schoolbesturen
actief steunt in het realiseren van een zorgvuldige en deugdelijke aanbestedingsprocedure
die uiteindelijk zal slagen.De heer Dibi (GroenLinks):Ik moet zeggen dat de heer De Vries wel lef heeft door over de VO-raad
te beginnen. Tijdens het vorige debat zei ik nog dat de VO-raad tegen was,
of in ieder geval heel scherpe eisen stelde aan de staatssecretaris. Inmiddels
weten wij dat de raad tegen is. Wij weten inmiddels ook dat nog veel meer
partijen tegen zijn. De heer De Vries was vorige week zeer overtuigd van de
voordelen van het wetsvoorstel dat wij toen bespraken. Nu lijkt het alsof
hij een spelletje aan het spelen is en een conflict binnen de coalitie heeft
opgelost. Het lijkt erop dat hij alsnog niet luistert naar de bezwaren uit
het veld. Ik vraag hem nogmaals waarom wij niet zouden kiezen voor een uitvoeringstoets
nu wij constateren dat er zo veel bezwaren zijn. Op die manier kunnen wij
bezien of dit echt de goede weg is en of wij op deze manier ook werkelijk
iets kunnen doen aan de hoge boekenprijzen. Dat is immers nog steeds de vraag.De heer Jan de Vries (CDA):De heer Dibi stelt twee vragen. De CDA-fractie is ervan overtuigd dat
er met dit wetsvoorstel marktwerking ontstaat, al was het alleen maar doordat
aan de vraagkant, dus bij de schoolbesturen, meer besef zal zijn van de kosten
van schoolboekenpakketten. Daardoor zal dit wetsvoorstel wel degelijk leiden
tot een scherper inkoopbeleid. De tweede vraag van de heer Dibi ging over
de uitvoeringstoets. Zo'n toets zou nodig zijn als je twijfels hebt over de
vraag of het huidige voorstel en de verantwoordelijkheid die daarmee bij de
scholen komt te liggen, ook werkelijk uitvoerbaar is. Ik heb zojuist al bij
een interruptie van de heer Van Dijk gezegd dat blijkt dat de regering er
wel degelijk voor kiest om de scholen hierin extra Jan de Vrieste ondersteunen.
Ik hoop dat ook de fractie van GroenLinks daartoe nog te overtuigen is. De
coalitie is dus niet blind voor de zorgen die er in het veld leven. Integendeel,
zij geeft hierop een antwoord. De effecten van dit antwoord zullen niet alleen
in de Kamer merkbaar zijn, maar ook in de scholen, als die hun verantwoordelijkheid
moeten nemen bij het aanbesteden van de schoolboeken.De heer Dibi (GroenLinks):Laten wij er niet omheen draaien; een tijdje terug kwamen wij met z'n
allen voor een grote verrassing te staan. Toen bleek namelijk
dat de Europese aanbesteding nogal problematisch zou kunnen worden. Allerlei
aanbestedingsadvocaten en -adviseurs zeggen nu dat Brussel dit niet zal accepteren.
Wij kunnen dus in de toekomst opnieuw voor een verrassing komen te staan.
Wil de heer De Vries daarom samen met mij aan de staatssecretaris vragen om
eerst advies in te winnen bij de Europese Commissie in Brussel over de vraag
of haar constructie überhaupt wel mogelijk is? Als hij echt voor een
verantwoorde invoering is en ook een beetje heeft geluisterd naar de conclusies
van de commissie-Dijsselbloem – hij hoeft niet alles over te nemen,
maar slechts een beetje – zal hij er ook voor zijn om een uitvoeringstoets
te laten plaatsvinden. Ik vraag dus om advies van de Europese Commissie en
om een uitvoeringstoets.De heer Jan de Vries (CDA):Het is opmerkelijk dat de heer Dibi namens de fractie van GroenLinks in
dit debat alleen maar problematiseert. Dat leidt helemaal nergens toe. Het
lijkt wel alsof de heer Dibi uitziet naar een negatief scenario om zijn eigen
gelijk te bewijzen. Het zou goed zijn als hij de argumenten zou waarderen
en die zou weerleggen als ze volgens hem niet juist zijn. Door de CDA-fractie
is wel degelijk, en in onze ogen op een overtuigende manier, aangetoond dat
het met de wijze van aanbesteding zoals geschetst in de brief, mogelijk is
om te blijven kiezen voor de methode die de school wenst. Natuurlijk kunnen
wij niet voor honderd procent de garantie geven dat er geen juridische procedure
zal plaatsvinden. Op het moment dat een individueel schoolbestuur daarmee
geconfronteerd wordt, zal het een sterke casus hebben, zoals ook uit de overwegingen
en argumenten van de staatssecretaris blijkt. De schoolbesturen zullen daarin
tegelijkertijd ondersteund worden. Het zou goed zijn als ook de heer Dibi
met zijn fractie zou waarderen wat dit wetsvoorstel en de behandeling ervan
hebben opgeleverd ten behoeve van de schoolbesturen.De heer Dibi (GroenLinks):Dit was enigszins uitlokking. Daarop wil ik reageren.De voorzitter:U mag reageren op het eerste deel van de reactie van de heer De Vries,
die inderdaad overkwam als uitlokking. U kunt geen nieuwe vraag stellen.De heer Dibi (GroenLinks):Ik zal geen vraag stellen. Het lijkt er sterk op dat de heer De Vries
koste wat kost een coalitieafspraak in stand wil houden.De voorzitter:U moet niet op uw beurt uitlokken, mijnheer Dibi.De heer Dibi (GroenLinks):Hij zegt dat hij zijn gelijk wil halen. Al die bezwaren en kritiek uit
de samenleving en het onderwijsveld, bij de bonden, de leerlingen, de scholen,
de leraren en de schoolleiders, heb ik niet bedacht. Zij zijn naar ons toe
gekomen. Het is onze taak als volksvertegenwoordigers om serieus naar hen
te luisteren, in plaats van te denken: wij willen het zelf, want met deze
inkomensondersteuning kunnen wij scoren. Wij moeten niet blind en doof zijn
voor die kritiek.De voorzitter:Mijnheer Dibi, u hebt genoeg geantwoord.De heer Jan de Vries (CDA):Het zou goed zijn als de GroenLinksfractie ook zou waarderen en zou proberen
te wegen wat aan antwoorden gegeven wordt op de vragen die leven in het onderwijsveld,
in plaats van die vragen alleen maar te herhalen. Ik denk dat wij het wetsvoorstel
en de behandeling ervan recht moeten doen door ook de argumenten van de staatssecretaris
en de acties die zij in gang heeft gezet, te waarderen. Wij denken dat daarmee
een zorgvuldige invoering van de gratis schoolboeken mogelijk wordt.De heer Pechtold (D66):Ik dank de staatssecretaris voor haar brief, zij het dat die heel laat
kwam. In spoeddebatten en wetgevingsoverleggen hebben wij meermalen gesproken
over dit wetsvoorstel. Eigenlijk staat overal op dit wetsvoorstel: stop! Het
begon met twijfel in de Kamer, bij de VVD en D66. Langzamerhand ontstond door
de Kamer heen steeds meer twijfel. "Stop!" zeiden wij. "Stop!"
zeiden ook uitgevers en distributeurs. "Stop!" zegt nu als laatste
zelfs de VO-raad, nadat wij de scholieren, de ouders en de scholen hebben
gehoord. Vorige week twijfelde de raad nog, maar nu zegt hij ook: "Stop!"Wat doet deze coalitie echter? Zij zet door. De coalitie zet door op het
terrein van inkomensbeleid. Dit is namelijk geen onderwijsbeleid. Op 26 maart
worden door docenten in Den Haag en Delft wilde acties gehouden omdat zij
het zat zijn dat zij moeten wachten op het ministerie van OCW, dat beloofd
heeft om iets te gaan doen aan de lerarensalarissen. Daar horen zij echter
niets van. In de Kamer wordt de prioriteit geheel bij inkomensbeleid gelegd:
voor 300 mln. inkomensbeleid. Ik gun mensen dat geld, maar de brief van vandaag,
die ik met een loep moest bestuderen, maakt mij nog steeds niet duidelijk
of er voor mensen onder de inkomensgrens van € 30.000 ook de keiharde
garantie is dat zij er niet op achteruitgaan. Ik dien hierover straks een
motie in. Al die tabellen heb ik niet nodig. Ik hoef alleen maar te horen:
nee, zij gaan er niet op achteruit ten opzichte van de WTOS. Dat wil ik horen.
Ik ben blij met die tabellen; ik zal ze narekenen als ik daar tijd voor heb.
Die tijd heb ik niet als ik de stukken zo kort tevoren krijg. Die politieke
uitspraak wil ik horen. Ik wil niet de politieke uitspraak horen dat het kan
zijn dat een docent zijn methode behoudt, nee, ik wil horen dat het zo is.
Als een ISBN-nummer genoeg is om een boek aan te vragen, dan wil ik gewoon
de politieke uitspraak van een bestuurder horen: ja, er kan op ISBN-nummer
aanbesteed worden; die garantie hebt u. De juridisch adviseurs zeggen namelijk
dat dit niet kan. Dat is de politieke essentie van dit hele debat. De essentie
is niet of de PvdA te lijmen valt met een jaartje extra geneuzel, waarin wij
vervolgens misschien nog eens 45 mln. nodig zullen hebben om de scholen te
begeleiden.Zoals ik de vorige keer al zei, valt het mij op dat twee fracties hier
keihard in zitten, twee woordvoerders: Slob en De Vries; twee woordvoerders
uit de tijd van vóór Dijsselbloem, waarin wij hier bedachten
wat goed was voor onderwijsland. Deze woordvoerders houden vast en hebben
Kraneveldt onder druk gezet. De PvdA moet om. Het is tekenend dat de PvdA
spreekt over unanimiteit. Het rapport-Dijsselbloem gaf als
voorbeeld dat je ideologische zaken als inkomenspolitiek niet over onderwijsland
moet uitstrooien zonder dat je ze eerst getest hebt. En wat doen wij: hoppa,
daar gaat-ie!Misschien wordt het beste argument nog wel gevormd door de mensen aan
wie men een cadeautje meende te geven. Inmiddels hebben zij het opgegeven,
maar zij hebben in groten getale op de tribune gezeten. Zij hebben ons gemaild
en gevraagd om het geld alsjeblieft in echte dingen te stoppen. Als je als
ministerie of als kabinet een cadeautje geeft, krijg je toch niet zo'n reactie?Ik heb een aantal vragen naar aanleiding van de nota van wijziging. In
de nota van wijziging spreekt de staatssecretaris van onvoorziene omstandigheden.
Waar denkt zij zoal aan? Lijkt het haar niet beter om de volgorde om te keren?
Dan maakt zij eerst alles tot in detail voor de scholen en alle partijen duidelijk.
Pas daarna gaat de wet door de Kamer. Een soort noodrem is dan overbodig.
Als zo'n onvoorziene omstandigheid, waar de staatssecretaris in de nota van
wijziging over spreekt, zich halverwege volgend jaar voordoet en zij besluit
om alles een jaar uit te stellen, moeten alle scholen dan stante pede stoppen
met aanbesteden en alle andere voorbereidingen? Welke kosten brengt het stopzetten
van deze procedure met zich mee? Waar in de Europese aanbestedingsregels staat
de uitzondering om vrijheid van onderwijs te waarborgen beschreven? Zo'n passage
is er helemaal niet. Waar haalt de staatssecretaris het vandaan dat scholen
zich hierop kunnen beroepen? Stibbe geeft in zijn laatste memorandum aan dat
het niet gaat om de vraag waar de boeken terechtkomen, maar om de vraag wie
de boeken betaalt. Dit is de overheid. Er is dus wel degelijk sprake van een
overheidsopdracht voor leveringen. Volgens mij kan de staatssecretaris hier
niet omheen. Kan zij hierop een reactie geven?Ik dien een motie in om het verhaal over de WTOS helder te krijgen. Naar
mijn gevoel moet de staatssecretaris deze motie omarmen, als zij het echt
meent.De Kamer,gehoord de beraadslaging,constaterende dat de invoering van de gratis schoolboeken tot gevolg heeft
dat de ouders in de laagste inkomensgroepen die gebruik maken van de huidige
WTOS-regeling erop achteruitgaan indien het lespakket van hun kind de € 308
overschrijdt;verzoekt de regering, er zorg voor te dragen dat de nieuwe wijze van financieren
niet betekent dat de lagere inkomensgroepen erop achteruitgaan,en gaat over tot de orde van de dag.De voorzitter:Deze motie is voorgesteld door het lid Pechtold. Naar mij blijkt, wordt
de indiening ervan voldoende ondersteund.Zij krijgt nr. 19(31325).De vergadering wordt van 18.06 uur tot 18.25 uur geschorst.Voorzitter: VerbeetStaatssecretaris Van Bijsterveldt-Vliegenthart:Voorzitter. Ik dank de leden voor hun inbreng in tweede termijn. Het is
goed om vandaag tot een afronding te komen van de behandeling van het wetsvoorstel
in deze Kamer. In de brief die de leden vanmiddag hebben ontvangen, heb ik
zoals toegezegd een aantal zaken nader toegelicht die bij de bespreking in
eerste termijn aan de orde waren. Voor mij en voor deze Kamer geldt: zorgvuldigheid
voorop. Van de Kamer en van mij mag worden verwacht dat wij alles uit de kast
halen om een zorgvuldige invoering mogelijk te maken, dat wij scholen daarbij
alle ondersteuning bieden die zij nodig hebben. En van ons mag verwacht worden
dat wij tegelijkertijd ons doel voor ogen houden: verlaging van de kosten
voor ouders met schoolgaande kinderen en een beter functionerende boekenmarkt
door betalen en bepalen in één hand te brengen.Graag ga ik in op de vragen aan de hand van drie blokjes. In het eerste
blokje ga ik in op alle vragen over de aanbesteding en de keuzevrijheid van
docenten. In het tweede blokje ga ik in op de vragen over de ondersteuning
die ik de scholen hierbij wil gaan bieden. Het derde blokje gaat over de vragen
over de WTOS. De motie van de heer Pechtold zal ik daarbij betrekken.Dan kom ik op de vragen over de aanbesteding en de keuzevrijheid van docenten.
Mag een docent nog kiezen voor het lesmateriaal dat hij wil? Dat leek even
de vraag van de week. En terecht. Het zou ondenkbaar zijn als dit niet het
geval was. Het antwoord van de week was dus "ja". Zowel in de eerste
termijn als in de beide brieven die ik de Kamer heb gestuurd, heb ik aangegeven
dat de betrokkenheid van de docent gewoon kan blijven bestaan, ongeacht de
aanbestedingsroute die de school kiest. Wel is een zorgvuldig doorlopen aanbestedingsproces
van belang. Niemand wil juridische problemen en procedures. Dat is ook de
reden van mijn voorstel om een krachtige en proactieve taskforce in te stellen.De heer Dibi heeft gevraagd of ik bereid ben om bij de Europese Commissie
na te gaan of de mogelijkheden die in mijn brief zijn aangegeven, juridisch
houdbaar zijn. Eerdere pogingen om de Commissie een oordeel te ontlokken over
de houdbaarheid van de door mij geschreven mogelijkheden hebben als reactie
gegeven dat slechts het Hof van Justitie oordeelt of aanbestedingshandelingen
toelaatbaar zijn. De heer Pechtold heeft gevraagd of het niet beter is om
de volgorde om te keren: eerst uitzoeken hoe het zit met de aanbesteding en
dan pas het wetsvoorstel invoeren. Mijn brief van vandaag geeft aan hoe het
zit met de aanbesteding. Ik heb reeds aangegeven dat mijn standpunt wordt
onderschreven door mijn juridische adviseurs.Dan ga ik in op het punt ondersteuning en taskforce.De voorzitter:Als de staatssecretaris het blokje aanbesteding heeft afgerond, kan ik
als eerste het woord geven aan de heer Dibi. Ik doe het dus per blokje, maar
dat was al begrepen.De heer Dibi (GroenLinks):Ja. De staatssecretaris begon meteen hoopvol, want zorgvuldigheid
staat voorop. Wat wij hebben gezien is dat ex-minister Hoogervorst voor het
realiseren van het private zorgstelsel advies heeft gevraagd aan de Europese
Commissie. Zij zegt inderdaad dat het Hof van Justitie hier uiteindelijk over
gaat. Wij willen echter al die juridische bezwaren zoveel mogelijk wegnemen
om daarmee de onzekerheid weg te nemen en de zorgvuldigheid voorop te laten
staan. Waarom dan toch niet advies vragen om wellicht al die onzekerheid weg
te nemen?Staatssecretaris Van Bijsterveldt-Vliegenthart:Ik ken de heer Dibi als een scherp luisteraar. Ik heb gezegd die vraag
al gesteld te hebben aan de Commissie. Er zijn al pogingen gedaan om die een
oordeel te ontlokken. Begin januari hebben wij ons daarover goed gebogen,
voordat ik met het voorstel van een jaar uitstel kwam. Slechts het Hof van
Justitie oordeelt of de aanbestedingshandelingen toelaatbaar zijn. Dat was
de reactie van de Commissie. Ik weet overigens niet of het voorstel van de
heer Hoogervorst van indertijd een op een te vertalen is. Dat was een heel
andere materie.De voorzitter:En uw slotvraag?De heer Dibi (GroenLinks):Mijn slotvraag gaat over de juridische procedures. De staatssecretaris
zegt dat haar antwoord vorige week "ja" was en ook nu "ja"
is. Dat betekent dat de keuze voor een lesmethode voor docenten kan blijven
bestaan. Mijn vraag is of de keuzevrijheid met de constructie van de staatssecretaris
minder is.Staatssecretaris Van Bijsterveldt-Vliegenthart:Ik blijf bij wat ik heb gezegd. De keuzevrijheid van lesmateriaal kan
blijven bestaan. Ik heb dat in mijn brief helder aangegeven. Het is aan de
scholen om dat uit te voeren en om keuzes te maken bij aanbesteding en betrokkenheid
van docenten. Daarom hecht ik aan de formulering in de brief. Die wordt ook
gesteund door de landsadvocaat.De heer Pechtold (D66):Tussen "kan blijven bestaan" of "blijft bestaan" zit
taalkundig een verschil.Staatssecretaris Van Bijsterveldt-Vliegenthart:Ik blijf bij mijn formulering.De heer Pechtold (D66):Dan is de volgende vraag op zijn plaats. Geeft de staatssecretaris de
garantie dat scholen op ISBN-nummer kunnen aanbesteden?Staatssecretaris Van Bijsterveldt-Vliegenthart:Scholen en leraren kunnen de keuzevrijheid houden die nodig is om hun
boeken en lesmateriaal te bestellen.De heer Pechtold (D66):Dit luistert heel nauw. De suggestie wordt in de brief gewekt dat een
school op ISBN-nummer kan blijven aanbesteden. Misschien was dat nodig om
de PvdA over te halen. De heer Slob heeft al uitgelegd dat een docent niet
altijd gelijk krijgt van zijn schoolleiding. Ik breng het even terug naar
de essentie. Een docent wil een bepaald boek. Het is voor de schooldirectie
akkoord. De school besteedt het via een ISBN-nummer aan. Ik wil de garantie
van de staatssecretaris dat dit kan.Staatssecretaris Van Bijsterveldt-Vliegenthart:Mijn betoog in eerste termijn is gebaseerd op de redenering dat het aanbesteden
van distributiediensten een breed pakket aan dienstverlening betekent. Stibbe
lijkt uit te gaan van de aanname dat de school de boeken krijgt en gaat eraan
voorbij dat de boeken rechtstreeks naar de ouders gaan. Er is geen sprake
van aankoop, huur of lease door de school, zoals in de definitie van levering
is opgenomen. Verschillende fracties noemen de variant van NIC en BMC. Dat
illustreert dat er meerdere mogelijkheden zijn om de vrije keuze waarover
de heer Pechtold spreekt vorm en inhoud te geven. In mijn brief geef ik aan
dat via een andere juridische redenering tot diezelfde conclusie gekomen kan
worden. Dat betekent dat in de aanbesteding het boek, het product, genoemd
kan worden.De heer Pechtold (D66):Een heel lang antwoord. Geeft de minister de garantie dat een school op
ISBN-nummer kan aanbesteden?Staatssecretaris Van Bijsterveldt-Vliegenthart:Mijn antwoord daarop is "ja". Scholen kunnen het boek dat zij
willen gewoon bestellen.De heer Pechtold (D66):Op een ISBN-nummer?Staatssecretaris Van Bijsterveldt-Vliegenthart:Het ISBN-nummer is aan elk boek verbonden.De voorzitter:Ieder boek heeft een eigen nummer.De heer Pechtold (D66):Omdat er verwarring kan bestaan over titel of auteur heeft elk boek een
ISBN-nummer.De voorzitter:Ik ga u een beetje helpen. Volgens mij heeft de staatssecretaris zo-even "ja"
gezegd.De heer Pechtold (D66):Is dat een "ja"?Staatssecretaris Van Bijsterveldt-Vliegenthart:Ik heb gezegd wat ik heb gezegd. De keuzevrijheid van de docent kan worden
gewaarborgd middels de aanbestedingsmogelijkheden die ik zojuist heb beschreven.
Dat wil zeggen dat de scholen het kunnen aangeven als zij langs de distributeur
gaan. Ook volgens de verdere uitschrijving in de brief kan men het boek en
het daaraan verbonden ISBN-nummer benoemen.De heer Jasper van Dijk (SP):Als het waar is wat de staatssecretaris zegt, hebben wij alle workshops
en taskforces toch niet nodig? De staatssecretaris geeft 45 mln. aan de scholen
om cursussen te volgen. De staatssecretaris kan een juridische procedure niet
uitsluiten. Stibbe heeft al gezegd dat de constructie van de staatssecretaris
niet deugt.Staatssecretaris Van Bijsterveldt-Vliegenthart:Wij weten met elkaar dat aanbesteden complex is. Wie dat goed wil doen,
moet goed worden ondersteund. Ik wil dat het niet aan mij ligt als het niet
op een goede manier gebeurt. Dat brengt mij bij de ondersteuning van de scholen
bij de invoering. Dat is mijn volgende blokje. Dan ga ik graag in op de vraag
van de heer Van Dijk.De heer Jasper van Dijk (SP):Hieruit blijkt dus dat het betoog van de staatssecretaris rammelt. Aan
de ene kant zegt zij: ja, de docent kan altijd het boek met schrijver en toenaam
bestellen, ISBN-nummer zelfs, en aan de andere kant zegt zij: het moet heel
zorgvuldig gebeuren, want anders gaat het mis.Staatssecretaris Van Bijsterveldt-Vliegenthart:De condities waaronder dit gebeurt en de randvoorwaarden waarin dit moet
worden geborgd, moeten wij juridisch heel goed bekijken. Dit betekent dat
je het dus zo moet doen dat er geen ongelukken ontstaan, en daarom heb ik
besloten om een taskforce op te richten, want dit moet werkelijk zorgvuldig
gebeuren. Dit gaat niet van een, twee, drie.Mevrouw Dezentjé Hamming (VVD):Het is een beetje ongeloofwaardig dat wij nu al uren verder zijn met het
debat en dat nu pas de toezegging wordt gedaan dat de leraren hun boeken op
ISBN-nummer kunnen bestellen. Ik had dit liever wat eerder gehoord. Is het
niet wat ongepast als een regering haar wetsvoorstellen zo maakt dat ze de
Europese regels omzeilen? Dit kan toch niet waar zijn. Wij hebben vooraf toch
al gezegd: als je dat doet, krijg je allerlei juridische procedures aan je
broek. Kan de staatssecretaris dit uitleggen?Staatssecretaris Van Bijsterveldt-Vliegenthart:Ik heb gezegd wat ik ook al in mijn brief heb geschreven. Er is een distributievariant,
die heb ik al eerder aan de orde gesteld in de Kamer. Onze landsadvocaat geeft
nog een andere mogelijkheid die ik heb beschreven in mijn brief. Daarbij kan
ook sprake zijn van het benoemen van het boek en de titel van het boek. Dit
is het kader waarmee ik in de komende tijd aan de slag ga. Dan zal ongetwijfeld
het denken niet stil staan, niet bij mij, maar zeker ook niet in het land.
Ik ga ervan uit dat als wij hier vandaag heldere besluiten nemen, er volgende
week en de weken daarna nog veel meer varianten op het tapijt zullen komen,
niet om te problematiseren, maar om zaken op te lossen. Dit is het mooie van
een helder besluit, want dan gaan alle neuzen dezelfde richting op. Dan zullen
er ongetwijfeld nog meer varianten aan de orde komen waarmee dat punt genoemd
kan worden in de aanbestedingsprocedure. Maar nogmaals, dit moet wel met heel
goede randvoorwaarden juridisch omkleed zijn. Daarover mogen wij niet te eenvoudig
denken en dat is de reden dat ik de ondersteuning vormgeef zoals ik zojuist
heb gezegd. Dit gaat echt niet van een, twee, drie; althans als dat niet zo
is, wil ik dat zo goed mogelijk ondervangen.Mevrouw Dezentjé Hamming (VVD):Ik wil dan toch nog een verhelderende vraag stellen. Ik heb die vraag
ook al in eerste termijn gesteld, maar ik heb er geen antwoord op gekregen.
Kan de leraar in alle aanbestedingsvarianten, de twee die zijn genoemd: dienst
en levering, precies de boeken krijgen die hij wil hebben, of moeten wij terugvallen
op een nieuwe verzonnen benadering waarin je erbij moet zetten "of gelijkwaardig"?
Is dan voldaan aan alle regels die gesteld worden aan een Europese aanbesteding?Staatssecretaris Van Bijsterveldt-Vliegenthart:Wat ik daarover heb geschreven in de brief, staat er ook. Ik kan het hier
herhalen, maar volgens mij ben ik daarover in de brief klip en klaar. In de
brief staat dat op dat moment in die constructie moet worden gekozen voor "of
een gelijkwaardige variant". Dat heb ik geschreven in mijn brief en volgens
mij ben ik daar helemaal niet onduidelijk over.Mevrouw Dezentjé Hamming (VVD):Toch wel. Mag ik concluderen dat in alle gevallen...De voorzitter:Mevrouw Dezentjé, er was afgesproken dat er twee vragen konden
worden gesteld.Mevrouw Dezentjé Hamming (VVD):Ja, maar ik moet dit even scherp hebben, want de staatssecretaris verwijst
iedere keer naar de brief. Die brief kan ik zelf ook wel lezen, maar wij zijn
nu in debat met de staatssecretaris.De voorzitter:Ik moet het ook even scherp hebben. Dit is een gedeeld probleem. Ik houd
iedereen aan vraag en slotvraag en als u dan allemaal doorgaat, heeft dat
weinig zin.Mevrouw Dezentjé Hamming (VVD):Mijn collega neemt het over.De heer Bosma (PVV):Ik moest lang nadenken over een vraag. Kan de staatssecretaris ons de
garantie geven dat het bestellen en het ook geleverd krijgen op ISBN-nummer
in beide trajecten geldt? Dus zowel product als levering?Staatssecretaris Van Bijsterveldt-Vliegenthart:Ik kom dan terug bij mijn brief en de formulering daarin. Ik hecht daaraan,
omdat het juridisch natuurlijk ook nauw luistert wat ik hier zeg. Gegeven
de keuzevrijheid van scholen om zelf het curriculum, de lesmethode en het
daarbij behorende materiaal te kiezen, moet deze vrijheid bij de aanbesteding
gerespecteerd worden. Dit betekent dat de school de titel kan aanbesteden
die past bij de gemaakte keuze voor het curriculum en de lesmethode. Hierbij
moet in deze redenering de term "of gelijkwaardig" worden toegevoegd.
Ik denk dat hiermee mijn antwoord helder genoeg is. Het kan dus.De heer Bosma (PVV):De staatssecretaris was zojuist heel helder. Op de vraag van de heer Pechtold
of het op ISBN-nummer kan, zei zij namelijk ja.Staatssecretaris Van Bijsterveldt-Vliegenthart:Dat kan genoemd worden.De heer Bosma (PVV):Ik denk dat ik de staatssecretaris goed verstaan heb, maar volgens mij
zegt zij nu: in beide trajecten, zowel product als levering, kan besteld en
geleverd worden op ISBN-nummer.Staatssecretaris Van Bijsterveldt-Vliegenthart:Daar staat achter: of een gelijkwaardig product. Dat geef ik helder aan.
Dat heb ik in mijn antwoord helder aangegeven. Dat hoort bij die redenering.
De eerste redenering is de distributievariant. Bij de varianten van het NIC
en het BMC gaan wij uit van de levering van de dienst en dan kan dat gewoon
geschieden. Ik ben in de Kamer steeds helder geweest over dit punt.De voorzitter:Ik ga mij hier nu echt mee bemoeien. Ik weet dat het de kern van het verhaal
is. Ik weet ook dat de staatssecretaris wat zij heeft gezegd,
elke keer precies zal herhalen.Staatssecretaris Van Bijsterveldt-Vliegenthart:Klopt.De voorzitter:De staatssecretaris zal naar haar brief blijven verwijzen. Ik denk dan
ook dat...De heer Pechtold (D66):Voorzitter!De voorzitter:Mijnheer Pechtold, doet u namens allen nog één poging. Anders
komen wij geen stap verder.De heer Pechtold (D66):Voorzitter. Het gaat om methodes en de vrijheid van docenten. Wij probeerden
hierover in spoeddebatten en in deze tweede termijn helderheid te krijgen.
Ik kreeg zojuist het antwoord: ja, op ISBN-nummer. Mijn collega benoemt de
twee trajecten die door de juristen worden onderscheiden. Hij vraagt of het
voor beide trajecten opgaat. Het antwoord is: u bestelt Sonja Bakker en u
krijgt Johannes van Dam.Staatssecretaris Van Bijsterveldt-Vliegenthart:Nee. Dat is niet waar.De heer Pechtold (D66):U zei zojuist zelf: auteur en titel. Ik noemde het ISBN-nummer, omdat
dat een beter begrip is. De Kamer vraagt u of een school die op voorstel van
een docent een boek op ISBN-nummer bestelt, dat boek ook echt geleverd krijgt.
Het maakt mij daarbij niet uit om welk traject het gaat, want het moet in
beide trajecten kunnen. Op deze vraag past eigenlijk maar één
antwoord: ja of nee?Staatssecretaris Van Bijsterveldt-Vliegenthart:Ik houd vast aan de beantwoording die ik zojuist heb gegeven. Het staat
klip en klaar in de brief.De heer Pechtold (D66):Zeg dan gewoon ja of nee!Staatssecretaris Van Bijsterveldt-Vliegenthart:Nee. Dat doe ik niet. U vroeg mij of men op ISBN-nummer kan bestellen.
Ik had het over het boek of het lesmateriaal, want de meeste mensen zegt het
woord ISBN-nummer niets. Ik antwoordde u dat het ISBN-nummer in de aanbesteding
genoemd kan worden. Dat kan dus, maar dat heb ik ook heel duidelijk in de
brief geschreven. Ik heb dat toegevoegd aan de eerste variant, waarvan ik
al had aangegeven dat je daarbij via de dienst op deze manier aan de slag
kunt.De voorzitter:U weet nu echt voldoende om een oordeel te kunnen vormen.De heer Pechtold (D66):Nee, voorzitter, want dit hele debat gaat nu mis. De vraag luidt "Mag
ik bloemkool bestellen?" en het antwoord is: "Ja, maar u kunt ook
rauwkost krijgen".Staatssecretaris Van Bijsterveldt-Vliegenthart:Voorzitter. Nee. De heer Pechtold is helemaal niet voor het voorstel en
hij probeert het misschien op deze manier te "difficulteren". Hij
is niet correct bezig. Ik geef klip en klaar aan dat het product, de titel
en het boek genoemd kunnen worden en dat daar in de tweede benadering achter
staat: of een gelijkwaardig product. Je krijgt dan echt geen rauwkost in plaats
van een bloemkool. Zo werkt het niet bij de groenteboer en zo werkt het ook
bij de boeken niet.De heer Jasper van Dijk (SP):Voorzitter.De voorzitter:Kort. Ik geef het op. U legt uw collega's maar uit waarom het heel laat
wordt.De heer Jasper van Dijk (SP):De vraag is of je inderdaad boek A krijgt als je boek A bestelt. De staatssecretaris
zei daarop: ja. Vervolgens zegt zij dat je daar "of gelijkwaardig"
aan moet toevoegen. Dat is het misverstand. Je weet dus niet zeker of je boek
A kunt krijgen. En de kernvraag van deze discussie is nu juist: krijg je boek
A als je boek A bestelt?Staatssecretaris Van Bijsterveldt-Vliegenthart:Een week geleden heb ik aangegeven dat de distributievariant de mogelijkheid
kent om als dienst het een en ander aan te besteden. Daar kan de boekenlijst
aan toegevoegd worden. Ik heb daarnaast aangegeven, en dat vind ik heel mooi,
dat je ook via de leveringsvariant heel nadrukkelijk je product kunt benoemen,
of gelijkwaardig. Zoals ik in mijn brief heb beschreven, geven het NIC en
het BMC aan dat het materieel nauwelijks tot problemen zal leiden. Het BMC
en het NIC stellen zelfs dat de kans daarop nihil is.De heer Jasper van Dijk (SP):U kunt niet uitsluiten dat de leraar een ander boek krijgt dan hij wil
hebben. Als dat zo is, moet u dat gewoon zeggen.Staatssecretaris Van Bijsterveldt-Vliegenthart:Ik heb aangegeven hoe het in beide trajecten zit. De distributievariant
is de variant van de dienst. De tweede variant is de variant die uitgaat van
de keuzevrijheid van scholen bij de vormgeving van hun lessen en de daaraan
verbonden lesmaterialen. Daarvoor geldt wat ik in mijn brief heb geschreven.Voorzitter. Meer kan ik er niet aan toevoegen.De heer Dibi (GroenLinks):Ik wil het ook een keer proberen. De staatssecretaris heeft een heel ingewikkelde
juridische omweg gezocht om het verstrekken van gratis schoolboeken toch erdoor
te drukken. Als wij haar daar vragen over stellen, verwijst zij naar de brief,
terwijl wij nu met haar in debat zijn. Dit geeft mij het gevoel dat zij het
zelf niet helemaal begrijpt. Als wij elkaar niet begrijpen, is dat niet zo
heel erg, maar als het onderwijs het niet gaat begrijpen, heb ik daar problemen
mee.De tunnelvisie van de staatssecretaris is mij nu wel overduidelijk, maar
ik heb een vraag aan de coalitiefracties. Zij hebben gezegd dat de scholen
keuzevrijheid hebben. De staatssecretaris geeft aan dat dit wellicht niet
zo is en dat er mogelijk een ander boek uit kan rollen. De keuzevrijheid was
een eis van u, mevrouw Kraneveldt, maar de staatssecretaris kan deze niet
garanderen. Wat doet u nu?De voorzitter:Mevrouw Kraneveldt schept helderheid.Mevrouw Kraneveldt-van der Veen (PvdA):Ik kan het heel eenvoudig uitleggen. Er is een variant waarin je een levering
vraagt bij een distributeur. Distributeurs hebben mij bevestigd dat de school
dan gewoon het boek kan bestellen dat men wil. Dat boek krijgt
men ook. Vervolgens is er de variant van BMC/NIC, waarbij de aanbieding is
gesplitst in een levering en een dienst. Scholen kunnen bij die vorm van aanbesteding
op zeer eenvoudige wijze via een website op ISBN-niveau aangeven welke boeken
zij willen hebben. Een paar dagen later komt er een prima aanbieding, op ISBN-nummer.
Deze methode is al beproefd bij 400.000 andere producten, zoals pennen en
noem maar op. Schoolboeken kunnen daar gewoon toe behoren. Er doen zich geen
juridische problemen voor; het kan gewoon op die manier.De heer Bosma (PVV):Voorzitter...De voorzitter:Ik probeer ervoor te zorgen dat wij vandaag dit debat kunnen afronden.
Als u na het lezen van het verslag nog vragen hebt, kunt u die altijd op een
nader moment stellen. Laten wij nu echt doorgaan met een volgend onderwerp,
want u komt geen stap verder, zo stel ik in deze relatief objectieve positie
vast.De heer Bosma (PVV):Wij zijn zojuist heel veel verder gekomen, want de coalitie, bij monde
van mevrouw Kraneveldt, zegt iets heel anders dan de staatssecretaris. Mevrouw
Kraneveldt stelt dat men via de distributeurs krijgt geleverd op ISBN-nummer,
in de trant van vragen is krijgen. De staatssecretaris voegt daaraan toe:
...of een vergelijkbaar product. Dat is iets heel anders.Mevrouw Kraneveldt-van der Veen (PvdA):Ik kan het heel goed uitleggen, voorzitter, als u mij toestaat. Misschien
wordt het dan ook duidelijk voor de collega's.De voorzitter:Misschien kunt u een tussenvraag stellen aan de staatssecretaris, namelijk
of zij het eens is met wat u hebt uitgelegd.Mevrouw Kraneveldt-van der Veen (PvdA):Is de staatssecretaris het eens met wat ik heb uitgelegd?Staatssecretaris Van Bijsterveldt-Vliegenthart:Al die andere "computerintikvarianten" ken ik op dit moment
niet. Ik vind dat een prima uitwerking, maar ik moet daar even afstand van
nemen. De distributievariant als dienst, met zijn voordelen, klopt. De variant
zoals die als tweede deel in de brief staat, waarbij een aantal zaken wordt
uitgewerkt, ook met betrekking tot de levering – dat vind ik een plus
in die variant – betekent dat een en ander kan worden gedaan met het
benoemen van de methode, of gelijkwaardig. Dat biedt de scholen alle ruimte
om deze zaak op een goede manier aan te pakken.Mevrouw Dezentjé Hamming (VVD):Dit is precies de essentie van waar het om gaat. Wat wij allemaal willen,
is dat de leraar weer zijn vak terugkrijgt en dat er maatwerk kan worden geleverd
aan leerlingen, doordat een leraar een bepaalde methode kan kiezen. Ik hoor
van de staatssecretaris niet de garantie dat dit gaat gebeuren. In beide gevallen
moet de staatssecretaris de Kamer kunnen toezeggen dat de leraar te allen
tijde zijn boeken kan kiezen en krijgen.Staatssecretaris Van Bijsterveldt-Vliegenthart:Ik ben steeds helder geweest over de distributievariant. Over de leveringsvariant
heb ik gezegd dat er methoden beschreven zullen moeten worden. Met datgene
wat ik vandaag aangeleverd heb gekregen vanuit een tweede mogelijkheid, namelijk
de aanpak zoals die hier vermeld staat ten aanzien van zowel het leveren als
de distributie, gelet op de vrijheid van onderwijs, wordt de desbetreffende
mogelijkheid alleen nog maar verscherpt voor wat betreft de levering. Die
informatie wilde ik u niet onthouden en die licht ik op dit moment toe.De heer Pechtold (D66):Voorzitter. De vergelijking van mij met eten gaat steeds meer op. De tweede
variant houdt dan het volgende in. Als ik in het restaurant ga zitten en zeg:
doe mij maar een verrassingsmenu...De voorzitter:Ik had van u begrepen dat u een ordevoorstel zou doen.De heer Pechtold (D66):Ongeveer tien minuten geleden kreeg ik een heldere toezegging, en toen
ging ik ook weer rustig zitten, totdat de heer Bosma weer aan een draadje
van de trui trok. Dat was een ja. Dat staat gewoon in de Handelingen.De voorzitter:Dat maakt deel uit van de wet.De heer Pechtold (D66):Dat maakt deel uit van dit geheel en dat zullen de juristen ook pakken.
Houdt de staatssecretaris nu vast aan dat onverkorte ja van zojuist, met het
ISBN-nummer in alle gevallen, of is er tien minuten later toch sprake van
een soort herstel van een iets te snel gegeven antwoord ja?Staatssecretaris Van Bijsterveldt-Vliegenthart:Ik heb hier eerder aangegeven, conform datgene wat de landsadvocaat nadrukkelijk
onderschreef, dat dit kan binnen de distributievariant zoals die er ligt.
Ik heb daarnaast de tweede variant, en die wilde ik hier toelichten. Zij biedt
de mogelijkheid om ook bij de levering een veel eenvoudigere aanpak te volgen
dan heel veel profielen, met daarbij het punt dat men het product kan noemen,
of gelijkwaardig. Dat heb ik in de brief helder uiteengezet volgens mij. Daar
is geen woord Frans bij. Dat heeft dus helemaal niets te maken met bloemkool
en rauwkost, want dat is echt een heel ander product.De heer Pechtold (D66):Voorzitter. Ik heb een ordevoorstel en ik hoop op steun daarvoor van mijn
collega's. Mogen wij de Handelingen van tien minuten geleden, waar dat onverkorte "ja"
in staat, betrekken bij dit debat? Dan wil ik de staatssecretaris met de Handelingen
in de hand vragen of zij daarbij blijft, ja of nee. De tien minuten daarna
is een groot mistgordijn, terwijl het daarvoor helder was: ja, er is die keuze
voor ISBN. Dat hadden wij. Ik zou dus graag willen voorstellen dat wij vijf
minuten schorsen, de Handelingen erbij pakken en dan wil ik de staatssecretaris
daarop kunnen bevragen.De voorzitter:Aan dat schorsen ga ik niet beginnen, zeg ik u heel eerlijk, maar ik doe
de Kamer een ander voorstel. Wij maken het debat gewoon af, op een gegeven
moment krijgen wij die tekst, dan kijkt u ernaar en kunt u er aan het einde
van het debat nog een keer over beginnen, als dat nodig is. Wij proberen dat
stenogram zo snel mogelijk hier in de zaal te krijgen.Daartoe wordt besloten.Staatssecretaris Van Bijsterveldt-Vliegenthart:Voorzitter. Dan ben ik bij het punt ondersteuning van de scholen bij de
invoering. Van u en van mij mag verwacht worden dat wij alles uit de kast
halen om zorgvuldige invoering mogelijk te maken en dat wij scholen daarbij
alle ondersteuning bieden die zij nodig hebben. Niet alleen hebben wij de
scholen in januari een jaar extra de tijd gegeven voor de zorgvuldige en verantwoorde
invoering met een overgangsbudget van 45 mln. Wij hebben daar ook het geld
voor gereserveerd dat daarbij past. Inmiddels heb ik besloten, een taskforce
in te richten die deze ondersteuning heel actief ter hand gaat nemen. U moet
dan denken aan scholen faciliteren bij het proces van aanbesteding, bijvoorbeeld
door ze te laten ondersteunen bij de ontwikkeling van een aanbestedingsdocument;
voorts worden scholen geïnformeerd middels een helpdesk, bijvoorbeeld
door good practices te verzamelen en te verspreiden en regionale workshops
te organiseren; scholen wordt waar nodig ondersteuning geboden bij de afhandeling
van eventuele juridische procedures. De taskforce zal zoveel mogelijk aansluiting
zoeken bij bestaande en opkomende initiatieven van derden, want de overheid
hoeft niet alles zelf te doen.Hoe ga ik de taskforce gratis leermiddelen inrichten? Even in grote lijnen:
OCW stelt een projectleider aan, de taskforce zal bestaande netwerken inschakelen
zoals PIANOo en Europa decentraal; Stichting Kennisnet zal ingeschakeld worden,
maar met aandacht voor de positie van professionele adviesbureaus. Uitgangspunt
is dat er geen marktverstoring mag worden gecreëerd door de overheid.
De taskforce zal de voortgang in principe per schoolbestuur monitoren en desgewenst
tijdig bijsturen door de VO-raad et cetera. Uiteraard zal de taskforce in
nauw overleg met de VO-raad zijn werk doen. Zij zijn immers de koepel van
de schoolbesturen en ik begrijp de heer De Vries heel goed als hij zegt: laten
wij voorkomen dat wij verrast worden op dit punt. Ik wil echter wel even nadenken
over de vraag hoe ik die taskforce goed inricht, zodat er daadwerkelijk niemand
doorheen glipt. Dat is immers mijn streven.De heer Van Dijk vroeg waarom er nu opeens een nota van wijziging komt
en of ik soms zelf twijfel. De zorgvuldigheid staat bij mij echt voorop. Daarom
hebben wij eind 2006 het plan van aanpak opgesteld met alle betrokkenen. Er
is gekozen voor de invoering in één keer en niet in twee stappen
bij de begroting. Er is in 2008/2009 een overgangsjaar ingesteld. Het invoeringsbudget
bedraagt 45 mln. Een evaluatieamendement van mevrouw Kraneveldt is overgenomen.
Er is goede ondersteuning voor de scholen door het instellen van een taskforce
en met deze nota van wijziging houd ik de mogelijkheid om bij omstandigheden
die nu nog niet voorzien zijn, de invoering met een jaar te verlengen. Met
deze zeven stappen bouw ik maximale zorgvuldigheid in en doe ik er alles aan,
de school zo goed mogelijk te ondersteunen.Ik heb nog een paar puntjes in dit blok. De heer Pechtold vroeg wat ik
versta onder een onvoorziene omstandigheid. Het bijzondere van een onvoorziene
omstandigheid is dat die niet te voorzien is. Over de definitie van "onvoorzien"
bestaat jurisprudentie. Er moet worden voorkomen dat er allerlei discussies
ontstaan rondom bronnen. Onvoorzien is onvoorzien. Ik zal te zijner tijd bezien
of dat het geval is.Er werd gevraagd naar de rol van de SLO. De SLO verzamelt alle leermiddelen,
ook middelen die door docenten zijn gemaakt. Er is een leermiddelenplein dat
een en ander vorm en inhoud geeft.De heer Pechtold vroeg wat er gebeurt met de scholen die al hebben aanbesteed
als een onvoorziene omstandigheid leidt tot het trekken aan de noodrem. Er
zal geen noodremprocedure zijn. Een noodrem brengt een trein tot stilstand.
De trein rijdt door, maar wel in een hanteerbaar tempo. Dat heb ik het afgelopen
jaar al gezegd. Wij willen dit in de komende tijd op een goede manier doen.
Dat is het allerbelangrijkste.De overheid financiert de boeken, dus aanbesteding als levering is de
enige mogelijkheid. De heer Pechtold had daar vragen over, net als mevrouw
Dezentjé. Als zijn betoog zou kloppen, konden scholen alleen overheidsopdrachten
als levering op de markt zetten. Scholen doen immers alles op basis van overheidsfinanciering.
Doorgeredeneerd zou het aanbesteden van een gebouw of bedrijfsadvisering ook
als levering gezien moeten worden. Mij is verteld dat dit juridisch gezien
niet het geval is.Mij resten nog vragen en een motie over de WTOS.De heer Jasper van Dijk (SP):Vorige week stond u hier en toen was u heel tevreden over het wetsvoorstel.
Nu staan wij hier vandaag en hebt u uw eigen wet gewijzigd. U hebt namelijk
de mogelijkheid tot één jaar extra uitstel erin gebouwd. Dat
is toch vreemd? Wat heeft u er deze week toe gebracht om nog eens een extra
jaar uitstel mogelijk te maken? Dat is toch het ultieme bewijs dat u zelf
ook nog aarzelt over het succes van dit wetsvoorstel?Staatssecretaris Van Bijsterveldt-Vliegenthart:Het allerbelangrijkste is – ik hoop dat u mij dat niet kwalijk neemt –
dat ik zorgvuldigheid voorop stel. De tijd die mij is geboden in de week schorsing
die is gevraagd, heb ik benut om zelf het wetsvoorstel nog eens een keer goed
door te nemen. De vraag die wij ons moeten stellen is of wij naar eer en geweten
alles hebben gedaan om een zorgvuldige en verantwoordelijke invoering mogelijk
te maken, te faciliteren en te garanderen. Mijn antwoord op die vraag is ja,
zeker met het punt dat ik eraan heb toegevoegd. Het ging mij en het gaat mij
om de zorgvuldigheid. Die wil ik op deze manier extra onderstrepen.De heer Jasper van Dijk (SP):U erkent dus dat u nu nog meer zekerheid hebt, met een jaar extra uitstel.
Vervolgens zegt u dat u nu niet kunt zeggen dat wanneer wordt besloten om
dat te verlenen. U wilt het ook geen noodrem noemen. Dat gaat het natuurlijk
wel zijn. Scholen zijn al bezig met allerlei procedures, aanbestedingen, workshops
en cursussen. Als u gebruik maakt van die extra mogelijkheid om de boel ineens
stop te zetten, belemmert u daar ook de scholen mee en confronteert u hen
met heel veel bureaucratie.Staatssecretaris Van Bijsterveldt-Vliegenthart:Ik heb al gezegd dat het proces niet tot stilstand komt. Stilstand zou
immers uiteindelijk uitstel betekenen en dat is niet aan de orde. Het enige
dat ik beoog met dit verhaal is dat als onvoorziene omstandigheden ertoe zouden
leiden dat uitstel nodig is, ik de mogelijkheid heb om daartoe
te besluiten. Ik vind dat een prima zaak, maar laat helder zijn dat ik alles
in het werk zal stellen om dat te voorkomen. Ik ga er vanuit dat dit zal worden
voorkomen. Ik ga ervan uit dat de heer Van Dijk het met mij eens is dat dit
een mooie toevoeging is aan het wetsvoorstel en zo was het ook bedoeld.Mevrouw Dezentjé Hamming (VVD):Kunt u de Kamer informeren aan de hand van welke criteria wordt beoordeeld
of er uitstel moet komen? Dat schept ook duidelijkheid voor de mensen die
ermee te maken hebben. Kunt u dat toezeggen? Alle mensen die met deze wet
te maken hebben, wijzen deze af, behalve de twee die door de coalitie ruimschoots
naar voren worden gehaald. Nu verwacht u dat al deze mensen die de wetten
afwijzen, deze straks gewoon gaan uitvoeren. Er is immers een meerderheid
voor deze wetten, dat is duidelijk. U bent honderd dagen in het land geweest
om te luisteren. Kennelijk is dat slecht bevallen, want nu hebt u de kans
om te luisteren en nu luistert u niet. Wat doet dat volgens u met de geloofwaardigheid
van dit kabinet? Wat is uw boodschap aan alle mensen die straks die wet tegen
hun zin moeten uitvoeren?Staatssecretaris Van Bijsterveldt-Vliegenthart:Ik denk dat er niet gezegd kan worden dat bij dit wetsvoorstel niet geluisterd
is. Ik herhaal dat met alle betrokkenen een plan van aanpak is opgesteld.
Wij hebben het niet in twee stappen ingevoerd; iedereen maakte zich daar zorgen
over. Wij hebben het daarentegen in één keer ingevoerd; wij
hebben een overgangsjaar gecreëerd. Dat is heel nadrukkelijk in overleg
met de VO-raad gedaan. Er is een invoeringsbudget om tegemoet te komen aan
zorgen en om een goede ondersteuning te kunnen bieden. Ik stel daarvoor een
taskforce in. Er komt ook een nota van wijziging die mij de ruimte geeft om
bij onvoorziene omstandigheden de invoeringsperiode te verlengen. Er kan dus
onmogelijk gezegd worden dat er niet geluisterd wordt. Daarbij is het wel
belangrijk dat wij uiteindelijk zeggen dat wat deze coalitie wil, nu daadwerkelijk
met al die vermelde randvoorwaarden zijn beslag gaat krijgen, namelijk het
invoeren van gratis schoolboeken. Het is ongelooflijk belangrijk dat alle
partijen die nu hun verhaal opblazen – ik denk daarbij met name aan
uitgevers en heel direct betrokken commerciële instanties – vandaag
de benodigde helderheid krijgen, zodat zij vervolgens gewoon weten dat zij
hun juridische inzet niet langer moeten richten op het problematiseren van
zaken maar op het oplossen van eventuele problemen. Ik ben ervan overtuigd
dat als dat eenmaal helder is, wij gewoon volop koers vooruit kunnen houden
en dat dankzij die taskforce geen uitstel nodig zal zijn.Mevrouw Dezentjé Hamming (VVD):Als de staatssecretaris goed geluisterd heeft, kan zij mij dan nu vertellen
of de VO-raad voor of tegen dit wetsvoorstel is?Staatssecretaris Van Bijsterveldt-Vliegenthart:Ik denk dat de VO-raad zich helder geuit heeft in de krant. Hij heeft
natuurlijk heel veel verhalen gehoord die met een geweldige lobby vanuit allerlei
commerciële partijen tot stand gekomen zijn. De zorg van deze partijen
is tot grote hoogten gestegen. Ik heb de randvoorwaarden aangegeven waarbinnen
invoering van gratis schoolboeken een goede vorm en inhoud kan krijgen. Ik
ben ervan overtuigd dat als wij eenmaal bezig zijn, de VO-raad uiteindelijk
zal zeggen dat het hem toch is meegevallen. U hebt zelf de krantenberichten
gelezen, dus u vraagt volgens mij naar de bekende weg.De heer Dibi (GroenLinks):Ik krijg steeds meer de indruk dat wij het niet hebben over een voortdenderende
trein, maar over een standbeeld dat u voor uzelf opricht. Ik kan mij het debat
van vorige week nog heel goed herinneren. In het begin daarvan zei u ook dat
voor u de zorgvuldigheid voorop stond. Waarom hebt u dan in godsnaam een jaar
uitstel opgenomen in het wetsvoorstel? Wat is er in de tussentijd veranderd?De gratis schoolboeken leveren een extra taak voor het onderwijs op. Wij
weten de hoge boekenprijzen niet te drukken, dus dumpen wij het over de heg
van het onderwijs. Welke taak gaat er bij het onderwijs vanaf zodat het deze
extra taak aankan? Als er iets bijkomt, moet er immers ook iets af.Staatssecretaris Van Bijsterveldt-Vliegenthart:Zoals ik aangegeven heb, heb ik juist de effecten gezien van de onrust
die uitgevers en distributeurs teweeg gebracht hebben. Het uitstel door de
Kamer van de behandeling in tweede termijn van dit wetsvoorstel heeft ervoor
gezorgd dat ik nog één keer goed het wetsvoorstel heb nagelopen.
Uiteindelijk heb ik dat extra aspect toegevoegd via de nota van wijziging.
Volgens mij heb ik naast die zorgvuldigheidseisen – die heb ik al aan
het begin genoemd; die ga ik nu niet meer herhalen – dat nog eens extra
versterkt en onderstreept. Naar mijn idee moet het u alleen maar een goed
gevoel geven dat dat er ook aan toegevoegd is.De heer Dibi (GroenLinks):Ik had nog een andere vraag over die extra taak voor het onderwijs. Als
er iets extra's bijkomt, wat gaat er dan vanaf? Wij weten dat het onderwijs
onder druk staat.Staatssecretaris Van Bijsterveldt-Vliegenthart:Dit is geen enorme taak die aan het onderwijs toegevoegd wordt. Het gaat
hier niet om toevoeging van nieuwe vakken aan het lespakket of iets dergelijks.
Het is daarentegen een taak die de komende tijd inderdaad van de school een
extra inspanning vergt. Wij hebben 45 mln. voor een goede ondersteuning gereserveerd.
De scholen kunnen die ondersteuning inhuren en op allerlei manieren vorm en
inhoud geven. Zij houden daarbij verder de ruimte om datgene te doen waarvoor
zij ingesteld zijn, namelijk les geven. Straks kunnen zij dat doen met boeken,
die voor ouders het voordeel opleveren dat de prijzen ervan niet langer de
pan uitrijzen, maar beheersbaar zijn zodat de ouders gewoon weten waar ze
aan toe zijn.De heer Dibi (GroenLinks):Ik heb nog een vervolgvraag. Wij willen die ouders allemaal helpen. Dat
kan ook door de WTOS uit te breiden naar bijvoorbeeld anderhalf keer modaal.
U kiest echter voor deze wet. Deze zal een enorme extra bureaucratische inspanning
van het onderwijs vragen. Of er nu veel of weinig extra's bijkomt, wat gaat
er dan vanaf? Als ik naar de bezwaren kijk, denk ik dat het heel veel extra's
zijn.Ik vind het kwalijk dat u toch met een nota van wijziging bent gekomen.
U zag immers geen aanleiding om te luisteren naar het veld op het moment dat
dat kritiek had. Toen echter de PvdA-fractie begon te morren,
zag u ineens wel aanleiding om iets te wijzigen. Dat vind ik kwalijk.Wat gaat er nu vanaf door die extra taak voor het onderwijs?Staatssecretaris Van Bijsterveldt-Vliegenthart:Voorzitter. Ik heb al gezegd dat er additionele middelen zijn: 45 mln.
Daarmee moet tegemoet gekomen worden aan het opvangen van de extra werklast.
Dat kan middels het inhuren van ondersteuning. Ook het ministerie van Onderwijs,
Cultuur en Wetenschap kan ondersteuning bieden. Ook is het mogelijk dat men
mensen vrijstelt om het goed te doen. Dat is mijn eerste opmerking.Waarom doe ik het? Ik moet vaststellen dat je het of niet goed of slecht
doet. Ik bouw nog een extra punt in de wet in, omdat mijn oren ook niet dicht
zijn. Dat zijn zij de afgelopen week ook niet geweest. Ik heb gewoon naar
eer en geweten geprobeerd om mijn wetsvoorstel te versterken door dat punt
erin op te nemen. Ik herhaal dat ik ervan uitga dat ik van deze wijziging
niet gebruik hoef te maken.Onder anderen de heer Van Dijk heeft vragen gesteld over de WTOS. Kan
ik honderd procent garanderen dat mbo-jongeren niet worden gekort? Ja, dat
is honderd procent zeker. Een mbo'er behoudt zijn tegemoetkoming op de gebruikelijke
manier. Daarin verandert niets. U praat met de minister voor Jeugd en Gezin
over de kindertoeslag. Hij geeft een vervolg op wat nu voor het voortgezet
onderwijs de WTOS is.Ik kom toe aan de moties. Mevrouw Dezentjé Hamming vraagt via een
motie om het wetsvoorstel voor gratis schoolboeken in te trekken. De aanneming
daarvan ontraad ik, want intrekking zou betekenen dat dure schoolboeken blijven
bestaan. Dit wil ik voorkomen. De markt moet erop worden gezet. Voor de goede
orde merk ik op dat in het rapport van de NMa staat dat betalen en bepalen
in een hand moeten worden gebracht. In dat opzicht volgen wij de lijn van
de NMa en komen betalen en bepalen ook echt in een hand, het belangrijkste
punt van onevenwichtige markt.De voorzitter:U gaat de moties nu stuk voor stuk doornemen?Staatssecretaris Van Bijsterveldt-Vliegenthart:Ja.De voorzitter:Laten wij proberen, de woordvoerders per motie aan het woord te laten
komen. Mevrouw Dezentjé heeft het woord.Mevrouw Dezentjé Hamming (VVD):Voorzitter. Ik heb nog steeds niets gehoord waaruit blijkt dat schoolboeken
goedkoper worden. Daar ben ik dus niet van overtuigd. Eigenlijk krijg ik alleen
maar signalen dat het minder wordt. Is de staatssecretaris bereid om de NMa
te vragen wat haar verwachting daarvan is op grond van het wetsvoorstel in
zijn huidige vorm?Staatssecretaris Van Bijsterveldt-Vliegenthart:Het rapport van de NMa heeft het over de credit card van de ouders en
de school die de boeken koopt, waarmee een enorme aanbodmarkt is gerealiseerd.
Het boerenverstand kan dit zelf ook constateren. De NMa zegt dat het nodig
is dat betalen en bepalen in een hand komen. Ik zorg daar middels dit voorstel
voor. De NMa denkt dat dit een gezonde prikkel voor de markt oplevert. Ik
vind het onlogisch om de NMa te vragen wat die ervan vindt, want ik doe juist
wat zij heeft aanbevolen. Het is geen heen-en-weerballetje.Mevrouw Dezentjé Hamming (VVD):Dan kondig ik voor wat het waard is aan dat ik zelf om een dergelijk advies
aan de NMa zal vragen. Wij kunnen daar wellicht ooit een vervolgdebat over
voeren.Staatssecretaris Van Bijsterveldt-Vliegenthart:De heer Jasper van Dijk heeft via een motie gevraagd om onderzoek in te
stellen naar de uitvoerbaarheid en betaalbaarheid van het plan. De aanneming
van die motie ontraad ik, want er is al onderzoek gedaan. Ik had het zojuist
over de schoolboekenscan van de NMa. Die stelt dat betalen en bepalen in een
hand moeten komen. Ervaringen met de Nederlandse situatie moeten gewoon in
de praktijk worden opgedaan. Dat is de werkelijkheid. Wij gaan met elkaar
gewoon een proces in. Daarin zullen wij onze ervaringen opdoen. Ik kies voor
een zorgvuldige invoering via uitstel met een jaar en voor steun aan scholen
via een taskforce. Volgens mij geef ik zodoende zorgvuldig vorm en inhoud
aan dit plan.Jasper van Dijk heeft ook een motie ingediend met het oog op kleinschalige
initiatieven. Het oordeel daarover laat ik aan de Kamer over. Ik heb er op
zichzelf geen bezwaar tegen; het past zelfs bij Kennisnet om kleinschalige
initiatieven te stimuleren. Die kunnen dus vorm en inhoud krijgen.De heer Jasper van Dijk (SP):Heb ik het goed begrepen dat de staatssecretaris mijn tweede motie overneemt?Staatssecretaris Van Bijsterveldt-Vliegenthart:Ik laat het oordeel over deze motie aan de Kamer. Wat Van Bijsterveldt-Vliegenthartmij
betreft kan het, dus als de Kamer ermee instemt, maakt het onderdeel uit van
de wet.De heer Jasper van Dijk (SP):In dat geval trek ik de motie in. Dank.Vervolgens wil ik terugkomen op mijn eerste motie over het onderzoek.
Er is één manier waarop de staatssecretaris met honderd procent
zekerheid kan zeggen dat de leraar altijd het boek krijgt dat
hij wil hebben, namelijk als je onder de aanbestedingen uit kunt komen. Als
de scholen niet meer hoeven aan te besteden, zijn wij van deze hele discussie
af. Dat beoogt mijn motie. Het zou de staatssecretaris sieren als zij zegt
dat zij wil bereiken dat wij van de aanbestedingen af kunnen raken.Staatssecretaris Van Bijsterveldt-Vliegenthart:Ook in het vorige debat heb ik hierover al gezegd dat dit veronderstelt
dat dit niet is onderzocht. Wij zijn nagegaan of wij onder de aanbestedingen
uit konden komen. Aan het vorige debat in de Kamer heeft daarom staatssecretaris
Timmermans van Europese Zaken deelgenomen. Wij hebben geconstateerd dat, gelet
op de situatie die zich thans voordoet – de boeken, de prijs, de omvang
van de scholen et cetera – het klip en klaar is dat wij moeten aanbesteden.
Vervolgens is met alle zorgvuldigheid het traject ingezet dat ik zojuist heb
beschreven. Wij zullen dit proces moeten ingaan en het zo goed mogelijk begeleiden
om op die manier onze ervaring opdoen.De heer Jasper van Dijk (SP):Zou de staatssecretaris het niet wenselijk vinden dat wij helemaal geen
last zouden hebben van de aanbestedingen?Staatssecretaris Van Bijsterveldt-Vliegenthart:Toen staatssecretaris Timmermans in ons midden was, hebben wij deze discussie
gevoerd. Daarin hebben wij vastgesteld dat wij in Europa een aantal zaken
hebben afgesproken. Daarmee moeten wij op een goede manier omgaan.De heer Dibi verzoekt in een motie om het presidium opdracht te geven.
Daarover ga ik niet. Dat is echt aan de Kamer.In een volgende motie vraagt de heer Dibi of ook in Nederland met een
dergelijke commissie kan worden gewerkt. Ik moet het aannemen van deze motie
ontraden. Wij hebben zojuist een discussie gevoerd over de vrijheid. Een commissie
als deze zou op gespannen voet staan met artikel 23 van de Grondwet. Vrijheid
van onderwijs brengt met zich mee dat geen staatstoezicht bestaat op de didactiek
of andere punten. Ik meen dat de heer Dibi zich voorstelt dat een dergelijke
commissie vanuit de staat wordt ingesteld. Dan ontstaat een dergelijke spanning.
Anderzijds zou sprake zijn van het ingrijpen in de autonomie van de scholen.De prijzen van de schoolboeken zijn de laatste jaren enorm gestegen, stelt
de heer Dibi. Hij verzoekt de regering een onderzoek in te stellen naar deze
ontwikkeling en de Kamer daarover te informeren. In mijn brief ben ik hierop
ingegaan. Ik heb de schoolkostenmonitor aangekondigd, die zodanig vorm zal
krijgen dat de evaluatie in 2011 mogelijk is. Dan moeten wij het beeld compleet
hebben. Ik moet er nogmaals voor waarschuwen dat alle landen een volledig
andere geschiedenis kennen. Het enorme verschil in prijzen getuigt ervan dat
deze landen in een heel andere situatie verkeren ten opzichte van Nederland.De heer Pechtold vraagt hoe het precies is gesteld met de WTOS omdat hij
daar niet uit komt. Ik meen dat ik daarop in mijn brief uitgebreid ben ingegaan
en dat ik hierover klip en klaar ben geweest. Ik hechtte er aan om de Kamer
daarover goed te informeren. Ik moet vaststellen dat de motie van de heer
Pechtold niet klopt. Ouders die tot op heden meer kwijt waren dan € 308,
waren dat ook in de feitelijke situatie onder de WTOS. Er verandert voor hen
dus niets. In de nieuwe situatie hebben zij een relatief voordeel. De motie
klopt dus niet. Daarnaast wil ik het aannemen ervan ook gewoon ontraden.De voorzitter:Ik geef voor alle zekerheid eerst nog even het woord aan de heer Van Dijk.De heer Jasper van Dijk (SP):Na ampel overleg met de voorzitter heb ik besloten om mijn motie over
kennisnet en de leermiddelen alsnog in stemming te brengen.De voorzitter:Ik zal uitleggen waarom. De motie heeft mede betrekking op een amendement.
Je kunt niet zeggen dat een motie deel uitmaakt van een wet, een amendement
wel. Het leek mij daarom duidelijker om de motie gewoon in stemming te brengen.Staatssecretaris Van Bijsterveldt-Vliegenthart:Prima.De heer Dibi (GroenLinks):Wat is het oordeel van de staatssecretaris over mijn motie voor een onderzoek
naar een Europese vergelijking? Dat heb ik niet mee gekregen.Staatssecretaris Van Bijsterveldt-Vliegenthart:Ik ontraad het aannemen daarvan. Er wordt daarin gevraagd om de Kamer
voor 1 mei 2008 over de resultaten te informeren. Ik heb toegezegd het
bij de schoolkostenmonitor te zullen betrekken en tijdig voor 2011, wanneer
de evaluatie zal worden verricht, te zullen bezien wat de impact van deze
aspecten vanuit het buitenland is.De heer Dibi (GroenLinks):De staatssecretaris heeft ook gezegd dat de onderwijsgeschiedenis is andere
landen onvergelijkbaar is. Gaat ze deze nu in de schoolkostenmonitor met elkaar
vergelijken of niet?Staatssecretaris Van Bijsterveldt-Vliegenthart:In de schoolkostenmonitor zullen deze kosten in kaart worden gebracht.
Gelet op de verschillende achtergronden van de diverse landen zal vergelijken
waarschijnlijk niet mogelijk zijn.De voorzitter:Ik dank de staatssecretaris voor haar antwoorden in tweede termijn en
geef het woord aan de heer Pechtold, die inmiddels klaar is met lezen.De heer Pechtold (D66):Voorzitter. Is ook de staatssecretaris klaar met lezen? Wij moeten niet
aan tekstexegese gaan doen. Daarom wil ik dat de staatssecretaris ook de gelegenheid
krijgt om te lezen; anders is het niet eerlijk.Staatssecretaris Van Bijsterveldt-Vliegenthart:Voorzitter. Ik vraag om een korte schorsing. Dit luistert namelijk juridisch
nogal nauw. Het debat in de samenleving luistert eveneens juridisch zeer nauw.
Alles heeft effect. Ik vraag om een korte schorsing en ben over vijf minuten
terug.De vergadering wordt enkele ogenblikken geschorst.De voorzitter:Het is niet de bedoeling dat wij opnieuw in debat gaan.
Wij stellen alleen maar vast of het klopt of niet.Staatssecretaris Van Bijsterveldt-Vliegenthart:Voorzitter. Aan wat hier in het stenogram staat, heb ik niets toe te voegen
en niets af te doen.De voorzitter:Dit is helder als glas. Verder hebben wij het debat uitvoerig gevoerd.
De tekst klopt. De staatssecretaris neemt er niets van terug en voegt er niets
aan toe. Hiermee kunnen wij het dus doen.De beraadslaging wordt gesloten.De heer Pechtold (D66):Waar kunnen wij een derde termijn aanvragen?De voorzitter:Dat moet u bij de regeling doen. Vanavond kan het niet.De heer Pechtold (D66):Ik vind het best om nu niet meer verder te debatteren. Ik zou echter nog
wel willen vragen of bestellen ook krijgen is, en ik zou nog meer van dergelijke
vragen willen stellen. Ik meen dat ik, naast juridisch advies, een derde termijn
nodig heb om dit soort vragen te kunnen stellen.De voorzitter:Ik weet niet of er een meerderheid is voor een derde termijn.De heer Bosma (PVV):Ik zou het dolgraag willen, want er zitten heel veel losse eindjes in
dit dossier. Het is cruciaal. Het gaat over fundamentele zaken met betrekking
tot ons onderwijs, zoals de autonomie van scholen en leraren. Ik wil hierover
dolgraag nog eens doorpraten, nadat wij juridisch en economisch advies hebben
kunnen inwinnen. Gaat de boekenprijs dan naar beneden, zoals gesteld wordt?De heer Dibi (GroenLinks):De staatssecretaris kon zonet zelf niet eens goed uitleggen wat er in
de brief stond. Daardoor ontstond er zo veel onzekerheid. Zorgvuldigheid staat
voorop. Ik stel het dan ook op prijs dat wij de kans krijgen om juridisch
advies in te winnen, zodat het allemaal goed gaat lopen als die gratis schoolboeken
er komen.Mevrouw Dezentjé Hamming (VVD):Ik sluit mij hier geheel bij aan. Hiermee krijgen een miljoen leerlingen
en vele honderden scholen te maken. Ook door ons moet zorgvuldigheid worden
betracht. De uitleg was zo warrig dat ook van onze kant enig beraad nodig
is.De heer Jan de Vries (CDA):Voor de CDA-fractie is een derde termijn niet nodig. Wij vinden de uitleg
van de staatssecretaris, en zeker haar laatste woorden, klip en klaar. Blijkbaar
zien sommige fracties toch de noodzaak om wat mist te creëren. Dat spijt
mij zeer. Mocht de Kamer besluiten dat een derde termijn nodig is, dan moet
die echt deze week plaatsvinden. Zoals wij al eerder met elkaar hebben vastgesteld,
moet dit wetsvoorstel heel snel naar de Eerste Kamer vanwege de noodzakelijke
invoeringsdatum.De voorzitter:Voor een volgende termijn is een meerderheid nodig. Ik ga dus kijken of
die er is.De heer Slob (ChristenUnie):Ik vond de beantwoording ook helder. Ik heb evenmin behoefte aan een derde
termijn. Ik wil in ieder geval dat volgende week dinsdag gewoon gestemd kan
worden. Daarop moeten wij afkoersen.De heer Jasper van Dijk (SP):Ik sluit mij aan bij de voorstanders van een derde termijn.Mevrouw Kraneveldt-van der Veen (PvdA):De collega's hebben mij vorige week ook enige dagen gegeven om een zorgvuldige
afweging te maken. Die mogelijkheid gun ik hun ook. Ik zal mijn derde termijn
gebruiken om klip en klaar helder te maken dat het gewoon kan en dat scholen
hun methoden kunnen kiezen. Voor mij is er helemaal geen mist. Ik kan het
zo uitleggen.De voorzitter:Ik stel vast dat er een meerderheid is voor een derde termijn. Ik begrijp
dat die termijn deze week moet plaatsvinden. Ik neem aan dat mevrouw Kraneveldt
dat ook noodzakelijk vindt in verband met de behandeling in de Eerste Kamer.
Het lijkt mij niet dat wij dit vanavond nog kunnen doen, want er is nog een
ander debat, dat eigenlijk op dit moment zou moeten beginnen. Bovendien moet
er eerst nog een dinerpauze komen.Mevrouw Dezentjé Hamming (VVD):Mag ik een voorstel doen? Voor donderdag staat het voorstel tot wijziging
van de wet over de voorzieningenplanning op de agenda.De voorzitter:Wij gaan hier niet met elkaar plannen. Ik vind het ontzettend vriendelijk
van u, maar dit red ik alleen.Ik dank de staatssecretaris voor haar antwoord. Ik laat de Kamer en de
staatssecretaris nog weten op welk moment wij deze week de derde termijn plannen.De vergadering wordt van 19.31 uur tot 20.30 uur geschorst. 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/h-tk-20072008-4328-4352.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl