Behandeling van het wetsvoorstel Wijziging van de Wet op de jeugdhulpverlening en het Wetboek van Strafrecht in verband met hulpverlening aan weggelopen minderjarigen (23179)
Staten-Generaal — Handelingen 
Datum: 2014-07-12 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Inhoudsopgave
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Handeling 1994-1995, pag. 4819-4840

 
 
 

Handeling

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Vergadernummer
Datum vergadering

30-05-1995

Tweede Kamer der Staten-Generaal

1994-1995

nr. 81, pagina 4819-4840

30-05-1995

 

 

 
 
 Toon meer van: Inhoudsopgave
 
 

 
 
 Er is geen inhoudsopgave aanwezig.
 
 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties over kamerdossier

Kamerdossier 23179Toon publicaties die dit dossier behandelen

 
 
 Publicaties in vergadering

Lijst van ingekomen stukken, met de door de voorzitter ter zake gedane voorstellen (dinsdag 30 mei 1995)Pagina 4840-4841
81ste vergadering; 30 mei 1995Pagina 4785-4785
Stemming over een motie, ingediend tijdens het debat over de werkzaamheden van de commissie voor de Inlichtingen- en Veiligheidsdiensten, te weten: de motie-Scheltema-de Nie/Van Oven over een verbreding van de commissie voor de Inlichtingen- en Veiligheidsdiensten (23956 en 24147, nr.2)Pagina 4793-4793
Vragen van het lid Rabbae aan de ministers van Justitie en van Volksgezondheid, Welzijn en Sport, over het uitblijven van de notitie over het drugsbeleidPagina 4789-4791
Debat naar aanleiding van een algemeen overleg over marktwerking en dereguleringPagina 4793-4800
Stemmingen in verband met het wetsvoorstel Wijziging van de Wet op het basisonderwijs, de Interimwet op het speciaal onderwijs en het voortgezet speciaal onderwijs, de Wet op het voortgezet onderwijs, de Wet op het cursorisch beroepsonderwijs en de Wet medezeggenschap onderwijs 1992 in verband met de invoering van de wettelijke verplichting tot het vaststellen van een directiestatuut omtrent de uitoefening van taken en bevoegdheden door de schoolleiding (verplichting vaststellen directiestatuut) (23947)Pagina 4792-4793
Eindstemming over het wetsvoorstel Bepalingen met betrekking tot de educatie en het beroepsonderwijs (Wet educatie en beroepsonderwijs) (23778)Pagina 4791-4792
Voortzetting van de behandeling van het wetsvoorstel Bepalingen inzake de arbeids- en rusttijden (Arbeidstijdenwet) (23646), en van de motie-Bakker c.s. over de combinatie van zorgtaken en betaalde arbeid (23646, nr. 50); de gewijzigde motie-Hofstra c.s. over evaluatie van de consignatieregeling (23646, nr. 56)Pagina 4808-4819
Debat naar aanleiding van een algemeen overleg inzake de elektronische snelwegPagina 4800-4808
Regeling van werkzaamheden (dinsdag 30 mei 1995)Pagina 4785-4788
Behandeling van het wetsvoorstel Wijziging van de Wet op de jeugdhulpverlening en het Wetboek van Strafrecht in verband met hulpverlening aan weggelopen minderjarigen (23179)Pagina 4819-4840

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 110 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 

 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Aan de orde is de behandeling van:
 
 het wetsvoorstel Wijziging
van de Wet op de jeugdhulpverlening en het Wetboek van Strafrecht in verband
met hulpverlening aan weggelopen minderjarigen (23179).
 
 
 
 
 
 De algemene beraadslaging wordt geopend.
 
 
 
 
 
 Mevrouw Vliegenthart (PvdA):
 
 Mijnheer de voorzitter! Als kinderen weglopen van huis, is er iets aan
de hand. Soms is het een protest tegen de beslissing van een ouder. Soms is
het een uiting van niet gelukkig zijn, van het hebben van problemen. En soms
is er sprake van ronduit een wansituatie thuis. Het komt bovendien steeds
vaker voor dat jongeren niet weglopen, maar door hun ouders weggestuurd worden.
Soms is weglopen dus een signaal en soms vormt het een breuk waarvan herstel
niet meer mogelijk is. Voor ouders is het moeilijk te aanvaarden dat een kind
door het weglopen aandacht vraagt voor problemen in de opvoedingssituatie.
De ouders zien de jongere als het probleem en de jongere beschouwt zijn ouders
als de oorzaak van de problemen. Voor degenen bij wie de jongere aanklopt
voor onderdak of hulp ligt er de taak om zorgvuldig te kijken wat er aan de
hand is en wat er moet gebeuren en of en hoe herstel van de verhoudingen tot
stand gebracht kan worden.
 
 Sinds in 1983 de strafbaarheid van hulpverleners werd opgeheven indien
zij handelen in het kader van zorgvuldige hulpverlening, heeft de wijze waarop
hulpverleners met de problematiek van weggelopen minderjarigen omgaan zich
goed ontwikkeld. In de memorie van toelichting op het wetsvoorstel wordt gesteld dat, omdat de hulpverlening steeds meer geschiedt in het
kader van erkende instellingen voor jeugdhulpverlening die aan allerlei regels
zijn gebonden, het belang van de strafuitsluitingsgronden van artikel 280
van het Wetboek van Strafrecht is afgenomen. Dat lijkt mij geen juiste constatering.
Het belang van die strafuitsluitingsgronden is niet afgenomen. Door de beleidsontwikkeling
op het terrein van de jeugdhulpverlening is er sprake van zorgvuldige hulpverlening,
waardoor het strafrecht buiten beeld kan blijven.
 
 De PvdA vindt dat een goede ontwikkeling. Hulpverlening door erkende instellingen
van jeugdhulpverlening, zolang die voldoen aan de eisen van wet- en regelgeving,
kan niet anders zijn dan zorgvuldige hulpverlening. Er kan dus geen sprake
zijn van strafbaarheid. In de praktijk blijken de spelregels bij weglopen,
zoals geadviseerd door de Raad voor het jeugdbeleid, veelal gehanteerd te
worden. Wij vinden dat er in die situatie geen formele melding aan de raad
voor de kinderbescherming door de jeugdhulpverleningsinstelling hoeft plaats
te vinden, tenzij de jongere zodanig bedreigd wordt in zijn zedelijke en lichamelijke
belangen dat een maatregel moet worden overwogen. De raad is immers geen toezichthouder
op het functioneren van jeugdhulpverleningsinstellingen. Daar hebben wij de
inspectie voor. Wij zijn bovendien tevreden met de tweede nota van wijziging,
die regelt dat de hulpverlenende instelling altijd de plaatsende instantie
informeert.
 
 Een belangrijk onderdeel van het begrip "zorgvuldige hulpverlening" is
de informatie aan de ouders. Een ieder is het erover eens dat ouders niet
langer dan nodig in onzekerheid mogen verkeren als hun kind weggelopen is
en dat zij behoorlijk geïnformeerd moeten worden. In het onderzoek van
de subcommissie kwamen wij tegen dat er in een aantal gevallen zeer laat aan
de ouders gemeld werd dat hun kind was weggelopen en hulp had gevraagd. Je
kon je daarbij afvragen of dat nog wel als zorgvuldig beschouwd kon worden.
De subcommissie adviseerde daarom, aan het derde lid van artikel 280 van het
Wetboek van Strafrecht toe te voegen dat de melding aan degene die het gezag
uitoefent dat hulp wordt verleend, zo spoedig mogelijk plaatsvindt.
 
 De regering stelt nu voor om het begrip "onverwijld" te gebruiken. "Onverwijld"
betekent "zonder uitstel". Dat kan niet anders betekenen dan dat de weggelopen
jongere, wanneer deze zich meldt bij een instelling, vervolgens de telefoon
moet pakken om de ouders dan wel de plaatsende instelling te informeren. In
de memorie van toelichting staat echter dat de betekenis die aan "onverwijld"
moet worden toegekend, is dat doorgaans nog dezelfde dag contact wordt opgenomen
met de ouders. Maar ja, "doorgaans" betekent niet dat dit altijd het geval
hoeft te zijn. Ook blijkt uit de memorie van toelichting, dat er in sommige
gevallen wel een weekend overheen kan gaan voordat dit gebeurt. Dan handelt
men mijns inziens niet onverwijld. Ik vind het dus ronduit verwarrend om de
term "onverwijld" te gebruiken met deze toelichting erbij. Het lijkt mij dat
wij het over de bedoeling eens kunnen zijn, maar dat deze formulering niet
zorgvuldig is. Het gaat erom dat de ouders zo spoedig mogelijk op de hoogte
gesteld worden. In het ene geval kan dat wat sneller gebeuren dan in het andere
geval. Hierbij is men afhankelijk van de concrete situatie. Als men het begrip
"zo spoedig mogelijk" gebruikt, wordt enerzijds rekening gehouden met het
recht van de ouders om snel geïnformeerd te worden en wordt anderzijds
rekening gehouden met het recht van de minderjarige om om zorgvuldige hulp
te kunnen vragen, waardoor een beoordeling van de individuele situatie van
de desbetreffende jongere mogelijk wordt gemaakt. Voorzitter! Op dit punt
heb ik te zamen met een aantal collega's een amendement ingediend.
 
 
 
 
 
 Mevrouw Van Vliet (D66):
 
 Voorzitter! Mevrouw Vliegenthart wil de term "onverwijld" veranderen in
"zo spoedig mogelijk". Voor haar amendement op dit punt heb ik sympathie,
maar ik heb haar amendement vooralsnog niet medeondertekend. Dat ik dat nog
niet heb gedaan, komt doordat ik naast het bezigen van de term "zo spoedig
mogelijk" ook graag zag dat een termijn werd genoemd. Ik heb namelijk het
gevoel dat "zo spoedig mogelijk" ook drie weken kan zijn, of dat de termijn
ligt in de orde van grootte die door de hulpverlener zelf als juist wordt
geacht. De hulpverlener zou ook kunnen zeggen: in dit geval was voor mij drie
weken zo spoedig mogelijk. Hoe snel had hij volgens mevrouw Vliegenthart moeten
reageren?
 
 
 
 
 
 Mevrouw Vliegenthart (PvdA):
 
 Zo spoedig mogelijk. Maar waar gaat het om? De ouders moet zo snel mogelijk
verteld worden dat het kind op een veilige plek is en dat hulp wordt verleend,
maar daarbij moet gelet worden op de individuele situatie waarin de jongere
zich bevindt. Met het inlichten van de ouders moet men niet al te lang wachten.
Mevrouw Van Vliet weet echter dat de situaties van de individuele, weggelopen
jongeren nogal verschillen. Soms zijn jongeren zodanig overstuur, dat zij
de eerste uren niet eens in staat zijn om een fatsoenlijk gesprek te voeren
en te zeggen wat er allemaal aan de hand is. Zij nemen dan soms ook een houding
aan waarmee zij willen zeggen: we willen met de rest niets te maken hebben;
als we maar een dak boven ons hoofd hebben en die hulpverlening hoeft van
ons niet zo nodig. In dat soort situaties zal er zorgvuldig geopereerd moeten
worden. Daarbij zal recht gedaan moeten worden aan de wens van de minderjarige
om hem een dak boven zijn hoofd te geven. In die wens ligt ook een hulpvraag
besloten. Men zal daarbij zorgvuldig moeten nagaan wat er aan de hand is.
Het moment voor het contact opnemen met de ouders mag niet te lang uitgesteld
worden. Daarom staat er ook: zo spoedig mogelijk als verantwoord is in het
kader van het hulpverleningsproces voor de jongere. Als hierbij een exacte
termijn gedefinieerd zou kunnen worden, zou daarmee de bepaling heel eenvoudig
worden, maar juist door het definiëren van een exacte termijn –
en daarbij doet het er niet toe of die termijn 24 uur of 48 uur is –
wordt het niet mogelijk in de individuele situatie tot een afweging te komen.
Wij zijn het met elkaar eens, dat de zaak niet in de slof mag raken. Daarom
heeft de subcommissie ook gezegd dat het moment van inlichten niet voortdurend
uitgesteld mag worden. De leden van de commissie hebben gemerkt dat dit wel
is gebeurd en zij waren het er hartgrondig over eens, dat zoiets niet zou
moeten kunnen. Wij vinden echter wel, dat er ruimte moet zijn om in de individuele
 situatie tot een beoordeling te komen.
 
 
 
 
 
 De heer Cherribi (VVD):
 
 Voorzitter! Wat vindt mevrouw Vliegenthart een acceptabele termijn?
 
 
 
 
 
 Mevrouw Vliegenthart (PvdA):
 
 Dat verschilt per situatie. Soms zal de termijn enkele uren zijn en soms
zal dat veel langer zijn. De duur is ook afhankelijk van de ernst van de situatie.
 
 
 
 
 
 De heer Cherribi (VVD):
 
 Kan de termijn maanden duren?
 
 
 
 
 
 Mevrouw Vliegenthart (PvdA):
 
 Nee, absoluut niet. Het is mogelijk dat er slechts twee weken aan crisishulpverlening
of crisisopvang wordt gedaan zonder instemming van de ouders. Wil na twee
weken voortgezette hulpverlening mogelijk zijn, dan zal er altijd instemming
van de ouders moeten zijn. Dat betekent per definitie, dat er voorafgaand
daaraan overleg is geweest met de ouders over het hulpverleningsplan. Daarmee
zullen zij moeten instemmen. Als zij dat niet doen, is er sprake van onvrijwillige
hulpverlening. Op dit moment wordt er in de instellingen altijd van uitgegaan
dat het in het belang is van de minderjarige zelf dat de contacten hersteld
worden en dat het dus goed is dat men zo snel mogelijk contact opneemt met
de desbetreffende ouders. In 95% van de gevallen wordt ook nog dezelfde dag
contact opgenomen met de ouders. Het gaat mij er nu om, dat in de uitzonderingssituaties
de wet niet iets voorschrijft en dus niet zegt dat men binnen 24 uur de ouders
moet inlichten. Ik wil dus, dat altijd de beoordeling van de individuele situatie
mogelijk blijft.
 
 
 
 
 
 Mevrouw Sipkes (GroenLinks):
 
 Voorzitter! Het amendement van mevrouw Vliegenthart oogt zeer sympathiek,
omdat het rekening houdt met de grensgevallen. Ik vraag mij echter af of zij
met dit amendement het idee dat aan het wetsvoorstel ten grondslag ligt, niet
teniet doet. Zij blijft namelijk vaag over de duur van "zo spoedig mogelijk".
Ik wijs erop dat de individuele afweging ook gemaakt kan worden bij het opstellen
van het hulpverleningsplan. Op die manier kunnen de ouders en de verzorgers
geheel buiten schot blijven.
 
 
 
 
 
 Mevrouw Vliegenthart (PvdA):
 
 Nee, absoluut niet. De hulpverlener is, als hij de hulpverlening op een
fatsoenlijke manier op gang wil krijgen, ook op grond van de wet gedwongen
om contact met de ouders te hebben en gezamenlijk met hen het hulpverleningsplan
op te stellen. De hulpverlener heeft er dus belang bij om contact met de ouders
te leggen. Sinds de Wet op de jeugdhulpverlening is het anders dan in de situatie
die daaraan voorafging, toen er helemaal geen regels op dit terrein waren.
Er zijn nu regels die ervoor zorgdragen, dat nooit langer dan twee weken hulpverlening
plaatsvindt zonder dat de ouders dat wensen.
 
 Ik wijs op de JAC's. Tien jaar geleden was men daar enthousiast als een
jongere wegliep, want zo'n jongere kwam in verzet tegen zijn ouders en moest
dus geholpen worden. Daar zat een mentaliteit achter waarin het prima was
als men uit elkaar kon blijven. Tegenwoordig wordt daar heel anders over gedacht.
Dat is ook te merken in discussies over uithuisplaatsing. Het belang van de
band tussen de jongere en de ouder wordt veel meer op de voorgrond gezet.
Er wordt op een zorgvuldige manier gezocht naar een manier om ze bij elkaar
te brengen. Als dat niet zorgvuldig gebeurt, kunnen breuken ontstaan terwijl
dat misschien niet nodig is. De wetgeving moet precies die ruimte aan hulpverleners
bieden om dat op een zorgvuldige wijze te doen. Mijn voorkeur gaat echt uit
naar "zo spoedig mogelijk". Ik leg de intentie vast dat het "zo snel mogelijk"
moet, maar er is ruimte voor de individuele afweging. Als een hulpverlener
geen contact zoekt en dat ook niet kan motiveren vanuit een noodzakelijkheid
in het kader van zorgvuldige hulpverlening, is hij strafbaar. Dat kan gewogen
worden.
 
 Als het door de omstandigheden nodig is dat een verblijfplaats van een
minderjarige geheim blijft, is geen sprake van strafbaarheid als het gaat
om zorgvuldige hulpverlening of als een melding plaatsvindt aan de raad voor
de kinderbescherming. Deze raad doet meestal niets met zo'n melding als zij
komt van een jeugdhulpverleningsinstelling, tenzij de raad gevraagd wordt
onderzoek te doen naar de noodzaak van een maatregel. Dat lijkt mij op zichzelf
terecht. De formaliteit van de melding aan de raad zou kunnen vervallen zolang
men zorgvuldig hulp verleent binnen de kaders van de Wet op de jeugdhulpverlening.
In het onderzoek van de subcommissie hebben wij moeten vaststellen dat ook
indien particulieren zich melden bij de raad, er meestal geen toezicht of
controle plaatsvindt op de vraag in hoeverre er ook in die situatie sprake
is van zorgvuldige hulpverlening. De PvdA vindt dat in dit soort situaties
de raad zich ervan moet vergewissen dat de jongere zich in een veilige omgeving
bevindt en dat er naast het onderdak ook een perspectief bestaat op het oplossen
dan wel verkleinen van de problemen. Jongeren zoeken vaak hun heil bij familie
of bekenden. Wij kennen helaas ook voorbeelden waarin de lieve, zorgzame mijnheer
uiteindelijk voor heel veel ellende gezorgd heeft.
 
 Het advies van de subcommissie om aansluiting te zoeken bij de toezichthoudende
taak op basis van de pleegkinderenwet, heeft de regering niet overgenomen.
Wij vragen ons echter toch af of het niet wenselijk is dat de staatssecretaris
de raad vraagt om in dergelijke situaties, die overigens niet veel voorkomen,
toezicht te houden op de feitelijke gang van zaken rond de jeugdige.
 
 Echte bezwaren heb ik tegen het voorgestelde nieuwe derde lid van artikel
280. Er vindt een vergaande aanpassing plaats van datgene wat in het kader
van een strafuitsluiting als zorgvuldige hulpverlening beschouwd kan worden.
Er dient niet meer alleen meegedeeld te worden dat hulp wordt verleend, maar
ook de identiteit van de hulpverlener en zijn plaats van verblijf of vestiging
dienen bekend te worden gemaakt. Laat ik vooropstellen dat in heel erg veel
gevallen deze informatie zonder meer gegeven kan worden. In de praktijk gebeurt
dat ook. Ook hier geldt echter dat het niet in alle gevallen kan. Er zijn
situaties bekend dat boze ouders wel even hun kind zullen komen ophalen en
niets van hulp of wat dan ook willen weten. Zeker als een kind mishandeld
is en eindelijk de stap heeft gezet om hulp te vragen, is het vragen om problemen
als het verplicht is om onverwijld de identiteit van de hulpverlener en zijn
plaats van verblijf bekend te maken. Het zal duidelijk zijn dat in een aantal
gevallen het bekend maken van de identiteit ertoe zal leiden dat onmiddellijk
duidelijk wordt waar het kind zich bevindt. Ik ga ervan uit
dat het kabinet dit niet beoogt. Immers, in de stukken staat dat artikel 280
slechts aan de orde is wanneer in het kader van de hulpverlening de verblijfplaats
niet aan de ouders bekend wordt gemaakt. Dan mag het ook niet mogelijk zijn
dat als gevolg van de formulering die gekozen is voor die verplichte informatieverstrekking
de verblijfplaats de facto bekend kan worden.
 
 De aanscherping van het derde lid van artikel 280 is bovendien verwarrend,
omdat de eisen die in de Wet op de jeugdhulpverlening aan de instellingen
worden gesteld, niet op deze wijze worden aangescherpt. In de nota naar aanleiding
van het eindverslag merkt de regering op dat artikel 280 vooral van belang
is voor hulpverlening die niet onder de Wet op de jeugdhulpverlening valt.
Als immers een ingevolge de Wet op de jeugdhulpverlening bekostigde voorziening
de regels in die wet zou volgen, zou de strafrechter niet snel tot de conclusie
komen dat er geen sprake is van zorgvuldige hulpverlening als bedoeld in dat
derde lid.
 
 Voorzitter! Dat is geen sterke redenering. Bij de beoordeling van de vraag
of er sprake is van zorgvuldige hulpverlening, ook als het gaat om de erkende
instellingen, zal de rechter zich laten leiden door wat volgens artikel 280,
derde lid, beschouwd moet worden als zorgvuldige hulpverlening. Volgens het
voorstel van de regering behoren daartoe in ieder geval de melding dat hulp
wordt verleend en de melding van identiteit en vestigingsplaats. Dat derde
lid zal dus bepalend worden voor de interpretatie van het begrip "zorgvuldige
hulpverlening". En dat lid gaat dus verder dan datgene wat in de Wet op de
jeugdhulpverlening opgelegd wordt aan de instellingen. Dat is echt verwarrend.
Voor mijn fractie gaat die algemene verplichting om identiteit en verblijfplaats
te melden, te ver.
 
 Voorzitter! Het recht van de ouders op informatie kan dus op gespannen
voet staan met de belangen van het kind. Het uitgangspunt dient te zijn dat
ouders zoveel mogelijk geïnformeerd worden, waarbij de grens wordt bepaald
door het antwoord op de vraag of het belang van de minderjarige hierdoor geschaad
wordt. Terecht merkt de regering op dat een anonieme melding dat het kind
hulp ontvangt, niet voldoende is. Er moet een contactpersoon zijn bij wie
de ouders terecht kunnen.
 
 Voorzitter! Het zal duidelijk zijn dat ik het voorgestelde derde lid bepaald
geen verbetering vind. Daarom heb ik een amendement voorbereid waardoor de
aanscherping van artikel 280, derde lid, ongedaan gemaakt wordt en uitsluitend
wordt toegevoegd dat een melding dat hulp wordt verleend, zo spoedig mogelijk
plaatsvindt, overeenkomstig het advies van de subcommissie.
 
 Voorzitter! Nu de bewindslieden er toch zijn, wil ik graag van hen weten
wanneer de Kamer het regeringsstandpunt over het rapport van de commissie-Van
Montfrans ontvangt. Wij wachten daar al een hele tijd op. Er staat iets over
in de notitie over het grote-stedenbeleid, maar ik ontvang toch graag een
alomvattende reactie van de regering op dat rapport. Wij vonden het immers
allemaal zo'n goed rapport.
 
 Wanneer ontvangt de Kamer de wettelijke regeling met betrekking tot het
klachtrecht en de medezeggenschap? En wanneer kunnen wij het wetsvoorstel
over de reorganisatie van de raden voor de kinderbescherming verwachten? Die
reorganisatie heeft in de praktijk al plaatsgevonden, maar de wettelijke basis
daarvan moet nog worden behandeld.
 
 
 
 
 
 Mevrouw Sipkes (GroenLinks):
 
 Voorzitter! Het voorliggende wetsvoorstel is een compact bewijs van de
voortdurende spanning binnen de gehele jeugdhulpverlening: de spanning tussen
ouders en kinderen.
 
 Uiteraard komt jeugdhulpverlening alleen maar in beeld wanneer de relatie
tussen ouders en kinderen problematisch is. De eerste vraag is dan altijd
voor wie je partij kiest. Volgens mij kun je altijd maar voor één
kant kiezen, namelijk voor de jongere. Daar ligt het primaat, want geen enkele
jongere zoekt hulp tenzij het echt noodzakelijk is. Het moet altijd voorop
blijven staan dat de jongere aandacht krijgt, dat zijn of haar problemen serieus
worden genomen en dat hij of zij wordt beschermd c.q. afgeschermd. Wellicht
verkeren de ouders of verzorgers in een machteloze positie. Zij hebben wellicht
spijt of hadden liever een andere relatie met het kind gehad, maar zij hebben
nu net niet de stap gezet naar welke hulpverlening dan ook. Dit wetsvoorstel
gaat er primair van uit dat de positie van de ouder, de voogd, de verzorger
versterkt moet worden. Dat is wellicht een reactie op eerder beleid, dat eigenlijk
te veel gericht was op afscherming en minder op de wat langere termijn, waarbij
toch jongeren en ouders maar één doel hebben: dat er waar mogelijk
een normalisatie van de relatie tussen hen komt.
 
 Het voorstel gaat ook uit van ongeruste ouders/verzorgers. Dat is een
staaltje positief denken, waarvan ik alleen maar kan zeggen dat het de regering
siert. Dat positief denken mag echter niet ontaarden in een naïef denken,
maar ergens dreigt dit wel. Ik vind, ook als je de memorie van toelichting
en de memorie van antwoord leest, dat het wetsvoorstel niet alleen beoogt
ouders gerust te stellen door te zeggen dat er hulp wordt geboden aan het
kind, want in de nota naar aanleiding van het eindverslag schrijven de staatssecretarissen
dat de enkele mededeling aan de ouders dat zorgvuldige hulp wordt verleend
wel erg weinig is. Dan denk ik: waarom? Het lijkt mij genoeg. Er wordt simpel
gezegd dat er hulp wordt verleend. Vervolgens volgt het hele traject dat binnen
de jeugdhulpverlening is afgesproken, zoals het opstellen van een plan enzovoort.
Dan kun je overgaan tot verdere contacten en dergelijke. De eerste geruststelling
kan worden gegeven dat er hulp wordt gegeven en dat verdere onrust niet nodig
is. Die simpele geruststelling is volgens mij voldoende, want het veilige,
beschermde gevoel dat de jongeren geboden moet worden, moet niet in gevaar
komen.
 
 Nu moeten de ouders ook direct weten wie bij de hulpverlening betrokken
is. Dan is de stap van wie erbij betrokken is naar waar de jongere zich bevindt
een vrij kleine. Dat is misschien niet zo in de Randstad maar toch zeker wel
in de wat kleinere plaatsen, zoals mijn vorige woonplaats. Dat is nog steeds
de negende gemeente van Nederland, maar ik weet alle huizen van het JAC waar
mensen geplaatst worden. Dus als het JAC de plaatsende instantie is en meldt
dat de jongere door hen wordt geholpen, is het maar een kleine moeite om er
achter te komen in welk huis dat is. Als je de desbetreffende jongere niet
in dat huis vindt, zijn er weer andere jongeren onder wie
onrust wordt gezaaid, want overkomt het hem of haar nu niet, dan gebeurt het
misschien de volgende keer. De regering schrijft dat er ruimte is als de jongere
niet wil dat er dingen bekend gemaakt worden. Ruimte is echter wat anders
dan zekerheid. Ik hoop dus dat wij vanavond van de kant van de regering zekerheid
kunnen krijgen over de directe bescherming van de jongeren.
 
 Ik zit met betrekking tot het begrip "onverwijld" nog steeds erg met het
amendement. Aan de ene kant vind ik het sympathiek, omdat er serieuze problemen
kunnen zijn, waarbij de jongeren zeggen dat op geen enkele manier aan hun
ouders mag worden gemeld dat ze in het hulpverleningsproces zitten. Maar aan
de andere kant zijn er de belangen van de ouders, die ik niet uit het oog
wil verliezen. Misschien kunnen wij uit de reactie van de regering iets meer
afleiden. De verdediging tot nu toe vind ik een beetje te mager. Men kan dan
net zo goed zeggen: het hele wetsvoorstel steunen wij niet, want binnen 14
dagen moet er volgens de nieuwe regels toch een hulpverleningsplan opgesteld
worden.
 
 
 
 
 
 Mevrouw Vliegenthart (PvdA):
 
 Dan heeft mevrouw Sipkes niet goed geluisterd. Ik heb juist gezegd dat
het begrip "zo spoedig mogelijk" juist enerzijds recht doet aan het recht
van de ouders om zo snel mogelijk geïnformeerd te worden waar hun kind
is en zekerheid te krijgen dat het veilig is, en anderzijds recht doet aan
de individuele situatie van de jongere die hulp vraagt en dat alleen doet
op het moment dat hij zeker weet dat hij niet direct geconfronteerd wordt
met de ouders met wie hij op dat moment problemen heeft. Je moet dus ruimte
creëren voor de hulpverlener om dat proces in gang te zetten. In heel
veel situaties kunnen de contacten tussen ouders en kind hersteld worden.
Er is maar een heel beperkt aantal situaties waarin dat onmogelijk is. Dat
blijkt ook uit de praktijk. Het gaat er echter om, speelruimte te creëren
voor zorgvuldige hulpverlening.
 
 
 
 
 
 Mevrouw Sipkes (GroenLinks):
 
 Dat is nu juist mijn probleem. Ik vind namelijk de mededeling aan ouders
dat er hulp wordt geboden, zonder dat bekend wordt gemaakt waar en door wie,
genoeg. Dan kan alle ruimte gecreëerd worden...
 
 
 
 
 
 Mevrouw Vliegenthart (PvdA):
 
 Wanneer moet in uw ogen de melding aan ouders dat hulp wordt verleend,
plaatsvinden? Wij zijn bij ons onderzoek tegengekomen dat de melding dat hulp
werd verleend pas na weken plaatsvond. Niet eens hoe en wat, maar die simpele
melding. Daarvan hebben wij gezegd dat het volstrekt onwenselijk is dat het
zo lang duurt. Dat moet snel kunnen gebeuren. Maar die snelle melding moet
geen drempel opwerpen voor het vragen van hulp. Daar zijn wij het volgens
mij ook over eens.
 
 
 
 
 
 Mevrouw Sipkes (GroenLinks):
 
 Daar zijn wij het absoluut over eens, evenals over het feit dat je die
5% waar u het over heeft, echt moet beschermen en die zekerheid moet bieden.
Ik zou die zekerheid alleen op een andere manier willen geven, namelijk alleen
"de melding dat" zonder dat op welke manier dan ook getraceerd kan worden
waar de jongere verblijft. Ik zou dat het beste vinden. Ik ben bang –
maar ik sta op zich heel sympathiek tegenover uw amendement – dat bij
uw amendement wordt ingebouwd dat bij het opstellen van het plan maar ook
later, na een week of twee de contacten met de ouders weer niet gelegd worden.
Ik ga er namelijk van uit dat je de jongere niet confronteert met de ouders
bij wie hij of zij is weggegaan, maar dat je alleen tegen de ouders zegt:
"Er wordt hulp geboden. Het doet er niet toe door wie of door wat. We komen
hier later op terug."
 
 
 
 
 
 Mevrouw Vliegenthart (PvdA):
 
 U haalt volgens mij twee dingen door elkaar. Aan de ene kant voeren we
een discussie over het moment van melding. Het tweede element betreft de aanscherping
van artikel 280, derde lid. Ik heb hier ook een amendement ingediend, met
de bedoeling om precies het punt waarover u zich zorgen maakt, namelijk de
bekendmaking van de identiteit en de verblijfplaats van de hulpverlener, uit
het artikel te halen en alleen maar aan te scherpen in artikel 280 dat de
melding zo spoedig mogelijk plaatsvindt. Het gaat niet om een inhoudelijke
aanscherping van het artikel. Het zijn twee amendementen.
 
 
 
 
 
 Mevrouw Sipkes (GroenLinks):
 
 Voorzitter! Ik kom hier in tweede termijn op terug. Ik wil graag de reactie
van de staatssecretaris hierop horen.
 
 Voorzitter! Ik zou geen enkel probleem hebben met het wetsvoorstel als
we iets verder waren met de hele discussie en reorganisatie binnen de jeugdhulpvoorziening.
Dan zou het probleem dat er gemeld wordt aan ouders er niet zijn. Dan zouden
we een "poortwachter" hebben, het nieuw op te richten bureau jeugdzorg. Regionaal
wordt de verblijfplaats dan ook echt moeilijk. Mijn vraag is hoe het hiermee
staat. Wij hebben algemene rapporten, overzichten gekregen van allerlei discussies
en conferenties die zo her en der plaatsvinden. Maar hoe snel zal een en ander
inderdaad van start gaan? Hoe snel krijgen we met andere woorden een bureau
jeugdzorg dat sec de melding kan doen: er wordt zorg gedragen voor de jongere.
Ik denk dat we dan de bescherming van de jongere geregeld hebben en de betrokkenheid
of de geruststelling richting ouders voor elkaar hebben.
 
 
 
 
 
 Mevrouw Doelman-Pel (CDA):
 
 Mijnheer de voorzitter! De wet die wij vanavond behandelen, legt in feite
de spelregels vast voor de weggelopen minderjarige. Spelregels voor zorgvuldige
hulpverlening aan ouders en aan kinderen in een noodsituatie. Juist dan gaat
het erom dat de kinderen de opvang krijgen die zij nodig hebben en dat de
ouders niet langer in onzekerheid blijven dan noodzakelijk is.
 
 Over de procedures van zorgvuldige hulpverlening en de informatie aan
de ouders, en speciaal over het woord "onverwijld" wil ik graag nog een aantal
opmerkingen maken. Ik kan mij niet aan de indruk onttrekken dat wij in de
schriftelijke voorbereiding soms wat langs elkaar heen hebben gepraat.
 
 Laat ik echter beginnen met een punt van overeenstemming. Aanvankelijk
was ik van mening dat alle meldingen altijd via de raad zouden moeten verlopen.
Ik heb me echter laten overtuigen dat daar waar aan een jongere hulp wordt
verleend door een erkende instelling, in feite de eerst aangewezene de plaatsende
instantie is. Wij mogen er uiteindelijk op rekenen dat zorgvul dige
hulp wordt verleend in het kader van de Wet op de jeugdhulpverlening. Van
die plaatsende instantie mag verwacht worden dat de ouders inderdaad zo spoedig
mogelijk worden ingelicht.
 
 Maar dan komt waarschijnlijk het punt van verschil. Zo spoedig mogelijk,
in het wetsvoorstel aangeduid als "onverwijld", betekent in feite: direct,
onmiddellijk. Dat is redelijk hard en wat betekent dat? "Zo spoedig mogelijk"
geeft voor mijn gevoel de hulpverlener wat meer ruimte om te zien wat de juiste
beslissing is, op een bepaald ogenblik en in een bepaalde noodsituatie. Ik
denk daarbij aan een termijn van 24 uur of twee keer 24 uur en als men zich
later kan verantwoorden mogelijkerwijs iets langer, maar daar zeg ik nadrukkelijk
bij "als men zich kan verantwoorden". Het moet mogelijk zijn, ouders binnen
twee maal 24 uur te laten weten waar het kind is. Dan bedoel ik niet de plaats
waar het kind opgevangen wordt; de opzet is, dat de ouders weten dat de raad
of de plaatsende instantie aanspreekbaar is. Dit is nodig in het kader van
de verantwoordelijkheid voor het verlenen van hulp. Het kan zijn dat de raad
voor de kinderbescherming de termijn van 48 uur bijvoorbeeld in het weekeinde
iets overschrijdt, maar ik ga uit van een 24-uursbereikbaarheid en dan zou
het toch mogelijk moeten zijn om binnen 48 uur tot een melding te komen. Dat
is volgens mij de betekenis van "zo spoedig mogelijk", want "onverwijld" betekent
eigenlijk dat de raad binnen een uur de telefoon zou moeten pakken of iemand
moet sturen naar de ouders/verzorgers om te vertellen waar het kind is.
 
 
 
 
 
 Mevrouw Van Vliet (D66):
 
 Voorzitter! Mevrouw Doelman geeft aan dat voor haar "zo spoedig mogelijk"
betekent: "binnen 48 uur", omdat er dan tijd is om het kind rustig op te vangen,
de situatie te bekijken en toch nog spoedig te bellen. Mag ik concluderen
dat mevrouw Doelman "zo spoedig mogelijk" leest als "binnen 48 uur"? Dat spreekt
mij namelijk zeer aan. In de discussie die wij net voerden, kreeg ik toch
het gevoel dat "zo spoedig mogelijk" ook wel eens twee of drie weken zou kunnen
zijn, als de hulpverlener dat, misschien terecht, noodzakelijk acht. Dan wijken
wij natuurlijk af van de wetswijzigingen waarin wordt bepaald dat de ouders
niet te lang in onzekerheid mogen blijven, wat er ook gebeurd is. Mevrouw
Doelman zegt dat zij sympathiek tegenover dit amendement staat en dat "onverwijld"
haar te snel is. Kan ik dan concluderen dat "zo spoedig mogelijk" voor haar
"binnen 48 uur" is?
 
 
 
 
 
 Mevrouw Doelman-Pel (CDA):
 
 Ik vind dat een zekere begrenzing moet worden aangegeven en dat de hulpverlenende
instantie niet eindeloos de tijd moet krijgen. Er kunnen zich echter situaties
voordoen die inderdaad meer tijd vragen. Dan mag naar mijn mening van de hulpverlenende
instantie gevraagd worden dat deze uitlegt waarom het niet eerder heeft gekund.
Ik gebruik dit dus om duidelijk aan te geven waar mijn grenzen liggen en omdat
naar mijn gevoel "onverwijld" "direct" is. Het lijkt mij niet juist om vast
te leggen dat de ouders meteen gebeld moeten worden zodra er wordt opgevangen.
Daarom heeft "zo spoedig mogelijk" mijn voorkeur, maar dat wil niet zeggen
dat het weken opgerekt kan worden. Het moet de hulpverlenende instantie of
de raad voor de kinderbescherming stimuleren om zo snel mogelijk te bekijken
of het kind ook verantwoord wordt opgevangen. Als het langer duurt, is dit
immers niet in het belang van het kind; het kan misschien het kind schaden
en bovendien worden de ouders in onzekerheid gelaten. Daarom ben ik voor 24
of 48 uur; alleen in uitzonderingsgevallen kan het langer.
 
 Als bij een niet-erkende instelling of bij particulieren wordt opgevangen,
geldt zowel voor de plaatsende instantie als voor de raad voor de kinderbescherming
dat voor "onverwijld" of "zo spoedig mogelijk" dezelfde procedure wordt gehanteerd.
Als de raad de plicht heeft om te informeren waar het kind wordt opgevangen
en om na te gaan of dat op een verantwoorde wijze gebeurt, legt dit ook een
grote verantwoordelijkheid op de raad voor de kinderbescherming. Uiteraard
mag een plaatsende instantie erop rekenen dat wordt opgevangen in een instelling
die in het kader valt van de Wet op de jeugdhulpverlening. Het is echter wat
anders wanneer het gaat over het opvangen bij niet-erkende instellingen of
particulieren: bij wie ligt dan de verantwoordelijkheid voor die opvang?
 
 Zodra de raad heeft gecheckt waar een kind is, ligt de verantwoordelijkheid
in de eerste plaats bij de raad voor de kinderbescherming. Uiteindelijk is
dat degene die gecheckt heeft of de opvang bij niet-erkende instellingen of
particulieren verantwoord is. Daarom is het de vraag hoe wij op een juiste
manier de zorgvuldige hulpverlening van de raad voor de kinderbescherming
verwoorden. Hierover hebben wij bij de behandeling van het wetsvoorstel en
in de schriftelijke voorbereiding langs elkaar heen gepraat.
 
 Er heeft ook een discussie plaatsgevonden over de vraag waar dit moet
worden vastgelegd: in de wet of in een organisatiebesluit van de raad voor
de kinderbescherming. Hierover wil ik graag meer duidelijkheid hebben, juist
in het belang van een goede opvang van deze kinderen. Meestal gaat het goed,
maar soms gaat het fout. Ik meen dat ouders met een minderjarig kind het recht
moeten hebben ergens te kunnen nagaan of het al of niet goed gaat. Een raad
die heeft gecontroleerd, moet er zeker van zijn dat de opvang verantwoord
is. Ik wil erg graag dat daarover helderheid ontstaat. Indertijd hebben wij
ons in de subcommissie afgevraagd of zo'n kind niet onder de pleegkinderenwet
kan vallen. Is dat mogelijk? Daarover is tijdens de schriftelijke voorbereiding
weinig gediscussieerd. Ik wil in ieder geval een helder antwoord hebben op
de vraag wat zorgvuldige hulpverlening van de raad voor de kinderbescherming
betekent. Voor mij betekent die hulp zeker dat ook de raad nooit kan worden
verplicht het opvangadres van het kind te vermelden. Soms is dat wel mogelijk,
maar dat moet wel nagegaan worden. Soms kan dat pas na een paar weken. Met
het bekend maken van het opvangadres moet naar mijn mening zorgvuldig worden
omgegaan. Ook al klinkt het wat vreemd: ik heb liever dat men zorgvuldig is
en het adres even achterhoudt, dan dat men het adres direct bekend maakt en
het belang van het kind daardoor schaadt. Het gaat immers om minderjarigen
die in een noodsituatie weglopen. Het kind heeft er alle baat bij dat hiermee
zorgvuldig wordt omgegaan.
 
 
 
 
 
 Mevrouw Van Vliet (D66):
 
 Als een niet-professionele hulpverlener zich meldt bij de raad voor de
kinderbescherming, is de melding op dat moment voldoende. De raad is dan niet
verplicht daarop de verblijfplaats en de identiteit bekend te maken. Bedoelt
mevrouw Doelman het zo? In feite ontstaat dan de situatie die in artikel 26
wordt beschreven. Een hulpverlener meldt zich dan bij de plaatsende instantie.
Als daaraan behoefte bestaat of als dat noodzakelijk is, dan blijft die instantie
het enige contactpunt.
 
 
 
 
 
 Mevrouw Doelman-Pel (CDA):
 
 De raad moet tegen de mevrouw of de mijnheer of tegen de ouders het volgende
kunnen zeggen: u kunt er zeker van zijn dat wij weten waar het kind is, aan
het kind wordt hulp verleend, wij vinden het op dit moment in het belang van
het kind om het adres niet bekend te maken, er wordt aan gewerkt, voor vragen
kunt u altijd bij ons terecht, wij zullen zo spoedig mogelijk bekijken of
het kind ondanks het feit dat het nu verantwoord is opgevangen, beter opgevangen
kan worden. Vervolgens kan worden gewerkt aan een stukje zorgvuldige hulpverlening
met het oog op herstel van de relatie tussen ouder en kind. De kinderbescherming
gaat er toch van uit, dat de relatie tussen ouders en kinderen wordt hersteld
als dat mogelijk is. Ook dat kan worden meegedeeld.
 
 Voorzitter! Als wij met elkaar tot overeenstemming komen over het begrip
"onverwijld" en over het antwoord op de vraag wie verantwoordelijk is en wat
zorgvuldige hulpverlening is, dan hebben wij weer een stap gezet in de richting
van een evenwichtige benadering van de problemen met weggelopen minderjarigen.
Dat lijkt mij in het belang van ouders en kinderen. Als hulp nodig is, moet
die geboden worden. Als herstel mogelijk is, heeft dat altijd prioriteit.
 
 
 
 
 
 Mevrouw Van Vliet (D66):
 
 Mijnheer de voorzitter! Een aanzet voor de wetswijziging waarover wij
vandaag spreken zijn de notities "Met recht in beweging", "Taak en functie
Raden voor de kinderbescherming" en "Rechtzetten", van de subcommissie Kinderbescherming
ofwel de commissie-Vliegenthart. In deze drie notities wordt ervoor gepleit,
na te gaan hoe met het oog op de onzekere positie van de ouders van een weggelopen
minderjarige kan worden gewaarborgd dat sprake is van zorgvuldige hulpverlening
en hoe voorkomen kan worden dat ouders van een weggelopen minderjarige langer
dan noodzakelijk is in onzekerheid verkeren over de situatie van hun kind.
De fractie van D66 kan volledig met een dergelijk onderzoek instemmen, omdat
zij van mening is dat ouders of andere gezaghebbenden niet langer dan strikt
noodzakelijk is in onzekerheid gehouden mogen worden over de situatie waarin
hun kind verkeert. Wij zijn er dan ook blij mee, dat deze wetswijziging vandaag
op tafel ligt.
 
 Als een minderjarige wegloopt, kan hij of zij in een aantal trajecten
terechtkomen. 1. De jongere meldt zich bij een door de overheid bekostigde
vorm van opvang. Deze categorie is geregeld in de Wet op de jeugdhulpverlening.
2. De jongere meldt zich bij een van de overige vormen van niet-gesubsidieerde
opvang, bij familie of kennissen. Zorgvuldigheidseisen voor deze vorm van
jeugdhulpverlening zijn te vinden in de strafuitsluitingsgronden van artikel
280 van het Wetboek van Strafrecht.
 
 Met betrekking tot artikel 26 van de Wet op de jeugdhulpverlening zijn
wij blij dat de staatssecretaris naar aanleiding van een vraag van mijn voorgangster
Machteld Versnel met ons van mening bleek te zijn dat het beter is, de verantwoordelijkheid
voor de mededeling aan de ouders dat hulp wordt verleend altijd bij de plaatsende
instantie komt te liggen en niet bij de hulpverlener of de uitvoerder van
de voorziening die hulp biedt. Het is voor ouders duidelijker dat wanneer
zij informatie willen over hun kind, zij altijd bij de plaatsende instantie
terecht kunnen. Bovendien wordt de regelgeving hierdoor eenvoudiger.
 
 Veel belangrijker is het dat, doordat de uitvoerder van de voorziening
niet langer verplicht is de mededeling aan de ouders te doen, de kans dat
ouders op het spoor van de verblijfplaats van hun kind komen minder groot
is. Dit komt de veiligheid van het kind ten goede. Dat moet naar onze mening
vooropstaan. Wij zijn dan ook tevreden dat het wetsvoorstel bij nota van wijziging
in deze zin is aangepast.
 
 Het inlichten van ouders dient "onverwijld" te gebeuren. Onverwijld is
volgens de jurisprudentie snel, zo snel mogelijk of direct. Wij hebben daarover
zoëven al gefilosofeerd. Wij hebben als fractie aangegeven dat wij wat
meer helderheid zouden willen krijgen over hetgeen onverwijld exact inhoudt.
Wij zijn vanavond waarschijnlijk niet de enigen. Wij zouden voor "onverwijld"
graag lezen: binnen 48 uur. Is de staatssecretaris met ons van mening dat
dit de juiste uitleg is van het woord "onverwijld"? Zou het woord of de zinsnede
"zo spoedig mogelijk", zoals in het amendement van mevrouw Vliegenthart staat
een betere omschrijving zijn? Ik zou de staatssecretaris willen verzoeken
in deze termijn antwoord op deze vraag te geven. Voor ons zijn "onverwijld"
of "zo spoedig mogelijk" beide mogelijk, zolang dit inhoudt: binnen 48 uur.
 
 
 
 
 
 Mevrouw Vliegenthart (PvdA):
 
 Betekent dit dat mevrouw Van Vliet geen enkele uitzondering wil toestaan
na die grens van 48 uur, ongeacht de problematiek?
 
 
 
 
 
 Mevrouw Van Vliet (D66):
 
 Ik ben met mevrouw Vliegenthart eens dat als een kind wegloopt en overstuur
ergens aankomt, het gerustgesteld en getroost wordt en dat er even gekeken
wordt hoe de situatie is. Ik ben ervan overtuigd dat dit binnen 48 uur mogelijk
moet zijn. Ik ben bang om uitzonderingen op deze regel toe te staan. Er zal
altijd wel een uitzonderingssituatie kunnen optreden. Die 48 uur wil ik toch
als uitgangspunt nemen. Als wij namelijk te gemakkelijk zeggen dat een uitzondering
mogelijk is, zou het resultaat daarvan kunnen zijn dat een hulpverlener, waarschijnlijk
te goeder trouw, een hele lang tijd wacht met het inlichten van de ouders.
 
 
 
 
 
 Mevrouw Vliegenthart (PvdA):
 
 Waar het om gaat, is dat je in de wet vastlegt waartoe men verplicht is.
In het gros van de gevallen kunnen de ouders waarschijnlijk binnen één
dag geïnformeerd worden. Dat wil ik ook duidelijk zeggen. Het gaat erom
een grens te trekken. Het gaat hierbij ook om strafbaarheid van mensen. Als
je nu de grens trekt bij 48 uur, wat doe je dan als dat drie dagen wordt?
 
 
 
 
 
 Mevrouw Van Vliet (D66):
 
 Wij vinden 48 uur een reële tijd. Als je de grens
trekt bij drie dagen en die termijn in de wet vastlegt, dan gaat de discussie
weer over de vraag: wat te doen als het eens vijf dagen duurt? Als je op die
manier doorgaat, is er op een gegeven moment geen noodzaak meer, deze verplichting
op te nemen in de wet. Het doel was, de ouders snel in te lichten.
 
 
 
 
 
 Mevrouw Vliegenthart (PvdA):
 
 Daarover zijn wij het eens. De vraag is waartoe je verplicht bent in de
uiterste situatie dat er echt een heel groot probleem is. Wij zijn het allemaal,
niemand uitgezonderd, met elkaar eens dat de ouders er recht op hebben, zo
snel mogelijk die informatie te krijgen en dat zij niet langer dan nodig is
in onzekerheid moeten verkeren. De vraag blijft: kun je dat uitdrukken in
een termijn met bij wijze van spreken een stopwatch in de hand? Kun je zo'n
exacte grens trekken?
 
 
 
 
 
 Mevrouw Van Vliet (D66):
 
 Ik snap wat mevrouw Vliegenthart bedoelt. Ik heb moeite met de omschrijving
zo spoedig mogelijk. Het wordt dan onduidelijk hoe snel of langzaam die ouder
geïnformeerd moeten worden. Mevrouw Vliegenthart gaat, terecht, uit van
de goede trouw van de hulpverlener. Dat zal meestal ook wel zo zijn. Als je
in een wet een duidelijke omschrijving geeft en je gebruikt het woord onverwijld,
dan kan het gaan zoals mevrouw Doelman zoëven omschreef. Zij zei namelijk:
je komt binnen als minderjarige en je moet de telefoon opnemen. Ziet de staatssecretaris
het ook zo? Leest zij in die term dat dit bijvoorbeeld binnen 48 is? Wij vinden
48 uur inderdaad een redelijke grens om de ouders toch die zekerheid te bieden.
In de term "zo spoedig mogelijk" blijft de onzekerheid voor de ouders te groot.
 
 
 
 
 
 De heer Cherribi (VVD):
 
 Voorzitter! 48 uur is maar twee etmalen. Wat vindt mevrouw Van Vliet van
een week als grens, vooral als het gaat om het uithuwelijken van meisjes?
 
 
 
 
 
 Mevrouw Van Vliet (D66):
 
 Wij hebben het hier nu over een weggelopen minderjarige.
 
 
 
 
 
 De heer Cherribi (VVD):
 
 Dat gebeurt vanaf 14 jaar.
 
 
 
 
 
 Mevrouw Van Vliet (D66):
 
 Ik ben best bereid om op dat punt een heroverweging te maken. Mevrouw
Doelman zei zojuist dat het binnen 24 of 48 uur zou kunnen zijn. Ik vind dat
met de tekst "onverwijld" wordt benadrukt dat het direct moet. Met de tekst
"zo spoedig mogelijk" creëer je naar mijn mening te veel ruimte. Ik heb
gezocht naar een andere term, maar die kan ik niet vinden. Daarom hebben wij
op een gegeven moment gezegd dat dan toch in de jurisprudentie gelezen moet
worden dat dat binnen 48 uur is.
 
 
 
 
 
 Mevrouw Doelman-Pel (CDA):
 
 Vindt mevrouw Van Vliet dat "onverwijld" aangeeft dat het binnen 48 uur
moet gebeuren, of valt dat meer onder "zo spoedig mogelijk"? Zij heeft in
haar interruptie al aangegeven dat er bepaalde situaties kunnen zijn waarin
je over die 48 uur heen gaat. Daarvoor leg je dan echter de verantwoording
bij die ander. Heeft zij daar grote problemen mee?
 
 
 
 
 
 Mevrouw Van Vliet (D66):
 
 Met mijn vragen aan mevrouw Doelman bedoelde ik juist, dat ik het gevoel
had dat zij die 48 uur ook als grens zag. Daar was ik heel gelukkig mee. Ik
was van mening dat wij het op dat punt met elkaar eens waren. Ik denk niet
dat "onverwijld" betekent dat het binnen 48 uur moet gebeuren, maar ik wil
dat eerst aan de staatssecretaris vragen. Wat verstaat zij onder "onverwijld"?
Vervolgens zal ik daar in tweede termijn op reageren. Ik geef alleen aan dat
wij als fractie graag in de wetsgeschiedenis zouden lezen dat dat binnen 48
uur zou betekenen.
 
 Voorzitter! De zorgvuldigheidseisen met betrekking tot de overige vormen
van de opvang van weggelopen minderjarigen zijn te vinden in de strafuitsluitingsgronden
van artikel 280 van het Wetboek van Strafrecht. Deze strafuitsluitingsgronden
zijn opgenomen om te voorkomen dat bonafide hulpverlening tot strafrechtelijke
consequenties voor de hulpverleners leidt. Indien degene die hulp verleent,
in lijn met artikel 280, tweede lid, de raad voor de kinderbescherming ten
spoedigste de verblijfplaats van de minderjarige meedeelt en er blijk van
geeft te handelen in het kader van zorgvuldigheid, wordt hij of zij niet strafrechtelijk
vervolgd. Dat is maar goed ook, want er zijn veel weggelopen minderjarigen
die op deze wijze een veilig heenkomen vinden.
 
 Indien de hulpverlener zich niet tot de raad wendt, zal hij zijn identiteit
moeten prijsgeven aan de ouders van het weggelopen kind. De ouders kunnen
zich dan, zo nodig op grond van een onrechtmatige daad, tot een rechter in
kort geding wenden teneinde de rechtmatigheid van het optreden van de hulpverlener
te laten controleren. Hierin wordt de ouder dus behoorlijk tegemoetgekomen.
Wij denken dat dit terecht is.
 
 Het wordt ons echter niet helder of de hulpverlener die zich bij de raad
voor de kinderbescherming meldt, inderdaad niet verplicht is om zijn identiteit
en de verblijfplaats van de weggelopen minderjarige bekend te maken. Dat is
in artikel 26 van de Wet op de jeugdhulpverlening wel het geval. De raad voor
de kinderbescherming krijgt dan eigenlijk dezelfde rol toebedeeld als de plaatsende
instantie. Ik heb het idee dat wij op dat punt nogal langs elkaar heen praten.
Als dat zo is, dan is er een behoorlijke garantie dat de identiteit en de
veiligheid van het kind redelijk gewaarborgd worden. Maar dat moet dan ook
wel daadwerkelijk zo zijn.
 
 Voorzitter! Ik wil nog enkele opmerkingen maken over de raad voor de kinderbescherming.
Als het inderdaad zo is dat de raad voor de kinderbescherming het meldpunt
wordt, waarna de identiteit en de verblijfplaats niet verplicht gemeld hoeven
te worden aan de ouder, vinden wij dat een goede zaak. Maar wij hebben er
twijfels over of de raad nu wel zo'n goede organisatie is om dat te doen.
Op dit moment is dat uit een juridisch oogpunt noodzakelijk, maar de staatssecretaris
geeft bijvoorbeeld aan dat de organisatorische consequenties van de meldplicht
bij de raad niet groot lijken te zijn. Wij hebben daarover dus wat twijfels.
 
 Veel raden zijn nog steeds niet 24 uur per dag bereikbaar. Bovendien beschouwen
veel mensen de drempel naar de raad hoog. De weg naar de raad geeft de niet-professionele
hulpverlener toch vaak een onbehaaglijk gevoel ten opzichte van de gezaghebbende
van de weggelopen minderjarige. Dit is natuurlijk niet terecht, maar het leeft
wel. Het wekelijkse spreekuur kent deze drempel niet, maar – het woord
zegt het al – dat is maar eens per week. 
 
 Kortom, gaan deze niet-professionele hulpverleners die weg naar de raad
vinden? Zullen zij gebruik maken van deze instantie om dan ook eventueel de
identiteit en de verblijfplaats van de weggelopen minderjarige te beschermen?
Of zullen zij er toch de voorkeur aan geven om zich te melden bij de ouders?
Dat beangstigt ons, omdat dan het gevaar bestaat dat het kind niet goed beschermd
kan worden.
 
 De fractie van D66 heeft gezocht naar instellingen met een lagere drempel.
Dat valt niet mee. Mevrouw Versnel heeft bijvoorbeeld gevraagd of de politie
hier niet een rol in zou kunnen spelen. Wij hebben ook wel eens gediscussieerd
over de vraag, in hoeverre vertrouwensartsen bijvoorbeeld een rol zouden kunnen
spelen. Wij begrijpen dat hier ook haken en ogen aan zitten, maar het zijn
in ieder geval personen en organisaties die – om het zo uit te drukken –
wat meer om de hoek van de straat zitten. Deelt de staatssecretaris onze zorgen
op dit punt en, zo ja, wil zij dan in haar antwoord meedenken hoe wij de raad
een lagere drempel kunnen geven en hoe wij er eventueel andere organisaties
bij kunnen betrekken?
 
 Tot slot wil ik van de staatssecretaris alsnog antwoord krijgen op een
vraag die wij eerder gesteld hebben: als de raden als meldpunt fungeren, waarom
is de verplichting van de raden om de gezaghebbenden in kennis te stellen
dan niet in de wet opgenomen? Op die vraag krijg ik graag nog een antwoord.
Ik wacht de antwoorden met belangstelling af en dank de bewindslieden voor
hun aandacht.
 
 
 
 
 
 De heer Van den Berg (SGP):
 
 Voorzitter! Ik spreek deze inbreng mede namens de fracties van de RPF
en het GPV uit.
 
 Men mag het voorliggende voorstel geen initiatiefontwerp noemen, ofschoon
het op z'n minst in indirecte zin aan het initiatief van de Kamer is ontsproten.
Terecht wordt in de memorie van toelichting herinnerd aan de intensieve bemoeienis
van de Kamer met het onderzoek naar het functioneren van de jeugdbescherming,
waarover ons destijds zoveel indringende klachten bereikten. Dat onderzoek
heeft veel nuttige resultaten opgeleverd, ook in wetgevende zin, waarvan dit
voorstel wel een van de laatste zal zijn.
 
 Ik heb er geen behoefte aan om bij deze gelegenheid diep op de ontstaansgeschiedenis
van het wetsvoorstel in te gaan. Hoogstens zou de vraag opgeworpen kunnen
worden waarom dit voorstel, waarover reeds in september 1992 in de ministerraad
overeenstemming werd bereikt en dat in juni 1993 bij de Kamer werd ingediend,
toch nog zo lang op plenaire behandeling heeft moeten wachten. Die vraag moeten
wij echter aan onszelf stellen.
 
 Als ik het over de voorgeschiedenis heb, gaan de gedachten onwillekeurig
terug naar het destijds fel omstreden initiatiefvoorstel van de leden Roethof
en Haas-Berger, dat op 2 september 1975 aan de Kamer werd aangeboden en dat
via een behandeling in twee rondes – er was een novelle nodig –
uiteindelijk in april 1983 het Staatsblad bereikte. Het ging toen om een aanvulling
van artikel 280 van het Wetboek van Strafrecht, bedoeld om alternatieve hulpverleners
onder voorwaarden straffeloosheid te garanderen. De behandeling van het voorstel
speelde zich af in een sterk gepolariseerde en ideologisch zwaar geladen sfeer.
Ook bij die geschiedenis wil ik niet al te lang stil staan, al kunnen wij
nu opmerken dat een van de toen ingebrachte onevenwichtigheden nu, in een
tijdperk waarin de ideologische tegenstellingen – althans naar men zegt –
grotendeels overwonnen zouden zijn, wordt hersteld. Als ik de discussie tot
nu toe volg en ook de amendementen lees, is het overigens de vraag hoe groot
de winst is die wij op dat punt met dit wetsvoorstel bereiken.
 
 Het leek erop – en ik neem aan dat het in feite nog zo is –
dat het voorstel op vrij brede instemming mag rekenen. Ook de fracties die
ik mag vertegenwoordigen, hebben instemmend op dit wetsvoorstel gereageerd.
Wij namen daarbij aan dat het voorstel geen ingrijpende wijzigingen zou ondergaan
in naar ons inzicht ongunstige zin, maar daar zou het nu toch wel eens op
kunnen lijken.
 
 Voordat ik daar iets over zeg, schets ik de twee samenhangende uitgangspunten
die, wat ons betreft, vooropstaan in de problematiek waarvoor het voorstel
een oplossing wil bieden. In de eerste plaats zijn wij ten principale van
mening dat het straffeloos helpen van weggelopen minderjarigen de verantwoordelijkheid
van de ouders voor de opvoeding van hun minderjarig kind kan ondermijnen en
dat dit derhalve slechts in uitzonderingsgevallen en onder zeer strikte voorwaarden
kan worden toegestaan. Dit punt weegt voor ons zeer zwaar.
 
 In de tweede plaats is het opnemen van een kind tegen de wil van de ouders
teneinde dat kind hulp te bieden, in alle gevallen in beginsel slechts toegestaan
ingevolge een rechterlijke uitspraak, houdende een kinderbeschermingsmaatregel.
In per definitie zeer kortdurende noodsituaties kan, onder garanties waarvan
de nu voorgestelde wettelijke regeling er één is, van die hoofdregel
worden afgeweken. Bijstelling van de wettelijke bepalingen ter zake van de
informatie van ouders over hun weggelopen kind en over de kwaliteit van een
zorgvuldige hulpverlening was en is in onze ogen alleszins gewenst. Het voorliggende
voorstel lijkt daartoe, in de voorliggende vorm, een bijdrage te kunnen leveren.
Helaas moet ik stellen dat de amendementen in onze ogen daartoe geen bijdrage
leveren. Zij vormen naar ons oordeel een stap terug en wij betreuren de indiening
van deze amendementen dan ook zeer. Met betrekking tot het amendement op stuk
nr. 10 is al uitgebreid gediscussieerd over "onverwijld" en "zo spoedig mogelijk".
Die discussie lijkt nogal taalkundig van aard, maar is dat volgens mij toch
niet. Er is in mijn ogen een zeer betekenend verschil tussen "onverwijld"
en "zo spoedig mogelijk". "Onverwijld" is naar zijn letterlijke taalkundige
betekenis zonder vertraging, onmiddellijk, terwijl "zo spoedig mogelijk" zeer
rekbaar is. Er zit misschien wel een intentie achter, maar het is buitengewoon
rekbaar. Daar weten wij in de politiek alles van. Wij moeten maar eens aan
de regering vragen om zo spoedig mogelijk een wetsvoorstel of een notitie
uit te brengen. Ik kan de verzekering geven, dat wij dan meer dan twee weken
onderweg zijn. Vandaar dat de term "zo spoedig mogelijk" mij geen enkel vertrouwen
inboezemt. Er zit een afweging in. Dat wordt misschien door de indieners ook
beoogd, maar ik meen dat daarmee de garantie die de regering beoogt te geven
voor de spoedige informatie van de ouders onderuit wordt gehaald. Daarom hechten onze fracties zeer aan de term "onverwijld", omdat daar
die rek niet in zit.
 
 Voorzitter! Wij betreuren het andere amendement op stuk nr. 11 ook zeer,
omdat het een zekere versterking van de positie van de ouders – artikel
280, lid 3 – in feite uitholt. Met name het aspect van de onverwijlde
bekendmaking van de identiteit van de hulpverlener en zijn plaats van verblijf
of vestiging haalt het amendement eruit. Dat nu vonden wij juist een verbetering.
Ik moet zeggen dat dit een stap terug is, waardoor ons enthousiasme voor het
gehele wetsvoorstel weer aanmerkelijk bekoeld is. Ik begrijp ook niet waarom.
Er staat niet in het wetsvoorstel dat over de verblijfplaats van het kind
informatie moet worden verleend. In dat geval zou ik mij nog kunnen voorstellen,
dat de aangevoerde bezwaren nog enige geldingskracht hebben. Het gaat echter
over de identiteit van de hulpverlener. Dat is een volstrekt andere situatie.
Ook in de schriftelijke voorbereiding is door de regering nog eens uitdrukkelijk
gezegd, dat dit de bedoeling is. Ik begrijp het probleem niet.
 
 
 
 
 
 Mevrouw Vliegenthart (PvdA):
 
 In vele gevallen zal de identiteit van de hulpverlener niet gelijk zijn
aan de verblijfplaats van de jongere. Als er één wegloophuis
is in een bepaalde plaats en de hulpverlener moet de identiteit bekend maken,
dan weet men waar dat kind is. Er is één incestopvanghuis in
Nederland. Als de identiteit bekend wordt, is bekend dat het kind in Groningen
zit. Mevrouw Sipkes heeft ook een aantal voorbeelden genoemd. In een aantal
gevallen kan het automatisch tot gevolg hebben, dat met het bekend maken van
de identiteit van de hulpverlener ook de verblijfplaats van het kind bekend
is. Het gaat nu net weer om die paar gevallen waarin wij dat onwenselijk vinden.
Het is de vraag of de algemene verplichting niet tot ongewenste gevolgen zal
leiden.
 
 
 
 
 
 De heer Van den Berg (SGP):
 
 Ik begrijp het op zichzelf wel, maar ik moet dan constateren dat voor
een heel enkel denkbaar geval waarin dit gevaar speelt, de algemene versterking
van de positie van de ouders ongedaan wordt gemaakt. Ik vraag mij af of wij
dan wel het goede evenwicht hebben. Het is natuurlijk altijd zoeken naar een
balans. De fracties die ik thans vertegenwoordig menen, dat de zaak destijds
uit balans is geraakt. Wij trachten die balans thans wat te herstellen. Tot
mijn spijt moet ik constateren dat een aanmerkelijk deel van deze Kamer kennelijk
de balans naar een andere zijde laat doorslaan. Wij betreuren dat en zien
dit ten opzichte van het voorstel van de regering als een stap terug.
 
 Voorzitter! Tijdens de schriftelijke voorbereiding van de behandeling
van dit wetsvoorstel is van diverse kanten de vraag gesteld of de regeling
in totaliteit bezien niet erg gecompliceerd en daardoor mogelijk onduidelijk
is. Wij kunnen ons daarbij iets voorstellen. Immers, de regelingen variëren
inhoudelijk, afhankelijk van de vraag of de hulp door een particulier wordt
verleend of door een instelling die binnen het kader van de Wet op de jeugdhulpverlening
functioneert. Bovendien zijn er weer variaties binnen het wettelijk hulpverleningscircuit.
Ik wil niet alle mogelijke alternatieve informatieverplichtingen opsommen,
maar het lijkt ons dat wil het wetsvoorstel straks in de praktijk aan zijn
doel beantwoorden, gedetailleerde en heldere voorlichting aan alle betrokkenen
uitermate noodzakelijk is. De regering heeft er ons voorshands van overtuigd
dat andere voorstellen, bijvoorbeeld centrale melding bij de raden voor de
kinderbescherming, hetgeen de overzichtelijkheid ten goede zou komen, weinig
toegevoegde waarde bezitten. Hetzelfde lijkt te gelden voor melding van de
verblijfplaats van het kind bij de politie. Het geheel van informatieverplichtingen
lijkt een tamelijk sluitend geheel te vormen, ook al moet worden erkend dat
het wetsvoorstel zijn beperkingen kent. Dat is in de loop van het debat wel
gebleken.
 
 Een ander punt baart ons ook nog zorgen. In het voorlopig verslag is de
vraag aan de orde gesteld of het begrip "zorgvuldige hulpverlening" toch niet
een nadere omschrijving verdiende. Het antwoord luidde ontkennend. Het wetsvoorstel
zou als zodanig reeds de verst denkbare omschrijving bieden door de zorgvuldigheidseisen
ter zake van informatie van ouders of voogden te preciseren.
 
 Die stelling moge op zichzelf juist zijn, maar zij neemt niet weg dat
de hulpverlening in het traject van artikel 280 van het Wetboek van Strafrecht
de nodige losse einden vertoont. Zo wordt de vraag ontkennend beantwoord of
het familielid dat een kind onderdak heeft verleend zonder dat hij de verblijfplaats
van het kind aan de ouder of voogd bekend heeft gemaakt, bij het verlenen
van onderdak is gebonden aan een termijn van twee weken, zoals die geldt in
het traject van de wettelijk geregelde hulpverlening.
 
 Ook meer in het algemeen is de controle op de geboden hulp in het traject
van artikel 280 gebrekkig te noemen. Bij de wettelijk geregelde jeugdhulpverlening
is er nog de inspectie jeugdhulpverlening. Welke controle is er in het andere
traject? Wat kunnen ouders in dezen ondernemen? In de stukken worden zij betreffende
de controle op het handelen van de hulpverlener, ervan uitgaande dat zijn
identiteit bekend is, verwezen naar de rechter in kort geding. Dat komt bij
ons als uitermate mager over. Wij ontvangen op dit punt toch nog graag een
reactie van de staatssecretaris.
 
 Misschien kan zij ons daarbij de in de stukken voorkomende stelling uitleggen
dat de aanscherping van artikel 280, wat daar overigens van over moge blijven,
de mogelijkheden van de ouders vergroot om de aan hun kind verleende hulp
te doen controleren. Ook die stelling is ons namelijk niet zo duidelijk.
 
 Ik moet zeggen dat onze fracties het onderhavige wetsvoorstel op zichzelf
steunen. Wij betreuren echter de ingediende amendementen. Daarop wachten wij
graag de reactie van de regering af. Wij zullen ons eindoordeel over dit wetsvoorstel,
mede in het licht van het verdere verloop van de amendering, nader bepalen.
 
 
 
 
 
 De heer Cherribi (VVD):
 
 Voorzitter! Dit wetsvoorstel is een goed gebaar naar de ouders. De ontwikkelingscurve
van de bezorgdheid van de ouders liep heel hoog.
 
 Maar de titel van het wetsvoorstel dat wij nu bespreken, dekt de lading
niet helemaal. De titel luidt: Wijziging van de wet in verband met de hulpverlening
aan weggelopen minderjarigen. Hierin staat echter niet de positie van de weggelopen
minderjarige centraal, maar wel die van de ouders en de voogden van weggelopen minderjarigen. De wijziging van de wet biedt dus waarborgen
aan de ouders en de voogden dat zij niet onnodig lang in onzekerheid verkeren
over de verblijfplaats van hun weggelopen kind.
 
 De kern van de wet is een informatieplicht van hulpverleners aan ouders
en voogden. Dat is op zichzelf een goede zaak. Maar het geeft wel de beperkte
strekking van de wet aan. Het wetsvoorstel gaat bijvoorbeeld niet in op de
rechtspositie van de weggelopen jongere.
 
 Omtrent de hulpverlening aan weggelopen minderjarigen doet zich een aantal
knelpunten voor. Deze wet gaat daar niet op in. Zo is het moeilijk voor de
hulpverleners om crisisopvangplaatsen te vinden voor weggelopen jongeren,
voor meisjes. Weggelopen jongeren krijgen vanwege hun onduidelijke positie
in hun "wegloopcarrière" vaak te maken met een financieel probleem.
Veel weggelopen jongeren komen in het zwervers-, criminele of prostitutiecircuit
terecht. Dit is vooral een risico in de grote steden. Kunnen de staatssecretarissen
aangeven op welke wijze zij de problemen inzake de financiële positie
van de weggelopen minderjarigen en het gebrek aan capaciteit van de crisisopvang
denken op te lossen?
 
 Overigens dekt de term "weggelopen" niet altijd de lading. Het weglopen
is complex. Er bestaan verschillende verschijningsvormen van. Uit onderzoek
blijkt dat jongeren niet altijd uit eigen beweging het ouderlijk huis verlaten.
Vele jongeren worden door de ouders weggestuurd of zij zijn genoodzaakt het
ouderlijk huis te verlaten vanwege psychische of emotionele problemen van
de ouders. De katalysator tot weglopen is dus niet alleen het probleemgedrag
van de jongere, maar ook dat van de ouders. Aan het weglopen gaat vaak een
lang proces vooraf. Er spelen vaak langlopende problemen in het gezin op de
achtergrond. Een kind loopt niet weg van de ene op de andere dag.
 
 Tegenover de soms lange geschiedenis van een wegloopgeval staat de grote
haast die de wetgever verlangt bij de melding van de opvang van de weggelopen
jongeren aan de ouders of voogden. Via de plaatsende instantie of de raad
voor de kinderbescherming dienen de ouders onverwijld op de hoogte te worden
gesteld van de opvang. De regering hecht er sterk aan dat ouders zonder uitstel
op de hoogte worden gesteld. Dit is vanuit het oogpunt van de rechtspositie
van ouders een heel goede zaak. Maar vanuit het oogpunt van de weggelopen
minderjarigen kan deze spoed in sommige gevallen nadelig uitpakken. Wanneer
een weggelopen jongere zich aanmeldt bij een plaatsende instantie –
bijvoorbeeld het JAC – die verplicht is om de opvang aan de ouders te
melden, dan bestaat het risico dat er boze ouders op de stoep staan voordat
er een veilige opvangplek voor de jongere gevonden is. Dat geldt zeker wanneer
het adres van de plaatsende instantie gemakkelijk op te sporen valt. Kunnen
de staatssecretarissen garanderen dat de veiligheid van weggelopen jongeren
in dezelfde situatie niet in gevaar komt? Verdient de veiligheid en de rust
van de weggelopen jongeren, althans op dat moment, niet de hoogste prioriteit?
Ook vragen wij ons af hoe de term "onverwijld" te operationaliseren valt.
Hoeveel tijd krijgt de hulpverlener om te bellen, om te melden? Wanneer is
"onverwijld" geen "onverwijld" meer? Is een informatieplicht uitgedrukt in
een termijn van enkele uren of dagen niet tegelijk flexibeler en nauwkeuriger?
 
 Vanuit het gezichtspunt van de ouders/voogden is het een goede zaak dat
er wettelijke waarborgen geschapen worden, zodat ouders/voogden tijdig geïnformeerd
worden over het lot van hun weggelopen kind. Het kan niet zo zijn dat ouders
of voogden dagen- of wekenlang in onzekerheid verkeren over de verblijfplaats
van hun kind of dat zij buitengesloten worden door het hulpverleningscircuit
dat het kind heeft opgevangen. Maar voor een adequate informatievoorziening
aan de ouders of voogden is meer nodig dan de melding dat hulp geboden wordt.
Wij pleiten ervoor dat aan de ouders een duidelijk aanspreekpunt wordt geboden
waar zij terecht kunnen voor hulp. Deze hulp kan essentieel zijn om de verhouding
tussen de weggelopen jongeren en hun ouders te herstellen. Volgens de regering
zijn de mogelijkheden voor hulp in de bestaande structuur aanwezig, namelijk
bij de plaatsende instantie. Wij zouden graag van de staatssecretarissen horen
welke mogelijkheden voor hulp deze plaatsende instanties aan ouders kunnen
bieden. Een gebrek aan informatie vanuit de hulpverlening was immers de aanleiding
om te komen tot deze wetswijziging.
 
 In bepaalde gevallen blijkt het nodig om de identiteit van de hulpverlener
en de verblijfplaats van het kind geheim te houden voor de ouders/voogden.
Het gaat dan om gevallen waarin bekendmaking schadelijk zou zijn voor het
kind, bijvoorbeeld bij dreiging van geweld, mishandeling of incest. Uit de
nota naar aanleiding van het eindverslag hebben wij begrepen dat deze ruimte
voor geheimhouding in de voorstellen inderdaad bestaat. De staatssecretarissen
schrijven: de belangen van de minderjarige die niet wil dat zijn ouders zijn
verblijfplaats te weten komen, zijn gewaarborgd. Ook instellingen zoals wegloophuizen
en de blijf-van-m'n-lijf-huizen behouden de mogelijkheid om hun adres geheim
te houden. Dat is voor ons een belangrijk punt, dat wij hier nog eens onderstrepen.
Wij zijn het eens met de constructie die het kabinet voorstelt om bepaalde
instellingen, de plaatsende instantie of de raad voor de kinderbescherming,
te laten fungeren als een buffer tussen kind en ouders. Uiteraard moet daartoe
de noodzaak bestaan. Een bufferconstructie is dan zeer wenselijk. In de huidige
praktijk wordt door het JAC in sommige gevallen de politie ingeschakeld. Dat
gebeurt wanneer er sprake is van dreiging van de kant van de ouders. De ouders
worden op het politiebureau op de hoogte gesteld van het lot van hun kind.
Is er volgens de staatssecretarissen voor de politie nog een rol weggelegd?
Of heeft de politie bij de opvang van weggelopen minderjarigen geen rol te
vervullen?
 
 In de discussie heeft de VVD er meermalen voor gepleit om alle gevallen
van opvang van weggelopen minderjarigen te melden bij de raad voor de kinderbescherming.
Voor zover het gaat om instellingen die onder de Wet op de jeugdhulpverlening
vallen, kunnen wij instemmen met registratie van de wegloopgevallen, bijvoorbeeld
via de jaarverslagen van de plaatsende instantie. De inspectie voor de jeugdhulpverlening
en de jeugdbescherming heeft op dit punt een toezichthoudende taak.
 
 Wanneer een particulier een weggelopen kind opvangt, geldt de strafuitsluitingsgrond
van artikel 280 van het Wetboek van Strafrecht als hij of
zij de ouders op de hoogte stelt of de opvang meldt aan de raad voor de kinderbescherming.
Waarom worden niet alle gevallen van opvang door particulieren bij de raad
voor de kinderbescherming aangemeld? Is er toezicht op de kwaliteit van de
particuliere opvang? Deze vraag geldt te meer daar de weggelopen minderjarige
zich in een afhankelijke positie bevindt. Overigens, heeft de raad voor de
kinderbescherming voldoende middelen om iets met de melding te doen of gaat
het daarbij slechts om een administratieve taak?
 
 Voorzitter! Ik kom tot een conclusie. Wij zijn het eens met het uitgangspunt
van de wetswijziging: een betere informatievoorziening voor de ouders. Een
spoedige melding van de opvang van het weggelopen kind aan de ouders of voogden
is zonder meer van belang. Wij zijn het eens met de gekozen constructie en
wijzen met nadruk op de mogelijkheid om het verblijfadres geheim te houden
wanneer dat nodig is. Wij plaatsen enige kanttekeningen bij de term "onverwijld".
Indien er voldoende garanties zijn voor de veiligheid van de jeugdigen, kunnen
wij ons met het wetsvoorstel verenigen. Wij krijgen graag een nadere toelichting
ter zake van het toezicht op de opvang van de weggelopen kinderen door particulieren.
Verder hopen wij dat de bewindslieden de overige knelpunten met betrekking
tot weggelopen kinderen willen betrekken in hun overwegingen.
 
 
 
 
 
 De heer Van den Berg (SGP):
 
 Voorzitter! Ik heb beide amendementen goed bekeken en onder beide staat
de handtekening van de geachte spreker. Uit zijn betoog heb ik echter geheel
niet begrepen, dat hij deze wijzigingsvoorstellen ondersteunt. Hoe is zijn
medeondertekening dan te verklaren?
 
 
 
 
 
 De heer Cherribi (VVD):
 
 Beide amendementen van mevrouw Vliegenthart steun ik, maar ook de voetnoot
die mevrouw Van Vliet plaatste. Daarnaast maak ik dan nog de kanttekening
met betrekking tot uitzonderingsgevallen zoals het uithuwelijken. Overigens,
ik wist niet dat mijn naam al onder de amendementen stond.
 
 
 
 
 
 Mevrouw Sipkes (GroenLinks):
 
 Dit verandert de zaak. U bent nu dus mede-indiener. Of zegt u: dit is
een vergissing, ik heb de amendementen niet medeondertekend?
 
 
 
 
 
 De heer Cherribi (VVD):
 
 Nee, dat is helemaal geen vergissing. Ik heb "ja" gezegd en ik steun dus
beide amendementen.
 
 
 
 
 
 Staatssecretaris Schmitz:
 
 Voorzitter! Het hele verloop van de behandeling van dit wetsvoorstel aan
het einde van de rit overziende – daarmee was twee à tweeënhalf
jaar gemoeid – moet ik met mevrouw Doelman vaststellen, dat er niet
alleen naast elkaar is gewerkt, maar dat er ook langs elkaar heen is gepraat.
Hoewel de procedure door de Kamer al is bekort, doet dit bij mij toch de vraag
rijzen hoe dit in de toekomst is te voorkomen. Ik heb namelijk geconstateerd
dat de kamerleden voortdurend dezelfde vragen moesten stellen en steeds dezelfde
antwoorden kregen. Er zijn vandaag ook weer een aantal debatten die over dezelfde
punten gaan.
 
 Het is de vraag of ik het standpunt van de regering nu mondeling helderder
kan weergeven, maar ik zal dat proberen. Ik hoop dat er in het debat ruimte
is om elkaar te begrijpen en elkaar wellicht te overtuigen, ook wat de amendementen
betreft. Het is mede dankzij de inspanningen van diverse kamerleden in het
verleden dat deze problematiek op tafel is gekomen. Het is verheugend dat
iedereen het met het doel van het wetsvoorstel eens is. Enerzijds beoogt het
zeer uitdrukkelijk zo snel mogelijk, zo spoedig mogelijk – ik kom hierop
terug – informatie aan ouders te bieden. De periode van onzekerheid
voor de ouders moet zo kort mogelijk zijn. Anderzijds wordt daarbij niet voorbijgegaan
aan de waarborgen die nodig zijn voor de kinderen die het aangaat. Over die
hoofdzaak zijn wij het allen eens. Ik hoop oprecht dat wij het ook over de
andere zaken eens kunnen worden.
 
 Er is geen twijfel over de omstandigheden die bij dit soort problemen
een rol spelen. De heer Cherribi heeft deze goed geschetst. Weglopen doe je
niet van de ene op de andere dag. Er is vaak een hele historie aan voorafgegaan.
Er liggen vaak enorme gezinsproblemen aan ten grondslag. Wij moeten altijd
hopen dat primair een herstel van de verhoudingen mogelijk is. Dat zal echter
niet in alle gevallen zo zijn.
 
 Ik begin nu met de bespreking van de verschillende discussiepunten, allereerst
het begrip "onverwijld". Ik leg vooraf nog maar eens uit waarom in het wetsvoorstel
voor deze term is gekozen, mede omdat dit niet echt helder in de nota naar
aanleiding van het eindverslag staat. Mevrouw Terpstra heeft, net als de voorzitter,
Van Dale geraadpleegd. Onverwijld betekent: niet uitgesteld, dadelijk plaatshebbend,
zonder uitstel, dadelijk. De reden waarom in het wetsvoorstel is gekozen voor
"onverwijld" heeft alles te maken met de tijdsaanduidingen die ook elders
in het Burgerlijk Wetboek zijn gehanteerd. In het BW worden drie tijdsaanduidingen
gebruikt: terstond, onverwijld en met bekwame spoed. Over zoiets kun je, denk
ik, uren debatteren. Uit de parlementaire geschiedenis van Boek 3 van het
BW blijkt dat onder "onverwijld handelen" moet worden verstaan dat de handeling
zonder vertraging heeft plaatsgevonden, waarbij rekening mag worden gehouden
met de omstandigheden van het geval.
 
 De term "onverwijld" laat dus wel degelijk ruimte voor een zekere afweging
van de situatie, alvorens aan de ouders van het weggelopen kind moet worden
meegedeeld dat hulp wordt verleend. Zo spreekt het voor zichzelf dat de hulpverlener
die wordt geconfronteerd met een kind dat om hulp vraagt, eerst een gesprek
met het kind voert en de situatie beoordeelt, alvorens de ouders worden ingelicht.
 
 Met het exact noemen van 24 of 48 uur heb ik moeite. Iemand heeft hierbij
het woord "stopwatch" laten vallen. Wij moeten voorkomen dat de wetgever zo
specifiek het aantal uren regelt. Ik zie er daarbij even van af dat 24 uur
en 48 uur natuurlijk begrippen zijn. Met dit soort precieze tijdsaanduidingen
worden discussies opgeroepen in het geval na 25 of 49 uur melding heeft plaatsgevonden.
Ik vind het gebruik van de term "onverwijld" alleszins verantwoord en geef
daar ook de voorkeur aan, mede gezien de relatie met de terminologie en aanduidingen
in de rest van het BW. Tegen de term "zo spoedig mogelijk", gehoord de toelichting
vanuit de Kamer, in het kader van zorgvuldig handelen, heb ik geen onoverkomelijke
bezwaren. Nogmaals, ik heb een zekere voorkeur voor "onverwijld" maar kan
 leven met "zo spoedig mogelijk", ook omdat het in de oude
wettekst stond. In het verleden heeft dit geen aanleiding gegeven tot specifieke
problemen. Wel moeite heb ik, zoals eerder gezegd, met het vastpinnen op 24
of 48 uur.
 
 
 
 
 
 Mevrouw Van Vliet (D66):
 
 Ik vroeg niet om een tijdsduur op te nemen in de wettekst. Ik vroeg of
uit de wetsgeschiedenis is op te maken dat onder "onverwijld" een duur van
48 uur is te verstaan, daarbij rekening houdend met de omstandigheden. Ik
hang niet aan 48 of 49 uur, maar als er geen termijn wordt aangegeven, is
het heel onduidelijk en kan er een ruimere marge worden genomen. Op den duur
wordt dan het begrip "onverwijld" inlichten van de ouders opgerekt. Ik ben
mij er ten volle van bewust dat het noemen van een termijn in een wettekst
niet mooi is en daarom sprak ik over de wetsgeschiedenis. Met de huidige uitleg
van "onverwijld" kan ik heel goed leven, omdat ik het gevoel heb dat het in
principe neerkomt op wat ik net zei. Of begrijp ik het toch verkeerd?
 
 
 
 
 
 Staatssecretaris Schmitz:
 
 Nee. Ik begrijp u nu beter. Ik dacht even dat u "onverwijld" wilde vervangen
door "24 uur" of "48 uur". Ik vind wel dat, ook in de instructies aan bijvoorbeeld
de raad voor de kinderbescherming en plaatselijke instanties, onder de termen
"onverwijld" en "zo spoedig mogelijk" moet worden verstaan: zo spoedig als
verantwoord is. Mag ik het zo uitleggen?
 
 
 
 
 
 Mevrouw Sipkes (GroenLinks):
 
 Voorzitter! De staatssecretaris maakt het mij niet makkelijk. Mijn vraag
aan haar is nu, waarom niet voor een andere term is gekozen. De uitleg die
de staatssecretaris nu geeft aan "onverwijld"; zonder vertraging maar wel
rekening houdend met individuele gevallen, is anders dan die in de dikke Van
Dale. Waarom al deze problemen?
 
 
 
 
 
 Staatssecretaris Schmitz:
 
 Ik denk dat er langs elkaar heen is gepraat. Naar aanleiding van deze
behandeling heb ik uiteraard nog eens gevraagd naar de interpretatie van "onverwijld".
Men heeft aan mij de duidelijke verklaring gegeven van de tijdsaanduidingen
die ook elders in het BW worden gehanteerd en van het onderscheid tussen "onverwijld",
"terstond" en "met bekwame spoed". Als dit eerder duidelijk was geweest, zouden
wij elkaar eerder hebben gevonden. Is daarmee uw vraag beantwoord?
 
 
 
 
 
 Mevrouw Sipkes (GroenLinks):
 
 Ja, dat zal wel.
 
 
 
 
 
 Staatssecretaris Schmitz:
 
 Ik zeg er dus uitdrukkelijk bij dat ik er de voorkeur aan geef, vast te
houden aan de tekst uit het wetsvoorstel van het kabinet. Alleen meld ik erbij
dat ik geen onoverkomelijk bezwaren heb tegen de formulering "zo spoedig mogelijk"
in het amendement. Maar mijn voorkeur gaat uit naar "onverwijld".
 
 Voorzitter! Artikel 280, lid 3, is met name bedoeld voor organisaties
die niet vallen onder de erkenning volgens de Wet op de jeugdhulpverlening.
Die organisaties en particulieren kunnen kiezen uit twee mogelijkheden. De
eerste mogelijkheid is dat zij, overeenkomstig artikel 280, lid 2, aan de
raad voor de kinderbescherming melden dat er een kind bij hen is gekomen.
De raad neemt het dan op zich, aan de ouders te melden dat hulp verleend is.
Daarbij hoeven de identiteit van de hulpverlener en de verblijfplaats van
het kind niet te worden aangeduid. Dat de raad voor de kinderbescherming die
verantwoordelijkheid van de melding op zich neemt, biedt enige controle en
dat is de essentie. De tweede mogelijkheid is dat de organisatie of de particulier
het zelf rechtstreeks aan de ouders meldt, maar dan moeten de identiteit van
de hulpverlening en de verblijfplaats wel worden gemeld.
 
 Waarom is dit onderscheid gemaakt? Waarom is die keuze mogelijk? Daardoor
wordt gewaarborgd dat de verblijfplaats van de minderjarige niet bekend hoeft
te worden. In alle gevallen is overigens sprake van een controlemogelijkheid:
of je meldt het bij de raad voor de kinderbescherming, die zich er dan van
moet vergewissen dat het een zorgvuldige hulpverlening is, of de ouders hebben
de mogelijkheid zich rechtstreeks te verstaan met de hulpverlener die de verblijfplaats
weet, om zich te vergewissen en er anders werk van te maken en er op die manier
mee bezig te zijn. Waarom is dat nog van belang? Misschien mag ik dat nog
even proberen uit te leggen. Ik heb daar zelf ook over nagedacht. Stel, er
komt bij mij een neefje of nichtje dat is weggelopen van familie. Ik wil dat
graag hulp verlenen en ik plaats hem bij vrienden, die achteraf niet zo erg
betrouwbaar zijn en die iets met het kind doen dat wij per se niet willen.
Als ik niet aan de ouders meld waar het kind is, dan wel aan de raad voor
de kinderbescherming, die dat kan nagaan, dan kan zo'n kind terechtkomen op
een plek waar er mee gehandeld wordt op een manier die wij niet graag willen.
Daarom wordt in artikel 280, lid 3, ook nadrukkelijk over de verblijfplaats
gesproken. In het amendement van mevrouw Vliegenthart valt dat weg. Dat zou
ik betreuren, want òf de raad voor de kinderbescherming neemt zijn
taak op òf de ouders hebben een rechtstreekse mogelijkheid om controle
uit te oefenen en er werk van te maken. Die mogelijkheid zou ik niet graag
kwijtraken, omdat je dan in individuele gevallen in de problemen kunt komen.
 
 
 
 
 
 Mevrouw Vliegenthart (PvdA):
 
 Dit is een heel belangrijk punt. Er zijn volgens mij twee mogelijkheden.
Een kind loopt weg en meldt zich bij een erkende instelling voor jeugdhulpverlening.
In dat soort situaties moet er volgens mij niet gemeld worden aan de raad,
omdat de raad geen controle uitoefent op...
 
 
 
 
 
 Staatssecretaris Schmitz:
 
 Dat kan ook bij de plaatsende instantie.
 
 
 
 
 
 Mevrouw Vliegenthart (PvdA):
 
 Inderdaad, maar de raad heeft geen controlerende taak ten aanzien van
die erkende instellingen. Er moeten dus binnen de Wet op de jeugdhulpverlening
voldoende waarborgen zijn dat hulpverlening die geboden wordt, altijd zorgvuldig
geschiedt. De tweede situatie die denkbaar is, is dat een kind bij particulieren
of bij niet-erkende instellingen terechtkomt. Ik vind dat in de tweede situatie
altijd aan de raad gemeld moet worden, omdat in die situatie niet van tevoren
door de aard van de opvang waar het kind terechtkomt, zeker is dat er sprake
is van zorgvuldigheid. Ik vind dat de raad zich er in die situatie altijd
van moet vergewissen of dat kind in goede handen is en blijft. In mijn situatie
moet de raad beoordelen of het allemaal goed gaat en is het derde lid voor
de particulier niet meer van toepassing. Dat derde lid wekt dan wel verwarring,
omdat het iets zegt over zorgvuldige hulpverlening. Dat kun
je in het algemeen ook zeggen van de instelling waar zo'n kind terechtkomt,
de erkende instelling moet zorgvuldige hulp verlenen.
 
 
 
 
 
 Staatssecretaris Schmitz:
 
 Mag ik u een vraag stellen? Stel, ik krijg dat minderjarige neefje of
nichtje op bezoek. Ik heb een redelijke relatie met de familie waar het kind
is weggelopen en ik wil de ouders graag informeren. Wilt u dat uitsluiten?
Moet ik dan naar de raad voor de kinderbescherming?
 
 
 
 
 
 Mevrouw Vliegenthart (PvdA):
 
 Neen, op het moment dat u aan de ouders de verblijfplaats van het kind
bekend maakt, is er geen sprake meer van toepassing van artikel 280, want
dan is er geen sprake van geheimhouding. Het gaat om de situatie, dat u de
verblijfplaats geheim wilt houden.
 
 
 
 
 
 Staatssecretaris Schmitz:
 
 Als ik het geheim wil houden, moet ik naar de raad voor de kinderbescherming.
Dat staat in artikel 280, lid 2. Artikel 280, lid 3, slaat op de situatie,
dat ik het wel wil melden aan de ouders en dan ook de verblijfplaats meld
en dan laat ik de raad voor de kinderbescherming buiten beschouwing. Ik denk
dat wij het wel eens zijn met elkaar, als wij elkaar verstaan. Dat is echter
precies het punt.
 
 
 
 
 
 Mevrouw Doelman-Pel (CDA):
 
 Daar gaat het om: verstaan wij elkaar wel goed? Ik ben er ook van uitgegaan
dat men zich altijd meldt bij de raad en dat de raad de keuze maakt of het
adres gemeld wordt of niet. In het voorbeeld dat de staatssecretaris ons voorlegt,
moet je de ouders en ook het kind bescherming bieden. Zij maakt dan als particulier
een eigen beslissing. Ik vind dan dat zij niet anders kan doen dan het adres
bekend maken. Dat ben ik wel met haar eens. Alleen zegt zij nu in feite dat
het artikel nodig is voor als het niet goed gaat. Heb ik dat goed begrepen?
 
 
 
 
 
 Staatssecretaris Schmitz:
 
 Ik heb dat artikel nodig, want als ik het verblijf niet zou melden, val
ik onder de strafbaarstelling. Het is een strafuitsluitingsgrond.
 
 
 
 
 
 Mevrouw Vliegenthart (PvdA):
 
 Volgens mij betekent het eerste lid van artikel 280: hij die opzettelijke
minderjarige, die onttrokken is (...) is strafbaar, tenzij sprake is van zorgvuldige
hulpverlening etcetera.
 
 
 
 
 
 Staatssecretaris Schmitz:
 
 In lid 2 staat dan dat dat niet van toepassing is als je je meldt.
 
 
 
 
 
 Mevrouw Vliegenthart (PvdA):
 
 Maar op het moment dat u bekend maakt aan uw familie dat het weggelopen
neefje zich bevindt bij een bepaald iemand en als u de verblijfplaats doorgeeft,
is er geen sprake meer van het opzettelijk onttrekken of verborgen houden
van een minderjarige. Dan is bekend waar hij is. Dan is er dus geen sprake
meer van strafbaarheid. Dat is dus volgens mij echt een overbodige bepaling.
 
 
 
 
 
 Staatssecretaris Schmitz:
 
 Artikel 280, eerste lid: als men een kind tegen de wil van de ouders onttrekt,
is men strafbaar. Het volgende lid laat die strafbaarheid vallen als je je
meldt bij de raad voor de kinderbescherming. Het derde lid laat die strafbaarheid
vallen als je niet de keuze voor de raad voor de kinderbescherming maakt,
maar wel rechtstreeks de ouders inlicht. Maar dan moet je de verblijfplaats
laten weten, want de ouders moeten ook in het geweer kunnen komen. Dus het
verborgen houden van de verblijfplaats is het beste gewaarborgd bij artikel
280, lid 2. Dat is ook de waarborg die aan het eind van de nota naar aanleiding
van het eindverslag staat. Die waarborg is er dus dat de verblijfplaats geheim
kan blijven, maar dan moet je je melden bij de raad voor de kinderbescherming.
 
 
 
 
 
 Mevrouw Vliegenthart (PvdA):
 
 Dat betekent dat er in alle gevallen waarin er sprake is van het onderbrengen
van een kind dat hulp zoekt bij een niet-erkende instelling voor jeugdhulpverlening –
bijvoorbeeld een blijf-van-m'n-lijf-huis dat niet gefinancierd wordt en niet
gebonden is aan de regels van de Wet op de jeugdhulpverlening – of in
de gevallen waarin zo'n kind zich meldt bij een particulier, gemeld zal moeten
worden aan de raad voor de kinderbescherming.
 
 
 
 
 
 Staatssecretaris Schmitz:
 
 Nee. Het voorstel is de keuze: òf de raad voor de kinderbescherming
òf rechtstreeks de ouders. Ik zou ook niet graag die laatste mogelijkheid
kwijtraken, met name niet bij particulieren. Maar daar zit dan de verplichting
aan vast, dat je je identiteit als hulpverlener plus de verblijfplaats van
het kind laat weten. Het gaat erom dat de ouders dan in het geweer kunnen
komen. In lid 2 hebben zij als het ware een beroep op de raad voor de kinderbescherming.
Zij kunnen ook hulp vragen aan de raad voor de kinderbescherming. Zij kunnen
ook vragen hoe veilig het is en hoe lang het duurt. Zij kunnen verdere informatie
vragen, behalve waar het kind is. In het tweede geval kunnen de ouders rechtstreeks
in het geweer komen, want dan kennen zij de identiteit van de hulpverlener
en ook de verblijfplaats. Ik zou dus beide mogelijkheden uitdrukkelijk overeind
willen houden.
 
 
 
 
 
 Mevrouw Van Vliet (D66):
 
 U laat het dus eigenlijk aan de hulpverlener over om de keuze te maken.
Bijvoorbeeld: ik sta op zeer goede voet met de ouders; ik denk dat het mogelijk
is om mij daar te melden en ook de verblijfplaats te melden. Of: er is hier
wel degelijk iets heel ernstigs aan de hand; ik vind het van belang dat het
kind hier veilig is en dat die verblijfplaats niet bekend is; ik ga naar de
raad voor de kinderbescherming. De keuze is op dat moment aan de hulpverlener.
 
 Ik zou dan aan mevrouw Vliegenthart willen vragen of zij de keuze om naar
de ouders toe te gaan of direct naar de raad voor de kinderbescherming, op
dat moment niet bij de hulpverlener zou willen leggen.
 
 
 
 
 
 Mevrouw Vliegenthart (PvdA):
 
 Op het moment dat een kind wegloopt en een hulpverlener het in het belang
vindt van het hele proces om direct contact op te nemen met de ouders en te
gaan praten, is er voor mij helemaal geen sprake van het verborgen houden
van een minderjarige en überhaupt ook niet van strafbaarheid. Er is dan
gewoon sprake van een zorgvuldig proces. Ik wil dat niet uitsluiten. Ik vind
ook niet dat het derde lid van artikel 280 hiervoor nodig is. Het gaat erom
in welke situaties er sprake is van zorgvuldige hulpverlening. Die vraag moet
je stellen met de tekst van de wet in de hand. Er staat dan: "Van zorgvuldige
hulpverlening vormen de onverwijlde melding dat hulp wordt verleend alsmede
de onverwijlde bekendmaking van de identiteit van de hulpverlener en zijn
plaats van verblijf of vestiging aan degene die het gezag
over de minderjarige uitoefent, bestanddelen."
 
 De consequentie daarvan is dat er geen sprake is van zorgvuldige hulpverlening
als dat niet bekend wordt gemaakt. Die stelling gaat mij gewoon te ver.
 
 
 
 
 
 Mevrouw Doelman-Pel (CDA):
 
 Voorzitter! Mag ik misschien nog een poging wagen om te kijken of wij
elkaar begrijpen? In feite zegt de staatssecretaris het volgende. Een particulier
kan beslissen om een kind onder te brengen op een plek waarvan die particulier
denkt dat die het juiste adres is om het kind daar te brengen. Daarbij kan
hij inderdaad kiezen voor een erkende instelling. Dan krijgen we de riedel
van plaatsende instantie etcetera.
 
 Het kan ook zijn dat die particulier zegt: Dit is toch een heel problematisch
kind. Ik wil de verantwoordelijkheid niet aan. Ik meld dit bij de raad voor
de kinderbescherming. Ik meld dus dat ik het kind ergens tijdelijk onderbreng.
In feite zegt de staatssecretaris: ik wil eventueel voor dat kind, als ik
het zelf plaats, ook de verantwoordelijkheid dragen dat ik het geplaatst heb,
maar ik wil ook de verantwoordelijkheid laten bij de ouders, zodat zij kunnen
controleren waar ik dat kind geplaatst heb. Maar als men daaruit moeilijkheden
verwacht, dan moet men die weg niet kiezen, maar dan moet men naar de raad
gaan. Daar draait het om. Alle drie de mogelijkheden moeten er zijn: de erkende
instelling, de weg van de niet-erkende instelling en eventueel de weg van
de particulier. In het laatste geval moet een rechtswaarborg ingebouwd worden,
zodat ouders kunnen inspringen als het niet goed gaat. Maar hoe is in zo'n
geval dan het belang van het kind gewaarborgd? Wie is aanspreekbaar in een
ernstige situatie als kindermishandeling of seksueel misbruik? Stel dat er
een foute inschatting wordt gemaakt, het kind wordt ergens geplaatst en er
komt niemand tussen. Wie is dan verantwoordelijk waarvoor en waar blijft het
belang van het kind?
 
 
 
 
 
 Staatssecretaris Schmitz:
 
 Dat kan niet helemaal worden ondervangen. Daarom praten wij nu juist over
de gevallen waarin kinderen in problemen zijn. Er ligt dan een zware verantwoordelijkheid
bij degene die het kind opvangt ten aanzien van de keuze die gemaakt moet
worden. Ik blijf maar even bij het voorbeeld van de particulier. Er ontstaan
problemen als hij een verkeerde keuze maakt en rechtstreeks naar de ouders
gaat, met als gevolg dat hij zijn eigen identiteit en verblijfplaats moet
melden, terwijl er sprake is van bijvoorbeeld mishandeling. Dit probleem wordt
niet ondervangen door niet in de wet op te nemen dat men de verblijfplaats
van het kind moet noemen, want dan is er helemaal geen controle op de opvangende
hulpverlener. De kern van het wetsvoorstel is dat de ouders niet in onzekerheid
mogen verkeren en een controlemogelijkheid moeten kunnen uitoefenen. Dit laatste
zou rechtstreeks kunnen, maar vooral ook via de raad voor de kinderbescherming.
Als de hulpverlener niet zorgvuldig handelt, is hij strafbaar. Die zorgvuldigheid
komt tot uitdrukking in de keuze die hij maakt tussen de raad voor de kinderbescherming
en het verlenen van hulp.
 
 Ik moet zeggen dat ik er, als ik hulpverlener zou zijn en zou overzien
dat het een heel moeilijke zaak was, zeker voorkeur voor zou hebben om voor
de raad voor de kinderbescherming te kiezen. Ik wil echter de andere mogelijkheid
niet uitsluiten, want er zijn heel wat situaties waarin kinderen weglopen,
waarin herstel binnen één of twee weken mogelijk is en waarin
niet te veel brokken gemaakt moeten worden. In een lichtere situatie is het
niet nodig om verder te gaan. Alle gevaren kunnen wij niet uitsluiten, maar
ik ben het ermee eens dat er een zware verantwoordelijkheid ligt bij de hulpverlener
door de keuze die dan wordt gemaakt.
 
 Voorzitter! Ik vind dit een heel wezenlijke discussie, dus het is aardig
om goed na te gaan in welke positie wij en vooral de ouders zitten. Mevrouw
Van Vliet, de heer Cherribi en de heer Van den Berg hebben vragen gesteld
over de zorgvuldige werkwijze van de raad voor de kinderbescherming. In een
van de circulaires van de raad voor de kinderbescherming uit 1992 wordt ingegaan
op de wijze waarop men de zorgvuldigheid dient na te streven, de verblijfplaats
moet melden en zo spoedig mogelijk moet meedelen dat de hulp wordt verleend.
Dit gaat over artikel 280, tweede lid. Gezien de geschiedenis van de raden
voor de kinderbescherming, kunnen wij best wat vraagtekens hebben; wij zijn
natuurlijk niet voor niets bezig met een reorganisatie.
 
 In antwoord op een vraag van mevrouw Vliegenthart meld ik overigens dat
het voorstel tot reorganisatie van de raad voor de kinderbescherming al sinds
januari voor advies bij de Raad van State ligt. Wij wachten op de reactie
van de raad voor de kinderbescherming. Het desbetreffende wetsvoorstel is
overigens opgesteld conform de lijst van vragen en antwoorden die vorig jaar
oktober in deze Kamer is behandeld.
 
 Ik kom terug op de kinderbescherming en de zorgvuldigheid. Het is mijn
stelling dat er, als er twijfels bestaan over een bepaalde taak die is opgedragen
aan een organisatie, iets aan die organisatie gedaan moet worden en niet steeds
naar zijwegen gezocht moet worden. Ik vind de politie geen goede zijweg; de
heer Cherribi sprak hierover. Daarmee wil ik helemaal niet zeggen dat minderjarigen
die weglopen, niet bij de politie kunnen aankloppen, of dat ouders die in
onzekerheid verkeren, geen hulp kunnen vragen aan de politie of kunnen vragen
of zij weet waar hun kind is. Dat kan wel, maar a. de politie is niet verplicht
dan iets te doen en b. de politie is een tussenschakel. Naar ik meen staat
dat ook in de reacties op de verslagen. Een vertrouwensarts kan ook zo'n tussenschakel
zijn. Ik meen uitdrukkelijk dat wij van de raad voor de kinderbescherming
die zorgvuldigheid mogen eisen en dat het bewandelen van zijwegen altijd een
vermindering inhoudt van de kwaliteitseisen aan de organisatie die dit tot
taak heeft. Haar mogen wij daarop aanspreken en dan geldt ook de ministeriële
verantwoordelijkheid. Daarop mogen de bewindslieden dus ook worden aangesproken.
 
 
 
 
 
 Mevrouw Van Vliet (D66):
 
 Ik heb mij voorgesteld wat er dan gebeurt.
 
 Een kind loopt weg, klopt bij je aan en zoekt onderdak. Het heeft problemen
thuis, enzovoort. Je weet dat je dat moet melden. Als eerste reactie zou ik
dan niet overgaan tot melding bij de raad voor de kinderbescherming, tenzij
ik toevallig heel goed op de hoogte ben van de procedures. Nadat ik hier vanavond
een hele avond heb gestaan, weet ik dat ik dat zou moeten doen. Als gemiddelde
burger zou ik echter de neiging hebben daarvan melding te
doen bij de politie. Misschien hebben de ouders ook inmiddels de politie gewaarschuwd
en gezegd dat hun kind is weggelopen. Wat gebeurt er dan? Helpt de politie
dan? Of zegt de politie slechts dat ik het maar bij de raad voor de kinderbescherming
moet melden? Is slechts dat haar taak? In dat geval zou ik best een drempel
voelen. Dan kom ik als hulpverlener voor een dilemma te staan: aan de ene
kant vind ik het niet helemaal goed om de ouders te waarschuwen omdat er wel
degelijk iets ernstigs aan de hand is, maar aan de andere kant vraag ik mij
dan af wat ik veroorzaak als ik de raad voor de kinderbescherming inschakel.
Ik weet dat dit helemaal niet zo vergaand is, maar bij de raad voor de kinderbescherming
wordt vaak gedacht aan ondertoezichtstelling, aan het afnemen van het kind,
enz. Hoe gaan wij daar dan wat aan doen?
 
 
 
 
 
 Staatssecretaris Schmitz:
 
 Dat heeft alles te maken met het image van de raad voor de kinderbescherming.
Daar wordt op dit moment ook campagne voor gevoerd. Dat zou een van de facetten
van de voorlichting moeten zijn. De heer Van den Berg heeft overigens om een
andere reden – hij vond het een gecompliceerde materie – gezegd
dat er goede voorlichting moet worden gegeven. Klopt men aan bij de politie
of komt een kind bij de politie, dan hoop ik dat onze politie zelf zo wijs
is om even contact te leggen met de raad voor de kinderbescherming, dat zij
als bemiddelaar optreedt of een zeer goede verwijzing doet, zodat de hulpvrager
niet van het kastje naar de muur wordt gestuurd. Gelet op de ervaring, heb
ik daar ook vertrouwen in. Er moet echter aangeklopt worden bij de raad voor
de kinderbescherming. De politie heeft daarbij geen eigen taak.
 
 Bij iedere melding kan de raad voor de kinderbescherming twee dingen doen.
De raad oordeelt of stelt vast, gehoord de informatie van de hulpverlening,
dat een zorgvuldige melding is gedaan en dat er nog geen aanleiding is tot
optreden, of de raad voor de kinderbescherming heeft zelf een onzeker gevoel
en onderzoekt of er inderdaad zorgvuldig is gehandeld. Ik meen dat wij uitdrukkelijk
moeten vaststellen dat het in de eerste plaats de taak van de raad voor de
kinderbescherming is, de belangen van het kind te beschermen. Dat hoort centraal
te staan in de taken van de raad voor de kinderbescherming. Daar moeten wij
van uitgaan. Als wij daarover twijfels hebben, krijgen of houden, dan moeten
wij iets aan die organisatie doen. Juist door de reorganisatie en de genoemde
campagne heb ik echter de goede hoop, dat de raad voor de kinderbescherming
zelf zeer uitdrukkelijk probeert het beeld dat men op dat punt van de raad
heeft, alleen maar te verbeteren. Ik meen dat de raad voor de kinderbescherming
de kwaliteitseisen zal verwelkomen en zo hoort het ook, lijkt mij.
 
 De heer Cherribi heeft gevraagd naar het aanspreekpunt voor de ouders.
Hierover staat een en ander in de verslagen. Dat kan de plaatsende instantie
zijn, maar ook de raad voor de kinderbescherming. Dat is het eerste aanspreekpunt
voor ouders die om hulp vragen. Zou de raad op een gegeven moment vinden dat
verdere maatregelen nodig zijn – maar dan zijn de 14 dagen al gauw voorbij –
dan horen de ouders daarbij betrokken te worden. Zonder de ouders kunnen geen
nadere maatregelen voor ondertoezichtstelling of wat voor maatregelen dan
ook worden genomen.
 
 Voorzitter! Mevrouw Vliegenthart heeft nog even gevraagd naar Van Montfrans.
Dat begrijp ik. Pas na de zomer zal die nota gevolgd worden door een plan
van aanpak van het ministerie van Justitie over het rapport van de commissie-Van
Montfrans.
 
 Mevrouw Terpstra komt wellicht nog terug op de vraag over de capaciteit.
De Kamer heeft daarover nog niet lang geleden een brief ontvangen. Ik neem
aan dat wij daarover binnenkort nader met elkaar zullen spreken.
 
 Voorzitter! Ik zou het uitdrukkelijk toejuichen als deze Kamer het wetsvoorstel
omarmt. Ik verzoek de woordvoerders wel nog even goed na te denken over de
amendementen. Ik heb mijn oordeel gegeven over het amendement betreffende
het begrip "onverwijld". Ik hoop echter dat de Kamer het andere amendement
niet zal steunen.
 
 
 
 
 
 Staatssecretaris Terpstra:
 
 Voorzitter! Alles wat de staatssecretaris van Justitie heeft gezegd, heeft
zij vanzelfsprekend, zoals wij dat in goede samenwerking doen, ook namens
mij gezegd. Datgene wat ik ga zeggen, zeg ik ook namens haar. Het is het op
zijn minst waard, dat nog eens extra te onderstrepen om daarmee duidelijk
te maken dat jeugdhulpverlening een gezamenlijke inspanning is voor ons beiden.
Het gaat daarbij immers om mensen bij wie wij ons allen betrokken voelen.
 
 Ik heb nog maar een paar kleine vragen te beantwoorden en dat is eigenlijk
alleen maar opdat ik er de hele avond niet voor niets bij zit. De staatssecretaris
van Justitie had deze vragen ook gewoon kunnen beantwoorden.
 
 Mevrouw Vliegenthart heeft gevraagd hoe het staat met de wijziging van
de Wet op de jeugdhulpverlening in verband met het klachtrecht. De Raad van
State heeft advies uitgebracht. Inmiddels beraden zowel het ministerie van
Justitie als mijn departement zich over de gevolgen van die wijzigingen die
in het klachtrecht zijn aangebracht. Zoals bekend, is de Klachtwet vorige
week in de Eerste Kamer met succes verdedigd door minister Borst en mij. Wij
zullen ons nu met name buigen over de vraag of wij in de wijziging van het
klachtrecht in de Wet op de jeugdhulpverlening al dan niet het voorstel zullen
handhaven om provinciale commissies in te stellen als beroepsinstanties, in
het licht van het eerder ingenomen regeringsstandpunt, dat deze wetsvoorstellen
zoveel mogelijk in overeenstemming zullen worden gebracht met de overeenkomstige
wetsvoorstellen voor de zorginstellingen. Nadat wij ons over deze vraag hebben
beraden, krijgt de Kamer zo snel mogelijk bericht.
 
 Over de stand van zaken met betrekking tot de medezeggenschap in de jeugdhulpverlening
kan ik helaas nog geen definitief uitsluitsel geven. Minister Borst en ik
hebben het wetsvoorstel Medezeggenschap gesubsidieerde zorginstellingen tegelijk
met de Klachtwet in de Eerste Kamer verdedigd. De behandeling van deze algemene
wet evenwel is door ons aangehouden, omdat wij ons nog graag wilden beraden
over enkele diepgaande opmerkingen vanuit sommige fracties in de Eerste Kamer.
Ook daarover zullen wij deze Kamer nog nader berichten. 
 
 Mevrouw Sipkes heeft gevraagd hoe het nu staat met het bureau voor de
toegang, zoals dat vorm krijgt in de regie van de jeugdzorg. De prioriteit
zowel bij de stuurgroep, als bij het IPO, als bij de werkgevers ligt bij het
tot stand laten komen van dat ene bureau voor de toegang voor de regie in
de jeugdzorg. Het gaat echter niet alleen om het oprichten van een dergelijk
bureau, maar ook om het echt functioneren. Op dit ogenblik is er een traject
zowel voor diagnostiek, als voor indicatiestelling, als voor zorgtoewijzing
dat nu in de verschillende provincies op verschillende wijze is geregeld.
Dat moet nu door die verschillende partners met die verschillende instrumenten
tot een goede samenhang worden gebracht. In sommige provincies is men daarmee
al verder dan in andere. In sommige grote steden is men al veel verder dan
in andere. Als voorbeeld noem ik met veel trots en waardering hetgeen in Amsterdam
tot stand is gebracht. De conclusie moet zijn dat binnen één
à twee jaar niet alleen overal dat ene bureau voor de toegang voor
de jeugdzorg gerealiseerd is, maar dat het ook echt functioneert in een continuüm
waarbij alle betrokkenen om één tafel zitten.
 
 
 
 
 
 Mevrouw Sipkes (GroenLinks):
 
 Voorzitter! Ik stelde die vraag met name, omdat het mij voorkomt dat wij
dan al die toestanden via de raad voor de kinderbescherming etcetera niet
meer nodig hebben. Alles kan direct via het bureau voor de jeugdzorg geregeld
worden, waardoor de veiligheid, maar ook de zorgvuldigheid jegens de ouders
gewaarborgd is. Is dat juist? Gaan wij daar naartoe?
 
 
 
 
 
 Staatssecretaris Terpstra:
 
 Dat is de bedoeling. Daarom hebben wij zoveel haast en geven wij daaraan
de hoogste prioriteit. Wij vinden dat door dat ene bureau, die ene toegang
tot de jeugdzorg, een hoop ellende die er nu nog is, kan worden voorkomen.
 
 De heer Cherribi heeft twee vragen gesteld. Allereerst vroeg hij of wij
met deze hele discussie niet toch wat voorbijgaan aan de problemen van de
weggelopen jongeren. Hij vroeg hoe dat nu precies zit met de financiële
positie van die weggelopen jongeren. Ik kan daar twee antwoorden op geven.
Bij opname in een voorziening voor jeugdhulpverlening hoeft die financiële
positie geen probleem te zijn. Bij de opvang door een niet-gesubsidieerde
of niet-erkende instelling kan dat inderdaad een probleem zijn, behalve wanneer
een officieel adres bekend is. Dan kan er namelijk bijstand worden gegeven.
Dat is financieel met de gemeente te regelen.
 
 De heer Cherribi heeft ook gewezen op het capaciteitstekort bij met name
de crisisopvang. Hij heeft daar natuurlijk groot gelijk in. Ook andere afgevaardigden
hebben daar een- en andermaal naar gevraagd. Hij vroeg hoe wij daar verder
mee omgaan. Het is een knellend probleem, maar een probleem met perspectief
op een oplossing. Zoals de staatssecretaris van Justitie al met enige trots
aangaf, hebben wij de Kamer heel recent uitvoerig geïnformeerd over de
stand van zaken, over de oorzaken en over de oplossingen. De brief is verzonden
op 19 mei en heeft inmiddels een registratienummer gekregen, namelijk 21980,
nr. 31. De brief is alleen nog niet gedrukt. Wij kijken overigens reikhalzend
uit naar het moment waarop wij met de Kamer over die brief kunnen praten.
 
 
 
 
 
 Mevrouw Vliegenthart (PvdA):
 
 Voorzitter! Ik heb nog twee problemen. Allereerst wil ik nog iets opmerken
over artikel 280. Dat is volgens mij het belangrijkste punt van het wetsvoorstel
waar de discussie zich op concentreert. De staatssecretaris heeft gezegd dat
zij het derde lid van artikel 280 eigenlijk uitsluitend van toepassing acht
op de situatie dat particulieren of niet-erkende instellingen hulp verlenen.
Het slaat dus niet op de erkende instellingen voor jeugdhulpverlening.
 
 Ik heb moeite met die stelling en wijs daarbij naar de wetsgeschiedenis
van artikel 280 en dat derde lid. De heer Van den Berg heeft er al op gewezen
dat het artikel in 1983 tot stand is gekomen. Wij hadden toen weliswaar nog
geen Wet op de jeugdhulpverlening en als zodanig erkende instellingen, maar
het ging toen heel uitdrukkelijk om de strafuitsluitingsgronden voor hulpverlening
door formele hulpverleners. Het ging niet alleen maar om hulpverlening door
particulieren of wat voor instellingen dan ook.
 
 Nu wordt in feite het volgende gezegd: bij hulpverlening door erkende
instellingen in het kader van de Wet op de jeugdhulpverlening is artikel 26
etcetera van de Wet op de jeugdhulpverlening van toepassing. Je meldt dat
via de plaatsende instantie en dan is er gewoon sprake van een zorgvuldig
proces. In dat geval blijft dat hele artikel 280 dus buiten beeld. In al die
andere gevallen moet je echter wel beoordelen of er sprake is van een zorgvuldige
hulpverlening.
 
 Ik begrijp de redenering voor het uit elkaar trekken van die twee dingen,
maar ik heb daar moeite mee. Als een kind ergens ondergebracht wordt, of dat
nu in een erkende instelling is of niet, altijd blijft de vraag aan de orde
of er sprake is van zorgvuldigheid. Wij nemen pro forma aan dat dat zo is.
Erkende instellingen moeten zich immers houden aan bepaalde kwaliteitsregels,
omdat zij gebonden zijn aan de wetgeving. Maar het is natuurlijk altijd mogelijk
dat men zich niet aan die regels houdt. Er kan derhalve wel sprake zijn van
de situatie dat artikel 280 aan de orde is.
 
 Ik heb dus moeite met de stelling dat het derde lid alleen slaat op de
situatie van hulpverlening door particulieren en niet-erkende instellingen.
Als dat zo is, gaat de hele redenering van de staatssecretaris op. Maar ik
vraag mij af of je kunt volhouden dat een erkende instelling voor jeugdhulpverlening
zorgvuldige hulpverlening pleegt als via de plaatsende instantie uitsluitend
gemeld wordt dat hulp wordt verleend, terwijl voor een blijf-van-m'n-lijf-huis
zou gelden dat dat niet zorgvuldig is, tenzij het gemeld wordt aan de raad.
 
 
 
 
 
 Mevrouw Van Vliet (D66):
 
 In de Wet op de jeugdhulpverlening gaan wij er inderdaad van uit dat dit
gewaarborgd en geregeld is. Er is een mogelijkheid dat een hulpverlener zich
meldt bij de raad voor de kinderbescherming. Dan gaan wij ervan uit dat de
raad controleert. Daar hebt u kennelijk twijfels bij. Een derde mogelijkheid
is dat de hulpverlener zich meldt bij de ouders of de gezaghebbenden. Als
de ouders dan twijfelen aan de zorgvuldigheid, kunnen zij een kort geding
bij de rechter aanspannen. Ik kan mij best voorstellen dat men zich kan afvragen of dat altijd op die wijze zal gebeuren, maar ik vraag
mij af of men dat kan regelen, omdat men dan in individuele gevallen treedt.
Volgens mij is het in de wet in principe goed afgedekt.
 
 
 
 
 
 Mevrouw Vliegenthart (PvdA):
 
 Nee, mijn twijfel wordt veroorzaakt doordat ik mij afvraag – uit
de antwoorden van de staatssecretaris is gebleken dat dit niet haar bedoeling
is – of er per definitie sprake is van zorgvuldige hulpverlening als
een erkende instelling voor jeugdhulpverlening uitsluitend meldt dat hulp
wordt verleend, waarmee zij voldoet aan de vereiste van artikel 26 etcetera,
terwijl in het derde lid van artikel 280 juist staat dat bekendmaking van
identiteit en bevestiging van de hulpverlening in ieder geval deel uitmaakt
van zorgvuldige hulpverlening. Ik ben er niet uit hoe die twee dingen zich
tot elkaar verhouden, mede vanwege de geschiedenis van dit artikel. Het derde
lid van artikel 280 is opgenomen in 1983 om de straffeloosheid van hulpverleners
die zorgvuldig zijn, te waarborgen. Dat slaat naar mijn gevoel op erkende
instellingen, niet-erkende instellingen en particulieren. Dat is mijn interpretatie
van het derde lid van artikel 280.
 
 
 
 
 
 Mevrouw Van Vliet (D66):
 
 Probeert u niet twee verschillende trajecten met elkaar te verbinden en
in een verhouding tot elkaar te brengen? Dan kom je bijna in de discussie
of je het onder één wet moet brengen, want wij hebben er met
z'n allen voor gekozen dat de zorgvuldigheidseisen in de Wet op de jeugdhulpverlening
in principe op deze wijze gewaarborgd zijn. Daar kunnen wij over discussiëren,
maar dat was eigenlijk nu niet aan de orde. In artikel 280 proberen wij dat
te waarborgen door de twee zojuist aangegeven trajecten. Op het moment dat
je die in een verhouding tot elkaar gaat brengen, moeten zij onder één
wet vallen. Het zijn twee wetsregelingen; daar kan men misschien aan twijfelen,
maar dan moeten wij deze discussie nog maar eens overdoen. Volgens mij kan
men die verhouding echter niet leggen.
 
 
 
 
 
 Mevrouw Vliegenthart (PvdA):
 
 Mijn stelling is dat het begrip "zorgvuldige hulpverlening" bij de totstandkoming
van het derde lid van artikel 280 – de heer Van den Berg heeft erop
gewezen dat het een initiatiefwetsvoorstel was – heel nadrukkelijk betrekking
had op de handelwijze van instellingen. Het ging over "sosjale joenit"-processen
in de jaren zeventig en dus om instellingen en niet uitsluitend om particulieren.
Van de staatssecretaris wil ik nog een reactie op de vraag wat zij daarvan
vindt.
 
 Een tweede punt betreft de situatie waarin sprake is van hulp zoeken bij
een niet-erkende instelling of bij particulieren. Ik heb gezegd dat ik het
in die situatie wenselijk vind dat dit altijd gemeld wordt bij de raad, niet
zozeer omdat de raad zich overal uitentreuren mee moet bemoeien, maar de raad
moet zich ervan vergewissen dat de jongere veilig is. Wij hebben immers een
aantal situaties meegemaakt waarin de kinderen uiteindelijk in de prostitutie
terechtkwamen. Dat was natuurlijk niet de bedoeling, maar het was wel het
gevolg van het feit dat de melding weliswaar werd gedaan, maar dat niet werd
gecontroleerd of het allemaal goed in elkaar zat. De staatssecretaris heeft
gezegd dat zij niet wil uitsluiten dat de ouders gewoon geïnformeerd
worden. Dat wil ook ik niet uitsluiten, maar ik wil wel voorkomen dat niet
gecheckt wordt of het kind zich inderdaad op een veilige plek bevindt. De
vraag is waar je de verantwoordelijkheid daarvoor legt. De staatssecretaris
heeft gezegd dat zij de mogelijkheid wil houden dat de particulier –
het eventuele familielid of wie dan ook – zelf beoordeelt wat hij wel
of niet verstandig vindt. Bij de vraag of de check al of niet wordt uitgevoerd,
moet men redeneren vanuit het belang van de betreffende minderjarige. Mede
op basis van de ervaringen in het verleden zou ik willen dat de raad toeziet
op al dat soort situaties. Erkende instellingen moeten dat zelf beoordelen;
bij niet-erkende instellingen of particulieren moet die check worden uitgevoerd.
Als de raad er zich van vergewist heeft dat het allemaal prima is, dan hoeft
deze er zich verder niet meer mee te bemoeien. Het is dan wel gecheckt. Mevrouw
Doelman vroeg om de toezichthoudende bevoegdheden van de raad in werking te
laten treden, zoals geformuleerd in de pleegkinderenwet. Wat mij betreft hoeft
dat formele traject niet bewandeld te worden. Ik zou wel graag willen dat
via een organisatiebesluit of een aanwijzing de raad in ieder geval de opdracht
krijgt om in dat soort situaties te controleren wat er aan de hand is.
 
 
 
 
 
 Mevrouw Van Vliet (D66):
 
 Moet dat ook gebeuren als de hulpverlener ervoor heeft gekozen om zich
bij de ouder te melden? Zegt mevrouw Vliegenthart dat hij zich altijd bij
de raad moet melden om het mogelijk te maken, dat de raad een en ander controleert?
Begrijp ik dat goed?
 
 
 
 
 
 Mevrouw Vliegenthart (PvdA):
 
 Ik vind dat dit moet gebeuren. Ik ken het voorbeeld waarbij iemand te
goeder trouw het kind onderbracht bij een vriendelijke mijnheer, van wie werd
gedacht dat het wel snor zou zitten. Het bleek uiteindelijk een seksbaas te
zijn. De desbetreffende figuur heeft van tevoren natuurlijk ook niet geweten
dat dit het geval zou zijn, want anders had hij dat kind daar nooit ondergebracht.
De vraag is of je de verantwoordelijkheid bij de particulier laat, of zegt
dat de raad voor de kinderbescherming tot taak heeft het beschermen van de
belangen van minderjarigen. In dit geval is het kind weggelopen, heeft zich
niet gemeld bij een erkende instelling en is niet in het formele hulpverleningscircuit
terechtgekomen. Dan is er een extra verantwoordelijkheid om te kijken of het
wel goed gaat met dat kind. Ik vind dat dit van de raad mag worden gevraagd.
Het komt niet vaak voor; het gaat om een kleine minderheid van de gevallen.
In dat soort situaties is het uitoefenen van een check een prima zaak. De
verantwoordelijkheid kan niet worden afgewenteld op de goed bedoelende particulier.
Als het goed in elkaar zit, dan hoeft de raad er zich verder niet mee te bemoeien.
Als er zich een probleem voordoet, kan de raad het kind het advies geven naar
een instelling te gaan waar het een fatsoenlijk dak boven het hoofd heeft.
Het hulpverleningstraject kan dan op gang worden gebracht. Ik moet nog goed
nadenken over de vraag of ik het amendement op dit punt zal intrekken. Ik
wil het antwoord in tweede termijn afwachten.
 
 
 
 
 
 Mevrouw Van Vliet (D66):
 
 Ik kan mij die situatie waarin die vriendelijke mijnheer uiteindelijk
een seksbaas blijkt te zijn, wel voorstellen, maar ik moet er niet aan denken
dat dit gebeurt. Ik kom even terug op het neefje van de staatssecretaris.
De verhouding tussen de hulpverlener en de ouder of de gezaghebbende kan best
goed zijn. Er zijn thuis vervelende dingen gebeurd, maar geen dramatische
dingen als mishandeling. De hulpverlener wordt toch verplicht zich bij de
raad te melden, waardoor de verhouding met de ouders wel eens erg zou kunnen
verslechteren. Dat is de andere kant van het verhaal. Ergens daar tussenin
balanceren wij.
 
 
 
 
 
 Mevrouw Vliegenthart (PvdA):
 
 Dat zou het geval zijn als de raad in die situatie niet alleen een check
uitoefent, maar een onderzoek gaat doen naar de vraag of er geen maatregel
moet worden genomen. In dat geval heeft mevrouw Van Vliet helemaal gelijk.
Ik pleit ervoor dat de situatie wordt gecontroleerd. Gecheckt moet worden
of het kind zich in een verantwoorde situatie bevindt. Als dat het geval is
hoeft de raad zich verder inhoudelijk niet meer te bemoeien met die zaak.
Als mensen het zelf kunnen oplossen is dat prachtig. Wij kennen voorbeelden
waaruit blijkt dat de situatie niet verantwoord was. Als kinderen in de problemen
zitten, moet ervoor worden gezorgd dat er een verantwoord proces op gang komt.
Het gaat mij om de check, niet om een diepgaand onderzoek. Het is best mogelijk
dat een situatie aanleiding geeft tot een onderzoek, maar dan gaat het om
de beoordeling van de individuele situatie.
 
 
 
 
 
 Mevrouw Van Vliet (D66):
 
 Je kunt met een dergelijke check veel overhoop halen. Ik hoor hierop graag
de reactie van de staatssecretaris.
 
 
 
 
 
 Mevrouw Vliegenthart (PvdA):
 
 Voorzitter! Ik kom te spreken over het begrip "onverwijld". Hier zit ik
ook met een probleem. Toen ik zag dat niet het advies van de subcommissie
was opgevolgd om over "zo spoedig mogelijk" te spreken, maar over "onverwijld",
heb ik direct de dikke Van Dale ter hand genomen. Mijn verwarring is ook daarin
gelegen dat de opwelling bij het horen van dat begrip een andere is dan wat
volgens de staatssecretaris gebruikelijk is ingevolge het Burgerlijk Wetboek.
Zij legt dit uit in die zin dat er rekening met de situatie gehouden wordt.
Dit komt weliswaar tegemoet aan mijn argumentatie voor wijziging van dat begrip,
maar het moet wel volstrekt helder zijn dat "onverwijld" in dat geval niet
betekent "onmiddellijk, zonder uitstel". Er moet dus ruimte bestaan voor de
beoordeling van de situatie. Over de intentie dat een en ander zo snel mogelijk
moet gebeuren, zijn wij het eens. Het gaat ook om verantwoord handelen in
een specifieke situatie.
 
 In de schriftelijke behandeling is dit punt niet helder geworden. De Handelingen
van dit debat tellen ook mee bij de interpretatie van de wet. Wij zijn dus
wel een stukje verder gekomen. Zoals gezegd, wil ik op dit punt graag volstrekte
helderheid hebben.
 
 Na twee schriftelijke rondes praten wij nu nog over de vragen wat wij
bedoelen en of de gebruikte formulering die bedoeling wel weergeeft. Ik hoop
dat er op twee punten die ik genoemd, heb nog wat meer helderheid komt. Misschien
kunnen wij in het verloop van de discussie nog een stap dichter bij elkaar
komen.
 
 
 
 
 
 Mevrouw Sipkes (GroenLinks):
 
 Voorzitter! Ik dank de staatssecretaris hartelijk voor de beantwoording.
 
 Staatssecretaris Schmitz heeft mij overtuigd met haar argumentatie inzake
"onverwijld". Gezien de voorgeschiedenis is het wel jammer dat hierover zo
lang gekissebist en heen en weer geschreven is. Kennelijk was er een ander
voorstel. Maar goed, het is nu eenmaal gebeurd. Wanneer "onverwijld" wordt
uitgelegd als "zonder vertraging en rekening houdend met individuele gevallen",
is dat prima. Laat "onverwijld" dan maar staan.
 
 Ik ben ook bijna helemaal overtuigd door de uitleg inzake noodzaak tot
melding van verblijf. Het betreft een keuzemogelijkheid: je meldt het aan
de ouders òf aan de raad voor de kinderbescherming. Ik ben het eens
met collega Vliegenthart als zij een bepaalde check nodig acht. Anders heeft
het geen zin. Niemand wordt immers aangepakt als er iets verkeerd gaat bij
de hulpverlening.
 
 Voor de duidelijkheid nog even het volgende. Dit onderwerp is helemaal
in de familiesfeer getrokken. De keuzemogelijkheid is er niet alleen voor
individuen, maar ook voor bepaalde instanties. Ik denk aan de kleinere gemeenten,
het JAC en de blijf-van-m'n-lijf-huizen. Ook zij kunnen ervoor kiezen om niet
naar de ouders te gaan maar wel naar de raad voor de kinderbescherming.
 
 Als dit bevestigd wordt, kunnen wij dit wetsvoorstel van harte ondersteunen.
 
 
 
 
 
 Mevrouw Doelman-Pel (CDA):
 
 Voorzitter! Bij de voorbereiding is er wat langs elkaar heen gepraat.
Dat is overigens wel aardig voor een levendig debat. Dan kan duidelijk worden
hoe de dingen zitten.
 
 Er bestaat nog onduidelijkheid over of hetgeen particuliere personen of
particuliere instellingen doen, mogelijk gemaakt moet worden en mogelijk moet
blijven. In principe zijn wij het namelijk met elkaar eens over "onverwijld"
en "zo spoedig mogelijk". Hierbij gaat het om bescherming van het belang van
het kind. Ook speelt de vraag een rol of alles even zwaar gemaakt moet worden,
als het niet zwaar is. Zo kan een kind dat niet direct in een heel problematische
situatie terecht is gekomen, toch opgevangen moeten worden.
 
 Degene die dat kind verborgen houdt, blijft in feite strafbaar als hij
het adres niet meldt aan de ouders van dat kind, die de verantwoordelijkheid
voor het kind hebben. Als het aan de ouders gemeld is, kunnen zij daar zeer
ongelukkig mee zijn. Zij kunnen soms ook heel verstandig zijn en denken: laten
wij het kind maar niet meteen naar huis halen. Wat zijn de mogelijkheden van
de ouders dan? Het speelt dan door mijn hoofd dat de ouders het kind wel met
rust willen laten, maar graag van iemand willen vernemen of dat onbekende
adres wel verantwoord is. Dat is een mogelijkheid die wellicht in veel gevallen
een oplossing kan bieden. Het bureau jeugdzorg of de raad voor de kinderbescherming
zou die check best kunnen verrichten. Ik verneem hierop graag een reactie
van de staatssecretarissen.
 
 Los daarvan heb ik toch zorgen over de problematische situatie die kan
ontstaan als het adres wel wordt gemeld. In zo'n geval is het kind niet beschermd.
Het kind zal binnen de kortste keren weer de benen nemen en dan terechtkomen
in een instelling die wel een verantwoorde opvang kan bewerkstelligen. Dat
is dan een deuk extra voor het kind. Dat maakt mij een beetje bevreesd. Daarom heb ik steeds de nadruk gelegd op de melding bij de Raad
voor het jeugdbeleid. Ik hink nu op twee benen: wat is wel verantwoord en
wat is niet verantwoord? Het gaat dan in feite om de vraag "wanneer verleen
je verantwoord hulp?". Daar draait het in feite om. Dat is een moeilijke afweging.
Je moet niet zwaarder hulp verlenen waar nodig is, maar je moet ook niet te
licht hulp verlenen waar dat noodzakelijk is. Het is heel moeilijk om die
balans goed in evenwicht te krijgen. Dat vraagt erom om nog eens zorgvuldig
naar de amendementen te kijken. Het gaat erom wat de meest wijze weg is. Ik
hoop dat de staatssecretaris op de mogelijkheden voor de ouders nog nader
wil ingaan.
 
 
 
 
 
 Mevrouw Van Vliet (D66):
 
 Mijnheer de voorzitter! Ik dank de staatssecretarissen voor de beantwoording.
Het is, zoals mevrouw Doelman-Pel zei, jammer dat een aantal van deze praktische
punten niet eerder helder is geworden in de schriftelijke ronde. Maar het
is ook heel interessant om hier nog eens over te praten en te filosoferen.
 
 Ik sta allereerst nogmaals stil bij het woord "onverwijld". Ik heb in
eerste termijn niet duidelijk gemaakt, dat ik absoluut niet wil dat het punt
van de 48 uur wordt opgenomen in het wetsvoorstel. Ik zag het meer als een
punt in de wetsgeschiedenis. Als je over "onverwijld" – dus zonder vertraging –
praat, kun je je daarbij best een termijn van 48 uur voorstellen. Daarbij
moet dan rekening worden gehouden met individuele gevallen. Dat omschrijft
het Burgerlijk Wetboek kennelijk exact met "onverwijld". Ik kan daar dan ook
heel goed mee leven. Het had wel veel eerder in de antwoorden moeten staan,
denk ik. Maar goed, bij dezen is het duidelijk.
 
 Een ander punt waarop ik wil terugkomen, is het verhaal over de raad voor
de kinderbescherming, over de hoge drempel. Het gaat dan over het melden.
Ik ben het met de staatssecretaris eens dat dit inhoudt dat het imago van
de raad voor de kinderbescherming verbeterd moet worden. Ik vind het wel prettig
dat nog eens is gezegd, dat het de taak van de politie of een vertrouwensarts
is om zoveel mogelijk mee te werken om in dit geval de hulpverlener op het
juiste spoor te zetten. Dat moet de taak zijn van de instantie en de organisaties
eromheen. Nu de reorganisatie van de raad voor de kinderbescherming gaande
is, moeten wij sterk hameren op de voorlichting, de imagoverbetering en het
laagdrempelig zijn van de organisatie. Ik wil niettemin de raad voorlopig
nog het voordeel van de twijfel geven en de situatie nog een tijdje aankijken.
 
 Dan is er nog het punt waarover zojuist discussie is gevoerd: wanneer
moet de raad voor de kinderbescherming een check uitvoeren? Het moet dan niet
gaan om een heel zware controle. Er moet één keer worden nagegaan
of dat kind op een vertrouwd adres zit. Ik kon een eind meegaan met mevrouw
Vliegenthart. Zij stelde dat het is voorgekomen dat men veronderstelde dat
een kind veilig was ondergebracht bij een aardige mijnheer, maar dat dit later
hartstikke mis bleek te gaan. Daar moet je gewoon niet aan denken. Dat is
zo ellendig. Het kind is al weggelopen om bepaalde redenen. En dan komt dit
er nog eens bovenop. Ik heb daar een verhaal tegenover gesteld. Het gaat toch
om een goede verhouding tussen de hulpverlener en de ouders of de gezaghebbende
instantie. Als ouders er begrip voor hebben dat het kind even ergens op adem
wil komen, gaat het ver om daar meteen de raad voor de kinderbescherming op
af te sturen. Men kan zeggen dat de ouders dan natuurlijk een kort geding
bij de rechter kunnen aanspannen. Maar als die verhouding goed is, gebeurt
dat ook niet zo snel. Daarom wil ik de staatssecretaris de volgende vraag
stellen. Is het mogelijk een soort routinecheck te doen zonder dat daarop
direct het zware stempel van de raad rust? Ik weet niet of dit mogelijk is.
In dezen zoek ik, net als mevrouw Doelman, naar een balans. Misschien kan
de staatssecretaris hierover nog wat zeggen.
 
 Aan het eind van mijn betoog in eerste termijn heb ik een vraag gesteld
en die is nog niet beantwoord. Ik heb gevraagd waarom de verplichting van
de raden om als meldpunt de gezaghebbenden in kennis te stellen niet met zoveel
woorden in de wet staat. Deze vraag hebben wij ook in de schriftelijke ronde
gesteld en toen is er ook geen antwoord op gekomen. Volgens ons staat niet
in de wet dat de raden als meldpunt de verplichting hebben om de gezaghebbenden
in kennis te stellen. Wil de staatssecretaris hierover nog iets zeggen? In
de beantwoording werd weliswaar onderkend dat de raden deze verplichting hebben,
maar daar werd geen verklaring voor gegeven.
 
 Tot slot wijs ik erop, dat wij vooralsnog heel goed met het wetsvoorstel
kunnen leven en dat ik geen behoefte heb aan de ingediende amendementen.
 
 
 
 
 
 Mevrouw Vliegenthart (PvdA):
 
 Voorzitter! Ik wijs mevrouw Van Vliet erop, dat de verplichting van de
raad om de ouders te informeren vermeld staat in het organisatiebesluit. Die
verplichting staat dus niet in de wet, maar wel in een op de wet gebaseerd
besluit.
 
 
 
 
 
 Mevrouw Van Vliet (D66):
 
 Dank u wel. Dit punt is mij nu ook helder.
 
 
 
 
 
 De heer Van den Berg (SGP):
 
 Mijnheer de voorzitter! Ik wil beide staatssecretarissen hartelijk danken
voor hun reactie. Ik vind dat met name mevrouw Schmitz een belangrijke bijdrage
aan de wetsgeschiedenis heeft geleverd.
 
 Ik wil nog even in herinnering roepen wat het doel van het wetsvoorstel
is. Het was met name de bedoeling de positie van de ouders in het geheel van
deze trieste problematiek enigszins te versterken. Ik vind ook dat dit dringend
nodig is. Voorzitter! Wij zullen het wetsvoorstel en de amendering in het
licht van die doelstelling blijven bezien.
 
 Wat mij betreft is het amendement op stuk nr. 10, de verandering van "onverwijld"
in "zo spoedig mogelijk", overbodig. De staatssecretaris heeft immers met
haar toelichting gezegd, dat met de term "onverwijld" precies datgene wordt
beoogd wat de indieners van het amendement willen, namelijk het mogelijk maken
van een afweging in de individuele situatie. Met verdere oprekking van dit
begrip zou men voorbijgaan aan het strikte doel dat ons allemaal voor ogen
staat en daarmee zouden wij juist afbreuk doen aan de intentie van het wetsvoorstel.
 
 De staatssecretaris heeft een belangwekkende beschouwing gegeven over
het amendement op stuk nr. 11. Mevrouw Vliegenthart had gelijk toen zij sprak
over de geschiedenis van artikel 280, lid 3. Ik heb daar zelf
ook op gewezen. Inmiddels hebben wij echter wel met een andere situatie te
maken, met name door de Wet op de jeugdhulpverlening. Het komt heel vaak voor
dat een artikel dat oorspronkelijk voor een bepaald doel was geschreven, later
door andere wetgeving in een enigszins andere context moet worden geplaatst
en daardoor een wat beperktere strekking krijgt dan aanvankelijk de bedoeling
was. Die situatie komen wij op meer plekken in de wetgeving tegen. Dit argument
alleen zou dus niet doorslaggevend kunnen zijn om dit amendement te handhaven.
Ik heb echter begrepen dat mevrouw Vliegenthart al tot een heroverweging wil
komen en ik laat dit punt verder graag aan haar beoordeling over.
 
 
 
 
 
 Mevrouw Vliegenthart (PvdA):
 
 Voorzitter! Vindt de heer Van den Berg het denkbaar dat een erkende of
een niet-erkende instelling dan wel een particulier een verschillende inhoud
geeft aan het begrip "zorgvuldige hulpverlening"? Dat is namelijk feitelijk
de consequentie van de procedure.
 
 
 
 
 
 De heer Van den Berg (SGP):
 
 Mijnheer de voorzitter! Ik weet niet of mevrouw Vliegenthart die conclusie
mag trekken. Ik zeg slechts dat wij nu verschillende wettelijke wegen hebben.
Daarop is ook door anderen gewezen. In mijn ogen leiden de wettelijke wegen
allemaal naar hetzelfde doel. Zojuist schetste ik de wijziging van het wettelijk
kader, maar die is ook in de memorie van toelichting vrij uitgebreid beschreven.
De regering heeft daarbij gezegd, dat als je aan het geheel iets wilt veranderen,
je dan ook de Wet op de jeugdhulpverlening in aanmerking moet nemen. Dat gebeurt
ook. Echter, ik ben niet de mede-indiener van het ontwerp. Dus ik sta wat
dat betreft aan de zijlijn. Uit hetgeen de staatssecretaris heeft gezegd en
wat ik over de wetsgeschiedenis heb gezegd, is genoegzaam af te leiden dat
dit amendement in zijn huidige vorm niet nodig is. Als het amendement toch
zou worden gehandhaafd en vervolgens aanvaard, zou het afbreuk doen aan het
doel dat ons voor ogen staat, namelijk de positie van de ouders versterken.
Dat zou ik zeer betreuren. Ik hoop dus dat beide amendementen niet zullen
worden gehandhaafd. Dan zullen wij nog meer geneigd zijn dit wetsvoorstel
van harte te steunen.
 
 
 
 
 
 De heer Cherribi (VVD):
 
 Voorzitter! Om de woorden van de staatssecretaris te gebruiken: ik wil
de wetswijziging graag omarmen. Het voorbeeld van het neefje vond ik overigens
heel sympathiek. Ik werd daardoor aan het twijfelen gebracht over de kwestie
rond artikel 280 van het Wetboek van Strafrecht. Het amendement van mevrouw
Vliegenthart wil ik dan ook in beraad nemen. Het lijkt mij goed om er met
de ondertekenaars nog eens over te praten.
 
 De staatssecretaris van Justitie is niet ingegaan op de vraag of er wel
toezicht bestaat op de kwaliteit van de particuliere opvang. Verder dank ik
de bewindslieden voor hun antwoord.
 
 
 
 
 
 Staatssecretaris Schmitz:
 
 Voorzitter! Ik bevestig nog maar eens de interpretatie van het woord "onverwijld".
Er mag rekening worden gehouden met de omstandigheden. Ik ben het overigens
eens met degenen die zeggen dat ik dit beter in een schriftelijke ronde had
kunnen melden. Eerder hebben wij over de voorlichting gesproken. In instructies
aan plaatsende instanties en raden voor de kinderbescherming zullen wij nog
eens extra toelichten dat deze ruimte er is.
 
 Ik kom op artikel 26 en het onderscheid tussen de organisaties die vallen
onder de Wet op de jeugdhulpverlening en de andere organisaties. Mevrouw Vliegenthart
kent de geschiedenis veel beter dan ik, maar de Wet op de jeugdhulpverlening
is van 1989, dus redelijk jong. In deze wet worden kwaliteitseisen gesteld
op grond waarvan men een erkenning krijgt. Indien men zou proberen een dergelijke
instelling voor de strafrechter te krijgen, zou deze onmiddellijk verwijzen
naar de zorgvuldigheid die op grond van de Wet op de jeugdhulpverlening wordt
geëist indien men erkend wil worden. Ik denk dat artikel 26 in zijn algemeenheid
toereikend is voor de instellingen die erkend zijn volgens de Wet op de jeugdhulpverlening.
 
 
 
 
 
 Mevrouw Vliegenthart (PvdA):
 
 Op grond van artikel 26 is het voor een instelling uitsluitend verplicht
om via de plaatsende instelling te melden dat hulp wordt verleend. De inhoud
van de zorgvuldige hulpverlening, die voor de erkende instellingen verplicht
is, is in feite ruimer dan bij hulpverlening door niet-erkende instellingen
en particulieren. Artikel 280 blijft voor de instellingen die onder de Wet
op de jeugdhulpverlening vallen, in feite buiten beschouwing.
 
 
 
 
 
 Staatssecretaris Schmitz:
 
 In wezen is dit juist. Op het punt van de zorgvuldigheid heeft men erkenning
gekregen en valt men onder de Wet op de jeugdhulpverlening. Artikel 280 gaat
over de niet-erkende organisaties en de particulieren.
 
 
 
 
 
 Mevrouw Vliegenthart (PvdA):
 
 Het derde lid van artikel 280 sloeg op het totaal en is in feite ingehaald
door de werkelijkheid en het tot stand komen van de Wet op de jeugdhulpverlening.
Daarmee geldt het in feite alleen voor niet-erkende instellingen en particulieren.
 
 
 
 
 
 Staatssecretaris Schmitz:
 
 Dat is juist. Wij moeten nog wat verder filosoferen over artikel 280,
derde lid, voor de niet-erkende instellingen en particulieren. Hierin zit
namelijk nog een probleem. Er is gevraagd naar de mogelijkheden voor de ouders.
De niet-erkende organisaties en particulieren kunnen zich tot de raad voor
de kinderbescherming of rechtstreeks tot de ouders wenden. Als de ouders ook
behoefte aan hulpverlening hebben, staat het hun altijd vrij zich te wenden
tot een organisatie van jeugdhulpverlening of de raad voor de kinderbescherming.
 
 De kern van de zaak, waar mevrouw Vliegenthart en anderen nog steeds mee
zitten, is dat de melding aan de ouders van de verblijfplaats van de minderjarige
ertoe kan leiden dat de laatste wordt teruggestuurd naar een heel slechte
situatie, bijvoorbeeld met mishandeling, die hij net ontlopen was. Dat is
de ene afweging.
 
 De andere afweging is dat bij weglating van de mogelijkheid die in artikel
280, derde lid, wordt geboden, automatisch de veel zwaardere regeling van
de raad voor de kinderbescherming in werking wordt gesteld. Als in lichte
situaties onnodig zware middelen worden ingezet, kunnen verhoudingen
tussen families en verwanten worden bedorven. Een minderjarige die uit een
niet zo zware situatie wegloopt naar een familielid of naar een heel goede
vriend, wordt dan onmiddellijk geconfronteerd met de raad voor de kinderbescherming.
Dat plaatst die minderjarige ook voor een dilemma. Hij wordt dan geconfronteerd
met maatregelen die helemaal niet zo zwaar hoeven te zijn. Ik kan mij de voorkeur
van de Kamer voorstellen, ook vanwege die check bij de raad voor de kinderbescherming.
Maar ik blijf uitdrukkelijk voorstander van het openlaten van de mogelijkheid
die artikel 280, derde lid, biedt voor die situaties waarin een zwaardere
regeling niet nodig is. Wij moeten niet in wetgeving meer willen regelen dan
nodig is.
 
 Ik geef mevrouw Vliegenthart overigens toe, dat de minderjarige dan misschien
terugkomt in een situatie van mishandeling. Mevrouw Doelman biedt daarvoor
een praktische oplossing, door te veronderstellen dat hij dan wel opnieuw
wegloopt en dan wellicht bij een instelling terechtkomt. Dat is waarschijnlijk
de praktijk, al moet ik bekennen dat dit wat cru klinkt. Maar die keuze wordt
dan wel geboden. En wij moeten erkennen dat de wetgever niet alles kan regelen.
Dus je kiest ofwel de ene kant, en dan laat je die hele categorie waarvoor
de zware regeling niet nodig is, wegvallen, ofwel je kiest de andere kant.
Ik laat graag uitdrukkelijk de keuzemogelijkheid open, waarbij minderjarigen
vrij gemakkelijk na een of twee weken kunnen terugkomen en de verhoudingen
worden hersteld. Dat is toch ook het doel van dit wetsvoorstel.
 
 
 
 
 
 Mevrouw Van Vliet (D66):
 
 Voorzitter! Denkt de staatssecretaris niet dat er sprake is van een groot
dilemma, omdat onder artikel 280 zowel de niet-erkende instellingen als de
particulieren vallen? Ik kan mij voorstellen dat je van niet-erkende maar
toch professionele instellingen mag verwachten dat zij voldoen aan een aantal
zorgvuldigheidseisen, hoewel zij niet onder de Wet op de jeugdhulpverlening
vallen. Bij die instellingen zal een check door de raad voor de kinderbescherming
ook niet als zwaar worden ervaren, omdat zij daarmee veel ervaring hebben.
Als minderjarigen echter weglopen naar familie of kennissen, dan zal de druk
in verband met de check door de raad voor de kinderbescherming vrij groot
worden. Ik kan een heel eind met mevrouw Vliegenthart meegaan als het gaat
om de niet-erkende jeugdhulpverleningsinstellingen. De moeilijkheid ligt met
name bij de familie of kennissen. In de stukken wordt ook gezegd: wij kunnen
natuurlijk wel zorgvuldigheidseisen gaan stellen, maar wat moeten die eisen
dan inhouden als het om familie of kennissen gaat? Dan gaat het immers niet
om professionele hulpverleners. Zij zullen zo goed mogelijk hulp bieden, de
slechte uitzonderingen daargelaten, maar het is moeilijk om aan hen eisen
te stellen. Stel je die eisen wel, dan kan het voor een niet-professionele
hulpverlener als een familielid of een kennis niet meer haalbaar zijn om hulp
te verlenen, omdat men bijna nooit aan strikte eisen kan voldoen. Ik vind
het dus een probleem dat zowel de niet-erkende instellingen als familie en
kennissen onder dit artikel vallen. Ik laat de balans dan doorslaan naar het
feit dat hieronder ook niet-professionele hulpverleners als familie en kennissen
vallen. Dat vind ik belangrijk, omdat daar zoveel weggelopen minderjarigen
naartoe gaan.
 
 
 
 
 
 Staatssecretaris Schmitz:
 
 Mevrouw Sipkes zei al dat een JAC in een kleine plaats, dat niet erkend
is, zich over het algemeen tot de raad voor de kinderbescherming zal wenden.
Een JAC ziet immers dat dit de voorkeur verdient boven de andere wegen die
mogelijk zijn. Wij hebben die tweedeling gemaakt. Ik blijf mij herhalen, want
ik wil die mogelijkheid open laten. Dan ligt de verantwoordelijkheid inderdaad
bij de hulpverlener en bij de ouders die worden geïnformeerd. De overheid
kan echter niet alle verantwoordelijkheden overnemen en dat moeten wij ook
niet willen. Mijn voorkeur blijft dus dezelfde.
 
 
 
 
 
 Mevrouw Sipkes (GroenLinks):
 
 Nu was ik zo blij met alle antwoorden van de staatssecretaris en dan haalt
ze een stukje terug.
 
 
 
 
 
 Staatssecretaris Schmitz:
 
 Dat was niet de bedoeling.
 
 
 
 
 
 Mevrouw Sipkes (GroenLinks):
 
 Meestal zijn de JAC's bekend en ik hoop dat juist voor de kleinere plaatsen
de mogelijkheid bestaat om buiten het wetsartikel van de Wet op de jeugdhulpverlening
te vallen en direct bij de raden voor de kinderbescherming terecht te kunnen.
 
 
 
 
 
 Staatssecretaris Schmitz:
 
 Dat bedoelde ik ook.
 
 
 
 
 
 Mevrouw Sipkes (GroenLinks):
 
 Het klonk echter anders, alsof u zei dat dat bekende instellingen zijn
en dat die niet die mogelijkheid hebben.
 
 
 
 
 
 Staatssecretaris Schmitz:
 
 Ik bedoelde juist dat men die mogelijkheid wel heeft.
 
 Ten slotte wil ik de Kamer nog meedelen dat mijn neefjes allemaal meerderjarig
zijn.
 
 
 
 
 
 De algemene beraadslaging wordt gesloten.
 
 
 
 
 De voorzitter:
 
 Ik stel voor, aanstaande dinsdag te stemmen. We merken dan wel of nog
een heropening wordt gevraagd. In dat geval worden de stemmingen uitgesteld.
 
 
 
 
 
 Daartoe wordt besloten.
 
 
 
 
 
 Sluiting 22.02 uur
 
 
 
 
 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/h-tk-19941995-81-4819-4840.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl