Spoeddebat over de positie van de hbo-docenten
Staten-Generaal — Handelingen 
Datum: 2014-07-05 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Handeling 2005-2006, pag. 4101-4117

 
 
 

Handeling

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Vergadernummer
Datum vergadering

06-04-2006

Tweede Kamer der Staten-Generaal

2005-2006

nr. 64, pagina 4101-4117

29-03-2006

 

 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties over kamerdossier

Kamerdossier 27923Toon publicaties die dit dossier behandelen

 
 
 Publicaties in vergadering

Debat over de Europese TopPagina 4069-4100
Presentie en opening (woensdag 29 maart 2006)Pagina 4069-4069
Interpellatie-Karimi, gericht tot de staatssecretaris van Defensie over misstanden bij de marinePagina 4117-4127
Noot 1: Interpellatievragen van het lid Karimi (GroenLinks) aan de staatssecretaris van Defensie over misstanden bij de marinePagina 4129-4129
Regeling van werkzaamheden (woensdag 29 maart 2006)Pagina 4100-4101
Lijst van ingekomen stukken, met de door de Voorzitter terzake gedane voorstellen (woensdag 28 maart 2006)Pagina 4127-4128
Spoeddebat over de positie van de hbo-docentenPagina 4101-4117

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 103 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
Aan de orde is het spoeddebat over de positie
van de hbo-docenten.De voorzitter:Ik stel vast dat voor dit spoeddebat spreektijden zijn afgesproken van
drie minuten per fractie.Mevrouw Lambrechts (D66):Voorzitter. Zonder goede docenten geen goed onderwijs. Dat geldt voor
basisonderwijs en voortgezet onderwijs, maar het geldt natuurlijk evengoed
voor het hoger onderwijs. Het is nodig dat jonge, talentvolle mensen blijven
kiezen voor het onderwijs en dat zullen zij niet doen, als de maatschappelijke
waardering voor lesgeven en docent zijn niet ook tot uitdrukking komt in functiewaardering
en salariëring.Op een aantal hogescholen is grote onrust ontstaan over de nieuwe functiewaardering,
die, naar ik heb begrepen, vóór 31 maart 2006 moet zijn
ingevoerd. Is dat laatste correct?Veel docenten schijnen één, soms twee en soms zelfs drie
schalen lager ingeschaald te worden. Docenten die ooit aangesteld waren of
zijn in schaal 12 of 11, komen nu in schaal 10 en soms zelfs in schaal 9.
Een hogere inschaling komt voor, maar alleen als er ook aan onderzoek en ontwikkeling
of aan publiceren wordt gedaan, respectievelijk als er aan coördinatie
en management wordt gedaan. Weliswaar behouden deze docenten hun oude salaris,
maar de teleurstelling en gekwetstheid is er niet minder om. Hun opvolgers
zullen vanzelfsprekend het gelag moeten betalen en daarmee hebben wij het
over de toekomst van ons onderwijs.Ik citeer een paar reacties van docenten: "Ik voel mij hierdoor in
mijn hart geraakt; mijn eigenwaarde is aangetast" en "het meest
fundamentele bezwaar tegen dit systeem is de minachting die eruit spreekt
voor het docentschap". Een andere reactie luidt: "Doceren wordt
nu losgekoppeld van de voorbereidende taken; dat is onwerkbaar en onwenselijk."
Tot slot zegt iemand: "Het is toch vreemd dat binnen de docentenschalen
de core business van het onderwijs, het onderwijzen, zo laag wordt gewaardeerd
en dat onderzoek doen, publiceren, coördineren als hoogste goed wordt
beschouwd."Dat brengt mij tot een aantal vragen. Wat is er nu eigenlijk aan de hand?
Een nieuwe functiewaardering, zoveel is duidelijk. Maar dat verklaart nog
niet waarom er uit diverse hoeken over "downgrading" van docenten
wordt gesproken en waarom zoveel hogeschooldocenten zich zo gegriefd en in
hun professionaliteit miskend voelen. Dan moet er toch iets aan de hand zijn.
Het antwoord daarop mis ik in de brief die wij inmiddels van de staatssecretaris
hebben gekregen. Hoe kan het zijn dat de staatssecretaris hierin geen rol
voor zichzelf ziet weggelegd? Zeker, de arbeidsvoorwaarden in het hoger onderwijs
zijn volledig gedecentraliseerd, maar er staat hier wel degelijk méér
op het spel dan de arbeidsvoorwaarden sec.Wat is het oordeel van de staatssecretaris over een functiewaardering
en -beoordeling die er mogelijk toe leidt dat lesgeven wordt weggezet als
een activiteit op de onderste sport van de ladder in plaats van op de bovenste?
Dat beeld is toch niet goed? Dat doet toch op geen enkele manier recht aan
de kerntaak van het hbo, namelijk onderwijs geven, jonge mensen opleiden voor
beroepsgerichte functies in de samenleving? Mag ik daar de reactie en de visie
van de staatssecretaris op vernemen?Wat betekent dit alles nu voor de aantrekkelijkheid van het lerarenberoep?
Heeft de staatssecretaris daar ook over nagedacht? Op de korte termijn lijkt
het mij niet bevorderlijk voor de kwaliteit van het onderwijs dat er docenten
in dit onderwijs zijn die zich zo miskend en in hun beroepseer aangetast voelen.
Op de langere termijn zal de wervingskracht voor het lesgeven hier zeer onder
lijden. Gelet ook op de voorspelde tekorten aan docenten op alle niveaus is
dat het laatste wat wij kunnen gebruiken. Zoals ik hierbij eerder een taak
zag voor de minister, zo zie ik hier nu een taak voor de staatssecretaris.
Zoals wij eerder het verdwijnen van schaal 12 in het voortgezet onderwijs
hebben ervaren en daarmee eigenlijk ook de universitair geschoolde docent
in het voortgezet onderwijs tot een uitstervend ras hebben gemaakt, zo vind
ik dat wij opnieuw moeten oppassen. Televisiespotjes om jonge mensen voor
het beroep van leraar te werven, zijn heel aardig, maar kunnen hier niet tegenop.Eveneens van belang voor de staatssecretaris, maar ook voor de Kamer,
is de vraag of door deze herinrichting een verschuiving gaat plaatsvinden
van de inzet van financiële middelen voor het primaire proces, het lesgeven,
naar een inzet voor het secundaire proces, het coördineren en managen.
Het betreft de vraag ook of er een verschuiving van hbo-onderwijs naar hbo-onderzoek
zal plaatsvinden. Overigens, voordat er misverstanden ontstaan, wijs ik erop
dat D66 absoluut niet tegen hbo-onderzoek is. Integendeel, maar het mag niet
ten koste gaan van onderwijs. Het aantal onderwijscontacturen is her en der
al bedroevend laag.De voorzitter:Ik maak u erop attent dat u al even over de spreektijd van drie minuten
heen bent.Mevrouw Lambrechts (D66):Ik heb nog drie kleine vraagjes.Voorzitter. Dezelfde vraag zou ik kunnen stellen over het verschuiven
van initieel naar post-initieel. Immers, hoe belangrijk de mastersopleiding
ook is, het zal toch niet, zo mag ik hopen, ten koste gaan van de vierjarige
initiële opleiding? Wie monitort dat? Ligt die onderwaardering voor het
lesgeven aan de functiewaardering, of is het iets wat de instellingen zelf
op die manier invullen en moet ik het dus toeschrijven aan het handelen van
bestuur en management? Mijn indruk is het laatste, omdat ik
hoor dat het heel verschillend gebeurt: sommigen doen dat heel respectvol
en anderen niet.Last but not least: wat is nu eigenlijk de rol van de medezeggenschapsraden
hierbij? Daarover bestaat grote onduidelijkheid. Ik hoor dat op de ene hogeschool
de functiewaardering wel ter instemming is voorgelegd aan de medezeggenschapsraad,
en op de andere niet. Ik hoor dat er veel strijd is op dit punt, dat het instemmingsrecht
moet worden afgedwongen, soms zelfs via de rechter. Is er formeel een instemmingsbevoegdheid
van de medezeggenschapsraad en zo ja, wordt die overal geëffectueerd?De heer Tichelaar (PvdA):Voorzitter. Mijn fractie heeft meerdere malen aangegeven dat het onderwijs
terugmoet naar de professional. Wij hebben meerdere malen aangegeven dat de
docent daarbij moet worden gekoesterd, met goede arbeidsomstandigheden, goede
huisvesting, maar ook een goede bezoldiging, concurrerend met andere sectoren
op de arbeidsmarkt, juist omdat wij een toekomst tegemoet zien waarbij de
concurrentie met de andere arbeidssectoren steeds groter wordt, terwijl er
ook een lerarentekort is te verwachten.Ik maak een aantal specifieke opmerkingen over de functiewaardering. Mijn
fractie onderscheidt de volgende rollen. Om te beginnen hebben de bonden zeggenschap
in de keuze van het systeem, of dat nu Fuwa of Hay is, en beoordelen zij het
plan van aanpak. De medezeggenschapsraad heeft instemmingsrecht op het functiegebouw
en het formatieplan; dat is in de wet geregeld. Zij maken ook uit hoe de procentuele
verdeling tussen de functies is, en de naamgeving ervan. Ten slotte kan het
individu in beroep gaan. De Partij van de Arbeid wil niet tornen aan deze
rollen.Maar nu de aanleiding voor dit debat. Dat was de inschaling van een docent
op schaal 9. In het conversiebestand van de verschillende functiewaarderingssystemen
worden 50 voorbeeldfuncties genoemd. De functie-inhoud waar INHOLLAND de naam "docent"
aan heeft gegeven, komt daarbij alleen maar voor als "instructeur"
of "hoofdinstructeur". Waar ligt het probleem? Is dat bij de functiebenaming,
of de inhoud van de functie? Maar INHOLLAND heeft ook uitloopschalen voor
docenten die nergens voorkomen. Ik wil graag opheldering van de staatssecretaris
of mijn constatering correct is dat de functie-inhoud eigenlijk leidt tot
een functiebenaming van "instructeur" of "hoofdinstructeur".
Zo ja, dan voeren wij een heel ander debat.Mevrouw Vergeer (SP):Ik vind het goed dat u zich zorgen maakt over de manier waarop de docenten
bij INHOLLAND worden ingeschaald. Dat geldt overigens ook voor andere hogescholen.
Maar bent u het niet eens met de staatssecretaris, die zegt dat wij daar niet
over gaan als Tweede Kamer? Ik vind dat wij daar wel over moeten gaan, maar
wat vindt u daarvan?De heer Tichelaar (PvdA):Daar kom ik nog op. Ik constateer nu het feit dat op basis van de voorbeeldfuncties
de benaming onjuist is: het is geen docentfunctie. INHOLLAND heeft dat wel
gedaan, waarmee het een soort debat op gang heeft gebracht over een vergaande
downgrading van de docentfuncties. Dat wil mijn partij niet. Ik ben begonnen
te zeggen dat wij de docent langs verschillende wegen willen koesteren. Bezoldiging
is één van die aspecten, mede in het licht van wat ons te wachten
staat met het lerarentekort en de concurrentie op de arbeidsmarkt. Zodra die
aantrekt, is het eerste wat docenten doen naar andere functies toegaan, die
hoger gewaardeerd worden. Dat moet u toch aanspreken!Mevrouw Vergeer (SP):Vindt u dus dat de Tweede Kamer zich wel degelijk moet bemoeien met de
salarissen van de docenten?De heer Tichelaar (PvdA):Nee, dat laatste vinden wij niet. Wij hebben niet voor niets gezegd dat
de PvdA in het hoger onderwijs niet wil tornen aan de rollen van de vakorganisaties,
de medezeggenschapsraden en de individuen. Wij willen als politiek echter
wel, met deze staatssecretaris, het debat aangaan met de mensen, want wij
willen dat ze goed betaald worden. De vraag is wat wij daaraan kunnen doen.
Wij tornen echter niet aan de onafhankelijkheid van de beoordeling.Mevrouw Vergeer (SP):Het spijt mij, maar dan moet ik toch tot de conclusie komen dat de heer
Tichelaar het gewoon laat bij wat er op dit moment aan de gang is, namelijk
dat de schoolbesturen bepalen dat er wel downgrading plaatsvindt. Hij grijpt
niet in en wil ook niet ingrijpen.De heer Tichelaar (PvdA):Op dat punt hebben wij inderdaad een groot verschil van opvatting. U wilt
dat de overheid in dit huis dat regelt, maar wij kiezen ervoor die autonomie
bij de scholen neer te leggen, terwijl wij ons wel het recht voorbehouden
daar opmerkingen in algemene zin over te maken. Dat ga ik nu ook doen.Het gaat dus om een onafhankelijke beoordeling, want de functiebeschrijving
wordt aangeleverd door de hogeschool. Het kernprobleem – daar wil ik
een reactie van de staatssecretaris op – ligt volgens mij in de weging
van kennisoverdracht in relatie tot verantwoordelijkheid. Mijn fractie wil
niet dat als je een stap uit de klas zet, je beter betaald wordt dan degene
die achterblijft met studenten, met leerlingen. Daarom vragen wij de staatssecretaris
het voortouw te nemen om met sectoren dat debat aan te gaan en te kijken of
degene die de waardering toepast, bereid is kennisoverdracht zwaarder te laten
wegen. Wij vinden het goed dat cao-partijen er op deze manier invulling aan
geven. Zij hebben oog voor de toekomst en willen een differentiatie tussen
student en specialisatie, maar het incident mag niet leiden tot demotivatie,
want dat is het ergste dat ons kan overkomen. Wij vinden functiedifferentiatie
binnen de docentfunctie juist goed, omdat je daarmee de ervaren docent behoudt
voor het primaire proces.Mevrouw Lambrechts (D66):Ik wil even ingaan op de positie van de partners en de medezeggenschapsraad
hierin. Ik kan een heel eind met u meegaan, maar begrijp ik goed dat u zegt
dat die positie van de MR op dit moment volkomen helder is? Die is volgens
mij namelijk volstrekt onhelder. Men is er al jaren mee bezig om helder te
krijgen of ze nu eigenlijk een advies- of een instemmingsrecht hebben. Inmiddels
lijkt men wel een instemmingsrecht te hebben. Sommigen hebben echter met adviesrecht genoegen genomen, omdat zij dachten dat zij geen
instemmingsrecht hadden. Weer anderen zijn zelfs bereid tot de rechter toe
door te vechten. Onhelderheid over zoiets belangrijks is toch niet goed?De heer Tichelaar (PvdA):Dat laatste ben ik volstrekt met u eens. Wij hebben gekeken naar de gerechtelijke
uitspraak die heeft gespeeld op de Hanzehogeschool en waar klip en klaar is
uitgesproken dat de MR een instemmingsbevoegdheid heeft als het gaat om het
formatieplan, de procentuele verdeling van de functies en de naamgeving. U
heeft misschien gelijk, maar dat kan ik niet controleren en dat wil ik ook
niet concluderen, dat daar in de praktijk mee gesjoemeld wordt. Dat moet dan
aan de kaak worden gesteld. Als wij daar een functie in kunnen hebben: graag.
De regelgeving is volgens mij echter volstrekt helder.Mevrouw Lambrechts (D66):Ik meen dat wij net hebben geconcludeerd dat die regelgeving niet volstrekt
helder is. Anders is het ook niet nodig om eerst via de geschillencommissie
en dan via de rechter je recht af te dwingen.De heer Tichelaar (PvdA):Het kan zijn dat de regelgeving volstrekt helder is, maar dat de praktische
toepassing verschillend is. Dan moeten wij echter niet de regelgeving aanpassen,
dan moeten wij de bron aanpakken waar in de praktijk van de regelgeving wordt
afgeweken.Ik wil ook namens mijn collega Joldersma van het CDA de staatssecretaris
vragen of hij bereid is het rapport van de Onderwijsraad "Bureaucratisering
in het onderwijs 2004" te laten actualiseren. Zo niet, dan kan hij daar
zelf misschien een rol in vervullen.Mevrouw Vergeer (SP):Voorzitter. Voordat ik een tijdje geleden in de Tweede Kamer kwam, was
ik docent op een roc. Ik heb al die tijd als eerstegrader in een schaal 12-functie
lesgegeven. Toen ik daar les kwam geven, bleek het beroep van docent echter
standaard ingeschaald te worden in schaal 10. Dat betekende voor mij niets,
want ik had verworven rechten, maar je ziet hoe het is gegaan. Het is niet
meer waard dan schaal 10. Om hoger te komen, moet je managementfuncties gaan
nemen of moet je, zoals de heer De Vries ook vaak zegt, je specialiseren om
curriculum te ontwikkelen. Dat waren vroeger gewoon taken van de docent. Die
zijn de docent afgepakt en nu is hij de speelbal geworden van het management.
Hij moet lesgeven op een manier die hem wordt opgedrongen door dat management.
Dit ter inleiding.Ik ga vervolgens in op de feiten die bekend zijn geworden, onder andere
naar aanleiding van de vragen van mevrouw Joldersma in september vorig jaar.
Het management in het hbo, schaal 13 en hoger, is met 46% toegenomen.
De docenten worden massaal lager ingeschaald. Een docent schrijft: daaruit
spreekt minachting voor het docentschap. In zijn reactie aan de Tweede Kamer
schrijft de staatssecretaris: de Tweede Kamer noch de staatssecretaris zijn
hier partij. Dan vraag ik de staatssecretaris of hij misschien nu al is afgetreden.
Een halfjaar geleden zei hij al dat hij niets meer te doen had. Uitgerekend
toen het inspectierapport van INHOLLAND hier binnenkwam, terwijl het college
van bestuur van deze hogeschool bewust en met instemming van de medezeggenschapsraad
docenten en studenten tot sluitpost van de begroting had gemaakt, sprak de
staatssecretaris al de historische woorden "mijn functie is binnenkort
overbodig".De heer Tichelaar (PvdA):Ik zou het op prijs stellen als mevrouw Vergeer haar inbreng niet beperkt
tot de situatie op één individuele hogeschool. Het debat van
vandaag gaat over functiewaardering in het hoger onderwijs. Ik pas ervoor
om voortdurend het voorbeeld te moeten horen van één hogeschool.
Dit is een breder probleem. Laten wij dat dan ook bediscussiëren.Mevrouw Vergeer (SP):Ik ben het helemaal met u eens. Het is niet alleen het probleem van INHOLLAND.
Het speelt op veel meer hogescholen. Daar heb ik het ook over. Ik wilde alleen
aangeven dat op het moment dat één van de ernstigste rapporten
over hoe het verkeerd kan gaan met de autonomie van de colleges van bestuur
verscheen, de staatssecretaris van mening was dat zijn functie overbodig was
geworden. Het gekke is dat de staatssecretaris zich er wel degelijk mee bemoeit.
Hij geeft namelijk wel extra geld voor de salarissen van de lectoren. Door
sommigen wordt dat wel het zogenoemde universiteitje spelen van het hoger
beroepsonderwijs genoemd. Maar hij geeft het niet voor de docenten op die
scholen die zich verder willen ontwikkelen door te promoveren. Dat moet volgens
de staatssecretaris betaald worden uit de lumpsum, dus door degradatie van
andere docenten. Graag een reactie van de staatssecretaris. Wie moet het anders
betalen? Ik heb een suggestie. Gaat de staatssecretaris ervoor zorgen dat
deze gepromoveerde docenten of docenten die zich anderszins ontwikkelen, betaald
worden uit de pot waar de managers uit betaald worden? Bijna de helft van
de hogeschoolbestuurders krijgt meer dan de Balkenendenorm. Wat voor indruk
geeft het als enerzijds talloze docenten lager worden ingeschaald, terwijl
anderzijds de bestuurders steeds meer verdienen? Ik wil hierop een reactie
van de staatssecretaris. Ik vind dat de staatssecretaris moet optreden.Voorzitter. Ik kom op het primair onderwijsproces. De staatssecretaris
schrijft dat er niet te veel geld naar de secundaire activiteiten moet gaan.
Evenals mevrouw Lambrechts heb ik moties ingediend om dat aan te pakken. De
staatssecretaris heeft aanvaarding van die moties tot nu toe steeds aangeraden.
Nu heeft hij de bureaucratiemeter bedacht. In mijn ogen is het allemaal symboolpolitiek.
Een bureaucratiemeter stelt helemaal niets voor als je niets te maken wilt
hebben met de besteding van het belastinggeld. Of wil de staatssecretaris
daar toch iets mee te maken hebben? De staatssecretaris heeft stelselverantwoordelijkheid.
Waarom komt hij niet met een plan van aanpak om die overhead aan te pakken
en de docenten de waardering en het dito salaris te geven?Mevrouw Joldersma (CDA):Voorzitter. Ik wil het graag met de staatssecretaris hebben over de dingen
waar hij wel over gaat. Volgens mij is dat niet het functiewaarderingssysteem,
maar wel de positie van docenten in het hoger beroepsonderwijs, zeker als
het gaat om de ontwerp- en ontwikkelfunctie van dit hoger beroepsonderwijs.Om het voorbeeld van INHOLLAND ook eens op een positieve manier te gebruiken,
het volgende. Ik was daar laatst bij de verkiezingen voor beste docent, waartoe
studenten het initiatief hadden genomen. Wat is een beste docent volgens studenten?
Dat is, eigenlijk heel voorspelbaar, een docent die inspireert, motiveert,
verstand van het vak heeft en die zijn enthousiasme voor het vak weet over
te brengen op studenten. Hij staat altijd klaar voor studenten en hij bereidt
zijn lessen goed voor.De beste docent is de vakdocent in optima forma. Het is een van de docenten
die je tegenkomt in het nieuwe functiewaarderingssysteem, waarin onderscheid
wordt gemaakt tussen de vakdocent, de onderwijscoördinator en de zogenaamde
innovatieve expert. Het zijn de vakdocenten die de bulk van het hoger beroepsonderwijs
moeten verzorgen. In gesprekken met deze docenten blijkt dat het de vakdocenten
niet alleen om de hoogte van het salaris gaat, maar vooral ook om de waardering
voor het vak. Zij willen goed onderwijs verzorgen. Zij willen dat het beroep
serieus wordt genomen. Hierin herkennen wij het belang van beroepstrots en
beroepseer. Het zou niet goed zijn als managers en bestuurders in het hoger
beroepsonderwijs uitmaken wat goed onderwijs is. Wij willen dat docenten de
ruimte krijgen om hun vak uit te oefenen.Mevrouw Vergeer (SP):U bent bezorgd over de positie van de docent. Vindt u ook dat de autonomie
van de hogeschoolbesturen te ver is doorgeschoten?Mevrouw Joldersma (CDA):Het is aan de sector om afspraken over de salarissen te maken. Als u de
regels wilt veranderen, moet u dat vooral doen, maar daar heb ik op dit moment
geen behoefte aan. De docenten behouden even hun salaris, dus daar zit het
probleem niet in. Zij voelen zich aangetast in hun beroepseer en hun beroepstrots.
Ik proef beroepszeer bij deze docenten.Mevrouw Vergeer (SP):Het zijn toch vooral krokodillentranen. U roept alleen maar hoe erg het
is.Mevrouw Joldersma (CDA):Ik ben nog maar op de helft van mijn betoog. Ik wil van de staatssecretaris
horen wat hij vindt van die discussie over de beroepstrots. Vervolgens spreek
ik hem aan op iets waar hij verantwoordelijk voor is, namelijk de ontwerp-
en ontwikkelfunctie in het hoger beroepsonderwijs. Dat kan wel eens ten koste
gaan van de beroepstrots en de beroepseer van deze docenten.Voorzitter. Wij hechten veel waarde aan professionalisering. Het is goed
dat docenten in het hoger beroepsonderwijs meer mogelijkheden krijgen, maar
ik vraag mij af of functies als onderwijscoördinator en innovatieve expert
niet te ver afstaan van het gewone onderwijs. De consequentie kan zijn dat
niemand straks nog les wil geven. Om vooruit te kunnen, moet je blijkbaar
andere taken gaan vervullen. De staatssecretaris geeft dat zelf aan in zijn
brief. Wat is het ontwikkelperspectief voor de vakdocent? Het lijkt mij ook
voor deze staatssecretaris van belang. Hij heeft ons vaak genoeg gewezen op
zijn Begeisterungsagenda.De staatssecretaris legt een nieuwe taak neer bij het hoger beroepsonderwijs,
die wordt opgenomen in het wetsvoorstel dat nog niet bij deze Kamer is ingediend.
Wij vinden het van belang dat ontwerp en ontwikkeling daarbij voorop staan.
Lectoren en kenniskringen moeten niet op een eiland zitten. Zij moeten heel
dicht bij het primaire proces staan. Graag horen wij hoe die functie vorm
zal krijgen. De heer Tichelaar heeft al gezegd dat wij in de bureaucratiemeter
graag terugzien hoe het zit met de verhouding tussen het vakwerk, het secundaire
werk, de ondersteuningsfunctie en de managementfunctie.Het heeft ons verbaasd dat de staatssecretaris in het bekostigingsbesluit
een omschrijving geeft van de nieuwe taak, die hij ontwerp en ontwikkeling
of toegepast onderzoek zal noemen. Wij hebben er bezwaar tegen als de staatssecretaris
vooruitlopend op de discussie het woord toegepast onderzoek opneemt. Wij hebben
een halfjaar geleden gediscussieerd over het rapport-Abrahamse. Uit die discussie
en uit het AWT-rapport bleek dat er bezwaren zijn tegen het gebruik van de
term toegepast onderzoek. Hbo's zouden een beroep kunnen doen op het onderzoeksgeld
van universiteiten en de titulatuur zou bijna hetzelfde worden. Is de staatssecretaris
bereid af te zien van de term toegepast onderzoek? Waarom noemt hij het niet
de ontwerp- en ontwikkelfunctie? Kan hij ons garanderen dat er aan het bekostigingsbesluit
geen andere consequenties zijn verbonden dan dat de middelen voor lectoren
en kenniskringen in de lumpsum van het hoger onderwijs worden opgenomen?Mevrouw Kraneveldt (LPF):Voorzitter. De kwaliteit van het onderwijs staat of valt met de kwaliteit
van de leraar. Dus moet die leraar goed gewaardeerd en betaald worden en geoutilleerd
worden om zijn werk goed te kunnen doen, ook in het hoger onderwijs. De LPF-fractie
is in principe geen tegenstander van het functioneringssysteem dat nu voorligt.
Dit biedt zeker kansen en mogelijkheden voor differentiatie en een goede beschrijving
van de werkzaamheden van leraren en anderen die in een instelling voor hoger
onderwijs werken, opdat hun mogelijkheden, kansen en perspectieven daarop
kunnen worden afgestemd. Het is echter de vraag of het systeem als zodanig
het eerste probleem is. Is niet eerder de manier waarop het systeem wordt
geïmplementeerd en gebruikt een probleem? Ik hoor graag de reactie van
de staatssecretaris.De instellingen voor hoger onderwijs zijn hierin autonoom en de Kamer
en de staatssecretaris gaan hier in eerste instantie dan ook niet over, zeker
niet direct. Als er echter een situatie ontstaat waarin het primaire proces
in gevaar dreigt te komen, als salarissen niet meer uitdrukken dat je als
docent gewaardeerd wordt waardoor je niet meer gemotiveerd zou zijn, als het
salarisniveau van het management te veel stijgt terwijl de docenten er veel
minder of niets bij krijgen, heeft de Kamer wel degelijk de taak om de staatssecretaris
aan zijn jasje te trekken. De Kamer zal hem dan vragen wat volgens hem het
werkelijke probleem is, of hij de ernst van de zaak ziet, of hij zich ook
bezorgd maakt, welke taak hij voor zichzelf ziet weggelegd en wat hij een
goede verhouding vindt tussen het primaire en secundaire proces, dat wil zeggen
de verhouding tussen management en de mensen op de werkvloer. Kortom, ik vraag
om tekst en uitleg en eventueel actie van de staatssecretaris.
Wij horen graag hoe hij hierover denkt, want hij is toch nog steeds belast
met de zorg voor het hoger onderwijs.De heer Visser (VVD):Voorzitter. Van onderwijsinstellingen, docenten en onderzoekers wordt
veel gevraagd. De samenleving wil dat Nederland internationaal concurrerend
blijft, dat onderzoek en innovatie op sleuteltechnologieën toonaangevend
zijn, dat studenten begeesterd worden door hun docenten, dat theorie en praktijk
beter op elkaar aansluiten en dat er excellente plekken voor onderwijs en
onderzoek ontstaan. Zo kan ik nog wel even door gaan. De vraag is of dit doel
kan worden bereikt via de huidige structuren met de huidige financiële
middelen en de huidige cultuur. Het antwoord van mijn fractie is: nee. Wat
goed was aan het einde van de 20ste eeuw volstaat niet per definitie aan het
begin van de 21ste eeuw. Modern hoger onderwijs zal in de nabije toekomst
worden gekenmerkt door onderwijsinstellingen met een groter onderscheidend
karakter, studenten die op basis daarvan betere keuzes kunnen maken, grotere
autonomie van de instellingen en daaruit volgend, nieuwe sturings- en correctiemechanismen.
Daarmee komen wij op de onderwerpen van vandaag.Die onderwerpen zijn alle belangrijk, maar bij ieder onderwerp moet eerst
de vraag worden gesteld welke rol hierbij is weggelegd voor de politiek, voor
kabinet en Kamer. Het kan toch niet zo zijn dat wij, nadat wij gisteren hebben
gekozen voor autonomie, vandaag zeggen: u maakt de verkeerde keuzes. Toch
dreigt dit te gebeuren.De vorming van de arbeidsvoorwaarden in het hoger onderwijs is volledig
gedecentraliseerd. Wij kunnen niet net doen alsof het niet zo is. Wij kunnen
ook niet net doen alsof er een objectieve duidelijkheid bestaat over de vraag
wat primaire en secundaire uitgaven zijn. Wij kunnen ook niet net doen alsof
functiedifferentiatie en nieuwe functies in de instellingen, bijvoorbeeld
contractpersonen met het bedrijfsleven, verspilling van publiek geld zijn
als wij eerst hebben aangedrongen op een betere aansluiting van theorie en
praktijk.Mijn vragen in dit debat zijn veeleer: hoe borgen wij kwaliteit, hoe meten
wij prestaties en hoe worden verkeerde ontwikkelingen gecorrigeerd als de
sleutel niet bij de politiek ligt? Daarom besteedt mijn fractie steeds aandacht
aan de positie van de raden van toezicht, accreditatie en een systeem van
onafhankelijke "ranking", maar ook aan de grote sommen geld die
worden vrijgemaakt voor de lectoren.Mevrouw Vergeer (SP):Normaal gesproken zou een hbo-docent zelf contact hebben met het bedrijfsleven.
Hij hoort immers zelf zijn stagiaires te begeleiden, werkbezoeken af te leggen
en te proberen om zijn onderwijs op het bedrijfsleven te laten aansluiten.
Deze mogelijkheid wordt docenten nu ontnomen. Zij zijn lesboeren geworden
en anderen mogen bij het bedrijfsleven op bezoek.De heer Visser (VVD):U hebt vorig jaar niet goed opgelet bij de hoorzittingen die wij hebben
georganiseerd. Als u dat wel had gedaan, kende u de klacht van het bedrijfsleven
dat er onvoldoende contacten zijn en dat de theorie van het onderwijs niet
aansluit op de praktijk. Juist op die klacht moeten wij reageren!Mevrouw Vergeer (SP):Dat is precies wat ik zeg. U wilt hiervoor echter een aparte functie creëren,
terwijl het de kern van de taak van een hbo-docent is. U moet opkomen voor
die mensen. Het is beroepsonderwijs en de docenten in het hbo moeten dan ook
zelf op werkbezoek. Er worden echter lectoren aangesteld om de band met het
bedrijfsleven aan te halen. U weet gewoon niet wat er op de werkvloer speelt!
U praat met de managers!De heer Visser (VVD):Dat is toch echt een vergissing, want wie heeft in de Kamer de lectoren
aan de orde gesteld? Dat was ik en u niet.Mevrouw Vergeer (SP):U vraagt zich toch ook af wat de zin van lectoren is? De heer Elbers van
INHOLLAND heeft gezegd dat de lectoren zijn aangesteld, omdat docenten niet
langer de taak hebben om onderwijs en kennis te ontwikkelen.De heer Visser (VVD):U hebt volgens mij al een keer beloofd om niet meer met dit voorbeeld
aan te komen. U zou uw horizon verbreden en ook eens iets zeggen over andere
instellingen. Laat ik dat maar laten voor wat het is.Ik heb helemaal niet gezegd dat ik wil dat de overheid voorschrijft dat
er contacten met het bedrijfsleven moeten komen en dat je die taak bij de
onderwijzers moet weghalen. Dat is uw suggestie. Ik zei dat de overheid en
de politiek vinden dat theorie en praktijk beter op elkaar moeten aansluiten.
Instellingen moeten dat zelf vormgeven. Wij moeten de instellingen niet een
blauwdruk opleggen. Als ik uw redenering doortrek, komen wij echter wel degelijk
uit op een blauwdruk. En dat is niet wat ik wil.Mevrouw Vergeer (SP):Docenten klagen over de differentiatie van het functiewaarderingssysteem,
omdat het geven van onderwijs daarin is gedegradeerd naar een van de laagste
schalen. Wat vindt u van die functiedifferentiatie en het functiewaarderingssysteem?De heer Visser (VVD):Ik wijs u er dan maar op dat wij niet moeten willen functioneren als de
ondernemingsraad van de hbo-instellingen. Ik pas in ieder geval voor die rol.Als ik een docent was, klopte ik niet aan bij de politiek, maar bij de
instellingen zelf. Dat is ook de reden dat de VVD-fractie zo veel aandacht
heeft voor de positie van de raden van toezicht. Ik benadruk dat punt, omdat
zij corrigerend moeten optreden wanneer er iets verkeerd gaat. Docenten moeten
aan de goede bel trekken en in dit geval is dat zeker niet die van de Tweede
Kamer.Voorzitter. Het zal nu wel duidelijk zijn dat mijn fractie veel aandacht
heeft voor de corrigerende mechanismen in het veld zelf. Vandaar ook de volgende
vragen aan de staatssecretaris.Hoe staat het met de evaluatie van de lectoren? Er is in deze kabinetsperiode
veel extra geld vrijgemaakt voor kennisinnovatie in het hbo. Daarmee is echter
niet gezegd dat wij niet moeten onderzoeken of dat geld wel oplevert waarvoor
het bedoeld is. Als het via de lumpsum in het onderzoek belandt, welk effect
heeft het dan? Hoe zit het met de bureaucratiemeter? En met
het toegezegde kritische onderzoek naar de accreditatieprocedure? Ik vraag
dat, omdat in deze procedure de kwaliteit van de besteding van het publieke
onderwijsgeld is geborgd. De huidige procedure is echter bureaucratisch en
bovendien moet er over een aantal diensten ook nog eens btw worden betaald.Welke voortgang is geboekt met het systeem van rankings, de onafhankelijke
meting van de prestaties, waaronder ook onderwijsprestaties? Ik heb hierover
vorig jaar een motie ingediend. Als gevolg daarvan worden op dit moment pilots
gehouden. Hebben studenten en het bedrijfsleven echter wel een stevige positie
bij het vaststellen van de criteria die voor hen relevant zijn? Ik vraag dat
onder meer ook, omdat in het bekostigingsbesluit staat: hogescholen moeten
aangesproken kunnen worden op de behaalde resultaten en het maken van een
omslag naar een kennisinstelling.Kort na deze passage staat dat je dat doet door lectoren te benoemen.
Als wij dat echter doen, halen wij doel en middelen door elkaar. Daarmee kom
ik weer uit bij mijn eerste punt en dat is dat wij wel moeten evalueren of
het geld oplevert wat wij ervan verwachten. Daarvoor hebben wij die nieuwe
instrumenten nodig.Mevrouw Lambrechts (D66):U zegt dat de overheid en de politiek niet over de positie van de docent,
de core business van het hbo, gaan. Maar waarom gaan wij dan wel over de lectoren?De heer Visser (VVD):Dat is een goede vraag. Wij hebben aan het begin van deze kabinetsperiode
een aantal jaar geld vrijgemaakt voor een specifiek doel. Dat doel was niet
de lectoren, maar de kennisinnovatie in het hbo. In november 2003 heeft een
debat plaatsgevonden over de vraag of lectoren dan wel andere zaken hiertoe
het geëigende middel zouden zijn. Dat doel staat mij voor ogen; lectoren
zijn een middel daartoe. Ik vraag mij steeds af of het middel – de lector,
waar ik principieel niet tegen ben – geschikt is om het doel te bereiken.Mevrouw Lambrechts (D66):Dat is een heel goede vraag. Mag omgekeerd dan niet de vraag worden gesteld
of het middel – de wijze waarop bepaalde docentenfuncties worden gedowngraded
en wat dat betekent voor de docent – de goede manier is om te laten
zien dat je de kwaliteit van het onderwijs nu en in de toekomst belangrijk
vindt?De heer Visser (VVD):Het breekt ons dan op dat wij geen goed middel hebben om dit soort zaken
te meten. Als wij jaren geleden net zoals andere landen voor een systeem van
ranking hadden gekozen waarvan onderwijstevredenheid deel uitmaakt, zouden
wij, de raad van bestuur en de raad van toezicht, nu weten hoe hierover gedacht
werd. Daarom leg ik grote nadruk op de noodzaak om hiermee haast te maken.
Dan kun je namelijk aan de juiste bel trekken.Mevrouw Joldersma (CDA):De heer Visser verwijst steeds naar eerdere debatten die wij hebben gevoerd.
Een van die debatten ging over de nieuwe taak van het hoger beroepsonderwijs,
namelijk ontwerp en ontwikkeling. Daarover heb ik hem nog weinig horen zeggen.
Hij heeft er bezwaar tegen om het bedrag alleen aan lectoren te besteden.
Hij wil er nog iets extra's van doen. Gaat hij met ons mee in de redenering
dat dit ontwerp en ontwikkeling zal moeten zijn?De heer Visser (VVD):Dit punt heb ik overgeslagen vanwege het lichtje dat aan het knipperen
was. Laat ik kort zeggen dat ik dit een goed punt vind. Wij hebben continu
een debat over de functie en het doel van hbo en universiteit. Daarbij spelen
de bekostiging van het onderzoek en de vraag voor welk type onderzoek moet
worden gekozen een grote rol. Het zou gek zijn als wij tussendoor een stap
zetten waarmee wij vooruitlopen op de andere afspraken die wij zouden maken.De heer Slob (ChristenUnie):Voorzitter. Er lijkt op het eerste oog weinig reden tot paniek, om dat
woord maar even te gebruiken. Het gaat hier om niet meer en niet minder dan
een implementatie van cao-afspraken over functiewaardering en beloning. Ik
denk dat de staatssecretaris terecht in zijn brief stelt dat noch de Kamer,
noch hijzelf daarin partij is. Daarbij komt ook nog eens dat de bestaande,
verworven rechtsposities worden gerespecteerd. Ik heb ook begrepen uit een
gezamenlijke verklaring van de bonden en de HBO-raad dat er nog wel ruimte
is voor aanpassingen, daar waar de functiewaardering en beloning op een manier
uitwerken die men niet had beoogd.Toch zou ik het niet helemaal hierbij willen laten. Hoewel je er goed
oog voor moet hebben waar je verantwoordelijkheden liggen, is het toch goed
om met elkaar na te denken over de vraag waarom men tot zo'n nieuw functiewaarderingssysteem
is overgegaan. Ten eerste wilde men een grotere transparantie in het functiewaardering-
en beloningssysteem. Het lijkt mij een heel goede zaak om met elkaar heel
duidelijk te maken hoe dit geheel is opgebouwd. Ten tweede ging het om de
ontwikkelfuncties. Kunnen er nieuwe ontwikkelfuncties worden gecreëerd?
Bieden wij extra doorstroommogelijkheden voor het personeel dat aan onze instelling
werkt? Daar is op zich helemaal niets op tegen. Uit een rondje dat ik zelf
heb gemaakt langs een aantal hogescholen, kwam echter naar voren dat men ook
financiële redenen zag om tot nieuwe functiewaardering- en beloningssystemen
over te gaan, omdat het macrobudget in de afgelopen jaren onvoldoende is meegegroeid
met de kosten van de studenten, dus dat er onvoldoende wordt geïnvesteerd
per student. Over dat onderwerp hebben wij al heel vaak met elkaar gesproken,
de laatste keer redelijk intensief, mede naar aanleiding van vragen van de
heer Van der Vlies tijdens de begrotingsbehandeling. Het is ook een heel lastige
discussie.Het valt mij altijd weer op dat de getallen waarmee de regering komt nogal
wat kunnen verschillen van de getallen die men in het veld presenteert. Wij
hebben dat vorige week ook weer gezien bij het voortgezet onderwijs. Ik wil
de staatssecretaris vragen om hier toch eens op in te gaan. Daar ligt voor
hem een nadrukkelijke verantwoordelijkheid. Als dat een onderliggende factor
is en negatieve effecten heeft die wij niet willen, dan liggen daar eventueel
mogelijkheden – zeker voor de toekomst – om wat te kunnen doen,
ook vanuit de verantwoordelijkheden die wij hier dragen.De eerste reden om over te gaan tot een nieuw functiewaarderingssysteem
is het bieden van transparan tie en het creëren van ontwikkelingsfuncties
en doorstroommogelijkheden. Wij juichen dat als fractie toe, maar wij vinden
wel dat wij oog moeten hebben voor de schaduwzijden die daarbij kunnen optreden.
Met name mevrouw Lambrechts heeft erop gewezen dat bijvoorbeeld de knip tussen
ontwikkeling en het "gewone" lesgeven het risico van onderwaardering
en devaluatie van het docentschap in het hbo met zich mee kan brengen. Dat
kan weer negatief neerslaan op de kwaliteit van het hoger onderwijs en daarvoor
draagt de staatssecretaris een heel grote verantwoordelijkheid.Ik vraag de staatssecretaris daarom om op deze factoren in te gaan vanuit
zijn verantwoordelijkheid voor de financiële staat en de kwaliteit van
het hoger onderwijs, zonder dat wij enige drang hebben om op de stoel te zitten
van bonden en onderwijsinstellingen. Wij horen niet thuis op die stoel, maar
moeten ons bij onze eigen verantwoordelijkheden houden. Ik denk dat wij onze
handen dan meer dan vol hebben.De heer Van der Vlies (SGP):Voorzitter. Dit debat is aangevraagd vanuit verontrusting over de arbeidsvoorwaardelijke
positie van docenten in het hbo. Er is sprake van een nieuw functiewaarderingssysteem
waarin nogal wat docenten op termijn lager worden ingeschaald, terwijl er
voor managers aanzienlijke groeimogelijkheden zijn. Als dat inderdaad het
werkelijke beeld is, dan zijn dit signalen die te denken geven. De staatssecretaris
meldt ons in zijn brief echter dat het de implementatie betreft van eerder
gemaakte cao-afspraken. Daarin is de regering noch de Kamer partij.Het was ooit zo dat de Kamer een bewindspersoon rechtstreeks kon aanspreken
op de salaris- en rechtspositionele ontwikkeling in het onderwijs, ook het
hbo. In het verleden is er echter bewust voor gekozen om dat in het kader
van autonomievergroting te decentraliseren en over te geven aan de instellingen
zelf. Zij zouden daarin ook beleid kunnen ontwikkelen, bijvoorbeeld functiedifferentiatie,
innovatie en incentives. Het moet echter klip en klaar helder zijn dat de
docent in dat proces niet ondergewaardeerd moet raken. Dat was de bedoeling
en de vraag is nu of wij tegen tendensen aanlopen waarop wij kritiek moeten
hebben. Het past de Kamer op zichzelf dus niet om hierover tot op het naadje
een debat met de regering aan te gaan, maar wel kunnen wij onze zorgen uitspreken.
Wij kunnen zelfs aan de staatssecretaris vragen hoe hij de arbeidsvoorwaardelijke
ontwikkelingen in het hoger onderwijs waardeert.De staatssecretaris geeft in zijn brief aan dat er zeker carrièreperspectieven
moeten zijn voor werknemers die zich onderscheiden in het geven van onderwijs.
Dat brengt de primaire functie van hogescholen met zich mee. Toch lijkt het
accent anders te liggen en lijkt het zelfs in de tegenovergestelde richting
te gaan. Daarmee zou onvoldoende recht worden gedaan aan de core business
van hogescholen. Hoe verhoudt zich dit tot de stelselverantwoordelijkheid
van de staatssecretaris? Hoe is er eventueel interactie met de macrobudgettering
van het hbo? Dat heeft er natuurlijk ook mee te maken.In de brief van de staatssecretaris wordt aangegeven dat uit de bureaucratiemeter
duidelijk moet worden welk deel van de middelen aan het primaire proces wordt
besteed. Wanneer wordt dat bekend? Aan de hand van welke criteria worden de
uitkomsten vervolgens beoordeeld? Welke sturingsmogelijkheden heeft de staatssecretaris
om de verhouding onderwijsmanagement om te buigen? Middelen voor onderzoek
in het hoger onderwijs, bijvoorbeeld lectoren, dienen in ieder geval niet
in mindering te komen op de middelen voor onderwijs. Uiteraard kan onderzoek
de kwaliteit van het onderwijs bevorderen. Instellingen voor hoger onderwijs
zijn echter geen onderzoeksinstellingen sec en moeten dat ook niet worden.
Uiteraard dient er een inspirerend contact te worden onderhouden tussen school
en praktijk. Dat is ook een functie die moet worden ondergebracht in een team.Bij beroepsopleidingen gaat het echter allereerst om goed onderwijs. Docenten
verrichten waardevol werk en moeten daarin ook worden gemotiveerd, zeker ook
in deze tijd. Beloningsaspecten spelen daarbij uiteraard een belangrijke rol.
Waar wordt een school eigenlijk precies school? Nog altijd binnen de muren
van het klaslokaal. Bij wijzen van spreken natuurlijk, want ik weet ook wel
dat er moderne leervormen zijn. Daar gebeurt het toch. De docent heeft altijd
nog de spilfunctie en verdient dus erkenning.Staatssecretaris Rutte:Voorzitter. Het woord Begeisterung is al gevallen. Ik gebruik die term
altijd om aan te geven dat het hoger onderwijs aanvankelijk als taak had te
emanciperen. Dat lukt goed, want bijna alle vwo'ers en havisten gaan tegenwoordig
naar het hoger onderwijs. Dit hoger onderwijs heeft tegenwoordig vooral als
taak om de economische positie van Nederland in de wereld en binnen Europa
te versterken en ervoor te zorgen dat dit land ook in de toekomst economische
groei kan doormaken. Verder heeft het hoger onderwijs een bijzondere verantwoordelijkheid
voor het ontwikkelen van leiders voor de toekomst. Dat betekent dat de positie
van docenten zeer belangrijk is; dit zijn namelijk de mensen die de student
uiteindelijk bij de strot moeten grijpen en moeten zeggen: wat gaaf dat je
voor mijn vakgebied gekozen hebt; ik ga je uitleggen waarom dat een zeer goede
keuze is en ik ga je er helemaal enthousiast voor maken. Uiteraard moeten
studenten van ergens tussen de 18 en 24 jaar dit studeren ook nog eens fulltime
doen – helaas doen zij dat niet altijd – en moet dit gebeuren
op een mannier die nauw aansluit op de ontwikkelingen in de buitenwereld.
Zeker in het hbo is het erg belangrijk dat die buitenwereld invloed heeft
op wat er in de scholen gebeurt.Van dit uitgangspunt vertrekkend, zijn er enkele zaken die voor mij heel
bepalend zijn voor hoe je omgaat met de positie van docenten. Het mag volgens
mij in de eerste plaats niet zo zijn dat je alleen carrière kunt maken
als je van docent fulltime bestuurder wordt. Je moet ook als docent, gewoon
door een goed docent te zijn en door goed les te geven, in staat zijn carrière
te maken. Het kan best dat er dan gevraagd wordt om nóg meer dan gebruikelijk
te doen aan zaken als beroepsontwikkeling en lesplanontwikkeling. Het mag
volgens mij echter niet zo zijn dat iemand alleen maar carrière kan
maken door te stoppen met fulltime lesgeven, om vervolgens een groot deel
van de tijd of fulltime te gaan besturen. Dat zou een slechte ontwikkeling
zijn.In de tweede plaats betekent dit dat ook in de lagere schalen het ontwikkelen
van methodes onderdeel moet blijven van de pakketten. Het zou een slechte
ontwikke ling zijn als docenten in een lagere schaal van het
hbo alleen maar"lesboeren" zijn, om de term van mevrouw Vergeer
te gebruiken. Ik hoop en verwacht dat ook in deze lagere schalen het nadenken
over de vakontwikkeling onderdeel is van het takenpakket.Mevrouw Vergeer (SP):Ik ben het helemaal eens met wat de staatssecretaris zegt, maar hij heeft
het over "ik zou hopen" en "ik zou willen". Het is al
jaren aan de gang; wat gaat de staatssecretaris doen?Staatssecretaris Rutte:Ik kom daar direct op. Wellicht kan ik u iets verder in mijn betoog helemaal
geruststellen.Mevrouw Vergeer (SP):Ik wacht dat af, maar ik verwacht wel dat de staatssecretaris meer gaat
zeggen dan ik hoopStaatssecretaris Rutte:In de derde plaats is de verbinding tussen het beroepsonderwijs en de
buitenwereld van groot belang. Ik geloof daarom ook in de ontwikkeling en
de functie van de lectoraten. De heer Visser heeft hier aandacht voor gevraagd
en er een motie over ingediend bij de behandeling van de begroting. Vanwege
de zorg die er in de Kamer bestond, is er toen toegezegd om de forse oploop
van de middelen die nog voorzien was richting 2007 pas toe te kennen als de
Kamer zich eerst een oordeel heeft kunnen vormen over een zogenaamde effectrapportage
die later dit jaar verschijnt. Ik heb daar de Kamer over geschreven. Deze
oploop is dus conditioneel en zal afhankelijk zijn van de effectmeting. Als
ik in de praktijk kijk hoe het met de lectoren gaat, zie ik ook plekken waar
het misschien niet geweldig loopt. Op zich ben ik wel blij dat wij die ontwikkeling
gezamenlijk hebben ingezet. Natuurlijk ben ik ook benieuwd naar de uitkomsten
van die effectrapportage.Ik voeg eraan toe dat die middelen additioneel, dus extra, zijn. Deze
middelen zijn dan ook niet ten koste gegaan van het onderwijs. Het plan is
dat deze extra middelen uiteindelijk zullen landen in de lumpsum. Ik herhaal
dat dit geen geld is dat is onttrokken aan de budgetten voor het reguliere
onderwijs.Er zijn dus drie uitgangspunten, maar nu kom ik te spreken over een punt
waarop mevrouw Vergeer en ik echt van mening verschillen. Als haar partij
het in het onderwijs voor het zeggen zou hebben, zou het volgens mij een groot
probleem worden met het onderwijs in Nederland. Zij heeft vandaag overtuigend
aangetoond dat zij van Den Haag uit in detail de loop der dingen wil gaan
aansturen. Wij hebben evenwel een beweging met elkaar gemaakt. Feit is dat
de Directie hoger onderwijs op het departement nog maar uit 50 mensen bestaat
in plaats van 150 en feit is dat daar minder mensen werken dan bij de HBO-raad
en bij de VSNU. Dit was mogelijk doordat de overheid op hoofdlijnen stuurt.
Wel komt hierbij de vraag aan de orde hoe je door middel van het juiste debat
en de juiste prikkels in het stelsel, voor goede ontwikkelingen kunt zorgen.Het antwoord kan nooit zijn om dit allemaal terug naar Den Haag te halen.
Daar botsen mevrouw Vergeer en ik volledig. Dat is de dood in de pot en terug
naar de tekentafel. Dat moeten wij niet doen.Mevrouw Vergeer (SP):Ik wil in dit debat juist horen wat u gaat doen. Ik heb helemaal niet
gezegd wat ik ga doen. Ik verwijt u dat u niets doet. U hebt een halfjaar
geleden al gezegd: mijn functie is overbodig. Ik wacht nu dus met spanning
af wat u zegt over wat u gaat doen.Staatssecretaris Rutte:Een halfjaar geleden heb ik gezegd dat mijn functie in 2007 overbodig
is en dat er eerst vijf grote processen moeten worden afgerond. Als dat lukt,
hoop ik dat ik ook op uw steun kan rekenen om die functie op te heffen. Ik
meen dat ook u geen belang hebt bij bestuurlijke drukte als die niet nodig
is. Op dit moment is de functie namelijk niet overbodig. Wij zijn immers bezig
met grote wetgevingstrajecten. Daarom zijn er op Onderwijs twee bewindslieden
nodig tot de zomer van 2007. U weet zelf ook dat u mij bewust verkeerd citeert.
Ik heb namelijk gezegd: als de vijf processen zijn afgerond, zal de functie
bij de volgende formatie in 2007 overbodig kunnen zijn. Immers, het hebben
van bestuurders is geen doel op zichzelf.Bij debatten over governance is steeds de fundamentele vraag aan de orde
hoe de aansturing van de overheid in elkaar zit en waar die effectief kan
zijn. De heer Visser zei volgens mij terecht: wij hebben meer autonomie gegeven.
De heren Tichelaar en Slob spraken over het belang dat de vakdocenten niet
gedemotiveerd worden. Mevrouw Joldersma had het over het beroepszeer versus
de beroepseer. Het gaat erom dat die docenten gewoon hun vak kunnen uitoefenen.
Hoe bereik je dat dus?Om te beginnen is het nog maar de vraag of het allemaal wel zo dramatisch
is als wij het hier voorspiegelen. Ik weet het nog zo net niet. Ik kom heel
veel in het hbo. Na lang duwen en trekken ben ik erin geslaagd om de werkbezoeken
vooral op de werkvloer te houden en niet bij de bestuurders. Ik praat met
ongelooflijk veel mensen. Ik zie ontwikkelingen die niet goed zijn, maar ik
zie ook heel veel scholen waar het wel goed gaat. Er zijn ook scholen waar
dingen soms niet goed gaan, maar waar het op onderdelen veel beter gaat. Het
beeld is dus heel divers.De overheid heeft drie instrumenten die effectief ingezet kunnen worden.
Dat gebeurt op het ogenblik ook door middel van wetgeving. Ik noem de bekostiging
en het organiseren van de tegendruk via docenten, studenten en de buitenwereld,
dus het bedrijfsleven en de andere beroepssectoren. Het derde instrument is
de organisatie van de ranking. De heer Visser informeerde specifiek naar het
punt van ranking en rating. Daarbij gaat het om de vraag hoe je ervoor zorgt
dat een bestuurder aan zijn reputatie merkt of hij het al dan niet goed doet.
De website studiekeuze 123 is nu in de lucht. Dat is fase 1. De website is
overigens nog lang niet af. Fase 2 moet vanaf mei/juni haar beslag krijgen.
Wij streven in dat kader naar een convenant met alle partijen. Het bedrijfsleven
moet daarbij zijn aangesloten. Dat moet zo zijn ingericht dat het uiteindelijk
te internationaliseren is. De Kamer heeft tegen mij gezegd: ga daarmee door,
maar als het langs de polderende weg niet lukt, moet je het in de wet opnemen.
Dit is altijd een heel plezierige stok achter de deur. Af en toe zetten wij
die bij de onderhandelingen even in de hoek om alle partijen gemotiveerd te
houden. Gelukkig is dit niet altijd nodig, want de meeste deelnemers aan het
overleg zien de voordelen van een rankingsysteem. Wat mij betreft, moet daarin
ook het startsalaris worden opgenomen van een gemiddelde academicus of hbo'er.
De een heeft bijvoorbeeld een opleiding gevolgd bij de faculteit in Groningen
en de ander een vergelijkbare opleiding in het zuiden van het
land. Ook het profiel van die opleiding moet daarin opgenomen worden.Deze instrumenten zijn er op het ogenblik niet. Het aantal studenten werkt
nu zeer vertragend op de bekostiging. Die tegendruk is volstrekt onvoldoende
georganiseerd, waardoor bestuurders in betrekkelijk isolement hun werk kunnen
doen. Die ranking en rating is er op dit moment niet. Je hebt al die dingen
wel nodig om scherpte in het stelsel aan te brengen. Die verkrijg je niet
door vanuit Den Haag te gaan sturen. Wij zullen er naar mijn overtuiging meer
voor moeten zorgen dat dingen echt werken met het oog op de positie van docenten.
De heer Van der Vlies sprak in dat verband over de stelselverantwoordelijkheid
die de overheid heeft. Ik ben daarom van plan om een paar dingen te doen.Allereerst wil ik een bureaucratiemeter opzetten. Dat heb ik u geschreven
en daarover hebben wij in het debat waar de minister bij was, gesproken.Mevrouw Lambrechts (D66):U schetst een mooi beeld van hoe het eruit moet zien om op de juiste plekken
invloed te kunnen uitoefenen of te kunnen sturen. U zei dat de bekostiging
anders moest gaan. Verder had u het over tegendruk en ranking. Die instrumenten
bestaan nog niet, zoals u zelf al zei. Welke wegen slaat u nu in die voor
de positie van docenten heel belangrijk kunnen zijn?Staatssecretaris Rutte:Op de drie instrumenten die ik daarvoor op de kortere termijn in gedachten
heb, kom ik nog.Mevrouw Joldersma (CDA):Ik dacht na over het beeld dat u schetste. U zegt dat u die docenten spreekt
en dat uw algemene indruk is dat het wel meevalt, al valt het volgens de ene
docent heel erg mee, maar volgens de andere tegen. Ligt dat wel zo simpel?
Ik krijg bij het hoger beroepsonderwijs en de zorgen die de WRR in het rapport
Bewijzen van goede dienstverlening uitspreekt de indruk dat de professional
steeds meer onder druk komt te staan. Mij lijkt dat de docenten in het hoger
beroepsonderwijs in vergelijking met docenten in het wetenschappelijk onderwijs
weinig mogelijkheden hebben om zelf vorm te geven aan hun onderwijs. Sommige
docenten zijn misschien heel tevreden omdat zij mooi kunnen meegroeien in
de nieuwe functies die ontstaan. Er zijn alleen ook docenten die merken dat
de vrijheid om hun vak vorm te geven, onder druk staat. Walst u daar niet
iets te gemakkelijk overheen in het beeld dat u schetst?Staatssecretaris Rutte:Dan heb ik mijn woorden niet goed gekozen. Ik ben het namelijk roerend
eens met wat u zegt. Zo heb ik het ook proberen te formuleren. Ik wil alleen
ook duidelijk maken dat er geen sprake is van een uitslaande brand of van
een collectieve crisis. Wel is de ontwikkeling die u schetst aan de orde.
Praat maar eens met Arie Kraaijeveld die jarenlang een klein pabootje, zoals
hij dat zelf noemde, in Amsterdam heeft geleid. Hij werd steeds gestimuleerd
om dat te laten opgaan in een groter construct. Volgens hem is de bureaucratie
op dat pabootje nog steeds beperkt tot een procent of tien, twaalf. Volgens
de verslagen van de Onderwijsraad is de bureaucratie in de grote instellingen
daarentegen enorm toegenomen. Dat heeft natuurlijk zijn effecten op de professional,
op de vraag of die man of vrouw zijn of haar vak kan uitoefenen en of die
nog voldoende in staat is om direct contact met de studenten te onderhouden.
Daar hoor je klachten over en dat is ernstig. Daar heeft het thema beroepseer
natuurlijk mee te maken. Wij hebben in Nederland tweeënhalf miljoen professionals,
van politieagenten tot verplegers en docenten. Zij raken ondanks de beste
bedoelingen opgesloten in ingewikkelde bestuurlijke constructen en kunnen
daardoor hun vak onvoldoende uitoefenen. De beweging van weinig vertrouwen
naar veel vertrouwen, dus van het vertrouwen teruggeven aan de werkvloer,
zijn wij met elkaar aan het maken. Ik houd u voor dat het wetgevingsproces
dat wij met elkaar hebben ingezet, de bekostiging, de ranking en rating en
de zorg dat met de nieuwe Wet op het hoger onderwijs er veel meer verschil
tussen instellingen komt en veel meer profilering ontstaat en dat de tegendruk
goed wordt georganiseerd, de instrumenten zijn die de overheid moet inzetten
om te bewerkstelligen dat op het lokale niveau uiteindelijk goede besluiten
worden genomen. Vervolgens is de vraag wat er nog meer kan worden gedaan om
dit te stimuleren zonder dat je in detail gaat sturen. Dat ga ik niet doen,
want daar geloof ik werkelijk niet in. Daarom gaan wij het ook niet oplossen.
Deze drie zaken organiseren wij.Allereerst roepen wij de bureaucratiemeter in het leven. Dat is in feite
een soort benchmark binnen het onderwijs. Wij zijn daarover in gesprek met
de HBO-raad en de VSNU. Ik wil die zo snel mogelijk tot stand brengen. Ik
heb niet paraat wat de stand van zaken in het tijdpad is. Misschien kan mij
dat antwoord worden aangereikt voor de tweede termijn. Het streven is in ieder
geval, iets dergelijks zo snel mogelijk voor elkaar te hebben. Ik zeg de heer
Tichelaar toe dat ik mij nog even met de Onderwijsraad versta over de vraag
of het tegen de achtergrond van de totstandkoming van zo'n bureaucratiemeter,
zin heeft om het onderzoek dat de Onderwijsraad heeft gedaan, te herhalen
of dat het dubbelop wordt. Zo het toegevoegde waarde blijkt te kunnen hebben,
kunnen wij met elkaar bespreken of het zinvol is om dat nog eens te doen.
Ik wil voorkomen dat die voor overlapping zorgt, doordat dankzij de bureaucratiemeter
hetzelfde wordt bereikt.De heer Tichelaar (PvdA):Mijn verzoek, mede namens mevrouw Joldersma, was om het te actualiseren
en niet om het onderzoek op zichzelf helemaal over te doen, want daar staat
veel meer in. Het betreft juist het punt of de verschuiving van het primaire
proces naar het secundaire proces vanaf 2004 steeds meer gaande is. De vraag
daarbij is of dit geactualiseerd kan worden dan wel of de staatssecretaris
ditzelfde via de bureaucratiemeter kan doen.Staatssecretaris Rutte:Ik wil in overleg met de Onderwijsraad bekijken of dit toegevoegde waarde
heeft. Ik vermoed dat het zal leiden tot gegevensnavraag bij de instellingen
als de Onderwijsraad het gaat doen. Het moet dan wel iets toevoegen aan de
bureaucratiemeter. Wij zullen hier een check op doen. Dat is één.Ten tweede ben ik voornemens om met de HBO-raad tot afspraken te komen
over het volgen van de ontwikkelingen, daar waar het gaat om de hele functieordening
in het licht van het carrièreperspectief en hoe er in de hbo-sector
aan wordt gekeken tegen het uitzicht op de hogere schalen. Ik wil er met hen
afspraken over maken om met elkaar die ontwikkelingen goed
te volgen. Ik wil voorts het volgende nagaan, waarbij ik mij niet uitspreek
over de functiewaarderingssystemen, want daar gaan wij niet over. Ik beoog
vast te stellen, tegen de achtergrond van de bureaucratiemeter die vooral
kijkt naar de verschuiving tussen primair en secundair, of er binnen het primaire
proces voldoende carrièreperspectief blijft bestaan voor de goede docenten.De heer Tichelaar (PvdA):Ik zou daar het volgende gespreksonderwerp aan willen toevoegen, ofschoon
wij dit niet kunnen regelen. Volgens mij ligt het probleem hierin opgesloten
dat de systemen, die onafhankelijk zijn op het punt van de waardering, kennisoverdracht
altijd lager waarderen dan verantwoordelijkheid. Ik ben heel benieuwd, als
u zo'n gesprek voert, of de HBO-raad dat ook zo ziet. Je grijpt niet in in
de systemen en een docent die alleen lesgeeft aan studenten, zal dan altijd
lager gewaardeerd worden, omdat kennisoverdracht bij die systemen veel lager
scoort in de waardering dan verantwoordelijkheid voor één of
twee personen.Staatssecretaris Rutte:Ik aarzel een beetje, omdat ik wil voorkomen dat ik te gedetailleerd vanuit
de overheid daar invloed op probeer uit te oefenen. Ik twijfel hier, omdat
ik het inhoudelijk zeer met uw woorden eens ben dat je als goede docent een
carrière moet kunnen maken, zonder dat je noodzakelijkerwijs een groot
deel van je tijd aan bestuurlijke taken besteedt.De heer Tichelaar (PvdA):Ik spreek nu niet over carrièreontwikkeling. Carrièreontwikkeling
is daarnaast ook heel belangrijk.Staatssecretaris Rutte:Ik doel mede op ontwikkeling in schaal en in positie en aanzien van de
docent binnen de instelling. Over deze laatste zaken heb je het dan ook.De heer Tichelaar (PvdA):Het gaat om de waardering in de zin waar mevrouw Lambrechts dit spoeddebat
voor gebruikt: de waardering die ertoe leidt dat een docent in een lagere
schaal terechtkomt. Wat staat er in de functiebeschrijving van die docent?
Dat betreft vooral kennisoverdracht, het lesgeven aan studenten. Dat wordt
in een onafhankelijk systeem altijd lager gewaardeerd dan verantwoordelijkheid.
Ik wil u vragen om na te gaan of de HBO-raad dat ook onderkent en, zo ja,
of er dan met de systeembeheerders een debat over kan worden gevoerd. Daarbij
gaat het om de vraag: kunnen wij hier op termijn verandering in aanbrengen,
nu de politiek, de staatssecretaris en ook de HBO-raad er zo over denken?
Zij zijn echter – daarin geef ik u gelijk – altijd onafhankelijk.Staatssecretaris Rutte:Met deze explicitering kan ik instemmen. Dat neem ik graag in dat gesprek
mee.Mevrouw Lambrechts (D66):U gaat nu dat gesprek met de HBO-raad aan en dat vind ik heel prettig,
maar mijn vraag is hoe ik dat in de tijd moet zien. Ik begrijp dat alles wat
wij nu bespreken, zo tegen 31 maart moet zijn afgerond en dat dát
het dan is voor de komende tijd.Staatssecretaris Rutte:Ik wil daar straks wat specifieker op terugkomen, als het gaat om de vraag
hoe het precies met de timing zit en wie waarover gaat. Ik wijs er wel op
dat hiermee niet een nieuwe bevroren situatie is ontstaan, waaraan niets kan
veranderen. Zo zie ik het niet. Ik heb er behoefte aan om dat gesprek te voeren,
omdat het signaal waar u mee gekomen bent een signaal is dat de laatste maanden
mijzelf ook vrij intensief bereikt, veel intensiever dan daarvóór.
Ik vind het niet zozeer van belang om mijn oordeel te hebben over het functiewaarderingssysteem,
want dat is iets wat maar met de cao-partijen moet worden uitgevochten, terwijl
de medezeggenschap erover gaat als het de precieze toepassing ervan betreft.Wel gaat het mij om de meer algemene stelselpunten en dan kom ik terug
bij de heer Van der Vlies, die vraagt waar nu eigenlijk mijn verantwoordelijkheid
ligt. Ik wil mij ervan vergewissen dat daar waar het gaat om de positie van
de docenten tegen de achtergrond van de begeisterungsurgentie, deze positie
goed is. Daar ligt mijn verantwoordelijkheid, ook vanuit het stelsel bekeken.Mevrouw Lambrechts (D66):Dat ben ik met u eens, maar het een is niet los te zien van het ander.
U zegt dat uw aangrijpingspunt is, het voeren van een discussie over de positie
van de docent die les geeft. Daarin bestaan overigens heel veel gradaties.
Dan kun je er niet omheen dat dit ook te maken heeft met wat er op dit moment
wordt afgesproken in het veld, wat per 31 maart een feit is.Staatssecretaris Rutte:Daar gaan wij niet over. Ik kan er alleen voor zorgen dat er goede discussies
worden gevoerd, en er vertrouwen in hebben dat men met de goede intenties
aan het werk is, daarbij vaststellend dat een aantal essentiële prikkels
op dit moment ontbreekt. Daarom zijn de wetgevingstrajecten zo belangrijk,
en is het zo bepalend dat die snel worden ingevuld.Wij zijn op dit moment over de bureaucratiemeter in gesprek met VSNU en
HBO-raad. Dit overleg heeft even stilgelegen, door alle toestanden over het
rapport-Berenschot. Ik ga ervan uit dat nu de weg vrij is om dat gesprek verder
te voeren. Mijn uitgangspunt daarbij is om HBO-raad en VSNU eerst zelf een
voorstel te laten doen voor een manier om de primaire en secundaire taken
in beeld te brengen, waarmee enig draagvlak bij henzelf ontstaat. Vervolgens
wil ik toetsen of mij het resultaat bevalt. Half april komt dit punt opnieuw
aan de orde in de gesprekken met VSNU en HBO-raad. Ik zeg de Kamer toe dat,
zodra ik zicht heb op het tijdpad, zij daarover wordt bericht.Als het gaat om de positie van de professional spelen er een paar zaken.
In de sector zelf is de beroepsgroep zich beter aan het organiseren. Er vindt
een ontwikkeling plaats naar een discussie over professionele statuten, die
zouden kunnen helpen om ook de beroepsgroep van de docenten steviger in beeld
te brengen. Ik ben zeer positief over dat soort vormen van organisatie door
de docenten zelf. Verder wordt in de nieuwe wet de positie van de docenten
veel steviger dan nu het geval is gemarkeerd. Wij zijn bezig met een groot
beleidsdebat, dat nog loopt. Daarvoor gaat de website-enquête onderwijsaanhetwoord.nl
binnenkort van start. Het gaat daarbij om een groot debat, om zo bij de beroepsgroep
zelf de bewustwording te versterken. Wij moeten namelijk voorkomen dat docenten
achterover gaan hangen, met een houding van "er wordt wel over mij gesproken,
maar ik heb er zelf geen invloed op".Mevrouw Joldersma (CDA):Kunt u dit wat verduidelijken? De VSNU en de HBO-raad hebben een rol bij
de ontwikkeling van de bureaucratiemeter. Is dat een vertragende factor?Staatssecretaris Rutte:De benchmark komt er wat mij betreft sowieso. Als het op deze manier niet
lukt, ga ik ervan uit dat wij het er snel over eens worden dat dit moet worden
afgedwongen. Ik hoop overigens dat het zover niet komt. Ik vraag nu eerst
aan VSNU en HBO-raad zelf hoe zij onderscheid gaan maken tussen primair en
secundair. Dat doen wij op dit moment al in de bve-sector. Dat gaat dan onder
andere over de vraag of een onderwijsassistent wel of niet tot het primair
proces behoort, en waar de grens tussen het een en het ander ligt. Vervolgens
wordt dat besproken in het eerstvolgend bestuurlijk overleg, dat half april
plaatsvindt. Snel daarna kan ik de Kamer berichten over het invoeringspad
om te komen tot die bureaucratiemeter.De heer Tichelaar (PvdA):Gaan zij beargumenteren waarom het onderscheid tussen primaire en secundaire
taken is zoals het is?Staatssecretaris Rutte:Het probleem is dat er een eindeloze discussie wordt gevoerd. Je bent
het er snel over eens dat een docent primair is, maar als die docent ook aan
onderwijsontwikkeling doet, is dat dan primair, of secundair? Eigenlijk maakt
het niet zoveel uit waar je precies de knip maakt, als je maar een nulpunt
vaststelt, dan kun je de ontwikkelingen meten. Uiteraard moet dat nulpunt
wel zo zijn gekozen dat evident secundair niet bij het primaire proces wordt
gevoegd.De heer Tichelaar (PvdA):Wat is het verschil met het rapport van de Onderwijsraad uit 2004? Daarin
stonden verschillende onderbouwingen die de bureaucratie in het onderwijs,
waaronder het primaire en het secundaire proces, in beeld hebben gebracht.
Of gaan wij nu binnen VSNU en HBO-raad een definitiediscussie voeren over
wat primair en wat secundair is? Dan ligt er in het rapport van de Onderwijsraad
al heel veel klaar. Dat is de reden waarom wij vragen waarom dat niet gewoon
wordt geactualiseerd.Staatssecretaris Rutte:Het hele probleem is natuurlijk dat er ook naar aanleiding van het rapport
van de Onderwijsraad eindeloze discussie is geweest over de vraag wat nu precies
primair proces is en wat secundair. Je kunt daar eindeloos lang over praten.
Ik wil, nu verleden week de Berenschothobbel is genomen, aan de koepels vragen
om weer met mij het gesprek aan te gaan over de vraag wat primair en wat secundair
is. Laat ze daar eerst zelf maar een ei over leggen. Ik bekijk dan methodologisch
of mij dat bevalt. Als zij daar goed uit komen, heeft dat het voordeel dat
zij er hopelijk zelf ook enthousiast over worden. Als het allemaal niet lukt,
kom ik bij u terug, want dan moeten wij het in de wet regelen. Uiteindelijk
moet men het er methodologisch echter wel over eens worden wat het is. Wij
kunnen dat hier wel met elkaar gaan bepalen, maar het lijkt mij handig als
de sector daar zelf een say in heeft. Dat advies van de Onderwijsraad heeft
toen al tot een hele discussie geleid over wat wel en niet secundair was.
De methodologen kunnen daar eindeloos over debatteren, heb ik gemerkt. Klopt het dat het 31 maart moet zijn ingevoerd? Ik ga daar niet over,
maar wij hebben het nagegaan en ik kan melden dat dat klopt.Mevrouw Lambrechts en de heer Tichelaar spraken over de rol van de medezeggenschapsraad.
Het functiewaarderingssysteem als zodanig is een zaak tussen cao-partijen
onderling. De keuze voor een van de twee functiewaarderingssystemen is een
zaak voor de medezeggenschapsraad. Dat geldt ook voor de invulling per instelling.
De vraag hoe dit uitpakt voor de individuele docenten is niet een zaak voor
de medezeggenschapsraad. De medezeggenschapsraad heeft naar mijn informatie
dus instemmingsrecht als het gaat om de keuze tussen de systemen en de aangelegenheden
betreffende de algemene toestand van het personeel en dus ook om de toepassing
van het functiewaarderingssysteem dat is gekozen.De heer Tichelaar (PvdA):Volgens de informatie van mijn fractie – misschien kunt u dat in
tweede termijn verifiëren – is er geen rol voor de medezeggenschapsraad
weggelegd als het gaat om de keuze van het systeem. Dat is voorbehouden aan
de werkgever en de bonden. Vervolgens gaat de MR, via het formatieplan, in
op het functiegebouw. De keuze tussen Fuwa en Hay moet worden gemaakt door
de bond en de werkgever. Dat geldt ook voor het plan van aanpak.Staatssecretaris Rutte:Dat wijkt af van mijn informatie. Ik zal dat laten checken en kom daar
dan in tweede termijn op terug.Mevrouw Lambrechts (D66):Mijn informatie is weer anders. Ik heb begrepen dat na alle uitspraken
die er nu zijn, waaronder die van de Commissie voor de geschillen, er is gezegd
dat zowel de school-MR, alsook de hogeschool-MR – de ene op het niveau
van de hele hogeschool en de andere op het niveau van de afdeling –
een instemmingsrecht heeft op het geheel. Wijst dit er niet op hoe ontzettend
onhelder deze tegenmacht geregeld is?Staatssecretaris Rutte:Bij het bekijken van de WHOO, die terugkomt van de Raad van State, zullen
wij, tegen de achtergrond van het feit dat die WHOO is gebaseerd op een nieuw
concept van zorgplicht en minder gedetailleerd alles regelt, de vraag hoe
moet worden omgegaan met de functiewaardering tegen het licht houden. Als
wij het er al niet over eens worden hoe het precies zit, is het misschien
handig om dat in een nieuwe wet te verduidelijken. Daar zullen wij een poging
toe doen.Mevrouw Lambrechts (D66):Dan zitten wij nog met de situatie dat medezeggenschapsraden op een aantal
van die hogescholen alleen adviesrecht hebben gehad, terwijl nu blijkt dat
zij eigenlijk instemmingsrecht hadden. Hoe zit dat?Staatssecretaris Rutte:Dat is echt een zaak van de medezeggenschapsraden. Daar ga ik niet over.
De wet is helder. Die zegt – dat is mij net aangereikt, maar wij gaan
het nog verder na – dat er instemmingsrecht is over de toepassing van
het functiewaarderingssysteem. Ik dacht, maar daarover verschillen de heer
Tichelaar en ik van mening, ook over de keuze uit de systemen. Belangrijker is echter de vraag hoe het dan wordt toegepast. Als bepaalde medezeggenschapsraden
zich met een kluitje in het riet hebben laten sturen en zij alleen adviesrecht
hebben gekregen, is dat aan die medezeggenschapsraden. Wij zijn geen beroepsinstantie
voor medezeggenschapsorganen. Die ligt ergens anders.Mevrouw Lambrechts (D66):Juist omdat wij dat niet zijn, is het goed dat dit soort dingen helder
zijn. Dat heeft niets te maken met "een kluitje in het riet sturen".
Ik heb de stukken bekeken en er is hen door bonden en HBO-raad gezegd dat
er alleen een adviesrecht was. Niet iedereen wacht tot 31 maart om zijn
instemming of advies te geven. Degenen die dat al gedaan hebben en geen zin
hadden daar anderhalf jaar over te bekvechten, hebben dus genoegen genomen
met iets waarvan zij achteraf denken: dat hadden wij graag anders gezien.Staatssecretaris Rutte:Mevrouw Lambrechts, wij gaan daar niet over. Wij gaan over de wet. Als
de wet niet duidelijk is, zullen wij ons erover buigen om te zien of wij die
kunnen verhelderen. Wij gaan niet over de vraag of een medezeggenschapsraad
de wet goed leest of niet en of de bonden en de HBO-raad al dan niet goede
informatie geven. Dat wordt echt te ingewikkeld. Daar zijn andere beroepsinstanties
voor.Tegen mevrouw Vergeer wil ik zeggen dat er extra geld is uitgetrokken
voor promotievouchers: 2 mln. in 2006 oplopend naar 10 mln. in 2008. Daarbij
gaat het om de promotiemogelijkheden voor docenten aan het hbo, omdat is vastgesteld
dat er te weinig gepromoveerden lesgeven aan het hbo. Ik heb al eens gezegd
dat je in Duitsland de portier van een Fachhochschule niet voorbij komt als
je geen Herr Doktor bent. In Vlaanderen is een derde gepromoveerd. In Nederland
is maar 3% van het personeel aan het hbo gepromoveerd. Dat vindt men
in het hbo ook vervelend. Dat is de reden waarom wij als onderdeel van de
gezamenlijke prestatieagenda het punt van de promotievouchers hebben opgenomen.Mevrouw Vergeer (SP):Mijn fractie heeft u daarin gesteund. Het gaat mij er echter om dat die
mensen een hoger salaris moeten krijgen als zij gepromoveerd zijn. Wie moet
dat betalen? Volgens u moet dat uit de lumpsum komen. Dat kan alleen maar
leiden tot degradatie van andere docenten, tenzij u het geld bij de managers
vandaan haalt.Staatssecretaris Rutte:Dit is een heel interessante redenering. Ik vind het goed nieuws dat mensen
die zich ontwikkelen, hun vak verder uitdiepen, meer gaan verdienen. U vindt
dat blijkbaar niet.Mevrouw Vergeer (SP):Dat wil ik ook graag, maar waar moet dat van betaald worden? Dat gaat
ten koste van de anderen, want er is één pot geld voor het personeel.
Dat betekent dat anderen lager ingeschaald worden. Dat is het dilemma waar
deze hogescholen nu voor staan.Staatssecretaris Rutte:U denkt dat dit op de totale personeelsbestanden van duizenden medewerkers
gaat leiden tot dramatische verschuivingen in de budgetten? Denkt u dat werkelijk?
Het gaat de eerste jaren om 40 promotievouchers. Dat gaat echt niet op een
totaal personeelsbestand van 50.000 medewerkers tot grote verschuivingen leiden.
Daar maak ik mij geen zorgen over.Mevrouw Vergeer:(SP): Ik vraag u dat te bezien in een breder verband, want er zijn meer
docenten die zich graag willen ontwikkelen en promotie willen maken. Zij blijven
wel docent. Daar hoort een dito salaris bij. Neemt u daar de verantwoordelijkheid
voor of vindt u dat het allemaal uit die ene pot moet komen?Staatssecretaris Rutte:Er is toch een normale doorstroming? Elk bedrijf heeft toch mensen die
carrière maken, die doorstromen naar hogere schalen? Dan komt er weer
jong beginnend personeel binnen, dat weer onderaan moet beginnen. Zo werkt
dat toch? Dat leidt niet tot grotere budgetten. Dat is het normale personeelsbeleid
van elke organisatie. Tenzij u de startende docenten meteen in schaal 12 wil
zetten, maar dat hoor ik u ook niet beweren.Dan kom ik bij het punt van mevrouw Joldersma over de ontwerp- en ontwikkelfunctie
in relatie tot de term toegepast onderzoek. Zij wijst er terecht op dat in
de toelichting op het bekostigingsbesluit de term toegepast onderzoek staat.
Dat is ongelukkig, want wij moeten eerst nog met elkaar praten over de Wet
op het hoger onderwijs en wetenschappelijk onderzoek. In het kader van dat
wetsvoorstel moeten wij met elkaar debatteren over de positionering van het
onderzoek. Ik zeg toe dat wij die definitie zullen aanpassen. Gelukkig is
het een ontwerpbekostigingsbesluit. In die zin is er alle ruimte voor verbetering.
Wij passen dat dus aan, temeer omdat het debat over toegepast onderzoek naar
de ontwerp- en ontwikkelfunctie zich afspeelt tegen de achtergrond van de
discussie over de titulatuur in het hbo. Er lijken op dat terrein ontwikkelingen
te zijn. Alle werkgeversorganisaties en koepels zijn in gesprek om daar uit
te komen. Die broedende kip zou ik alleen maar storen door nu al termen als
toegepast onderzoek zo nadrukkelijk op te nemen. Daar moeten wij op een later
moment over decideren.De heer Slob vroeg of de bezuinigingen in het verleden bijgedragen hebben
aan de noodzaak van al deze ontwikkelingen. Ik wijs erop dat er tijdens de
kabinetten-Balkenende I en II netto is geïnvesteerd in het hoger onderwijs.
Overigens zijn de studentenaantallen ook gestegen. De prijs per student schommelt.
De prijs in het hbo is sinds 2002 licht afgenomen, maar over het algemeen
was de prijs per student van 1998 tot 2005 tamelijk stabiel. Ik denk dus niet
dat het macrobudget voor de instellingen een reden is geweest om tot bezuinigingen
te komen.De heer Visser heeft een vraag gesteld over de accreditatie. Op 20 februari
was er een conferentie die tot doel had om de zaak binnen de huidige accreditatieregels
te vereenvoudigen. Een paar zaken vragen om wetgeving en die worden in de
WHOO geregeld. Een paar zaken, zoals een beweging naar instellingsaccreditatie,
willen wij pas vanaf 2009 regelen. Over vragen als de positie van de VBI's,
de neiging van sommige VBI's om het accreditatiekader in dikke rapporten te
verfijnen, het inlassen van een hersteltermijn of de omgang met macrodoelmatigheid
voor of na de accreditatie, zijn op 20 februari eieren gelegd. De implementatie
daarvan kan tegen de zomer plaatsvinden.De heer Visser (VVD):Wij hebben hier eerder over gesproken en toen bleek dat
er tegenwoordig btw betaald moet worden over die diensten. Er zou uitgezocht
worden hoeveel dat was. Dat geld ging vroeger naar het ministerie van Onderwijs,
maar dat gaat nu naar het ministerie van Financiën. Wij hebben u bij
de begrotingsbehandeling gevraagd uit te zoeken of dat op een betere manier
geregeld kon worden.Staatssecretaris Rutte:Wij raken elkaar nu in een donker bos kwijt, want ik heb daar geen antwoord
op. Wij hebben uiteraard een goede selectie ambtenaren bij ons, maar ik weet
niet of die selectie zodanig is dat ik het antwoord nu kan geven. Ik kom dus
schriftelijk even terug op die btw-vraag.Mevrouw Joldersma (CDA):U hebt gezegd dat lectoren vooral een rol naar buiten moeten hebben, terwijl
ik denk dat zij dichter bij het onderwijs moeten staan. Wij zullen daar nog
over spreken als wij de nieuwe wet behandelen, maar ik hoor nu graag alvast
uw visie.Staatssecretaris Rutte:Er zijn een paar ontwikkelingen in het hbo. Het begint al bij de stageplaatsen.
In het verleden ging een hbo-student naar een vaste stageplek, maar nu wordt
die student in toenemende mate gezien als een miniconsultant die een probleem
helpt oplossen. Om dat goed voor te bereiden, moet de student al in de opleiding
worden geconfronteerd met specifieke kennis. De discussie over de lectoren
sluit daar prachtig op aan. De lectoren hebben twee rollen. Ten eerste moeten
zij bedrijven de instellingen in trekken. Zij moeten ervoor zorgen dat er
een betere verbinding met de buitenwereld is. Ten tweede moeten zij de inzichten
die zij daarbij opdoen aan het onderwijs ten goede laten komen. Op dit moment
zijn er ongeveer 250 lectoren op een enorm personeelsbestand in het hbo. De
naar buiten gerichte taak van het hbo kun je dus niet volledig bij de lectoren
leggen, maar zij kunnen daar wel een vliegwiel in zijn. Uiteindelijk moeten
zij de kennis mee terug nemen naar de instellingen en ervoor zorgen dat het
onderdeel wordt van het onderwijs. De heer Visser wees er al op dat het onderwijs
dat in het verleden niet deed. De kritiek van de hbo's was vooral dat zij
die rol niet voldoende konden vervullen. De lectoren en de nieuwe positionering
van de stageplaatsen zijn bedacht om die verbinding te leggen. Midden- en
kleinbedrijven bepalen 90% van onze economie. Daar vinden de universiteiten
van oudsher lastig aansluiting bij, maar het hbo wel.Mevrouw Joldersma (CDA):Die ontwerp- en ontwikkel­taak moet heel dicht bij het onderwijs ontwikkeld
worden.Staatssecretaris Rutte:Dat is absoluut waar, maar het moet in relatie staan tot de mate waarin
de kennis die binnen de instelling aanwezig is gebruikt kan worden in de markt.
Het moet direct ten nutte komen aan het onderwijs. Overigens is de eerste
geldstroom van het universitair onderzoek afgeschermd. Zo lang ik daar iets
over te zeggen heb en zo lang de Kamer mij daarin steunt, kan dat geld niet
gebruikt worden om onderzoek in het hbo te financieren. De eerste geldstroom
is en blijft gelabeld voor de universiteiten.De vergadering wordt enkele ogenblikken geschorst.Mevrouw Lambrechts (D66):Mevrouw de voorzitter. Ik dank de staatssecretaris voor de beantwoording.
Zijn antwoord geeft mij, meer dan zijn brief van de zeventiende, het gevoel
dat hij begrijpt waar het om gaat en waar het mijn fractie om gaat. Het is
niet onze bedoeling om zelf aan de onderhandelingstafel te gaan zitten; wij
gaan niet over die cao's. Het is onze bedoeling om het grotere belang van
de positie van de docent en van lesgeven en lesgevende taken meer in beeld
te krijgen en ervoor te zorgen dat die ook in de toekomst de plaats krijgen
die hen toekomt. Zonder leraar geen onderwijs!Ik waardeer het dat de staatssecretaris met de HBO-raad wil praten. Ik
vind het ook goed dat hij drie toekomstige acties heeft geschetst over de
bureaucratiemeter, de bekostiging en de "ranking". Ik zeg hier wel
bij dat hij nu ook al dingen kan doen. Ook nu beschikken wij namelijk al over
instrumenten waar wij meer mee kunnen doen dan nu gebeurt. Daarom heb ik er
behoefte aan om een aantal moties aan de Kamer voor te leggen.Een eerste instrument dat wij altijd hebben, is zichtbaar maken wat er
gebeurt, in dit geval de verschuiving van middelen. Het gaat mij dan niet
alleen, maar ook wel, over de bureaucratie, de verschuiving van primair naar
secundair, maar ook over de verschuiving van onderwijs naar onderzoek en van
initieel naar postinitieel. Hierover stel ik de volgende motie voor:De Kamer,gehoord de beraadslaging,overwegende dat er op een aantal hogescholen grote onrust is ontstaan,
omdat docentenfuncties soms meerdere schalen lager zijn ingeschaald ten gevolge
van nieuwe functiewaardering;overwegende dat het erop lijkt dat lesgevende taken zijn gedevalueerd
en andere taken zoals onderzoek, publiceren, coördineren en managementtaken
juist op grotere waardering en een hogere inschaling kunnen rekenen;verzoekt de regering, na te gaan of er ten gevolge van het invoeren van
deze nieuwe functiewaardering een verschuiving heeft plaatsgevonden dan wel
gaat plaatsvinden van financiële middelen voor primaire onderwijstaken,
met name lesgeven, naar andere taken zoals onderzoek, publiceren, coördineren
en managementtaken;verzoekt de regering tevens, na te gaan of er een verschuiving heeft plaatsgevonden
dan wel gaat plaatsvinden van middelen voor het initiële onderwijs naar
het postinitieel onderwijs,Lambrechtsen gaat over tot de orde van de dag.De voorzitter:Deze motie is voorgesteld door de leden Lambrechts en Vergeer. Naar mij
blijkt, wordt zij voldoende ondersteund.Zij krijgt nr. 25(27923).Mevrouw Lambrechts (D66):Ik wil de Kamer nog een tweede motie voorleggen waarmee ik wil waarborgen
dat er voldoende onderwijs en begeleiding worden gegeven aan studenten. Die
motie luidt als volgt:De Kamer,gehoord de beraadslaging,overwegende dat bij een toenemend aantal opleidingen in het hbo het aantal
contacturen tussen docent en student dramatisch is teruggelopen;overwegende dat het voor de kwaliteit van de opleidingen en voor de begeleiding
van de student van belang is dat er voldoende onderwijscontacturen tussen
docent en student gewaarborgd zijn;verzoekt de staatssecretaris, samen met het veld minimumnormen te ontwikkelen
voor de wenselijk geachte onderwijscontacturen;verzoekt de regering tevens, na te gaan of het mogelijk is deze minimumnormen
deel te laten uitmaken van accreditatie en visitatie,en gaat over tot de orde van de dag.De voorzitter:Deze motie is voorgesteld door de leden Lambrechts en Vergeer. Naar mij
blijkt, wordt zij voldoende ondersteund.Zij krijgt nr. 26(27923).Mevrouw Lambrechts (D66):Tot slot wil ik nog een derde motie indienen. Een motie over de positie
van de tegenmacht die wij nu hebben en die in de toekomst hopelijk nog beter
wordt met een goed functionerende raad van toezicht. De tegenmacht die wij
nu hebben, kan en wordt op dit moment echter niet goed gebruikt. Wat daarvan
precies de oorzaak is, weet ik niet. Ik dien daarom de volgende motie in:De Kamer,gehoord de beraadslaging,overwegende dat het belangrijk is dat een nieuwe functiewaardering en
de gevolgen van de nieuwe functiewaardering kunnen rekenen op draagvlak en
instemming van het personeel;verzoekt de regering, te bewerkstelligen dat op alle hogescholen de voorstellen
met betrekking tot de toepassing en de invoering van de nieuwe functiewaardering
ter instemming aan de MR worden voorgelegd;verzoekt de regering tevens, na te gaan of het wenselijk is de Wet op
het hoger onderwijs zodanig aan te passen dat over de medezeggenschapsrechten
van de MR inzake functiewaardering geen onduidelijkheid meer kan bestaan,en gaat over tot de orde van de dag.De voorzitter:Deze motie is voorgesteld door de leden Lambrechts en Vergeer. Naar mij
blijkt, wordt zij voldoende ondersteund.Zij krijgt nr. 27(27923).De heer Van der Vlies (SGP):In drie moties vraagt u de regering vijf keer na te gaan of... De staatssecretaris
heeft echter al toegezegd dat hij in contact zal treden met de HBO-raad om
te bezien wat er mogelijk is. Is dat niet genoeg?Mevrouw Lambrechts (D66):Nee.De heer Van der Vlies (SGP):Wat voegen uw moties dan toe aan de toezeggingen van de staatssecretaris?Mevrouw Lambrechts (D66):Bureaucratie is belangrijk, maar niet het enige belangrijke punt. Het
geld voor het onderwijs wordt immers niet alleen verschoven naar bureaucratische
zaken als coördinatie en management maar ook naar onderzoek en post-initieel
onderwijs. Ik wil dat die verschuivingen in beeld worden gebracht, want ik
wil niet dat die taken ten koste gaan van het onderwijs.Er bestaat grote behoefte aan minimumnormen voor het aantal contacturen.
Deze normen moeten nog worden ontwikkeld en daarvoor is een positieve houding
en een positief signaal van de staatssecretaris heel welkom. Ik vraag hem
verder of deze normen ook een rol kunnen spelen bij de accreditatie en de
visitatie. Ik wil het namelijk net als de staatssecretaris onderbrengen in
het systeem. Accreditatie en visitatie zijn nodig om de kwaliteit van opleidingen
te kunnen beoordelen. Onderwijs maakt een wezenlijk onderdeel uit van die
kwaliteit. Ik heb niet de pretentie dat ik kan aangeven hoe het precies moet.
Dat is in de ogen van de heer Van der Vlies misschien zwak, maar daarmee geef
ik de staatssecretaris wel de ruimte om dat te doen. Ik doe dat natuurlijk
in de hoop dat hij daartoe bereid is.Wat in de tweede overweging van mijn motie over de medezeggenschapsraad
staat, heeft de staatssecretaris inmiddels toegezegd. Mijn verzoek om alle
hogescholen er nogmaals op te wijzen dat er wel degelijk een instemmingsrecht
is en dat de hogescholen de raad de rechten moeten geven waarop zij volgens
de wet recht hebben, is nog niet toegezegd. Ik zou het dan ook zeer op prijs
stellen als hij de aanneming van mijn motie niet ontraadt.Mevrouw Vergeer (SP):Voorzitter. De SP-fractie heeft er al vaker op gewezen dat de medezeggenschapsraad
instemmingsrecht moet krijgen voor het meerjarige financiële beleid van
een school. Daar hangt immers van af of geld wordt besteed aan contacturen
in de klas of aan managers dan wel een auto met chauffeur. Wij kennen allemaal
de voorbeelden.De medezeggenschapsraad heeft echter een groot probleem. Het functiewaarderingssysteem
is namelijk ondergebracht in een op basis van lumpsum gefinan cierd
systeem. Je kunt het vergelijken met een weegschaal. Als je aan de ene kant
de salarissen verhoogt om docenten te belonen, gaat de schaal aan de andere
kant omlaag. Wij hebben binnen Nederland ooit een ander systeem gehad. Ik
wil dat systeem niet opnieuw invoeren, maar ik wijs er wel op dat een docent
toen gewoon op grond van zijn opleidingsniveau, leeftijd en ervaring werd
ingeschaald. Er was toen geen lumpsum en daarom was het mogelijk om iemand
te belonen naar wat hij waard was.De staatssecretaris wil weinig regelen. Er zijn echter een aantal zaken
die wel centraal kunnen worden geregeld. Zo heeft hij gezegd dat de startsalarissen
centraal kunnen worden vastgesteld. De SP-fractie is van mening dat in elk
geval de managementsalarissen kunnen worden afgetopt. De Kamer zegt dat die
niet hoger mogen zijn dan het salaris van Balkenende, maar het kabinet doet
niets behalve krokodillentranen huilen.De staatssecretaris heeft terecht gezegd dat lesgeven en de ontwikkelfunctie
bij elkaar horen. Ik ben het daar helemaal mee eens. Die functies moeten wij
niet uit elkaar trekken. Een dergelijke functiedifferentiatie is heilloos.
Het is ook goed om daar de contacten met het werkveld aan te verbinden. Op
die manier ontwikkelen docenten en studenten kennis en vaardigheden.De staatssecretaris heeft een plan; hij gaat van alles doen. Hij gaat
met de HBO-raad praten, onder andere over de opwaardering van de docenten.
Dat is een goed plan. Hij gaat ook praten over de verhouding tussen secundaire
en primaire lasten. Ik vind dat hij veel gaat praten en ik vraag mij af of
daar nog wat uit komt. Heeft de staatssecretaris voor zichzelf een resultaatverplichting
vastgesteld?Kan de staatssecretaris bevestigen dat hij heeft gezegd dat als met benchmarkoverleg
geen verhouding tussen primaire en secundaire wordt vastgesteld, hij eventueel
toch ingrijpt met wettelijke maatregelen? Heb ik dat goed begrepen? Kan dat
ook gelden voor de functiewaardering van de docenten? Ziet de staatssecretaris
wettelijke mogelijkheden om in de nieuwe wet op het hoger onderwijs een basis
te leggen voor de waardering van de docenten? In de volgende motie vraag ik
de staatssecretaris om het niet bij praten te laten maar ook wat te doen.De Kamer,gehoord de beraadslaging,overwegende dat de regering een stelselverantwoordelijkheid voor het hoger
onderwijs heeft;van mening dat de status van het leraarberoep samenhangt met deze stelselverantwoordelijkheid;overwegende dat het geven van onderwijs een kerntaak is van de leraar;van mening dat de waardering voor deze kerntaak terugkeert in de functiewaardering
en beloning van de onderwijsgevende;overwegende dat veel docenten nieuwe vormen van functiewaardering en -beloning
als een verschraling ervaren;verzoekt de regering, te bewerkstelligen dat de waardering voor de kerntaak
van het onderwijs terugkeert in de functiewaardering en -beloning van onderwijsgevenden,en gaat over tot de orde van de dag.De voorzitter:Deze motie is voorgesteld door de leden Vergeer en Lambrechts. Naar mij
blijkt, wordt zij voldoende ondersteund.Zij krijgt nr. 28(27923).Staatssecretaris Rutte:Voorzitter. Eerst ben ik nog een antwoord schuldig op de vraag over het
instemmingsrecht en de keuze tussen twee functioneringsmodellen. Ik ben er
inmiddels achter dat de zaak nog gecompliceerder is. Met de WHW heeft de medezeggenschapsraad
instemmingsrecht bij zaken van algemeen belang voor de bijzondere rechtstoestand
van het personeel. Ik wijs daarbij op artikel 10, lid 24, van de WHW. Vanuit
die redenering geldt dat als een bestuur met een plan van aanpak kiest voor
een van de twee systematieken van functiewaardering, daarvoor instemmingsrecht
moet bestaan. Inmiddels zijn daarover geschillen geweest. Op de website van
het CNV wordt verwezen naar de uitspraak van de geschillencommissie dat er
instemmingsrecht is. Naar aanleiding van deze uitspraak zijn nadere afspraken
gemaakt door cao-partijen. Ik zal die ontwikkeling volgen. Als blijkt dan
een en ander anders ligt, zal ik de Kamer daarover informeren.Mevrouw Lambrechts zegt dat de brief minder urgent klonk dan de beantwoording
in eerste termijn. Ik doe een klein experiment. Ik lees voor uit de brief.
Onderwijs is een kerntaak van een hogeschool. In dit licht vind ik dat er
juist voor diegenen die zich onderscheiden in het onderwijs carrièreperspectieven
moeten zijn weggelegd. Het zou mij dan ook verbazen als er in het hbo alleen
nog carrièreperspectieven zouden zijn voor degenen die bijvoorbeeld
coördineren en managen, en niet voor personen die zich onderscheiden
in het onderwijs. Het feit dat onderwijs de primaire taak is van de hogeschool
betekent ook dat er niet teveel geld naar secundaire activiteiten moet gaan.
Dat is de ene manier om deze tekst voor te lezen. Ik kan deze ook op een andere
manier voorlezen, bijvoorbeeld als volgt. Onderwijs is "absoluut"
een kerntaak van een hogeschool. In dat licht "is het volstrekt helder"
dat voor diegenen die zich onderscheiden in het onderwijs, carrièreperspectieven
moeten zijn weggelegd. Het zou mij dan ook "ongelooflijk" verbazen "en
met mij de gehele regering" als er in het hbo alleen nog carrièreperspectieven
zouden zijn voor degenen die bijvoorbeeld coördineren en managen, en
niet voor personen die zich onderscheiden "in het belangrijkste"
in het onderwijs "namelijk het onderwijs zelf". Dat onderwijs de
primaire taak is van de hogeschool, betekent ook dat er niet teveel geld naar
secundaire activiteiten moet gaan. Als ik het zo voorlees, klinkt het naar
mijn gevoel een stuk urgenter. Het was echter niet mijn bedoeling om hier
urgenter te klinken dan in de brief.Mevrouw Lambrechts (D66):Je kunt het ook heel anders lezen, maar wellicht heeft
de staatssecretaris het zo niet bedoeld: "Het zou mij dan ook verbázen
als er in het hbo alleen nog carrièreperspectieven zouden zijn voor
degenen die bijvoorbeeld coördineren en managen." Dan betekent het:
ik ga ervan uit dat dit helemaal niet gebeurt. In de eerste termijn proefde
ik – wij maken er nu wat gekheid over maar ik proef dat weer –
dat de staatssecretaris met mij en de rest van de Kamer vindt dat dit niet
de bedoeling is.Staatssecretaris Rutte:Ik ben hiernaar toe gekomen met dezelfde gevoelens van urgentie als toen
wij de brief schreven. Ik ben blij dat het nog urgenter klinkt dan ik al bedoelde.Ik kom bij de moties, allereerst de motie van mevrouw Lambrechts waarin
wordt gevraagd om na te gaan wat de gevolgen zijn van het invoeren van het
functiewaarderingssysteem. Zij noemt vervolgens een hele toestand van zaken
die wij moeten uitzoeken. Bovendien moeten wij bezien of dat heeft geleid
tot een verschuiving van middelen. Het aannemen van die motie ontraad ik,
omdat ik niet verder wil gaan dan de voorgestelde bureaucratiemeter. Bovendien
heb ik de heer Tichelaar toegezegd om met de Onderwijsraad te bekijken of
een update van het eerder onderzoek tegen de achtergrond van de ambities van
zo'n bureaucratiemeter nog zin heeft. De bedoeling van de motie begrijp ik,
maar het aannemen ervan zal juist leiden tot heel veel extra bureaucratie.
Ik zie de personeelsadvertenties in de krant al voor me van instellingen die
mensen nodig hebben om dat allemaal uit te zoeken.Mevrouw Lambrechts (D66):Dat vind ik een beetje flauw. Waarom zou wat ik wil uitzoeken bureaucratie
zijn, en wat de staatssecretaris wil uitzoeken niet? Het gaat erom dat er
voldoende middelen en mogelijkheden moeten zijn voor de lesgevende, de onderwijsgevende
taken. Het gaat dus niet alleen om geld dat wegstroomt naar communicatie en
management – dit valt onder de noemer bureaucratie – maar ook
om geld dat in de lumpsum kan worden ingezet voor onderzoek of voor het initieel
en postinitieel onderwijs. Dit is nodig om een eerlijk beeld te krijgen.Staatssecretaris Rutte:Er kunnen nog wel meer dingen worden toegevoegd om een nog scherper beeld
te krijgen: de verhoudingen tussen schalen, de verhoudingen tussen parttime
en fulltime docenten, de verhouding tussen schaal 13 en het opleidingsniveau,
hoeveel universitair geschoolden er werkzaam zijn in het hbo en ik kan er
nog wel meer bedenken. Ik vraag mij echter werkelijk af of wij dat moeten
willen weten. De Kamer is er nu in geslaagd om een zekere afstand te creëren
en de sector een zekere autonomie te geven. In mijn ogen slaat de motie door
en is de bureaucratiemeter voldoende, eventueel in combinatie met een update
van de Onderwijsraad. Wij moeten de sector niet overladen met extra taken.Mevrouw Lambrechts (D66):Al de extra zaken die de staatssecretaris noemt, zijn inderdaad overdrijvingen
en hebben geen toegevoegde waarde. De motie gaat echter over het inzetten
voor andere taken van middelen die nu worden ingezet voor onderwijsgevende
taken. Dat is geen overbodige bureaucratie maar het feitelijk willen weten
wat er gebeurt met de onderwijstaak.Staatssecretaris Rutte:Het antwoord op die vraag komt in hoofdlijnen natuurlijk uit die bureaucratiemeter,
die een onderscheid maakt tussen het primaire en het secundaire proces. Mevrouw
Lambrechts belegt het nu echter met zo veel details dat het een enorm gedoe
dreigt te worden. Ik ontraad dus het aannemen van de motie.De tweede motie van mevrouw Lambrechts gaat over de mogelijkheid om minimumnormen
op te stellen voor de hoeveelheid onderwijscontacturen. Ook het aannemen van
die motie ontraad ik. Het accreditatiesysteem stelt vast of een opleiding
fulltime is of niet en of deze voldoet aan de eisen om te worden toegelaten
tot het stelsel. De benchmark zal inzicht bieden in hoeveel geld er naar onderwijs
gaat en hoeveel naar andere zaken. Uitvoering van de motie zou beteken dat
wij op details ingrijpen in de instellingen en voorschrijven wat de normering
is. Dat vind ik geen taak voor de overheid, dus ik ontraad het aannemen van
deze motie.Mevrouw Lambrechts (D66):Ik heb nog één vraag.De voorzitter:Mevrouw Lambrechts, u...Mevrouw Lambrechts (D66):Mijn vraag...De voorzitter:Mevrouw Lambrechts, u hebt niet het woord gekregen. Ik noem uw naam nu
al een aantal keer.Mevrouw Lambrechts (D66):Ik dacht dat u mij daarmee het woord gaf.De voorzitter:Nee, ik gaf u dat juist niet. Wij gaan niet bij elke motie weer de discussie
starten. Ik heb u ruimhartig het woord gegeven, maar ik moet iedereen eerlijk
behandelen.Het woord is aan mevrouw Vergeer.Mevrouw Vergeer (SP):Ik heb een vraag over de motie inzake de contacturen. U hebt het voor
elkaar gekregen dat de voorzitter van het college van bestuur van Hogeschool
INHOLLAND nu garandeert dat studenten vijftien contacturen per week hebben.
Eerst was het een soort autodidact onderwijs waarbij studenten het op afstand
allemaal zelf moesten uitzoeken.Staatssecretaris Rutte:Dat is onzin.Mevrouw Vergeer (SP):Ik stel het een beetje scherp. Ik ben blij dat er nu vijftien contacturen
zijn. Is dit niet hetzelfde als hetgeen u net veroordeelde in deze motie,
namelijk dat wordt gesproken over de norm en de hoogte daarvan?Staatssecretaris Rutte:Ik vind niet dat dit vanuit de landelijke politiek moet worden bediscussieerd
en vastgelegd. Ik heb op een gegeven moment vastgesteld dat zowel op universiteiten
als hogescholen veel studies feitelijk parttime waren geworden, gezien de
totale studiebelasting. Ik heb gezegd dat dit niet acceptabel is, dat is mijn
taak. Dat heeft geleid tot veranderingen op de Radboud Universiteit in Nijmegen
en het wordt opgepakt op de Universiteit Utrecht en de Universiteit van Amsterdam.
INHOLLAND heeft niet de studiedruk als uitgangspunt genomen, maar het aantal
contacturen op minimaal vijftien of zestien uur gesteld in
het eerste jaar. Dat is prima. Zo moet het gebeuren.In deze motie wordt gevraagd om een soort georganiseerd overleg met het
veld over normering en daar voel ik niets voor. Zo werkt het niet. Daarmee
ontstaat precies wat wij niet willen. Het lijkt sympathiek. Het vervolg hiervan
is echter dat er verder wordt gestandaardiseerd, terwijl wij in het hoger
onderwijs juist behoefte hadden aan meer diversiteit. De studies moeten natuurlijk
wel allemaal fulltime zijn. Dat is de norm en daar hoeven wij ook niet lang
over te praten. Er moet echter wel sprake zijn van diversiteit tussen de instellingen.
Met het op zich sympathieke doel ontstaat een soort "camel nose"
die ertoe leidt dat er op een aantal andere terreinen een grote hogeschool
voor heel Nederland wordt gecreëerd. U had al veel problemen met INHOLLAND,
dus u wilt vast geen hogeschool voor heel Nederland.In de conceptafspraken over transparant hoger onderwijs, dus de vervolgfase
van de studiekeuzewebsite waarin alle partijen aan tafel zitten, is het element
intensiteit van de studiebegeleiding per opleiding wel aan de orde. Op dat
punt zal een zekere benchmarking plaatsvinden.Er is een motie ingediend waarin de regering wordt gevraagd te bewerkstelligen
dat op alle hogescholen de voorstellen met betrekking tot de toepassing en
de invoering van de nieuwe functiewaardering ter instemming aan MR worden
voorgelegd. Ik ontraad het aannemen van deze motie. Het is niet onze plaats.
Wij maken wetten. Als mensen vinden dat een wet niet wordt nageleefd, moeten
zij in beroep gaan. Het is niet de taak van de overheid om een soort Postbus-51-campagne
te starten op dit punt. Ik vind het onnodig, dus ik doe het niet.Mevrouw Vergeer heeft een motie ingediend waarin wordt gevraagd of kan
worden bewerkstelligd dat de waardering voor de kerntaak van het onderwijs
terugkomt in de functiewaardering. Dat zou betekenen dat de regering gaat
interveniëren in cao-afspraken. Dat kan alleen bij wet. Ik ga dat niet
doen. Ik heb wel toegezegd dat er overleg zal worden gevoerd met de brancheorganisatie
over de wijze waarop het functiegebouw zich ontwikkelt. Wat in deze motie
wordt gevraagd, gaat echter veel verder. Het zou betekenen dat wordt ingegrepen
in cao-afspraken. Daarvoor is een wetswijziging nodig die door mij als onwenselijk
wordt beoordeeld. Ik ontraad het aannemen van deze motie.Mevrouw Vergeer vroeg hoe het zit met de benchmark. Zij zei dat ik iets
ging afdwingen. Ik wil proberen, en dat lijkt te gaan lukken, om met de sector
te komen tot een bureaucratiemeter. Dat is een benchmark van de uitgaven voor
het primaire en het secundaire proces. Als dat niet lukt, zal ik dat net als
bij de transparante studiekeuze-informatie met steun van de Tweede Kamer bij
wet regelen. Ik heb bij dat andere punt een stok achter de deur, maar met
betrekking tot deze benchmarking is die nog niet nadrukkelijk uitgesproken.
Ik weet mij echter inmiddels wel verzekerd van de steun van de fractie van
de SP als het zover zou komen en dat zijn in elk geval al negen zetels.De beraadslaging wordt gesloten.De voorzitter:Ik stel voor, over de ingediende moties volgende week te stemmen.De vergadering wordt van 16.46 uur tot 19.00 uur geschorst. 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/h-tk-20052006-4101-4117.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl