Voortzetting van de behandeling van het wetsvoorstel Bepalingen met betrekking tot de educatie en het beroepsonderwijs (Wet educatie en beroepsonderwijs) (23778), en van de motie-Van Gelder/Van Vliet over de categorie jongeren die vrijwel zeker het eindniveau van assistentenopleidingen niet zal halen (23778, nr. 41); de motie-Cornielje c.s. over een gefaseerd te realiseren infrastructuur voor educatie en beroepsonderwijs (23778, nr. 42) de motie-Cornielje over de arbeidsmarktgerichte leerweg (23778, nr. 43 en twee andere moties
Staten-Generaal — Handelingen 
Datum: 2014-07-12 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Inhoudsopgave
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Handeling 1994-1995, pag. 4694-4706

 
 
 

Handeling

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Vergadernummer
Datum vergadering

18-05-1995

Tweede Kamer der Staten-Generaal

1994-1995

nr. 78, pagina 4694-4706

18-05-1995

 

 

 
 
 Toon meer van: Inhoudsopgave
 
 

 
 
 Er is geen inhoudsopgave aanwezig.
 
 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties over kamerdossier

Kamerdossier 23778Toon publicaties die dit dossier behandelen

 
 
 Publicaties in vergadering

Regeling van werkzaamheden (donderdag 18 mei 1995)Pagina 4694-4694
Behandeling van het wetsvoorstel Samenvoeging van de gemeenten Cothen, Langbroek en Wijk bij Duurstede (24053)Pagina 4665-4665
78ste vergadering; 18 mei 1995Pagina 4665-4665
Lijst van ingekomen stukken, met de door de voorzitter ter zake gedane voorstellen (donderdag 18 mei 1995)Pagina 4706-4706
Voortzetting van de behandeling van het wetsvoorstel Bepalingen inzake de arbeids- en rusttijden (Arbeidstijdenwet) (23646), en van de motie-Bakker c.s. over de combinatie van zorgtaken en betaalde arbeid (23646, nr. 50); de motie-Marijnissen over de 14/14-regeling in de offshore (23646, nr. 51); de motie-Hofstra c.s. over nadelige gevolgen van de Arbeidstijdenwet voor kleine bedrijven (23646, nr. 52); de gewijzigde motie-Hofstra c.s. over evaluatie van de consignatieregeling (23646, nr. 56)Pagina 4665-4694
Voortzetting van de behandeling van het wetsvoorstel Bepalingen met betrekking tot de educatie en het beroepsonderwijs (Wet educatie en beroepsonderwijs) (23778), en van de motie-Van Gelder/Van Vliet over de categorie jongeren die vrijwel zeker het eindniveau van assistentenopleidingen niet zal halen (23778, nr. 41); de motie-Cornielje c.s. over een gefaseerd te realiseren infrastructuur voor educatie en beroepsonderwijs (23778, nr. 42) de motie-Cornielje over de arbeidsmarktgerichte leerweg (23778, nr. 43 en twee andere motiesPagina 4694-4706

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 69 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 

 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Aan de orde is de voortzetting van de behandeling van:
 
 het wetsvoorstel Bepalingen met betrekking tot de educatie en het beroepsonderwijs
(Wet educatie en beroepsonderwijs) (23778)
 
 , en
van:
 - de motie-Van Gelder/Van Vliet over de categorie jongeren
die vrijwel zeker het eindniveau van assistentenopleidingen niet zal halen
(23778, nr. 41);
 - de motie-Cornielje c.s.
over een gefaseerd te realiseren infrastructuur voor educatie en beroepsonderwijs
(23778, nr. 42);
 - de motie-Cornielje over
de arbeidsmarktgerichte leerweg (23778, nr. 43);
 - de motie-Van Vliet c.s. over de integratie van emancipatiedoelen in het sociaal
beleid (23778, nr. 44);
 - de motie-Rabbae over
de inspanningen van de ROC's (23778, nr. 45).
 
 
 
 
 (Zie vergadering van 17 mei 1995.)
 
 
 
 
 De voorzitter:
 
 Nu wij in de laatste fase van de behandeling zijn terechtgekomen, is het
misschien goed dat ik vooraf ten overvloede een opmerking maak. Vele aspecten
zijn inmiddels grondig in deze Kamer besproken. Ik dring er daarom op aan,
te vermijden dat wij in herhaling vervallen. Tegen deze achtergrond zal ik
straks de vergadering leiden. Herhalingen van de Kamer, ook in interrupties,
acht ik overbodig, omdat de argumenten ruimschoots zijn gewisseld, en zal
ik slechts in uiterste noodzaak toestaan. Ik heb het gevoel dat iedereen deze
benadering voluit zal billijken, lettend op de grondigheid waarmee tot nu
toe over tal van aspecten een- en andermaal diepgaand van gedachten is gewisseld.
 
 
 
 
 
 De algemene beraadslaging wordt hervat.
 
 
 
 
 
 Minister Ritzen:
 
 Voorzitter! Toen ik zojuist over het Plein kwam aangelopen, klonk er trompetgeschal.
Ik dacht: dat is te laat of te vroeg. Het was te laat om tegen de Kamer te
zeggen dat de inbreng in tweede termijn weer zeer grondig en uitvoerig was.
Het was misschien wel te vroeg omdat er nog gestemd moet worden.
 
 Wanneer ik de indruk heb dat ik in eerste termijn al op vragen ben ingegaan,
zal ik proberen uitsluitend datgene toe te voegen wat nog nader is gevraagd
en niet het totaalbeeld weer schetsen. In tweede termijn is de inzet dezelfde
als in eerste termijn: er is heel veel waarover wij het eens
zijn. Het lijkt mij belangrijk, op voor sommigen heel grote en door anderen
en zeker in de buitenwereld vele anderen als kleiner gekenschetste punten
meer steun voor het wetsvoorstel te krijgen. Onomstreden is dat er breed behoefte
bestaat aan de volgende stap in termen van het beter in positie brengen van
scholen en het verbeteren van de randvoorwaarden voor scholen opdat leerlingen
beter kunnen worden bediend. Dat is heel kort samengevat. Het gaat inderdaad
om steun voor scholen. Scholen verdienen steun. Ze hebben zich op heel veel
punten uit de naad gewerkt en zijn geplaatst voor moeilijke opgaven om veel
te bereiken. Ook het bedrijfsleven verdient de benadering die in de Wet educatie
en beroepsonderwijs is gekozen. Ik heb geprobeerd het in eerste termijn ook
nog kwantitatief aan te geven: met deze wet zou het mogelijk moeten zijn om
het aantal mensen zonder diploma, startkwalificatie of assistentniveau, nu
30% van de leeftijdsgroep – dat is nog altijd ontzettend hoog: bijna
1 op 3 of 3 op 10 – in vijf jaar terug te dringen naar 15%. Dat is de
helft en dat is ambitieus, maar daarvoor is deze wet uiterst noodzakelijk.
 
 Ik geef heel kort de hoofdlijnen weer. Het gaat om een kwalificatiestructuur.
Het belang daarvan spreekt zeer aan. Het is in feite een stroomlijning van
de verschillende opleidingen, vooral tussen beroepsbegeleidend onderwijs –
onderwijs waar veel praktijkwerk en praktijkleren in zit – en stroomlijning
met het voltijd-dagonderwijs. Daarbij gaat het natuurlijk om de combinatie
met het afstemmen van de opleidingen op elkaar, niet vrijblijvend maar in
termen van verantwoordelijkheid met één aanspreekpunt. In dat
opzicht is de ROC-vorming, zeker voor het kabinet, noodzakelijk. Ik zeg dit
er voortdurend bij, omdat daarmee de randvoorwaarden worden gecreëerd.
Het zal altijd zaak zijn om die randvoorwaarden in de praktijk om te zetten
in functioneren in een vorm, waarin minder leerlingen uitvallen omdat ze beter
verwezen worden en beter op hun niveau van talenten worden aangesproken. Daarbij
gaat het ook om het ontdekken van talenten en het verder ontwikkelen daarvan.
 
 Een van de problemen op dit moment is, dat scholen onvoldoende ondersteund
zijn zonder een wettelijk kader voor ROC's, omdat er onvoldoende prikkels
zijn voor het leggen van verbindingen, onvoldoende afstemming van intake en
verwijzing, onvoldoende ondersteuning vanuit de basiseducatie en VAVO en onvoldoende
aansluiting bij het regionale bedrijfsleven. Dat zijn allen elementen waarop
de WEB een antwoord biedt, omdat zij maatwerk mogelijk maakt.
 
 Voorzitter! Ik wil vervolgens op de specifieke vragen ingaan, maar ik
wil het graag iets anders doen dan in mijn beantwoording in eerste termijn.
Ik zou graag alle vragen die niet betrekking hebben op het levensbeschouwelijke
eerst willen behandelen. Anders gaat het element van het levensbeschouwelijke
een dominante rol spelen en daar hebben we geen belang bij, omdat het al heel
snel de intrinsieke aspecten van de wet waarover wij het zo eens zijn, overschaduwt.
Ik merk dat ook in de beeldvorming over de behandeling. Dat laat echter onverlet,
dat het levensbeschouwelijke een belangrijk aspect is.
 
 Los daarvan, is ROC-vorming nog een punt van discussie. De heer Schutte
heeft dat het nadrukkelijkst naar voren gebracht: is dat een absolute voorwaarde
voor het slagen van de wet? Het antwoord daarop is in eerste termijn ook gegeven.
"Absoluut" is een term die je wetenschappelijk niet kunt gebruiken, zeker
niet in de context van sociale of psychologische processen. Politiek gezien,
is het voor het kabinet wel een absolute voorwaarde. Zonder die stap, zonder
het creëren van die verantwoordelijkheid die ook bestuurlijk herkenbaar
is, is het niet mogelijk om te komen tot dat proces van onderwijs op maat
dat herkenbaar is voor het bedrijfsleven en met een goede afstemming van de
verschillende onderwijsvormen op elkaar. In diezelfde context heb ik in eerste
termijn gesproken over de niet vrijblijvende samenwerking. Ik heb reeds gezegd
dat het toch merkwaardig is dat partijen, die zich liever geen deelgenoot
maken aan de ROC-vorming op basis van het wettelijk kader zoals dat er nu
ligt, wèl niet vrijblijvend willen samenwerken en daarbij een formulering
hanteren die precies overeenkomt met hetgeen wij doen. Men is bereid de verantwoordelijkheid
bestuurlijk neer te leggen op één punt. Dat kan naar mijn mening
ook niet anders. Men moet aangeven dat er ergens een afrekening plaatsvindt.
Dat denken heeft zich de afgelopen jaren sterk ontwikkeld. Ook wanneer wij
spreken over bestuursorganisaties bij het hoger beroepsonderwijs en over het
wetenschappelijk onderwijs is het belangrijk verantwoordelijkheden herkenbaar
ergens neer te leggen, zodat daarop kan worden afgerekend, niet alleen in
financiële zin.
 
 De heer Rabbae had een soort gewetensvraag naar aanleiding van een opmerking
van oud-minister-president Lubbers. Ik heb die opmerking zelf niet gehoord.
Ik was niet uitgenodigd bij die bijeenkomst. Dat kan gebeuren. Ik geloof dat
de nu gekozen benadering niet sterk schaalvergrotend moet worden genoemd maar
eerder schaalverbredend. Ik zou alles willen vermijden wat ertoe leidt dat
er een groot gebouw ontstaat met heel veel leerlingen die ongedifferentieerd
in die school rondlopen. Het beeld moet geheel anders zijn. Ik wijs in dit
verband onder andere op het Zadkine College in Rotterdam en op het Friesland
College. Die werken heel gedifferentieerd met een groot aantal verschillende
gebouwen. Er worden echter wel plaatsen gecreëerd waar leerlingen zich
kunnen thuisvoelen. Tegelijkertijd kunnen zij gemakkelijker van de ene naar
de andere plek overgaan. Wij zullen daarvan niet snel spijt hebben. Sterker
nog, ik ga ervan uit dat dit een operatie wordt waarvan wij ook op de lange
termijn zullen kunnen zeggen dat het een goede was. Ik realiseer mij dat het
een beetje een gewetensvraag was die ik in dezelfde sfeer beantwoord. Ik ben
er persoonlijk van overtuigd dat er nu goede stappen worden gezet. Dat heeft
voor mij ook te maken met het feit dat ik zo'n jaar of vijftien vaak met gekromde
tenen gekeken heb naar een ontwikkeling waarbij ik soms dacht dat daar niet
de maximale mogelijkheden voor leerlingen gerealiseerd werden. Dat betrof
dan in het bijzonder de samenhang tussen beroepsbegeleidend onderwijs en middelbaar
beroepsonderwijs. Het is immers geen nieuw punt. Dat speelt al vrij lang.
 
 Ten aanzien van de ROC's heeft de heer Schutte gevraagd of er bij een
BGI sprake is van een bestuursaanstelling of een instellingsaanstelling. Het
is inderdaad een bestuursaanstelling. Daarbij geeft de variant-Akkermans/Mentink
er aanleiding toe dat het een bestuursaanstelling is met een sterretje, namelijk
met een verdubbeling naar de instelling.
 
 De heer Reitsma vroeg nog eens te heroverwegen om cursussen BBO –
onder artikel F8 van de WCBO vallende cursussen – voor de bekostiging
te beschouwen als een school voor BBO. Dat betreft zijn amendement op stuk
nr. 25. Het is een wezenlijk punt. Op dit moment zijn er drie soorten streekscholen:
complete streekscholen, incomplete streekscholen (dat zijn de streekscholen
volgens artikel F4 van de WCBO) en een paar opleidinkjes. Dat mocht krachtens
artikel F8 van de WCBO. Als ik een en ander nog eens goed bekijk, wil ik mijn
eerder ontraden van het amendement omzetten in het oordeel overlaten aan de
Kamer, zelfs met een lichte positieve neiging. Dat sluit ook aan bij de algemene
opvatting van de Kamer dat wij moeten proberen de beschikbare ruimte maximaal
te gebruiken.
 
 Ik kijk nog steeds wel iets anders aan tegen de opmerking over de integrale
benadering van volwasseneneducatie. Een aantal geachte afgevaardigden vond
dat bij de vorming van een ROC niet uitgegaan moest worden van de gedachte
dat er verschillende mogelijkheden in de volwasseneneducatie zijn. Ik noem
het VAVO, het voortgezet algemeen volwassenenonderwijs, en de basiseducatie.
Daarentegen zou de volwasseneneducatie als een geheel moeten worden beschouwd.
Er zou ook maar één financier zijn. Dat standpunt zou absoluut
niet passen bij mijn toezegging die ik in eerste termijn heb gedaan. Ik heb
gezegd, dat ik juist de ontwikkeling van de basiseducatie en die van het VAVO
goed wil blijven volgen. Dat wil ik doen op het nadrukkelijke verzoek van
de heren Rabbae en Van Gelder. Voor het toegezegde heb ik mij ook garant gesteld.
Het gaat mij niet zozeer om de institutionele verschijning van deze vormen
van onderwijs, maar ik vind het belangrijk dat zij wat hun werksoorten betreft
blijven bestaan. Het is mijns inziens nodig dat de basiseducatie haar huidige
onderwijs kan blijven aanbieden. Daarbij gaat het aan de ene kant om zelfredzaamheid
en de niet certificabele stukken en aan de andere kant om het leveren van
een belangrijke bijdrage aan het leren van elementair Nederlands, het Nederlands
als tweede taal. Voor het voortgezet algemeen volwassenenonderwijs is de doelstelling
nog steeds helder. Inhoudelijk wil ik dus niet kiezen voor iets dat in het
proces lucht zou kunnen scheppen. Hoeveel lucht kan er in zitten? Met de procescoördinatie
zijn wij dat nagegaan en het is vrijwel niets. Het komt er dus op neer dat
dezelfde situatie wordt verkregen als wij kennen.
 
 Over de 1200-norm voor de AOC's heb ik in de eerste termijn ook gesproken.
Ik blijf bij wat ik daarover heb gezegd. Het gevraagde wil ik dus ontraden.
In mijn ogen is het belangrijk de AOC's voortdurend goed te positioneren in
het totaal. Wel wil ik herhalen wat ik eerder heb toegezegd, namelijk dat
ik met de collega van Landbouw, Natuurbeheer en Visserij, de heer Van Aartsen,
wil nagaan wat wij zouden kunnen doen om de aansluiting van AOC's met ROC's
te verbeteren.
 
 
 
 
 
 De heer Reitsma (CDA):
 
 Voorzitter! Mijn fractie heeft op dit punt nog een kleine vraag gesteld.
Wat de SVM betreft golden voor de AOC-constructie ook normen. Daarbij was
er de ontheffingsmogelijkheid om de afstemming van het landbouwkennissysteem
te waarborgen. Die is er nu niet. Is de minister bereid die wel in te brengen
en daarbij te handelen conform de systematiek die bij de SVM-wet is gebezigd?
 
 
 
 
 Voorzitter: Korthals
 
 
 
 
 
 Minister Ritzen:
 
 Voorzitter! Daarvoor hebben collega Van Aartsen, en destijds de heer Bukman,
en ik niet gekozen. Wij hadden namelijk de indruk dat het belangrijk zou zijn
om, na de ontwikkelingen van een aantal jaren na het tot stand komen van de
SVM-wet, terwijl alles in de landbouw heel snel ging, niet al te snel in de
landbouwsector het isolement te zoeken. Dat isolement heeft heel veel voordelen
gehad voor het opleiden, het onderzoek en de voorlichting. Dat waren steeds
de drie pijlers voor het landbouwbeleid. Inmiddels is ook door de ontwikkelingen
in de landbouwsector zelf, de reële vraag aan de orde of in het geval
een AOC te klein wordt, het niet goed zou zijn als de instelling met een ROC
samenging. Aan samenwerkingsconstructies wordt altijd heel voorzichtig gewerkt.
Men gedraagt zich dan als egeltjes. Men moet daarbij ook over schuttingen
heen, maar als men daar inderdaad overheen kan komen, kan men misschien over
en weer de vrees wegnemen dat met samenwerking eigen doelstellingen verloren
gaan. Samenwerking kan weleens leiden tot versterking. Dat was de achtergrond
bij de keus die in de wet is gemaakt.
 
 Voorzitter! De heer Cornielje heeft gevraagd hoe wij in de komende jaren
met de beleidsagenda zullen omgaan. Dit is een centraal aspect. De beleidsagenda
is een wezenlijk instrument voor de dialoog. De heer Cornielje was teleurgesteld
over mijn antwoord op dit punt. Ik ben hierover vrij incompleet, snel en kort
geweest. De reden om de agenda bij de memorie van toelichting weer te geven
is om überhaupt zoveel mogelijk in dat stuk samen te brengen en om de
Kamer zo min mogelijk lastig te vallen met afzonderlijke stukken. Dat laat
onverlet dat de Kamer sommige stukken afzonderlijk kan agenderen. Ik kan mij
ook goed voorstellen, dat de Kamer dat doet. Als er dus behoefte bestaat om
de agenda apart te agenderen, kan ik die apart in de memorie van toelichting
zichtbaar maken. Misschien is dat het meest praktische. Er zou kunnen worden
vermeld dat naar aanleiding van toezeggingen die in de Kamer zijn gedaan een
verdere uitwerking plaatsvindt met betrekking tot de beleidsagenda. Dat kan
vervolgens dan nog nader met de Kamer besproken worden.
 
 Voorzitter! Bij de behandeling van het onderwerp van de doelgroepen wil
ik een heleboel vragen tegelijk beantwoorden. Dit onderwerp bindt de Kamer
en het kabinet op heel veel punten. Hierbij doen zich namelijk de grootste
uitdagingen voor. Daarom wordt ook gesproken van doelgroepen. Tegelijkertijd
bestaat niet de zekerheid dat op alle fronten sprake zal zijn van succes.
 
 Ik onderscheid een drietal verschillende doelgroepen. De eerste doelgroep
kan op dit moment nog geen kwalificatie krijgen, terwijl dat voor haar wel
haalbaar is. Dat is de groep die nu nog onder de 30% valt. In de komende vijf
jaar zullen wij trachten haar tot de helft terug te brengen. De andere twee
groepen zijns deels overlappend. De ene groep bestaat uit mensen die ook zonder kwalificatie, zonder dat er een goede kans op kwalificatie
is, recht heeft op educatie. Dit wordt vaak de bodemgroep genoemd. De andere
groep bestaat uit verscheidene specifieke categorieën: gehandicapten,
allochtonen en meisjes.
 
 Voor de eerste groep is meer kwalificatie het allerbelangrijkst. Daaraan
wil ik prioriteit geven. Getracht zal worden tot minder uitval en een betere
verwijzing te komen. Ook zal geprobeerd worden, leerlingen terug te halen.
Hier zit wat mij betreft het grootste probleem. Onze methodiek daarin is niet
echt ten volle ontwikkeld. Een van de belangrijkste onderwerpen van studie
is de manier waarop deze leerlingen aan een school verbonden kunnen blijven.
Niemand zei het zo pregnant als mevrouw Van Vliet. Zij vroeg op een goed moment:
wat doen wij met de leerlingen die niet naar school willen? Daar wordt het
probleem in zijn volle omvang aangegeven. De school kan niets met een leerling
die niet naar school wil. Het is wat vreemd om te zeggen dat je een leerling
die niet naar school wil, goed op school wilt opvangen. Met push- en pull-factoren
moet de school aantrekkelijker worden voor deze vrij grote groep. Er is sprake
van een groot curatief element.
 
 Ik kom op de groep die in de educatie terechtkomt. De kans dat men met
een aanvullend traject een kwalificatie haalt, is niet zo groot. Ook voor
deze groep moet het ROC beschikbaar blijven. Ik heb dat eerder aangegeven.
Verlaging van de leeftijdsgrens tot onder de 18 jaar vormt absoluut geen oplossing,
mede omdat er zoveel andere oplossingen zijn. Ik heb in eerste termijn geprobeerd
aan te geven dat dit niet de groep is waar onze grootste zorg naar uit moet
gaan. Er zijn namelijk al allerhande opvangmogelijkheden.
 
 
 
 
 Voorzitter: Deetman
 
 
 
 
 
 Minister Ritzen:
 
 Ik heb al geantwoord op de vragen van de heer Van Gelder over de vier
jongens of meisjes die hier op het Plein liepen toen er nog geen getrompetter
was. Leerlingen van 16 jaar en zelfs jongere leerlingen kunnen worden toegelaten
tot een ROC, ook als zij nog geen diploma hebben, zowel in de beroepsbegeleidende
leerweg als in de beroepsopleidingen. Leerlingen mogen ook gebruik maken van
aanvullende activiteiten, waarbij ik de volgende kanttekening plaats. Wij
hebben gekozen voor de term "aanvullende activiteiten" om aan te geven dat
ze niet direct passen in het beroepsopleidend traject. Ze leiden niet direct
tot een kwalificatie. Indirect vormen ze echter een steun in het behalen van
de kwalificatie. De heer Rabbae stelde de vraag hoe dit ligt als de Nederlandse
taal een probleem vormt. In de praktijk moet een goede koppeling plaatsvinden.
De wet biedt niet alle oplossingen. Er zijn heel veel initiële opleidingen
Nederlands in het IVBO. In dit opzicht is ook schakeling van belang. In ieder
geval moet ervoor worden gezorgd dat er geen leerlingen tussen wal en schip
vallen. Op dit moment is dat volgens mij ook niet aan de orde.
 
 Deelnemers voor wie een assistentenopleiding te hoog gegrepen is, kunnen
ook bij het ROC aankloppen, ofschoon zij dat in het algemeen niet zullen doen.
De heer Cornielje pakt het heel verstandig aan. In de motie op stuk nr. 43
wordt ervoor gepleit, de arbeidsmarktgerichte leerweg voor deze groep zoveel
mogelijk ononderbroken te laten zijn. In zekere zin is dat een nieuw punt,
dat nog niet in onze eigen nota's staat. Sterker nog: we hebben tot nu toe
zeer de behoefte gehad om de verblijfstijd in de eerste fase van het voortgezet
onderwijs te beperken. Dat zou kunnen betekenen dat een probleem wordt gecreëerd
in plaats van het op te lossen. Ik zal dat punt opnemen met de staatssecretaris,
en ervoor zorgen dat voor 29 mei, wanneer de arbeidsmarktgerichte leerweg
wordt besproken in de Kamer, in de kabinetsreactie op het rapport-Van Veen
wat verder is doorgedacht over deze benadering.
 
 
 
 
 
 De heer Van der Vlies (SGP):
 
 U heeft de vier jongelui van collega Van Gelder de revue laten passeren;
u herinnert zich dat ik toen bij interruptie een vijfde type heb ingebracht.
Vanuit de traditie van en de ervaring met het vormingswerk lijkt mij de laagdrempeligheid
daarbij een belangrijk punt. Hoe schat u de hoogte van de drempel in bij de
nieuwe ROC-setting, inclusief de trajecten voor de door u genoemde categorieën?
Laagdrempeligheid was immers een van de verworvenheden van het vormingswerk.
Het ging om de open deur waardoor iemand in zekere zin wat vrijblijvend kon
binnenstappen, in de gedachte dat hij, als hij eenmaal binnen was, de smaak
te pakken zou kregen, waarna hij van lieverlede naar een traject kon worden
geleid. Daar ben ik nog wat ongerust over.
 
 
 
 
 
 Minister Ritzen:
 
 In dat opzicht vind ik het amendement van de heer Van Gelder en mevrouw
Van Vliet positief, omdat daarin de plicht wordt gelegd bij het ROC om leerlingen
op te vangen. Hoe gaat zo'n ROC zich positioneren? Wordt dat iets voor de
goudhaantjes, of voor die groepen, die sowieso niet zo goed mee kunnen? Elk
ROC heeft de plicht, voor beide groepen goed te functioneren, waarbij ik de
eerste groep dus zeker niet uitsluit. Zo'n ROC moet een aantal bijzonder aantrekkelijke
opleidingen hebben, waardoor het eruit springt. Ik weet dat dat bij heel veel
ROC's, in ontwikkeling of al opgericht, lastig is. Hoe bestrijk je dat totale
spectrum? Maar er zijn een aantal ROC's – ik noem het Albeda College –
die erg laagdrempelig zijn. Het is dus meer een kwestie van mentaliteit binnen
de instellingen, dan van de uitdaging die de overheid daarbij legt. Verder
gaat het natuurlijk ook om de mogelijkheid van bekostiging. In dat opzicht
is er in elk geval een redelijke basis gelegd. Ik maak me daarover dus geen
andere dan de normale zorgen. Minister van OCW blijft natuurlijk een zorgelijk
bestaan, omdat er nog altijd veel problemen overblijven. Dat geldt natuurlijk
ook voor het bestaan van kamerleden!
 
 In de motie op stuk nr. 41 wordt de regering uitgenodigd, binnen vier
maanden, en uiterlijk op het moment dat een notitie met uitgangspunten voor
de bekostigings-AMvB voorligt, te komen met een min of meer sluitende aanpak
voor de resterende groep jongeren, op basis van samenhangende activiteiten
van in ieder geval de spijbelopvang, de jeugdhulpverlening, de JWG-organisatie,
de WSW, de arbeidsmarktgerichte leerweg en het BVE-onderwijs. Voorzitter!
Het uitvoeren van deze motie zal lastig zijn, omdat dit nogal wat overleg
vereist tussen departementen. Ik moet altijd zeggen dat dat voortreffelijk
verloopt, maar dat kost wel tijd. Desondanks vind ik dit zo belangrijk, dat
ik bij wijze van spreken liever de Kamer een brief stuur dat het toch niet
gelukt is – dat zet wat druk op de ketel – dan dat ik nu zeg,
 daarvoor nog wat meer tijd te nemen. Het is namelijk essentieel
dat dit tot stand komt. Ik zal dit zeker aan het kabinet voorleggen, om de
collega's daaraan te binden.
 
 
 
 
 
 Mevrouw Van Vliet (D66):
 
 Kunt u dit ook in het kader van het grote-stedenbeleid meenemen? Hoewel
dit voor het hele land geldt, denk ik dat een essentieel deel van de probleemjongeren
rond de grote steden is geconcentreerd, wat ook is gesignaleerd in het onderzoek
dat daarnaar is verricht.
 
 
 
 
 
 Minister Ritzen:
 
 Dank voor de reactie, omdat dit voor mij een nieuw aanknopingspunt is.
In de convenanten die staatssecretaris Kohnstamm heeft gesloten, is dat inmiddels
al op een vrij indringende manier verankerd. De JWG, de arbeidsmarktgerichte
leerweg en het voortrekken van het achterstandsbeleid – mooie terminologie
trouwens! – zitten daarin.
 
 
 
 
 
 De heer Van Gelder (PvdA):
 
 Het lijkt mij zeer verstandig om iedereen die er een rol in speelt, erbij
te betrekken. Nog essentiëler is het dat er een echt commitment komt
om een en ander handen en voeten te geven.
 
 
 
 
 
 Minister Ritzen:
 
 Beide opmerkingen behoeven elkaar niet uit te sluiten. Ik wilde vooral
duidelijk maken dat het aandachtspunt van mevrouw Van Vliet een gemakkelijke
opstap biedt, omdat de verschillende departementen al betrokken zijn bij het
convenant inzake het grote-stedenbeleid.
 
 Per 1 augustus 1995 lopen de verlengde regelingen startkwalificaties voortijdig
schoolverlaten en startkwalificaties specifieke doelgroepen af. Ik heb inmiddels
mijn handtekening onder een nieuwe regeling gezet, die de komende of de week
daarop zal verschijnen. Deze regeling is uiteraard ook opgenomen in de beleidsagenda.
Dit betreft de drie doelgroepen die de heer Rabbae naar voren bracht.
 
 Voorzitter! Voor de volledigheid wijs ik erop dat een partieel leerplichtige
bodemgroeper inderdaad in het ROC kan worden opgevangen. Wil die partieel
leerplichtige bodemgroeper zich melden?
 
 
 
 
 
 De heer Rabbae (GroenLinks):
 
 Betekent dit dat de minister mijn motie op dit punt als een steuntje in
de rug ziet?
 
 
 
 
 
 Minister Ritzen:
 
 Ik kom hier graag straks op terug, want ik heb deze motie nu niet bij
de hand.
 
 
 
 
 De voorzitter:
 
 Ik stel voor, dat de woordvoerders wachten tot de minister zijn antwoord
heeft voltooid, alvorens reacties te vragen op ingediende amendementen of
moties.
 
 
 
 
 
 Minister Ritzen:
 
 De heer Reitsma heeft gesproken over de eventuele meerkosten van de kwalificatiestructuur.
Voorzitter! Wij gaan er niet van uit dat de kwalificatiestructuur extra uitgaven
met zich zal brengen. De zaak wordt voorzichtig, stapsgewijs in ontwikkeling
gebracht. Ik heb in dit verband de term "buffers" gebruikt. Misschien was
dit niet de beste term, maar ik wilde vooral aangeven dat op de begroting
is terug te vinden dat de uitgaven per deelnemer niet zijn gedaald of, sterker
nog, iets zijn gestegen. Dit geldt ook voor de periode vanaf 1990, dus nog
voordat het SVM-proces werd ingevoerd. Alleen in 1992 was er sprake van een
dipje. Ik weet overigens niet op welke wijze ik het kwantitatieve beeld kan
invullen. Ik kan alleen zeggen dat er op zijn minst geen slechte uitgangspositie
is. Ik druk mij zorgvuldig en voorzichtig uit, omdat ik mij goed kan voorstellen
dat er op een aantal punten behoefte is aan extra impulsen. Ik denk dan in
het bijzonder aan het leerlingwezen en aan de beleidsagenda. Jarenlang waren
de vernieuwingsgelden op de beleidsagenda bijna onmiddellijk geblokkeerd door
algemene financiële problemen. Nu zijn die middelen beschikbaar.
 
 
 
 
 
 De heer Reitsma (CDA):
 
 Ik constateer dat de minister in tweede termijn geen exact kwantitatief
beeld kan schetsen. Daar had ik om gevraagd, maar als de minister dat niet
doet, houdt het op. Daarnaast constateer ik dat de minister de zorg van de
CDA-fractie heeft vergroot. In eerste termijn bood de minister in zijn toelichting
aanzienlijk meer perspectief dan in tweede termijn. Ik meen dat de minister
nu iets wezenlijk anders heeft gezegd.
 
 
 
 
 
 Minister Ritzen:
 
 De combinatie van beide antwoorden geeft het complete beeld. Misschien
ben ik vandaag wat zorgelijker dan de afgelopen week. Er is geen enkele reden
om te zeggen dat de Wet educatie en beroepsonderwijs nu niet kan worden ingevoerd.
Natuurlijk is het mogelijk om met extra geld, extra stappen te zetten. Daarbij
heb ik aangetekend dat juist op het punt van de beleidsagenda een extra stap
gezet zal worden en dat er een intensieve discussie gevoerd wordt op het punt
van een fiscale faciliteit voor het leerlingwezen die ook zal leiden tot een
extra stap.
 
 De heer Van Gelder heeft een aantal vragen gesteld over de notitie inzake
de bekostiging. Ik zal ervoor zorgen dat de notitie in het najaar op tafel
ligt. Hij vroeg onder andere hoe de instellingen er financieel voor staan.
Dit belangrijke punt kan aan de orde gesteld worden in combinatie met de eerdere
opmerkingen van de heer Van Gelder en mevrouw Van Vliet over het oplossen
van knelpunten die buiten het eigen handelen van instellingen zijn ontstaan.
Vervolgens vroeg hij aandacht voor het geven van zodanige stimulansen om instellingen
voldoende te prikkelen om zich met doelgroepen bezig te houden. Dat zal ook
zeker een onderdeel zijn van de notitie over de bekostiging. Ook vroeg de
heer Van Gelder naar de kosten van de doelstelling van de vermindering van
uitval. In dat kader merk ik op dat er voor het kabinet een goede basis ontstaat
om extra middelen beschikbaar te stellen als er in een bepaalde sector sprake
is van een maximale inzet. Tot nu toe is er een stabilisatie of soms een afname
van het aantal leerlingen te zien geweest. Als het een sector lukt om het
aantal leerlingen te vergroten, is er een goede basis voor een gesprek in
het kabinet.
 
 
 
 
 
 De heer Van Gelder (PvdA):
 
 Wij hoeven nu niet over alle ins en outs te spreken. Ik kan mij echter
voorstellen dat de minister het kabinet ertoe kan leiden dat er een uitspraak
gedaan wordt over het terugbrengen van het aantal jongeren zonder startkwalificatie.
Hij moet dan goed op zich in laten werken wat de consequenties daarvan zijn.
Als daar een geldelijk aspect aan vastzit, moet hij bereid zijn daar de consequenties
van te nemen en niet zo'n prachtige uitspraak zonder meer afwentelen op de
instellingen. In dat verband is het erg belangrijk om snel
duidelijkheid te hebben over de fiscale faciliteit voor een extra impuls in
het leerlingwezen. Dat versterkt namelijk de positie van de minister als hij
in brede zin met het bedrijfsleven gaat praten over de vraag hoe tot een betere
gezamenlijke aanpak gekomen kan worden.
 
 
 
 
 
 Minister Ritzen:
 
 Daar ben ik het geheel mee eens. Ik moet er echter bij aantekenen dat
het werkelijke beeld soms precies het omgekeerde is van het beeld dat sommigen
hebben. Sommigen zeggen dat zij een jaar lang de leerlingstijging niet vergoed
hebben gekregen. Ik zeg precies het tegenovergestelde. Door dit kabinet –
in de eerste begroting – zijn extra middelen uitgetrokken om de leerlingstijging
op te vangen. Zoals ik zojuist al aangaf, gaat dat niet meer vanzelfsprekend.
Die uitgaven moeten namelijk afgewogen worden tegen uitgaven elders. Maar
er is alle reden voor om aan te nemen dat er dan een goede basis is voor een
gesprek. Wat de lastenverlichting betreft verwacht ik dat er op niet al te
lange termijn door het kabinet tot besluitvorming wordt gekomen.
 
 Voorzitter! Vervolgens kom ik bij de rol van de landelijke organen en
van de adviescommissie bij het starten en beëindigen van opleidingen.
Een gedeelte van mijn beantwoording in eerste termijn kan ik onderstrepen.
Ik kan er echter nog een aantal opmerkingen aan toevoegen. Opname in en verwijdering
uit de kwalificatiestructuur is een zaak voor de landelijke organen. Daarbij
gaat het erom of er met een bepaalde opleiding iets bereikt kan worden. Dat
punt is duidelijk. Dan komt de vraag aan de orde waar de opleiding ondergebracht
wordt. Spreiding van opleidingen over ROC's en particuliere instellingen is
een punt voor de commissie macro-doelmatigheid. Dat moet ook zo blijven. Die
commissie raadpleegt de landelijke organen. Zij laat de besluitvorming echter
niet aan de landelijke organen over. Dat moet ook niet, want dan kan er scheefgroei
ontstaan tussen het ene landelijke orgaan en het andere landelijke orgaan.
Zo'n commissie kan daarin een goede rol vervullen. Het amendement van de heer
Van Gelder c.s. voorziet erin dat dezelfde procedure gevolgd kan worden voor
tussentijds vergroten dan wel reduceren van de spreiding. Ik acht dat een
goede oplossing.
 
 De laatste brief van het COLO verbaasde mij eerlijk gezegd. In eerste
instantie zeg ik dank voor die brief, want hij bevatte alleen maar trompetgeschal,
op één zinnetje na. Dat is het zinnetje dat de heer Reitsma
al in een amendement had neergelegd met betrekking tot de bekostiging. Ik
heb er geen bezwaar tegen om de bekostiging zo te houden, maar ik weet niet
of dat wel in het voordeel is van alle landelijke organen. Ik heb al eerder
aangegeven dat er heel snel een nieuwe bekostigingsbeschikking komt voor de
verschillende landelijke organen. Als echter het gevoel bestaat dat men zich
beter ondersteund voelt met het voortzetten van de huidige bekostiging voor
vier jaar, dan zou ik daar geen bezwaar tegen hebben.
 
 
 
 
 
 De heer Reitsma (CDA):
 
 Ik heb de indruk dat de minister in zijn opstelling dicht in de buurt
komt van mijn amendement. Kan de minister helder toezeggen dat, zolang de
nieuwe opzet van de bekostiging er nog niet is, de landelijke organisaties
een gelijke behandeling krijgen als de BVE-instellingen? Het amendement had
materieel die betekenis. Als de minister hierop kan reageren, kan ik in verband
met de eindstemming beoordelen of het amendement overbodig is geworden.
 
 
 
 
 
 Minister Ritzen:
 
 Het amendement is overbodig. De omvang van de bekostiging van de landelijke
organen blijft gelijk. Misschien moet er sprake zijn van enige herijking tussen
landelijke organen, ook op basis van de wijziging in taken. Voor sommige organen
is dat wellicht vervelend, maar andere zullen dat graag willen. De brief verbaasde
mij dan ook, want daaruit sprak de angst dat het budget zou dalen. Dat is
absoluut niet de bedoeling.
 
 
 
 
 
 De heer Van Gelder (PvdA):
 
 Er is dus geen misverstand over de advisering inzake de hoeveelheid opleidingen
en de spreiding ervan? Is dat thema voldoende afgedekt?
 
 
 
 
 
 Minister Ritzen:
 
 Ja.
 
 
 
 
 
 De heer Van Gelder (PvdA):
 
 De minister heeft ingevolge artikel 8.1.5 de mogelijkheid om te bepalen
of een opleiding alleen in het dagtraject of alleen in het werkend-lerentraject
kan plaatsvinden. De minister zou bezien of dat artikel wel voldoende recht
doet aan de strekking van de wet. Heeft hij dat gedaan?
 
 
 
 
 
 Minister Ritzen:
 
 Ik zal hierop aan het eind van mijn betoog ingaan.
 
 
 
 
 
 De heer Reitsma (CDA):
 
 Gaat de minister nog verder in op de macro-doelmatigheid?
 
 
 
 
 
 Minister Ritzen:
 
 Ik heb dat afgerond. Ik ben er wellicht wat snel doorheen geschoten.
 
 
 
 
 
 De heer Reitsma (CDA):
 
 Als de taken die de minister nu toekent aan de commissie macro-doelmatigheid
ondergebracht worden bij de landelijke organen – wij zijn ervan overtuigd
dat dit kan – is deze commissie dan niet overbodig?
 
 
 
 
 
 Minister Ritzen:
 
 Voorzitter! Ik heb zojuist over de scheefgroei gesproken. Er moet een
afweging plaatsvinden tussen landelijke organen. Zij moeten niet in de positie
worden gebracht dat zij elkaar beconcurreren, afvallen of aanvullen op basis
van de verhoudingen tussen bedrijfstakken.
 
 
 
 
 
 De heer Reitsma (CDA):
 
 Is de minister, aangezien hij de commissie handhaaft, bereid om de taken
die nu nog onder de commissie vallen, maar die evengoed door de landelijke
organen verricht kunnen worden, daar dan ook onder te brengen? De restactiviteiten
kunnen dan door de commissie worden uitgevoerd.
 
 
 
 
 
 Minister Ritzen:
 
 Ik kan dat niet onmiddellijk overzien. De algemene gedachte is dat hetgeen
landelijke organen binnen hun sector kunnen doen, daar ook moet blijven. Het
is prima dat de landelijke organen alles doen wat binnen hun sector valt.
Voor de zaken die ook afwegingen tussen sectoren vereisen, ligt de nadruk
op de commissie macro-doelmatigheid.
 
 
 
 
 
 De heer Reitsma (CDA):
 
 Wil de minister de discussie hierover met de landelijke organen voeren?
Die vragen leven daar namelijk.
 
 
 
 
 
 Minister Ritzen:
 
 Voorzitter! Ik zal dat met genoegen doen. Ik ben ervan overtuigd dat,
evenals Sebastiaan-1 en -2, ook Sebastiaan-3 zeer levend het
"net verder kan opspannen"!
 
 Voorzitter! De dubbelkwalificatie en alles wat daaromheen speelt. Het
gaat hierbij voor een deel ook over de onzekerheid rondom VHBO en HAVO/MBO.
De heer Cornielje heeft enige punten naar voren gebracht die betrekking hebben
op verrijking, afbouwen versus ombouwen en op plus/min-varianten. Over de
verrijking waren wij het eens. Wat er nu is, moet ook blijven. De vakken van
VHBO en HAVO/MBO moeten bij de instellingen blijven. Vervolgens komt het vooral
aan op de financiering en de interne vormgeving daarvan, waarbij het de vraag
is hoe ervoor wordt gezorgd dat niet wordt afgebouwd, en hoe dat wordt voorkomen
tegen de achtergrond van de ontwikkeling van de gebruikers daarvan. Ik wil
graag eens met de instellingen goed verkennen hoe wij dit vorm gaan geven.
Wat hierin een rol zou kunnen spelen, is de verschuiving van budgetten tussen
instellingen. Er is dus geen bezuinigingsoperatie gekoppeld aan het afbouwen –
ik noem het toch maar even zo – van VHBO en HAVO/MBO, omdat zij als
opleiding niet zichtbaar blijven.
 
 De plus/min-variant begrijp ik niet helemaal, want ook de minvariant is
dubbelkwalificerend. Omdat ik vind dat er een tegenstrijdigheid in de termen
zit, wil ik niet uitgaan van een variant waarbij een diploma wordt gehaald
terwijl er geen sprake is van een doorstroomkwalificatie.
 
 
 
 
 
 De heer Cornielje (VVD):
 
 Ik zal het verduidelijken. De bedoeling van de plus/min-variant is dat
men het beroepskwalificerende deel op een wat lager niveau afsluit en het
doorstroomkwalificerende deel op een wat hoger. Uiteindelijk is het dus dubbelkwalificerend
op een wat lager niveau, omdat het beroepskwalificerende deel op een lager
niveau wordt afgesloten. In mijn ogen is een voorwaarde voor iedere student
dat dubbelkwalificerend wordt afgesloten. Het is echter duidelijk dat sommige
leerlingen die aan een studie beginnen, dit ook doen met het oogmerk om daarna
door te stromen naar het HBO. Dan heeft het weinig zin om ze ook nog het volle
beroepskwalificerende traject te laten doorlopen, omdat ze dit daarna toch
nog krijgen in het HBO.
 
 
 
 
 
 Minister Ritzen:
 
 De kern van de zaak is volgens mij in hoeverre de kwalificatie echt een
dubbele kwalificatie is. Ik ga er meer van uit dat het volle kwalificerende
traject wordt doorlopen bij het MBO, waarna op het HBO wordt aangegeven dat
een student die al zoveel in huis heeft, dit niet opnieuw hoeft te doen. Dit
heb ik liever dan een soort voorbereidend traject, dat VHBO of HAVO/MBO in
feite is, waarbij de persoon misschien wat sneller doorstroomt of wat makkelijker
zijn weg vindt in het HBO, maar geen echte dubbele kwalificatie heeft.
 
 
 
 
 
 De heer Cornielje (VVD):
 
 Dat begrijp ik, en als die vrijstellingen worden gegeven, is dat een heel
mooie oplossing. Maar als dat niet het geval is, is het eerste traject wel
van belang. Mijn vraag in tweede termijn was of de wet zich op dit moment
daartegen verzet.
 
 
 
 
 
 Minister Ritzen:
 
 De wet niet, maar het is wel belangrijk dat de landelijke organen in de
uitvoering de kwalificatiestructuur tot stand brengen, waarbij zij een aantal
eisen zullen stellen aan het diploma. Ik kon niet precies uitvinden wat hierover
de ideeën waren van de commissie-Ginjaar, maar zij leek op twee gedachten
te hinken. Aan de ene kant moest het een dubbelkwalificatie zijn, maar aan
de andere kant mocht een aantal dingen overgeslagen worden, waardoor de desbetreffende
student zich niet als beroepspersoon op de arbeidsmarkt kon vestigen. Dit
zou ertoe kunnen leiden dat een dergelijke student niets in huis heeft als
het HBO niet wordt gehaald.
 
 
 
 
 
 De heer Cornielje (VVD):
 
 Dat laatste moet natuurlijk niet gebeuren.
 
 
 
 
 
 Minister Ritzen:
 
 Precies.
 
 
 
 
 
 Mevrouw Van Vliet (D66):
 
 Voorzitter! In eerste termijn hebben wij het erover gehad dat het nodig
is om een aantal verrijkingsvakken te doen, wil men een MBO-dubbelkwalificatie
krijgen. Die vakken wilde de minister integreren in de opleiding. Hij moet
mij maar corrigeren als ik het niet goed heb begrepen. Ik kan mij echter voorstellen
dat iemand die niet wil doorstromen, vindt dat hij de verrijkingsvakken niet
nodig heeft en deze dus niet volgt. De minister geeft nu eigenlijk aan dat
hij graag zou zien dat iedere eindkwalificatie in principe dubbelkwalificerend
is. Botst dat niet met elkaar? In principe zou degene die de verrijkingsvakken
niet volgt, in de ogen van de commissie-Ginjaar dus niet kunnen doorstromen.
Dit is mij nog niet helder.
 
 
 
 
 
 Minister Ritzen:
 
 Het ligt precies andersom. Stel, dat zo'n kwalificatiestructuur wordt
opgezet voor bijvoorbeeld middelbaar technisch onderwijs in de richting elektrotechniek.
Een MTS'er met elektrotechniek wil zich vestigen, maar tegen hem wordt gezegd
dat hij een aantal zaken gedaan moet hebben, wil hij het diploma kunnen hanteren.
Daarbij denk ik bijvoorbeeld aan een stage en aan bepaalde vaardigheden. Dat
is dan einde verhaal. Hiermee kan hij in mijn ogen onder alle omstandigheden
door naar de MTS, maar hij zal zich moeten realiseren dat hij het zich niet
makkelijk maakt als hij deze weg kiest. Het wordt een stuk makkelijker als
gedurende de MTS-opleiding een aantal verrijkingsvakken is gevolgd. Ik ben
nog aan het zoeken naar een manier om dit met de landelijke organen af te
spreken, zodat die "plus" op het diploma wordt vermeld. Vastgesteld kan worden,
dat iemand met een diploma aan de slag kan of kan doorstromen, maar ook dat
iemand met enkele verrijkingsvakken sneller vrijstelling kan krijgen bij het
HTS-onderwijs. Ik zoek het in de richting dat het hoger beroepsonderwijs vrijstellingen
geeft. De druk is vanuit de stelselwijziging heel groot, maar die was al heel
groot, want in 1990 hebben wij al met het hoger beroepsonderwijs afgesproken
voor MBO'ers driejarige trajecten in te zetten. Er was toen trouwens een geweldige
tegenstand, terwijl nu blijkt dat op sommige plekken een tweejarig traject
wordt ingezet, overigens met een vierjarige bekostiging.
 
 
 
 
 
 Mevrouw Van Vliet (D66):
 
 Betekent dit dat de leerling die eigenlijk de gemakkelijke weg heeft gekozen
door de studie MTS af te ronden zonder verrijkingsvakken, maar die toch doorgaat
naar de HTS, in principe op de HTS moet worden bijgeschoold? Misschien is
een uitzondering mogelijk als hij of zij zo goed is, dat hij of zij het aankan.
In de rapporten wordt er vaak op gewezen, dat er heel veel behoefte is aan
"bijspijkercursussen". Maar hoe kun je in zo'n korte periode een aantal algemene
 vakken bijspijkeren? Ik vind dat daar nog een hiaat bestaat.
Het lijkt mij hele ingewikkeld voor een hogere beroepsopleiding om dat te
realiseren.
 
 
 
 
 
 Minister Ritzen:
 
 Ik zou het niet willen zien als bijspijkeren, omdat een derde van de instroom
in het HBO uit het MBO komt. Dat is een groot deel van de stroom. Daarop moet
je je richten. Men kan niet zeggen dat een meerderheid die op een school binnenkomt
zich moet laten bijspijkeren, omdat de school zich op een hoger niveau richt.
Dat is een omdraaiing van de werkelijkheid. De aandacht gaat sowieso al naar
die groep uit.
 
 Het lijkt mij wel handig om de plus-vakken, de verrijkingsvakken, erbij
te pakken. Je stroomt dan veel gemakkelijker door in het hoger beroepsonderwijs
en kunt voor jezelf beter selecteren.
 
 Ik vind het belangrijk vast te houden aan de dubbele kwalificatie, ook
voor degene die zo'n vak niet heeft gevolgd. Ik wil graag het beeld naar buiten
brengen, dat sommige mensen veel gemakkelijker leren met hun handen. Zij zullen
zichzelf pas op een zeker moment ontdekken. Ik wil vooral voorkomen, dat het
erop lijkt alsof je na het middelbaar beroepsonderwijs of het leerlingwezen
niet gemakkelijk meer verder kunt.
 
 
 
 
 
 De heer Cornielje (VVD):
 
 Mijnheer de voorzitter! Ik heb gevraagd om een brief waarin aangegeven
zou worden, hoe wij te werk gaan met HAVO/MBO, omdat de planprocedure daarvoor
van toepassing is. Komt de minister daar nog aan toe?
 
 
 
 
 
 Minister Ritzen:
 
 Ik heb het inmiddels nagegaan. Inmiddels is daar de afspraak gemaakt om
de planprocedure af te bouwen. Reeds in de SVM-wetgeving is de gecombineerde
afbouw/ombouw, maar afbouw waar het gaat over de planprocedure – sorry
dat ik nog steeds over afbouw spreek – voorzien. Dat is dus al in een
eerder wetsvoorstel opgenomen. De planprocedure is niet meer van toepassing.
 
 
 
 
 
 De heer Reitsma (CDA):
 
 Ik wil een vraag stellen over de dubbele kwalificatie. De minister heeft
in het debat helder gemaakt wat daarmee is bedoeld. In de schriftelijke voorbereiding
heeft hij aangegeven, dat bij het opstellen van de eindtermen voor de kwalificatie
mensen uit het HBO betrokken zullen worden, om de doorstroming te waarborgen.
Ik neem aan dat het nu ook omgekeerd geldt, zodat de kwalificatiestructuur
van de eindtermen in het MBO optimaal aansluit op de dubbele kwalificatie
bij het HBO.
 
 
 
 
 
 Minister Ritzen:
 
 Dat is juist. Het rapport-Brouwer gaat eigenlijk een beetje in de richting
van eindtermen voor het HBO. Het is heel voor de hand liggend dat men bij
het HBO goed kennis neemt van de eindtermen van het MBO. Het HBO moet zeker
worden betrokken bij het formuleren van de eindtermen voor het MBO.
 
 
 
 
 
 De heer Reitsma (CDA):
 
 Mijn vraag was of ook het omgekeerde geldt.
 
 
 
 
 
 Minister Ritzen:
 
 Daar is geen structuur voor. Als die er was, zou het heel voor de hand
liggend zijn. Nu is er in feite een koppeling naar beide kanten. Landelijke
organen hebben contacten met de vooropleidingen, ook met het MAVO, het HAVO
en het VBO.
 
 De heer Rabbae heeft een amendement ingediend over de landelijke organisaties,
waarop ik mede naar aanleiding van een vraag van de heer Reitsma wil ingaan.
Het gaat over de toekomst van de LOCV en de LOVWJ. In 1990, 1991 en 1992 hebben
wij daarover al vergaande beslissingen genomen. Er wordt dus niet gekort op
de budgetten, maar wel worden de landelijke organisaties geleidelijk aan afgebouwd,
mede omdat daar op dit moment minder behoefte aan bestaat. Wij bekijken wel
heel goed, hoe de deskundigheid van deze organisaties gebruikt zou kunnen
worden. Maar het voorstel in het amendement van de heer Rabbae om LOCV en
LOVWJ te laten opgaan in het CINOP ondersteun ik niet. Wel wordt aan het eerste
deel van het amendement, over de landelijke ondersteuningsinstellingen, tegemoetgekomen
door de vierde nota van wijziging, maar dat gaat over het CINOP.
 
 
 
 
 
 De heer Rabbae (GroenLinks):
 
 Voorzitter! Mijn interventie was gericht op de uitspraak van de minister
dat LOVWJ en LOCV uitvoerende organisaties zijn. Bij nader inzien blijkt dat
niet juist te zijn, want in de correspondentie tussen de minister en deze
organisaties worden ze aangeduid als ondersteunende organisaties. Mijn vraag
was of de minister de positie van deze organisaties ten opzichte van de ROC's
wil aangeven, naast SVE en CIBB.
 
 
 
 
 
 Minister Ritzen:
 
 Dat hebben wij al eerder in de besluitvorming gedaan. Daarin is aangegeven
dat er minder behoefte is aan de uitvoerende kant, want daarbij gaat het in
feite om een coördinerende taak, waaraan steeds meer regionaal vorm wordt
gegeven. Wij vinden het belangrijker dat het regionale vormingswerk en andere
instellingen op elkaar afgestemd worden dan dat het vormingswerk op de ene
plek wordt afgestemd op het vormingswerk op de andere plek.
 
 Verder is de ondersteuning slechts van marginale aard. Het CINOP kan die
voor zijn rekening nemen of het kan de deskundigheid aanvullen. In dat opzicht
vind ik het belangrijk dat het CINOP zelf, in contacten met LOCV en LOVWJ,
beziet in hoeverre een aantal van zijn mensen daarheen kunnen overgaan. De
gesprekken daarover zijn gaande en de gedachte is dat die voor 1 januari 1996
zijn afgerond.
 
 
 
 
 
 De heer Van der Vlies (SGP):
 
 Maar, voorzitter, de minister kiest dan dus voor een model waarin bepaalde
voorzieningen opgaan in een andere, terwijl het samenwerkingsmodel toch ook
ter discussie stond. De minister is toch in discussie met de betrokken organisaties
om een samenwerkingsmodel te ontwikkelen? Dan krijg je een heel andere figuur.
Ik heb begrepen dat er aanzetten toe zijn gegeven of dat er een model is gepresenteerd
en dat men uitziet naar een inhoudelijke reactie van de minister daarop. De
reactie lijkt nu ongeveer te zijn: sorry, wij regelen de zaak in de overgangsfase,
maar uiteindelijk is het voor jullie afgelopen.
 
 
 
 
 
 Minister Ritzen:
 
 Wij hebben toch voor dat model gekozen. Wij gaan er niet van uit dat de
mensen hoe dan ook op de ene of de andere plek worden geplaatst, mede omdat
wij het CINOP voluit willen aanspreken op zijn taakstelling ten aanzien van
het totaal. Wel hebben wij onze verantwoordelijkheid genomen door te bevorderen
dat het CINOP zich in de gesprekken met LOCV en LOVWJ maximaal inzet; voor
zover het CINOP het vormingswerk in de eigen werkzaamheden
moet opnemen, moet het dat zoveel mogelijk doen met de mensen die dat werk
eerder hebben gedaan. Wij willen het CINOP daarvoor maximaal verantwoordelijk
stellen, zonder dat het weer een apart hokje binnen die organisatie wordt.
 
 
 
 
 
 De heer Reitsma (CDA):
 
 Voorzitter! Het nu weer opnemen van het CIBB en het SVE is naar ik meen
tijdelijk bedoeld, omdat zij anders geen enkel wettelijk kader hebben. Het
is toch tijdelijk bedoeld, zoals de heer Van Gelder heeft verzocht?
 
 
 
 
 
 Minister Ritzen:
 
 Ja.
 
 
 
 
 
 De heer Reitsma (CDA):
 
 Maar de landelijke organisaties van het vormingswerk moeten volgens de
minister geleidelijk worden afgebouwd. Die visie deel ik voorlopig niet, maar
dan is het toch zinvol om die organisaties in deze fase dezelfde status te
geven, omdat de wijziging alleen maar een tijdelijke zaak is. Dat geeft de
minister de gelegenheid om opnieuw een oordeel te geven als dit onderdeel
over enige tijd uit de wet wordt verwijderd. Dat laat onverlet dat zij best
kunnen samengaan of dat ze kunnen worden samengevoegd. Waarom is de minister
niet bereid om, omdat de zaak tijdelijk is, deze nu dezelfde status te geven?
 
 
 
 
 
 Minister Ritzen:
 
 Zij zijn van een volstrekt andere aard. SVE en CIBB zijn gefuseerd. Zij
hebben van ons ook het predikaat van dè landelijke ondersteuning gekregen.
Zij zitten in de WOV. SVE zat daar niet in, maar is eraan toegevoegd via de
combinatie met CIBB-LOCV en OVWJ. LOVWJ hebben nooit die status gehad van
de landelijke ondersteuningsstructuur. Die waren in feite altijd de coördinerende
organisaties bij het vormingswerk. Ik wil ze die aparte status ook niet geven.
Het ligt ook niet voor de hand. Daarmee keer je de ontwikkeling bijna om.
De bedoeling is dat er voor dit totale terrein één ondersteuningsorganisatie
komt. Die bevat ook wel aspecten van het vormingswerk, maar die worden niet
als aparte werksoort aangeduid. Die aspecten zijn daarin natuurlijk geïncorporeerd,
voor zover het gaat over het aanspreken van doelgroepen. Dat zit in feite
al in belangrijke mate bij SVE en CIBB.
 
 
 
 
 
 De heer Van Gelder (PvdA):
 
 Ik heb gisteren per ongeluk gevraagd of er van een fusie sprake is. Ik
dacht namelijk dat dit de afspraak was, maar dat bleek niet zo te zijn. Mag
ik de minister wel aan het volgende houden? Wij hebben nog een bepaalde tijd
te gaan. Het zou doodzonde zijn als de beschikbare know-how verloren gaat.
Wil de minister een gesprek arrangeren of zich inspannen voor relaties tussen
CINOP en LOVWJ en LOCV, opdat waar mogelijk een deel van de expertise beschikbaar
blijft?
 
 
 
 
 
 Minister Ritzen:
 
 Daar antwoord ik graag voluit met "ja" op. Wij moeten ons ook maximaal
inspannen om die expertise te benutten.
 
 
 
 
 
 De heer Rabbae (GroenLinks):
 
 Is de minister bereid om ons daarover te rapporteren?
 
 
 
 
 
 Minister Ritzen:
 
 Dat doe ik ook graag. Hiermee geef ik iets van het voorziene tijdpad aan,
alsook van de mogelijkheden.
 
 
 
 
 
 De heer Reitsma (CDA):
 
 Ik begrijp dat de minister nu van dit onderwerp afstapt.
 
 
 
 
 De voorzitter:
 
 U hebt op dit punt al een interruptie geplaatst. Ik heb problemen met
nog een interruptie. Wij zijn namelijk langzamerhand toe aan de afronding
van het debat.
 
 
 
 
 
 De heer Reitsma (CDA):
 
 De minister heeft echter een vraag over het agrarisch onderwijs laten
liggen.
 
 
 
 
 
 Minister Ritzen:
 
 Daar kom ik nog over te spreken. Ik ben namelijk nog niet helemaal klaar
met mijn reactie op de opmerkingen over de ondersteuningsstructuur.
 
 Voorzitter! Tussendoor wil ik het echter even hebben over een positieve
actie. Wij hebben dus geen greep op het jaarverslag. Ik zal vragen om een
jaarlijkse rapportage van PROVE-BVE. Misschien kan hieraan ook aandacht besteed
worden in de memorie van toelichting op de begroting. Natuurlijk zal dat zich
lenen voor een aparte bespreking.
 
 De heer Van Gelder heeft in verband met de ondersteuningsstructuur een
vraag over de REC's gesteld en de heer Reitsma over de AOB's. REC's vormen
geen probleem in die zin dat zich daar al heel veel ontwikkelt. Die zijn al
zogenaamd aan het inzakken. Als er nog geen ROC is, zullen wij een tijdelijke
constructie kiezen, waarbij er al sprake kan zijn van het ondersteunen van
scholen.
 
 
 
 
 
 De heer Van Gelder (PvdA):
 
 Materieel heb ik hiermee geen probleem, maar de vraag is of dat feitelijk
geaccordeerd kan worden zonder enige wettelijke regeling of wat dan ook.
 
 
 
 
 
 Minister Ritzen:
 
 Mede naar aanleiding van uw desbetreffende vraag in tweede termijn heb
ik mij laten verzekeren dat dit ingevolge de huidige wet gerealiseerd kan
worden.
 
 Voorzitter! Ik heb inmiddels aan de minister van Landbouw, Natuurbeheer
en Visserij gevraagd om mij specifiek te informeren over de ondersteuning
van het landbouwonderwijs. Die informatie heb ik nog niet gekregen. Zodra
ik die heb, zal ik die rechtstreeks aan de Kamer doen toekomen. Overigens
speelt dit hierbij verder geen rol, omdat het geen onderdeel is van dit wettelijk
kader.
 
 De heer Van Gelder heeft het belangrijke punt over de regionale centra
techniek nog eens naar voren gebracht. Wat mij betreft, is dat inmiddels ook
noodzakelijk geworden, mede in het kader van de motie-Cornielje c.s. op stuk
nr. 42, waarin staat: "verzoekt de regering een traject uit te zetten dat
zicht biedt op een gefaseerd te realiseren infrastructuur voor educatie en
beroepsonderwijs waarvan ook de scholingsvoorziening deel uitmaakt". Daarbij
wil ik graag ook de regionale centra techniek betrekken. Er ontstaat dan een
gezamenlijk beeld van de verschillende elementen. Hiermee heb ik mijn reactie
gegeven op deze motie. Ik zal die dus met mijn collega's uitvoeren.
 
 Mevrouw Van Vliet heeft gesproken over kosten van wachtgeld in de volwasseneneducatie.
Die kosten komen inderdaad voor rekening van de gemeenten of zijn een opslag
bij VAVO en BE. Dat wordt vervolgens een onderhandelingselement. Als een gemeente
aangeeft dat zij voor de komende tien jaar zoveel wil afnemen, hoeven er nauwelijks
wachtgelden aan te worden verbonden. Als een gemeente eventueel morgen wil
kunnen switchen, zal de prijs die zij moet betalen, iets hoger
zijn.
 
 
 
 
 
 Mevrouw Van Vliet (D66):
 
 Ik kan mij dit onderhandelingselement goed voorstellen. Het ging mij erom
dat een gemeente naar een ander ROC gaat omdat zij de kwaliteit niet voldoende
vindt of zich niet kan vinden in het cursusaanbod. Dat is niet geheel de fout
van de gemeente. Zij is er in de onderhandelingen niet uitgekomen doordat
de kwaliteit niet voldoet of het cursusaanbod niet aansluit op de vraag. Ik
vraag mij af of het dan geheel terecht is dat de wachtgelden bij de gemeente
terechtkomen. Het is toch ook het goed recht van de gemeente om een zo hoog
mogelijke kwaliteit aan de cursisten te willen aanbieden en een zo goed mogelijk
aanbod van cursussen te doen?
 
 
 
 
 
 Minister Ritzen:
 
 Ik kan mij die afweging voorstellen. Desondanks meen ik dat de gemeente,
als zij een goed produkt wil, hierbij rekening moet houden met het feit dat
in de prijs impliciet de wachtgelden zitten die ermee gepaard gaan. Dat geldt
ook elders in de samenleving. Als je een vast contract neemt, krijg je een
prijsreductie, maar zit je er ook een beetje aan vast. Als je echter op elk
moment weer iets anders wilt kunnen bepalen, waardoor je misschien van jaar
op jaar een betere kwaliteit hebt, moet je er misschien iets meer voor betalen.
Het zou moeilijk zijn om het anders te regelen, want dan komt het weer bij
andere scholen terecht.
 
 Ik kom bij het levensbeschouwelijke aan. Ik benadruk dat paars verder
is gegaan dan het kabinet van CDA en Partij van de Arbeid dat dit voorstel
heeft ingediend. Hierover mag geen enkel misverstand bestaan. Ik vind het
wat merkwaardig hoe de heer Reitsma daarnaar kijkt. De brief van 10 november
1993 lag er inderdaad, maar op 23 november lag er ook het wetsvoorstel. Dat
was publiek bekend en bleef dus niet in binnenkamertjes. Ik herinner mij de
discussie toen, ook breed in de kranten, dat het kabinet had gekozen voor
een vertaling van de brief van 10 november in een wetsvoorstel dat niet het
voorstel van Akkermans/Mentink bevatte. Dat was dus vervolgens gewoon het
wetsvoorstel, want het was bekend dat het naar de artikel-3-organisaties ging.
 
 Er is geen publiek debat over geweest. Er is geen debat in de Kamer over
geweest. Het was dus niet alleen een kwestie van het kabinet, dat er inderdaad
voor had gekozen, maar in zekere zin had ook de Kamer het toen geaccordeerd.
Ik heb het nooit anders meegemaakt dan dat je, wanneer de Kamer ergens bezwaar
tegen heeft, bij wijze van spreken de volgende dag in de Kamer staat. Ik voel
mij daar heel koosjer mee en vind dat ook de goede omgangsvormen. Ik kan dus
niet anders concluderen dan dat het CDA toen op een andere wijze naar de ontwikkeling
keek dan nu.
 
 Ik heb geluisterd naar datgene wat de heer Reitsma naar voren bracht over
mijn opmerkingen. Ik zeg het maar even in volle omvang: niemand heeft mij
gevraagd hier een oordeel te geven. Ik heb echter wel expliciet gezegd dat
ik het een verschuiving van verantwoordelijkheid vind. Eerst nam men verantwoordelijkheid
voor het proces en vervolgens nam men geen verantwoordelijkheid meer voor
het proces. In zijn taalgebruik schaarde de heer Reitsma zich wel heel sterk
achter een advertentie in de Volkskrant. Dat moet toeval geweest zijn, maar
het is wel een heel treffend toeval. Die advertentie had niet eens iets met
levensbeschouwelijkheid te maken. De opmerkingen van de heer Reitsma weken
absoluut af van de opvattingen die het CDA tot dan toe overal expliciet had
verwoord. Ik noem dat inderdaad vluchtgedrag. Ik heb dat hier niet gezegd,
omdat niemand mij vroeg om er een expliciet oordeel over te geven.
 
 Ik ben er vervolgens best toe bereid, de heer Reitsma te geloven als hij
zegt dat er hogere motieven waren. Dan heb ik er wel een probleem mee dat
ik vanmorgen op de radio hoorde dat de hogere motieven bij de heer Reitsma
in feite bestaan uit zijn angst dat hiermee stappen worden gezet voor het
basisonderwijs en het voortgezet onderwijs en dat het dus niet gaat om het
middelbaar beroepsonderwijs. Dat was de aard van zijn opmerkingen in het interview
voor EO Tijdsein vanochtend. Dat vind ik in sequentie wat merkwaardig. Eerst
stond het CDA achter het wetsvoorstel. Er was althans geen enkele indicatie
van dat het CDA het er niet mee eens was. Na de formatie nam het CDA afstand
en geleidelijkaan scherp afstand, niet eens van het levensbeschouwelijke,
maar van het totaal van de gedachtengang. Ten slotte zoekt het CDA in het
levensbeschouwelijke naar een punt van basisonderwijs en voortgezet onderwijs.
Ik ben enigszins in verwarring geraakt door deze ontwikkeling in de positie
van het CDA.
 
 
 
 
 
 De heer Reitsma (CDA):
 
 Voorzitter! Ik heb gisteren...
 
 
 
 
 De voorzitter:
 
 Gisteren zijn alle opmerkingen gemaakt. Nu maakt de minister de opmerkingen.
Ik kan natuurlijk altijd toestaan – en ben daartoe bereid – om
op dit punt en welk punt dan ook ruimte te geven voor een aanvullende opmerking
bij interruptie, maar we moeten niet in herhalingen vervallen. Op een bepaald
moment is gezegd wat is gezegd en moet al dan niet met leedwezen worden vastgesteld,
dat over en weer overtuiging er niet is. Het zij zo.
 
 
 
 
 
 De heer Reitsma (CDA):
 
 Voorzitter! Die conclusie deel ik. Ik heb gisteren uitvoerig de CDA-lijn
neergelegd en toegelicht. Ik wil twee korte opmerkingen maken over de toelichting
van de minister. De CDA-fractie heeft gisteren steeds gesproken namens de
CDA-fractie en niet namens een smaldeel in het kabinet. Die correctie moet
ik maken. Bovendien mag de minister pas een definitief oordeel van de fractie
verwachten als de schriftelijke behandeling van en een definitieve discussie
over een wetsvoorstel heeft plaatsgevonden. Hij mag niet op voorhand het oordeel
uitspreken, dat de CDA-fractie voor een wetsvoorstel zou zijn.
 
 
 
 
 
 Minister Ritzen:
 
 Voorzitter, dat is juist. Daarom ben ik ook buitengewoon nieuwsgierig
naar de ontwikkelingen van de komende dagen en het stemgedrag.
 
 Voorzitter! Het advies van Akkermans en Mentink is een paarse toevoeging
aan het geheel. Het is bijna paradoxaal, maar wel belangrijk. Er mag geen
enkel misverstand over bestaan dat dit kabinet ten volle staat voor de vrijheid
van onderwijs, niet alleen van 1995 maar ook van 2000 en 2005.
 
 De heren Schutte en Reitsma hebben opmerkingen gemaakt naar aanleiding
van het vervolgadvies van de heer Mentink naar aanleiding
van de wijze waarop in de tweede nota van wijziging alle gedachten van het
eerste advies-Akkermans/Mentink verwerkt is. Het is bijna een continuing story.
De heer Schutte had het over bevoegd gezag en bestuur. Inderdaad wordt in
de wet "bestuur" gedefinieerd als het orgaan van het bevoegd gezag. Dit is
voor sommigen iets vanzelfsprekends maar inderdaad is dit niet in alle onderwijswetten
op dezelfde manier geregeld. Er zijn vele onderwijswetten waarin dit echter
wel zo is geregeld. Ik noem de WHW en een van de voorgangers van dit wetsvoorstel,
de WCBO. In dat opzicht is er geen enkele reden om het nu op een andere wijze
te doen.
 
 Een tweede opmerking had betrekking op de ontheffing van de wachtgelden.
Wij hebben daar gekozen voor ontheffing van wachtgelden met een marginale
toets en natuurlijk vervolgens met de mogelijkheid van beroep bij de burgerlijke
rechter. In onderwijsland zou dat op een andere manier kunnen worden ingevuld,
omdat we daar vaak kanonnen gebruiken om misschien op muggen te schieten.
Voor sommigen is een mug toch wel een heel gevaarlijk dier. Een mug kan ook
heel gemeen steken, maar ik wil er toch wat relativerend over doen en niet
badinerend. De burgerlijke rechter is ook een rechter die goed toetst. Niet
alles hoeft altijd met algemene maatregelen van bestuur beïnstrumenteerd
te worden. Ik beschouw het dus niet als een discretionaire bevoegdheid –
het is bijna een woordenspel – maar als een marginale toets, die vanzelfsprekend
plaatsvindt op de juiste wijze. Zo niet, dan komt de burgerlijke rechter eraan
te pas.
 
 Dan is er ook altijd de kwestie van de statuten. De marginale toets zal
vanzelfsprekend naar de goede kant uitvallen als in de statuten duidelijk
melding is gemaakt van een instelling die onderdeel vormt van een ROC maar
die tegelijkertijd haar levensbeschouwelijke basis wil behouden. Als dat in
de statuten staat, kan ik mij niet zo goed voorstellen dat ik, marginaal toetsend,
zou zeggen dat die wachtgelden anders geregeld moeten worden en dat de burgerlijke
rechter mij dan gelijk zou geven. Ik zou hierover niet graag in conflict willen
komen, maar dat is even los van het geheel. De statuten zijn in dat opzicht
niet genoemd, maar zij zijn wel belangrijk in het geheel.
 
 Ik heb in een interruptiedebatje met de heer Schutte gesproken over de
onderwijs- en examenregeling en het substitutie-element. Er is hier in feite
geen enkele mogelijkheid dit op een andere wijze vorm te geven. De heer Schutte
geeft de voorkeur aan een overkoepelend bevoegd gezag. Wij gaan uit van één
bevoegd gezag vanuit het oogpunt van de verantwoordelijkheid. Iemand moet
kunnen worden aangesproken. Hoe gaat het met het onderwijs? Is het goed gecombineerd?
Wie is daarop aanspreekbaar? Het kan niet zo zijn, dat iemand dan antwoordt:
ik ben wel bevoegd gezag maar overkoepelend; u moet daarvoor bij iemand anders
zijn. Dan wordt men van het kastje naar de muur gestuurd. Dus één
bevoegd gezag. Dat bevoegd gezag is ook qua statuten gehouden aan het ruimte
geven aan levensbeschouwelijkheid in onderwijs en examens. Ook zonder Akkermans/Mentink
kan ik mij juridisch geen posities bedenken waardoor instellingen daarmee
in problemen hoeven te komen.
 
 Voorzitter! Na deze beknopte beschouwing rondom Akkermans/Mentink blijf
ik ervan uitgaan dat deze wet verdedigbaar is. Alle instellingen moeten zich
hierin kunnen vinden. Ik maak daarbij, ook naar aanleiding van de eerste termijn,
de aantekening dat er misschien, ondanks alle moeite die er gedaan is, in
1998 (of als het amendement wordt aangenomen in 2000) nog een aantal problemen
kan zijn. Dan moet er naar bevind van zaken worden gehandeld. De wet moet
dan eventueel worden aangepast. Dat kan één lijn zijn.
 
 Er is ook nog een andere lijn. Die is in feite ingezet met de amendementen
op de stukken nrs. 39 en 40. Het amendement op stuk nr. 39 betreft het amendement
"nee, wij noemen geen namen, namen noemen wij niet". Dat beoogt hetzelfde
als het amendement op stuk nr. 40. Alleen door het niet noemen van namen in
het amendement op stuk nr. 39 kunnen er ontzettend veel namen tussengeschoven
worden. Het is moeilijk dat precies te overzien. Vandaar dat ik grote problemen
heb met dat amendement. Dat geeft ook het verkeerde signaal af. Iedereen zal
het interessant vinden en zich afvragen: kunnen wij het niet zo formuleren
dat...
 
 Over het amendement op stuk nr. 40 merk ik twee dingen op. Ik beschouw
het als een interessant vangnet. Nu wordt reeds geregeld dat iedereen zich
maximaal moet inspannen. Als die inspanning niet leidt tot resultaat, kan
er nog altijd een oplossing gevonden worden. Maar er zijn twee problemen.
Allereerst is het amendement nog wat open. De begrenzing voor de drie instellingen
is niet duidelijk. Vervolgens komt een ander soort instelling – de Friese
Poort komt hierbij steeds in beeld – hierin niet voor. In dat opzicht
is het dus niet helemaal compleet en zou ik de opvattingen van de Kamer willen
afwachten.
 
 
 
 
 
 De heer Van der Vlies (SGP):
 
 Als wij het nu over de intentie eens zijn, moet het toch mogelijk zijn
tot een deugdelijke formulering te komen, zeker met de ondersteuning die ons
ter beschikking staat? De limitatieve opsomming in het amendement op stuk
nr. 40, met alle sympathie die we gisteren hebben uitgewisseld, is een gewrongen
constructie. Dat is het dan en er kan nooit meer wat. Je moet dan ieder die
recht heeft, recht doen.
 
 Van mijn amendement op stuk nr. 39 zegt de minister dat hij niet weet
wat daarin allemaal mee kan liften. Daar komt zijn verhaal op neer. Dan moet
het toch mogelijk zijn tot een formulering te komen, die dat gevaar uitsluit
en de mogelijkheden die de Kamer bepleit, biedt? Is de minister in principe
in voor die optie?
 
 
 
 
 
 Minister Ritzen:
 
 Voorzitter! De situatie wordt voor mij nu riskant. Als ik namelijk niet
oplet ben ik voordat ik het weet hier een nota van wijziging aan het gereed
maken. Mijn opstelling is: het is een amendement van de Kamer. Die houding
ligt ook het meest voor de hand. Natuurlijk, de volle ondersteuning is er
en ik heb begrepen dat die ertoe kan leiden dat een amendement tot stand wordt
gebracht waarbij zowel wordt voldaan aan de eis van het niet noemen van namen
als aan de eis van het afperken van de mogelijkheden.
 
 
 
 
 
 De heer Van der Vlies (SGP):
 
 Laat ik concreter zijn, voorzitter. Het is altijd moeilijk om casuïstiek
te hanteren. Eerder zei de minister dat hij zich niet kon
voorstellen dat een school als de Friese Poort gesloten zou worden. Toen heb
ik hem bij interruptie gevraagd op welke wettelijke titel hij die school na
1998 of 2000 zou kunnen blijven bekostigen. Zowel in de Kamer als in vak K
wordt aangevoeld dat die school blijft bestaan. Welnu, dan moeten wij zoiets
toch bij wet regelen.
 
 
 
 
 
 Minister Ritzen:
 
 Voorzitter! In mijn antwoord heb ik een goed denkbare situatie verdedigd.
Die situatie houdt in dat er geen noodzaak is voor het scheppen van een vangnet.
Iedereen kan namelijk keurig voldoen aan datgene wat in de wet wordt gesteld.
Mocht bij het handelen naar bevind van zaken toch blijken dat het nodig is
om de wet te veranderen, dan kan dat. Voor die benadering wil ik kiezen.
 
 
 
 
 
 De heer Van Gelder (PvdA):
 
 Voorzitter! Tegenwoordig zijn er scholen die duizenden guldens uitgeven
om naamsbekendheid te krijgen. Het moet de heer Van der Vlies dan deugd doen,
dat iedereen in Nederland nu kennis kan nemen van de namen van drie scholen.
Voorheen kende ik ze ook niet.
 
 
 
 
 
 De heer Van der Vlies (SGP):
 
 Ik ga er nog een keer met u naar toe.
 
 
 
 
 
 De heer Van Gelder (PvdA):
 
 Het lijkt mij nu, dat wij wat het uitgangspunt betreft helderheid hebben.
Ik had wel gehoopt dat de minister een rechtstreekse handreiking zou kunnen
doen. Over het uitgangspunt zijn wij het namelijk eens. Namen noemen is niet
zo erg verstandig. Wij weten echter dat in 1998 problemen kunnen ontstaan.
Wel lijkt het mij verstandig dat de minister hand- en spandiensten toestaat
teneinde tot een zodanige constructie te kunnen komen dat wij niet alleen
qua strekking van de tekst een geheel krijgen, maar dat die ook in technisch
opzicht zodanig is dat er geen problemen ontstaan. Ik hoop dat wij in de loop
van de middag tot de opstelling van zo'n tekst kunnen komen.
 
 
 
 
 
 Minister Ritzen:
 
 Voorzitter! Ik wil dan vervolgens komen tot een reactie op de nieuwe amendementen.
Over het amendement op stuk nr. 25 wil ik ook nog iets zeggen. Eerder heb
ik dit amendement van het CDA over de BBO-opleidingen ontraden. Inmiddels
heb ik in mijn stuk aangegeven, dat ik na rijp beraad en na het goed aanhoren
van het betoog van de heer Reitsma in tweede termijn, mijn oordeel omzet en
mij hierover positief uitlaat.
 
 Over het amendement op stuk nr. 39 is zojuist gesproken. Dit is het amendement
van het lid Van der Vlies c.s. Over het amendement van de heren Van Gelder
en Cornielje, het amendement over de drie scholen, is zojuist ook gesproken.
 
 Zoals al eerder is aangegeven, zal de regering de motie van de leden Van
Gelder en Van Vliet uitvoeren en dat geldt ook voor de motie van het lid Cornielje
c.s. betreffende de arbeidsvoorzieningen. Het gaat hierbij allemaal om punten
die ik met de collega's zal moeten bespreken.
 
 De motie op stuk nr. 43 van de heer Cornielje betreft de arbeidsmarktgerichte
leerweg. Wij kunnen dat in huis bespreken. Voor 29 mei zal in elk geval daarover
een andere standpuntbepaling volgen, maar die zal uitgebracht wordt in het
licht van een positieve ontvangst van de motie.
 
 De motie op stuk nr. 44 van het lid Van Vliet en anderen betreft de ondervertegenwoordiging
van vrouwen in managementfuncties in het BVE-onderwijsveld. Ik heb al eerder
gezegd dat ik hierover zal rapporteren bij de ontwikkeling van de beleidsagenda's.
Daarin zal daarover ook iets staan. De inzet is aan dit punt maximale aandacht
te besteden.
 
 In de motie van het lid Rabbae wordt de regering verzocht de inspanningen
van de ROC's op het terrein van de doelgroepen nauwgezet te volgen en daarvan
voor eind 1996 aan de Kamer verslag te doen. Die motie zal ik ook graag uitvoeren.
 
 Voorzitter! Hiermee ben ik gekomen aan het eind van deze termijn. Nu heb
ik alle opmerkingen nog niet precies beantwoord.
 
 
 
 
 
 De heer Schutte (GPV):
 
 Voorzitter! Aan het eind van mijn tweede termijn heb ik twee toetsingscriteria
genoemd. Het ene betrof het aantal scholen en het andere het karakter van
het ROC-model en de mogelijkheid van precedentwerking. Kan de minister expliciet
bevestigen dat een "ja" van de Kamer tegen dit wetsvoorstel niet inhoudt dat
de ROC-bundels beschouwd worden als een model voor andere vormen van onderwijs,
maar dat deze op hun eigen merites moeten worden beoordeeld?
 
 
 
 
 
 Minister Ritzen:
 
 Ik begrijp dat dit een belangrijk punt is. Er zal van geen enkele precedentwerking
sprake zijn. Elke keer opnieuw zal ook de Kamer moeten beoordelen of constructies
voor de hand liggend zijn en wettelijk moeten worden ondersteund.
 
 
 
 
 
 De heer Van Gelder (PvdA):
 
 Ik heb de basiseducatie heel nadrukkelijk aan de orde gesteld. In deze
sector is bezuinigd. Er is sprake van een ontslaggolf; mensen hebben daarvan
aankondiging gekregen. De verwachting is dat er straks geld beschikbaar zal
komen in het kader van de inburgeringscontracten. Zal dat geld in algemene
zin naar de gemeenten gaan of zal het besteed moeten worden in de basiseducatie?
De minister moet zich op de hoogte stellen van de problemen die zich in deze
sector voordoen en bezien hoe hij tot kortsluiting van dit soort acties van
de overheid kan komen om te voorkomen dat er onnodig mensen afvloeien, terwijl
wij later weer een heropbouw van de basiseducatie moeten bereiken.
 
 
 
 
 
 Minister Ritzen:
 
 Ik ondersteun dit punt ten volle. Ik deel de zorg van de heer Van Gelder.
Ik vind het ook jammer dat het zo gelopen is. Binnen een week zullen wij de
instellingen voor basiseducatie aangeven wat het kader is waarbinnen zij kunnen
functioneren. Het kader zal relatief gunstig zijn. De middelen voor nieuwkomers
zullen binnen de basiseducatie worden besteed. Dat betekent dat het rapport
van de commissie-Ter Veld meer dan gehonoreerd wordt. Het is jammer dat het
zo laat gebeurt, maar wij kunnen tevreden zijn met het resultaat. Veel instellingen
zullen er niet op hebben gerekend.
 
 
 
 
 
 De algemene beraadslaging wordt gesloten.
 
 
 
 
 De voorzitter:
 
 Ik stel het volgende voor. Ik heb begrepen dat mogelijk nog een amendement
zal worden ingediend. Ondanks het feit dat de beraadslaging is gesloten, bestaat
daarvoor de gelegenheid. Indien heropening wenselijk wordt geacht, zal daarvoor
dinsdagmiddag ruimte worden geboden. Indien die behoefte zich
niet voordoet, zullen wij dinsdagmiddag over het wetsvoorstel stemmen.
 
 
 
 
 
 Aldus wordt besloten.
 
 
 
 
 
 Sluiting 16.00 uur
 
 
 
 
 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/h-tk-19941995-78-4694-4706.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl