Behandeling van het wetsvoorstel Wijziging van de Invoeringswet Wet werk en bijstand in verband met het verlenen van de bevoegdheid aan gemeentebesturen om in het kader van de Wet werk en bijstand categoriale regelingen voor de kosten van chronische ziekte of handicap voort te zetten of nieuwe categoriale regelingen terzake tot stand te brengen (29420)
Staten-Generaal — Handelingen 
Datum: 2014-07-07 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Handeling 2003-2004, pag. 5330-5352

 
 
 

Handeling

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Vergadernummer
Datum vergadering

21-06-2004

Tweede Kamer der Staten-Generaal

2003-2004

nr. 82, pagina 5330-5352

09-06-2004

 

 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties over kamerdossier

Kamerdossier 29420Toon publicaties die dit dossier behandelen

 
 
 Publicaties in vergadering

Presentie en opening (woensdag 9 juni 2004)Pagina 5281-5281
Debat naar aanleiding van het ontslag van de staatssecretaris van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap, mevrouw NijsPagina 5318-5330
Regeling van werkzaamheden (woensdag 9 juni 2004)Pagina 5297-5301
Behandeling van: - het wetsvoorstel Regeling van het conflictenrecht met betrekking tot het geregistreerd partnerschap (Wet conflictenrecht geregistreerd partnerschap) (28924); - het wetsvoorstel Aanpassing van de Rijkswet op het Nederlanderschap en de Rijkswet van 21 december 2000 tot wijziging van de Rijkswet op het Nederlanderschap met betrekking tot de verkrijging, de verlening en het verlies van het Nederlanderschap (Stb. 618), mede in verband met de totstandkoming van de Wet conflictenrecht geregistreerd partnerschap (28836, R1735); - het wetsvoorstel Wijziging van de Wet geluidhinder, de Wet luchtvaart en de Spoorwegwet in verband met de implementatie van richtlijn nr. 2002/49/EG van het Europees Parlement en de Raad van de Europese Unie van 25 juni 2002 inzake de evaluatie en de beheersing van omgevingslawaai, PbEG L 189 (geluidsbelastingkaarten en actieplannen) (29021) en 1 ander wetsvoorstel (28886)Pagina 5281-5282
Extra regeling van werkzaamheden (woensdag 9 juni 2004)Pagina 5318-5318
Debat naar aanleiding van een algemeen overleg op 27 mei 2004 over het asielbeleidPagina 5310-5313
Lijst van ingekomen stukken, met de door de voorzitter terzake gedane voorstellen (woensdag 9 juni 2004)Pagina 5352-5353
Behandeling van het voorstel van wet van de leden Dittrich, Halsema en Van Nieuwenhoven houdende regels omtrent de vaste boekenprijs (Wet op de vaste boekenprijs) (28652)Pagina 5282-5297
Debat naar aanleiding van een algemeen overleg op 27 mei 2004 over voorstellen voor vermindering van de administratieve lasten van het ministerie van Economische ZakenPagina 5308-5310
Stemmingen in verband met het wetsvoorstel Wijziging van de Mededingingswet en van enige andere wetten in verband met de implementatie van EG-verordeningen 1/2003 en 139/2004 (Mededingingswet) (29276), en over: - de motie-Gerkens over goede advisering bij de afweging al of niet ontheffing aan te vragen (29276, nr. 16)Pagina 5301-5301
Debat naar aanleiding van een algemeen overleg van heden over het mestbeleidPagina 5315-5318
Debat naar aanleiding van een algemeen overleg op 26 mei 2004 over de juridische status van de nota Ruimte, de PKB-procedure en het advies van de landsadvocaatPagina 5313-5315
Voortzetting van de behandeling van het wetsvoorstel Wijziging van het Wetboek van Strafrecht in verband met de strafbaarstelling van beledigende uitlatingen en het aanzetten tot haat, discriminatie of gewelddadig optreden wegens een lichamelijke, psychische of verstandelijke handicap (strafbaarstelling discriminatie wegens een handicap) (28221)Pagina 5301-5308
Behandeling van het wetsvoorstel Wijziging van de Invoeringswet Wet werk en bijstand in verband met het verlenen van de bevoegdheid aan gemeentebesturen om in het kader van de Wet werk en bijstand categoriale regelingen voor de kosten van chronische ziekte of handicap voort te zetten of nieuwe categoriale regelingen terzake tot stand te brengen (29420)Pagina 5330-5352

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 127 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
Aan de orde is de behandeling van:het wetsvoorstel Wijziging
van de Invoeringswet Wet werk en bijstand in verband met het verlenen van
de bevoegdheid aan gemeentebesturen om in het kader van de Wet werk en bijstand
categoriale regelingen voor de kosten van chronische ziekte of handicap voort
te zetten of nieuwe categoriale regelingen terzake tot stand te brengen (29420).De algemene beraadslaging wordt geopend.De voorzitter:Vanavond hebben wij een bijzondere avond. Ik wil mevrouw Van Egerschot
als eerste het woord geven, want zij houdt haar maidenspeech. Zoals u weet,
mag zij dan niet geïnterrumpeerd worden.Mevrouw Van Egerschot (VVD):Voorzitter. Het is vandaag een bijzondere dag. Door de afwezigheid van
mijn collega Frans Weekers heb ik als tweede woordvoerder de mogelijkheid
geboden gekregen om vanavond voor u mijn maidenspeech te houden. Nog belangrijker
voor mij is dat ik tevens de kans krijg om aan u allen, ook mijn collega's,
te laten zien waarom ik voor de VVD heb gekozen en waarom de VVD mijn hart
heeft gestolen. De VVD wordt helaas te weinig geassocieerd met sociale rechtvaardigheid,
terwijl dat een van onze vijf speerpunten is. Het onderwerp van vanavond laat
zien dat de VVD inderdaad een volkspartij is en dat wij mensen niet in de
kou laten staan, zeker niet de groep mensen over wie wij het vanavond hebben,
de chronisch zieken en gehandicapten in onze samenleving.De Wet werk en bijstand is in 2004 ingevoerd. Hierdoor is de verantwoordelijkheid
voor de bijstand aan gemeenten overgedragen. De VVD-fractie heeft zich altijd
een groot voorstander getoond van deze wet, omdat door de overdracht van deze
verantwoordelijkheden de prikkels om de bijstand efficiënt uit te voeren
en de reïntegratie van bijstandsgerechtigden voortvarend te laten verlopen
nu ondubbelzinnig zijn komen vast te staan. De Wet werk en bijstand heeft
echter niet alleen een verandering in de verantwoordelijkheidsverdeling tussen
gemeenten en Rijk teweeggebracht. Mede met het oog op de bestrijding van de
armoedeval zijn de categoriale regelingen in het kader van de bijzondere bijstand
afgeschaft en heeft de bijzondere bijstand weer het karakter van individueel
maatwerk. Ook dit kan de goedkeuring van mijn fractie wegdragen.Het wetsvoorstel beoogt de gemeentebesturen de mogelijkheid te bieden
om de bestaande categoriale regelingen voor chronisch zieken of gehandicapten
voort te zetten en eventueel nieuwe regelingen te introduceren. Naar aanleiding
van het debat in de Eerste Kamer en ook de koopkrachtdebatten in de Tweede
Kamer is de regering met dit voorstel gekomen. Hoewel de VVD geen voorstander
is van categoriale regelingen, kunnen wij instemmen met dit wetsvoorstel.
De geïntroduceerde mogelijkheid is een belangrijk instrument om in de
finetuning c.q. de reparatie van de koopkracht voor de meest kwetsbare groepen
in de samenleving te voorzien. Mijn partijgenoot Frans Weekers heeft dit al
aangegeven in de eerder genoemde koopkrachtdebatten.Als de staatssecretaris nu denkt dat ik het op alle punten volledig met
hem eens ben, dan heeft hij het mis. Een vraag die de VVD-fractie tijdens
de schriftelijke inbrengronde heeft gesteld, is naar mijn idee nog niet voldoende
beantwoord. Deze vraag heeft betrekking op het begrip "chronisch zieken en
gehandicapten". De VVD-fractie heeft gevraagd dit begrip nader te definiëren,
opdat het geld beschikbaar is voor de groepen mensen om wie het gaat, de chronisch
zieken en gehandicapten. De staatssecretaris is hier niet toe bereid, omdat
hij het niet passend vindt om binnen de ruime beleidsvrijheid die de Wet werk
en bijstand biedt aan gemeenten dit begrip nader te definiëren. Ik ben
het hier niet mee eens, want dit kan er te makkelijk toe leiden dat het geld
dat bedoeld is voor chronisch zieken en gehandicapten over te veel mensen
zal worden verdeeld en tevens bij de verkeerde mensen zal belanden. Het antwoord
van de staatssecretaris in de nota naar aanleiding van het verslag dat de
handreiking voor de verlening van bijzondere bijstand aan chronisch zieken,
gehandicapten en ouderen hiervoor een oplossing kan bieden, vind ik niet afdoende.
Het gaat hier immers om een handreiking. Ik vraag de staatssecretaris daarom
nogmaals om te motiveren waarom hij een nadere definiëring niet wil toezeggen.
Ziet hij door voortschrijdend inzicht niet toch mogelijkheden om een nadere
definiëring van de groep te geven? Hoe kan hij anders garanderen dat
het geld bedoeld voor chronisch zieken en gehandicapten, goed wordt besteed?De voorzitter:Fantastisch! Ik denk u dat u zich geweldig van uw waarneming hebt gekweten.
Verder feliciteer ik u met de overtuigingskracht waarmee u de keuze van uw
partij hebt betoogd. Volgens mij bent u werkelijk een aanwinst voor het parlement.De vergadering wordt enkele ogenblikken geschorst.Mevrouw Noorman-den Uyl (PvdA):Mijnheer de voorzitter. Om te beginnen, feliciteer ik mevrouw Van Egerschot
van harte met haar maidenspeech. Zij stond er fier, zij stond er stevig, zij
stond er gedecideerd. Zo hoort dat voor een Kamerlid. Dat belooft veel goeds
en vooral spannende debatten. Toen mevrouw Van Egerschot haar intro hield
over de speerpunten van de VVD bij sociaal beleid, vond ik het heel jammer
dat ik niet mocht interrumperen. Maar goed, dat houdt zij tegoed. Ik wens
haar veel geluk en succes in haar rol.Het is goed dat het voorliggende wetsvoorstel er ligt. Daarmee wordt geprobeerd
om via de bijstand inkomenscompensatie te regelen voor de kosten van een chronische
ziekte of handicap. Dat was ook nodig. De regering is zich rot geschrokken
van de stemming die eind vorig jaar in het land is ontstaan, toen uit de koopkrachtplaatjes,
de beroemde puntenwolken, bleek dat de kwetsbaren het hardst gepakt werden.
Natuurlijk, er moet bezuinigd worden, maar het is nog altijd zo dat de sterkste
schouders de zwaarste lasten kunnen dragen. Bij dit regeringsbeleid is dat
echter niet het geval.De regering is geschrokken en heeft toen geprobeerd om met aanvullende
maatregelen iets te realiseren. Recent onderzoek van de PvdA, onder andere
bij het Nibud, laat zien dat van het kabinetsbeleid om de mensen aan de onderkant,
de meest kwetsbaren, wat te ontzien, nog weinig terechtgekomen is. Uit doorrekening
blijkt dat ook de nieuwe instrumenten, die al door een enkele gemeente gebruikt
worden, geen soulaas bieden voor het koopkrachtverlies van met name jonggehandicapten
met een Wajong-uitkering. Hun koopkracht loopt terug met een percentage tot
5,7. Ook ouderen met een klein pensioentje hebben echter grote problemen.Dit wetsvoorstel helpt een beetje, maar niet genoeg en niet altijd op
de goede plek, zo luidt een korte samenvatting van mijn betoog. Ik wil graag
dat de regering zich realiseert dat zij de bedoeling had om de betrokkenen
een eindje op weg te helpen, maar dat dit in de praktijk onvoldoende effect
zal hebben.De aanvullende financiering voor de gemeente bedroeg aanvankelijk 50 mln,
maar dit is later opgehoogd tot 80 mln. Deze middelen zijn echter niet structureel
gefinancierd. In de motie-Weekers wordt om een structurele financiering gevraagd.
In haar amendement stelt mevrouw Van Gent eveneens een structurele financiering
voor. Het zal niemand verbazen dat ook de PvdA-fractie die mening is toegedaan.
Daarnaast stellen de werkgevers eenmalig 20 mln beschikbaar en komt er nog
eens 11 mln bij vanwege de belastingfinanciering. Het is onduidelijk of deze
middelen voldoende zijn voor de gemeenten om hun taak op dit terrein te kunnen
uitvoeren. Tot op heden heeft de staatssecretaris geweigerd om ramingen van
dit soort uitgaven te overleggen.Het is van groot belang dat er een vast bedrag beschikbaar komt om de
kosten van chronisch zieken en gehandicapten te dekken. Als dit niet via de
fiscaliteit kan, dan maar via een amendement op de begroting of via de Wet
werk en bijstand, maar dan moet het ook voor alle gemeenten gelden. In dit
wetsvoorstel is een en ander geregeld via een kan-bepaling voor de gemeenten.
Mijn eigen gemeente, Heemstede, is een van de vele die erop wijzen dat zij
hier tot hun spijt niet aan kunnen beginnen. De gemeenten brengen naar voren
dat de regering net een forse korting op hun bijstandsbudget heeft aangekondigd.
Deze gaat per september in, dus tijdens het begrotingsjaar, en dan blijft
er geen geld meer over voor chronisch zieken en gehandicapten. Ik ben er erg
van geschrokken dat heel veel gemeenten niet van plan zijn om deze wet uit
te voeren.De PvdA-fractie heeft dan ook een amendement ingediend waarin wordt voorgesteld
om de kan-bepaling te vervangen door een verplichting. De gemeenten moeten
een regeling treffen. De hoogte van het bedrag en de precieze vormgeving van
de regeling moeten de gemeenten zelf bepalen, als er maar een regeling is.
Op deze manier wordt gewaarborgd dat gemeenten hun verantwoordelijkheid op
dit punt niet kunnen ontlopen. Tevens wordt bereikt dat het geld dat het Rijk
onder andere met dit oogmerk aan de gemeenten geeft, ook in die sfeer besteed
wordt.De heer Bruls (CDA):Ik neem aan dat u zich ervan bewust bent dat u hiermee verder gaat in
het inperken van de beleidsvrijheid van gemeenten dan de oude bijstandswet.
Waarom wilt u dat? U weet ook dat gemeenten zonder categoriaal beleid net
zo goed in staat waren om de desbetreffende groep te bedienen als de gemeenten
die wel zo'n beleid voerden.Mevrouw Noorman-den Uyl (PvdA):Ik weet niet of deze vraag zich op mijn voorstel richt. Bij de begrotingsbehandeling
zijn wij het erover eens geworden dat het voornemen van het kabinet om het
categoriaal beleid van gemeenten af te schaffen, ongedaan gemaakt moest worden.
Daartoe dient dit wetsvoorstel. Het gaat om een regeling voor mensen ten aanzien
waarvan het kabinet in hoge mate tekort is geschoten in het waarborgen van
hun inkomenspositie. De gemeente bepaalt vervolgens hoe zo'n regeling eruit
komt te zien. Het Rijk trekt geld uit om chronisch zieken en gehandicapten
extra te ondersteunen en dan mogen wij verwachten dat de gemeenten een regeling
voor die groep treffen. Dat wil ik doen en niets meer.De heer Bruls (CDA):Die regeling valt natuurlijk onder de bijzondere bijstand. Het afgelopen
najaar hebben wij met name gediscussieerd over de vraag of het budget daarvoor
wel voldoende is. Daarnaast bestaat de mogelijkheid van een categoriale regeling.
Ik zal daarop terugkomen in mijn eerste termijn. Ik snap echter niet waarom
u per se een koppeling wilt aanbrengen tussen het budget en het verplicht
stellen van de categoriale regeling. Alle gemeenten die goede ervaringen hebben
opgedaan zonder categoriale regeling, brengt u daarmee ernstig in het nauw,
inclusief uw eigen gemeente Heemstede.Mevrouw Noorman-den Uyl (PvdA):Helemaal niet. Ik zal nog preciezer zijn. Bijzondere bijstand is alleen
toegestaan voor feitelijk gemaakte kosten, dus het mag geen forfaitair bedrag
zijn. Ik heb de staatssecretaris daar eerder scherp op ondervraagd. Alle indirecte
kosten die chronisch zieken en gehandicapten maken, waarover al jaren wordt
gesproken – ook uw fractie heeft moties in die sfeer ondersteund –
worden niet gecompenseerd. Ook de verzilveringsregeling is onvoldoende. Het
gaat om andersoortige kosten. Ik geef vaak het voorbeeld van een chronisch
zieke met reuma, waardoor betrokkene zelf geen groente kan snijden. Hij moet
dus altijd voorgesneden groente kopen. Deze mensen met een inkomen rond of
vlak boven het bestaansminimum zijn dus duurder uit. Veel chronisch zieken
en gehandicapten hebben hogere kosten vanwege hun beperkingen die zij nergens
kunnen verhalen en nooit vergoed krijgen. Dit probleem heeft ook uw fractie
jarenlang onderkend. Een mogelijkheid om daaraan tegemoet te komen, is niet
de bijzondere bijstand, want dan moet je bonnetjes hebben. Dat gaat niet bij
gesneden groente. Een forfaitair bedrag is wel mogelijk. Daarvoor is samen
met de VNG een advies opgesteld, waarbij de hoogte van het bedrag aan de gemeente
wordt overgelaten. Dat doe ik ook, alleen de gemeente mag die regeling dan
niet aan haar voorbij laten gaan. Wij vragen om een regeling en dat past in
de geest van de wet. De bijzondere bijstand doet dat niet.Ik ben blij dat de Kamer unaniem heeft uitgesproken dat de aanvullende
collectieve ziektekostenverzekering, gezien de verhoging van de eigen bijdragen
in de zorg, moet gelden voor mensen met een inkomen op of vlak boven het sociaal
minimum. De regering heeft gezegd dat 40% van de gemeenten daaraan voldoet.
Uit nader onderzoek bleek dat dit maar in 100 van de 450 gemeenten het geval
is, dus minder dan 25%. Inmiddels is het aantal opgelopen tot 200. Een fors
aantal gemeenten maakt dus geen gebruik van het instrument en dat is een omissie.
De regeling is bestemd voor inkomens tot 110% van het WML en het relevante
bijstandsniveau. Niet alleen mensen in de bijstand, maar ook WAO'ers, WW'ers
en ouderen kunnen gebruik maken van de aanvullende collectieve ziektekostenverzekering.
Dat kan hen beschermen tegen een te hoge bijdrage in de thuiszorg of voor
een te hoge bijdrage aan medicijngebruik en andere ziektekosten die door stapeling
van kosten niet te dragen zijn.Het staat de gemeente vrij om voor de aanvullende collectieve ziektekostenverzekering
een premie te vragen. Dat valt onder de gemeentelijke autonomie. Het voordeel
is dat de verzekerde vrije toegang tot de verzekering heeft. Er geldt dus
geen drempel. Dat is belangrijk, want bijvoorbeeld WAO'ers of Wajong'ers kunnen
bijna geen aanvullende collectieve ziektekostenverzekering afsluiten tegen
een normaal tarief. Sterker nog, zij krijgen geen toegang. Om die reden is
het belangrijk dat alle gemeenten zo'n regeling hebben. Ik heb daarvoor een
amendement ingediend op basis waarvan gemeenten worden verplicht, tot zo'n
regeling te komen. De verdere invulling is aan de gemeenten. Sommige gaan
nog wat verder, maar vragen dan een hogere eigen bijdrage. Dat laat ik aan
de gemeenten. Ik vind het een groot goed dat er een vrije toegang is voor
mensen met een laag inkomen die anders geen aanvullende collectieve verzekering
kunnen sluiten. De regeling is tijdelijk en geldt tot de stelselherziening.
Minder dan de helft van de gemeenten heeft nu een dergelijke regeling. De
overige gemeenten hebben dat niet, waaronder grote gemeenten. Dat is geen
goede gang van zaken.Over de beschikbaarheid van het geld heb ik opmerkingen gemaakt. Gemeenten
hebben het recht op een zekere consistentie in de financiering van hun verplichtingen.
Het kabinet moet niet langer wachten met het verschaffen van duidelijkheid.
Ten opzichte van de totale rijksbegroting gaat het om een schijntje. Dat is
ook het geval ten opzichte van de grote investeringen. Hier gaat het om sociale
stabiliteit en om zekerheid voor gemeenten om een fatsoenlijk beleid te kunnen
voeren.Over de verantwoording en de termijnen daarvan heb ik de staatssecretaris
in het verslag een vraag gesteld. De staatssecretaris voelt daar iedere keer
niets voor. Ik vind dat, waar de overheid extra middelen beschikbaar stelt
en waar de overheid voor compensatie van inkomensproblemen aan de gemeenten
geld vraagt, de Kamer de regering moet kunnen controleren. Daarbij gaat het
om de vraag of deze middelen worden benut en terechtkomen waarvoor zij bedoeld
zijn. Tot nu toe weigert de staatssecretaris daarop in te gaan. Ik vind dat
het niet kan. Ik nodig de staatssecretaris uit, de Kamer uiterlijk op 15 oktober
te informeren over het aantal gemeenten dat met een regeling werkt.Ik heb een vraag over de samenloop van regelingen. Bij de begrotingsbehandeling
is een faciliteit bij de belastingen gecreëerd die het voor chronisch
zieken en gehandicapten mogelijk maakt om een aftrek te plegen. Dat is een
vrij ingewikkelde regeling. Ik heb daar veel vragen over gesteld. Ik heb daar
in grote lijnen goede antwoorden op gekregen. Van belang is de vraag hoe het
zit met het feit dat voor bepaalde kosten zowel de bijzondere bijstand als
de belastingaftrek geldt. De uitleg over op welk moment bijzondere bijstand
of de belastingaftrek voorgaat, is goed. Het principe dat voor kosten maar
één keer compensatie gekregen kan worden, is reëel. Als
de compensatie onvoldoende is, kan die ook op een andere manier meegenomen
worden. Dat is een sluitende regeling. Ik neem daar genoegen mee. De staatssecretaris
zal dat verbazen. Daarmee is hij echter niet van mij af.De fiscale regeling doet niet helemaal waarvoor die is bedoeld. Bij doorrekening
door de CG-raad bleek die voor jonggehandicapten oftewel "Wajong'ers" heel
negatief uit te pakken. Het heeft mij overigens verbaasd dat de staatssecretaris
geen advies heeft gevraagd aan deze raad. De regeling bij de belasting in
het vorige jaar was voor Wajong'ers gunstiger met een eigen aftrek. De huidige
regeling is veel ongunstiger, behalve als het gaat om zeer hoge bedragen of
een zeer hoog inkomen. Dat laatste kan echter niet in de Wajong. Ook bij AOW'ers
pakt het bij lang niet alle groepen goed uit.Wij praten niet over de belastingwet. Die interfereert echter met de WWB.
Ik stel de staatssecretaris dan ook het volgende voor. Ik overhandig hem,
via u, de brief van de Chronisch zieken en gehandicapten-raad met daarin een
aantal rekenvoorbeelden van hoe het geheel landt. Daaruit blijkt dat het voor
een aantal groepen slechter uitpakt dan de bedoeling was. Volgende
week is er een algemeen overleg met staatssecretaris Wijn van Financiën
over hetzelfde thema, maar dan vanuit de belastinginvalshoek, naar aanleiding
van een brief van diezelfde staatssecretaris. Ik verzoek de staatssecretaris
ervoor te zorgen dat er een sluitend antwoord komt op de problematiek. Ik
verzoek de staatssecretaris de bereidheid uit te spreken dat, waar mocht blijken
dat de ontwikkelde regeling voor bijvoorbeeld Wajong'ers veel slechter uitpakt
dan vorig jaar, een reparatie plaatsvindt. Als de staatssecretaris dat toezegt,
heeft hij op dit onderwerp voor nu geen last meer van mij. Staatssecretaris
Wijn heeft dan wel last van mijn collega Bussemaker.Voorzitter. Ten slotte kom ik op de langdurigheidstoeslag. Ik neem aan
dat niet alleen onze fractie maar ook andere fracties worden gebombardeerd
met verzoeken van gemeenten om nog eens goed naar die regeling te kijken.
Op een aantal punten is zij complex, maar vooral het feit dat niemand in een
periode van vijf jaar ooit maar een halve dag betaald werk mag hebben verricht,
is een onneembare drempel. Ik heb op dit punt een amendement voorbereid, maar
nog niet ingediend, want ik denk dat je ook iets anders met die regeling zou
kunnen omgaan. Dat zou kunnen als de staatssecretaris in dit overleg, onderdeel
van de wetsgeschiedenis, bereid is om een iets andere invulling te geven aan
dit onderdeel van het thans voorliggende wetsvoorstel. Als hij nu zou zeggen
dat die langdurigheidstoeslag op zich niet wordt veranderd en dat dit betekent
dat die bestemd is voor mensen die gedurende vijf jaar een inkomen hebben
gehad op het sociaal minimumniveau en in die periode niet of nagenoeg niet
meer inkomsten uit arbeid mogen hebben gehad. Dat niet of nagenoeg niet, zoals
in de wet staat, zou kunnen worden uitgelegd als zo'n 65 dagen inkomsten uit
arbeid in een periode van vijf jaar. Dat lijkt mij een mooie bodem, want 65
werkdagen in vijf jaar lijkt mij toch al aanzienlijk. De staatssecretaris
hoeft die 65 dagen niet over te nemen, maar ik zou wel graag zien dat hij
aangaf wat in zijn ogen dan redelijk is. Mocht het veel meer zijn dan die
65 dagen, dan valt betrokkene ook volgens ons niet in de doelgroep, maar helemaal
niets of zo weinig, dat kun je mensen niet aandoen. Als iemand nu na een sociale
activering een poging waagt van een aantal weken en dat niet lukt? Dan zou
hij jarenlang niet in aanmerking voor die toeslag kunnen komen? Dat vind ik
bitter, niet redelijk en volgens mij ook strijdig met de bedoeling van de
wet. Als de staatssecretaris nu eens bereid is om daarnaar te kijken en binnen
twee weken met een voorstel komt om aan dat probleem tegemoet te komen? Misschien
is er een hardheidsclausule mogelijk of is op een redelijke manier vast te
stellen hoeveel dagen of hoeveel uur het zouden mogen zijn? Als er maar een
kleine marge in zou zitten, zouden daar heel veel mensen en vooral gemeenten
geweldig mee zijn geholpen.De heer De Wit (SP):Hebt u mijn amendement gelezen dat hier ook over gaat? Ik heb daarin de
koppeling gelegd met de bijverdienstenregeling.Mevrouw Noorman-den Uyl (PvdA):Ja, dat heb ik gelezen, maar het nadeel daarvan is dat u uitgaat van inkomen
uit arbeid elk jaar. Ik vind dat te ver gaan. Ook vind ik het bedrag veel
te hoog. Als je in staat bent een deeltijdbaan met een bijverdienregeling
te hebben, vind ik dat je niet voor deze regeling in aanmerking zou moeten
komen. Ook ik ben nogal streng in de leer, maar ik wil de regeling wel graag
werkbaar maken. Uw amendement gaat mij in ieder geval te ver!Voorzitter. Ik hoop dat de staatssecretaris niet alleen nieuwsgierig is
en niet alleen bereid is om te kijken hoe het een en ander in de werkelijkheid
zit, maar ook de rijkdom kan vinden om vandaag gracieus te zijn.Mevrouw Huizinga-Heringa (ChristenUnie):Voorzitter. De mogelijkheden van de categoriale bijzondere bijstand zijn
onder de werking van de Wet werk en bijstand fors beperkt. Wij waren daar
niet gelukkig mee, omdat voor bepaalde categorieën een aanvullende inkomensondersteuning
denkbaar en wenselijk is. Dit wetsvoorstel verruimt de mogelijkheden voor
de gemeenten ietwat, in dit geval voor chronisch zieken en gehandicapten.
Daarvoor is ook extra geld beschikbaar gekomen: 80 mln van het Rijk en 20
mln van de werkgevers. Dit wetsvoorstel is als het ware het vehikel om dat
geld goed weg te zetten. Mijn fractie deelt de opvatting dat het wenselijk
is om eenduidig in de wet vast te leggen welke mogelijkheden er zijn om categoriale
regelingen voor de kosten van chronische ziekte of handicap voort te zetten
of tot stand te brengen.In het verslag heb ik enkele vragen gesteld. Dank voor de antwoorden,
maar er rest nog een aantal onduidelijkheden. Uitgangspunt van de regering
bij dit wetsvoorstel is dat gemeenten zoveel mogelijk vrijheid moeten hebben
bij de invulling van het beleid. Wij kunnen ons op grond van de wetssystematiek
voorstellen dat de regering gemeenten niet wil voorschrijven een categoriaal
beleid op dit punt te voeren. Een groot nadeel daarvan is echter dat hieruit
rechtsongelijkheid kan voortvloeien, omdat in de ene gemeente wel een recht
voor een categorie geldt en in de andere gemeente alleen een individueel recht.
Die rechtsongelijkheid vloeit voort uit meer onderdelen van de WWB. Het amendement
van collega Noorman dat beoogt alle gemeenten voor te schrijven om een categoriale
vergoedingsregeling te maken, heeft daarom vooralsnog onze sympathie. Hetzelfde
geldt voor haar amendement dat het doel heeft om gemeenten voor te schrijven
om een collectieve aanvullende ziektekostenregeling af te sluiten voor minima.
Ook hierop hoor ik graag de reactie van de staatssecretaris – hoewel
ik nu al een vermoeden heb van de kant die zijn reactie op zal gaan. Als zijn
kritiek er alleen op neerkomt dat deze amendering niet goed aansluit bij de
systematiek van de WWB, vind ik dat niet erg overtuigend. Voor ons is veel
belangrijker dat het geld dat vorig jaar voor de chronisch zieken en gehandicapten
beschikbaar is gesteld, ook daadwerkelijk bij deze categorieën terechtkomt.
Zo wordt een gunst een recht. Mijns inziens was dat ook de bedoeling van de
koopkracht- en begrotingsdebatten van vorig jaar. Ik vind het overigens jammer
dat de regering totaal geen zicht heeft op het aantal gemeenten dat een collectieve
aanvullende ziektekostenverzekering heeft. Ik ben benieuwd naar de cijfers
hierover van 2005.In de stukken is ruime aandacht geschonken aan de relatie tussen de voorgestelde regeling en de bestaande fiscale regelingen, in de
vorm van buitengewone-uitgavenaftrek en het tijdelijk besluit tegemoetkoming
buitengewone uitgaven. Ook daarover heb ik nog een aantal vragen. Er kan sprake
van rechtsongelijkheid zijn als men in de ene gemeente wel een categoriale
regeling heeft en in de andere niet. Kan het in de praktijk voorkomen dat
rechthebbenden zowel via de categoriale bijzondere bijstand een tegemoetkoming
kunnen krijgen, als via fiscale regelingen? En als dat het geval is, is dit
dan te verdedigen tegenover degenen die in gemeenten wonen waar geen categoriale
regeling bestaat? De laatstgenoemden kunnen immers via de individuele bijzondere
bijstand een bijdrage ontvangen, maar die wordt met de fiscus verrekend. Hoe
zit het met de fiscale toetsing voor degenen die een categoriale bijdrage
ontvangen? De samenloop van bijzondere bijstand en fiscale tegemoetkomingen
is immers alleen niet toegestaan als de bijzondere bijstand betrekking heeft
op de feitelijke, aantoonbare kosten; de categoriale bijzondere bijstand wordt
verstrekt als men tot de doelgroep behoort; men hoeft niet te declareren.
Graag meer duidelijkheid op dit punt.Los daarvan vindt mijn fractie de loketafhankelijkheid onwenselijk waarmee
rechthebbenden worden geconfronteerd die een beroep op de individuele bijzondere
bijstand moeten doen. We moeten het deze doelgroep zo weinig mogelijk aandoen
om de gang naar de gemeente te moeten maken voor bijzondere bijstand. Dit
is ook een vorm van rechtsongelijkheid in vergelijking met degenen die het
geluk hebben om in een gemeente te wonen die wel een categoriale regeling
heeft getroffen.Vervolgens hebben wij er problemen mee dat de betrokkenen zelf maar moeten
uitzoeken wat aantrekkelijker is: een vergoeding uit de bijzondere bijstand
of uit de fiscale regeling. De staatssecretaris schrijft letterlijk dat de
burger de voor hem gunstigste route kan kiezen. Moet de burger dat zelf dus
maar uitzoeken en, zo ja, moet elke burger daartoe in staat worden geacht?
Mijn fractie vindt het niet billijk om dat van deze doelgroep te verwachten.
Het minste wat de overheid zou kunnen doen, is zeer gerichte voorlichting
geven. De gedachte van één loket spreekt ons ook aan: de rechthebbenden
kunnen zich daar melden met een verzoek voor een vergoeding; van dat ene loket
hoort men vervolgens welke route de beste is. Hoe kijkt de staatssecretaris
tegen die gedachte aan?In de stukken is ook een langdurigheidstoeslag aan de orde gekomen. Het
heeft mij in positieve zin verrast dat de VVD-fractie er in het verslag voor
pleitte om die ook toe te kennen aan degenen die in de referteperiode een
beetje hebben gewerkt, maar niet boven het minimum zijn uitgekomen. Ik heb
de vragen van de VVD-fractie in ieder geval op die manier begrepen. Collega
De Wit heeft een amendement met deze strekking ingediend. Gelet op ons eerdere
standpunt over de langdurigheidstoeslag, zal het de staatssecretaris niet
verbazen dat wij in beginsel positief tegenover dit amendement staan. Mijn
laatste vraag betreft het tijdelijke karakter van de regeling. Mijn fractie
ziet liever een structurele regeling. Is er zicht op een structurele inzet
van extra middelen vanaf 2005?Concluderend is mijn fractie er nog niet van overtuigd dat met dit wetsvoorstel
het beste wordt vormgegeven aan de wens om extra geld in te zetten voor chronisch
zieken en gehandicapten. Wij horen graag een nadere toelichting van de staatssecretaris.Mevrouw Van Gent (GroenLinks):Voorzitter. Ik wil mevrouw Van Egerschot van harte feliciteren met het
houden van haar maidenspeech. Wij zullen elkaar nog vaak tegenkomen op het
terrein van sociale zaken. Dat is ook al een aantal keer gebeurd. Mevrouw
Van Egerschot profileert zich als een echte sociaal-liberaal; dat spreekt
ook GroenLinks aan. Wij hebben wel een houding van "eerst zien dan geloven",
maar zij begon veelbelovend door toch met een puntje van kritiek op de staatssecretaris
te komen. Ik ben het inhoudelijk niet helemaal eens met dat kritiekpunt, maar
het valt te prijzen dat mevrouw Van Egerschot zich een beetje dualistisch
opstelt.Voorzitter. Het lijkt alsof wij vanavond een piepkleine wijziging van
de Wet werk en bijstand behandelen. Op zich steunt de GroenLinks-fractie deze
wijziging; ik wilde vandaag maar eens met goed nieuws beginnen, omdat wij
vandaag al zoveel voor onze kiezen hebben gehad. Daarmee houdt het goede nieuws
ook een beetje op. Op zich doet de staatssecretaris een sociaal-liberaal voorstelletje,
maar ik moet zeggen dat ik het allemaal wel erg zuinig vind. Hij komt met
dit voorstel op een moment dat de koopkracht van chronisch zieken en gehandicapten
toch behoorlijk achteruit holt. Dan denk ik: staatssecretaris, is dit nu alles
waarmee u kunt komen? Een goede stap zou al zijn dat alle gemeenten worden
verplicht om hiervoor een goede regeling te maken. Anders stelt het natuurlijk
helemaal niets voor. Terwijl iedereen met een inkomen op of rond het minimum
de broekriem fors moet aanhalen, doet de staatssecretaris een "ieniemienie-toezegging"
aan de gemeenten. Zij mogen nu tijdelijk – ik zeg nog eens met nadruk
"tijdelijk" – categoriale bijzondere bijstand verstrekken aan chronisch
zieken en gehandicapten met een inkomen op of rond het minimum. De GroenLinks-fractie
heeft dan ook drie hoofdpunten van kritiek.Het eerste punt is dat de maatregel slechts tijdelijk is. De staatssecretaris
stelt in de toelichting dat hij de maatregel op ieder moment weer kan intrekken.
Ik noem dit punt omdat het er nogal cryptisch staat. In de memorie van toelichting
staat dat de ontwikkelingen rond de voorliggende voorzieningen zullen worden
betrokken bij de geldigheidsduur van de bepaling. Hoe moet ik dat begrijpen?
Als het zo uitkomt, als het budget weer wat krapper wordt of als de staatssecretaris
opeens in zijn hoofd krijgt dat het toch niet de piepkleine goede wijziging
is die hij zich had voorgesteld, dan kappen wij er weer mee? Op deze manier
kunnen wij natuurlijk niet met de Wet werk en bijstand omgaan. Als wij de
wet toch wijzigen, moeten wij dat structureel doen. De wet moet niet worden
aangepast afhankelijk van de wispelturigheid van de staatssecretaris. Ik zie
in de stukken ook geen enkel argument voor die tijdelijkheid. Wil de staatssecretaris
dit punt toelichten? Kan hij bijvoorbeeld een situatie schetsen waarin chronisch
zieken en gehandicapten geen behoefte meer hebben aan bijzondere bijstand?
Kan hij uitleggen waarom gemeenten niet voor altijd de hoognodige
zelfzorgmedicijnen mogen vergoeden voor chronisch zieken? Kan hij uitleggen
waarom een gehandicapte iedere keer bijzondere bijstand moet aanvragen voor
thuiszorg terwijl dat ook viaéén categoriale regeling kan? Ik
ben erg benieuwd naar zijn antwoord, want het is een vreemde gang van zaken.Ons tweede hoofdpunt van kritiek is dat de doelgroep veel te klein is
om categoriale regelingen voor in te stellen. Wat de staatssecretaris nu doet,
is een beetje flauw. Hij weet net zo goed als ik dat de volledige afschaffing
van het categoriale beleid een tikkeltje te wild was. Hij weet best dat het
voor gemeenten knap lastig is om voor iedere aanvraag iedere keer een apart
besluit te moeten nemen. En hij weet ook heel goed dat het categoriale beleid,
bijvoorbeeld voor ziektekosten en schoolkosten, helemaal zo gek nog niet was.
Daarom zeg ik hem: wees een vent, erken dat u ongelijk had en dien een wijzigingsvoorstel
in waarin u terugkomt op de afschaffing van de categoriale bijstand. Als de
staatssecretaris nog niet overtuigd is, heb ik nog een ander argument. De
GroenLinks-fractie daagt de staatssecretaris uit om aan te tonen dat de afschaffing
geen extra bureaucratie en kosten heeft opgeleverd. Graag krijg ik hierop
een reactie. De bijzondere bijstand lijkt mij niet te zijn bedoeld voor allerlei
bureaucratische rompslomp; in de kring van de staatssecretaris wordt dat "administratievelastendruk"
genoemd. Wij lijken het daarover dus volkomen eens, maar ik heb er niets aan
als hij vriendelijk naar mij lacht. Ik zou graag zien dat hij dit gaat oplossen.Ik kom bij ons derde punt van kritiek. De GroenLinks-fractie is erover
te spreken dat deze staatssecretaris oog heeft voor de chronisch zieken en
gehandicapten; dat is winst. Des te treuriger is het dat deze regering blijft
dralen bij het structureel maken van de 80 mln euro aan extra middelen voor
deze groepen. Ik wil het er niet al te diep in wrijven, maar het is niet zo
goed verlopen. Eerst is er flink gegraaid in de pot voor bijzondere bijstand.
Vervolgens waren er wat pittige debatten over koopkrachtplaatjes, waarna er
weer wat extra geld naar de bijzondere bijstand ging; eigenlijk betekende
dit dat er minder werd bezuinigd. Er moesten echter wel meer mensen gebruik
van gaan maken. Aanvankelijk werd het ook nog alleen incidenteel beschikbaar
gesteld. Destijds was ik in dat licht erg blij met de motie-Weekers c.s.,
die mijn fractie van harte heeft ondersteund. Daarin werd gezegd dat de additionele
middelen van de bijzondere bijstand voor chronisch zieken, gehandicapten en
ouderen structureel moesten worden ingezet. Deze mensen hebben dat geld keihard
nodig om de touwtjes nog enigszins aan elkaar te knopen. Op het moment dat
daarover vragen worden gesteld, zegt de staatssecretaris: ik zal dat meenemen
in de voorbereiding van de begroting van 2005 en er daarin op terugkomen.
Zal de staatssecretaris bij die begroting inderdaad met voorstellen komen
om die 80 mln euro structureel te maken? Hij kan daar nu gewoon ja of nee
op antwoorden. Dat zou duidelijkheid creëren en komt tegemoet aan de
wensen van de Kamer. Ik blijf optimistisch tot het einde van dit debat, maar
voor de zekerheid heb ik toch alvast maar een amendement ingediend. Daarmee
wordt geregeld dat de middelen voor chronisch zieken en gehandicapten worden
verankerd in de Wet werk en bijstand. Laat de staatssecretaris tegen mij zeggen:
mevrouw Van Gent, u had zich de moeite kunnen besparen, trek het amendement
in want ik kom bij de begroting voor 2005 met een structurele dekking van
80 mln euro.Tot slot kom ik bij het niet-gebruiken door ouderen van diverse voorzieningen.
Wij lazen vandaag weer dat deze staatssecretaris meer huisbezoeken wil afleggen
om te controleren of mensen in de bijstand niet frauderen. Ik vroeg mij nog
af: gaat Rutte nou persoonlijk al die huizen bezoeken? Ik bedacht mij echter:
dat doet hij vast niet want de gemeenten zijn immers vrij om het fraudebeleid
zelf in te vullen.Ik dacht: leuk, ik krijg een vraag.De voorzitter:Dat klopt, maar ik wilde u eigenlijk eerst uw betoog laten afronden. Mevrouw
Van Egerschot heeft het woord.Mevrouw Van Egerschot (VVD):Hoe wil mevrouw Van Gent dit amendement dekken?Mevrouw Van Gent (GroenLinks):Het is interessant dat mevrouw Van Egerschot mij die vraag stelt. Zij
kent vast haar collega Weekers wel. Ik weet niet precies hoe er binnen de
VVD-fractie wordt gecommuniceerd; eerder vandaag was het een beetje mistig
hoe het daar gaat. Ik wil echter niet gaan stoken in een goed huwelijk. Ik
ga er echter van uit dat zij dit heel goed met de heer Weekers heeft besproken.
Hij heeft u vast gewezen op de beroemde motie-Weekers c.s. waarin wordt gevraagd
om de 80 mln structureel te maken. De staatssecretaris zegt dat hij dat bedrag
regelt in de begroting van 2005. Die uitspraak is iets minder beroemd, want
de bewindsman maakt zich er een beetje vanaf. Ik kom nu gewoon hard op voor
uitvoering van de motie-Weekers c.s. U zou mij daarvoor eigenlijk diep dankbaar
moeten zijn. Wij zitten helemaal op één lijn inzake de motie.De voorzitter:Mevrouw Weekers, nog éénmaal.Mevrouw Van Egerschot (VVD):Nu wordt het wel heel grof: mevrouw Weekers! Maar goed. Ik speel de bal
terug. Ik wil graag weten hoe mevrouw Van Gent zelf denkt dat wij het zullen
dekken.Mevrouw Van Gent (GroenLinks):Ik neem aan dat u ter voorbereiding van dit debat de tegenbegroting van
GroenLinks en de stukken die daarop zijn gevolgd bij de Voorjaarsnota en bij
de doorrekening van het kabinetsbeleid, uitvoerig heeft bestudeerd. Ik kan
u diverse mogelijkheden aanreiken om het amendement te dekken. Maar laat ik
niet flauw doen; u mag 80 mln kiezen uit onze tegenbegroting. Dan zullen wij
er samen een amendement over indienen en zullen wij samen de dekking regelen.
Het lijkt mij een geweldige handreiking. Ik doe die onder meer omdat u vandaag
uw maidenspeech hebt gehouden. Om die reden wil ik helemaal niet moeilijk
doen.De heer Bruls (CDA):Voorzitter...De voorzitter:Mevrouw Van Gent rondt haar betoog af. Zij had namelijk gezegd dat zij
aan haar laatste punt toe was. Als mijnheer Bruls nog een vraag heeft, stelt
hij die aan het eind van haar betoog.Mevrouw Van Gent (GroenLinks):Voorzitter. Ik kan mij niet voorstellen dat de staatssecretaris
persoonlijk de huisbezoeken zal afleggen. De gemeenten zijn immers vrij om
zelf het fraudebeleid in te vullen. Als het aan staatssecretaris Rutte ligt,
zullen de mensen steeds vaker de zogenaamde tandenborsteltellers op bezoek
krijgen. De fractie van GroenLinks is er niet tegen dat misbruik en fraude
in de sociale zekerheid worden aangepakt, maar ik heb wel een principieel
punt. De staatssecretaris zegt altijd dat de gemeenten beleidsvrijheid hebben
en dat zij het beleid zelf moeten invullen. Maar als de zweep erover moet
worden gegooid bij de poetsende bijstandsgerechtigden, heeft de staatssecretaris
evenals minister Zalm de vooringenomen mening dat wij dit vanuit Den Haag
moeten regelen. Tegelijkertijd zegt hij dat de gemeenten het moeten regelen.
Ik wil graag helderheid hierover. De staatssecretaris doet dit soort uitspraken,
maar hij zou minstens zo actief moeten zijn inzake het niet-gebruik van voorzieningen.
Gaat hij ook naar de mensen toe om hen te helpen met stapels formulieren voor
kwijtschelding en tegemoetkoming? Rechtse praatjes vullen namelijk geen gaatjes.De ouderenbonden ANBO, PCOB en KBO hebben de noodklok geluid. Ouderen
komen steeds dieper in de financiële problemen. Tienduizenden ouderen
steken zich noodgedwongen in de schulden. De thuiszorg, het ziekenvervoer,
de huur en de fysiotherapie worden duurder, terwijl de uitkering is bevroren
en de huursubsidie wordt gekort. Bovendien kennen veel ouderen de weg niet
in het oerwoud aan regelingen van gemeenten, verzekeraars en fiscus. Ik vraag
de staatssecretaris om hierover het gesprek met de ouderenbonden en de gemeenten
aan te gaan. Het niet-gebruik moet omlaag, onder meer door bestanden van gemeenten
te koppelen aan die van de belastingdienst. Bovendien moeten ouderen vervolgens
actief worden gewezen op de mogelijkheden van kwijtschelding en tegemoetkomingen.
Is de staatssecretaris bereid om op dit punt tot actie over te gaan? Zonodig
overweeg ik op dit punt een motie.Bij de behandeling van de Wet werk en bijstand is inderdaad een amendement-Van
Gent/Noorman-den Uyl aangenomen om te regelen dat de collectieve aanvullende
ziektekostenverzekering categoriaal mag. Mevrouw Noorman heeft nu een amendement
ingediend om dat voor alle gemeenten verplicht te stellen. Ik kan met goed
nieuws afsluiten, want inmiddels is dat het amendement-Noorman-den Uyl/Van
Gent geworden.De voorzitter:Met excuus aan mevrouw Egerschot, Van Egerschot. Blijkbaar heb ik haar
naam niet goed uitgesproken. Mijn verspreking was mijns inziens ook niet correct
jegens iemand die hier voor het eerst is.De heer De Wit (SP):Voorzitter. Volgens mij gebruikte u de naam Van Egenraedt. Was dat niet
een bekend Kamerlid?Wij hebben het over de invoeringswet en over de bijstandswet. Dit wetsvoorstel
is gebaseerd op de motie van de Eerste Kamer waarmee werd beoogd om de mogelijkheid
te bieden tot het voeren van categoriaal beleid ten aanzien van chronisch
zieken en gehandicapten. Ik was het van harte eens met de motie en ben het
van harte eens met het wetsvoorstel dat de staatssecretaris vervolgens heeft
ingediend. Mij is alleen opgevallen dat hij zeer nadrukkelijk spreekt van
een tijdelijke regeling. Ik heb ook geconstateerd waaraan hij die tijdelijkheid
wil vastkoppelen. Het zou mij zeer veel waard zijn als het woord "tijdelijk"
verdween uit het wetsvoorstel.Ook mijn fractie heeft geconstateerd dat gemeenten op dit moment met buitengewone
terughoudendheid de bijstandswet uitvoeren en met name de mogelijkheid tot
het voeren van categoriaal beleid met terughoudendheid benutten. Sommige gemeenten
voelen er helemaal niets voor. Ik ondersteun dus de twee amendementen van
mevrouw Noorman-den Uyl graag waarmee wordt beoogd dat gemeenten de plicht
krijgen om het categoriale beleid vorm te geven en om de verplichte verzekering
in te voeren.Toen ik de stukken opnieuw las, was ik toch weer verrast door het standpunt
van de VVD-fractie, in dit geval van mevrouw Van Egerschot. Zij heeft vandaag
ook het sociale karakter van de VVD-fractie laten zien in haar betoog. Dit
sprak voornamelijk uit de inbreng van de VVD-fractie over de langdurigheidstoeslag.
Als dat de nieuwe lijn wordt van de aanstormende talenten binnen de VVD-fractie,
is er misschien nog hoop. Ook ik wens mevrouw Van Egerschot zeer veel succes.Terugkomend op de passage in het verslag over de langdurigheidstoeslag,
merk ik op dat de praktijk inmiddels buitengewoon triest is. Dat kan ik hier
wel zeggen. Ik haal twee voorbeelden aan van de vele voorbeelden die mij hebben
bereikt. Dit zijn voorbeelden van mensen die buitengewoon lang in de bijstand
zitten, maar opnieuw hebben geprobeerd om aan werk te komen. Ik heb twee beslissingen
van de gemeenten bij mij waar de ene betrokkene 57 euro heeft verdiend en
de andere 54 euro. Deze mensen krijgen simpelweg gedurende vijf jaar geen
langdurigheidstoeslag. Dat kan toch niet! Deze wet is bedoeld om mensen weer
aan het werk te helpen, om mensen op alle mogelijke manieren in een traject
te krijgen. Zij hebben inderdaad opnieuw geprobeerd om aan werk te komen overeenkomstig
de ideologie van de staatssecretaris, maar het is hun niet gelukt. De opbrengst
is 57, respectievelijk 54 euro en het gevolg dat zij jarenlang die toeslag
niet krijgen. Dat kan in mijn ogen niet.Ik heb nog eens het amendement van de heer Bruls over de bijverdiensten
gelezen. Met zijn amendement wordt de mogelijkheid geschapen om gedurende
zes maanden toen 163, nu 166 euro per maand te verdienen. In de bijstandswet
staat dat bijstandgerechtigden de mogelijkheid hebben om gedurende een bepaalde
periode neveninkomsten te verwerven en die tot een bepaald maximumbedrag te
behouden. Daar staat volgens mij haaks op dat iemand die neveninkomsten verwerft,
zelfs onder de in de wet genoemde grens, zijn recht verspeelt op de langdurigheidstoeslag.
Gelet op de vrijlatingsmogelijkheid heb ik in een amendement dan ook voorgesteld
om de inkomsten van iemand in een bepaald jaar tot een bepaalde grens buiten
beschouwing te laten bij de toekenning van de langdurigheidstoeslag.Mevrouw Noorman-den Uyl (PvdA):Een vrijlating van 166 euro gedurende zes maanden is meer dan 1000 euro
per jaar. Waarom zou een alleenstaande dan nog een toeslag van 320 euro nodig
hebben? Je hebt dan toch al veel extra inkomen in dat jaar?
Mij ontgaat eerlijk gezegd de urgentie. De bedoeling van een langdurigheidstoeslag
is dat het inkomensniveau van iemand die heel lang een laag inkomen heeft,
op dat van een AOW'er komt. Die link is oorspronkelijk ook in mijn voorstel
gelegd.Als wij het amendement van de heer De Wit volgen, betekent dat dat mensen
een inkomen daarboven krijgen. Dat moet dan nog eens worden verhoogd. De koppeling
met het AOW-niveau is er dan niet meer. Men komt daar ver boven en dat vind
ik niet zo goed.Ik ben het wel eens met de opzet om mensen in het voorbeeld van 54 euro
of 57 euro eens in de zoveel jaar een oplossing te bieden. Wat de heer De
Wit voorstelt, schiet daar echter ver overheen. Is hij bereid om nog eens
naar een wat soberder oplossing te kijken? Die incidenten moeten wel worden
verholpen, maar ik denk niet dat hij verder veel steun krijgt.De heer De Wit (SP):Ik heb al de steun van twee belangrijke partijen, te weten GroenLinks
en althans de sympathie van de ChristenUnie. Ik heb gezocht naar een grens,
die ik heb gevonden bij de vrijlatingsregeling die nu in de wet is opgenomen.
Zes keer 166 euro is ongeveer 1000 euro per jaar. Dat bedrag mag vrij worden
verdiend. Dat is 100 euro in de maand. Aan de hand van de gevallen die heel
weinig hebben verdiend, maar hard worden gepakt, heb ik een mogelijkheid gezocht
om die problemen weg te poetsen. Als je de maximumvrijlating op jaarbasis
al zou halen, komt dat nog neer op 100 euro per maand. Daardoor kom je boven
de grens, maar de toeslag wordt over de voorbije vier à vijf jaar bekeken.
Iemand zal niet vijf jaar lang aan dat bedrag behoeven te komen. Het is gewoon
een maatstaf voor mensen die onder die grens blijven.Mevrouw Noorman-den Uyl (PvdA):Als iemand op eigen kracht 300 à 400 euro per jaar kan bijverdienen,
om welke reden dan ook, is het niet logisch dat de toeslag er overheen komt.
Is de heer De Wit niet bereid nog eens te bezien of voor de voorbeelden die
hij heeft gegeven met een veel gematigder regeling aan het denken van de staatssecretaris
tegemoet kan worden gekomen? Misschien slaagt hij dan in zijn poging om een
oplossing te vinden.De heer De Wit (SP):Ik heb gehoord dat mevrouw Noorman een amendement heeft. Ik heb gehoord
wat zij de staatssecretaris heeft gevraagd. Het denken houdt niet op. Ik ben
bereid erover na te denken. Ik heb echter eerst een mogelijkheid gezocht.
Ik ga er niet van uit dat mensen die al zo lang in de bijstand zitten, erin
slagen elk jaar aan de grens te komen. Sterker nog, de praktijk wijst uit
dat het niet het geval is. Ik hoor graag wat de staatssecretaris er op te
zeggen heeft.De heer Bruls (CDA):Ik vind het, nu wij al een halfjaar ver zijn met de Wet werk en bijstand,
wonderlijk dat mensen nog steeds denken in begrippen uit het verleden. De
regeling waaraan de heer De Wit zijn amendement koppelt, is geen vrijlatingsregeling.
Die is eigenlijk bedoeld als een bonusregeling voor mensen die uitzicht hebben
op doorstroming naar regulier werk. Mijn fractie zal zijn voorstel niet steunen.
Wordt dat echter aangenomen, dan wordt mensen die toch al uitzicht hebben
op een reguliere baan en voor wie het fenomeen van de langdurigheidstoeslag
niet bedoeld is, nog een extra beloning gegeven. De stimulans wordt daardoor
zeker niet groter, maar eerder minder. Het doel wordt volkomen voorbijgeschoten.
Een bepaling uit de wet die er niets mee te maken heeft, wordt ermee misbruikt.De heer De Wit (SP):Het is juist omgekeerd. In de brieven die ik hier heb, zeggen de betrokkenen
tegen u, tegen mij en tegen de gemeente: mijn neus! Zij solliciteren gewoon
niet meer, want 57 euro verdienen, betekent dat zij een toeslag van in totaal
2310 euro mislopen. Dat is de reactie van die mensen, als gevolg van de korting
vanwege dergelijke minimale bedragen. U kunt wel zeggen: uw amendement was
een bonusregeling. Inderdaad, maar zij is tegelijkertijd een vrijlatingsregeling.
Ook in het kader van de behandeling destijds is die in ieder geval door u
als een mogelijkheid geopperd om neveninkomsten tot een bepaald bedrag te
kunnen behouden, zodat die als een prikkel zouden werken. Zo hebt u het ook
gezegd. Nu zegt u dat datgene wat ik voorstel, ertoe leidt dat er voor de
mensen geen enkele prikkel meer is. Daarop zeg ik: de mensen die met deze
harde consequenties worden geconfronteerd, solliciteren niet meer. Ik kan
u een brief laten zien waaruit dat blijkt.De heer Bruls (CDA):Die mensen hebben pech, want zij krijgen te maken met een gemeentebestuur
dat de wet uitvoert. Zij zijn namelijk sollicitatieplichtig, maar dit terzijde.
Hoe denkt u over het toekennen van een bonus van ongeveer 1950 euro die per
jaar mogelijk is? Die bonus is veel hoger dan de toekenning die u mogelijk
maakt. Ik heb sympathie voor de discussies over de langdurigheidstoeslag,
al komen zij iets te vroeg na een halfjaar. Het voorstel beantwoordt, zoals
mevrouw Noorman ook aangeeft, op geen enkele wijze aan datgene waarmee de
betrokken mensen bezig zijn.De heer De Wit (SP):Ik heb het absoluut niet over de mensen die er jaar in jaar uit in slagen
om 1000 euro bij te verdienen. Het gaat mij om de mensen die geconfronteerd
worden met incidentele inkomsten. Die worden hard getroffen door de criteria
die voor de langdurigheidstoeslag gelden.Voorzitter. Ik wil met betrekking tot de langdurigheidstoeslag nog op
twee punten het oordeel van de staatssecretaris hebben. Zoals ik heb opgemerkt,
gaat de praktijk door. Het tweede dat met betrekking tot de langdurigheidstoeslag
opvalt, is dat de gemeenten heel hard zijn in het treffen van sancties. Daarmee
bedoel ik het volgende. Wanneer iemand bij het CWI te laat zijn inschrijving
verlengt, wordt hij getroffen met een sanctie. Wanneer iemand te laat zijn
inkomstenbriefje invult, gebeurt dat ook. Dat was vroeger al zo, maar nu hebben
dit soort kleine overtredingen ook consequenties voor de langdurigheidstoeslag.
Dat staat in de wet: het treffen van een sanctie leidt ertoe dat er vijf jaar
lang geen langdurigheidstoeslag wordt gegeven. Het kan toch niet de bedoeling
zijn dat een minimale overtreding van de bepalingen waaraan je je dient te
houden als je in de bijstand zit, leidt tot dermate vergaande consequenties.
Graag krijg ik het oordeel van de staatssecretaris op dit punt. Ik wil weten
hoe hij denkt over deze verregaande consequentie. Ten slotte: er zijn mensen in de bijstand met een gedeeltelijke arbeidsongeschiktheidsuitkering
op grond van de WAO. Nu staat in de wet dat het bij inkomen gaat om inkomen
uit of in verband met arbeid. Met een dergelijk inkomen kom je dus niet in
aanmerking voor de langdurigheidstoeslag. Mensen met een gedeeltelijke WAO-uitkering
en een bijstandsuitkering komen niet boven het minimum uit, maar worden wel
uitgesloten van de langdurigheidstoeslag, omdat men de WAO-uitkering aanmerkt
als inkomsten in verband met arbeid. Dat is ook een vergaande consequentie
en ik vraag mij af of die redelijk is en of die overeenkomt met de bedoeling
van de wet. Ook hierover hoor ik graag het oordeel van de staatssecretaris.De heer Bruls (CDA):Voorzitter. Ook ik wil respect betuigen aan het adres van mevrouw Van
Egerschot en haar feliciteren met haar korte, duidelijke en uitstekende maidenspeech.
Ik permitteer mij een zijstapje te maken naar twee jaar geleden. Toen hield
ik mijn maidenspeech. Ik zou dezelfde kwalificaties kunnen geven en daarmee
bescheiden zijn. Mijn toespraak was in ieder geval veel te lang. Vandaag heb
ik geleerd: een korte speech kan evengoed effect sorteren. Deze toespraak
was dan ook voor mevrouw Van Gent en mij een goede les.Voorzitter. Ik heb van mijn collega Kortenhorst begrepen dat mevrouw Van
Egerschot inmiddels een enthousiast mede-initiatiefnemer is van de industrielezingen.
Er gaat dus van alle kanten iets op ons afkomen. Ik zeg tegen haar wel: ik
als christen-democraat zou nooit tevreden zijn als ik voor sociaal-liberaal
zou worden uitgemaakt. Richting de waarde collega's van met name de oppositie
zeg ik: ik hoop dat dat nooit zal gebeuren. Ik weet ook niet wat dit betekent
als je lid bent van de grootste liberale partij van het land, maar dit terzijde.Met het wetsvoorstel dat voor ons ligt, beoogt men om de gemeentebesturen
de bevoegdheid te verlenen om in het kader van de Wet werk en bijstand categoriale
regelingen voor de kosten van chronische ziekten of een handicap voort te
zetten of nieuwe categoriale regelingen op dat vlak te maken. De wet is ook
nog eens gekoppeld aan de totstandkoming van een nieuw zorgstelsel. De beoogde
datum daarvoor is 1 januari 2006. Hopelijk hoeft dat niet veel later
te worden, maar het is wel goed om dat voor ogen te houden in de discussies
die wij hierover voeren. Het is een initiatief geweest van de coalitiepartijen
in december om daaraan gekoppeld extra budget toe te voegen voor de bijzondere
bijstand. De regering heeft het bedrag uiteindelijk verhoogd tot 80 mln. Op
grond van het najaarsakkoord komt er van werkgeverszijde nog 20 mln bij. Wat
mijn fractie betreft, moet dat geen geoormerkt geld zijn: u bent bijstandsgerechtigde
in bijvoorbeeld Heemstede en deze euro is u aangeboden door VNO-NCW. Dat ziet
mijn fractie niet zitten. Ik ben wel benieuwd hoe de staatssecretaris omgaat
met de wensen die de Stichting van de Arbeid, zelfs ondersteund door de vakbonden,
voor die 20 mln. Het is heel boeiend om te zien hoe wij hiermee bezig zijn.
Hoe zal het vanaf 2005 verder gaan, indachtig de motie-Weekers c.s.?Gemeenten kunnen met deze wetswijziging in de hand, nog meer dan onder
de Wet werk en bijstand, inkomensondersteuning op maat bieden met specifieke
aandacht voor de noodzakelijke kosten ten gevolge van een chronische ziekte
of een handicap. De CDA-fractie vindt het daarbij niet zozeer bepalend dat
de categoriale voorziening erbij komt. Dat is op zichzelf niet de maat. Het
gaat er in essentie om dat het extra budget terechtkomt bij die mensen met
een minimuminkomen die vanwege bijzondere kosten wegens een chronische ziekte
en/of handicap aanvullende ondersteuning nodig hebben. Gemeenten die de afgelopen
jaren in staat zijn geweest om zonder categoriale regelingen een goed minimabeleid
op te zetten, moeten vooral doorgaan. Gemeenten zoals Meppel en Hengelo, Overijssel,
hebben zeer veel ervaring opgedaan. Ik begrijp dat het daar zeer aardig tot
goed loopt. Zij moeten daarmee doorgaan. Je moet dat zeker niet verplichten.
Ik zie de meerwaarde daarvan werkelijk niet.Ik heb op dit moment twee belangrijke vragen, onder andere over de budgetverdeling
over de gemeenten. Ik ga ervan uit dat het inmiddels rond is, maar ik hoor
graag een bevestiging. Hoe gaan gemeenten nu om met die extra financiële
ruimte? Krijgen degenen die de extra financiële ondersteuning het hardst
nodig hebben die ook daadwerkelijk? De informatievoorziening aan zowel gemeentelijke
uitvoerders als mensen met een minimuminkomen is daarbij van groot belang.
Ik heb de indruk dat de informatievoorziening op dit moment vooral is gericht
op de gemeentelijke uitvoerders. Wat doet de staatssecretaris om de groep
belanghebbenden al in 2004 – het geld komt tenslotte in eerste instantie
beschikbaar voor dit jaar – meer gebruik te laten maken van de mogelijkheden
van de bijzondere bijstand? Mevrouw Van Gent wees er al op. Wij zijn het op
dat punt met elkaar eens. Ik ben zeer benieuwd of bij de mid-term review van
dit jaar, zoals wij vorig jaar december hebben afgesproken, over de effecten
van de inkomensmaatregelen inclusief de aanvullingen via de bijzondere bijstand
naast de verzilveringsregelingen et cetera ook het niet-gebruik op een rij
wordt gezet. Wij hebben er op dit moment bijzonder slecht zicht op. Daardoor
is het voor gemeenten heel lastig om het geld te doen landen bij de doelgroep,
hoezeer zij dat ook willen. Graag krijg ik een reactie van de staatssecretaris.Mevrouw Noorman-den Uyl (PvdA):Ik herinner de heer Bruls eraan dat de Kamer die mid-term review wel wil,
maar dat de staatssecretaris tot de dag van vandaag weigert die te geven.
Als u daaraan hecht, zullen wij misschien spijkers met koppen moeten slaan,
tenzij de staatssecretaris zijn oorspronkelijke standpunt herziet. Desnoods
leggen wij in de invoeringswet vast dat wij die cijfers dit jaar krijgen.U voelt niet zoveel voor mijn amendement om de gemeenten te verplichten
een regeling te treffen. Wij laten open hoe zij die invullen voor categoriale
bijstand aan chronisch zieken en gehandicapten. U zegt dat zij al een heleboel
doen, maar dan miskent u dat zeer veel gemeenten geen voorziening treffen.
De categoriale regeling voor chronisch zieken en gehandicapten gaat over kosten
die niet goed definieerbaar zijn. Er blijft altijd bijzondere bijstand, ook
als er zo'n regeling is. Je hebt bijvoorbeeld een hoog-laagbed nodig. Dat
kost een paar honderd euro, dus dat kun je niet van zo'n premie betalen. Ik
vraag u toch dat standpunt te heroverwegen. Ik dacht dat ik
dat verschil duidelijk had gemaakt.De heer Bruls (CDA):Mijn collega's Verburg en Mosterd hebben onlangs schriftelijke vragen
gesteld over de, in mijn woorden, mid-term review. Onze aanname is dat er
wel iets dergelijks is uitgebroken, maar wij wachten af hoe de staatssecretaris
dit ziet. In diverse overleggen hebben de verschillende fracties steeds gevraagd
hoe het met de uitvoering zit. Wij snappen best dat je niet tot de laatste
euro moet controleren, want in tegenstelling tot uw centralistische partij
geloven wij in deze wet. Wij vinden niet dat je alles moet gaan regelen voor
de gemeenten. Nu de Kamer echter bij uitzondering en uiteraard in combinatie
met de voorstellen van het kabinet, een bedrag heeft vastgesteld dat specifiek
voor deze doelgroepen is bestemd, vind ik het zeer redelijk om te vragen of
dat geld wel op de goede plek terechtkomt. Ik denk dat wij die opvatting hier
met z'n allen delen. Ik ben net als u benieuwd naar het antwoord van de staatssecretaris.Ik kom dan op uw tweede vraag. Uw betoog is mij helder, maar ik ben het
er niet mee eens. Volgens mij kun je namelijk ook zonder categoriale regelingen
de voorzieningen treffen die u wilt. Dan doe je het alleen op een andere manier.
Dat zal ook blijken uit het vervolg van mijn betoog.Mevrouw Van Gent (GroenLinks):Het is feest vanavond, want de heer Bruls was het met mij eens. Ik wil
de stemming er graag nog even in houden en hem de volgende vraag stellen.
Ook hij vindt het niet-gebruik een groot probleem. Met name de ouderen –
dat weet hij ook, want hij heeft ook contact met de ouderenbonden –
vinden het moeilijk om zo'n voorziening aan te vragen. Zij weten de weg niet
en worden gek van de papierwinkel. Ik vind ook dat je dingen aan gemeenten
moet overlaten. Hoe zou de heer Bruls echter willen regelen dat het niet-gebruik
drastisch wordt teruggedrongen? Ik heb daar in mijn eerste termijn een concreet
voorstel voor gedaan, namelijk koppeling van bestanden en vervolgens mensen
actief benaderen dat zij recht hebben op voorzieningen. Is de heer Bruls dat
met mij eens?De heer Bruls (CDA):Er zijn gemeenten die al jarenlang actief benaderen. Ik kan niet goed
overzien wat het gevolg is van het koppelen van bestanden. Dat lijkt mij wat
complex, alhoewel wij in het algemeen al goed bezig zijn met het koppelen
van bestanden. Ik vind dat u op z'n minst een aardige suggestie doet. Zelf
vraag ik de staatssecretaris om aan te geven wat er gedaan wordt om het niet-gebruik
terug te dringen. Daarover moet natuurlijk overleg gepleegd worden met de
gemeenten, want ingevolge de afspraken die in het kader van de Wet werk en
bijstand gemaakt zijn, kan de staatssecretaris die gegevens niet aanleveren.
Verder vraag ik hem om, als er op een andere manier ook nog winst geboekt
kan worden bij het terugdringen van het niet-gebruik, zo'n oplossing samen
met de gemeenten uit te werken. Wat mij betreft, kan uw variant daarbij meegenomen
worden. Zoals gezegd, kan ik niet goed overzien wat koppeling van bestanden
precies zal betekenen. In z'n algemeenheid is het evenwel goed om zaken op
elkaar af te stemmen, zeker waar het gaat om gegevens van de Sociale verzekeringsbank
en de bijstandsadministratie van gemeenten.Mevrouw Van Gent (GroenLinks):Laten wij het niet te gecompliceerd maken. Wij zijn het er in ieder geval
over eens dat het niet-gebruik drastisch teruggedrongen moet worden en dat
daarvoor maatregelen genomen moeten worden. U zegt namelijk ook dat er al
veel gemeenten zijn die het doen, maar er zijn nog veel meer gemeenten die
het niet doen. Ik begrijp dus dat dit ons beiden ter harte gaat.De heer Bruls (CDA):Nogmaals, ik treed niet in de beleidsruimte van gemeenten. Soms zijn gemeenten
op grond van hun eigen beleid wat strenger bij het verlenen van bijzondere
bijstand. Ik respecteer dat. Daarover zullen wij, denk ik, wel van mening
verschillen. Voor het overige zijn wij het erover eens dat het niet-gebruik,
waar mogelijk, teruggedrongen kan en moet worden.Ik ga verder met mijn betoog en zeg nog iets over de samenhang tussen
de bijzondere bijstand, de buitengewone-uitgavenaftrek en het Tijdelijke besluit
tegemoetkoming buitengewone uitgaven. In de nota naar aanleiding van het verslag
wordt daar zeer veel tekst aan gespendeerd, maar er zijn ook redelijk wat
vragen over gesteld. Dat die samenhang er is, is op zichzelf niet erg daar
waar die regelingen elk een divers kostenpalet dekken. Uit de nota leid ik
echter af dat er wel een samenloop kan zijn. Het kabinet stelt bijvoorbeeld
dat samenloop van de bijzondere bijstand en de BU/TBU alleen dan niet is toegestaan
als de bijzondere bijstand betrekking heeft op feitelijk aantoonbare kosten
en als kosten zowel onder de bijzondere bijstand als onder de BU/TBU vallen.
Het laatste is volstrekt begrijpelijk, want je behoeft niet twee keer kosten
vergoed te krijgen, als zij maar één keer zijn opgetreden.Het eerste, die feitelijk aantoonbare kosten, is echter wel interessant.
Is het essentiële kenmerk van een categoriale regeling namelijk niet
dat een persoon die deel uitmaakt van de categorie, wanneer hij daar aanspraak
op maakt, een vergoeding krijgt zonder dat daar feitelijk aantoonbare kosten
tegenover staan? Betekent dit dat teruggave c.q. tegemoetkoming in het kader
van de BU/TBU niet verrekend wordt met de bijzondere bijstand bij een categoriale
regeling? Wordt er wel verrekend als een gemeente geen categoriale regeling
hanteert? Hoe goed deze wet ook bedoeld is, wij dreigen hiermee veel bureaucratie
in het leven te roepen. Klopt mijn analyse of zit het veel eenvoudiger in
elkaar? Dat laatste zal mij zeker geruststellen.Het kabinet stelt dat er geen gegevens zijn over de omvang van de doelgroep
van chronisch zieken en gehandicapten voor de bijzondere bijstand. Ook is
niet bekend welk bedrag daarmee gemoeid is. Wordt het geen tijd dat deze gegevens
verzameld worden? Hoe kunnen wij anders monitoren dat het geld goed terechtkomt?Ik ben benieuwd hoe het is gegaan met het eenmalige budget voor de langdurigheidstoeslag
dat vorig jaar is toegekend. In december heeft mijn fractie uitgesproken om
de enkele gemeenten die helemaal niets hebben gedaan – niet met het
budget dat zij al hadden en ook niet met het eenmalige geld – daarop
aan te spreken. Deze oproep is breed gesteund. Met de nieuwe wet zullen deze
gemeenten toch de regelingen moeten uitvoeren. Voorzitter. Ik rond af. Een van de sterkste punten van de Wet werk en
bijstand is de toegenomen autonomie van gemeenten. Mijn fractie blijft van
mening dat gemeenten beter in staat zijn om ondersteuning bij werk en inkomen
te verzorgen omdat zij haar burgers beter kent dan het Rijk. Dat geldt dan
voor de goede en minder goede eigenschappen van die burgers, het zijn net
politici. Tijdens de debatten over de Wet werk en bijstand is onder ander
door mijn fractie aangegeven dat zowel kabinet als Kamer een zekere terughoudend
moet betrachten na inwerkingtreding van de wet.De amendementen van mevrouw Noorman tonen aan dat de PvdA-fractie daar
grote moeite mee heeft. Daar heb ik dan weer grote moeite mee. U kunt wel
meehuilen met de gemeenten in de zaaltjes in het land, mevrouw Noorman, maar
dat raakt de voorstellen en het stemgedrag hier. U kunt niet met de gemeenten
in het land tegen het kabinet ageren en hier centralistische voorstellen doen.Mevrouw Noorman-den Uyl (PvdA):Wat een kletskoek!De voorzitter:Ik stel voor dat de heer Bruls zijn betoog afmaakt en dat u daarna reageert.De heer Bruls (CDA):Het uitgangspunt dat voor mevrouw Noorman en voor mij moet gelden, moet
zeker gelden voor de staatssecretaris en de overige bewindspersonen. Hij is
in eerste instantie de bewaker van het systeem, zoals iemand uit een gemeente
mij dit vandaag toevoegde. Ik vond het een prachtige eretitel. Ik vind echter
dat de staatssecretaris die titel niet meer zo verdient. Zijn oproep van vandaag
aan gemeenten om meer werk van fraudebestrijding te maken, past daar volstrekt
niet bij. Overigens is het inhoudelijk volkomen terecht om de gemeenten op
te roepen aan fraudebestrijding te doen. Dat is nogal logisch. Was het niet
VVD-collega Weekers die een amendement heeft ingediend waarin gemeenten verplicht
worden om aan fraudebestrijding en handhaving te doen? Dan hoeft de staatssecretaris
niet nog eens te zeggen dat gemeenten zich daarop moeten richten. Hij wil
dan ook nog afspraken met gemeenten daarover maken. Ik begreep de wereld vandaag
even wat minder. De opmerkingen van minister Zalm over bijstandsgerechtigden
die zich in de zorg nuttig kunnen maken, passen dat in straatje. Dit geldt
ook voor de opmerking dat studenten niet in de bijstand terecht mogen komen.
Ik weet niet of het toevallig is dat dit allemaal uitspraken van VVD-bewindslieden
zijn, maar namens mijn fractie roep ik de staatssecretaris op: wees uw broeders
hoeder; ga naast de gemeenten staan, geef ze de ruimte, geef ze desnoods ondersteuning
en reken ze af op de resultaten. Wij moeten terughoudend zijn om daar te zeer
bestraffende of aanmoedigende woorden aan toe te voegen.Mevrouw Noorman-den Uyl (PvdA):Voorzitter. Ik heb mij gestoord aan de prikkelende uitlatingen van de
heer Bruls. Ik denk dat die voornamelijk zijn bedoeld om het debat nog een
beetje spannend te maken. Hij meent dat ik enerzijds centralistische voorstellen
doe, terwijl ik anderzijds meehuil in het bos met de gemeenten op allerlei
lokale bijeenkomsten. Nou mijnheer Bruls, daar zeg ik het volgende op. Ik
luister goed naar gemeenteraadsleden van verschillende partijen. Bijvoorbeeld
in de gemeente Uithoorn zegt men dolgraag een aanvullende ziektekostenverzekering
te willen hebben, maar de CDA-wethouder heeft er geen zin in. Zij doet het
gewoon niet. Of een VVD-wethouder heeft er geen zin in. Ik wijs er dan op
dat de fracties van CDA en VVD hun lokale bestuurders hebben opgeroepen tot
het treffen van een dergelijke regeling. Blijkbaar is de brief dan niet aangekomen.In mijn voorstellen blijven de gemeenten de volledige vrijheid houden
om zelf regelingen in te richten. De rijksoverheid stelt geld beschikbaar
voor een bepaald doel, zoals in dit geval. De regering was geschrokken van
de koopkrachtplaatjes. Zij had een koopkrachtverlies beloofd van tussen de
0 en de 1%, maar dat bleek 3 tot 5% te zijn. Met de hand op het hart is voor
de kwetsbare doelgroep extra beleid toegezegd. Mevrouw Verburg van het CDA
heeft een amendement ingediend. Mijnheer Bruls, u wilt het toch niet voor
uw rekening nemen dat van dat amendement niets terechtkomt, omdat de helft
van de gemeenten dat niet van plan is? Daarover spreken wij nu. Ik stel voor
om het de gemeenten op te leggen. De wijze waarop is daarbij een eigen bevoegdheid.
U wilt afwachten wat er gebeurt en wilt nog wel horen hoe het afloopt, maar
verder doet u niets. U moet staan voor het door u gekozen beleid en u moet
staan voor de uitvoering van het amendement van mevrouw Verburg. Het gaat
om chronisch zieken en niet om regels, wetten of gemeenten. Chronisch zieken
en gehandicapten hebben hulp nodig. Zij moeten ook op het CDA kunnen rekenen.De heer Bruls (CDA):Die rekening kunnen zij zeker bij ons indienen. Ik constateer dat de coalitiepartijen
bij de begrotingsbehandeling hebben voorgesteld om extra geld toe te voegen
aan de bijzondere bijstand. Daar gaat het om. U bent nog steeds bezig met
de regeltjes. U wilt het in de finesses regelen. Soms heeft dat waarde, maar
dat is niet waar deze wet van uitgaat. Ik vind het ongelooflijk dat u hier
verkondigt dat een democratische meerderheid in een gemeenteraad niet voor
een ander beleid mag kiezen. Ik neem daar nadrukkelijk afstand van. Ik geef
u op één punt gelijk: het is goed dat deze wet er is. Ik constateer
dat PvdA-wethouders in Amsterdam en Utrecht nu eindelijk eens werk maken van
de handhaving, wat zij daarvóór hebben laten liggen. Daar betalen
nu andere gemeenten de rekening voor, gezien de werking van het verdeelmodel.
Daar gaan wij over een maand mee verder.Mevrouw Noorman-den Uyl (PvdA):Volgens mij deden ze in Nijmegen ook niks aan huisbezoeken.De heer Bruls (CDA):Dat was ook een PvdA-wethouder.Mevrouw Noorman-den Uyl (PvdA):En een andere wethouder van een andere...De voorzitter:Als u door elkaar heen praat, kunnen wij elkaar niet verstaan. Dit was
een opmerking en geen vraag.Mevrouw Van Gent (GroenLinks):De heer Bruls sprak over de 20 mln van de werkgevers. Ik ben het op dat
punt met hem eens. Ik heb hem echter nog niet gehoord over de 80 mln die incidenteel
beschikbaar is gesteld. Wil hij ook vandaag klip en klaar van de staatssecretaris
horen dat bij de begroting van 2005 dit bedrag structureel
wordt ingeboekt? Ja of nee?De heer Bruls (CDA):Ik heb daar ook een vraag over gesteld. Ik hoef niet voor de staatssecretaris
te antwoorden, maar hij heeft al op enkele momenten in het afgelopen halfjaar
geantwoord dat bij de begroting bekend wordt gemaakt hoe het meerjarig perspectief
eruitziet. Ik ga ervan uit dat de breed in de Kamer gesteunde motie over een
structurele dekking daarin is verwerkt. Dat willen wij graag en daarop zullen
wij de begroting beoordelen. Wij zijn aan de vooravond van de Europese verkiezingen
nu echter niet bezig met de begrotingsbehandeling.Mevrouw Van Gent (GroenLinks):Nee, wij zijn zeker niet bezig met de begrotingsbehandeling, maar de staatssecretaris
heeft zelf in antwoord op vragen over het wel of niet structureel maken ervan
verwezen naar de begroting voor 2005. Dan is het alleszins redelijk dat wij
dat hier bespreken. Ik vraag u om glashelder te zijn. Ik gun u dat aan de
vooravond van de Europese verkiezingen. Zeg eens glashelder dat de CDA-fractie
nu, na 10 juni en bij de begroting van 2005 zal zeggen dat de 80 mln
structureel wordt. Dat is dan ook de boodschap van de heer Bruls aan de staatssecretaris.De heer Bruls (CDA):Volgens mij heeft de hele Kamer de motie-Weekers cum suis gesteund. Sterker
kan de Kamer niet spreken. Rechtse praatjes vullen inderdaad geen gaatjes.
Dat klopt. Linkse gaten brengen echter geen geld in het laatje.Staatssecretaris Rutte:Voorzitter. Ik denk nog even terug aan de maidenspeech van mevrouw Van
Egerschot. Wij komen allebei voort uit dezelfde politieke jongerenorganisatie.
Het is goed nieuws om te zien dat de JOVD nog steeds mensen aflevert voor
het politieke vak. Degene die naast haar zit, komt daar niet uit voort. Die
doet het ook goed. Het is dus geen voorwaarde, maar het is wel meegenomen!Ik heb goed in mijn oren geknoopt dat mevrouw Noorman mij heeft gevraagd
om ook dit debat nieuwsgierig te zijn, om te zoeken naar de antwoorden en
om te bezien hoe het echt zit. Waar mogelijk zal ik pogen gracieus te zijn.
Ik weet niet zeker of ik haar in alle opzichten tevreden kan stellen vanavond.Mevrouw Van Egerschot heeft een belangrijke vraag gesteld, namelijk wie
precies tot de doelgroep van chronisch zieken behoren. Is die groep eenduidig
te omschrijven? Hierover is iets geschreven in de nota naar aanleiding van
het verslag. Het is goed daarop iets dieper in te gaan. Wat is het probleem
bij een precieze wettelijke definitie van de doelgroep van chronisch zieken
en gehandicapten, afgezien van het feit dat ambtelijk en politiek al langdurig
gepoogd wordt de groep vrij specifiek te definiëren? Ik vraag mij af
of het de meest wenselijke optie is. Ik vraag mij ook nog steeds af of zo'n
precieze definitie past in de beleidsruimte die de Wet werk en bijstand de
gemeente biedt. Ook is de vraag of het in het kader van het streven naar maatwerk
in de bijzondere bijstand in alle opzichten wenselijk is om die groep al te
nauw te definiëren. Zo'n wettelijke definitie kan leiden tot veel eigenstandige
bureaucratie, al was het maar op het punt van het afbakenen van de precieze
doelgroep. Wij hebben gepoogd, ook in de handreiking van 27 februari,
precies te definiëren wat chronisch zieken, gehandicapten en ouderen
zijn. Er zijn althans een aantal richtlijnen aangegeven hoe te komen tot een
verdere inkadering van de groep. In de handreiking zijn daarnaast de nodige
voorbeelden gegeven van chronische ziekten en handicaps. Ik begrijp de vraag.
Ik hoop met dit antwoord een poging te hebben gedaan om de reden te geven
van de keuze om deze groep niet al te nauw te definiëren. Ik hoop dat
mevrouw Van Egerschot daarmee ook kan leven.Mevrouw Noorman-den Uyl (PvdA):Die hand-out is voor veel gemeenten te weinig specifiek. Zij hebben veel
problemen met erachter te komen wie de mensen zijn die het nodig hebben. Zij
kennen die in de regel niet. Een enkele gemeente kent de mensen. De meeste
gemeenten hebben bijvoorbeeld geen cijfers van de SVB over WAO'ers of AOW'ers
met AOW sec of al die andere doelgroepen. Wil de staatssecretaris in die hand-out
de gemeenten hierbij ook behulpzaam zijn? Een grote gemeente kan het wellicht
zelf af. De kleine gemeenten hebben er grote moeite mee.Staatssecretaris Rutte:Deze vraag is in een iets andere vorm gesteld door mevrouw Huizinga. Je
praat dan over het terugdringen van het niet-gebruik van de regeling. De belastingdienst
en de ministeries van VWS en Sociale Zaken gaan een gezamenlijke voorlichtingscampagne
voeren over de fiscale aftrek buitengewone uitgaven, het Tijdelijk besluit
buitengewone uitgaven en de bijzondere bijstand. In de afgelopen weken zijn
er 350.000 brieven verstuurd naar voornamelijk ouderen en Wajong-gerechtigden
over de BU/TBU. Ook zijn wij in samenspraak met de betrokken departementen
bezig om alle belangenorganisaties in kaart te brengen en aan te schrijven
over de toepassing van de BU/TBU en de bijzondere bijstand. Dat zijn drie
heel gerichte acties om te bereiken wat u zojuist suggereerde.Als het gaat om de motie van de heer Weekers over de 80 mln euro moet
ik bij mijn eerdere antwoord blijven, namelijk dat de regering daarover uitsluitsel
zal geven bij de behandeling van de begroting voor 2005. Het is misschien
wel een plaat met een tik erin, maar u laat de naald nu net weer in de groef
met het krasje vallen en moet ik herhalen dat de regering die motie meeneemt
in de totale afweging van de rijksuitgaven voor 2005. De motie is niet alleen
goed ontvangen, maar ook heel goed verstaan, maar of die wordt uitgevoerd,
ligt in de besluitvorming rondom de begroting besloten.Mevrouw Van Gent (GroenLinks):Ik wil de staatssecretaris er toch op wijzen dat die motie een brede ondersteuning
in de Kamer heeft gehad en dat in ieder geval dergelijke moties door het kabinet
behoren te worden uitgevoerd. Waarom dan die slag om de arm? Het is glashelder
wat de motie vraagt.Staatssecretaris Rutte:Als wij de Handelingen erop naslaan, zullen wij deze discussie zeker een
tiental maal kunnen vinden en ik vrees dat de discussie ook nu hetzelfde resultaat
heeft, namelijk dat de motie goed is verstaan, goed is ontvangen, maar dat
die onderdeel uitmaakt van de afwegingen van de begroting 2005 en
ik op dit moment nog niet kan vertellen of de motie ook in die zin zal worden
uitgevoerd. Dat zal blijken als wij de besluitvorming rond die begroting hebben
afgerond! Nogmaals, dat is geen nieuws, maar is hier al heel vaak gezegd.Mevrouw Van Gent (GroenLinks):Ik kan mij voorstellen dat mensen die verwezen zijn naar de bijzondere
bijstand met de incidentele toevoeging van die 80 mln hier niet helemaal rustig
van worden, want zij moeten nog maar afwachten of die 80 mln er het volgend
jaar ook nog komen. Sta nu eens voor deze groep! Ik heb dat afgelopen dinsdag
ook al aan de minister-president gevraagd. U kunt dit toch gewoon toezeggen?
De motie is Kamerbreed gesteund.Staatssecretaris Rutte:Het zal u bekend zijn dat dit kabinet te maken heeft met enorme problemen
met het binnen de perken houden van de begrotingsoverschrijdingen. Dat komt
niet alleen door Brussel, maar ook omdat wij dit land willen voorbereiden
op een situatie met meer ouderen en minder jongeren. Willen wij tegen die
tijd de AOW en de zorgkosten betaalbaar houden, dan moeten wij er nu voor
gaan zorgen dat die uitgaven binnen de perken blijven. In deze context vindt
de begrotingsbehandeling ook plaats. Gegeven die context en die motie moeten
wij een afweging maken en ik weet op dit moment niet hoe die uitpakt. U zult
dat moeten afwachten, maar het argument dat u net noemde, is volgens mij ook
minstens tienmaal gewisseld.De bezuinigingen op de bijzondere bijstand zijn pittig: 70 mln vanwege
het afschaffen van de categoriale bijzondere bijstand en nog eens 150 mln
als gevolg van het regeerakkoord Balkenende-II. Daar staat wel tegenover dat
de langdurigheidstoeslag is ingevoerd die zo'n 60 mln vergt, dat inmiddels
al voor zo'n 100 mln is gerepareerd en – belangrijker nog – dat
het aantal bijstandsgerechtigden de afgelopen jaren is gehalveerd, terwijl
het budget voor de bijzondere bijstand sinds 1995 bijna is verdriedubbeld.
Ik blijf staande houden dat het zelfstandig bezien te verklaren is dat de
regering ook op de bijzondere bijstand bezuinigt en dat die bezuiniging inmiddels
voor een deel is gemitigeerd door die aanvulling. Mijnheer de voorzitter. Ik heb heel goed geluisterd naar hetgeen de heer
Bruls heeft gezegd over mijn rol als bewaker van het systeem. Als bewaker
van het systeem zou ik de Kamer willen vragen met mij te waken dat de gemeenten
niet met een extra beleidsuitvraag worden geconfronteerd. Ik heb dat al betoogd
in de nota naar aanleiding van het verslag. Als precies moet worden achterhaald
waar die laatste eurocent terecht is gekomen, lijkt mij dat te veel gevraagd.
De gemeenten zijn geen zelfstandig bestuursorgaan van de rijksoverheid. Wij
hebben hen gevraagd om die bijzondere bijstand uit te voeren. Ik bezoek veel
gemeenten en weet dat de discussies volop gaande zijn, ook over die 80 mln
en de problematiek van de chronisch zieken en gehandicapten. Ik doe een dringend
beroep op de Kamer om het hierbij te laten en geen extra informatie-uitvraag
te doen. De informatie die wij van de gemeenten kunnen krijgen uit de bestaande
informatie-uitvraagstromen, is beschikbaar zodra dat mogelijk is. Als het
lukt, dan zullen wij het proberen te doen. Ik doe nog geen toezeggingen over
reparaties en dergelijke; voor dat soort zaken verwijs ik naar het debat van
16 juni. Op dit moment is het niet mogelijk om dat allemaal te overzien,
ook omdat de brief van de CG-raad wel erg vers op mijn bord is gedwarreld.
Dus: ja, een poging om te kijken of dat kan en als het niet lukt, zullen we
het aangeven; en nee, nog geen uitspraken over eventuele compensaties.Ik zal reageren op de amendementen. Allereerst het amendement van mevrouw
Noorman om de kan-bepaling om te zetten in een moet-bepaling. Dat amendement
vind ik onwenselijk; ik wil het dan ook echt ontraden. Zoals de heer Bruls
al opmerkte, gaat het amendement verder dan de oude Algemene bijstandswet
en draagt eraan bij dat gemeenten feitelijk worden gedwongen om dit soort
categoriale regelingen in te stellen. Ik heb vertrouwen in de gemeentelijke
democratie – en ik hoop u allemaal – en vind dus dat die gemeentelijke
democratie eigenstandig moet afwegen tussen enerzijds de wens om dit via de
individuele bijzondere bijstand te regelen en anderzijds de wens, om redenen
hen moverend, om het vooral te zoeken in de sfeer van de categoriale regelingen.
Zulks maakt het wetsvoorstel volstrekt mogelijk.Mevrouw Noorman-den Uyl (PvdA):De staatssecretaris zegt dat mijn amendement verder gaat dan de oude wet,
maar het gaat gewoon om een nieuw feit: de regering heeft er bij de SZW-begroting
voor gekozen om de koopkrachtreparatie via de bijzondere bijstand te laten
verlopen en daarom het instrument van de categoriale bijzondere bijstand voor
chronisch zieken en gehandicapten heeft geïntroduceerd; het wetsvoorstel
daartoe behandelen wij op dit moment. Nu blijkt dat gemeenten dit niet willen
uitvoeren. Het rijksinstrument is dan niet toereikend. Welnu, in dat geval
is er maar één mogelijkheid. Minister De Geus heeft in de krant
gezegd dat het tekort van de chronisch zieken en gehandicapten zou worden
gecompenseerd. Met het verwerpen van dit amendement gooit u het over de muur
van de gemeenten en garandeert u de chronisch zieken en gehandicapten helemaal
niks. Dat is onfatsoenlijk!Staatssecretaris Rutte:Ik denk dat mevrouw Noorman en ik het niet eens zijn, ook niet over de
geschiedenis van dit onderwerp. Laten we om te beginnen duidelijk zijn: er
is 80 mln toegevoegd aan de bijzondere bijstand en daarna de 20 mln van de
werkgevers, omdat vorig jaar werd geconstateerd dat de beroemde puntenwolken
uitschieters vertoonden die ruimte voor gemeenten voor maatwerk noodzakelijk
maakten; flankerend daaraan – dus niet in de kern – is het een
goede zaak gevonden om de gemeenten de mogelijkheid te geven om dit categoriaal
aan te bieden. Binnen de gemeentelijke democratie zou dat gestalte moeten
krijgen. Zoals mevrouw Noorman als geen ander weet, is de wet volstrekt helder:
als mensen niet kunnen voorzien in de noodzakelijke kosten van het bestaan,
is er de bijzondere bijstand en zijn gemeenten in sommige gevallen zelfs verplicht
om uit die pot uitkeringen te verstrekken. Ik zie werkelijk niet in wat een
door ons afgedwongen categoriale regeling daaraan toevoegt, temeer omdat ik
ervan overtuigd ben dat alles wordt gedaan om de doelgroep te bereiken –
ik sprak zojuist van de drieslag in de communicatie. Aan de gemeenten is het
vervolgens om te bepalen of dit individueel of categoriaal
moet worden gedaan.Mevrouw Noorman-den Uyl (PvdA):Ik heb aangetoond dat op dit moment minder dan de helft van de gemeenten
deelneemt aan een aanvullende collectieve ziektekostenverzekering, terwijl
ze dat vanaf het begin van dit jaar mogen. Dit betekent dat het doel niet
wordt bereikt. Ik heb aangegeven dat er gemeenten zijn die nu, op voorhand,
al zeggen dat zij er niet aan zullen beginnen. Het gaat hier om mensen die
tekort gedaan is. Zegt u nu echt dat het uw schuld niet is als gemeenten het
niet doen?Staatssecretaris Rutte:Wij willen allebei hetzelfde, namelijk dat mensen die in de ellende zitten
en het geld nodig hebben, weten dat dit er is en dat ze er een beroep op kunnen
doen. Dat laatste is in de wet geborgd: iedereen die noodzakelijke kosten
van het bestaan heeft die boven de bijstand uitgaan, kunnen een beroep doen
op bijzondere bijstand en krijgen dat dan ook. Dat staat namelijk in de wet.
Als het gaat om de categoriale bijzondere bijstand, kan het een middel zijn
om het ook in forfaitaire zin gemakkelijker te regelen. Ik blijf overigens
van mening dat de categoriale bijzondere bijstand een belangrijk nadeel heeft,
dat mevrouw Noorman steeds niet noemt. Door de forfaitaire vaststelling van
de bedragen is het zeer wel mogelijk dat mensen weliswaar een forfaitaire
toekenning krijgen, maar dat die toekenning niet even hoog is als de kosten
die zijn gemaakt. De individuele bijzondere bijstand daarentegen kan die kosten
tot op de persoon toegesneden toekennen. Ik houd staande dat de forfaitaire
toekenning uiteindelijk niet in alle gevallen beter is.De voorzitter:Nee, mevrouw Noorman.Mevrouw Noorman-den Uyl (PvdA):Maar dit gaat om de wetsgeschiedenis!De voorzitter:Mevrouw Noorman, de staatssecretaris gaat over zijn eigen antwoord. U
hebt een antwoord gekregen waarmee u het niet eens bent; dat is prima. De
staatssecretaris vervolgt zijn betoog.Mevrouw Noorman-den Uyl (PvdA):De staatssecretaris heeft het mis. Hij geeft een interpretatie aan de
wet die niet de juiste is. Ik vind dat dit even moet worden rechtgezet.De voorzitter:De staatssecretaris gaat over zijn eigen antwoord.Mevrouw Noorman-den Uyl (PvdA):Als het gaat om de wetsgeschiedenis, is het nog altijd zo dat de Kamer
de medewetgever is. Daarom wil ik de precieze inhoud van de categoriale bijzondere
bijstand heel scherp hebben. De staatssecretaris zegt dat de categoriale bijzondere
bijstand en de reguliere bijzondere bijstand niet kunnen worden gestapeld.
Dat is niet het geval; het kan wel. Dat staat zelfs in de memorie van toelichting
op dit wetsvoorstel.Staatssecretaris Rutte:Dat heb ik niet gezegd, dus dan zijn wij het gauw eens. Ik heb niet gezegd
dat die twee dingen niet kunnen worden gestapeld. Ik heb gezegd dat iemand
die wordt geconfronteerd met noodzakelijke kosten van het bestaan die niet
uit de normen voor de bijstand zelf kunnen worden gedekt, recht heeft om een
beroep te doen op de individuele bijzondere bijstand als er geen categoriale
bijzondere bijstand is om die kosten alsnog vergoed te krijgen. Als er categoriale
bijzondere bijstand is en er nog steeds extra kosten zijn, komen wij in een
schemergebied terecht waar ik nu maar liever even uit blijf. Anders maken
wij het debat wel heel ingewikkeld. Ik heb in ieder geval niet gezegd wat
mevrouw Noorman net beweerde, dus die zorg kan ik wegnemen voor de wetsgeschiedenis.Mevrouw Noorman-den Uyl (PvdA):Dan wil ik voor de goede orde het volgende helder hebben. De staatssecretaris
zegt dat als er een inkomenstekort is, er altijd een beroep wordt gedaan op
de bijzondere bijstand. Als dat niet het geval is, doordat een aantal medicijnen
uit het ziekenfonds is gehaald – wat voor chronisch zieken kan leiden
tot kosten van honderden euro's per maand – mag er in de optiek van
de staatssecretaris geen bijzondere bijstand verstrekt worden. Als wij de
aanvullende collectieve ziektekostenverzekering verplicht stellen, is in de
financiële dekking voorzien. In de optiek van de staatssecretaris is
dat niet het geval. Hij heeft op dit vlak een groot gat laten vallen waarmee
hij ernstig chronisch zieken tekort doet.De voorzitter:De staatssecretaris vervolgt zijn betoog.Staatssecretaris Rutte:Als er voorliggende voorzieningen zijn, gaan die natuurlijk voor. Als
die er echter niet zijn, als de bijstand onvoldoende is en als mensen worden
geconfronteerd met noodzakelijke kosten van het bestaan, dan is de wet daar
toch helder over? Dan is er toch de bijzondere bijstand?De voorzitter:Nee, nee, nee, nee, mevrouw Noorman.Mevrouw Noorman-den Uyl (PvdA):Sorry, mijnheer de voorzitter, maar één ding moet gewoon
worden gezegd. Het gaat er bij de bijstand om of je ervan mag uitgaan dat
de voorliggende voorziening toereikend is. De staatssecretaris heeft de voorliggende
voorziening, de ziektekostenverzekering, ontoereikend gemaakt. Vervolgens
staat hij niet toe dat zij via de bijzondere bijstand wordt gefinancierd.
Hij heeft een gat laten ontstaan dat is op te lossen met de aanvullende collectieve
ziektekostenverzekering, maar die wil hij niet verplicht stellen. Dan is er
gewoon een gat; dan is de bijstand niet meer toereikend.De voorzitter:De staatssecretaris geeft antwoord en vervolgt daarna echt zijn betoog.Staatssecretaris Rutte:Dan kom ik meteen te spreken over het amendement van mevrouw Noorman over
de collectieve aanvullende ziektekostenverzekering. Ik vrees dat wij elkaar
ook op dit punt vanavond niet vinden. Ik ontraad ook het aannemen van dit
amendement, in de kern omdat ik het vreemd blijf vinden om de gemeenten te
confronteren met een moet-bepaling terwijl de wet, overigens mede op het voorstel
van mevrouw Noorman, is geamendeerd in de richting van een kan-bepaling. Het
is ook hier aan de gemeenten om te bepalen of zij zoiets willen regelen in
de vorm van een CAV. Ik vind het overigens niet erg consequent om als overheid
enerzijds het zorgpakket te bepalen via de verplichte ziekenfondsverzekering
en anderzijds de gemeenten te verplichten om een collectieve aanvullende verzekering
af te sluiten voor ingezetenen met een laag inkomen voor zorgvormen die de
rijksoverheid eigenlijk geen noodzakelijke zorg vindt. Die zorgvormen zitten
namelijk niet in het verplichte ziekenfondspakket. Dat blijft toch heel vreemd.
Daarbij komt dat wij het niet hoeven te verplichten. Als de gemeente ervoor
kiest om dit risico zelf te dragen en huishoudens te compenseren op het moment
dat de desbetreffende kosten zich daadwerkelijk voordoen, dan kan dat. Het
gaat erom dat huishoudens worden gecompenseerd in de genoemde kosten. Dat
kan via een aanvullende verzekering, hetzij via de weg van de individuele
bijzondere bijstand. Daarom is dat amendement in de systematiek van de wet
onwenselijk en onnodig.Mevrouw Huizinga heeft gevraagd naar de samenloop van de categoriale bijzondere
bijstand en de BU/TBU; ook de heer Bruls heeft daarnaar gevraagd. Feitelijk
aantoonbare kosten zijn niet aan de orde bij categoriale bijzondere bijstand.
Het gaat daarbij namelijk om forfaitaire kosten en algemene inkomenssuppletie.
Dit betekent dat categoriale bijzondere bijstand en BU/TBU kunnen samenlopen.
Doordat de categoriale regelingen niet van invloed zijn op de BU/TBU, ontstaat
er geen rechtsongelijkheid in de werking van de BU/TBU tussen gemeenten onderling.De heer Bruls (CDA):Kan iemand dan in theorie categoriale bijstand ontvangen en toch nog aanspraak
maken op BU/TBU?Staatssecretaris Rutte:Zo heb ik dat inderdaad gezegd.De heer Bruls (CDA):In de praktijk krijg je dan toch een samenloop.Staatssecretaris Rutte:Die samenloop is logisch omdat in de categoriale bijzondere bijstand sprake
is van forfaitaire bedragen, en daarmee van een meer algemene inkomenssuppletie.Mevrouw Huizinga heeft ook gevraagd hoe het niet-gebruik kan worden tegengegaan.
Daarop heb ik antwoord gegeven met het noemen van de drieslag van de voorlichting.
Deze is redelijk sluitend. De aanleiding voor het wetsvoorstel – dit zeg ik met name tegen
de heer De Wit – is niet zozeer mijn toezegging in de Eerste Kamer;
dit kon al op basis van de oude wet. De aanleiding is gelegen in het koopkrachtdebat
van november en december vorig jaar.Mevrouw Van Gent (GroenLinks):Ik vind dat er iets moet worden gedaan aan dat niet-gebruik. In dat licht
heb ik gesuggereerd om de bestanden van de belastingdienst en gemeenten te
koppelen. Ouderenbonden hebben aangegeven dat dit enorm kan schelen. Voelt
de staatssecretaris iets voor deze suggestie? Het kan niet zo zijn dat omdat
het budget ontoereikend is, wij maar hopen dat niet iedereen gebruik maakt
van de regelingen waar hij of zij recht op heeft. Het gaat om mensen die het
uitermate moeilijk hebben.Staatssecretaris Rutte:Er zijn veel gemeenten, zoals Den Haag en Amsterdam, die veel gebruik
maken van bestandskoppelingen om het niet-gebruik naar boven te halen. Dan
gaat het bijvoorbeeld om mensen boven de 65 die thuis met een beschimmelde
ijskast zitten en niet weten dat zij hierop een beroep kunnen doen, of wellicht
zijn zij er te trots voor. Deze groep kan dan individueel worden benaderd
om te zeggen: maak er wel gebruik van, dan heb je tenminste weer een ijskast
die het doet. Dit soort schrijnende gevallen heb ik zelf ook geconstateerd.
Die bestandskoppelingen wil ik niet landelijk regelen. Ik ben het wel met
mevrouw Van Gent eens dat ik mijn energie niet alleen moet besteden aan het
bestrijden van fraude maar ook meer zichtbaar moet steken in het stimuleren
van gemeenten om niet-gebruik tegen te gaan.Mevrouw Van Gent (GroenLinks):Dit klinkt allemaal prachtig, maar je zult maar in zo'n gemeente wonen
die het niet wil regelen. Is dat niet "schrijnend"? De staatssecretaris neemt
het woord terecht in de mond. Daaraan zou hij iets moeten doen.Staatssecretaris Rutte:Dat is toch het verschil tussen de partij van mevrouw Van Gent en die
van mij, althans tussen haar partij en de regering. Het gaat erom of je wel
of geen vertrouwen hebt in de gemeentelijke democratie. Die moet dit soort
afwegingen zelf maken. Zij hebben daar budgetten voor en er zit politieke
en maatschappelijke druk op. Al sinds de middeleeuwen ligt deze taak bij de
gemeenten. Toen minister Klompé en de Kamer in 1963 de wet maakten,
is dit opnieuw aan de gemeenten gegeven en dat is nog steeds het geval. Zij
moeten het doen, en krijgen daarvoor mogelijkheden, suggesties en de randvoorwaarden.
In dat kader moet het zich afspelen. Ik zal dit echter nog actiever, en nog
zichtbaarder voor mevrouw Van Gent, uitdragen.De heer Bruls (CDA):Dit is een mooie toezegging, maar het gaat erom wanneer dit gebeurt. Het
inzicht in het niet-gebruik moet ook op tafel komen; daar ontbreekt het aan.
Is de staatssecretaris bereid om bij het tussentijdse overzicht over de gevolgen
van het inkomenspakket, ons het inzicht in en de oplossingen om het niet-gebruik
tegen te gaan te presenteren? Uiteraard moet hij hierbij samenwerken met de
gemeenten.Staatssecretaris Rutte:In het kader van de mid-term review zijn in dit verband toezeggingen gedaan.
In de motie-Van der Vlies bij de begrotingsbehandeling van SZW werd gevraagd
om in het geval dat mocht blijken dat de negatieve effecten voor bepaalde
groepen chronische zieken, gehandicapten en ouderen nog dusdanig groot zijn
dat niet van een rechtvaardige inkomensverdeling kan worden gesproken, onverwijld
te komen tot verdere maatregelen. Toen heeft de minister van Sociale Zaken
en Werkgelegenheid gezegd dat hij met zijn collega's van VWS en Financiën
de ontwikkelingen zal volgen. Bovendien heeft hij gezegd dat aandachtspunt
hierbij is dat de definitieve uitvoeringsinformatie, bijvoorbeeld inzake de
werking van fiscale maatregelen en de uitwerking van de bijzondere bijstand,
pas in de eerste helft van 2005 beschikbaar wordt. In overleg met de betrokken
partijen blijven wij tot die tijd alert op de signalen uit de praktijk rond
de doelgroep. Een mid-term review staat of valt dus altijd met de beschikbaarheid
van de benodigde gegevens. Ik vind niet dat wij een en ander op korte termijn
moeten doen, want dat leidt tot het enorm extra uitvragen van gemeenten. Op
het punt van het bestrijden van het niet-gebruik heb ik zojuist
de drieslag genoemd. Wat het niet-gebruik is als je dat alles hebt gedaan,
zal voor een belangrijk deel moeten blijken uit de mid-term review die begin
2005 beschikbaar komt. Ik vermoed dat dit het beste moment is om met elkaar
vast te stellen of het goed gaat.Voorzitter. Ik vrees dat wij elkaar vandaag ook niet vinden op het punt
van de langdurigheidstoeslag. In het debat van de Kamer en vooral in de bijdragen
van mevrouw Noorman en de heer De Wit miste ik het instrument van de premie.
In de wet is bepaald dat de langdurigheidstoeslag wordt gegeven aan mensen
die geen arbeidsmarktperspectief hebben. Iemand die uren werkt, heeft arbeidsmarktperspectief,
anders zou hij geen uren werken. Per definitie komt zo iemand niet in aanmerking
voor de langdurigheidstoeslag. Het kan gebeuren dat iemand die vierenhalf
jaar niet heeft gewerkt, een parttime baan kan nemen voor een paar uur per
week, maar dat niet doet omdat hij de langdurigheidstoeslag niet wil mislopen.
Om dat te voorkomen is er het instrument van de premie. Die kan één
keer per jaar worden toegekend en kan oplopen tot wel vier keer de langdurigheidstoeslag,
namelijk 1984 euro per jaar. Die premie is nu precies bedoeld voor de gemeenten
om mensen uiteindelijk uit de uitkering te duwen naar de normale arbeidsmarkt
of uit een parttime baan naar een steeds langere parttime baan. Wij moeten
de twee stelsels volstrekt gescheiden houden. Ik vind de suggesties sympathiek,
dat geef ik serieus toe. Maar als de stelsels door elkaar gaan lopen, zijn
wij echt op de verkeerde weg.Mevrouw Noorman-den Uyl (PvdA):Voor de toekomst zou het een begaanbare weg zijn. Maar u rekent vijf jaar
terug. Daar is echter een geschiedenis die niet meer beïnvloedbaar is.
Om dat punt gaat het mij. In het amendement dat ik heb voorbereid, is een
horizonbepaling van drie jaar opgenomen. Voor de komende drie jaar wil ik
regelen dat sprake is van een bescheiden maximum over vijf jaar waarin een
inkomen gegenereerd kan zijn. In dat geval kun je het soort spoorwegongelukken,
waarover de heer De Wit het heeft gehad, voorkomen. Daarna zou het nieuwe
instrumentarium zijn dynamiek kunnen krijgen. Daarvoor heb je inderdaad de
premie, dat geef ik toe. Ik vraag de staatssecretaris om dat in zijn overweging
mee te nemen. Ik neem aan dat zijn medewerkers mijn amendement kennen. Wil
hij er nog eens naar kijken? Het zou precies de brug slaan tussen het gesignaleerde
probleem en de structurele weg van de toekomst.Staatssecretaris Rutte:Ik moet eerlijk zeggen dat ik het amendement zelf nog niet heb gezien.
Ik zie mijn ambtenaren met hun hoofd schudden; ook zij zijn er niet bekend
mee. Zonder dat ik het amendement heb gezien, zeg ik dat het mij erom gaat
dat door iedere combinatie van langdurigheidstoeslag en arbeidsmarktperspectief
een vorm van camel nose wordt ingebouwd. Ik garandeer de Kamer dat zoiets
ertoe leidt dat de bijstandsnorm wordt opgetrokken tot AOW-niveau. Daar ben
ik tegen. Ik vind dat wij de bijstandsnorm moeten laten zoals hij is. De langdurigheidstoeslag
moeten wij ook laten wat hij is, namelijk een erkenning van het feit dat je
financieel uiteindelijk in de problemen komt als je vijf jaar op het minimum
zit. Maar dan moet er dus geen arbeidsmarktperspectief zijn. Dat is er echter
wel of het is er recentelijk geweest als mensen een paar uur in de week hebben
gewerkt of kunnen werken. In dat geval komt men niet in aanmerking voor de
langdurigheidstoeslag en heeft de gemeente altijd het instrument van de premie
om mensen uiteindelijk te stimuleren om uit de uitkering te gaan of parttime
méér te gaan werken.De voorzitter:Nog éénmaal, mevrouw Den Uyl. Ik bedoel eigenlijk mevrouw
Noorman-den Uyl.Mevrouw Noorman-den Uyl (PvdA):Ik voel mij nu met mevrouw Van Egerschot verwant.Voorzitter. Ik onderschrijf dat de scheiding er moet zijn, maar het gaat
om een nieuwe regeling, waarin je de geschiedenis niet meer kunt beïnvloeden.
In het amendement dat ik zou voorstellen, zou worden geregeld dat gedurende
drie jaar – langer zou het niet gelden – met ingang van 1 januari
2004 ook personen die in de huidige wet zijn uitgesloten, in aanmerking kunnen
komen voor langdurigheidstoeslag. Zij hebben gedurende vijf jaar een inkomen
op het sociaal minimum gehad. In die periode hebben zij geen of niet meer
dan 65 dagen inkomen uit arbeid genoten. Over het aantal dagen wil ik het
best nog hebben. De premie kan eigenlijk pas vanaf dit jaar een rol spelen.
Dat heeft dan zijn eigen dynamiek. Juist in het verleden hebben zich echter
onbillijkheden voorgedaan. Dat was toen niet bekend, maar nu kan dit worden
opgelost.Staatssecretaris Rutte:Die mensen hebben dan toch gewerkt in de afgelopen vijf jaar? De noodzaak
bestaat dan toch niet om hen die langdurigheidstoeslag toe te kennen?Mevrouw Noorman-den Uyl (PvdA):De langdurigheidstoeslag bestaat sinds een paar maanden. Vijf jaar geleden
wist niemand wat dat was.Staatssecretaris Rutte:Nu vind ik het helemaal ernstig worden. Nu word ik met terugwerkende kracht
een groot tegenstander van de langdurigheidstoeslag. Mevrouw Noorman zegt
in feite dat die mensen geen kortdurige baantjes hadden genomen als zij hadden
geweten dat zij na vijf jaar kans hadden gemaakt op de langdurigheidstoeslag.Mevrouw Noorman-den Uyl (PvdA):Nee, mijnheer de staatssecretaris, nu maakt u er een potje van. Laat ik
u helpen. Wij hebben gezegd dat wij het redelijk vinden dat mensen die lang
een laag inkomen hebben, een inkomen krijgen op AOW-niveau. Dat is hoger dan
het bijstandsniveau. Wij verstonden onder "lang" drie jaar; u maakt er vijf
jaar van. Soit. Die wet wordt nu van kracht. Mensen hebben in die periode
soms heel kort in bepaalde omstandigheden iets geprobeerd wat is mislukt.
Zij hebben geen recht op de langdurigheidstoeslag en ook niet op die premie,
want die is naar uw zeggen altijd arbeidsmarktgerelateerd. In dit geval gaat
het om mensen die geen toekomst meer hebben op de arbeidsmarkt. Ik vraag u
om een tijdelijke voorziening te treffen om die onredelijkheden, die onbillijkheden
waar het hele land om roept, enigszins recht te zetten totdat de gehele systematiek
werkt. Daar gaat het om.Staatssecretaris Rutte:Het spijt mij, maar hier ben ik tegen. Ik begrijp dat als je een dergelijke
wet opstelt, er altijd wel ergens iemand zegt: "Als ik dat
had geweten, dan had ik dit of dat niet gedaan." Die mensen hebben nog steeds
recht op bijstand, op de bijstandsnorm. Er is dus geen sprake van grote maatschappelijke
drama's. Zij moeten wat langer wachten op de langdurigheidstoeslag, maar dat
is inherent aan dit soort zaken. Ik vind het echt onverstandig om dit allemaal
met terugwerkende kracht te repareren met het risico dat de wetgever geleidelijkaan
toch het arbeidsmarktperspectief met de langdurigheidstoeslag verstrengelt.
Het spijt mij; ik begrijp het en heb er sympathie voor, maar dit moeten wij
niet doen.De heer De Wit (SP):Mijn stelling tijdens de debatten over de bijstandswet in augustus vorig
jaar was dat waarschijnlijk niemand in dit land de langdurigheidstoeslag zou
krijgen. Daar lijkt het steeds meer op. De staatssecretaris is er heel zeker
van dat mensen een perspectief hebben, maar ik heb gevallen genoemd van mensen
die al twintig, dertig jaar in de bijstand zitten en al vijf tot tien jaar
proberen om zelfs maar op een sociale werkplaats te komen. Kan hij in zo'n
geval niet beslissen om de 57 euro die zij ooit hebben verdiend, niet als
beletsel op te werpen tegen de verlening van de langdurigheidstoeslag? Deze
mensen hebben geen arbeidsperspectief. Zij hebben een keer een bedrag verdiend
en worden daarom vijf jaar lang uitgesloten. Dat kan niet de bedoeling zijn
van die toeslag. Onderkent u het probleem? Bent u bereid om voor dit soort
randsituaties – als ik het zo mag noemen – toch naar een oplossing
te zoeken?Staatssecretaris Rutte:Iedereen die in Nederland door het ijs zakt, komt in de bijstand en heeft
de bijstandsnorm. Op zichzelf is dat dus geen probleem. De bijstandsnorm is
voldoende om in dit land op een beschaafd niveau huur, eten, kleding enzovoort
te betalen. Daarvoor is de bijstand. Daarnaast is er een langdurigheidstoeslag
voor mensen zonder arbeidsmarktperspectief. Dan moet er ook geen arbeidsmarktperspectief
zijn of zijn geweest. Mensen die proberen om in de WSW te komen, moeten voldoen
aan de WSW-indicatie. Zij komen dan op een wachtlijst. Wij nemen op dit moment
maatregelen om de duur op de wachtlijst conform de motie-Verburg te beperken
tot een jaar. Als zij niet in aanmerking komen voor de WSW, hebben zij gewoon
te voldoen aan de verplichtingen van de bijstandswet. Dan moeten zij dus proberen
om aan de slag te komen. Lukt dat niet, dan komen zij na vijf jaar in aanmerking
voor de langdurigheidstoeslag. Wij moeten als wetgever echt proberen om die
twee dingen niet te vermengen. Als wij dat doen, lopen wij het risico dat
wij de bijstandsnorm optrekken tot AOW-niveau. Daartegen wil ik waarschuwen,
hoe sympathiek dat ook moge klinken. Je bouwt er namelijk een armoedeval mee
in die uiteindelijk asociaal uitpakt.De heer De Wit (SP):Erkent de staatssecretaris nu het probleem of niet?Staatssecretaris Rutte:Nee, ik erken het probleem niet. Ik vind niet dat iemand die wat langer
op de langdurigheidstoeslag moet wachten, grote maatschappelijke problemen
heeft. De langdurigheidstoeslag bestond niet voordat deze wet in werking trad.
De bijstandsnorm voorziet ten principale in de noodzakelijke kosten voor levensonderhoud.
Voor de langdurigheidstoeslag komen deze mensen vanzelf in aanmerking als
zij een tijdje niet hebben gewerkt.De heer De Wit (SP):Nee, deze mensen komen in de armoede. Na een jaar of langer in de bijstand
kom je in de armoede. Deze mensen krijgen juist voor de situatie waarvoor
de langdurigheidstoestand bedoeld is een belangrijke aanvulling op het minimale
normbedrag voor de bijstand.Staatssecretaris Rutte:Nederland is een land waarin in de Grondwet geborgd is dat niemand in
de armoede komt, omdat wij hier de bijstand hebben. De wetgever heeft bij
de invoering van de Wet werk en bijstand erkend dat na vijf jaar op de bijstandsnorm
je heel redelijk met elkaar kunt vaststellen om een extra toeslag te geven,
om een aantal bijkomende kosten te vergoeden. De mensen komen daar vanzelf
na vijf jaar voor in aanmerking. Er is geen maatschappelijk drama. Ik vind
dat wij het niet moeten doen. Wij halen dan alles door elkaar.In de nota naar aanleiding van het verslag bij de Wet werk en bijstand
hebben wij uitvoerig beschreven dat in het geval van een 80/100 WAO plus een
aantal andere voorwaarden, die ik nu niet paraat heb maar daar precies zijn
omschreven, men in aanmerking kan komen voor de langdurigheidstoeslag. Ik
verwijs kortheidshalve naar die nota naar aanleiding van het verslag, van
augustus van het vorig jaar.Mevrouw Van Gent vroeg of wij de regeling ieder moment kunnen intrekken.
Ik verwijs in het wetsvoorstel naar de situatie waarin het nieuwe zorgstelsel
zodanig is ingevoerd, dat de voorziening niet meer noodzakelijk is. Zij kan
dan uit de wet worden gehaald. Wij zijn dan af van de situatie van categoriale
regelingen voor 65 min. Dat is ook wat de wetgever ten principale wilde met
de wet.Ik neem de suggestie niet over om de categoriale bijzondere bijstand terug
te draaien. De gemeenten richten de bijstand op grote schaal zodanig in, dat
het niet noodzakelijk is om iedereen die een individuele aanvraag doet naar
de sociale dienst te halen. Men kan daar heel praktische vormen aan geven,
die ik al uitvoerig heb geschetst bij de behandeling van de Wet werk en bijstand.Mevrouw Van Gent (GroenLinks):Het ging mij ook even om de liberale hobby van het terugdringen van de
administratievelastendruk. Dat klinkt op zichzelf sympathiek. Mijn vraag was
of de staatssecretaris het ook niet interessant zou vinden om te weten met
hoeveel de uitvoeringskosten nu extra gestegen zijn ten opzichte van de oude
situatie. Elke aanvraag moet nu opnieuw beoordeeld worden. Dat brengt veel
bureaucratie, administratie en rompslomp met zich.Staatssecretaris Rutte:Ik heb twee antwoorden. Ten eerste heb ik nooit beweerd dat het afschaffen
van de categoriale bijstand zal leiden tot minder bureaucratie. Ten tweede
moet ook bij de categoriale bijzondere bijstand een aanvraag worden ingediend.
Een gemeente kan het bij de individuele bijzondere bijstand zo organiseren
dat iemand een lijstje invult, precies aangeeft welke inkomsten hij heeft
en welke kosten hij maakt door de bijzondere omstandigheden waarin hij verkeert.
Dat kan dan leiden tot een extra toeslag in de vorm van individuele bijzondere
bijstand. De gemeente kan daar een stempel op zetten, als zij de betrokkene
kent en meent dat het een redelijk verhaal is. Zij geeft dan geld, vraagt
de persoon om bonnetjes te bewaren en doet steekproeven. Dat kan dus met een
minimum aan bureaucratie. Dat is het vorig jaar uitvoerig besproken, bij de
behandeling van de Wet werk en bijstand. Ik zie werkelijk niet in waarom wij
hiernaar een meting moeten doen. Ik ga er niet van uit dat het afschaffen
van de categoriale bijstand leidt tot minder bureaucratie. Nogmaals, die claim
heb ik ook nooit gedaan. Ik heb wel gezegd dat het kan met een minimum aan
bureaucratie.Mevrouw Van Gent (GroenLinks):Minder bureaucratie is toch een kernpunt voor dit kabinet? Mensen in een
moeilijke financiële situatie schepen wij echter op met het elke keer
opnieuw aanvragen. Er is extra administratie bij sociale dienst en gemeente
nodig. Vindt de staatssecretaris dat allemaal te verkopen?Staatssecretaris Rutte:Ik heb weer twee antwoorden. Ik heb ten eerste zojuist aangegeven dat
het kan met een minimum aan bureaucratie. Ten tweede noem ik nog een voorbeeld
van een maatregel van het kabinet die leidt tot meer administratievelastendruk,
de pensioenwetgeving. In de Pensioenwet worden extra waarborgen opgenomen
voor de communicatie met deelnemers. Er zijn dus wel degelijk terreinen, al
zijn het er gelukkig heel weinig, waar het kabinet aanleiding geeft tot meer
administratievelastendruk. Er staat een enorme vermindering van administratievelastendruk
op andere terreinen tegenover. Zelf vind ik de voorstellen over de administratievelastendruk
in het kader van de arbeidsomstandigheden een uitstekend voorbeeld.Ik vind dat mijn oproep over fraude en huisbezoeken juist past in een
systeem van verantwoordelijkheid. De gemeenten vragen mij keer op keer zo
vriendelijk te zijn, zo snel mogelijk inzichten die in Nederland worden opgedaan
onder hen te verspreiden. Ik heb mij tegenover de VNG verplicht dat ook te
doen. Recentelijk is een aantal zeer interessante manieren van aanpak bekend
geworden. Ik denk daarbij aan de aanpak in Amsterdam en die in Utrecht en
verder aan het voornemen van Almere. Men is daar van plan om de huisbezoeken
uit te breiden. Gelet op de uitkomst van de onderzoeken en gelet op de oproep
van de VNG en Divosa om de gegevens over dat soort best practices te verspreiden,
wil ik hiervoor in de media aandacht vragen.Daar is nog een andere aanleiding voor. Juist het amendement-Weekers heeft
geleid tot het verplichten van de gemeenten om een fraudeverordening op te
stellen. Dat is voor mij nog een extra aanleiding geweest, want juist nu houden
de gemeenten zich bezig met het opstellen van fraudeverordeningen. Dan is
het van belang ze te inspireren met goede praktijkvoorbeelden.Ik ben het eens met het algemene uitgangspunt van de heer Bruls: ik moet
mij beperken tot het verspreiden van gegevens over dit soort best practices
en mij zo min mogelijk bemoeien met de gemeentelijke uitvoering. Dat spreekt
van zelf.De woordvoerder van de fractie van GroenLinks heeft veel aandacht gevraagd
voor de regeling 2003. De eenmalige regeling voor 2003 vloeide voort uit het
najaarsoverleg van 2002. Die regeling was natuurlijk anders van aard dan die
voor de langdurigheidstoeslag. De laatste is nu een structureel onderdeel
van de wet en voor de uitvoering ervan is structureel geld gereserveerd. Daarmee
is dit een andere regeling. De kosten ervoor worden aangegeven op de begroting.
Voor dit jaar staat er een kleine 60 mln ingeboekt voor de langdurigheidstoeslag.Tot slot wil ik ingaan op de vraag van de heer Bruls over de 20 mln van
de werkgevers. In de media is al uitvoerig gezegd dat wij die in dank hebben
aanvaard. Het bedrag is met hun instemming toegevoegd aan het budget voor
de bijzondere bijstand en daarvoor dus gemarkeerd. Het is inderdaad niet zo
dat opa Piet in Scheemda bij zijn brilletje een brief krijgt met de mededeling:
dit is mede mogelijk dankzij de werkgevers. Dat klopt.De heer De Wit (SP):In het kader van de langdurigheidstoeslag heb ik een vraag gesteld over
het sanctiebeleid en er daarbij op gewezen dat de meest minimale overtreding
leidt tot een sanctie. Mijn vraag was of echt iedere sanctie moet leiden tot
het niet toekennen van de langdurigheidstoeslag.Staatssecretaris Rutte:De wet is daar helder over. Daar heb ik niets aan toe te voegen.De voorzitter:Door de leden is aangegeven dat er behoefte is aan een tweede termijn.
Ik verzoek de geachte afgevaardigden die kort te houden. Zij kunnen daarin
nog een motie indienen.Mevrouw Van Egerschot (VVD):Voorzitter. Ik wil u alsmede mijn collega's graag bedanken voor de vriendelijke
woorden naar aanleiding van mijn maidenspeech. Nogmaals, hartelijk dank.De staatssecretaris wil ik graag bedanken voor zijn antwoorden. Een van
onze belangrijkste vragen was: kan er een definitie worden gegeven ten aanzien
van chronisch zieken en gehandicapten. Ik heb goed naar de staatssecretaris
geluisterd en begrijp zijn kanttekening. Toch is het voor de VVD-fractie erg
belangrijk om aan de hand van een evaluatie na te gaan of het begrip problemen
oplevert en, zo ja, wat wij daaraan zouden kunnen doen. In ieder geval gaat
het ons erom dat wij aan de hand van een evaluatie constateren of er problemen
ontstaan vanwege de begripsbepaling.Uit meerdere opmerkingen van de collega's is naar voren gekomen dat een
evaluatie gewenst is. Ik ga er dan ook van uit dat de staatssecretaris daarop
straks terugkomt en zegt of hij onze opvatting op dit punt deelt.Naar aanleiding van de verschillende ingediende amendementen wil ik één
ding heel duidelijk stellen. De geluiden van de Kamer klinken erg sympathiek,
maar ik wil vooropstellen dat het voor de VVD erg belangrijk is dat met dit
wetsvoorstel de verantwoordelijkheid aan de gemeenten wordt overgedragen.
Dat is voor ons de ratio van deze wet en dat moeten wij in aanmerking blijven
nemen.Mevrouw Noorman-den Uyl (PvdA):Voorzitter. Wij hebben de Wet werk en bijstand niet voor de gemeenten
gemaakt, maar voor de mensen die het vangnet van de sociale zekerheid nodig hebben. Dat moet iedere keer de afwegingsfactor zijn. Dat
was ook de reden waarom de PvdA-fractie waarborgen wilde voor categoriale
bijstand voor chronisch zieken en gehandicapten en voor aanvullende collectieve
ziektekostenverzekering. Duidelijk wordt dat de regering met dit pakket van
regelgeving niet zonder meer in staat is die waarborgen te bieden. Het hoort
ons allemaal te gaan om de mensen voor wie de bijzondere bijstand bedoeld
is: niet voor de gemeenten, niet voor de regels, maar voor de mensen zelf.
Als het de mensen onvoldoende raakt voor wij een voorziening hebben willen
treffen, dan moeten wij iets doen aan de regelgeving. Dat moeten wij altijd
goed in de gaten houden.Ik betreur de reactie van de staatssecretaris op mijn amendementen, maar
ik zal ze in stemming brengen. Laat de politiek maar spreken en laat onze
tegenstellingen helder zijn. Het gaat wat mij betreft wel met pijn in het
hart. Ik was vandaag niet blij verrast met de reactie van de staatssecretaris.Ik steun de opmerking die de heer Bruls eerder heeft gemaakt over het
zichtbaar maken van het effect van de maatregelen. Als hij die ergens in laat
landen, zal ik dat steunen. Ik steun de opmerkingen van mevrouw Van Gent over
de bijzondere bijstand en de uitvoering daarvan.Ik had een amendement niet ingediend, maar wel in overweging om een probleem
op te lossen dat zich bij de invoering van deze wet voordoet voor de langdurigheidstoeslag.
Mensen die vijf jaar of langer een laag inkomen hebben, komen niet in aanmerking
voor die toeslag, die wel voor hen bedoeld is, omdat zij in die periode van
vijf jaar een keer of enige keren op bescheiden wijze inkomsten uit arbeid
hebben gehad. Wat mij betreft is die bescheiden wijze 65 dagen in de vijf
jaar, maar aan dat getal kun je nog draaien. De staatssecretaris wees dit
weliswaar af, maar niet zo overtuigend als mijn andere voorstellen. Ik heb
geregeld dat de werkingsduur van het amendement slechts drie jaar is. Het
is bedoeld om in de voorafgaande periode van die vijfjaarsmeting enige souplesse
aan te brengen, maar in de toekomst moet het op een andere manier. Daarom
heb ik gemeend het amendement alsnog te moeten indienen. Het zal straks worden
rondgedeeld.Ik dank de staatssecretaris dat mijn opmerkingen en vragen over de samenhang
en het effect van de verzilveringsregeling in de fiscaliteit voor chronisch
zieken, gehandicapten en ouderen in verband met bijzondere lasten zullen worden
beantwoord en in het AO van 16 juni a.s. aan de orde komen. Op dit moment
doe ik er geen verdere voorstellen voor, omdat mijn collega dat zal doen.
Ik wijs erop dat het voor de PvdA niet acceptabel is dat Wajong'ers een inkomensverlies
lijden ten opzichte van vorig jaar door een paar honderd euro aan hogere kosten,
alleen omdat zij door een laag inkomen niet in staat zijn via de verzilveringsregeling
compensatie te krijgen voor hun Wajong-korting. In feite wordt die korting
weggestreept tegen de verzilveringsregeling. Dat betekent dat deze kwetsbare
categorie geen enkele fiscale compensatie krijgt, wat haaks staat op het beleid
dat dit kabinet heeft willen inzetten. Ik vraag nadrukkelijk om een tegemoetkoming
voor die groep en voor anderen die niet aan verzilvering toekomen terwijl
zij er wel recht op zouden moeten hebben. Hopelijk gebeurt dat op 16 juni.Ik wacht met spanning de stemmingen af. Het wordt toch het uur der waarheid
om ervoor te zorgen dat datgene wat je hebt gezegd, werkelijkheid wordt. Wij
moeten er goed van doordrongen zijn dat deze wet bedoeld is voor de mensen
en niet voor gemeenten en regels.Mevrouw Van Gent (GroenLinks):Voorzitter. Ik dank de staatssecretaris voor zijn beantwoording, al vind
ik dat hij zich een beetje gedroeg als een Zeeuws meisje. Hij geeft niet alleen
geen cent te veel, maar doet ook geen toezegging te veel. Kortom, hij vindt
dat hij op de goede weg is en staat daardoor wat weinig open voor knelpunten
uit de praktijk en suggesties terzake. Hij kan alles wel over de schutting
gooien naar de gemeenten – veel dingen kunnen daar ook prima geregeld
worden – maar er ontstaan langzamerhand grote problemen door rechtsongelijkheid.
Ik zei net al: je zult maar wonen in die gemeente waar niet gekoppeld wordt
en het niet-gebruik niet actief wordt aangepakt. De staatssecretaris zegt
dat er al diverse gemeenten zijn die het koppelingssysteem toepassen. De ouderenbonden
hebben hier deze maand nog eens onderzoek naar gedaan en daaruit blijkt dat
maar 15 van de 483 gemeenten daar gebruik van maken en het niet-gebruik actief
aanpakken. De staatssecretaris kan dus niet volhouden dat een en ander al
goed loopt. Ik had zelf een motie op dit punt voorbereid, maar de heer Bruls
had dat ook gedaan. Ik heb die motie van harte ondersteund. Ik hoor nog wel
graag van de staatssecretaris of hij toch ook niet vindt dat 15 van de 483
gemeenten te weinig is.De staatssecretaris heeft gezegd dat hij zich actief zal gaan inzetten
om iets aan het niet-gebruik te doen. Waarom worden er geen Postbus 51-spotjes
ontwikkeld voor op de tv en de radio? Daarmee zouden de doelgroepen er op
een leuke, aansprekende en toegankelijke manier op gewezen kunnen worden dat
zij gebruik kunnen maken van een aantal voorzieningen, dat het doodnormaal
is om, als je daar recht op hebt, zo'n voorziening aan te vragen en dat je
je helemaal nergens voor behoeft te schamen omdat het gewoon een recht is
van mensen. Wil de staatssecretaris op dit punt een toezegging doen? Het lijkt
mij een sympathieke gedachte. Bovendien kan de staatssecretaris hiermee ook
eens op een andere manier in het nieuws komen voor de mensen met de laagste
inkomens.Ik heb op stuk nr. 11 een amendement ingediend om te regelen dat gemeenten
structureel 80 mln krijgen. Mevrouw Noorman heeft het amendement inmiddels
trouwens medeondertekend. Verder roep ik de collega's die indertijd de motie-Weekers
hebben gesteund, op om nu voor mijn amendement te stemmen. Gehoord de staatssecretaris,
is het namelijk nog helemaal niet zeker dat de gemeenten dat geld structureel
zullen krijgen. En dat lijkt mij een zeer, zeer slechte zaak.Tot slot kom ik nog even terug op de uitvoeringskosten. Ik heb in eerste
termijn aangegeven dat, nu de categoriale bijstand niet meer mag, de administratie,
de bureaucratie en het niet-gebruik zullen toenemen. De staatssecretaris heeft
mij er niet van overtuigd dat hij dit op een goede manier zal aanpakken. Ik
vond zijn reactie op te veel bureaucratie eigenlijk te bureaucratisch
en daarom dien ik de volgende motie in.De Kamer,gehoord de beraadslaging,overwegende dat de Wet werk en bijstand de verlening van categoriale bijzondere
bijstand aan mensen onder de 65 jaar verbiedt;overwegende dat hiermee de uitvoeringskosten van de bijzondere bijstand
mogelijk fors zijn toegenomen;van mening dat het wenselijk is als de beperkte middelen voor bijzondere
bijstand voor een zo groot mogelijk deel ten gunste komen van de doelgroep
en een zo klein mogelijk deel opgaat aan administratieve lasten en bureaucratie;verzoekt de regering, een onderzoek in te stellen naar de uitvoeringskosten
van de bijzondere bijstand in vergelijking met de periode waarin categoriale
bijzondere bijstand nog wél was toegestaan, en hierover vóór
de behandeling van de SZW-begroting 2005 aan de Kamer te rapporteren,en gaat over tot de orde van de dag.De voorzitter:Deze motie is voorgesteld door de leden Van Gent, Noorman-den Uyl en De
Wit. Naar mij blijkt, wordt zij voldoende ondersteund.Zij krijgt nr. 14(29420).De heer De Wit (SP):Voorzitter. Ik probeer het nog een keer. Ik heb hier een afwijzende beschikking
op de aanvraag voor een langdurigheidstoeslag. De gemeente stelt dat de betrokkene
in de 60 maanden voorafgaande aan de aanvraag gewerkt heeft. Dit was overigens
van zeer korte duur, want dit leverde 54 euro op. De gemeente concludeert
hieruit dat de aanvrager perspectief op arbeid heeft. In dit geval weet ik
precies hoe het zit. Ik zal de staatssecretaris er niet mee vermoeien, maar
hij mag van mij aannemen dat deze man al 30 jaar niet meer werkt omdat hij
daar niet toe in staat is. Alles is geprobeerd om hem aan het werk te krijgen.
Hij schrijft zelf in zijn bezwaarschrift dat hij geprobeerd heeft bij de sociale
werkplaats te komen, maar dat dit steeds wordt afgewezen. Het CWI bemiddelt
hem niet eens meer. Deze man heeft geen perspectief op arbeid. Hij heeft 54
euro verdiend, maar toch wordt hij gekort. Ik vraag de staatssecretaris om
hier nog eens goed naar te kijken en de hardheid uit de wet te halen. Het
kan niet dat iemand op deze manier wordt gestraft. Ik ben overtuigd dat na
een jaar bijstand de problemen ontstaan. Het woord "armoede" is kennelijk
nogal beladen voor de staatssecretaris. Volgens mij is er wel degelijk armoede
en die treffen wij aan onder degenen die langdurig in de bijstand zitten.
Voor die groep was de langdurigheidstoeslag onder meer bedoeld. Ik handhaaf
mijn amendement terzake voorlopig. Ik zal het amendement van mevrouw Noorman
goed bestuderen en daarna een zorgvuldige afweging maken.Overigens blijven er knelpunten met de langdurigheidstoeslag. Ik kom daar
in de toekomst zeker nog een keer op terug. Ik begrijp van de staatssecretaris
dat hij er niet voor voelt om nu al op dit onderdeel bakzeil te halen. Ik
hoop hem aan de hand van de praktijk tot een ander inzicht te brengen.De heer Bruls (CDA):Voorzitter. Hoewel enkele uren voor de verkiezingen de verleiding groot
is om een vlammend betoog te houden om alle aanwezigen tot de christen-democratie
te bekeren, zal ik dat niet doen. Ik maak mij ook niet de illusie dat er veel
potentiële bekeerlingen aanwezig zijn. Soms ben ik ook pragmatisch.Mijn fractie zal waarschijnlijk geen van de amendementen steunen. Ik ben
wel erg nieuwsgierig naar de reactie van de staatssecretaris op het amendement
op stuk nr. 13 van mevrouw Noorman. Dit amendement is volgens mij wezenlijk
anders dan dat van de heer De Wit op dat punt. Ik blijf echter bij mijn kritiek.
Ik voeg eraan toe dat de wet een halfjaar van kracht is. Op dit soort fundamentele
onderdelen moeten wij nog geen bijstellingen plegen. Een vakantieduur van
65 dagen is volgens mij van een iets andere orde dan de 65 dagen die in het
amendement van mevrouw Noorman zijn opgenomen. Wellicht gaat de staatssecretaris
schriftelijk op de voor- en nadelen ervan in.Ik ben niet zo tevreden over de toezeggingen van de staatssecretaris over
het niet-gebruik van de bijzondere bijstand. Met alle respect voor de beleidsvrijheid
van de gemeenten, wijs ik erop dat de Kamer in dit geval geld beschikbaar
heeft gesteld voor specifieke groepen; chronisch zieken, gehandicapten en
ouderen op het minimumniveau. Wij moeten inzicht krijgen in de mate waarin
er geen beroep op de bijzondere bijstand wordt gedaan. Wat mij betreft, hoeft
dat niet tot op de komma nauwkeurig, maar wij moeten wel een bepaald inzicht
krijgen. Ook willen wij een overzicht van de maatregelen om het niet-gebruik
tegen te gaan. De suggestie van mevrouw Van Gent kan hierin ook meegenomen
worden, evenals het idee van de Postbus 51-spotjes. Wellicht zijn er nog betere
suggesties. Ik dien op dit punt de volgende motie in.De Kamer,gehoord de beraadslaging,overwegende dat bij de begrotingsbehandeling 2004 een toevoeging aan het
budget bijzondere bijstand van 111 mln heeft plaatsgevonden;overwegende dat het van belang is dat dit bedrag terechtkomt bij bepaalde
groepen chronisch zieken, gehandicapten en ouderen;overwegende dat het niet-gebruik van bijzondere bijstand tegengegaan moet
worden;Bruisverzoekt het kabinet, bij de "tussentijdse" evaluatie in 2004 van de inkomensmaatregelen
het probleem van het niet-gebruik in kaart te brengen en in overleg met gemeenten
met oplossingen te komen om het niet-gebruik tegen te gaan,en gaat over tot de orde van de dag.De voorzitter:Deze motie is voorgesteld door de leden Bruls, Van Egerschot, Van Gent,
Noorman-den Uyl en De Wit. Zij krijgt nr. 15(29420).Staatssecretaris Rutte:Mijnheer de voorzitter. Ik zeg mevrouw Van Egerschot toe dat wij op enig
evaluatiemoment ook aandacht zullen besteden aan de kwestie van de eventuele
begripsverwarring en de begripsbepalingen. Ik zal zien hoe een en ander daarin
het beste past. Wij zijn al enigszins op weg met de vormgeving van de evaluatie
van de Wet werk en bijstand. Als er tussentijds problemen worden gesignaleerd,
moeten wij er opnieuw naar kijken. Het blijft lastig om de groep te definiëren.
Wij kunnen er niet voor weglopen, als blijkt dat het niet voldoende definiëren
van de groep tot problemen leidt. Die toezegging doe ik dus.Over het amendement van mevrouw Noorman over de langdurigheidstoeslag
over de voorgaande periode blijf ik negatief oordelen. Wij vermengen daarmee
wel degelijk twee systemen. In de Wet werk en bijstand wordt met de langdurigheidstoeslag
geaccepteerd dat mensen die vijf jaar in de bijstand zitten, met extra kosten
te maken krijgen. Dat moet op een of andere manier erkend worden. Het debat
hierover is eerst gevoerd in het licht van het initiatiefwetsvoorstel van
mevrouw Noorman, dat in gemitigeerde vorm een plaats heeft gekregen in de
Wet werk en bijstand. Die helderheid moeten wij betrachten. Als wij met terugwerkende
kracht nagaan wie er precies hoeveel dagen heeft gewerkt, bouwen wij een camel
nose in de wet in, waarmee de twee kenmerkende elementen in de wet door elkaar
lopen. Ik vraag de Kamer, dat niet te doen.Mevrouw Noorman-den Uyl (PvdA):De gemeenten moeten nagaan of betrokkenen hebben gewerkt, anders krijgen
zij die toeslag niet. Op basis van de huidige wet moeten alle gemeenten vijf
jaar lang terugzoeken of iemand op enigerlei wijze ooit enig inkomen uit arbeid
heeft gehad. Pas als dat is vastgesteld, ontstaat er een recht. Als men tot
een oordeel moet komen, mogen zij wat mij betreft een bescheiden ruimte buiten
beschouwing laten gedurende drie jaar. Dan moet de wet haar volledige werking
hebben. Dit is een bescheiden hardheidsclausule met een horizonbepaling. Het
zou handig zijn als de staatssecretaris aan het verzoek van de heer Bruls
tegemoetkomt en de voor- en nadelen nog eens op papier zet.Staatssecretaris Rutte:Nee, die ga ik niet op papier zetten. Ik geef alle argumenten. Ik vind
het heel vervelend om het ambtelijk apparaat steeds te belasten met het schrijven
van brieven als dat niet nodig is. Wij wisselen hier de argumenten. Ik heb
in een brief niets extra's toe te voegen. Bovendien geeft het intern weer
een hoop gedoe om de brief op te stellen.In de kern komt het op het volgende neer. Wij hebben sinds Klompé
zonder langdurigheidstoeslag overleefd in dit land en daar zijn geen grote
problemen door ontstaan. Wij – ik als regering en de Kamer als medewetgever
in gezamenlijkheid – hebben nu in de wet whole hartedly een langdurigheidstoeslag
opgenomen. Mensen die vijf jaar in de bijstand zitten, hebben recht op een
langdurigheidstoeslag, omdat na vijf jaar kan worden vastgesteld dat er geen
arbeidsmarktperspectief is. Laten wij het daar nu bij laten. Wij moeten niet
alsnog allerlei elementen, hoe sympathiek ook, in de wet onderbrengen die
een vermenging van systemen opleveren. De langdurigheidstoeslag hangt samen
met het feit dat er niet gewerkt is, waardoor er dus ook geen arbeidsmarktperspectief
is. Hoe stel je van deze groep precies het arbeidsmarktperspectief vast? Deze
mensen hebben wel degelijk gewerkt in de afgelopen vijf jaar. Ondanks het
feit dat zij gewerkt hebben, krijgen zij op basis van het amendement van mevrouw
Noorman toch een langdurigheidstoeslag. Dat is toch merkwaardig? Mijn grootste
bezwaar tegen het lang-laag-wetsvoorstel van mevrouw Noorman was dat die al
na drie jaar een langdurigheidstoeslag toekende. Bovendien moest de gemeente
ook een soort voorspelling doen over het arbeidsperspectief van mensen. Juist
om die reden heb ik deze gemitigeerde vorm aan de Kamer voorgelegd. De Kamer
heeft dat overgenomen. Nu wordt de toeslag pas na vijf jaar toegekend, als
wij zeker weten dat er geen arbeidsmarktperspectief is. Het is dan toch vreemd
om nu allerlei reparaties uit te voeren? Mevrouw Noorman lijkt impliciet te
zeggen dat als de mensen dit geweten hadden, zij wellicht geen baan hadden
geaccepteerd. In dat geval moeten wij heel goed nadenken over de langdurigheidstoeslag.
Dat effect mag het nooit krijgen. Dat zal het wat mij betreft ook niet krijgen.
Het premie-instrument zal hier immers flankerend werken.Mevrouw Noorman-den Uyl (PvdA):Dat laatste heb ik niet gesuggereerd. Het is een aardig argument. Het
schiet echter aan het doel voorbij. Dat is niet mijn inzet. Die is klip en
klaar. De sociale werkelijkheid is dat gemeenten na invoering van de wet bij
de klanten die zich melden, over een termijn van vijf jaar terug zullen zoeken.
Bij onderzoek naar die periode van vijf jaar zullen gemeenten in de stukken
van sommige mensen een poging tegenkomen om iemand aan de slag te helpen met
als conclusie: het is niks, het wordt niks en het zal nooit wat worden. Die
mensen zijn er. Als de staatssecretaris dat niet accepteert, sluit hij zijn
ogen voor de sociale werkelijkheid. Het is een kleinschalig probleem. Desnoods
moet er een maximumbedrag worden vermeld. Het gaat om incidenten waarvan iedereen
zegt dat het oneerlijk en onbillijk is. De gemeenten moeten dan ook een vorm
van kennelijke hardheid invoeren. De staatssecretaris mag er zelf vorm aan
geven. Ik heb veel brieven en reacties van gemeenten ontvangen die het unfair
vinden.Staatssecretaris Rutte:Het spijt mij. Ik ben het er echt niet mee eens. De langdurigheidstoeslag
is bedoeld voor mensen die geen arbeidsmarktperspectief hebben. Iemand die
in de afgelopen vijf jaar heeft gewerkt, heeft daarmee wel arbeidsmarktperspectief.
Anders had die niet gewerkt. Dat is de opzet van de wet. Daarom staat er in
de wet dat iemand alleen recht heeft op een langdurigheidstoeslag als die
vijf jaar niet heeft gewerkt. Anders gaan wij terug naar het wetsvoorstel
van mevrouw Noorman dat de Kamer in meerderheid heeft weggestemd. Daarin stond
dat de toeslag na drie jaar gegeven zou worden. Vervolgens moesten de gemeenten
ook nog een uitspraak doen over het arbeidsperspectief in de toekomst. Dat
was hopeloos geformuleerd. Ik ben blij met zoals het er nu staat. Ik vind
het onverstandig om deze camel nose in de wet in te bouwen. Laten wij dat
niet doen. Ik hoop hiermee ook de heer Bruls te overtuigen.Mevrouw Noorman-den Uyl (PvdA):Het voorstel heeft een werking van drie jaar. Er is dus geen sprake van
een camel nose.De voorzitter:Mevrouw Noorman, ik heb u 23 keer een interruptie toegestaan. Ik stel
voor dat de staatssecretaris zijn betoog vervolgt.Staatssecretaris Rutte:Inzake de Postbus 51-spot heb ik de lijst met maatregelen al genoemd.
Ik noem nogmaals de gezamenlijke voorlichtingscampagne van belastingdienst,
VWS en SZW en de 350.000 brieven aan ouderen en Wajong-gerechtigden over de
BU/TBU en bijzondere bijstand. Wij zijn ook bezig om samen met de belangenorganisaties
te bekijken hoe wij de doelgroep in kaart kunnen brengen. Als het op enig
moment nodig is om de televisie in te schakelen, zullen wij niet schromen
om dat te doen. Ik zeg dan ook dat als blijkt dat het onvoldoende is, wij
naar andere maatregelen zullen zoeken. Ik zeg niet toe dat het een Postbus
51-spot wordt. Het lijkt mij wat te ver gaan om dat vanavond te beslissen.
Als wij signalen krijgen dat het niet voldoende blijkt te zijn, gaan wij verder.
Ik wil net als mevrouw Van Gent dat mensen die in de ellende zitten, een beroep
kunnen doen op deze regelingen.Mevrouw Van Gent (GroenLinks):Het gaat mij ook om de insteek, die wat mij betreft de schaamte voorbij
is. Er is immers sprake van een belangrijke drempel. Mensen vinden het ingewikkeld.
Ook willen zij hun hand niet ophouden. Zij zitten echter wel enorm in de armoede.
Het sturen van een brief is goed. Het sluit echter aan bij de ingewikkeldheid.
Daarom doen mensen het niet. De staatssecretaris zegt op de zaak terug te
komen als het niet werkt. Wanneer is dat en wat is de doelstelling?Staatssecretaris Rutte:Ik heb niet alleen gesproken van een brief, maar van een pakket aan maatregelen.
Mevrouw Van Gent zou gelijk hebben als het alleen om een brief gaat. Ik noem
nogmaals de drie elementen: de voorlichting, de brief aan 350.000 mensen en
het samen met de belangenorganisaties bezien hoe deze mensen te bereiken.
Dat is het doel. Als wij signalen krijgen dat het niet werkt, nemen wij andere
maatregelen. Ik ga geen brieven sturen en evaluaties doen. Als het niet werkt,
merken wij dat snel genoeg. Dat merkt de Kamer ook snel genoeg. Dit is wat
wij doen. Wij hopen dat het voldoende is om de doelgroep te bereiken. Als
dat niet zo is, gaan wij verder.Mevrouw Van Gent (GroenLinks):Voorzitter. De staatssecretaris zou zo in een STER-spotje kunnen, maar
daar heb ik niet zoveel aan. Als het niet werkt, gaat hij ingrijpen, maar
hij wil niet uitzoeken of het wel of niet werkt! Dat klopt toch niet! Hoe
wil hij er dan achterkomen of het wel of niet werkt?Staatssecretaris Rutte:Wij zullen er niet mee oplossen dat mensen ouder dan 65 jaar soms te trots
zijn om gebruik te maken van de bijzondere bijstand, ook niet bereiken dat
de laatste persoon getroffen wordt door deze informatie en er daardoor ook
gebruik van gaat maken. Het gaat hier heel specifiek om de combinatie van
bijzondere bijstand met de verschillende fiscale mogelijkheden in de BU/TBU
onder de aandacht van de doelgroep te brengen, uit te leggen of zij daar wel
of geen gebruik van kunnen maken. Wij zullen vervolgens scherp moeten kijken –
u zult mij daar ongetwijfeld bij helpen – naar signalen waaruit blijkt
of het een en ander wel of niet werkt. Als het niet voldoende blijkt te zijn,
zullen wij natuurlijk verder gaan. Het is hetzelfde als bij het debat over
de Wet arbeid vreemdelingen toen het ging om de manier waarop wij willen proberen
om de illegale uitzendbranche tegen te gaan. Ik heb u toen ook gezegd dat
je in dit soort gevallen het CPB niet kunt vragen om een meting te doen, zoals
dat bij de begroting of bij werkloosheidscijfers kan. Je moet dit soort dingen
doen in de wetenschap dat niet alles doel zal treffen, maar in de combinatie
kun je het doel wel degelijk bereiken. Wij merken uit de signalen snel genoeg
als dat niet het geval is. Dan zullen wij praktisch genoeg zijn om andere
dingen te verzinnen en ik zal dan de eerste zijn om dat te doen. Volgens mij
zijn wij het wel met elkaar eens, maar ik kan nu niet weer een rapport of
een evaluatie gaan toezeggen, want daar hebben wij het echt te druk voor en
die zullen er ook niets aan toe kunnen voegen.Mevrouw Van Gent (GroenLinks):Laten wij dan maar zeggen dat wij het tempo erin zullen houden en natuurlijk
zal ik dat zeker goed in de gaten blijven houden.Staatssecretaris Rutte:Voorzitter. Ik kom ten slotte op de motie-Bruls c.s. Die is zodanig ondertekend
dat er een parlementaire meerderheid voor lijkt te bestaan. Ik bekijk die
dan natuurlijk met nog meer respect dan andere moties.. De motie verzoekt
het kabinet bij de tussentijdse evaluatie in 2004 het probleem van het niet-gebruik
in kaart te brengen en in overleg met gemeenten met oplossingen te komen om
het niet-gebruik tegen te gaan. Eerder heb ik de toezegging van de minister
van Sociale Zaken geciteerd in het licht van de motie-Van der Vlies, namelijk
dat hij met de collega's van VWS en Financiën de ontwikkelingen zal volgen.
In die motie werd gevraagd om wanneer zou blijken dat de negatieve effecten
voor bepaalde groepen chronisch zieken, gehandicapten en ouderen dusdanig
groot zijn dat niet van een rechtvaardige inkomensverdeling kan worden gesproken,
onverwijld met nadere maatregelen te komen. De minister heeft toen gezegd
dat die ontwikkeling scherp in de gaten zal worden gehouden, maar dat de uitwerking
pas in de eerste helft van 2005 beschikbaar zou kunnen komen. Dat is dan ook
het moment van de tussentijdse evaluatie. Als de heer Bruls daar niet aan
wil tornen, kan ik de motie enthousiast onthalen, maar als hij de evaluatie
in 2004 wil laten plaatsvinden, kan ik de motie niet ondersteunen en zal ik
mij eerst zowel ambtelijk als politiek verder moeten verstaan over de implicaties.De heer Bruls (CDA):Het lijkt mij in het verlengde van de toezegging van de minister te liggen,
maar ik weet niet precies hoe het een en ander qua data ligt. Dat zal wel
door het late uur komen. Essentieel is in ieder geval dat het niet-gebruik
in kaart moet worden gebracht en dat was volgens mij niet afgesproken naar
aanleiding van de motie-Van der Vlies. Dat zou de enige toevoeging zijn.Staatssecretaris Rutte:Ik herinner mij uw woorden dat wij gezamenlijk maar ik
in het bijzonder het systeem moeten bewaken. Ik wil dan ook voorkomen dat
er weer een vragenlijst naar alle gemeenten wordt gestuurd. Ze worden al gek
bij de gedachte alleen. Wij hebben overigens beloofd dat niet te doen en te
volstaan met een verslag over de uitvoering. Ik zou dat niet-gebruik dan in
kaart willen brengen door middel van serieuze representatieve steekproef in
het licht van de toezegging van de minister om de eerste helft van 2005 te
komen met de evaluatie naar aanleiding van die motie-Van der Vlies. Als u
daarmee kunt leven, kan ik mij helemaal in uw motie vinden.Mevrouw Noorman-den Uyl (PvdA):Voorzitter...De voorzitter:Het is volgens mij de motie van de heer Bruls!Mevrouw Noorman-den Uyl (PvdA):Ja, maar mede door mij ondertekend en dat maakt het dus een gezamenlijke
motie.Waarom zou je nu zo'n meting willen? Dat is vanaf de begrotingsbehandeling
ook een actiepunt geweest. Dat is toch om tussentijds te kunnen bijstellen
als blijkt dat de uitwerking niet voldoet aan het doel? Halverwege het jaar
kan al niet meer, want het wetsvoorstel is er net. Het kan nog wel vlak voor
het eind van het jaar. Wanneer doet u nu die steekproef? Is dat op een zodanig
moment, dit jaar nog, dat u of de Kamer daar nog invloed op kan uitoefenen?Staatssecretaris Rutte:Het is toch logisch dat die steekproef begin 2005 moet worden gedaan,
omdat dit het invoeringsjaar is van de WWB en dit het jaar is van alle verordeningen,
waarmee het gemeentelijk inkomensbeleid ook zijn plek krijgt in het licht
van deze wet. Het is toch logisch dat wij dit laten aansluiten bij de toezegging
van de minister van SZW op de motie-Van der Vlies. Dat lijkt me een praktische
oplossing.De heer Bruls (CDA):Ik wil alleszins aansturen op een praktische oplossing, maar naar ik heb
begrepen, gaat de motie-Van der Vlies om de invoering en effecten van inkomensbeleid
in dit jaar. Dat was uitdrukkelijk de bedoeling en volgens mij heeft de Kamer
dit ook unaniem zo opgevat. Ik heb geen problemen met uw steekproefsgewijze
benadering, maar de gemeenten hebben het budget ontvangen. Ze kunnen de zaken
daarom hebben voorbereid, dus de effecten kunnen we ook de tweede helft van
dit jaar zien; daarvoor hoeven we niet te wachten op de eerste helft van het
volgende jaar.Staatssecretaris Rutte:Laat ik het zo doen. Mijn politieke Fingerspitzengefühl is inmiddels
zo ver ontwikkeld, dat ik inschat dat de motie lijkt te worden aangenomen.
Daarop vooruitlopend, zal ik proberen om ambtelijk en politiek te verstaan
hoe een en ander zich verhoudt tot de motie-Van der Vlies, of er wel of geen
koppeling in zit. De laatste suggestie van de heer Bruls zal ik ook nadrukkelijk
betrekken bij mijn afweging. Ik schrijf hierover nog een brief, vóór
de stemming.Mevrouw Noorman-den Uyl (PvdA):Dat is een goede oplossing. Desnoods heropenen wij nog even kort als wij
er niet denken uit te komen.De algemene beraadslaging wordt gesloten.De voorzitter:Ik dank de staatssecretaris voor zijn antwoorden. Er komt dus nog een
brief van de staatssecretaris, althans, als ik dat zo mag verstaan, een signaal
over de interpretatie van de motie. Dat betekent dat wij vóór
aanstaande dinsdag dat signaal van de staatssecretaris dienen te ontvangen.
Dinsdag wordt zowel gestemd over de amendementen als over de ingediende moties.Sluiting 23.45 uur 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/h-tk-20032004-5330-5352.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl