Voortzetting van de algemene financiële beschouwingen naar aanleiding van de Miljoenennota 2007 (30800), en van de behandeling van het wetsvoorstel Vaststelling van de begrotingsstaat van Nationale Schuld (IXA) voor het jaar 2007 (30800 IXA), het wetsvoorstel Vaststelling van de begrotingsstaten van het Ministerie van Financiën (IXB) voor het jaar 2007 (30800 IXB), het wetsvoorstel Vaststelling van de begrotingsstaat van het BTW-compensatiefonds voor het jaar 2007 (30800 G), de motie-Van der Laan c.s. over gedifferentieerde beloning van leraren (30800, nr. 28) en de motie-Van der Laan/Halsema over individualisering van de algemene heffingskorting (30800, nr. 31)
Staten-Generaal — Handelingen 
Datum: 2014-07-05 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Handeling 2006-2007, pag. 511-530

 
 
 

Handeling

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Vergadernummer
Datum vergadering

27-10-2006

Tweede Kamer der Staten-Generaal

2006-2007

nr. 9, pagina 511-530

05-10-2006

 

 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties over kamerdossier

Kamerdossier 30800Toon publicaties die dit dossier behandelen
Kamerdossier 30800-IXAToon publicaties die dit dossier behandelen
Kamerdossier 30800-IXBToon publicaties die dit dossier behandelen
Kamerdossier 30800-GToon publicaties die dit dossier behandelen

 
 
 Publicaties in vergadering

Lijst van ingekomen stukken, met de door de Voorzitter ter zake gedane voorstellen (donderdag 5 oktober 2006)Pagina 594-594
Debat naar aanleiding van een algemeen overleg op 21 september 2006 over het Natuurprogramma Westerschelde (26980)Pagina 554-558
Interpellatie-Kant, gericht tot de staatssecretaris van Volksgezondheid, Welzijn en Sport, over knelpunten in de thuiszorgPagina 579-594
Behandeling van het wetsvoorstel Wijziging van de Wet op het primair onderwijs en de Wet medezeggenschap onderwijs 1992 in verband met buitenschoolse opvang (30676)Pagina 558-579
Beëdiging van mr. F.J.W.M. van Dooren in verband met zijn herbenoeming tot substituut-ombudsmanPagina 530-530
Voortzetting van de algemene financiële beschouwingen naar aanleiding van de Miljoenennota 2007 (30800), en van de behandeling van het wetsvoorstel Vaststelling van de begrotingsstaat van Nationale Schuld (IXA) voor het jaar 2007 (30800 IXA), het wetsvoorstel Vaststelling van de begrotingsstaten van het Ministerie van Financiën (IXB) voor het jaar 2007 (30800 IXB), het wetsvoorstel Vaststelling van de begrotingsstaat van het BTW-compensatiefonds voor het jaar 2007 (30800 G)Pagina 532-550
Noot 1 bij pag. 512: schriftelijke antwoorden van de minister van Financiën op vragen gesteld in de eerste termijn van de algemene financiële beschouwingen naar aanleiding van de Miljoenennota 2007 (30800) en van de behandeling van de begroting van de Nationale Schuld, Financiën en het BTW-compensatiefonds voor het jaar 2007 (30800 IXA, 30800 IXB en 30800 G) en noot 2 bij pag. 579: interpellatievragen van het lid Kant over knelpunten in de thuiszorgPagina 595-599
Regeling van werkzaamheden (donderdag 5 oktober 2006)Pagina 531-532
Debat naar aanleiding van een algemeen overleg op 21 september 2006 over adviescolleges (28101)Pagina 550-554
Behandeling van het wetsvoorstel Wijziging van de wet houdende overgangsrecht inzake de beëindiging van het recht op toeslag op grond van de Toeslagenwet binnen de Europese Unie, de Europese Economische Ruimte en Zwitserland (30664), het wetsvoorstel Wijziging van de Vreemdelingenwet 2000 ter implementatie van de richtlijn nr. 2003/109/EG van de Raad van de Europese Unie van 25 november 2003 betreffende de status van langdurig ingezeten onderdanen van derde landen (PbEU 2004, L16) (30567), het wetsvoorstel Wijziging van de wet van 10 mei 2006, houdende goedkeuring van het op 25 februari 2005 te Den Haag tot stand gekomen Benelux-verdrag inzake de intellectuele eigendom (merken en tekeningen of modellen), met Protocol (Trb. 2005, 96) (Stb. 262) (30633) en drie andere wetsvoorstellenPagina 511-511
Voortzetting van de algemene financiële beschouwingen naar aanleiding van de Miljoenennota 2007 (30800), en van de behandeling van het wetsvoorstel Vaststelling van de begrotingsstaat van Nationale Schuld (IXA) voor het jaar 2007 (30800 IXA), het wetsvoorstel Vaststelling van de begrotingsstaten van het Ministerie van Financiën (IXB) voor het jaar 2007 (30800 IXB), het wetsvoorstel Vaststelling van de begrotingsstaat van het BTW-compensatiefonds voor het jaar 2007 (30800 G), de motie-Van der Laan c.s. over gedifferentieerde beloning van leraren (30800, nr. 28) en de motie-Van der Laan/Halsema over individualisering van de algemene heffingskorting (30800, nr. 31)Pagina 511-530
Presentie en opening (donderdag 5 oktober 2006)Pagina 511-511

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 157 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
Aan de orde is de voortzetting van:de algemene financiële
beschouwingen naar aanleiding van de Miljoenennota 2007 (30800),
en van de behandeling van:het wetsvoorstel Vaststelling van de
begrotingsstaat van Nationale Schuld (IXA) voor het jaar 2007 (30800
IXA);het wetsvoorstel Vaststelling van de begrotingsstaten
van het Ministerie van Financiën (IXB) voor het jaar 2007 (30800
IXB);het wetsvoorstel Vaststelling van de begrotingsstaat
van het BTW-compensatiefonds voor het jaar 2007 (30800 G);de motie-Van der Laan c.s. over gedifferentieerde beloning van
leraren (30800, nr. 28); de motie-Van
der Laan/Halsema over individualisering van de algemene heffingskorting (30800, nr. 31).(Zie vergadering van 4 oktober 2006.)De voorzitter:Er zijn schriftelijke antwoorden ontvangen van de minister van Financiën
op vragen, gesteld in eerste termijn.Deze antwoorden zullen worden opgenomen in een bijvoegsel bij de Handelingen
van deze vergadering.(Het bijvoegsel is opgenomen aan het eind van deze editie)1De algemene beraadslaging wordt hervat.Minister Zalm:Voorzitter. Ik dank uiteraard de leden van de Kamer voor de inbreng in
eerste termijn. Ik ben het eens met de heer Irrgang, die heeft gezegd dat
de begroting die wij vandaag bespreken geen feestbegroting is; daarvoor zou
zij te mager zijn. Het was ook niet de bedoeling er een feestbegroting van
te maken. Het enige feestelijke aan de begroting is dat zij zo'n mooie kaft
heeft vanwege 100 jaar Miljoenennota. Verder is het natuurlijk ook plezierig
dat het goed gaat met de economie en Nederland weer in de plus staan met het
saldo in plaats van in de min.Ik wil het eerst hebben over de economie, daarna over de begroting en
het begrotingsbeleid, waar veel over gesproken is. Daarna kom ik nog op wat
andere zaken die minder gemakkelijk in de voorgaande rubrieken zijn in te
delen.Het is mijns inziens bijzonder dat de Nederlandse economie duidelijk in
de lift zit. In 2006 was er meer dan 3% groei en in 2007 wordt er ook
3% groei verwacht, ondanks de hoge olieprijzen. Alle spoorboekjes van
het CPB geven aan dat hoge olieprijzen de economische groei drukken, zelfs
zo drukken dat een hoge olieprijs helemaal niets zou doen voor het begrotingssaldo,
omdat tegenover de hogere gasbaten lagere belastingopbrengsten staan vanwege
minder economische groei. Ondanks deze hoge olieprijs gaat het dus goed met
de Nederlandse economie. Het consumenten- en producentenvertrouwen geven eenzelfde
trend aan. Het consumentenvertrouwen is zelfs historisch hoog. De gemiddelde
stand daarvan over een heel lange periode is min 3, maar het staat op dit
moment op plus 9. Het producentenvertrouwen heeft zelfs in juli even op een
historisch record gestaan van +8,9. In september staat het iets lager, maar
nog steeds hoog, op +7,9. Dat ziet er dus ook goed uit.Ook de vergelijking met de eurozone is van belang. Er is terecht opgemerkt
dat, als het goed gaat met de wereldeconomie, het in Nederland automatisch
ook wat beter gaat. De heer Rouvoet en impliciet of expliciet ook anderen
stelden dat wij de economie in 2004 en 2005 de put in hebben bezuinigd. Wij
zouden te zware maatregelen hebben genomen die achteraf niet in de volle omvang
nodig bleken te zijn. Dit laatste is achteraf beschouwd een terechte constatering.
Toch blijkt het niet uit de cijfers dat wij de economie zouden hebben stukbezuinigd,
althans niet als je de cijfers over de economie van Nederland vergelijkt met
die van de ons omringende landen. In het eurogebied was in 2004 de groei 1,9%,
terwijl in Nederland de economische groei 2,0 was. Ik verwijs naar pagina
181 van de MEV. In 2005 was de groei in het eurogebied 1,4%, terwijl
die in Nederland 1,5% was. Dat is ongeveer gelijk aan elkaar, ondanks
de maatregelen die wij hebben genomen en ondanks dat de begroting op orde
werd gebracht. In 2006 en 2007 lopen wij duidelijk uit.De achterstanden speelden vooral in 2002 en in 2003 en dan in het bijzonder
in 2002. De begroting van dat jaar was de laatste zeer explosieve begroting
van Paars. In 2002 zijn wij achtergebleven, maar in de eurozone ging het ook
niet geweldig. Daar was de groei 0,9%. Bij ons was die 0,1%.
In 2003 waren de getallen 0,8% in de eurozone en 0,3% in Nederland.
Toen liepen wij wat achter, maar pikant genoeg niet in de jaren dat de grote
hervormingsmaatregelen zijn genomen en deels zijn doorgevoerd. Je kunt zeggen
dat het allemaal nog mooier was geweest als wij dat niet hadden gedaan; soit.
In de periode 2004-2005 zijn wij echter niet met een geweldige achterstand
geconfronteerd.De heer Crone (PvdA):De vraag was niet alleen wanneer er sprake was van een achterstand op
andere landen, maar hoe die is veroorzaakt. U doet nu net of dat niet door
het kabinet komt. De internationale conjunctuur is uiteraard dominant. Dat
is altijd het geval, zowel in goede als in slechte tijden. Maar het kabinet
heeft de lasten in 2003 verzwaard met 4,5 mld. en dat heeft zijn doorwerking
wel degelijk gehad. De koopkracht van de burgers bleef vier jaar in de min.
Voor een deel is dat opgevangen door de exportgroei, maar juist niet door
het kabinetsbeleid. De exportgroei was tot vorig jaar 20%, de consumptie
echter nul. Het CBS stelt dat dit komt, omdat mensen hogere hypotheekschulden
zijn aangegaan en hebben ontspaard wat betreft hun particuliere vermogen.
Omdat burgers hebben ontspaard ter compensatie van de lastenverzwaring van
het kabinet en omdat de export doorgroeide, is het gelukkig meegevallen. Het
kan dat wij in het structurele beleid te maken hebben met een positieve groei-impuls,
maar dat blijkt pas vanaf nu, omdat het om structurele maatregelen gaat, maar
toen was dat nog niet duidelijk.Minister Zalm:Wij kunnen alle bestedingscategorieën doorlopen en de ene wel aan
het kabinetsbeleid toewijzen en de andere niet, maar de algemene bewering
was dat door het beleid in 2004 en 2005 in Nederland sprake is geweest van
een enorm slechte economische performance. De heer Rouvoet wees daar ook op
en ik geloof dat dit in de geest van de heer Crone was. Ik ben het met de
heer Crone eens dat wij niet aan internationale economie doen, niet in achterkamertjes,
niet in voorkamertjes, maar ook niet in de bovenkamer. Dat komt over ons heen.
Dus is het interessant om te kijken hoe Nederland het relatief doet als je
het vergelijkt met de eurolanden. Daarmee is een goede vergelijking mogelijk,
omdat zij dezelfde wisselkoers hebben en dezelfde rentevoet. Een eenvoudige
vergelijking leert dat wij het in 2006 en 2007 duidelijk beter doen. Dat zal
de heer Crone met mij eens zijn. In 2004 en 2005, jaren waarvan wij aanvankelijk
dachten dat wij achterbleven, blijkt na de CBS-revisie dat dit eigenlijk niet
het geval is en dat wij in die jaren gelijk zijn opgelopen met de eurolanden.
Wij zijn toen zelfs 0,1% harder gegroeid, al is dat percentage verwaarloosbaar.
Ik stel dus vast dat wij de boel niet zo erg kapot hebben bezuinigd.
De enige twee achterstandsjaren waren 2003 en 2003. In 2002 is een golf van
lastenverlichting over Nederland heen gegaan, zeker als ik GroenLinks mag
geloven, maar dat heeft niet geholpen, want 2002 was zo'n beetje het slechtste
jaar uit de geschiedenis. In 2003 liepen wij iets in op de achterstand qua
groei. Toen ging het nog om een half procentje, in plaats van bijna een vol
procent. In 2004 en 2005 liepen wij parallel. Nu lopen wij weer voor. Dat
zijn de feiten die op pagina 181 van de MEV zijn te vinden.De heer Crone (PvdA):De cijfers wat betreft de totale economische groei zijn niet betwistbaar.
Er zijn altijd twee belangrijke factoren die de economische groei bepalen,
de export en de binnenlandse consumptie. De export is goed doorgelopen, maar
ik heb al aangegeven dat dit komt door de wereldhandel. Nederland, in het
bijzonder Schiphol en Rotterdam, hebben daar door China en de internationale
toegangspoort extra van geprofiteerd. Wat het kabinet zelf heeft kunnen doen,
heeft het echter verkeerd gedaan, want de consumptie is achtergebleven. Voor
zover die op peil bleef, kwam dat door de hypotheekschulden en de ontsparing.Het CBS heeft ook gezegd dat de doorwerking van de lastenverlichting van
Paars het in de eerste jaren nog een beetje heeft beperkt. U kunt het niet
mooier maken dan het is. De lastenverzwaring van 4,5 mld. in 2003 plus alle
verhalen eromheen over vergrijzing en problemen van aanpassing waren ook de
reden dat de heer Wellink rond Kerstmis 2004 zei dat wij elkaar niet in de
put moeten praten. Ik ben het met de heer Wellink eens.Minister Zalm:Ik geloof niet dat dit verder tot iets nuttigs leidt. Ik heb de cijfers
gegeven zoals ze zijn. Wij zijn in 2004 en 2005 qua groei niet achtergebleven
bij het eurogebied. In 2006 en 2007 lopen wij uit. Mijn vaststelling is dat
de totale policymix nog niet zo beroerd is geweest in termen van de Nederlandse
economische groei.De heer Irrgang (SP):Ik zal in tweede termijn nog op deze cijfers van de minister ingaan, want
hij shopt toch een beetje in de cijfers. In de eurozone is er de dominantie
van Duitsland. Als je naar de oude Europese Unie kijkt en vervolgens naar
de Unie van de 15 en de Unie van 25, dan verandert het beeld al wel.Mijn vraag betreft het volgende. De minister gaat wel erg gemakkelijk
voorbij aan een basisprincipe van de economie: als je bezuinigt als het slecht
gaat, gaat het nog slechter. De minister zou dat moeten weten. Ik heb nooit
gezegd dat de minister de crisis heeft veroorzaakt, maar wel dat hij haar
heeft verdiept. Dat kan hij toch niet ontkennen.Minister Zalm:Ik kon nog op het procyclische karakter terug. Laten wij vaststellen dat
in het enige jaar waarover wij allen het eens zijn dat een procyclisch, namelijk
stimulerend beleid werd gevoerd, het jaar 2002, dat beleid geen enkele invloed
heeft gehad. Wij zijn toen namelijk geëindigd met een economische groei
van bijna nul. Mijn conclusie is: overschat dus in een open economie niet
de invloed van het begrotingsbeleid op de nationale economie.De heer De Nerée tot Babberich (CDA):Als de minister straks op het procyclische beleid terugkomt, wil hij dan
ook ingaan op het feit dat in 2002 10 mld. in de economie is gestopt omdat
wij een tekort hadden op het EMU-saldo en in 2003 meer dan 15 mld. in de economie
is gestopt vanwege het tekort? Dat zijn toch enorme bedragen die meespelen.
Mijn vraag is wat dan zo procyclisch is.Minister Zalm:Ik neem aan dat dit een retorische vraag is.Ik ga nu verder met de economie en kom straks op het begrotingsbeleid
terug, een thema dat wij toch het allerleukste vinden om over te discussiëren.
De internationale onafhankelijke deskundigen, of ze nu zijn van de OESO, het
IMF of de Europese Commissie, zijn allen positief over de Nederlandse hervormingsagenda.
Dat is niet hetzelfde geluid als wij de afgelopen jaren van de oppositie hebben
mogen horen. Die hervormingsagenda biedt ook voor de komende jaren goede vooruitzichten,
want veel maatregelen die wij in gang hebben gezet werken geleidelijk door.
Dat geldt voor het beleid op het gebied van arbeidsongeschiktheid, dat is
gericht op de instroom en voor het beleid op het gebied van VUT en prepensioen.
De komende jaren staan wij er dus beter voor dankzij het gevoerde beleid.De heer Vendrik (GroenLinks):De minister zegt dat de structurele hervormingen de komende jaren effect
zullen hebben. Ik heb altijd begrepen van het kabinet, vooral op Prinsjesdag,
dat die maatregelen nu al effect hebben. Hoe zit dat precies?Minister Zalm:Er is nog een doorwerking. Wij zien nu al dat de arbeidsmarkt wordt verruimd
doordat alle uitkeringsaantallen omlaag gaan. De I/A-ratio, de inactiviteit/activiteitratio,
is, geschoond voor de AOW, nog nooit zo laag geweest. Er zijn een aantal maatregelen
op het gebied van VUT, prepensioen en WAO die de komende jaren nog invloed
hebben op het arbeidsaanbod, omdat de instroom niet alleen de afgelopen jaren
laag was, maar ook de komende jaren laag zal blijven. Daarmee gaat ook het
bestand van arbeidsongeschikten omlaag. Dat zie je ook gebeuren. Het effect
van die maatregelen is nog niet uitgewerkt. Meer dan dat heb ik niet proberen
te zeggen.De heer Vendrik (GroenLinks):Dat was aanleiding tot mijn tweede vraag over de WAO. De instroom daalt
al jaren. Dat weten wij. Dat is de zegeningen van Paars. Dat het stelsel is
hervormd en dat de zittende WAO'ers massaal worden herkeurd, is te danken
aan minister De Geus. Dat is een prestatie van dit kabinet. Nu doet zich echter
het vervelende gegeven voor dat het overgrote deel van de arbeidsongeschikten
die herkeurd zijn, van wie meestal de uitkering is afgepakt of sterk verlaagd,
geen werk vindt. Wat vindt het kabinet daar nu eigenlijk van?Minister Zalm:Het is juist daarom zo mooi dat de economie aantrekt, want dankzij de
sterke groei van de werkgelegenheid ontstaan tal van vacatures. Groepen die
het altijd moeilijk hebben in tijden dat het slecht met de economie gaat (schoolverlaters,
ouderen, vrouwen, allochtonen en gedeeltelijk arbeidsongeschikten) krijgen
in een aantrekkende economie, een aantrekkende arbeidsmarkt, betere kansen.De heer Vendrik (GroenLinks):Dat blijkt dus niet uit de cijfers die het kabinet ons de vorige week
heeft gegeven. Hoe kan het kabinet de claim waarmaken dat al die hervormingen
op het gebied van de WAO ervoor zorgen dat mensen aan de slag gaan? Dat doen
zij dus niet. De cijfers laten een heel ander beeld zien: 80% vindt
geen werk. Die mensen wordt wel hun uitkering afgenomen, maar zij vinden geen
werk.Minister Zalm:Wij zijn nog niet beland in het jaar 2007. De stelling die eerder betrokken
werd, dat iets aan de WAO doen alleen een verschuiving richting bijstand betekent,
is gefalsifieerd. Ook de bijstandsaantallen lopen namelijk terug.De heer Vendrik (GroenLinks):Omdat deze mensen in een aantal gevallen een partner hebben en dus geen
bijstandsuitkering krijgen. Dat weet de minister ook; daar zit natuurlijk
ook een bezuinigingspost voor het kabinet. Het was altijd de claim van het
kabinet: wij gaan mensen herkeuren, want zij kunnen werken en zij gaan ook
werken. Wat gebeurt er? De mensen worden herkeurd. In bijna de helft van de
gevallen wordt de uitkering ingetrokken. Maar de tweede stap, het werk? Niet
dus.Minister Zalm:Dat geldt voor mensen in de bijstand, mensen in de WW en mensen die gedeeltelijk
arbeidsongeschikt zijn. Primair moeten zij zelf aan de slag om een baan te
vinden. Dat lukt beter in goede tijden. Wij zitten nu in 2006, voor 2007 zijn
de arbeidsmarktvooruitzichten beter. Ook voor deze groep is het dus zeer van
belang dat de economie aantrekt. Er komen vacatures bij en er zijn zelfs moeilijk
vervulbare vacatures. Dat geeft ook voor gedeeltelijk arbeidsongeschikten
kansen.Over de werkgelegenheidscijfers is uitgebreid gediscussieerd. Ik denk
dat wij allemaal dezelfde pagina uit de MEV hanteren. Volgens de prognoses
zullen wij in 2007 een record hebben in termen van mensen aan het werk, of
je nu uitgaat van arbeidsjaren of personen, en of je nu minder dan twaalf
uur meetelt of niet. In alle standen is de werkgelegenheid in 2007 hoger dan
in 2003 en in 2001. Dat is dus ook gunstig. De werkloosheid is overigens niet
het laagst uit de geschiedenis, maar de benchmark die daar gekozen is, is
het cijfer van het jaar waarin de overspannenheid van de arbeidsmarkt op zijn
top was.De heer Vendrik (GroenLinks):Kan de minister van Financiën mij één kabinet in de
afgelopen twintig jaar noemen waarvoor geldt dat er aan het eind van de kabinetsperiode
minder mensen werkten dan aan het begin?Minister Zalm:Voor dit kabinet geldt in ieder geval dat er aan het eind van de periode
meer mensen werken dan aan het begin.De heer Vendrik (GroenLinks):De minister doet het voorkomen alsof het een heel bijzondere prestatie
is. Daarom vraag ik of hij denkt dat er in de afgelopen twintig jaar een kabinet
is geweest waarbij aan het eind van de periode minder mensen werkten dan aan
het begin.Minister Zalm:Ik zal het eens voor u laten nagaan, maar wij hebben zeker ook jaren gehad
met een enorme krimp van de werkgelegenheid. Dat was in ieder geval aan het
eind van de jaren zeventig, begin jaren tachtig het geval. Ik vermoed dat
ook rond het begin van de jaren negentig zoiets aan de orde was. Ik weet niet
of Lubbers III beter is geëindigd dan begonnen. Het lijkt mij niet uitzonderlijk
dat een vierjaarsperiode een krimp van de werkgelegenheid laat zien.De heer Vendrik (GroenLinks):Dat is het wel. In de afgelopen twintig jaar is er geen kabinet geweest,
ook niet het kabinet-Lubbers III, waarbij aan het eind van de kabinetsperiode
minder mensen aan het werk waren dan aan het begin. Met andere woorden, het
kabinet klopt zich op de borst voor een prestatie die business as usual is
in een groeiende economie. Dat hoef ik de econoom Zalm echt niet duidelijk
te maken. Het belangrijkste punt is wat die groei dan is geweest. Onder drie
kabinetten-Balkenende is die groei 22.000 arbeidsjaren geweest. 22.000 arbeidsjaren
in vijf jaar! En dan ben ik nog zo vriendelijk om het jaar 2007 mee te rekenen!
Dat is een ongekend slechte prestatie. Er is in de afgelopen twintig jaar
geen kabinet geweest dat het zo slecht gedaan heeft.Minister Zalm:In de afgelopen twintig jaar heb ik twaalf jaar verantwoordelijkheid gedragen.
Dat de afgelopen twintig jaar in de ogen van de heer Vendrik zo goed zijn
geweest, accepteer ik gaarne. Ook deze periode is geen uitzondering, omdat
wij ook nu eindigen met een betere werkgelegenheid dan waarmee wij begonnen
zijn.De heer Vendrik (GroenLinks):Dat is geen antwoord op mijn vraag.De voorzitter:Toch is het woord nu aan de heer Crone.De heer Crone (PvdA):Ik heb dit punt al in mijn eerste termijn naar voren gebracht en ik kan
doorbouwen op de interruptie van de heer Vendrik. Het is namelijk aangetoond
dat het arbeidsaanbod is ontmoedigd. Het ergste wat je in een economie kunt
hebben, is dat mensen zich terugtrekken van de arbeidsmarkt en zich niet meer
aanbieden. De minister kan wel zeggen dat mensen zich wel weer zullen aanbieden,
als de economie weer aantrekt. Dat is echter het evenwichtsmodel: op den duur
is iedereen dood of heeft iedereen werk. Het kabinet heeft honderdduizenden
mensen op afstand gezet, de langdurige werkloosheid is opgelopen en mensen
melden zich niet meer. Daardoor is het draagvlak voor de economie uitgehold;
dat kan de minister niet ontkennen.Minister Zalm:De werkgelegenheid is gegroeid, in personen nog veel harder dan in arbeidsjaren.
Het aantal uitkeringen daalt, of het nou gaat om de WW, de WAO of de bijstand.
U kunt zeggen dat het nog veel beter had gemoeten. Natuurlijk kan het altijd
beter; dat komt straks in het begrotingsbeleid ook terug. Ik ben het met iedereen
eens dat een overschotje van 0,2% te weinig is, maar laten wij ook
een keer onze zegeningen tellen en vaststellen dat het met Nederland qua werkgelegenheidsgroei
beter gaat dan in de omringende landen.De heer Crone (PvdA):Ik heb hier de cijfers van de OECD Economic Outlook. Van de zomer was
u daar trots op, omdat u daar toen in werd geprezen. Nu wordt evenwel gesteld
dat de werkgelegenheid in Nederland met 0,22% is gedaald, terwijl die
in andere eurolanden met bijna 1% is gestegen. Wij hebben
op het punt van de werkgelegenheid dus van jaar op jaar een achterstand van
1% opgelopen. De werkgelegenheid is niet gestegen, zoals u zegt, maar
gedaald met 1,85%.Minister Zalm:Dat zijn verouderde cijfers. Ik baseer mij op de meest recente cijfers
in de Macro-Economische Verkenningen. Die gaan ook over het jaar 2007. U kunt
niet ontkennen dat de begroting voor dat jaar nog door dit kabinet is ingediend
en dat het ook verantwoordelijk is voor het beleid in 2007. En daar baseer
ik mij op.De voorzitter:De minister gaat door met zijn betoog. Dit punt komt ongetwijfeld nog
terug.Minister Zalm:Over jongeren heb ik het al gehad. Bij de jongeren is gelukkig al een
goed resultaat te zien. Het laatste cijfer voor de jeugdwerkloosheid is 10%,
terwijl dat in 2004 nog ruim 13% was.Ik ga maar niet in op de 51 statistieken van GroenLinks. Het valt wel
op dat GroenLinks de teller daarbij meestal laat ophouden in 2006, soms zelfs
in 2005 en in een enkel geval zelfs in 2004, terwijl 2007 het jaar is dat
wij moeten hanteren bij de beoordeling van het kabinetsbeleid, althans in
mijn ogen.De heer Vendrik (GroenLinks):Dit vind ik een beetje flauw. Ik heb 50 antwoorden van het kabinet gekregen
en daaruit blijkt dat, waar wij gestopt zijn bij een bepaald jaartal, er gewoon
geen recentere cijfers beschikbaar zijn. De minister suggereert nu dat wij
er moedwillig jaren van afhalen, maar dat is niet het geval. Wij hebben naar
eer en geweten al het beschikbare feitenmateriaal gebruikt bij het opstellen
van die 50 stappen achteruit. Ik heb gisteren met betrekking tot een aantal
gegevens verwezen naar de meest recente MEV. In het debatje van zo-even over
de werkgelegenheid heb ik zelfs het jaar 2007 meegeteld. Daarmee zet ik u
nog een beetje in de bloemen, want als ik alleen 2006 meetel, is het resultaat
nog beroerder. Ik vind dit dan ook geen manier om het debat te voeren. Wij
hebben er niet moedwillig jaren afgehaald en zo wil ik het debat voeren.Minister Zalm:Ik meen mij ter herinneren dat mevrouw Halsema in verband met de werkgelegenheid
juist bewust het jaar 2006 gebruikte omdat dat beter uitkwam. Maar goed, als
de heer Vendrik zegt dat de reeksen niet verder gaan – zo goed heb ik
die 51 dingen niet gescreend – dan kan hij het niet helpen.De heer Vendrik (GroenLinks):Het waren er trouwens 50. Misschien was die ene toch nog een goede stap
van het kabinet. Mevrouw Halsema heeft het jaar 2006 niet voor niets gebruikt:
het was een reactie op de claim van het kabinet dat het "nu" beter
gaat met het land. Mevrouw Halsema heeft tegen de minister-president gezegd
dat het niet beter gaat, omdat er "nu" meer werklozen zijn dan bij
de aanvang van het kabinet.Minister Zalm:Je ziet dat nu de economische groei boven de drie ligt, dat nu de werkgelegenheid
sterk groeit, dat nu de werkloosheid sterk daalt, dat nu de bijstandsaantallen
dalen ten opzichte van vorig jaar en dat nu de WAO daalt. Volgend jaar is
het allemaal nog mooier en eindigen wij beter dan wij begonnen zijn in termen
van werkgelegenheid. That's the story. Daar is geen speld tussen te krijgen.Mevrouw Van Oudenallen (Groep Van
Oudenallen):Bij de algemene beschouwingen heb ik de toezegging van de minister-president
gekregen dat ik bepaalde cijfers zou krijgen, omdat er toen een welles-nietesspelletje
gaande was. Nu hoor ik u echter zeggen dat cijfers tot 2004 en niet allemaal
tot 2006 of 2007 gaan. Ik verwacht nog steeds dat ik die cijfers krijg.Minister Zalm:U krijgt die cijfers. Ik weet niet of u het boekje met de Macro-Economische
Verkenningen kent. U kunt daarin op bladzijde 167 alle cijfers vinden op het
gebied van de arbeidsmarkt.Mevrouw Van Oudenallen (Groep Van
Oudenallen):Dat is hetzelfde verhaal als de minister-president heeft gehouden. Ik
vroeg of de cijfers naast elkaar gelegd konden worden. U heeft het allemaal
in uw hoofd zitten. Dat is heel mooi en dan kan ik die vanmiddag op papier
hebben. U moet niet steeds wijzen op dat boekje. Dat boekje ken ik. Ik hoor
uit de zaal echter steeds wat anders. Dat geldt ook voor de mensen die meeluisteren.
Ik wil de cijfers gewoon op een A4'tje krijgen.Minister Zalm:Ik kan een kopie maken van bladzijde 167. Het is echter aan iedereen om
het ene jaartal met het andere te vergelijken. De een wil het vergelijken
met 2001, de ander met 2003. Wat vergelijk je dan met 2001 of 2003? Gebruik
je daar 2006 voor of 2007? Daar komen de verschillen door. Over het cijfermateriaal
is volgens mij geen verschil van mening. Ik ga er althans van uit dat bladzijden
166 en 167 van de Macro-Economische Verkenningen onomstreden zijn. Ik hoop
overigens dat dat ook voor de andere cijfers in de bijlagen geldt. Wij werken
dus allemaal met die cijfers, maar in het politieke debat vind de een het
prettiger om de ene vergelijking te maken en de ander om de andere vergelijking
te maken. Dat kan ik niet verbieden.Mevrouw Van Oudenallen (Groep Van
Oudenallen):Dit is een leuk verhaal, maar er worden over en weer andere cijfers genoemd.
Dat is niet duidelijk. U zegt nu tegen mij dat ik mijn huiswerk moet doen
en bij iedereen langs moet gaan om te vragen wat de cijfers zijn en die dan
moet vergelijken. U bent echter de minister van Financiën. Ik wil weten
wat waar is en wat niet. Dan kan ik daar een mening over geven. Ik wil niet
weten wat u zegt en wat zij zeggen, ik wil die cijfers naast elkaar hebben.
Dat had ik gevraagd en daar heb ik een toezegging op gekregen.Minister Zalm:Ik zal het nog eens proberen uit te leggen. Als mevrouw Halsema zegt dat
de werkgelegenheid dit jaar in arbeidsjaren lager is dan in 2003, heeft zij
gelijk. Als ik zeg dat volgend jaar de werkgelegenheid in arbeidsjaren hoger
zal zijn dan in 2003, heb ik gelijk. Wij hebben dus allebei gelijk, maar de
een presenteert liever het een en de ander presenteert liever het ander. De
startjaren worden anders genomen en de vergelijkingsmaatstaven zijn verschillend.
De een praat over arbeidsjaren, dat zijn fulltimebanen, de ander praat over
personen aan het werk. Dan wordt het beeld meteen al een stuk mooier. De een
vergelijkt de economische groei met de Europese Unie van de 25, de ander met
de eurozone. Ik meen dat de vergelijking met de eurozone de
meest relevante vergelijking is, maar ik kan niet verbieden dat iemand het
vergelijkt met bijvoorbeeld de EU van de 15, de oude Europese Unielidstaten.
Dat is ook interessant, want dan neem je ook de Engelsen, de Denen en de Zweden
mee. Dan krijg je een klein verschilletje en dan zitten wij er ten opzichte
van 2004 niet een tiende boven, maar dan zitten wij er twee tienden onder.
Ik kan dat niet verbieden. Er is niet één waarheid. Er wordt
een keuze gemaakt. Ik probeer te beargumenteren waarom onze keuze een goede
keuze is en de oppositie probeert het omgekeerde aan te tonen.De voorzitter:Ik zie dat een aantal leden willen interrumperen. Mevrouw Van Oudenallen
heeft echter gevraagd om een objectieve weergave van cijfers. De minister
van Financiën heeft daar volgens mij een duidelijk antwoord op gegeven.
Hij heeft aangegeven dat verschillende politici een verschillende invalshoek
kunnen hebben. U gaat nu niet vragen stellen over de voorbeelden die de minister
heeft genoemd. Anders komen wij in een spiraal terecht waar wij nooit meer
uitkomen. Ik vraag de minister van Financiën dan ook zijn betoog te vervolgen.Minister Zalm:Ik duidde er al op dat het hervormingsbeleid er ook op gericht is om het
arbeidsaanbod te vergroten en dat dat ook werkt. In de begroting voor 2007
trekken wij die lijn overigens door, met name door werken aantrekkelijker
te maken via verlaging van de WW-verlaging, verlaging van het tarief in de
eerste schijf en verhoging van de arbeidskorting. Dat is ook stimulerend.
Met het Fonds Economische Structuurversterking proberen wij investeringen
te realiseren. De lastenverlichting voor bedrijven – Werken aan Winst
is net door de Kamer aanvaard – is voor de langetermijnpositie van de
Nederlandse economie natuurlijk ook heel belangrijk. Wat de loonontwikkeling
betreft, past het om enige waardering uit te spreken voor de werkgevers en
werknemers, want er heeft een correctie op de eerdere te hoge loonstijgingen
plaatsgevonden. Men heeft een aantal jaren echt netjes een gematigde loonontwikkeling
gerealiseerd. Dat is natuurlijk ook behulpzaam voor onze economische prestatie.De voorzitter:De heer Herben. Dat zeg ik bewust. Ik begrijp dat u de heer Herben vervangt,
maar dat hebt u niet van tevoren gemeld.De heer Hermans (LPF):Pardon voorzitter, de heer Herben laat zich wegens ziekte verontschuldigen.
Ik had dat ongetwijfeld eerder moeten melden, maar als dat een onoverkomelijk
probleem is, trek ik mij wel terug uit dit debat.De voorzitter:Het is geen onoverkomelijk probleem. Maak het punt niet groter dan het
is, maar het was mij niet van tevoren gemeld.De heer Hermans (LPF):Ik denk dat dit ook op een andere manier had gekund.De voorzitter:Rustig, rustig, rustig. Alstublieft zeg, wij hebben een hele dag voor
ons; wij hebben nog maanden voor ons. Relax, relax.De heer Hermans (LPF):Ik sta niet bekend als een "a-relaxt" persoon. Mijn collega
Herben heeft in eerste termijn een vraag gesteld over de arbeidskorting. Uit
de schriftelijke antwoorden blijkt dat het kabinet komt tot een verhoging
van de arbeidskorting van ongeveer € 20. Is dat voldoende? Kunnen
wij de arbeidsparticipatie met een dergelijk bedrag werkelijk stimuleren?
Zijn van een dergelijke kleine verhoging effecten te verwachten?Minister Zalm:Het is gering, maar het heeft het goede teken. Wij hebben op dit vlak
een stapsgewijze benadering. Wij hebben de afgelopen jaren de arbeidskorting
in veel begrotingen verhoogd. Wat mij betreft, kunnen er nog wel wat jaren
komen waarin wij de arbeidskorting verder verhogen. Het is, zeker dichtbij
het minimumloon, immers nog steeds niet verschrikkelijk lonend om vanuit een
uitkering aan de slag te gaan. Dat beleid is dus niet klaar.Daarmee kom ik bij de begroting terecht. Het kabinet is niet van mening
dat de zaak met deze begroting helemaal klaar is. Dat was overigens nooit
de verwachting, ook niet toen wij aantraden. "I never promised you a
rose garden" is een bekend liedje. De indruk is nooit gewekt dat in de
begroting voor 2007 alles in één klaar klaar en op orde had
moeten zijn. Dat is in ieder geval nooit onze verwachting geweest. Onze verwachting
was dat wij nog zouden eindigen met een structureel tekort van 0,5%.
Gelukkig zijn wij gunstiger uitgekomen, maar dat wil niet zeggen dat het daarmee
over en uit is. Ook als je de ontwikkeling van het begin naar het eind vergelijkt,
kunnen wij wel vaststellen dat wij behoorlijke voortgang hebben geboekt: van
een tekort van ruim 3%, waarmee wij in 2003 werden geconfronteerd,
naar een bescheiden overschotje. In structurele zin zijn wij van een tekort
van 2,2% gegaan naar evenwicht. Dat is een verbetering van gemiddeld
meer dan 0.5% per jaar.De heer Irrgang (SP):De minister had het over "een klein overschotje". Wij hadden
het er zojuist over dat het erom gaat welke cijfers je precies selecteert.
Ik moet mevrouw Van Oudenallen echter teleurstellen: zelfs de cijfers zelf
worden bestreden, want in dezelfde Macro-Economische Verkenningen waarnaar
de minister verwees – dat betrof pagina 176 – staat op pagina
113 dat er geen overschot is maar een evenwicht.Minister Zalm:Dat klopt.De heer Irrgang (SP):Zelfs de cijfers zelf worden dus betwist.Minister Zalm:Bij alle economische cijfers is het CPB "chief", maar op het
punt van de begroting is er één hogere autoriteit, namelijk
de regering annex het ministerie van Financiën. Er zijn altijd kleine
verschillen van inzicht. Ik heb gelukkig iets meer mensen in dienst die deskundig
zijn op het vlak van de overheidsfinanciën en de begroting dan het CPB
zich kan permitteren. Dat is dan ook de enige afwijking. Wij maken onze eigen
begrotingsramingen. Die schrijven wij niet over van het CPB. Bij alle economische
variabelen gaan wij ervan uit dat het CPB de heilige waarheid in pacht heeft.
Dat blijkt in de praktijk soms wat tegen te vallen. Deze aanname moeten wij
echter maken. De Raad van Economische Adviseurs zei van de CPB-raming van
2,5% voor 2006 dat het een miskleun van de eerste orde betrof. Het
zou immers niet meer dan 2% worden. Inmiddels kan de
raad dit deel van het advies inslikken. De groeiverwachting voor het jaar
2006 is boven de 3% gestegen. Een andere deskundige raadplegen, leidt
dus niet altijd tot verbetering van de trefzekerheid van een prognose.De heer Vendrik (GroenLinks):Ik heb niet als enige de minister gevraagd om een reactie te geven op
de bewering van het CPB in de Macro Economische Verkenning 2006 dat het zogeheten
robuuste saldo dit en volgend jaar sterk verslechtert. Dat saldo is van belang
voor de vergrijzingsdiscussie.Minister Zalm:Ik kom daarover te spreken. Ik wil mijn verhaal echter goed opbouwen.
Ik zet dan ook eerst uiteen wat is afgesproken over het trendmatig begrotingsbeleid.
Dat is geen nieuwe kost. Het is echter van belang als vertrekpunt.Het trendmatig begrotingsbeleid gaat uit van vaste reële uitgavenkaders
voor vier jaar en in afwijking van Paars ook van een vast lastenkader voor
vier jaar. Het idee is dat de economie haar gang moet gaan, inclusief mee-
of tegenvallende inkomsten. Dat gaat allemaal het saldo in, met een prachtig
acyclisch begrotingsbeleid als gevolg. Een uitzondering op de regel is dat
aan de noodrem getrokken moet worden als het begrotingstekort in de buurt
van 3% dreigt te komen. Dat is ons overkomen in het jaar 2003, toen
het tekort zelfs boven de 3% kwam te liggen. De vooruitzichten van
het CPB en het CBS waren toen dat het tekort zou blijven bestaan als er niets
gedaan zou worden. Toen is dus aan de noodrem getrokken. Wij zijn met een
pakket maatregelen gekomen, onder meer met lastenverzwaringen en bezuinigingen
die volgens de oorspronkelijke spelregels niet waren beoogd. Die zijn met
name in de jaren 2004 en 2005 getroffen.Wie aan de noodrem trekt, is procyclisch bezig. Er word immers bezuinigd
in een tijd dat het economisch al niet zo geweldig gaat. Ik ontken dat niet.
Wie echter behoorlijk ontspoort en maar blijft hopen dat het allemaal louter
conjunctureel is, kan van een behoorlijk koude kermis thuiskomen. Dat hebben
wij in de jaren zeventig gezien. Toen is de noodklok pas geluid toen het begrotingstekort
in de toenmalige definitie al op 10% stond. De ervaring leert ons dus
dat het acyclische begrotingsbeleid, waarin niets gedaan wordt aan de inkomsten,
maar tot op zekere hoogte goed is. De begrenzing met 3% is dus correct.Bij de Miljoenennota 2004 is reeds de discussie gevoerd over de noodmaatregelen
en wat er zou moeten gebeuren als het allemaal wat minder somber zou gaan
dan de regering toen dacht. Toen waren wij het eens dat als Nederland uit
de gevarenzone zou zijn, en de tegenvallers minder groot waren, wij terug
zouden keren naar de oorspronkelijke uitgavenplanning en de oorspronkelijke
lastenontwikkeling. Ik heb daar destijds geen commentaar op gehad. Dat is
dan ook precies wat wij in het jaar 2006 hebben gedaan. Toen waren wij ruimschoots
uit de gevarenzone. De uitgaven gingen weer naar het plafond. De extra lastenverzwaringen
van de jaren 2004 en 2005 zijn teruggedraaid. Dat betekent dat het jaar 2006
een expansief jaar is. De contractie van de eerste twee jaar wordt immers
ongedaan gemaakt. De heer Vendrik bepleit impliciet dat ik aan de noodrem
had moeten blijven hangen. Dat heb ik dus niet gedaan. Dan kan wel gezegd
worden dat ik als VVD'er die kans had moeten grijpen en aan de noodrem had
moeten blijven hangen, omdat dat immers nooit kwaad kan, maar wij zijn teruggekeerd
naar de uitgavenniveaus die wij onszelf hadden gesteld. Dat betekent ten opzichte
van 2005 forse extra uitgaven. Ook zijn wij teruggekeerd naar onze oorspronkelijke
lastenplanning en dat betekent dat wij de lastenverzwaring van 2004 en 2005
in 2006 hebben teruggedraaid. Dat maakt 2006 natuurlijk tot een expansief
jaar in termen van begrotingsbeleid. Het CPB durft overigens niet te zeggen
dat dit procyclisch is. Dat blijkt ook uit hun schriftelijke antwoorden: van
2006 en 2007 zeggen ze dat ze het nog niet weten. Ze weten wel dat het procyclisch
is geweest in 2004 en 2005 – daar hebben ze gelijk in en daar ben ik
het mee eens – maar ze durven nog niet te zeggen of er in 2006 en 2007
nu een procyclisch begrotingsbeleid is gevoerd. Dat betekent natuurlijk wel
dat je in die eerste twee jaar een enorme verbetering ziet van het structureel
saldo, namelijk met drie punten, hetgeen ongekend is in de geschiedenis, en
dat je in 2006 weer enige terugloop ziet. Nu dan 2007, want dat is de begroting
die wij nu beoordelen. Het is op zich pikant dat wij de discussie over het
procyclische vorig jaar niet hebben gehad en ook eerder niet toen wij spraken
over de vraag hoe wij ermee zouden omgaan als het straks allemaal weer meevalt.
Het is pikant dat die discussie nu komt, want 2007 is naar mijn overtuiging
geen expansieve begroting; 2006 wel, maar 2007 niet. Ik zal proberen dat te
adstrueren. Als het gaat om 2006 geef ik u gelijk maar geef ik er ook een
uitleg bij en volgens mij is die benadering van noodrem en dan terug naar
de geplande niveaus tot nu toe ook niet door de Kamer afgestreden. Waarom
2007 niet? In 2007 is volgens het CPB en ook volgens ons de uitgavenontwikkeling
vrij gematigd. De totale uitgavenvolumegroei is volgens het CPB 1%.
Dan moet natuurlijk nog de ruilvoet worden meegenomen en moeten de pure uitgaven
worden genomen gecorrigeerd voor inflatie. Dan kom je op 1,5% groei,
duidelijk achterblijvend bij en de feitelijke groei van het bbp en ook de
trendgroei van het bbp. Daar kan volgens mij niet iets procyclisch of stimulerends
in zitten. De lasten bedragen 1 mld. en dat is ook niet overdadig. Volgens
de CPB-definitie is het zelfs 0,5 mld., maar ik neem nu maar even onze eigen
definitie, dus 1 mld. Als we proberen dat te vertalen in uitgaventermen, dan
is dat evenwaardig aan een impuls van een 0,5% groei van de uitgaven.
Je zou dan kunnen zeggen dat wij iets van een 2% impuls hebben vanuit
de begroting; 1,5% groei uitgaven en 0,5% representatief voor
lasten. Dan zit je op 2%, zo ongeveer de groeitrend van de economie
en duidelijk minder dan de feitelijke groei van de economie. Vanuit die optiek
kan ik in ieder geval niets expansief in die begroting ontdekken. Nu vergeet
ik nog maar even dat wij menen dat wij die 1 mld. ook gedekt hebben, want
die komt een keer structureel binnen door lagere afdrachten aan Brussel!Vervolgens is het natuurlijk de vraag hoe dat structureel saldo dan kan
verslechteren. Daar heb ook ik mij over verbaasd, want eigenlijk zou je verwachten
dat dit zo ongeveer gelijk blijft of zelfs nog iets verbetert. Ook daar bevat
de MEV het antwoord op, zij het niet in de tekst, maar wel in een klein tabelletje
op blz. 125. Bovenin zie je de belasting- en premieontwikkeling, onderscheiden
tussen beleid en endogeen. Wij zien daar een endogene ontwikkeling van de
belasting- en premiedruk van min 0,5. Zonder dat wij iets doen, daalt de belasting- en premiedruk dus met een half punt. Dat heeft natuurlijk
niets met beleid te maken. Als je daarvoor de cijfers corrigeert, bijvoorbeeld
aanneemt dat op termijn dat tijdelijke effect van een lage progressiefactor
weg waait, dan zie je zelfs een kleine verbetering van het structureel saldo.
In onze cijfers werken wij met min 0,4, want wij zijn iets minder somber over
die progressiefactor en als wij dat corrigeren, zien wij dat er in 2007 geen
verslechtering van het structureel saldo optreedt. Het is een wat ingewikkeld
verhaal, dat moet ik toegeven, maar ik durf het hier wel te vertellen om u
ook een uitleg te geven.Recapitulerend. De jaren 2004 en 2005 waren duidelijk procyclisch omdat
wij de noodrem hebben toegepast. Het jaar 2006 was, ik wil het woord procyclisch
niet gebruiken, maar wel expansief omdat wij de noodrem weer hebben losgelaten
en wij weer terug zijn gegaan en 2007 is naar mijn oordeel een neutrale of
licht restrictieve begroting. Dit is mijn samenvatting van het beeld.Dit alles vloeit voort uit de spelregels die wij eerder hebben afgesproken,
inclusief de spelregel dat wij bij een dreigende overschrijding van 3%
een procyclische ingreep zouden doen. Wij zijn nu weer terug naar de normale
systematiek. Volgens mij is het systeem nu beter dan het onder Paars was.Er is veel gesproken over de vraag hoe het was onder Paars en wat er in
die periode te veel of te weinig is gedaan. Als je op Paars terugblikt en
een vergelijking maakt met het systeem dat wij nu hebben, zijn er twee verschillen
waar te nemen. In de eerste plaats zeiden wij toen: belastingmeevallers gaan
voor de helft naar het saldo en voor de helft naar lastenverlichting. Dat
is natuurlijk procyclisch. Dit doen wij nu niet meer; de hoofdregel is nu
dat belastingmeevallers en -tegenvallers het saldo in gaan.Tijdens een hoogconjunctuur zijn de uitgaven voor rente en werkloosheid
natuurlijk relatief laag. Wij hebben er nu voor gekozen om dit niet aan te
wenden; wij proberen onder het uitgavenplafond te blijven. Dit is ook gelukt
voor 300 mln. Tot mijn verbazing, moet ik zeggen, maar het was wel verstandig
beleid. Ook die werkwijze behoorde niet tot de spelregels Paars.De heer Crone zei dat dit volgens hem in het voorjaar is vastgesteld.
In de Miljoenennota 2004 hebben wij in de spelregels opgenomen dat uitgavenmeevallers
uit hoofde van de conjunctuur niet zonder meer mogen worden aangewend. Dit
was een voorzichtige formule. Die is in het voorjaar iets steviger neergezet,
toen is gekozen voor: niet worden aangewend. Hij zal het als econoom met mij
eens zijn dat dit verstandig is.De heer Crone (PvdA):Natuurlijk snap ik dat het beleid op deze manier minder procyclisch wordt.
Daar is iets voor te zeggen. Het fundament daaronder blijft echter het voorzichtig
en behoedzaam ramen. De raming is dus niet trendmatig; daar wordt ook al weer
op afgeboekt. Dan is het begrotingsbeleid jaar op jaar niet meer procyclisch;
omdat je te laag raamt, bouw je meevallers in. Dit is de "liberale Zalm":
door te laag te ramen, moet de collectieve sector krimpen, want de lasten
mogen niet omhoog en meevallers mag je niet gebruiken. Dus door de Zalmnorm
aan te scherpen met de voorwaarde dat er geen procyclisch beleid meer zal
worden gevoerd, is de liberale agenda gevolgd, dat wil zeggen dat de collectieve
sector zal krimpen.Minister Zalm:In de eerste plaats werken wij voor 2007 met actuele ramingen en niet
met behoedzame ramingen.De heer Crone (PvdA):Ik sprak over het regeerakkoord.Minister Zalm:Wij moeten achteraf vaststellen dat het regeerakkoord niet behoedzaam
genoeg was. Inmiddels lopen 2006 en 2007 zo goed dat wij de economische groei
wel halen, maar in 2003, 2004 en 2005 zag het er niet goed uit. Er wordt nu
wel gezegd dat wij het bewust somber hebben voorgesteld, maar wij hebben niets
anders gedaan dan het CPB volgen. Wij hebben het CPB niet geïnstrueerd,
nog even los van het feit dat het zich niet laat instrueren zoals iedereen
door het oordeel over de verkiezingsprogramma's nu ook uit eigen ervaring
weet. Het is een "pain in the ass" af en toe.De voorzitter:Pijn in de nek, betekent dat.Minister Zalm:Ja, voorzitter, ik zal Nederlands spreken. Wij hebben gevaren op de cijfers
die wij toen hadden en die waren somber en noopten tot maatregelen. Wij hebben
er wel rekening mee gehouden dat de prognosemakers het ook wel eens mis hebben
en daarom hebben wij ook de vraag gesteld: wat doen wij als het toch een beetje
meevalt.De heer Crone (PvdA):De minister gaat nu langs mijn punt heen. Natuurlijk volgt iedereen de
ramingen van het CPB, maar het is een politieke keuze of je de trendmatige
groei neemt of dat je voorzichtigheid inbouwt. Dit doe je in het regeerakkoord.
Er is een politieke keuze gemaakt waarvan wij zeggen dat je er misschien vanaf
moet stappen. Je kiest voor trendmatig beleid want je geeft mee- en tegenvallers
niet terug in lastenverlichting of uitgavenvergroting. Dat is een evenwicht,
maar de minister pakt het nu van twee kanten: de conjuncturele meevallers
mogen niet meer benut worden en hij kiest voor een heel voorzichtige raming.
Dat is een oprechte liberale agenda, want een liberaal begroot natuurlijk
het liefst krap aan het begin van een regeringsperiode omdat hij wil dat de
collectieve sector krimpt en de meevallers bij het overschot ondergebracht
kunnen worden. U hebt het dus goed geregeld in uw bovenkamer, want de collectieve
sector krimpt iedere vier jaar. Zie uw eigen cijfers.Minister Zalm:Het voordeel van deze wijze van begroten is dat je gemiddeld op een beter
saldo uitkomt dan geraamd. En daardoor zijn wij iets beter voorbereid op de
vergrijzing. Waarom geef ik de voorkeur aan behoedzame ramingen boven realistische
of optimistische ramingen? Ik doe dat, omdat de politiek wat gemakkelijker
omgaat met meevallers dan met tegenvallers. Dat is ook wel gebleken toen onze
bezuinigingsmaatregelen in 2004 en 2005 tot echte slagvelden leidden. Die
maatregelen waren nodig, omdat de cijfers in ongunstige zin afweken van de
verwachtingen toen wij met het hoofdlijnenakkoord van start gingen. Ook voor
het kabinet was dat geen pretje. Al met al ben ik alleen maar bevestigd in
mijn overtuiging dat je behoedzaam moet ramen.De heer Irrgang (SP):U geeft toe dat uw beleid procyclisch was. Alleen over 2007 verschillen
wij nog van mening. Deze discussie roept echter wel de vraag
op of de regels wel zo goed zijn. De meest negatieve raming voor het tekort
bedroeg 3,25%. Is dat percentage terugkijkend wel voldoende reden voor
al die bezuinigingen? In het nieuwe stabiliteitspact wordt bovendien een tijdelijke
overschrijding toegestaan wanneer de groei sterk tegenvalt. Waren ons al deze
problemen niet bespaard gebleven als wij hadden gekozen voor een trendmatig
begrotingsbeleid?Minister Zalm:Ik denk dat ik zelfs niet met GroenLinks en de SP van mening verschil
over het voordeel van trendmatig begroten. Door internationale economische
tegenslagen en, in ons eigen land, de premieverhogingen als gevolg van de
pensioenfondsenproblematiek en de uit de hand gelopen arbeidskosten was de
uitgangspositie van dit kabinet niet gezond genoeg en is het tekort door de
3% heen geschoten. Het is mijn stelling dat je op zo'n moment moet
corrigeren. Ik heb er ook geen spijt van dat ik dat heb gedaan. U vraagt mij
nu of het allemaal niet in die mate nodig was geweest als ik alles van tevoren
had geweten en de effecten van het beleid en de verkeerde ramingen had kunnen
uitzuiveren. Dat is natuurlijk allemaal wijsheid achteraf en je moet handelen
op het moment dat de boel dreigt te ontsporen.Je kunt dergelijke correcties in de toekomst alleen maar voorkomen door
te zorgen voor een betere vertrekpositie. Het volgende kabinet vertrekt in
ieder geval vanuit begrotingsevenwicht. Wij hebben overigens al een aantal
maanden achtereen een twaalfmaandscijfer met een overschot tussen de 0,2%
en 0,3%. De officiële raming van het CPB is een tekort voor 2006,
terwijl wij uitgaan van een klein overschotje van 0,1%. Ik hoop al
met al dat het vertrekpunt van het volgende kabinet beter is. Als dit kabinet
ervoor kiest om dit overschot los van de conjunctuur nog iets op te krikken,
heeft het een redelijke marge tussen de internationale tekortgrens van 3%
en het beleid. Dat maakt het mogelijk om trendmatig te blijven werken, wat
natuurlijk veruit de voorkeur verdient. De kans dat een volgend kabinet net
zo'n grote recessie door moet maken als wij tussen 2001 en 2004 is klein,
want het was een historisch lange en diepe recessie.De heer Irrgang (SP):De minister zegt dat wij zo'n recessie niet meer zullen meemaken. Ik ben
daar niet zo zeker van na de gebeurtenissen van de afgelopen vijf jaar. In
2001/2002 werden immers nog begrotingsoverschotten verwacht. De gebeurtenissen
van de afgelopen jaren hebben geleid tot procyclisch beleid en het is en blijft
de vraag of het met het oog daarop niet beter is om te kiezen voor trendmatig
beleid, zonder behoedzame ramingen.Minister Zalm:Daardoor wordt het risico dat je in de problemen komt, alleen maar groter.
Als je de ruimte aan het begin groter maakt, wordt de kans op een ontsporing
immers alleen maar groter. Trendmatig begrotingsbeleid is houdbaarder en leidt
minder snel tot de noodremprocedure als het voorzichtig wordt gevoerd. Die
noodremprocedure wordt afgeroepen door de feitelijke tekortontwikkeling. Los
van internationale afspraken leert onze geschiedenis bovendien dat trendmatig
begrotingsbeleid mogelijk is, maar het tekort niet onbegrensd kan oplopen.
De economische trend kan bijvoorbeeld fout worden ingeschat. Heel lang kan
gedacht worden dat een ontwikkeling conjunctureel is, zoals in de jaren zeventig
en tachtig, om vervolgens structureel nat te gaan. Dan is inmiddels wel een
gat geslagen tussen de vermeende trendmatige werkelijkheid en de echte werkelijkheid,
en duurt het tientallen jaren voordat alles weer op orde is. De jaren tachtig
hebben in het teken gestaan van het weer op orde brengen van de begroting.
Hetzelfde geldt voor het begin van de jaren negentig. Dat risico mogen wij
niet lopen en daarom moet naar mijn overtuiging een grens worden gesteld aan
het feitelijke tekort.De heer Vendrik (GroenLinks):Ik vraag de minister om te reageren op de zinsnede in de MEV over het
robuuste saldo, waarbij gekeken wordt naar de begroting vanuit het perspectief
van de vergrijzing. Het CPB stelt dat het robuuste saldo in 2006 en 2007 aanzienlijk
verslechtert. Hoe verklaart de minister dat? Wat vindt hij daarvan in het
licht van de bewering van het kabinet zelf in de afgelopen jaren dat alle
hervormingen en het hervormingsbeleid nodig waren met het oog op de vergrijzing?Minister Zalm:Ik verval in herhalingen. Ik heb net uitgelegd dat wij in 2004 en 2005
een enorm pakket maatregelen hebben genomen die in de jaren erna voor een
deel weer zijn teruggedraaid omdat het overdone was. Wij waren uit de gevarenzone
rond het tekort gekomen. De verslechtering van het structureel saldo in 2006
vanwege het ongedaan maken van maatregelen die in 2004 en 2005 waren genomen –
de lastenverlichting compenseert de lastenverzwaring van de jaren daarvoor –
is logisch. De enige oplossing van het probleem van de heer Vendrik was geweest
om de noodremprocedure om te zetten naar structureel beleid. Ik had hem dan
wel eens willen spreken bij de begroting van 2006, als ik steeds een miljard
of anderhalf miljard beneden het uitgavenplafond was gebleven en had gezegd
dat dat geld niet besteed mocht worden ondanks de normale omstandigheden.
Er was weliswaar geen sprake van hoogconjunctuur, maar de omstandigheden waren
genormaliseerd en er waren geen risico's ten aanzien van het tekort. Er is
mij heel wat keren voor de voeten geworpen dat in 2004 en 2005 een lastenverzwaring
werd doorgevoerd. Die hebben wij inderdaad in 2006 teruggedraaid. Dat kwam
ook heel goed uit omdat wij toen met dat ingewikkelde zorgstelsel zaten. Na
die enorme verbetering van het saldo in 2004 en 2005, die mede dankzij de
noodremprocedure tot stand is gekomen, was een verslechtering van het saldo
in 2006 dan ook te verwachten.De heer Vendrik (GroenLinks):Het punt is dat het antwoord dat de minister opnieuw geeft, eigenlijk
niet relevant is voor de beantwoording van de vraag. Het kabinet heeft interne
afspraken gemaakt over het begrotingsbeleid en het lastenkader. So be it.
Het kabinet heeft echter sinds zijn aantreden bij hoog en laag volgehouden
dat het land structureel op de schop moest en de boel flink hervormd moest
worden omdat het land klaar moest worden gemaakt voor de vergrijzing. In het
begrotingsbeleid, het sociaal-economisch beleid en het arbeidsmarktbeleid
gold dus als enig gebod dat het robuuste saldo elk jaar moest verbeteren.
Als het kabinet zijn ambitie serieus zou nemen, dan zou dat het gevolg daarvan
zijn. Wat is nu het vreemde? De boodschap van het kabinet wordt
wel gebruikt om zware, structurele en betwiste hervormingen door te drukken,
maar nu wij de verkiezingen naderen, mag de winst gewoon voor een deel worden
uitgegeven? Wat is dat voor raars? Hoe kan dat nou toch? Neemt u uw eigen
missie niet serieus, minister Zalm?Minister Zalm:Dit is echt onzin. Ik heb mijn medewerkers beloofd om mij niet op te winden.
Wij blijven gewoon gezellig doen. Toch is het echt onzin wat de heer Vendrik
beweert. De vraag is of wij dat beter achterlaten in 2007 dan toen wij startten,
en dat doen wij. Ten opzichte van 2003 is er een forse verbetering. De heer
Vendrik vroeg hoe het in 2006 zit. Dat is het belangrijkste jaar en ik heb
geprobeerd die split ook te maken, zoals ik nu al drie, vier, vijf keer heb
uitgelegd. Volgens mij heeft de heer Vendrik ook begrepen waarom wij in 2006
hebben gezegd: wij gaan weer terug naar de oude afspraken, wij zijn uit de
gevarenzone, wij mogen dus met de uitgaven weer wat omhoog en de lastenverlichting
terugdraaien. Dan ligt het voor de hand dat je in het jaar waarin je de overcorrectie
of noodremcorrectie van 2004 en 2005 weer terugdraait, een verslechtering
van alle denkbare saldi ziet. Dan valt het eigenlijk nog mee.De heer Vendrik (GroenLinks):Wat ik in ieder geval prettig vind, is dat het kabinet zich voor de eerste
keer verantwoordt voor de prestatie over de hele periode. Hè, hè,
wij zijn er. Graag hoor ik straks op dat punt ook nog een toezegging van de
minister rondom de werkloosheid. Wat dat betreft, zitten wij immers ook al
twee weken te wachten op een verantwoording van het kabinet, waarbij de hele
periode vanaf 2002 in ogenschouw genomen wordt. Het blijft echter staan dat,
als dit kabinet zegt dat Nederland op de schop moet in verband met de vergrijzing,
dan het robuuste saldo de eerste indicator is om naar te kijken. Dat is niet
een kwestie van analyse, dat is een politieke keuze die u hebt gemaakt, minister.
Die hebt u hier verdedigd. U hebt die structurele hervormingen daaraan gekoppeld,
omdat dit het hoogste gebod was van dit kabinet. Wat blijkt nu? Wat zo belangrijk
was voor dit kabinet – het structureel verbeteren van de begrotingspositie,
het verbeteren jaar op jaar op jaar van het robuuste saldo – loopt terug
in 2006 en 2007. Helemaal vreemd wordt het als het CPB in de tussentijd met
een herzien ageing document komt, waaruit blijkt dat het vergrijzingsprobleem
groter wordt. Dat is pas vreemd. Dan zou je toch zeggen: kabinet, reageer,
grijp in, doe iets! Nee, het robuuste saldo verslechtert in 2006 en 2007 en
dat blijft mij eerlijk gezegd buitengewoon bevreemden in het licht van die
grote missie van dit kabinet.Minister Zalm:Ik heb een- en andermaal uitgelegd hoe het begrotingsbeleid in elkaar
heeft gezeten, wat het effect is van de noodremprocedure, dat je in 2004 en
2005 een extreme verbetering hebt gezien van het structurele saldo, wat in
2006 deels wordt teruggedraaid, dat het evident is dat voor 2007 de progressiefactor
dominant is en dat de begroting voor 2007 niet procyclisch is, want niemand
kan voor mij aan de hand van óf de uitgaven, óf de lastenontwikkeling
aannemelijk maken dat wij expansief zijn. In 2006 wordt een deel van de overcorrectie
teruggedraaid die in de noodremprocedure van 2004 en 2005 is gedaan. Dat is
bewust zo gedaan en van tevoren ook aangekondigd. In 2004 is al beschreven
hoe wij daarmee zouden omgaan. Wij hebben ons dus keurig gehouden aan het
vooraf ingeleverde draaiboek en wij eindigen over de hele kabinetsperiode
gezien stukken beter dan dat wij zijn gestart. Allen die zeggen dat wij er
nog niet zijn, hebben gelijk. Het is ook mijn opvatting dat wij er nog niet
zijn, maar wij hadden ook nooit gedacht dat wij er al zouden zijn aan het
einde van deze periode.De heer Herben zei dat 20% van de huishoudens er in koopkracht
op achteruit gaat en hij wilde weten hoe dat zit. Dan spreekt de heer Herben
over het jaar 2006. Wij hebben al eerder uitvoerig met elkaar van gedachten
gewisseld over de 80% huishoudens die in de plus zitten en de 20%
die in de min zitten. Gelukkig zijn ook de puntenwolken voor 2007 wat eenvoudiger
geworden, omdat wij die enorme herziening van het zorgstelsel niet meer hebben,
die in 2006 natuurlijk heel veel uiteenlopende koopkrachteffecten heeft gehad.Wij hebben geprobeerd om bij de lastenverlichting ook de activerende arbeidsmarktdimensie
in het oog te houden. De arbeidskorting is met € 20 verhoogd en
de aanvullende combinatiekorting met € 80. De WW-premie is voor
werknemers alsook voor werkgevers omlaag gegaan en de bijdrage voor kinderopvang
wordt eveneens verlaagd. Het is dus een heel pakketje wat werken weer wat
aantrekkelijker maakt dan dat het was. Daarmee brengen wij nog niet het paradijs
nabij, maar het is toch weer een stap in de goede richting van de activering.Over de koopkrachtcijfers hebben wij ook een bijlage van het CPB. Daarin
kunnen wij dus ook weer onze eigen periode kiezen en gaan zitten optellen
en voetnoten in mindering brengen. Dat debat lijkt mij niet erg vruchtbaar.
Over de opmerkingen van het Nibud over de koopkracht van bejaarden komt een
schriftelijke reactie van staatssecretaris Van Hoof. Het lijkt mij het beste
dat wij deze reactie afwachten.De heer Crone (PvdA):Ik wil inderdaad nu geen gedetailleerd debat over de koopkracht voeren,
want dat zou pijnlijk voor de minister zijn. Eén punt wil ik, in alle
ernst, wel aansnijden, namelijk dat van de zorgpremie. Het kabinet heeft deze
premie geraamd en sinds gisteren weten wij dat de zorgverzekeraars zelf zeggen
dat de nominale zorgpremie aanzienlijk hoger zal zijn. Kan de minister uitleggen
waarom het kabinet heeft gekozen voor zo'n politiek vastgestelde lage premie
en een te lage raming, waardoor verzekeraars de premies niet kostendekkend
zullen kunnen stellen? Het lijkt mij niet dat een kabinet dat zo voor marktwerking
is, aan marktpartijen mag vragen om verzekeringen tegen premies onder kostprijsniveau
aan te bieden. Verder gaat de minister 600 mln. opleidingskosten, die altijd
uit de premies werden betaald, nu ineens uit de algemene middelen betalen,
zodat de premies lekker laag kunnen blijven. Burgers zijn niet gek. Er gebeurt
op dit punt precies hetzelfde als wat er in Zwitserland is gebeurd; het eerste
jaar was er een lage premie door de concurrentie. Het tweede jaar zal er wellicht
ook nog een lage premie zijn, of net niet. Volgend jaar zal de premie, net
als in Zwitserland in het derde jaar, omhoog gaan, want dan moet de 600 mln.
weer door de sector zelf betaald worden en moeten er eindelijk winsten worden
gemaakt. Kan de minister ons vertellen waarom het kabinet politieke ramingen
maakt? Hoeveel geld trekt de minister verder uit om de extra
zorgpremie te compenseren via de zorgtoeslag? Dit laatste wil ik graag horen
tijdens de financiële beschouwingen. Volgens onze globale berekeningen
kost dat namelijk 300 mln. Dat geld en de dekking daarvan willen wij vandaag
vastgelegd zien. De onderuitputting is overigens ook 300 mln., maar dat zal
toeval zijn.Minister Zalm:De heer Crone loopt iets te hard van stapel. In de eerste plaats stelt
het kabinet de zorgpremie niet vast, ook niet in de documenten. Wij nemen
slechts de ramingen van het CPB als uitgangspunt. Overigens is er nog geen
enkel premieaanbod in de markt gezet. De geluiden waar de heer Crone op doelt,
komen van Zorgverzekeraars Nederland. Ik herinner mij dat er voor 2006 voorspeld
werd dat de premies veel hoger zouden zijn dan het CPB in zijn boeken had
staan. Vervolgens bleken de premies door het concurrentiemechanisme veel lager
te zijn dan het CPB voorspelde. Wij moeten de premiestellingen voor 2007 afwachten.
Mocht de premie hoger of lager uitvallen, dan zal de zorgtoeslag navenant
worden aangepast. Dat is echter niet eerder aan de orde dan nadat de premies
zijn vastgesteld. Ik ga daarop niet vooruitlopen vanwege een opmerking van
de fanclub van de heer Wiegel, het kartel van de Zorgverzekeraars Nederland.
Deze zorgverzekeraars gedragen zich althans als een kartel als zij zeggen
dat de premie een bepaald bedrag zal worden. Het is immers juist de bedoeling
dat de premies van de verschillende maatschappijen uiteen gaan lopen.De heer Crone (PvdA):Er zijn twee problemen die u nu ontkent. In de eerste plaats zei u zojuist
nog pijn in de nek te krijgen van het CPB. Datzelfde CPB voorspelt een premie
van € 1134. Dat bedrag wordt niet volledig gedekt door de zorgpremie.
De verzekeraars zeggen nu dat de premie hoger zal zijn dan het CPB voorspelt,
omdat 150.000 mensen geen premie betalen en omdat de verzekeraars geen winst
maken. Daar gaat u niet op in. Hoe kunt u als liberaal verlangen dat de verzekeraars
structureel verlies gaan lijden? Het is toch de logica van de markt dat, als
de verzekeringen vorig jaar te goedkoop waren door concurrentie – ik
geef toe dat er geen sprake was van een ramingsfout, maar dat de concurrentie
heeft gewerkt – deze te lage premies op een ander moment gecompenseerd
gaan worden?Minister Zalm:Ja. Daarom is de premiestijging relatief hoog. Wij gaan immers voor de
middellange termijn uit van een stijging van 5% tot 6% terwijl
de stijging nu uitkomt op 10%. Van de premiestijging van € 104
wordt zo'n € 40 tot € 50 bepaald door de ontwikkeling
van de zorguitgaven en een dikke € 40 door het feit dat de premies
in 2006 onder een lastendekkend niveau lagen en het CPB aanneemt dat er in
ieder geval een inhaalslag zal plaatsvinden. Daarmee is dus in de huidige
raming rekening gehouden. Dit is de raming die het CPB de beste vindt. Wij
hadden uiteraard liever een mooier prijsje gepresenteerd van bijvoorbeeld € 98
in plaats van € 104. Als het CPB echter zegt dat de stijging € 104
is, dan is het € 104 en moeten wij daarmee rekenen. Dat hebben wij
keurig gedaan. Er is daarbij dus rekening gehouden met het feit dat de zorgverzekeraars
in 2006 onder lastendekkend niveau hebben gewerkt en dat er een inhaalbeweging
zal zijn. Het is niet uit te sluiten dat een aantal verzekeraars proberen
om marktaandeel te winnen door hun reserves aan te spreken om zo onder lastendekkend
niveau te blijven. Die taxatie laten wij aan het CPB over. Ik kan gemakkelijk
toezeggen, omdat het in de wet is geregeld, dat de zorgtoeslag zal worden
gebaseerd op de premies, zoals die daadwerkelijk worden vastgesteld door de
verzekeraars. Dat zal plaatsvinden per januari volgend jaar. Dat is ook het
verschil met de vorige ronde. Toen hebben wij de toeslag te vroeg vastgesteld
en kregen wij te maken met nacalculaties. Als dat echter in het nadeel van
gezinnen is, mag je niet nacalculeren. Nu gaan wij de toeslag pas vaststellen
als wij weten wat de premie is. Dan wordt de zorgtoeslag definitief vastgesteld
en die kan hoger of lager zijn dan nu in de boeken staat. Dit is the best
guess op dit moment.De heer Crone (PvdA):Ik vind dat een heel belangrijke toezegging. Vanmiddag vindt het debat
met de heer Hoogervorst plaats. Mijn collega Heemskerk zal dan claimen dat
die zorgtoeslag omhoog gaat. De minister heeft nog niets gezegd over de verschuiving
van 600 mln. aan opleidingskosten voor specialisten, die nu opeens uit de
algemene middelen wordt betaald. Die kosten zullen volgend jaar weer, zoals
gebruikelijk, uit de premies betaald moeten worden, dus stijgen de premies
volgend jaar vanwege die 600 mln. De minister zegt over het verschil dat de
stijging nu 10% is, maar 1% of 12% had moeten zijn. De
minister is voor marktwerking. Er moesten kostendekkende premies komen. Iedereen
moet weten hoe duur het is, maar het eerste wat het kabinet doet is het vaststellen
van politieke premies.Minister Zalm:Nee, wij stellen überhaupt geen premies vast. Ik heb al uitgelegd
dat die stijging van € 104 door het CPB is begroot. Wij hebben wel
besloten dat het opleidingsfonds via de begroting wordt gefinancierd. Daar
is wel iets voor te zeggen, want ziekenhuizen die veel investeren in opleidingen,
leiden niet alleen voor zichzelf op, maar voor de gehele bedrijfstak. Zij
zouden echter met hogere kosten te maken hebben dan ziekenhuizen die dat niet
doen. Daarmee plaatsen zij zichzelf in een onvoordelige positie. Op enigerlei
wijze moet dat dus uit een centrale pot. Het kan via de begroting, maar ook
uit de centrale premiepot. Wij hebben besloten om het via de begroting te
doen, niet alleen voor dit jaar, maar wat mij betreft ook voor de jaren daarna.
Die kwestie komt dus in 2008 niet als een hobbel terug.De heer Crone (PvdA):Dat is een tweede belangrijke toezegging, namelijk dat de burgers in de
volgende kabinetsperiode worden geconfronteerd met een extra premiestijging
als gevolg van die 600 mln. Ik vind het overigens een bizarre redenering.
De overheid leidt allerlei mensen op, in het onderwijs, in het openbaar vervoer,
maar vervolgens gaat een deel van die mensen na hun opleiding in de particuliere
sector werken. Dat hoort er echter bij. Het is dus gewoon een politieke premie,
maar ik stel nu vast dat die nooit meer hoeft te worden terugbetaald via een
hogere premie.Minister Zalm:Via de begroting van Onderwijs worden enorm veel opleidingen gefinancierd.
Zo gek is het dus niet dat dit vanuit een begrotingspost komt. Onderwijs is
nog één van de klassieke overheidstaken. Daarvoor hoeven wij
ons niet te generen. Dan iets over de verschillen qua lastendruk waar het CPB en de regering
van uitgaan. Daarover hebben wij al vaker van gedachten gewisseld, maar ik
noem de belangrijkste verschillen nog een keer. Het CPB rekent iedere beweging
in de ook door de heer Crone zo geliefde zorgtoeslag niet als lastenverlichting,
terwijl dat voor de gehele kabinetsperiode zo'n 3 mld. is. Het CPB ziet de
gevolgen van "werken aan winst" als een lastenverzwaring, terwijl
wij vinden dat dit een lastenverlichting is. Dat betreft ook een bedrag van
ruim 1 mld. Verder stelt het CPB dat, als de volksgezondheidspremies dalen
in verband met de no claim of pakketverkleining, dit niet als lastenverlichting
wordt gekwalificeerd, terwijl het kabinet dat wel doet. Er zijn nog wel meer
verschillen, bijvoorbeeld rond de MEP. De afschaffing van het gebruikerstarief
zit bij ons niet in de lastenverlichting, terwijl het CPB die wel meetelt
als lastenverlichting. Ook over de kinderopvang hebben wij een wat striktere
opvatting dan het CPB. De vrijwillige kinderopvangbijdrage van werkgevers
hoeft nu niet meer te worden betaald. Wij zien dat niet als een lastenverlichting,
maar het CPB wel. Wij zijn in deze kabinetsperiode wel steeds consequent geweest.
De studiegroep heeft inmiddels de aanbeveling gedaan om voor de komende periode
weer te proberen om de definities te uniformeren, zodat dit soort verschillen
dan niet meer voorkomt. Het CPB heeft overigens ook meegeteld de vrijval van
de aanvullende arbeidsongeschiktheidsverzekeringen die niet meer gesloten
hoeven te worden. Dat hebben wij niet gedaan. Wij stellen het niet altijd
mooier voor dan het is. Soms tellen wij dingen niet mee waarvan het CPB zegt
dat wel sprake is van een lastenverlichting en omgekeerd. Ik hoop dat dit
in een volgende ronde kan worden vermeden.Er liggen tegenbegrotingen van de SP, GroenLinks en de ChristenUnie. Mij
valt op dat daarin niet altijd is voorzien in bedragen die men blijkens ondertekening
of stemgedrag voor moties wel wenst uit te geven. Alleen de SP – daarvoor
hulde! – heeft er rekening mee gehouden dat alle WAO'ers en niet alleen
de IVA-gevallen 75% van het laatstverdiende loon krijgen. Wij zien
dat niet terug bij GroenLinks en bij de ChristenUnie, alhoewel de beide fracties
wel de motie hebben gesteund. Een vergelijkbaar iets geldt voor de zorgtoeslag.
En daar kan de ChristenUnie weer eer krijgen. De ChristenUnie heeft wel met
een hogere zorgtoeslag gerekend, waarover een motie is ingediend door de heer
Bos. De PvdA heeft geen tegenbegroting ingediend; dus daar kan ik niet de
vinger op leggen. De ChristenUnie heeft er voor 250 mln. rekening mee gehouden,
maar dat is nog steeds 250 mln. te weinig ten opzichte van het bedrag dat
in de motie is gevraagd. De fracties van SP en GroenLinks hebben de motie
ook gesteund, maar in de tegenbegroting daarvoor niets opgenomen. Over het
wetsvoorstel is ook een motie gesteund door links, inclusief de ChristenUnie...De heer Rouvoet (ChristenUnie):Links plus de ChristenUnie; dat is wat anders.Minister Zalm:U ziet zichzelf niet als links, stel ik hiermee vast.De heer Rouvoet (ChristenUnie):Dat is al een poosje zo.Minister Zalm:Oké, dat is interessant.De voorzitter:De heer Rouvoet weet een goed moment uit te kiezen om voor de Handelingen
te melden dat hij aanwezig is in het debat. Ik had hem al verontschuldigd
omdat hij vanwege verplichtingen iets later wasMinister Zalm:Er is voorgesteld om het wetsvoorstel over de huurliberalisatie niet meer
in behandeling te nemen. Dat leidt tot een budgettaire derving van 400 mln.,
omdat dan ook de heffing niet doorgaat. De genoemde partijen hebben de motie
wel gesteund, maar in de tegenbegroting is daarin niet voorzien. De toeslag
voor Wajongers hebben de partijen wel keurig opgenomen voor 50 mln. Er is
nog iets meer dan een tegenbegroting. Als ik alles optel, is in moties voor
zo'n anderhalf miljard iets aan de regering gevraagd, terwijl het bij GroenLinks
voor slechts 200 mln. is gedekt, bij de ChristenUnie voor 300 mln. en bij
de SP voor 640 miljoen. De prijs voor het kleinste gat gaat naar de SP!De heer Rouvoet (ChristenUnie):Ik heb dit geleerd van de minister van Financiën en van dit kabinet.
Een paar jaar geleden lag er een Miljoenennota, dus de begroting van het kabinet,
en een tegenbegroting van de coalitiepartijen voor ruim een miljard. De motie-Verhagen
werd toen omarmd door het kabinet, dat er zelf niet in had voorzien. Kennelijk
mag je dus best voorstellen overnemen die tegemoetkomen aan jouw wensen. Ik
kan de minister misschien een beetje geruststellen voor zover wij in de komende
jaren nog deze discussie hebben. Ik zeg het maar vast, want je weet tenslotte
maar nooit. Als de reactie van de minister-president de vorige week op onze
tegenbegroting iets royaler was geweest en ik het perspectief had gehad dat
onze goede voorstellen werden overgenomen, had ik het daarbij gelaten. De
reactie was echter zodanig dat ik heb gezegd dat wij de voorstellen die aansloten
bij de hoofdrichting van onze voorstellen, graag zouden steunen om te kijken
of wij een meerderheid konden krijgen om het beleid in elk geval op een paar
punten bij te stellen.Minister Zalm:Ik ben in een te goede stemming om hiermee geen genoegen te nemen. Ik
neem er kennis van, zoals u kennis hebt genomen van mijn beschrijving van
de gebrekkige financiële dekking achter de reeks moties die gelukkig
alle zijn verworpen. Wat dat betreft vloeit er dus gelukkig geen bloed uit.De heer Irrgang (SP):Ik heb moeite met de prijs en met de kwalificatie die de minister aan
onze tegenbegroting geeft. Natuurlijk hebben wij de motie tegen de zorgtoeslag
gesteund. De minister weet dat in onze tegenbegroting de hele zorgtoeslag
wordt afgeschaft. Wij willen namelijk naar een inkomensafhankelijke premie
en dan hebben wij geen zorgtoeslag meer nodig. De minister maakt zich er iets
te gemakkelijk van af. Het zou hem sieren als hij wat royaler zou zijn.Minister Zalm:Als ik dit punt buiten beschouwing laat, stijgt u nog hoger op de degelijksheidslijst.
Ik weet niet of u daar gelukkig van wordt. Een collega van u aan de overzijde,
die binnenkort het Binnenhof zal oversteken, is ooit erg ongelukkig geweest
toen ik hem de meest degelijke financieel woordvoerder van de Eerste Kamer
had genoemd. Toen is hem een jaar lang het woordvoerderschap ontnomen. U moet
dus verschrikkelijk uitkijken met complimenten van mijn kant.
Die kunnen in uw kring tamelijk dodelijk zijn.De heer Irrgang (SP):Ik word graag als degelijk gekwalificeerd door deze minister. De heer
Van Raak heeft indertijd vol trots de complimenten van de minister breed uitgevent
via de partijwebsite.Minister Zalm:Toen de heer Van Raak mij vertelde dat hij daardoor zijn woordvoerderschap
was kwijtgeraakt, heb ik om hem te plezieren hem als minst degelijke woordvoerder
gekwalificeerd. Plotseling stond hij toen op de Tweede Kamerlijst.Velen hebben een pleidooi gehouden rond de schoolboeken. Een dekking van
50 mln. is dan natuurlijk niet genoeg. De heer Crone dacht zelfs met een korting
van € 2 op de algemene heffingskorting een eind te kunnen komen,
maar dat levert slechts 23 mln. op. Je kunt ook niet structureel iets dekken
met onderuitputting. Wij zitten niet zozeer met een conceptueel probleem,
als wel met een financieel inpasbaarheidsprobleem. Ik beken dat ik rond de
begrotingsvoorbereiding nog bekeken heb of wij ruimte voor deze maatregel
konden vinden. Dat is helaas niet gelukt. Het is op zichzelf een sympathieke
maatregel, met name voor de middeninkomens en de hogere inkomens. De lagere
inkomens krijgen al een vergoeding via de Wet tegemoetkoming onderwijsbijdrage
en schoolkosten. Voor de middeninkomens en de hogere inkomens, afhankelijk
van de definitie, ligt dat anders. Ook de PvdA is inmiddels omhooggegaan met
de definitie van middeninkomens. Het zit nu al tot en met iets boven de € 50.000.
Op dat punt beginnen wij elkaar te naderen. In termen van doelmatigheid kan
ik ook nog wel iets bij het voorstel verzinnen, maar wij hebben de financiële
dekking niet rond kunnen krijgen. Wij hebben de prioriteit uiteindelijk aan
andere zaken gegeven. Ik heb er absoluut geen principiële bezwaren tegen.
Het is puur een kwestie van het afwegen van prioriteiten. Ik noem bijvoorbeeld
de verhoging van de kinderbijslag, de verlaging van de tarieven voor kinderopvang,
het jeugdbeleid, de schooluitval enzovoorts. Ik hoef niet alle dingen te noemen
die wij hebben voorgesteld. Dit onderdeel kon er niet bij.De heer Rouvoet (ChristenUnie):De minister zegt er geen principieel bezwaar tegen te hebben. Ik denk
dat ik het iets scherper moet zeggen: het is principieel juist om het te doen
zoals wordt voorgesteld, los van de dekking, in verband met onze internationale
verplichtingen om het primair en voortgezet onderwijs gratis toegankelijk
te hebben. Dat is voor ons steeds een belangrijke overweging in de discussie
geweest. Ik begrijp de minister als volgt: als de Kamer een acceptabele dekking
weet te vinden, heeft hij geen bezwaar tegen de maatregel.Minister Zalm:Het moet wel gaan om een structurele dekking. De internationale argumentatie
is niet mijn hoofdargumentatie, al is het maar omdat wij dit systeem al vele
jaren kennen.De heer Rouvoet (ChristenUnie):Het feit dat je lang gezondigd hebt, betekent niet dat je ermee door mag
gaan.Minister Zalm:Nee, maar ik wil nooit een internationale argumentatie gebruiken als er
een nationale is. Dat houdt verband met mijn gedachten over soevereiniteit
in eigen kring. Als de heer Van der Vlies het zelfs heeft over gelijke monniken,
gelijke kappen – ik vraag mij trouwens af of daar geen leuke protestantse
variant op is – dan mag ik het woord "subsidiariteit" wel
gebruiken. Er is volgens mij dus veel voor te zeggen, al is het maar omdat
het dan onderdeel wordt van het totale schoolmanagement en het budget. Als
dat het geval is, zijn degenen die beslissen over de aanschaf van materiaal,
ook degenen die de kosten dragen. Vanuit onderwijskundig oogpunt is hier dus
ook veel voor te zeggen; dat is het probleem niet. Wij zitten hier met een
dekkingsprobleem van meer dan 200 mln. Als daar een goede structurele dekking
voor gevonden kan worden die ook voor het kabinet acceptabel is, dan zal ik
er geen bezwaar tegen maken. Ik heb echter nog niet zo'n dekking gezien.De heer Rouvoet (ChristenUnie):Wij zullen hier zeker nog op terugkomen. Ik wil de internationale aspecten,
gezien de verdragen waar Nederland aan gebonden is, niet zo gemakkelijk wegschuiven.
Het is wel degelijk relevant wat wij krachtens onze handtekening onder internationale
verdragen verplicht zijn om te doen. Het feit dat wij dat lange tijd niet
hebben gedaan, is geen reden om daar nog een poosje mee door te gaan.Ik wil hier nog een argument aan toevoegen. Een van de redenen waarom
mijn fractie er zo op hamert om de schoolboeken via de lumpsum te financieren,
hangt samen met de ruimte die onderwijskrachten hebben om zelf invulling te
geven aan het onderwijs. Dat is het onderwijsinhoudelijke argument dat inmiddels
ook in de media breed doorklinkt. Als wij het vak van leerkracht aantrekkelijker
willen maken, moeten wij er onder andere voor zorgen dat het onderwijs niet
vastzit aan de zeer gedetailleerde voorschriften voor schoolboeken die er
nu zijn. Er moet dus meer ruimte ontstaan.Minister Zalm:Ik laat mij verleiden om ten aanzien van een punt waarover wij het eigenlijk
wel eens zijn, op een detail van uw argumentatie in te gaan. Een leerkracht
kan nu namelijk al voorschrijven welk boek gebruikt moet worden. Dat wordt
dus niet anders, alleen moeten de ouders het nu betalen. Dat maakt het een
beetje onevenwichtig. Leerkrachten kunnen nu beslissen om elk jaar de nieuwste
druk voor te schrijven, waardoor ook de tweedehandswaarde van de boeken gedrukt
wordt. Als de kosten voor boeken ten laste van het schoolbudget komen te vallen,
krijg je andere afwegingen. Ik ben het dan ook met u eens dat het tot een
betere afweging en besluitvorming kan leiden als de boeken een plek krijgen
binnen het schoolbudget. Daarmee worden echter voornamelijk de hogere en de
middeninkomens geholpen. De lagere inkomens worden namelijk al gecompenseerd
via de WTOS. Dus in termen van de koopkracht komen wij dan wel erg veel terecht
bij maatregelen voor de hogere en de middeninkomens in 2007, want ook de kinderopvangmaatregel
is al ten gunste van die groepen. En ik weet hoe de Kamer hiertegen aankijkt.
De maatregel behoeft echter niet per se komend schooljaar ingevoerd te worden.
Mijn vermoeden is dat het in een volgend kabinet zeker weer ter tafel komt,
al is het maar omdat hier al intensief over gesproken is door de ministeries
van OCW en van Financiën en er al allerlei scenario's zijn ontwikkeld.
Beide ministeries vinden dit namelijk op zichzelf wel een pleitbare
maatregel. Het ministerie van OCW is redelijk goed in de bloemen gezet, ook
budgettair. Dit is echter een bloem die er niet bij kon.De heer Vendrik (GroenLinks):De minister heeft er helemaal gelijk in dat de hogere en de middeninkomen
profiteren van die gratis schoolboeken. Daarom wil ik een voorstel doen. Stel
dat het kabinet een deel van het budget voor de kinderbijslag overbrengt naar
het budget voor de kinderkortingen. Als je dan precies het bedrag overhoudt
dat je nodig hebt om de schoolboeken gratis te maken, dan maak je de tegemoetkoming
van het Rijk voor het hebben van kinderen iets inkomensafhankelijker. Dat
is voor de hogere inkomens echter niet erg, want zij krijgen daar gratis schoolboeken
voor terug. Dat lijkt mij een heel mooie ruil.Minister Zalm:Ik ben daar niet voor, zoals u wel aan uw water kunt voelen. Ik ben daar
in het bijzonder niet voor, omdat er nog steeds een verzilveringsprobleem
bestaat bij de kinderkorting. Dat argument zal u aanspreken. Per 2008 gaan
wij de kinderkorting omzetten in een kindertoeslag en dan zal het verzilveringsprobleem
ook opgelost zijn. Qua timing is dat wellicht beter, omdat u door uw voorstel
juist de allerlaagste inkomens met een verzilveringsprobleem niets zou geven.De heer Vendrik (GroenLinks):Een timingprobleem lossen wij samen op. Wij hebben ook nog het Belastingplan.
Daar komen wij dus echt uit. Laten wij elkaar nou niet vangen op één
jaar. Het verzilveringsprobleem wordt eindelijk opgelost, met dank aan de
Kamer. Dat lossen wij dus wel op. Op het eerste gezicht is dit bovendien,
ook qua inkomensverhoudingen, relatief neutraal. Ik sta hier dus niet te nivelleren.
De minister waarschuwde een deel van de Kamer dat er niet gedenivelleerd moet
worden. Hiermee komen wij toch op hetzelfde pad uit? Wat is het probleem?Minister Zalm:De heer Vendrik kan het niet hebben – dat past bij zijn linkse achtergrond –
dat er ook eens iets gebeurt waar middeninkomens en hogere inkomens voordeel
van hebben. Dat moet dan onmiddellijk weer gecorrigeerd worden. Zo zit ik
niet in elkaar. Ik voel die behoefte niet. Zij zijn de enigen die opdraaien
voor de schoolboeken van hun kinderen. De anderen krijgen het allemaal gecompenseerd
via een inkomensafhankelijke regeling. Als wij dat veranderen, moeten zij
dan gelijk worden teruggepakt omdat middeninkomens en hogere inkomens nooit
ergens een voordeeltje van mogen hebben? Dat vind ik niet sympathiek.De heer Vendrik (GroenLinks):Dat is echt een verkeerde verwoording van de argumentatie. Ik heb gereageerd
op wat de minister een deel van de Kamer voorhield: reken erop dat vooral
middeninkomens en hogere inkomens hiervan profiteren, want de laagste inkomens
worden gecompenseerd. Met andere woorden: de minister lijkt te suggereren
dat dit een soort herverdeling is die hij niet wil. Daarom kom ik met een
voorstel om dit neutraal te doen, maar nu wordt mij weer een nivelleringspolitiek
verweten. Dat vind ik een beetje flauw.Minister Zalm:Nee, dat zie ik niet als een bezwaar, maar uit ervaring weet ik dat u
het altijd een probleem vindt als middeninkomens en hogere inkomens ooit eens
wat krijgen. Ik zie dat niet als een bezwaar. Ik heb er geen enkele behoefte
aan om, als je middeninkomens en hogere inkomens eens iets geeft doordat ook
zij niet hoeven te betalen voor schoolboeken, dat direct weer af te pakken.
Dat is dus een misverstand. Ik vind het absoluut geen probleem dat de middeninkomens
en hogere inkomens eens iets krijgen.De voorzitter:Nee mijnheer Vendrik, het woord is nu aan de heer Van der Vlies.De heer Van der Vlies (SGP):De gedachte om – liefst zo snel mogelijk – iets aan die schoolboeken
te doen, spreekt mijn fractie erg aan. Het effect daarvan komt vooral terecht
bij de middeninkomens en hogere inkomens. De middeninkomens kunnen, gelet
op hun historie en de effecten die daar neersloegen, wel iets gebruiken. Dat
is voor mij dus geen onwelkom resultaat, maar het gaat om een structurele
last van 200 mln. Zou daarom ook gedacht kunnen worden aan een ingroeimodel?
Daaruit komt die structurele last uiteindelijk natuurlijk wel tevoorschijn.
Dat zou ook nog een mogelijkheid zijn, waarmee de consequenties voorlopig
worden gemitigeerd. Uiteraard is het uiteindelijke perspectief wel de structurele
last.Minister Zalm:Ja, dat zijn allemaal mogelijkheden. Je kunt het hebben over bepaalde
schooltypes, je kunt beginnen met de onderbouw of juist met de bovenbouw.
De bovenbouw heeft als voordeel dat iedereen daar een keer in komt of erin
zit. Anders krijg je weer berichten zoals bij het afschaffen van het schoolgeld
voor zestien- en zeventienjarigen: "Dat is heel fijn, maar mijn kind
is net achttien geworden". Wat dat betreft, is het logischer om met de
bovenbouw te beginnen dan om met de onderbouw te beginnen omdat je nooit van
de bovenbouw naar de onderbouw gaat, maar wel van de onderbouw naar de bovenbouw.
Dat is allemaal denkbaar.Hoewel het uiteindelijk een kwestie van de Kamer is, wil ik ook iets zeggen
over de suggestie van de heer De Nerée om het parlement uit te breiden
met ambtelijke ondersteuning voor het rekenen. Ik had overigens het idee dat
de Raad van Economisch Adviseurs op dit punt een rol was toebedacht. Er zijn
natuurlijk heel veel prognosemakers over de Nederlandse economie. Naast het
CPB hebben wij op dit moment ook nog de Nederlandsche Bank, het IMF, de OESO
en de Europese Commissie. Een gemeenschappelijk kenmerk is dat zij allemaal
de fout in gaan. Wat de kwaliteit van macro-economische ramingen en van ramingen
van de werkloosheid, het EMU-saldo et cetera betreft, denk ik dus niet dat
het zou helpen als nog een andere club daarnaar gaat kijken. Dat kan bij andere
onderwerpen anders liggen, maar wat die prognoses betreft, worden de ramingsfouten
regelmatig geanalyseerd. Er wordt bekeken of daar een systeem in zit. Het
aardige van het CPB is dat de fouten systeemloos zijn. Het is soms te hoog,
soms te laag. Er zit geen bias zin. Prognoses van andere lidstaten in Europa
waar de ministeries de economische groei ramen, laten wel een systeem zien,
namelijk systematisch optimistisch. Op dat vlak doet het CPB het in ieder
geval goed. De ervaring met alle andere instituten is niet dat die het beter
kunnen. De misramingen over de nationale en de wereldeconomie zijn breed gespreid.
Ik herinnerde aan professor doctor Eijffinger die in augustus
2005 de CPB-raming van 2,25% in de MEV over 2006 bekritiseerde. Ik
noemde per abuis de REA. Hij noemde die raming politiek gedreven en veel te
positief. De groei in het jaar 2006 zou volgens hem eerder 2% of minder
bedragen. Die heeft dus de plank volledig misgeslagen.De heer De Nerée tot Babberich (CDA):Gelukkig zet de minister dit recht. Het was immers niet de REA die de
plank mis heeft geslagen. Ik vind het uniek dat vijf economen telkens tot
een unaniem advies komen. Ik weet wat de minister van de Raad van Economische
Adviseurs vindt. Dat is niet positief. Misschien wordt het wat positiever.
Wij willen geen bureaucratie opbouwen bij het parlement. Wij willen de mogelijkheid
hebben om zaken door te laten rekenen. De fracties moeten die mogelijkheid
ook hebben. Ik heb daarbij een aantal voorbeelden genoemd. Dat die mogelijkheden
er zijn, brengt met zich dat de voor 100% als waar aangeleverde gegevens
kritischer worden bekeken. Wij vinden de macht van het parlement te gering,
zeker naarmate de begrotingen globaler worden. Het is een strijd tussen de
overheid en het parlement. Ik vind dat het parlement de macht moet hebben
om het controlerecht en het budgetrecht goed uit te oefenen.Minister Zalm:Volgens mij maakt het parlement ook onderdeel uit van de overheid.De heer De Nerée tot Babberich (CDA):Ik doelde op de uitvoerende macht.Minister Zalm:Dit is primair iets voor de Kamer om over te delibereren. Als er behoefte
is aan ondersteuning, assistentie, informatie of briefings, is mijn ministerie
overigens altijd bereid om de Kamer behulpzaam te zijn. Daar hoef ik niet
bij te zitten. Bij amendementen en verkiezingsprogramma's geldt dat ook. Dat
gaat allemaal buiten mij om. Ik wil het niet eens weten. De bekende bezuinigingslijstjes
heb ik nooit beoordeeld of gecensureerd. Het ministerie probeert dienstbaar
te zijn. Het CPB is naar mijn oordeel ook goed toegankelijk. Het is uiteraard
aan de Kamer om hierover te beslissen. Ik bied de diensten van mijn departement
echter gaarne aan om het eventuele misverstand uit de weg te ruimen dat het
niet toegankelijk is voor leden van het departement.De heer Vendrik (GroenLinks):Ik kan het verhaal van de minister uit eigen ervaring volmondig bevestigen.De minister sprak zo-even over de heer Eijffinger die de CPB-raming van
de economische groei als politiek heeft betiteld. Dat komt vaker voor, zoals
bij CDA-fractievoorzitter Verhagen die vlak voor de presentatie van de Miljoenennota
het CPB-rapport over fiscale behandeling van het eigen huis, lees: de hypotheekrenteaftrek,
als een politieke interventie betitelde. Dat rapport stond al twee jaar op
de rol. Is de minister het met de heer Verhagen eens?Minister Zalm:Ik ben ervan overtuigd dat het CPB niet politiek gedreven is. Het is een
onafhankelijke en integere club. Dat wil niet zeggen dat zij geen uitspraken
kan doen of een timing kan hebben waarmee ik soms ongelukkig ben. Waarom wel
de hypotheekrenteaftrek maar niet de huursubsidies in de analyse betrekken?
Waarom vlak voor de verkiezingen? Een politicus kan daarvan vinden dat het
meer evenwichtig kan. Ik denk niet dat er kwaad achter steekt in de vorm van
een politieke doelstelling van het CPB. Dat is althans mijn heilige overtuiging,
want anders zou het wel extreem onverantwoord zijn. Als wij niet kunnen geloven
in de integriteit en de onafhankelijkheid van het CPB, dan zal dat daaraan
ten onder gaan. Het Centraal Planbureau is mij zeer dierbaar, ik heb daar
jarenlang met heel veel plezier gewerkt en het is een buitengewoon belangrijk
en nuttig instituut, dus kan het niet politiek gedreven zijn.De heer Vendrik (GroenLinks):Het doet mij deugd dat in ieder geval het kabinet een andere opvatting
heeft over de werkwijze en de rol van het CPB dan de heer Verhagen. Dat doet
mij deugd, want dat hebben wij de komende tijd nog hard nodig als de verkiezingsprogramma's
doorgerekend en wel eind oktober gepresenteerd worden!De heer De Nerée tot Babberich (CDA):Ik weet dat mijn fractievoorzitter en ook ik ons ontzettend geërgerd
hebben aan het publiceren van een rapport op een deelgebied op dat tijdstip.
Of het CPB nu politiek geïnspireerd was of niet, het was in ieder geval
buitengewoon onhandig. Is de minister het er niet mee eens dat het CPB het
beter had kunnen uitstellen?De heer Vendrik zei dat wij het CPB binnenkort hard nodig hebben. Ik heb
goed naar de heer Crone geluisterd en die gaat al uit van een trendmatige
groei van 2%, Die heeft dus al een kwart meegenomen bij zijn berekeningen,
waar er al een gat in zijn hele begroting zat. Ik ben dat wel gewend, want
die bedragen worden elke keer aangepast.Nogmaals, wij vonden het moment en de inhoud onhandig gekozen. Ik heb
er ook schriftelijke vragen gesteld en ik hoop dat wij de antwoorden daarop
via de minister van Economische Zaken binnenkort ontvangen.Minister Zalm:Dat is dan ook het antwoord op Zalmuw vraag. Het is toch te doen gebruikelijk
dat wij dat afwachten?De heer De Nerée tot Babberich (CDA):Ik vroeg of ook u het onhandig vond. Ik meen uit uw woorden opgemaakt
te hebben dat u de timing en het onderwerp – het althans niet meenemen
van de huursubsidie en de situatie op de woningmarkt en de keuze van juist
dit onderwerp en het uitbrengen van het rapport juist voor de verkiezingen,
gebaseerd op een mooi plannetje van ik dacht een hoogleraar uit Rotterdam –
ook onhandig vond.Minister Zalm:Ik ben het in ieder geval eens met het antwoord van de minister van Economische
Zaken dat komende is.De heer Crone (PvdA):Wat zou de minister gezegd hebben als het CPB met een studie kwam dat
verstoring van de woningmarkt door subsidies slecht is en de woningmarkt zou
instorten en de prijzen zouden dalen en die studie vlak voor de verkiezingen
was uitgekomen? Zou hij dan ook opmerkingen van het CDA hebben gehoord van "schande
dat het net voor de verkiezingen komt", of zou het CDA dan hebben gezegd:
Gelukkig, het CPB zegt dat wij gelijk hebben! Ik vond het dus wel erg het
vragen naar de bekend weg van het CDA, maar zo heeft iedereen het ook wel
opgevat.Minister Zalm:Als dat het geval was, zou je je ook kunnen afvragen waarom de hypotheekrente
niet in die analyse is betrokken, althans de aftrekbaarheid daarvan.De heer Crone (PvdA):Ja!Minister Zalm:Als u het daarmee eens bent, is het ook niet zo gek dat vanuit het CDA
wordt gezegd: waarom wel de aftrek van de hypotheekrente en niet de huursubsidie.
Dit debatje bewijst al dat ook door het CPB dat evenwicht altijd goed moet
worden bewaakt.De heer De Nerée tot Babberich (CDA):Wat zou u ervan vinden als het CPB nu al zou zeggen dat het feit dat de
PvdA nu al uitgaat van de trendmatige in plaats van de voorzichtige groei
waar anderen van uitgaan, een politiek feit is?Minister Zalm:Voorzitter. Ik laat het CPB graag het CPB zijn. Hoe verleidelijk het ook
is, ik ga mij niet weer plaatsen op de stoel van de directeur CPB en mij afvragen
wat ik zou doen als ik daar nog zat, want ik zit daar niet meer, al twaalf
jaar niet meer.Mevrouw Van Oudenallen (Groep Van
Oudenallen):Ik heb het hele verhaal gehoord en toch gaan er bij mij belletjes rinkelen.
Is er geen centrale regie? Er is toch wel iemand verantwoordelijk die kan
zeggen op welk moment iets naar buiten mag? Wie is daar verantwoordelijk voor?Minister Zalm:De regie ligt bij het CPB zelf. Formeel heeft de minister van Economische
Zaken natuurlijk de verantwoordelijkheid, maar die geeft haar zo vorm –
terecht denk ik – dat hij zich er niet mee wil bemoeien en dat dit,
het zich niet bemoeien met inhoud en publicatieschema van het CPB, zijn belangrijkste
taak is. Dat kan een keuze zijn, net als dat de minister van Justitie zegt
dat hij zich in ieder geval nooit met rechterlijke uitspraken wil bemoeien,
al is hij verantwoordelijk voor de rechterlijke macht. Dat is eigenlijk ook
zo'n beetje de lijn die de minister van Economische Zaken heeft ten opzichte
van het CPB. Dus het CPB coördineert zelf zijn eigen werkzaamheden en
publicaties.De heer Rouvoet (ChristenUnie):Voorzitter. De minister deed eerder zulke mooie pogingen toen hij sprak
over het protestantse denken over de overheid. Naar aanleiding van die opmerkingen
over de overheid en de positie van het parlement daarin zal ik hem vandaag
nog enig leesvoer sturen waaruit blijkt hoe daarover in protestantse kring
wordt gedacht vanuit de soevereiniteit in eigen kring.Minister Zalm:Ik vind dit heel genoeglijk. Mijn opleiding aan de Vrije Universiteit
heb ik al enige tijd geleden afgerond en ook de wijsbegeerte is wat weggezakt.
Ik word er – met name aan de overzijde van het Binnenhof – bovendien
nog wel eens van beschuldigd dat mijn uitleg van soevereiniteit in eigen kring
niet helemaal deugt.De heer Rouvoet (ChristenUnie):Dit klopt en dit zit allemaal in de stof die ik u zal opsturen. Mijn VU-geschiedenis
ligt iets dichterbij.Minister Zalm:Dat is ook wel te zien.De heer Blok heeft voorgesteld om de zelfstandigenaftrek ook toe te passen
op 65-plussers. Hij heeft daarvoor een dekking aangegeven, namelijk door de
verhoging van de zelfstandigenaftrek die sowieso al in de pen zat, niet algemeen
te laten zijn maar dit bedrag te bestemmen voor de introductie van een zelfstandigenaftrek
voor 65-plussers. Verder suggereert hij een maatregel in het kader van de
aftrek voor buitengewone lasten, namelijk het laten vervallen van de aftrek
voor de huisapotheek met een compensatie voor ouderen en chronisch zieken.De arbeidsparticipatie van en faciliteiten voor 65-plussers is een klassiek
punt. Op dit moment vindt er een commissievergadering plaats over het kabinetsstandpunt
over belemmeringen voor het doorwerken na 65 jaar. In dit stuk wordt ook ingegaan
op de leeftijdsgrens in de zelfstandigenaftrek. De conclusie van het kabinet
is dat het verstandig lijkt om die leeftijdsgrens te handhaven.Ik zal de argumenten ook hier over het voetlicht brengen. De behoefte
aan een reservering voor toekomstige consumptie en investeringen – een
van de redenen voor de zelfstandigenaftrek – zal voor 65-plussers kleiner
zijn. Als je 65 wordt, betaal je geen AOW-premie meer over je winst; er is
een lager tarief eerste en tweede schijf. Bovendien krijg je maandelijks een
AOW-uitkering. Daarmee is de leeftijdsgrens van 65 voor de zelfstandigenaftrek
verdedigbaar.Een ander punt is natuurlijk de budgettaire derving van 50 mln. waarvoor
tot op heden geen dekking was gevonden, maar inmiddels dus wel. Het dekkingsargument
kan ik de heer Blok dus niet tegenwerpen, maar ik sta heel terughoudend tegenover
gerommel in de regeling voor buitengewone lasten. Die regeling is volkomen
uit de hand gelopen. Zij kostte ooit 300 mln., maar inmiddels is dit opgelopen
tot 1,6 mld. Vroeger maakten er een paar honderdduizend mensen gebruik van,
maar inmiddels wel zo'n 2,9 miljoen huishoudens, dat wil zeggen dat al 41%
van alle Nederlandse huishoudens in de buitengewone lasten zit. Het kabinet
is van mening dat dit niet meer kan worden gerepareerd. Hier is een rapport
over opgesteld en de conclusie is dat de regeling fundamenteel op de schop
moet. Ik aarzel om dan in het huidige systeem nog dingen te gaan verschuiven.
Ik zou dit liever gewoon laten liggen, dan kunnen er bij de kabinetsformatie
spijkers met koppen worden geslagen. Naar mijn oordeel is de huidige regeling
niet handhaafbaar. Daarom ben ik zeer terughoudend om daarbinnen dan nog wijzigingen
aan te brengen.Ik geef toe dat het voorstel van de heer Blok leidt tot een beperking
van de regeling als totaal. Het teken gaat dus de goede kant op, maar ik ben
op dit punt van de dekking terughoudend.De heer Blok (VVD):Wij weten nu in ieder geval allemaal dat wij nog voor de verkiezingen
een verbandtrommel moeten kopen.In mijn voorstel voor de zelfstandigenaftrek speelt het gelijkheidsbeginsel
een belangrijke rol. Ondernemers in de ib-sfeer zien deze faciliteit opeens
verdwijnen na 65 jaar, maar voor ondernemers in de bv-sfeer geldt voor en
na 65 jaar dezelfde regeling. Daarnaast kun je natuurlijk überhaupt de
vraag stellen waarom er verschillende regelingen zijn voor mensen jonger dan
65 jaar en mensen ouder dan 65 jaar, met uitzondering van de AOW die daar
speciaal voor bedoeld is.Minister Zalm:Ik kan niet ontkennen dat dat een goed punt is.De heer De Nerée tot Babberich (CDA):Mijn fractie pleit ervoor dat mensen na hun vijfenzestigste op vrijwillige
basis blijven doorwerken. Je moet er dan wel voor zorgen dat de faciliteiten
die mensen voor hun vijfenzestigste hebben, ook beschikbaar zijn voor mensen
die vijfenzestig jaar en ouder zijn.De heer Vendrik (GroenLinks):De minister verdedigt de zelfstandigenaftrek met het argument dat jonge
ondernemers voor hun toekomst moeten kunnen reserveren. De fiscale reden is
echter het tariefverschil tussen box I en box II. De heer Blok wees daar terecht
op. Als dat zo is, ontbreekt een goede reden waarom mensen na hun vijfenzestigste
geen recht zouden kunnen maken op tenminste een deel van de zelfstandigenaftrek.
Bovendien kunnen mensen, als ze dan nog aan de slag zijn, na hun vijfenzestigste
ook aanspraak maken op een deel van de arbeidskorting.Minister Zalm:Dat bestrijd ik allemaal niet. Het is voor mij ook geen zwaar punt.De zelfstandigenaftrek bestaat overigens niet, omdat wij een box II hebben.
Toen die box er nog niet was, kenden wij immers al wel een zelfstandigenaftrek.
De argumentatie daarvoor was dat zelfstandigen een fluctuerend inkomen hebben
en dat zij bijvoorbeeld moeten kunnen reserveren voor toekomstige investeringen.
Inmiddels proberen wij de zelfstandigen bij de inkomstenbelasting op een vergelijkbare
manier te behandelen als bij de vennootschapsbelasting. Zo hebben wij bij
de laatste grote belastingoperatie aannemelijk proberen te maken dat de effecten
voor ib-ondernemers in het mkb en vpb-ondernemers in het mkb vergelijkbaar
moeten zijn.Er is 25 mln. gereserveerd voor de verhoging van de zelfstandigenaftrek.
Ik kan mij voorstellen dat die wordt ingezet voor de introductie van een halve
zelfstandigenaftrek voor 65-plussers. Daartegen zou ik het minste bezwaar
hebben. Ik aarzel namelijk nog veel meer over het voorstel om te gaan sleutelen
aan het rampzalige gebouw van de buitengewonelastenaftrek. Als je namelijk
iets verandert aan de huisapotheek, heeft dat ook weer allerlei koopkrachteffecten
die worden meegeteld voor de WAO voor alleenstaanden en het sociaal minimum.De heer Vendrik (GroenLinks):Ik ben het met u eens dat wij daar niet naar een dekking moeten zoeken.Stelt u nu voor om de zelfstandigenaftrek niet te verhogen en in plaats
daarvan die 25 mln. te gebruiken voor de continuering van een gehalveerde
zelfstandigenaftrek na het vijfenzestigste levensjaar?Minister Zalm:De heer Blok is gekomen met een voorstel. Hij is dus als eerste aan zet,
maar als het de Kamer gerieft, ben ik bereid om met een nota van wijziging
te komen die het zo regelt. Het is nu aan de heer Blok als initiatiefnemer
om te bedenken of hij wil afwachten of zijn oorspronkelijke voorstel een meerderheid
haalt.De heer Blok:Een aftrekpost voor een verbandtrommel is natuurlijk even logisch als
een aftrekpost voor wc-papier en dikke glorix. Als mijn oorspronkelijke voorstel
op grote bezwaren stuit, trek ik het in en kom ik met een motie voor de continuering
van een halve zelfstandigenaftrek.Minister Zalm:Voorzitter. Wat zien wij vandaag in de Kamer toch een mooie harmonie tussen
links en rechts! Anticiperend op de motie van de heer Blok, zal ik een nota
van wijziging laten voorbereiden.De heer Blok sneed een interessant punt aan, namelijk de aansprakelijkheid
van toezichthouders en de positie van de Staat. Het rapport-Van Dam is begin
april gepubliceerd. Wij bereiden daar een kabinetsreactie op voor. Overigens
vind ik dat rapport geruststellend in tegenstelling tot de heer Blok. De hoofdteneur
is toch dat het aansprakelijkheidsrisico voor toezichthouders niet te groot
is, hetgeen ook geldt voor de AFM en de DNB. De rechter is geneigd om het
gedrag van de toezichthouder terughoudend te beoordelen en slechts te bepalen
of de toezichthouder redelijk heeft gehandeld. De rechter gaat niet op de
stoel van de toezichthouder zitten met alle informatie die hem op dat moment
ter beschikking staat. Het punt dat de heer Blok maakte dat in de ons omringende
landen een beperkte aansprakelijkheid geldt voor financiële toezichthouders –
in Duitsland is die immuniteit zelfs absoluut; zelfs in het geval van opzet
of kwade trouw kan de Duitse bank, de toezichthouder, niet aansprakelijk worden
gesteld – is echter ook interessant. Ik zal mij over dit onderwerp buigen.
Ik zeg toe dat ik daarop terugkom in de kabinetsreactie, waarbij zal worden
ingegaan op de mogelijkheden van beperking van de aansprakelijkheid. Overigens
geldt dat niet alleen de Staat en de toezichthouder hierin een rol spelen;
benadeelden kunnen met lege handen komen te staan, ook als er evidente fouten
door de toezichthouder zijn gemaakt.De heer Blok (VVD):Ik dank de minister voor zijn toezegging. Kan hij in zijn brief specifiek
ingaan op de positie van de AFM? De AFM houdt toezicht op beleggingen
die naar hun aard risicovol zijn. De belegger hoort dat ook te weten. Dat
verschilt van de positie van een nationale bank omdat spaarders risicoloze
beleggingen zoeken.Minister Zalm:Ja, dat zal ik doen. Overigens is de minister van Justitie de eerste ondertekenaar
van die brief omdat het om een algemeen vraagstuk rond de aansprakelijkheid
van toezichthouders gaat. Dat kan ook de NMa betreffen. Ik zal proberen om
apart op de financiële onderdelen in te gaan, met inachtneming van de
verschillen tussen de AFM en de Nederlandsche Bank. Bovendien zal de kwestie
van de wettelijke beperking van de aansprakelijkheid daarin worden meegenomen.De heer De Nerée tot Babberich (CDA):Ik verzoek de minister om daarbij ook de NMa te betrekken. Het probleem
kan zich ook bij die organisatie voordoen. Ik wil overigens niet de richting
van Duitsland opgaan want daar geldt dat de toezichthouder ook niet aansprakelijk
kan worden gehouden als er zwaar over de schreef wordt gegaan. Er moet altijd
een sanctiemogelijkheid bestaan voor het geval mensen hun werk niet goed doen.Minister Zalm:Bij die notitie kunnen DTe, NMa, Opta en wellicht CTG en de zorgautoriteit
in oprichting ook betrokken worden.Ik kom op de sprinkhanendiscussie. De heer Blok vroeg naar de evaluatie
van de Sarbanes-Oxley Act in de Verenigde Staten. De verschillen tussen de
opvattingen van collega Wijn en mij worden wel eens overdreven, voor zover
zij aanwezig zijn. In ieder geval willen wij geen van beiden buitenlandse
investeerders afschrikken. Hij heeft inmiddels heel wat gesprekken gevoerd
met mensen uit de hoek van de private equity, ook om de gerezen beeldvorming
te corrigeren. Wij hebben natuurlijk wel transparantieregels in Nederland,
wij hebben de Wet melding zeggenschap en wij hebben antimisbruikregels. Op
die manier proberen wij een goed investeringsklimaat te combineren met het
adequaat functioneren van financiële markten. Wij hebben met deze aspecten
nadrukkelijk rekening gehouden bij de Wet toezicht financiële verslaggeving.
Dat wetsvoorstel is net door de Eerste Kamer aanvaard en de AFM zal de controle
van de jaarverslagen ter hand nemen.Het is interessant om te zien wat er in Amerika gaat gebeuren. Nu was
de Sarbanes-Oxley wet wel een heel nare wet, in verhouding tot onze rule-based
wetgeving. Mijn vermoeden is dat de Amerikanen enigerlei versoepeling zullen
overwegen en een invulling die praktischer is. Dan zullen wij zelf ook weer
opnieuw moeten bezien of de Europese wetgeving – de wetgeving hierover
is tegenwoordig sterk Europees gedreven – nog adequaat is.De heer Bakker heeft gezegd dat hij overweegt om de motie-Van der Laan
opnieuw in te dienen. Dat betreft de voorbereidingen van de individualisering
van de algemene heffingskorting. Daarover heeft zich gisteren een interessant
debat ontsponnen met nieuwe coalities op dit front. Dat is ook interessant,
als je ziet hoe lang dit al onderwerp van politieke discussie is. Het is niet
iets om op een achternamiddag te regelen, maar dat wordt ook niet gevraagd.
Ik acht het een kwestie voor een volgend kabinet. In 2008 zou je de eerste
stappen kunnen zetten. Dan is besluitvorming begin 2007 vereist, in verband
met de aanpassingen van het systeem en tijdige wetgeving. Begin 2007 moet
er ook weer een nieuw kabinet zijn, dus hoef ik niet nu al van alles en nog
wat in de steigers te zetten om te zorgen dat het met ingang van 2008 mogelijk
wordt. Wij weten op het departement dat dit speelt. Zolang nog niet duidelijk
is of het überhaupt doorgaat, ga ik geen investeringen doen in apparatuur,
ICT of dat soort zaken. Mij is door deskundigen verzekerd dat het per 2008
kan worden ingevoerd, als begin 2007 het besluit valt.Een ander interessant punt is het kindgebonden budget. Dat bindt in ieder
geval de SGP en de ChristenUnie. Ik moet zeggen dat ik het precieze verschil
tussen kinderbijslag en kindgebonden budget nog niet helemaal in de vingers
heb gekregen. Misschien dat dit onderscheid in de documentatie van de heer
Rouvoet wordt toegelicht.De heer Rouvoet (ChristenUnie):Voorzitter. Ik kan dat in ieder geval op hoofdlijnen in twee zinnen aangeven.
Het kindgebonden budget dat wij al vele jaren geleden hebben voorgesteld en
ook in debatten met achtereenvolgende kabinetten-Balkenende hebben besproken,
kent in ieder geval twee voordelen. Het is een bundeling van de bestaande
kindgerelateerde financieringsstromen die van de overheid naar de gezinnen
gaan. Het is dus een bundeling – en dat is een voordeel – van
de kinderkorting, kinderopvanggelden en kinderbijslag. Het tweede voordeel
is dat het kindgebonden budget de keuzevrijheid van ouders vergroot. Ik begreep
dat dit een punt is waar ook de heer De Nerée tot Babberich ongelofelijk
voor is. Het vergroot die vrijheid door de kinderopvanggelden via het kindgebonden
budget bij alle ouders met kinderen te laten terechtkomen, en niet alleen
bij degenen die kiezen voor officieel erkende kinderopvanginstellingen.Minister Zalm:Ik snap de redenering. Ik snap de logica. Niet dat ik het ermee eens ben,
maar ik snap het. Als ik alle regelingen opruim en vervolgens de kinderbijslag
verhoog, ontstaat toch in feite iets wat materieel hetzelfde is als het kindgebonden
budget? Het heet alleen anders. Wellicht wordt met de gekozen term gepoogd
de filosofie achter de regeling duidelijk te maken. Het kindgebonden budget
is toch feitelijk vergelijkbaar met kinderbijslag?De heer Rouvoet (ChristenUnie):Een verschil is dat het kindgebonden budget, omdat het ook de kindertoeslag
bevat, een inkomensafhankelijke component kent. Dat is bij de kinderbijslag
niet het geval. Ik ben overigens geen voorstander van het inkomensafhankelijk
maken van de kinderbijslag. Wij hebben in het verleden wel gepleit voor een
inkomensafhankelijke kop op de kinderbijslag. Een voordeel van het kindgebonden
budget is dat het een inkomensafhankelijk element bevat zonder dat alles inkomensafhankelijk
wordt gemaakt. Er zijn immers ook bezwaren in te brengen tegen het volledig
inkomensafhankelijk maken van de kinderbijslag.Minister Zalm:Ik begrijp nu wat de portee is van uw voorstel. Het kabinet is u in elk
geval van dienst met het voornemen om per 1 januari 2008 de kinderkorting
om te zetten in een kindertoeslag. Daarmee is het vehikel voor uw benadering
beschikbaar. Dat staat overigens los van de vraag of het invoeren van een
kindgebonden budget zoals u dat voorstelt wenselijk is. Ik ben
er zelf geen voorstander van om de middelen die nu beschikbaar zijn voor kinderopvang
onder te brengen in een inkomensafhankelijke kindertoeslag of een kindgebonden
budget.De heer Rouvoet (ChristenUnie):Wij hebben eerder met de toenmalige staatssecretaris van Financiën
de heer Wijn gedebatteerd over de bundeling van kindgerelateerde uitkeringen
en toeslagen. Er is een beweging in die richting. Wij proberen steeds om het
kabinet het laatste zetje te geven om ook de gelden voor kinderopvang daarbij
te betrekken. Dat is overigens een andere keuze dan gratis kinderopvang voor
iedereen. Het is een gericht instrument dat de keuzevrijheid bevordert. Ik
wil u graag uitnodigen om die laatste stap te zetten.Minister Zalm:Het budget voor de Wet tegemoetkoming onderwijsbijdrage en schoolkosten
moet uiteindelijk ook in de kindertoeslag worden opgenomen. Dat is ook het
standpunt van het kabinet. Ik denk dat wij het eens zijn over het opruimen
van allerlei verschillende inkomensafhankelijke kinderregelingen en bundeling
daarvan in één regeling die het karakter krijgt van een inkomensafhankelijke
toeslag. Dat voornemen wordt redelijk breed gedragen. Het onderbrengen van
de gelden voor kinderopvang in een dergelijke toeslag wordt niet breed ondersteund.
In de voorwaarden voor toekenning van de kindertoeslag is immers niets opgenomen
omtrent de activiteiten van de partners.De heer De Nerée tot Babberich (CDA):De heer Rouvoet verwees ook naar mij. Voor de duidelijkheid wil ik zeggen
dat ik niet voor een inkomensafhankelijke kop op de kinderbijslag ben.Minister Zalm:Dat is een kwestie van naamgeving. Wij gaan immers de kinderkorting omzetten
in een kindertoeslag. Dat voorstel werd volgens mij door de hele Kamer gesteund,
ook in verband met de verzilveringsproblematiek. Volgens mij lijkt dat, hoe
het verder ook wordt genoemd, erg op een inkomensafhankelijk toefje op de
kinderbijslag.De heer De Nerée tot Babberich (CDA):Het zijn regelingen die naast elkaar bestaan. Ik ben van mening dat de
kinderbijslag inkomensonafhankelijk moet blijven.Minister Zalm:Daar bestaat geen verschil van mening over volgens mij.De heer Rouvoet (ChristenUnie):Ik heb niet voorgesteld om de kinderbijslag inkomensafhankelijk te maken.
Het is geen onderdeel van het kindgebonden budget. Ik verwees naar de heer
De Nerée tot Babberich omdat hij, net als ik, erg voor het vergroten
van de keuzevrijheid is. In dat verband heb ik hem mijn bondgenoot genoemd.Minister Zalm:Mevrouw van Oudenallen stelde voor om een soort verhuisbemiddelingsbureau
op te zetten in het kader van het oplossen van files. Ik ben niet zo thuis
in die materie, maar het lijkt mij op het eerste gezicht een geweldig gat
in de markt. Dat hoeft volgens mij echter niet opgevuld te worden door de
overheid. Wellicht kan het een leuke invulling zijn van haar toekomstige carrière.
Het is best een aardige gedachte, maar het bemiddelen bij verhuizingen over
en weer is mijns inziens geen overheidstaak.Mevrouw Van Oudenallen (Groep Van
Oudenallen):Het bestrijden van het fileleed en het bestrijden van stress bij ambtenaren
zijn taken van de overheid. Er zijn tienduizenden ambtenaren die dit betreft.
Mijn assistent is bijvoorbeeld al een uur onderweg uit Amsterdam. Hij is al
drie omleidingen tegengekomen en hij is hier nog niet. Ik noem maar een voorbeeld.
Vandaar dat ik pleit voor een matchmaker die onderzoekt of mensen kunnen ruilen
van baan.Minister Zalm:Naar mijn mening is de private markt voldoende creatief en actief om dit
gat in de markt, als het er is, op te vullen.De heer Bakker (D66):De minister heeft wel de motie-Van der Laan genoemd over de algemene heffingskorting,
maar ik heb nog een vraag gesteld die ook schriftelijk niet beantwoord is.
Hoe komen wij van het rapport-Scheepbouwer en het rapport-Bakker tot operationele
politieke besluitvorming? Alle partijen zitten op dit moment immers met de
discussies over het CPB. Wij hebben nu twee zinnige rapporten tot onze beschikking,
maar lopen allemaal op tegen de vraag hoe wij een en ander kunnen implementeren.
Daarom moeten wij daarover nadenken.Minister Zalm:Ik heb deze vraag niet beantwoord, omdat die zo goed is dat ik die niet
in één dag kán beantwoorden. Bovendien heeft minister
Hoogervorst deze rapporten laten maken. Je zou uit de rapporten kunnen afleiden
dat er heel wat mogelijk is. Iedereen worstelt op dit moment met het CPB.
Ik heb er geen pasklaar antwoord op hoe een en ander kan worden geoperationaliseerd,
maar wij moeten er wel een antwoord op gaan vinden. Ik heb dat op dit moment
echter niet.De heer Bakker (D66):Is de minister bereid om, samen met de minister van Volkshuisvesting,
Ruimtelijke Ordening en Milieubeheer dit punt op te pakken en de Kamer daarover
binnen zes weken nader in te lichten? Dat voorkomt namelijk een motie en al
die moties, die kosten allemaal maar papier.Minister Zalm:Ik heb geen bezwaar tegen een motie op dit punt. Ik zal bezien wat ik
kan doen samen met mijn collega van Volkshuisvesting, Ruimtelijke Ordening
en Milieubeheer. Het is een onderwerp wat ons beiden en de hele Kamer zeer
ter harte gaat.Een belangrijk onderwerp is de schuldhulpverlening. Gelukkig hebben wij
het nodige gedaan, tot en met het verlagen van het maximale kredietpercentage.
Wij hebben er ook geld voor uitgetrokken. Wel gaat het om een echt gemeentelijke
taak. Het Rijk helpt de gemeenten er wel bij, ook in financieel opzicht. Experimenten
moeten echter op het niveau van de gemeenten worden gerealiseerd. Daarvoor
zijn financiële middelen ter beschikking gesteld. Het is aan de gemeenten
en de gemeentelijke kredietbanken om in samenwerking te onderzoeken wat zij
daarmee kunnen.Mevrouw Van Oudenallen (Groep Van
Oudenallen):Dat betekent dat de minister er geen bezwaar tegen heeft
dat er goede experimenten gedaan worden?Minister Zalm:Ja, dat betekent het. In tegendeel, er wordt mijns inziens in Nederland
eerder te weinig geëxperimenteerd dan te veel. Wij hebben de neiging
om alles overal hetzelfde te doen terwijl wij juist erg veel kunnen leren
als wij het op de ene plek eens zus proberen en op de ander plek zo. Ik ben
daarvan dus een voorstander.Mevrouw Van Oudenallen (Groep Van
Oudenallen):Dank u voor de toezegging.Minister Zalm:Graag gedaan.De heer Vendrik (GroenLinks):Naar aanleiding van een mooie passage in de Miljoenennota heb ik gisteren
aan de minister gevraagd naar geluk. Hoe zit dat?Minister Zalm:Ja. De relativering die de heer Vendrik van mij vroeg, staat nou zo mooi
in deze zin. Hij zegt dat ik alleen maar wil praten over groei, terwijl hij
mij citeert met zo'n prachtige zijn waaruit blijkt dat ik nog iets meer in
mijn hoofd heb dan groei alleen als ik aan geluk denk.Mevrouw Van Oudenallen (Groep Van
Oudenallen):Veel meer.Minister Zalm:Veel meer zelfs.De heer Vendrik (GroenLinks):Mijn punt was dat ik het erg leuk vond dat deze zin en de duiding wat
geluk kan voortbrengen in de Miljoenennota stond. In de passage die daarna
komt, wordt echter eigenlijk weer teruggevallen op de oude positie; geluk
is mooi, maar groei is beter. Dat vind ik nou zo jammer. Ik meen dit serieus,
want dit debat wordt in toenemende mate ook onder economen gevoerd. Waarom
gaan de luiken bij het ministerie van Financiën op dit punt niet open?
Er werken daar heel gelukkige ambtenaren die volgens mij gelukkig heel goed
kunnen nadenken over geluk. Waarom duikt het kabinet niet veel dieper in dit
thema? Dit is volgens mij een wezenlijke vraag voor de samenleving van de
21ste eeuw.Minister Zalm:Het is vrij bijzonder dat die kwestie überhaupt in de Miljoenennota
staat, want sommige van mijn collega's vroegen zich af waarom dat nodig was,
omdat tegenwoordig iedereen in groei gelooft. GroenLinks is ook niet meer
voor de krimpeconomie. Die partij wil ook economische groei, of zie ik dat
verkeerd? GroenLinks is ook blij als uit een doorrekening van het CPB meer
groei in plaats van minder groei naar voren komt.De heer Vendrik (GroenLinks):Wij zijn niet zozeer voor economische groei, maar er moet wel voor voldoende
banen worden gezorgd. Dat zijn twee verschillende dingen.Minister Zalm:Het toejuichen van de krimp hoort echter in het verleden thuis.Wij vonden het leuk om die discussie aan te gaan, gelet op de afgelopen
jaren toen er zoveel leed is geleden, ook vanwege de aanpak van het kabinet.
Dat was een voorbeeld van economische tegenspoed die het welbevinden van de
mensen niet heeft bevorderd. Wij merken nu dat de mensen er qua welbevinden
dit jaar beter voor staan dan in 2003 en 2004. Neem de jaren dertig. Ook toen
was er economische tegenslag, maar wat voor voedingsbodem heeft dat niet gehad
voor bewegingen waar mensen vanuit hun ongeluk min of meer in zijn meegelopen?
Economische voorspoed is dus wel degelijk belangrijk voor het welbevinden
van de mensen. Ik wil overigens niet de indruk wekken dat economische groei
alles oplost. De echte grote vraagstukken in het individuele leven staan daar
los van. Economische groei beïnvloedt wel het leven van heel veel mensen.De voorzitter:Over geluk kunnen wij wekenlang doorpraten. Over ongeluk ook helaas.De heer Vendrik (GroenLinks):Dat is waar, maar de kwestie staat in de Miljoenennota. Ik zou denken
dat dit een politieke betekenis heeft. Daar vraag ik naar.De voorzitter:De vraag was ook niet buiten de orde, maar ik wil dat "geluk"
nu weer beëindigen.De algemene beraadslaging wordt geschorst.De voorzitter:Wij zijn gekomen aan het eind van de eerste termijn. Een aantal woordvoerders
wil graag direct doorgaan, maar anderen hebben tijd nodig voor het voorbereiden
van de tweede termijn. Het lijkt mij logisch om nu eerst de lunchpauze te
houden.De vergadering wordt van 12.35 uur tot 13.30 uur geschorst. 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/h-tk-20062007-511-530.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl