Vragen van het lid Van der Ham aan de minister van Economische Zaken, in haar afwezigheid gesteld aan de staatssecretaris van Economische Zaken, over het wegvallen van steun voor de wijziging van de Winkeltijdenwet in de Kamer en de opportuniteit om het wetsvoorstel door te zetten (mondelinge vragenuur)
Staten-Generaal — Handelingen 
Datum: 2014-07-02 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


95ste vergadering
 
 
 2008-2009
 95
 
 
 
 Vragenuur
 Vragen van het lid Van der Ham aan de minister van Economische Zaken,
in haar afwezigheid gesteld aan de staatssecretaris van Economische Zaken,
over het wegvallen van steun voor de wijziging van de Winkeltijdenwet in de
Kamer en de opportuniteit om het wetsvoorstel door te zetten.
 
 
 De heer
 Van der Ham
 D66
 
 Voorzitter. Wij kunnen zaken doen vanmiddag. In deze tijden van economische
neergang en stijgende werkloosheid hebben wij het komende kwartiertje een
unieke kans om 20.000 banen te redden. Wat is het geval? Het kabinet is hard
bezig met een wetsvoorstel om de koopzondagen streng aan banden te leggen.
Wat ons betreft is dat een slecht plan, niet alleen omdat het de keuzevrijheid
van gemeenten, ondernemers en burgers beknot, maar ook omdat het banen kost.
Dat is met name het geval in de grensstreek, maar ook elders in Nederland
kost het banen. Het Platform Detailhandel Nederland heeft berekend dat een
beperking van de koopzondag 20.000 banen kost. Het is waanzinnig dat het kabinet
dit plan wil doorzetten. Wij hebben ons daar ook erg tegen verzet.
 Afgelopen vrijdag keek ik in De Telegraaf en las: Herkansing voor de koopzondag.
Was getekend het CDA. Mevrouw Blanksma van het CDA stelde: "Met het oog op
de economische crisis is een aanscherping van de winkeltijden twijfelachtig."
Het feit dat die aanscherping van de koopzondag in het regeerakkoord staat
en een vurige wens is van de ChristenUnie schoof zij terecht weg. Zij zei
dat de economische realiteit van nu meegewogen moet worden. Dat is heel goed.
Bravo daarvoor! Ik neem aan dat het CDA nog steeds die mening is toegedaan.
Ik hoop dat vandaag nog te horen.
 
 
 Mijnheer Van der Ham, het is een vragenuur.
 
 
 
 De heer
 Van der Ham
 D66
 
 Dat is zeker het geval, voorzitter, maar het is ook een zakenuurtje. Wij
moeten het nu gewoon even aftikken. De steun voor het geplande voorstel is
nu weg. U hebt het stiekem al een beetje naar achteren geplaatst, want u rook
natuurlijk ook onraad. Ik vraag de regering dus om dat wetsvoorstel terug
te trekken. Het is slecht voor de economie en slecht voor de werkgelegenheid.
Ik val het CDA van harte bij. De ambtenaren die hier nu mee bezig zijn, kunnen
zich beter richten op zaken die bijdragen aan de economie: het verder openstellen
van de innovatiesubsidies, het aanspreken van banken op hun kredietverlening,
het wegnemen van de bureaucratie en het investeren in een goed investeringsklimaat.
 Laten wij nu zaken doen met de staatssecretaris. Wij zitten toch allemaal
bij elkaar. Trek de wet nu terug. Red duizenden banen. Ik krijg graag een
toezegging van de staatssecretaris.
 
 
 
 Staatssecretaris
 Heemskerk
 
 Voorzitter. Voor een deel is dit een herhaling van het
spoeddebat dat minister Van der Hoeven met uw Kamer heeft gevoerd over het
wetsvoorstel inzake de koopzondagen en waarbij overigens toen alleen de oppositiefracties
aanwezig waren. Dat is een afgewogen voorstel dat gebaseerd is op het coalitieakkoord
om het oneigenlijke gebruik van de toerismebepaling uit de winkelwet tegen
te gaan. Op basis van dat wetsvoorstel heeft uw Kamer ruim 200 vragen gesteld,
ik geloof in totaal 213, en die worden gewoon keurig beantwoord. Juist in
deze economisch slechte tijden en in een tijd waarin het Centraal Planbureau
met nieuwe ramingen is gekomen, is het terecht dat de Kamer heel veel vragen
heeft gesteld over de economische gevolgen en de werkgelegenheid. Nogmaals,
wij zullen die zo nauwkeurig mogelijk beantwoorden. Het Centraal Planbureau
zal de effecten in kaart brengen. Het zal overigens niet meevallen om een
verschil te maken tussen aan de ene kant de economische recessie en aan de
andere kant de effecten van het feit dat mensen op zondag wellicht op een
andere manier en op een andere plek iets gaan aanschaffen. De minister heeft
dat in ieder geval aangekondigd in haar brief van 27 maart 2009. De minister
verwacht de nota naar aanleiding van het verslag en het resultaat van het
onderzoek na het zomerreces naar uw Kamer te kunnen sturen. Dat is ook het
moment om met uw Kamer te debatteren over het wetsvoorstel.
 
 
 
 De heer
 Van der Ham
 D66
 
 Die 250 vragen? Houdt ermee op! Daar zijn veel en veel te veel ambtenaren
mee bezig, zorg ervoor dat de wet wordt ingetrokken en zet die ambtenaren
op iets anders, bijvoorbeeld op innovatiesubsidies of het verminderen van
de bureaucratie. Vandaag zijn inderdaad nieuwe cijfers naar buiten gekomen.
De werkgelegenheid neemt af, mogelijk zijn volgend jaar 730.000 mensen zonder
werk. Door dit wetsvoorstel staan er zo'n 20.000 banen op het spel. Als de
Winkeltijdenwet zou worden opengebroken, zouden er zelfs 5000 banen bij kunnen
komen. U bent toch staatssecretaris van Economische Zaken en ook een vrijdenkend
man? U denkt niet zo in dogma's. Laat dat regeerakkoord nu lekker gaan, zorg
ervoor dat economische ontwikkeling mogelijk wordt, dat er ondernemerschap
kan zijn en dat dit niet wordt beknot door deze regering. Met alle respect,
maar dit een beetje bureaucratische antwoord stelt mij weinig gerust. Stop
ermee, zorg ervoor dat die wet wordt ingetrokken en ga u op nuttiger dingen
richten.
 Ten slotte, voorzitter, nog een vraag. Hoe veel fte ambtenaren zijn nu
bezig met die wet aan te passen en de vragen te beantwoorden?
 
 
 
 Staatssecretaris
 Heemskerk
 
 Voorzitter. De vragen liggen er en die worden gewoon keurig beantwoord.
Zoals u weet, hebben wij ook een forse taakstelling om het aantal beleidsambtenaren
te verminderen. Desalniettemin proberen wij de Kamer altijd netjes antwoord
te geven op de gestelde vragen.
 De heer Van der Ham zal weten dat hij een karikatuur maakt van het wetsvoorstel.
De kern is dat er 12 koopzondagen per gemeente mogelijk zijn en dat op basis
van een toerismebepaling dat aantal eventueel zou kunnen worden uitgebreid.
Waar moet daarover beslist worden? Op rijksniveau of moet die afweging op
lokaal niveau plaatsvinden? Het komt mij voor dat Zandvoort, Scheveningen
daarin hun eigen afwegingen moeten maken en wellicht Staphorst een andere.
Dat is de kern van het wetsvoorstel en de karikatuur dat dit alleen maar leidt
tot minder koopzondagen, laat ik aan de heer Van der Ham, dat het alleen maar
leidt tot het verdwijnen van banen laat ik ook aan hem. Inderdaad zegt deze
coalitie niet "niet alleen kijken, kijken, kijken, maar kopen, kopen, kopen
en ook nog op de pof". Dat is niet de richting die wij in willen gaan. Wij
willen een gebalanceerde samenleving waarin mensen op hun manier lokaal invulling
willen geven aan het moment en de wijze waarop zij gaan winkelen. Als dat
op een zondag is buiten de aangewezen twaalf, dan is dat aan de lokale gemeenteraad,
de lokale democratie om dat in te vullen.
 
 
 
 De heer
 Elias
 VVD
 
 Voorzitter. De staatssecretaris gebruikt een heleboel grote woorden en
vergelijkingen, maar maakt hij zich geen zorgen? Vorig jaar op 4 april
kwam vicepremier Rouvoet na de ministerraad naar buiten – de enige keer
dat hij dat mocht doen – om kraaiend van plezier te melden dat het zo
mooi ging en dat de Winkeltijdenwet zou worden aangepast, maar het duurt maar
en het duurt maar. Het was toch zo'n evenwichtig coalitieakkoord. Maakt hij
zich geen zorgen dat het zo lang duurt?
 Terzijde zou ik mevrouw Blanksma nog willen vragen of haar steun voor
dit wetsvoorstel wel of niet is weggevallen. Daar zijn haar concrete vragen
over gesteld door collega Van der Ham.
 
 
 
 Staatssecretaris
 Heemskerk
 
 Ik maak mij inderdaad zorgen als ik kijk naar de situatie waarin de economie
zich op dit moment bevindt. Dat de cijfers van het Centraal Planbureau naar
buiten zijn gekomen, betekent dat heel veel mensen zich zorgen maken over
het bedrijf of over een baan. U hoeft zich geen zorgen te maken dat de twee
ambtenaren die bezig zijn met de antwoorden van de 213 vragen die u gesteld
hebt, op tijd zullen zijn en dat er een gedegen studie aan ten grondslag ligt
van het Centraal Planbureau.
 
 
 
 De heer
 Elias
 VVD
 
 Ik heb geen 213 vragen gesteld ...
 
 
 Mevrouw Blanksma mag nu reageren.
 
 
 
 Mevrouw
 Blanksma-van den Heuvel
 CDA
 
 Voorzitter. Ik word nu van twee kanten uitgedaagd, door de VVD en D66.
Het CDA-standpunt is duidelijk: wij gaan nooit voor de uitbreiding van de
huidige Winkeltijdenwet. Dat is nu ook niet aan de orde in de wetgeving. Lokale
overheden hebben de bevoegdheid om binnen de huidige kaders te beslissen om
de Winkeltijdenwet toe te passen. Wel is nu sprake van onduidelijkheid over
het toeristenregime. Wij hebben daar onze vragen over gesteld en de antwoorden
daarop laten wij meewegen in ons uiteindelijke besluit over hoe om te gaan
met het toeristenregime.
 
 
 
 Mevrouw
 Gesthuizen
 SP
 
 Voorzitter. Ik vind dit gewoon heel goedkoop populisme van D66. Wel heb
ik een vraag aan de staatssecretaris over die 20.000 banen. Sinds de Raad
Nederlandse Detailhandel dat zogenaamde onderzoek presenteerde, zweeft dat
getal boven de markt. Kan de staatssecretaris daar eens op ingaan? Zijn die
20.000 banen nattevingerwerk? CNV-onderzoek wijst namelijk precies de andere
kant op: ondanks de groei van het aantal koopzondagen in de afgelopen jaren
zijn er helemaal niet zo veel banen bijgekomen. In de periode die
achter ons ligt, is het aantal koopzondagen inderdaad uitgebreid en dat heeft
helemaal niet voor heel veel meer banen gezorgd in de detailhandel. Als we
doorgaan met het uitbreiden van het aantal koopzondagen, gaat dat juist banen
kosten in het midden- en kleinbedrijf.
 
 
 
 Staatssecretaris
 Heemskerk
 
 In dit land hebben we vrijheid van meningsuiting en die geldt ook voor
de Raad Nederlandse Detailhandel. Als die dus wil berekenen dat het tot een
verlies van 20.000 banen leidt, dan zijn dat zijn sommen en zal dat wel zo
zijn. Wij hebben het echter aan het Centraal Planbureau gevraagd, dat bij
uitstek het geschikte orgaan is om dat door te rekenen. Later zal blijken
of het een slag in de lucht of juist goed onderbouwd was.
 
 
 
 Mevrouw
 Van Gent
 GroenLinks
 
 Voorzitter. Ik ben best wel een beetje geschokt door de antwoorden van
de staatssecretaris. Van die 20.000 banen zegt hij dat het wel zo zal zijn.
We zitten al maanden in een crisis. Mensen raken hun baan kwijt of maken zich
zorgen om hun baan. En wij moeten wachten op een broedende kip in de coalitie,
want het duurt eindeloos voordat die vragen worden beantwoord. Intussen worden
banen om zeep geholpen en maken ondernemers zich zorgen. Is het niet veel
simpeler om het gewoon aan de gemeenten over te laten of winkels wel of niet
open zijn op zondag? Dat kan dan onderwerp van debat zijn in de gemeenteraad
en dan zijn we er klaar mee. Iedereen weet namelijk dat dit hier tot niets
leidt; we zitten nu eenmaal met een coalitie met een onmogelijk compromis,
dat ten koste gaat van de werkgelegenheid. Ik wil graag dat de staatssecretaris
hierop reageert; ik heb namelijk ook een amendement liggen om dit aan de gemeenten
over te laten.
 
 
 
 Staatssecretaris
 Heemskerk
 
 De Kamer heeft 213 vragen gesteld en krijgt daarop antwoord. De Kamer
heeft ook gevraagd om een onafhankelijk instituut als het Centraal Planbureau
te laten kijken naar de werkgelegenheidseffecten. Ook op die vraag krijgt
de Kamer antwoord. De kern van het wetsvoorstel is inderdaad dat de gemeenteraad
de afweging moet maken met betrekking tot het al dan niet verruimen van het
toeristische regime op basis van substantieel toerisme en een aantal andere
belangen als werkgelegenheid, economische bedrijvigheid, de zondagsrust, de
leefbaarheid, de veiligheid en de openbare orde in de gemeente. Dat is nu
ook precies de beste plaats waar dit kan gebeuren.
 
 
 
 De heer
 Pechtold
 D66
 
 Voorzitter. Door de wet van oud-minister Wijers kunnen we op zondag winkelen
en hebben we 20.000 extra banen. Van de staatssecretaris heb ik begrepen dat
hij nu ook twee ambtenaren een baan heeft gegeven om de vragen te beantwoorden.
Maar heeft hij vorige week op Radio 1 gehoord dat de supermarkten zeggen dat
zij 5000 banen extra zien als er meer ruimte voor het winkelen in supermarkten
op zondag wordt geschapen? De staatssecretaris laat dit liever over aan de
gemeenten, maar dat is altijd met een maximum. Of mogen de gemeenten besluiten
dat zij ook 52 zondagen per jaar open zijn?
 Mijn tweede vraag is gericht aan het onduidelijke CDA. In de krant –
deze keer had het kennelijk niet gekozen voor de Krant op Zondag, maar waarschijnlijk
vanwege de problematiek van het winkelen misschien terecht voor de vrijdagskrant –
stond namelijk duidelijk te lezen dat de economische realiteit van nu moet
worden meegenomen. Wat betekent dat? Mevrouw Blanksma kan wel met grote chocoladeletters
in de krant staan, maar vandaag is zij een stuk minder duidelijk. Ik wil nu
gewoon duidelijkheid, dan weten die twee ambtenaren van het ministerie ook
of ze met iets anders kunnen doorgaan.
 
 
 
 Staatssecretaris
 Heemskerk
 
 Ik heb niet twee extra ambtenaren een baan gegeven; er zijn twee ambtenaren
bezig met het beantwoorden van de vragen die u hebt gesteld. Het kabinet geeft
eerlijk gezegd minder ambtenaren een baan, omdat wij een zeer forse taakstelling
hebben met betrekking tot het aantal beleidsambtenaren bij de rijksoverheid.
Wat betreft de 5000 extra banen: ook dat is een slag in de lucht. Het lijkt
mij niet zo dat opeens de totale consumptie in Nederland gaat toenemen. Eerder
zullen wij zien dat er enigszins wordt gespaard. Het is ook goed dat er niet
op de pof wordt geconsumeerd. Het Centraal Planbureau houdt zich bezig met
de vraag hoe je al die effecten bij elkaar kunt optellen en van elkaar kunt
aftrekken. Op die vraag krijgt de Kamer antwoord. Gemeenten kunnen inderdaad
12 koopzondagen per jaar toestaan en dat aantal verruimen op basis van de
toerismebepaling. Zij moeten zelf een afweging maken, waarvoor wij een aantal
criteria hebben gegeven. De lokale democratie in Zandvoort, Scheveningen of
Staphorst moet hieraan zelf invulling geven.
 
 
 
 Mevrouw
 Blanksma-van den Heuvel
 CDA
 
 Ik heb in de eerste termijn heel helder aangegeven wat er procedureel
voorligt. Wij hebben vragen gesteld en zullen het antwoord daarop meewegen
in de totale afweging van ons standpunt over de duidelijkheid van het toerismeregime.
Wij zullen ook werkgelegenheidsaspecten meenemen in de afweging, maar ook
de zondagsrust zal een rol spelen in het totaal.
 
 
 
 De heer
 Van der Vlies
 SGP
 
 De beantwoording door de staatssecretaris lijkt mij op zichzelf genomen
procedureel helder. Jammer dat het zo lang duurt, maar goed, zorgvuldigheid
wil ook wat. Als mede-initiatiefnemer van een initiatiefwetsvoorstel zeg ik:
wij zijn er klaar voor. Wij zien uit naar het moment dat ook de regering zich
beschikbaar stelt voor het afrondende plenaire debat. Mevrouw Blanksma gaat
afwegen. Dat is haar goed recht, maar ik wil toch wel even klip-en-klaar vernemen
of de CDA-fractie zich gebonden weet aan het coalitieakkoord en de inzet daarvan.
Het is geen open afweging; er is een doelstelling afgesproken in het coalitieakkoord
en ik neem aan dat de drie partijen die de coalitie vormen, zich daaraan gebonden
weten en zich zo zullen blijven gedragen.
 
 
 
 Mevrouw
 Blanksma-van den Heuvel
 CDA
 
 Ik kan heel kort zijn: het antwoord is "ja".
 
 
 
 Mevrouw
 Verdonk
 Verdonk
 
 Wederom onduidelijkheid alom in de coalitie, door uitlatingen van een
CDA-Kamerlid. Ik citeer: "Ik sluit niet uit dat je er ruimer over zou kunnen
denken; je moet het voorstel in het licht van deze tijd bezien." Ten eerste
zou ik graag de reactie daarop van de staatssecretaris willen vernemen. Wat
vindt hij er nu van dat een coalitiepartner zoiets zegt?
 De regel is: 12 koopzondagen. Daarboven kan de gemeente zelf beslissen.
Dat is de ruimte die de staatssecretaris nu wil geven op grond van de toerismebepaling.
Kan het zijn dat een gemeente gaat beslissen dat men ieder jaar, elke zondag,
gedurende 52 zondagen per jaar open is, dus dat er geen sluiting van de winkels
is op zondag?
 
 
 
 Staatssecretaris
 Heemskerk
 
 Uw eerste vraag was wat ik van ruimdenkende mensen vind. Welnu, daar ben
ik zeer voor. Tegelijkertijd constateer ik dat het CDA zich gebonden voelt
aan het coalitieakkoord. Ook daar ben ik zeer voor. Ik stel zelfs vast dat
die twee zaken niet met elkaar in strijd zijn. Uw tweede vraag was of er bovenop
die 12 zondagen nog 40 extra zondagen komen. In totaal hebben wij er 52. Het
antwoord op die vraag is: ja, dat kan. Er zijn steden die kiezen voor 52 koopzondagen.