Behandeling van het wetsvoorstel Vaststelling van de begroting van de uitgaven en de ontvangsten van het Ministerie van Volkshuisvesting, Ruimtelijke Ordening en Milieubeheer (XI) voor het jaar 2000 (26800 XI)
Staten-Generaal — Handelingen 
Datum: 2014-07-10 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Handeling 1999-2000, pag. 1646-1686

 
 
 

Handeling

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Vergadernummer
Datum vergadering

23-11-1999

Tweede Kamer der Staten-Generaal

1999-2000

nr. 22, pagina 1646-1686

16-11-1999

 

 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties over kamerdossier

Kamerdossier 26800-XIToon publicaties die dit dossier behandelen

 
 
 Publicaties in vergadering

Regeling van werkzaamheden (dinsdag 16 november 1999)Pagina 1627-1628
Stemmingen in verband met het wetsvoorstel Verandering in de Grondwet van de bepalingen inzake de verdediging (26243)Pagina 1634-1634
Behandeling van het wetsvoorstel Verbetering van een aantal wetten (Veegwet SZW 1999) (26722)Pagina 1644-1646
Stemming over een motie, ingediend tijdens de behandeling van het wetsvoorstel Vaststelling van de begroting van de uitgaven en de ontvangsten van het ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport (XVI) voor het jaar 2000 (26800 XVI): de motie-Van Vliet c.s. over de positie van alfahulpen (26800 XVI, nr. 39)Pagina 1634-1634
Presentie en opening (dinsdag 16 november 1999)Pagina 1623-1623
Stemmingen in verband met het wetsvoorstel Wijziging van de regulerende energiebelasting en de inkomstenbelasting met het oog op het bevorderen van energiezuinig en milieuvriendelijk gedrag (26532)Pagina 1633-1634
Stemmingen over twee moties, ingediend bij de behandeling van de notitie "Kabel, omroep en consument; pluriformiteit, betaalbaarheid en vrije keuze" (26602, nr. 2): - de motie-Atsma over het bevorderen van de concurrentie tussen kabelinfrastructuren (26602, nr. 3); - de motie-Van Bommel over leverantie van het eenheidspakket tegen de bestaande voorwaarden (26602, nr. 4)Pagina 1631-1631
Lijst van ingekomen stukken, met de door de voorzitter terzake gedane voorstellen (dinsdag 16 november 1999)Pagina 1687-1688
Stemmingen over 19 moties, ingediend bij de behandeling van de begroting van Landbouw, Natuurbeheer en Visserij: - de motie-Th.A.M. Meijer over een eerste nota nationaal landbouwbeleid (26800 XIV, nr. 12); - de motie-Th.A.M. Meijer c.s. over afzien van een generieke korting voor sector varkenshouderij (26800 XIV, nr. 13); - de motie-Th.A.M. Meijer c.s. over onderzoek naar nitraat (26800 XIV, nr. 14); - en 16 andere moties (26800 XIV, 15 t/m 18, 20 t/m 31)Pagina 1628-1631
Behandeling van de brief van het Presidium inzake het ontslag van de directeur constitutioneel proces (26879)Pagina 1634-1634
Stemmingen in verband met het wetsvoorstel Vaststelling van de begroting van de uitgaven en de ontvangsten van het Ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschappen (VIII) voor het jaar 2000 (26800 VIII), en over: - de motie-Ross-van Dorp c.s. over post-HBO-opleiding voor onderwijs aan allochtone kinderen (26800 VIII, nr. 16); - de motie-Ross-van Dorp over de administratieve druk op gemeentebesturen (26800 VIII, nr. 17); - en 23 andere moties (26800 VIII, 18 t/m 25, 27 t/m 41)Pagina 1631-1633
Stemmingen over 4 moties, ingediend tijdens het debat over de brief over gasboringen in de Waddenzee (26431, nr. 4): - de motie-Witteveen-Hevinga, houdende het verzoek geen nieuwe mijnbouwactiviteiten in het Waddengebied toe te staan (26431, nr. 5); - de motie-Witteveen-Hevinga over gaswinning in de Noordzee (26431, nr. 6); - de motie-Van Wijmen, houdende het verzoek af te zien van vergunningverlening (26431, nr. 7); - en een andere motie (26431, nr. 8)Pagina 1634-1644
Vragen van het lid Karimi aan de ministers van Buitenlandse Zaken en voor Ontwikkelingssamenwerking over de berichten dat zij in september geweigerd hebben de heer Wahid te ontvangen (mondelinge vragenuur)Pagina 1623-1626
Stemmingen in verband met het wetsvoorstel Wijziging van de Politiewet 1993 en de Wet politieregisters in verband met de overdracht van het beheer van het Korps landelijke politiediensten aan de Minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties (26461), en over de motie-Scheltema-de Nie over taken en positie van de Raad voor het KLPD (26461, nr. 11)Pagina 1634-1634
Behandeling van het wetsvoorstel Vaststelling van de begroting van de uitgaven en de ontvangsten van het Ministerie van Volkshuisvesting, Ruimtelijke Ordening en Milieubeheer (XI) voor het jaar 2000 (26800 XI)Pagina 1646-1686

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 200 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
Aan de orde is de behandeling van:het wetsvoorstel Vaststelling
van de begroting van de uitgaven en de ontvangsten van het Ministerie van
Volkshuisvesting, Ruimtelijke Ordening en Milieubeheer (XI) voor het jaar
2000 (26800 XI).De voorzitter:Het streven is vandaag de eerste termijn van de kant van de Kamer te voltooien.
Het is voor eenieder prettig als dit ook lukt en er niet een staartje voor
morgenochtend overblijft. Ik zal daar in ieder geval mijn best voor doen.
Zoals altijd zal ik redelijk zijn in het toestaan van interrupties.De algemene beraadslaging wordt geopend.De heer Van Wijmen (CDA):Voorzitter! Enige tijd geleden dacht ik nog deze beschouwing heel complimenteus
te kunnen beginnen, met name aan het adres van de minister – want ik
doe het ROM-deel – vanwege de inzet voor het milieubeleid. Als je echter
de kranten volgt en daarover nadenkt, passen daarbij toch enige nuances. In
een groot interview in Trouw van 12 november jl. lijkt de minister nogal eens
een ander beleid voor te staan dan dat van Paars II. Dat kwam ook duidelijk
aan het licht in het debat over het Waddengas. En wie denkt aan de wijze waarop
juist deze minister de bestrijding van de CO2-problematiek ter
hand wil nemen, namelijk ten dele met behulp van gelden voor de ontwikkelingslanden,
dus middelen van de begroting voor Ontwikkelingssamenwerking, krijgt wel sterke
herinneringen aan het optreden van sommige burgemeesters in oorlogstijd. Ik
vind dat pijnlijk, maar ik complimenteer de minister dus wel met zijn milieubeleid.Het was de CDA-fractie die er vorig jaar bij de begrotingsbehandeling
van VROM nog op wees dat de verhouding tussen vrijheid en verantwoordelijkheid
uit het lood is geslagen. De vraag van mijn fractie was: moet iedereen overal
altijd alles kunnen doen wat zij/hij wil? Deze vraag werd en wordt natuurlijk
nog steeds negatief beantwoord, maar pas in deze begroting lijkt de minister
de consequenties te aanvaarden. Weliswaar is er keuzevrijheid, maar die –
ik citeer – "wordt beperkt door de gevolgen die de keuze van de ene
burger of het ene bedrijf kan hebben voor een ander".In de algemene politieke beschouwingen stelde de fractieleider van het
CDA het begrip "verantwoordelijkheid" centraal en het doet derhalve goed als
men in de VROM-begroting direct na de geciteerde passage over die keuzevrijheid
leest: "Daarom wordt in onze samenleving een beroep gedaan op verantwoordelijkheid".
Daarmee wordt natuurlijk ook gedoeld op individuele verantwoordelijkheid.
Vooral hetgeen de minister daarna op bladzijde 6 opmerkt over de duurzaamheid
is de CDA-fractie uit het hart gegrepen. Ik citeer nogmaals: "Duurzaamheid
in deze context betekent dat geen onomkeerbare processen plaatsvinden die
schade toebrengen aan mens, milieu of ruimte. Duurzaam beleid gaat zuinig
om met ruimte en eindige grondstoffen, is niet schadelijk voor de gezondheid,
houdt rekening met de belangen van planten en dieren, gaat uit van het voorzorgbeginsel,
trekt geen wissel op de toekomst en legt de prijs voor onze ontwikkeling niet
bij anderen". Onmiddellijk in het verlengde hiervan pleit de minister voor
tegengaan van verspilling, hergebruik van materialen en matiging in het energiegebruik.
Dit is allemaal prima.Een goede meetlat voor dit alles is de zogenaamde "ecologische voetafdruk",
een begrip dat ook de CDA-fractie bij de begroting van vorig jaar als eerste
gebruikte. Zij heeft het niet uitgevonden, want het was al bekend uit publicaties
vanaf 1996. Men vindt dit begrip nu ook in deze begroting zelf terug op bladzijde
16 van de memorie van toelichting. Onlangs heeft de VROM-raad er een interessant
advies over uitgebracht. De ecologische voetafdruk geeft, kort gezegd, het
ruimtebeslag per Nederlander in verhouding tot het wereldgemiddelde. Het gaat
dus om een feitelijke constatering. Wij hebben ongeveer 4,7 ha nodig voor
ons huidig consumptieniveau, terwijl het gemiddelde per wereldburger ongeveer
1,7 ha is. Nederland heeft voor zijn productie en consumptie dus ongeveer
driemaal zoveel ruimte nodig als zijn eigen oppervlak groot is. Dit is een
relatief cijfer, zoals ook aangegeven bij de vorige begroting. Het is overigens
meer een indicator, een metafoor, dan dat er concreet beleid op ontwikkeld
kan worden, zo stelt ook de VROM-raad.Een andere belangrijke milieu-indicator is de biodiversiteit, de variatie
en de rijkdom aan soorten planten en dieren, die in de begroting diverse malen
aan de orde komt, namelijk op de bladzijden 6, 19 en 223 van de memorie van
toelichting. Er wordt een biodiversiteitnota aangekondigd voor het najaar
1999. Dit loopt nu, dus het kan nog. Wordt deze nota dit najaar
nog uitgebracht?Uit de Natuurbalans 1999 blijkt dat de soortenrijkdom in Nederland nog
steeds afneemt, zij het in een lager tempo dan voorheen. Het uitbrengen van
die nota is dus urgent, vooral vanwege het belang van de doorvertaling van
het biodiversiteitsbeleid naar het beleid op het gebied van natuur, milieu,
water en ruimtelijke ordening. Dit is ook in de begroting aangeduid. In dat
verband vraagt de CDA-fractie aandacht voor de landelijke actie die onlangs
werd gevoerd door de natuur- en milieubeweging onder het motto: "Trek de groene
grens". Zonder dat het CDA zich deze gedachtegang in al haar consequenties
eigen wil maken en wil overnemen, onderschrijft de fractie dat het wenselijk
is dat duidelijk wordt gekozen waar kan worden gewoond en gewerkt, en waar
sprake is van natuur. Een vitaal en leefbaar platteland is daarbij evengoed
van levensbelang als een duurzame en renderende landbouw.Ik ga vervolgens in op de ruimtelijke ordening. Juist gisteren vond een
notaoverleg plaats over de startnota. De vijfde nota ruimtelijke ordening
zal in april of mei 2000 worden uitgebracht, dus wij begeven ons vandaag maar
niet in uitvoerige beschouwingen over de wenselijke inrichting van ons land.
Wel pleiten wij voor een duidelijke visie op de basisstructuur. Die is heel
interessant. Aan de noordwestrand van ons land ligt het totale Wadden-, kust-
en deltagebied, en de oost- en zuidflank van ons land worden ingenomen door
zandgrondgebieden met bekenstelsels. Op de diagonaal van Dollard tot Zwin
ligt een snoer van natte natuurgebieden, die wetlands van internationale betekenis
zijn: de Friese meren, Wieden-Weerribben, de Oostvaardersplassen en randmeren,
het Naardermeer, het Utrechts en Hollands plassengebied, Biesbosch, Markiezaat
en Saeftinghe. En dwars daarop ligt van oost naar west natuurlijk het rivierengebied.
Daaroverheen ligt een structuur van steden, dorpen en bedrijventerreinen,
met daartussenin allerlei verbindingen en recreatiegebieden, terwijl nog altijd
twee derde van ons areaal bij de landbouw in gebruik is, een functie die mede
ten grondslag ligt aan de ongelooflijk grote landschappelijke variatie die
wij kennen. Op basis van een dergelijk macroperspectief zou onze ruimte kunnen
worden geordend en ingericht. Een benadering op basis van regio's verdient
daarbij de voorkeur. De Randstad als totaal is daarvan een schoolvoorbeeld,
maar ook bijvoorbeeld het noorden des lands. Ik denk dat het zich zo wel zal
aftekenen.Ik zal nog nader ingaan op enkele concrete punten, waarvan de Vinex de
eerste is. Onlangs bezochten wij tijdens een werkbezoek met een groot aantal
mensen per fiets de locatie Leidsche Rijn, bij Vleuten-De Meern. Daar is een
stad voorzien ter grootte van Delft, die nauw op Utrecht zal aansluiten. Van
de 30.000 woningen die zijn voorzien, is ongeveer 5% gereed. Grote nieuwe
wijken zijn in voorbereiding en worden bouwrijp gemaakt. Leidsche Rijn is
ontworpen als autoluwe stad, maar de eerste bewoners worden de auto ingejaagd,
omdat er nog geen enkele vorm van openbaar vervoer is. Dat is toch wel heel
zorgelijk. Van het nieuwe hoogwaardige openbaar vervoer is nog niets te bekennen,
evenmin als van de spoorverdubbeling die nodig is voor Randstadrail. Nieuwe
stations moeten nog volledig worden ontwikkeld en gebouwd, en met de aansluiting
op de rijkswegen 2 en 12 is het abominabel gesteld.Het lijkt erop dat het Rijk zijn verplichtingen uit het convenant niet
nakomt, dan wel dat de financiering voor deze kostbare openbaarvervoersvoorzieningen
domweg ontbreekt. De CDA-fractie is uitdrukkelijk van mening dat op geen enkele
Vinex-locatie mag worden gestart met woningbouw als niet tegelijkertijd is
aangevangen met de aanleg van de openbaarvervoersvoorzieningen. Deze komen
altijd achteraf, maar Purmerend vormt daarop een uitzondering. Door deze gang
van zaken zal het toekomstige mobiliteitsbeleid nooit op de rails komen.De CDA-fractie pleit er uitdrukkelijk voor om de Vinex-locaties niet geheel
vol te bouwen, doch een klein deel van de capaciteit te reserveren, bijvoorbeeld
via flexibele bestemmingsplannen, om die pas later in te vullen als meer zicht
bestaat op bepaalde aspecten, zoals de sociale cohesie in een wijk. Bij nieuwe
inzichten kan die dan misschien worden versterkt door bijvoorbeeld bepaalde
bouwstromen te verleggen of bepaalde type woningen anders in te vullen. Zo
kan de sociale structuur worden versterkt. Dit is echter een apart punt; het
openbaar vervoer vormt het hart van mijn betoog.Voorzitter! Ik kom nu op de regionalisatie. Het komt de CDA-fractie voor
dat het zwaartepunt van het RO-beleid verschuift van rijksniveau naar provinciaal
niveau en vooral ook, via gebiedseigen en gebiedsgericht beleid, naar de regio's,
met gebiedscontracten. Deze tendens naar regionalisering is overigens ook
te zien bij de Europese Unie. In de regio kan de eigen identiteit worden beleefd,
terwijl op dit niveau, uiteraard getoetst door de provincie in de vorm van
streekplannen, de eigenlijke keuzes voor de inrichting kunnen worden gemaakt.
Dit gebeurt dan op basis van een goede verantwoordelijkheidsverdeling naar
een zo laag mogelijk niveau en zo dicht mogelijk bij de burgers, die daarop
ook mogen worden aangesproken.Het Rijk geeft met de PKB's slechts de nationale kaders, keuzes en toetsingscriteria,
die mijn collega gisteren bij de behandeling van de startnota heeft genoemd.
Omdat er verschillende woordvoerders zijn, geef ik het kort weer. Leers onderscheidt
ten eerste conserveringsgebieden: door het Rijk aangewezen beschermde gebieden
met bijzondere waarde, waar weinig tot geen ruimte is voor uitbreiding van
de bebouwing. Voorbeelden hiervan zijn nationale parken of bepaalde Belvedèregebieden.Ten tweede zijn er balansgebieden, waar ruimte is voor werken en wonen,
primair voor de eigen bevolking. Dit is in balans met de natuur en landschappelijke
waarden. Bij de inrichting van die gebieden hebben de provincies het voortouw,
want hun keuzes worden door het Rijk marginaal getoetst.Ten derde zijn er intensiveringsgebieden. Deze liggen vooral aan de westflank,
met volop ruimte voor wonen en werken en uiteraard met inachtneming van een
algemene basismilieukwaliteit.Ik heb de Handelingen erop nageslagen. Het lijkt erop dat de minister
de benadering van de balansgebieden kan volgen, want die term is bij het notaoverleg
ook gebruikt. Ik hoor graag of dat zo is, want dat vind ik wel belangwekkend.Voor het platteland is het van levensbelang dat dorpen en kernen niet
per definitie helemaal "op slot" gaan. Voor de behoefte van de eigen bewoners moet door een contourenbeleid een adequate bouwmogelijkheid
blijven bestaan. Ik denk dat de minister hierover een discussie heeft gehad
met GS van Gelderland. In Brabant speelt deze ook.De zogenaamde nieuwe landgoederen zijn een heel aardig verschijnsel, maar
wij moeten oppassen dat er op het platteland niet te veel bouwmogelijkheden
worden gecreëerd voor een vermogende elite. Ter fine van natuurontwikkeling
kunnen zij een rol blijven spelen, maar enige reserve is hierbij op z'n plaats.Over de fundamentele herziening van de WRO kan het CDA nu kort zijn. Er
is een eerste terreinverkenning geweest over het advies van prof. Lubach.
Het bestemmingsplan als centraal afwegingskader mag volgens de CDA-fractie
niet worden uitgehold. Er dient niet gezocht te worden naar allerlei nieuw
instrumentarium, omdat het oude niet zou voldoen. Dat is onjuist, want het
oude werd ofwel niet ofwel onvoldoende ofwel verkeerd gebruikt. De minister
heeft deze opvatting heel fraai gestalte gegeven door de handhavingsdiscussie
op gang te brengen. Hierover hebben wij ook een AO gehad. Daar zie je aan
dat het bestaande instrumentarium gebruikt kan worden.Bij de fundamentele herziening van de WRO moet niet aan de rechtsbescherming
worden getornd, alleen al omdat je anders vastloopt met het Europese verdragsrecht.
Dan krijgen wij straks weer zo'n Benthem-zaak.De enorme stapeling van procedures is iets heel anders. Deze moet worden
teruggebracht tot normale proporties. Wat op centraal niveau facetmatig is
afgewogen, en dus niet alleen maar sectoraal, moet doorwerken in lagere planfiguren,
waar alleen plaats is voor nadere afweging van deelbelangen. Bezwarenprocedures
moeten in het vervolg niet meer op dat niveau gevoerd kunnen worden.In mijn betoog ga ik dadelijk over van RO naar milieu, terwijl volkshuisvesting
door mijn fractiegenoot Biesheuvel wordt behandeld. Op de grens hiervan maken
wij nog een opmerking van principiële aard. De minister zegt in de memorie
van toelichting terecht: "Overheden – Rijk, provincies, gemeenten en
waterschappen – die zelf hun eigen regels niet naleven zijn niet geloofwaardig."
Dat heeft volgens de minister ook een internationale kant: "Internationaal
gezien zou de geloofwaardigheid van Nederland in het geding komen als bijvoorbeeld
wel wordt geageerd tegen het kappen van het regenwoud, terwijl het eigen beleid
niet gericht is op het behoud van ecologisch waardevolle gebieden in eigen
land."Wij hebben het hier eigenlijk al een week over. Wij hebben in ons land
namelijk één gebied dat ecologisch gezien van mondiale importantie
is. Als je een keten maakt, een as van intensiteit, is dat van dezelfde hoogwaardigheid
als het tropisch regenwoud, zij het aan de andere zijde van het ecologisch
spectrum. Het kost te veel tijd om dat uit te leggen, maar dat begrijpt men
wel. Hier geldt bij uitstek: let op uw zaak. Laten wij nu eindelijk volledige
duidelijkheid verkrijgen en verschaffen over de beschermwaardigheid van de
Waddenzee, waar wij vanmiddag ook over bezig waren, ook uit hoofde van het
internationaal verdragsrecht. Er zijn nieuw feiten en er is naar de schadeclaims
gekeken, maar dit gebied valt onder de habitatrichtlijn en onder de vogelrichtlijn.
Delen ervan zijn wetlands en vallen onder de conventie van Ramsar. Delen ervan
vallen als natuurgebied onder onze eigen Natuurbeschermingswet. Sommige stukken
zijn weer nationaal park, zoals een groot deel van Schiermonnikoog. Als je
al die dingen bij elkaar zet, zijn er tal van indicaties om dat voorzorgbeginsel
helemaal te laten werken.Wij geven prioriteit aan de stad of aan het openbaar vervoer bij de HSL,
de Betuweroute of Schiphol. Verder is er allerlei bedrijvigheid, zoals mainport
Rotterdam, waarover wij een paar heel verontrustende brieven hebben ontvangen,
van 5 oktober en 22 september, in het kader van het groene poldermodel. Wij
geven prioriteit aan woningbouw op grote schaal, zoals bij Vinex. En evengoed
als wij het platteland vitaal en leefbaar willen houden en kiezen voor een
duurzame landbouw, zo kunnen wij ook opteren voor een aantal gebieden waarin
natuur, open ruimte, stilte en duisternis de ruimte krijgen. Daarmee opteer
je in wezen ook voor de mens, want dit zijn ook noodzakelijke factoren voor
het menselijk bestaan.Ik kom bij het milieu. Dit is een basaal terrein. Onder het milieu valt
ook steeds de natuur te begrijpen, zowel de niet-levende, zoals bodem, water,
lucht, straling en geluid, als de levende en beide in hun voortdurende wisselwerking.
Ik spreek van "basaal" omdat wij, de mensen, er onderdeel van uitmaken en
er niet zonder kunnen; het is een zaak van puur leven en overleven. Natuur
en milieu vormen daarvoor de bron, het fundament, het substraat en de basis.
Het gaat bij uitstek om goederen en waarden met een collectief karakter. Zij
zijn van iedereen; niemand kan ze zich exclusief toe-eigenen In deze gedachtegang
past het besef dat we deze goederen, energie, voorraden en grondstoffen wel
mogen gebruiken, maar niet straffeloos kunnen verbruiken. Ik denk dat de minister
dit volledig beaamt.In de memorie van toelichting staat op de bladzijden 7 en 8 een soort
"ladder van Lansink", alleen is deze nu niet beperkt tot het afval, maar breder
gebruikt: eerst preventie, dan "zuinig zijn en hergebruiken" en vervolgens
"inpassing en aanpassing". In deze reeks, en meer speciaal als onderdeel van
het hoofdstuk "preventie", mist de CDA-fractie de zogenaamde "dematerialisatie",
een vervelend woord zonder een goed Nederlands alternatief: de verlaging van
de inzet van primaire grondstoffen zoals metalen, hout en bouwgrondstoffen.
Ik ga hier nader op in. In artikel 1.1, tweede lid, van de Wet milieubeheer
staat opgenomen dat "onder gevolgen voor het milieu mede (worden) verstaan
gevolgen die verband houden met het verbruik van energie en grondstoffen",
terwijl "onder bescherming van het milieu mede (wordt) verstaan de zorg van
een zuinig gebruik van energie en grondstoffen". Naar de mening van de CDA-fractie
kan krachtig en snel op deze dematerialisatie worden ingezet. Om te beginnen
moet terstond een monitoring in gang worden gezet naar het verbruik per hoofd
van bepaalde materialen in Nederland. Je kunt beginnen met een of twee van
die materialen; er bestaat al veel literatuur over. Je kunt ook kijken naar
de te verwachten ontwikkeling van dit verbruik per hoofd. Er kan ook worden
gewerkt met grondstoffenbalansen, dat is niets nieuws. Grondstofarme productie
kan wellicht fiscaal worden gestimuleerd, bijvoorbeeld met
bepaalde BTW-tarieven. Op een product kunnen bepaalde gegevens worden vermeld
omtrent grondstof en energie-inhoud, als bijsluiter of op de verpakking zoals
bij voedingswaar doodgewoon is. Via het milieuvergunningenbeleid kunnen grondstofarme
productieprocessen worden gestimuleerd – ik verwijs naar artikel 8.8,
juncto artikel 1.1, tweede lid, van de Wet milieubeheer – onder andere
via de best technical means- en de best available means-methoden. Veel kan
ook worden bereikt via consumentenvoorlichting. Met het bedrijfsleven kunnen
convenanten worden gesloten, zoals reeds gebeurde ten aanzien van verpakkingen.
Kortom, er is een waaier van mogelijkheden. Als ermee wordt begonnen, ontstaat
na een tijd ongetwijfeld een synergie-effect: de zaken versterken elkaar.
Een wijziging van de Wet milieubeheer lijkt niet nodig, maar kan eventueel
worden overwogen. In het NMP-4 dient afzonderlijk en thematisch aandacht te
worden gegeven aan dematerialisatie. Het CDA overweegt op dit punt met een
motie te komen, zuiver ter ondersteuning van het belang van het onderwerp.Ten aanzien van het NMP-4 het volgende. Het CDA heeft met instemming kennisgenomen
van de conceptagendanotitie, getiteld "Duurzaamheid en kwaliteit van leven".
Naar verluidt is deze geaccordeerd in de RROM, evenals vorige week in de zogenaamde
"poldergroep". De CDA-fractie vertrouwt erop dat de minister het NMP op basis
van deze notitie inhoud zal geven. Voorts hopen wij dat de minister met ons
van mening is dat dit NMP-4 ook door andere departementen dient te worden
gedragen en onderschreven; daarbij valt vooral te denken aan EZ, LNV en V
en W. Het moet niet worden verengd tot het milieuvlak, maar het moet breed
worden opgezet; het is immers niet alleen een milieuprobleem, maar een probleem
voor de samenleving.De kop "hergebruik" kan voor de ruimtelijke ordening belangrijk beleid
opleveren. Zo kunnen gebieden in de binnenstad en bestaande bedrijventerreinen
onder andere via de ISV-middelen worden geherstructureerd, waarbij men overigens
wel over de nodige frictieruimte moet kunnen beschikken, zodat kan worden
geschoven. Er zijn voorbeelden bekend van gebieden die op deze wijze zijn
ingericht. De werkgelegenheid nam daar toe met 50% ten opzichte van de oude
situatie. Dat is mogelijk als men ervoor kiest om op bestaande locaties verbeteringen
aan te brengen in plaats van het aanleggen van nieuwe bedrijfsterreinen. Op
het platteland zullen de komende tien jaar tal van opstallen – men noemt
het getal van 40.000 – vrijkomen als een gevolg van de herstructurering.
Sanering van bedrijfsgebouwen of een op nieuwe economische dragers gerichte
bestemming – ik denk daarbij vooral aan woningen – voorkomt leegloop
van het platteland. Er dient hier een op behoud en versterking van de kwaliteit
van het platteland gericht beleid te worden gevoerd om te voorkomen dat het
platteland verder versteent.Op het punt van de bodemsanering lijkt de ommezwaai naar functiegericht
saneren thans definitief in zicht. De voorstellen op bladzijde 116 t/m 118
van het Milieuprogramma stemmen de CDA-fractie hoopgevend. De CDA-fractie
is echter minder te spreken over de sanering van de waterbodems. Enorme hoeveelheden
verontreinigd slib worden naar de Slufter en naar andere depots afgevoerd,
terwijl er heel wat betere methoden bestaan om dit probleem te lijf te gaan.
Waarom wordt niet veel meer in samenspraak met het betreffende bedrijfsleven
gestreefd naar recycling, immobilisatie en hergebruik van baggerslib?Het aldus verkregen milieuvriendelijke materiaal kan namelijk goed worden
gebruikt in de wegenbouw. Dit kan het stortvolume verminderen met wel 85%,
terwijl het de behoefte aan zand, dat via uiterst moeizaam verlopende ontgrondingen
moet worden verkregen, sterk verkleint. Het principe van marktwerking wordt
bij de bodemsanering uitdrukkelijk gehanteerd en dat kan hier ook. Als er
ergens sprake is van een win-winsituatie is het hier. De CDA-fractie overweegt
dan ook een motie hierover in te dienen. Vorige week is een artikel gepubliceerd
in Cobouw waarin werd beschreven hoe vrachtwagens, vol met slib, voorbij een
bedrijf rijden op weg naar de Slufter. Dat bedrijf wordt gepasseerd, terwijl
het klaar staat om het slib te ontvangen en te bewerken, omdat de slufter
moet worden gevuld. Ik denk dat dit echt onwenselijk is.De heer Biesheuvel (CDA):Voorzitter! Het kan verkeren. Aan de vooravond van de eeuwwisseling staat
opnieuw het kwalitatieve aspect van de volkshuisvesting centraal. Dat was
ten tijde van de invoering van de Woningwet, begin deze eeuw, ook het geval.
Het begrip kwaliteit had toen niet de woninggrootte of de bouwfysische kenmerken
als inhoud, maar het minimaal noodzakelijke wooncomfort, dat nodig is om een
redelijke volksgezondheid te garanderen. Zo heeft ieder tijdperk zijn eigen
kenmerk. Tijdens de wederopbouw na de Tweede Wereldoorlog was het opheffen
van de woningnood de grootste zorg.Het kwantitatieve aspect van de volkshuisvesting heeft tot voor kort de
boventoon gevoerd. In de jaren zeventig met de daarin gelegen economische
recessie ging het hoofdzakelijk om koopkrachtontwikkelingen. In de nieuwe
begroting van VROM voor het jaar 2000 wordt wederom gesproken over kwaliteitsverbeteringen,
maar dan in verband met de toegenomen vraag van kapitaalkrachtige consumenten.
Op zichzelf is daar niets op tegen. Kan de staatssecretaris echter meer duidelijkheid
verschaffen over hoe hij de kwaliteitsverbetering en de wat wel genoemd wordt
zelfstandige realisatie op de Vinex-locaties denkt te kunnen realiseren? Is
bij de herijking van de Vinex ook een groter deel van de voorraad beschikbaar
voor aanpasbaar bouwen? Voor de CDA-fractie is het duidelijk dat het bij kwaliteit
zowel om de op consumentenvoorkeuren afgestemde individuele woonkwaliteit
als om de stedenbouwkundige kwaliteit en het voorzieningenniveau gaat.Mevrouw Van Gent (GroenLinks):De heer Van Wijmen hield zojuist een hartstochtelijk betoog over het milieu.
Met het oog daarop vraag ik de heer Biesheuvel hoe belangrijk de voorkeur
van de consument is. Moeten wij het mogelijk maken dat consumenten op enorme
kavels heel grote woningen kunnen bouwen?De heer Biesheuvel (CDA):Alleen al de schaarste aan ruimte maakt dat onmogelijk. Kwaliteitsverbetering impliceert echter wel degelijk dat de wensen van de consument nadrukkelijk
aan de orde komen.Mevrouw Van Gent (GroenLinks):De CDA-fractie vindt dus ook dat er grenzen moeten worden gesteld aan
de wensen van de consument?De heer Biesheuvel (CDA):Dat moet natuurlijk altijd, zelfs als het gaat om de wensen van kiezers.
Daar ontkomt zelfs de GroenLinks-fractie niet aan.Mevrouw Van Gent (GroenLinks):Dat is misschien de tragiek van het CDA. Ik kan het zo interpreteren dat
u als het gaat over die wensen een aantal andere zaken, waaronder de ruimtelijke
inrichting en milieueisen mee laat wegen.De heer Biesheuvel (CDA):De reden dat ik het heb opgevoerd is dat wij af moeten van te grote eenvormigheid,
waardoor woonwijken niet aantrekkelijk zijn om in te verblijven. Als het gaat
van wensen van consumenten heeft dat ook te maken met een blijheid om ergens
te kunnen gaan wonen en de aantrekkelijkheid te vergroten. Vanuit die invalshoek
benader ik het.Met de belangrijke nota Volkshuisvesting in de jaren negentig van toenmalig
staatssecretaris Heerma is in feite voor het eerst een belangrijke wijziging
van beleid in een totaal kader geplaatst. Met knippen en plakken was immers
geen effectief beleid meer te voeren; voordien werd immers in feite in grote
haast geprobeerd een antwoord te geven op problemen, die de politieke agenda
toentertijd vulden. Het is nog maar de vraag of de in het jaar 2000 te verschijnen
nota Wonen in de 21ste eeuw het karakter zal hebben van een fundamentele herbezinning
op de volkshuisvesting. In die zin was de eerdergenoemde nota van Heerma zijn
tijd ver vooruit.Staatssecretaris Remkes heeft in de luwte van de nog te verschijnen nieuwe
nota betrekkelijk rustig zijn werk kunnen doen. De tegengestelde visies op
volkshuisvesting in de coalitie zijn nog nauwelijks op de proef gesteld, temeer
daar er nog geen echte krachtmeting heeft plaatsgevonden. Dat was in de vorige
kabinetsperiode wel anders. De PvdA verweet de toenmalige staatssecretaris,
dat hij niet met een eigen nota aan het begin van zijn bewindsperiode was
gekomen. Nu kon de vorige staatssecretaris niets anders, aangezien er al een
voortreffelijke nota lag. Het daarin verwoorde beleid heeft hij onzes inziens
terecht voortgezet. De relatieve rust binnen de coalitie, als het om volkshuisvesting
gaat, komt voort uit de torenhoge verwachtingen van de inhoud van de nota
Wonen in de 21ste eeuw, die met name een van de coalitiepartijen heeft. Bij
de behandeling van die nota zal de echte testcase voor deze staatssecretaris
plaatsvinden, aangezien hij zal moeten aangeven, dat ook in de 21ste eeuw
een consistent beleid ten aanzien van de verzelfstandiging onvermijdelijk
is voor een goed volkshuisvestingsbeleid. Eveneens zal een huursombenadering
niet zo maar overboord gezet worden. Ook in de 21ste eeuw zullen vraag en
aanbod meer de woningmarkt beïnvloeden dan de wet- en regelgeving. Dat
zullen niet alle coalitiepartijen zonder meer onderschrijven. De voorbode
hiervan hebben wij al kunnen merken bij het bespreken van het huurbeleid.Het CDA heeft onlangs het idee gelanceerd meer woningen van woningcorporaties
te verkopen. Doel is tweeledig: meer woningen op de koopmarkt zal de druk
op de koopprijs doen afnemen. Bovendien worden meer huurders in staat gesteld
hun woning te kopen. In dat opzicht sluit ons idee goed aan bij het initiatiefvoorstel
bevordering eigenwoningbezit, dat naar ik hoop volgende week in de Tweede
Kamer aan de orde zal komen. In ons voorstel is tevens opgenomen, dat huurders
die al geruime tijd in een woning van de corporatie wonen, een korting kunnen
krijgen bij aankoop van deze woning. Onze gedachten gaan daarbij uit naar
een korting van 15% na tien jaar en 20% na een periode van vijftien jaar en
langer. Onderzoek heeft al eerder aangetoond dat er nog een voordeel is bij
een evenwichtiger percentage eigenwoningbezit in een woonwijk. Het komt de
leefbaarheid van woonwijken ten goede. De extra verkoop van woningen van woningcorporaties
moet onzes inziens gezien worden als een overbrugging naar de situatie, dat
de Vinex-locaties klaar zijn. In deze overbruggingsperiode van vijf jaar kunnen
naar onze mening zo'n 50.000 woningen per jaar verkocht worden. Tot onze teleurstelling
staat in de geactualiseerde versie van het Nationaal volkshuisvestingsprogramma
van de koepelorganisatie EDES nog een verkoop van 25000 woningen. Naar onze
mening zal de staatssecretaris er bij de woningcorporaties op moeten aandringen,
een grotere inspanning in dezen te plegen. Daarbij zal tevens duidelijk moeten
worden gemaakt wat de kernvoorraad zal zijn voor degenen die aangewezen zijn
op huurwoningen. Onvermijdelijk is eveneens, dat een acceptabel antispeculatiebeding
wordt ontwikkeld bij de verkoop van de corporatiewoningen.Mevrouw Van Gent (GroenLinks):Ik wil een vraag stellen over de kernvoorraad. U zegt dat meer huurders
een huis kunnen kopen, maar er zijn ook huurders die helemaal geen huis willen
of kunnen kopen. Is het CDA van mening dat er voldoende keus en diversiteit
op de huurmarkt moet blijven? Daarin moet ook op een goede manier geïnvesteerd
blijven worden.De heer Biesheuvel (CDA):Op het ogenblik zijn 2,5 miljoen huizen in het bezit van corporaties.
In onze globale visie blijven er nog 2 miljoen huizen over. Dat moet uiteraard
goede huisvesting zijn, bereikbaar voor de doelgroep. De investeringen in
sociale verhuur moeten dus absoluut doorgang vinden. Dat blijft ook een opdracht
voor de corporaties en daarop zijn zij aanspreekbaar.Mevrouw Van 't Riet (D66):De afspraak met de corporaties houdt in dat er in vier jaar 100.000 woningen
verkocht worden, dus 25.000 per jaar. Ik meen dat de sector die afspraak behoorlijk
nakomt. Is uw voorstel om dat aantal drastisch te verhogen en, zo ja, hebt
u daarvoor getallen in uw hoofd?De heer Biesheuvel (CDA):U was blijkbaar zo geconcentreerd op uw vraag dat u het aantal dat ik
noemde, niet hebt gehoord. In ieder geval valt het aantal dat de corporaties
noemen, mij tegen. Dat moet in een hogere versnelling. Mijn gedachte is dat
er in vier, vijf jaar 50.000 woningen per jaar verkocht worden. Dat is dus
een verdubbeling.Mevrouw Van 't Riet (D66):Dit is inderdaad een verdubbeling van de taakstelling en is dat volgens
u haalbaar?De heer Biesheuvel (CDA):Het moet mogelijk zijn om een afspraak met de corporaties te maken waarvan
dit punt onderdeel uitmaakt.De heer Poppe (SP):De heer Biesheuvel zei zojuist dat in verband met de toename van de koopkracht
er vooral gekeken moet worden naar kwaliteitsverbetering van de woningen.
De mensen moeten het wel kunnen betalen. Ik denk aan de verkoop van koopwoningen.
Weet de heer Biesheuvel dat de meeste eigenaren-bewoners nu huurder van de
bank zijn? Er is namelijk een totale hypotheekschuld van 544 mld. Dat is toch
wel een heel zwakke basis voor een huisvestingsbeleid, als men gelijktijdig
het bestand aan huurwoningen wil marginaliseren. Immers, de heer Biesheuvel
zegt dat dat aantal terug moet naar 2 miljoen. Wat als er dus iets gebeurt
met de koopkracht en de economie?De heer Biesheuvel (CDA):De CDA-fractie marginaliseert zeker niet de huursector. Die blijft heel
belangrijk voor die mensen die om welke reden dan ook op huur zijn aangewezen.
Dat kunnen zeer uiteenlopende redenen zijn. Mij dunkt, als er nog 2 miljoen
huizen als kernvoorraad beschikbaar zijn voor de doelgroep, is dat aantal
niet te marginaliseren.De heer Poppe (SP):Wij weten allemaal dat in het bestand van de huursector het betaalbare
deel steeds kleiner wordt en dat het duurdere deel groter wordt. Wat is naar
de mening van het CDA de minimale kernvoorraad, ook in prijzen? Ik zie dat
de heer Biesheuvel nu moeilijk kijkt, maar hij begrijpt mij toch wel?De heer Biesheuvel (CDA):Ik heb het minimale aantal huizen van de kernvoorraad aangegeven: 2 miljoen.De heer Poppe (SP):Het gaat ook om de prijsklasse. Er zijn er drie, waarvan de ene, de goedkope
woningen, al is afgevallen. Blijven over de betaalbare en de duurdere koopwoningen.
Welk deel van de kernvoorraad huurwoningen, dat u wilt minimaliseren tot 2
miljoen, moet nog betaalbaar blijven? Hoe denkt u dat in stand te houden onder
het huidige beleid?De heer Biesheuvel (CDA):Het moet in principe betaalbaar zijn voor degenen die op huur zijn aangewezen.
Dat is nogal duidelijk. Het was ook de CDA-fractie die nog niet zo lang geleden
het idee lanceerde om een normering in de woonlasten aan te brengen. U hebt
ons daarin overigens gesteund. Tegen die achtergrond hebt u met de CDA-fractie
een heel goede voor u, als het gaat om de betaalbaarheid van huurwoningen
en om de beheersbaarheid van woonlasten. U zult zich absoluut de discussie
herinneren over de individuele huursubsidie, waarin wij een huurquote hebben
voorgesteld, waarboven men, afhankelijk van het inkomen, niet zou uitkomen.
Ik denk dan ook dat u wel weet hoe wij erover denken.De voorzitter:Nog één korte vraag mijnheer Poppe, want u zei al dat het
de laatste vraag zou zijn.De heer Poppe (SP):Maar als wij uitgaan van de huurquote en er ontstaat een situatie waarbij
meer mensen in een lagere inkomensgroep terechtkomen dan nu het geval is –
we weten dat er iets met de economie kan gebeuren omdat die nooit stabiel
is – hoe groot moet dan de ruimte zijn in de sociale huursector om mensen
op te vangen die in financiële problemen komen vanwege de aflossing van
de koopwoning of omdat zij de hoge huur niet meer kunnen betalen en zij naar
een andere woning moeten?De voorzitter:Ik wijs erop dat er nog een voort te zetten AO over het huurbeleid is,
maar u weet dat beter dan ik. Ik vraag de heer Biesheuvel om nu een kort antwoord
te geven.De heer Biesheuvel (CDA):De heer Poppe vraagt naar de woonlasten van huurders en vervolgens vermengt
hij dat met de vraag wat er gebeurt met mensen die een huis gekocht hebben
en die in inkomen dalen. Dat laatste is een heel interessante vraag die volgende
week aan de orde komt als wij het initiatiefwetsvoorstel behandelen waaronder
ook mijn naam staat. Wij hebben daarin namelijk, zo vind ik als medeondertekenaar,
een fantastische regeling voor een vangnet ingebouwd. In die zin wordt de
heer Poppe op zijn wenken bediend.De heer Hofstra (VVD):Voorzitter! Ik wil de heer Biesheuvel twee vragen stellen. 1. Is het in
zijn zienswijze voorstelbaar om een groter percentage toe te passen dan de
20%, die overigens nog wettelijk moet worden geregeld? 2. Het idee om mensen
meer korting te geven als zij langer in de huurwoning zitten, oogt wel sympathiek,
maar is dat eigenlijk geen discriminatie? Je kunt ook zeggen: een huurder
is een huurder en wij willen graag van huurwoningen gaan naar koopwoningen.De heer Biesheuvel (CDA):De percentages die ik heb genoemd slaan op een gedachte die wij willen
uiten om voor huurders koopwoningen binnen hun bereik te krijgen. Er is nu
al een percentage in het BBSH, zoals de 90% van de verkoopprijs van woningen
van corporaties. Je kunt dus zeggen dat de percentages die in het BBSH staan,
gecombineerd met het plan dat het CDA heeft genoemd, de bedoeling hebben om
toekomstige kopers die al wat langer een band hebben met een corporatie, tegemoet
te komen. Daardoor komen die woningen binnen het bereik van deze toekomstige
kopers. Het is interessant om te zien dat er dan een woningbestand ontstaat
van de sociale koopsector. In die zin is het redelijk om iemand die al wat
langer die band heeft met een corporatie, in aanmerking te laten komen voor
een hoger percentage dan iemand die minder lang huurt van een corporatie.
In mijn optiek is daar niets op tegen.Voorzitter! Tegenwoordig wordt er niet meer gesproken over ouderenhuisvesting
maar over wonen en zorg. Wonen en zorgdiensten voor ouderen worden gecombineerd.
Er zijn volop initiatieven om te komen tot samenwerking van corporaties en
zorginstellingen. In het regeerakkoord van het kabinet-Kok II staat het zo
mooi: in het bijzonder moet aandacht worden gegeven aan de totstandkoming
van vormen waarin wonen en zorg voor ouderen zijn geïntegreerd. Onderzocht
zal worden of hiervoor het BBSH aanpassing behoeft. Tot zover het regeerakkoord.Nu lijkt het alsof het bij het voornemen blijft omdat de spelregels van
het BBSH niet aangepast worden en de daadwerkelijke totstandkoming van een
woonzorgstimuleringsfonds ook maar niet van de grond komt. Steeds staat er:
wij overwegen het. Wij horen dat nu anderhalf jaar. Een dergelijk
fonds is nodig om het mogelijk te maken dat oudere huurders zo lang mogelijk
in hun eigen huis en buurt kunnen blijven wonen. Daarvoor is zorginfrastructuur
nodig. Het is teleurstellend dat het zelfs niet mogelijk is om een experiment
in deze richting te starten. Een en ander staan dan ook, in onze visie, haaks
op het advies dat onlangs de VROM-raad hierover heeft uitgebracht. Bij de
beantwoording van de schriftelijke vragen ter voorbereiding van deze begrotingsbehandeling
stelt de staatssecretaris dat voor 15 december a.s. duidelijkheid wordt gegeven
over de woonzorgdiensten. Wij roepen de staatssecretaris op, het niet meer
te laten bij overwegingen maar daadwerkelijk aan de slag te gaan. De fractie
van het CDA verwacht van deze staatssecretaris daden op dit terrein.Bij de algemene beschouwingen heeft mijn fractievoorzitter de visie van
het CDA gegeven op de noodzakelijke herbezinning op de verantwoordelijkheden
van overheid en particulier initiatief. Reeds lang is het CDA bezig, sectoren
op te roepen tot revitalisering van het begrip maatschappelijke onderneming.
De aandacht hiervoor lijkt bij anderen ook toe te nemen. Het concept van een
maatschappelijke onderneming was ook de basis van waaruit voormalig staatssecretaris
Heerma opereerde. Het leek ook bij uitstek geschikt voor een eigentijdse inbedding
van de woningcorporaties. Hier dient inhoud gegeven te worden aan een onderneming,
die gedreven wordt door een maatschappelijk doel en positieve exploitatieresultaten
weer investeert in een nog groter maatschappelijk rendement, in dit geval
de sociale volkshuisvesting. De keuze voor de maatschappelijke onderneming
betekent ook het accepteren van het meewerken aan de doelstellingen van overheidsbeleid.
Daarbij past niet een corporatie als taakorganisatie, waarbij de overheid
verregaand in keuzen en bedrijfsvoering kan interveniëren. De keuze voor
de maatschappelijke onderneming houdt ook in het handhaven van volkshuisvestelijk
overheidstoezicht. De overheid moet krachtig kunnen optreden tegen de maatschappelijke
onderneming, die haar taak verwaarloost. Bij de bespreking van de nota Wonen
in de 21ste eeuw komen al deze aspecten uitgebreid aan de orde; de CDA-fractie
vindt het van belang haar visie daarbij nu al weer te geven. Wij kunnen overigens
niet wachten op een aantal aspecten in die nota. In dit verband nog het volgende:
de staatssecretaris heeft het idee van een concessiestelsel gelanceerd en
daarop heeft hij nogal wat kritiek gehad. Trekt hij zich die kritiek aan of
zullen wij daarover verder kunnen praten bij de behandeling van de nota? Het
zal duidelijk zijn, dat de CDA-fractie beslist niet denkt aan een concessiestelsel
als het om de volkshuisvesting gaat. In een interview met VNG-magazine van
12 november jl. stelt de staatssecretaris, dat zijn ambtenaren onder meer
druk bezig zijn met het beoordelen van de ingediende plannen van gemeenten
om in aanmerking te komen voor de gelden uit het Investeringsbudget stedelijke
vernieuwing (ISV). De CDA-fractie betreurt het nog steeds, dat het beschikbare
bedrag voor deze gelden in de eerstkomende jaren verminderd is ten opzichte
van de gelden, die vanuit voormalige regelingen beschikbaar waren. Dit kan
leiden tot minder druk op het indienen van de benodigde plannen. Door een
en ander kan de noodzakelijke vernieuwing van stadsdelen op een lager pitje
komen te staan en dat gaat ten koste van de leefbaarheid in de steden. Wij
delen de opvatting van de staatssecretaris, dat voor het ISV maar één
adagium geldt: kwaliteit. Hij noemde dat in het interview zelfs drie keer
achter elkaar. Dan moet er – in de visie van de CDA-fractie –
geen verkeerd signaal van de nieuwe regeling uitgaan! In feite is de nieuwe
regeling, nu zij een groot aantal miljoenen minder heeft dan de vorige regeling,
een verkeerd signaal.Over het huurbeleid hebben wij op 11 november jl. uitgebreid met de staatssecretaris
van gedachten gewisseld. De CDA-fractie heeft in dat overleg de staatssecretaris
opgeroepen om met de sociale huurders en verhuurders een meerjarig contract
af te sluiten, waarbij de sector tot een grotere inspanning wordt opgeroepen.
Dan gaat het met name om de verkoop van meer woningen per jaar en om duidelijke
afspraken over oplossingen voor de groeikernen, wat wellicht een schone taak
is voor het nieuwe college sluitend stelsel. De nieuwe onderhandelingen tussen
Rijk, huurders en verhuurders zullen ook kunnen leiden tot een duidelijke
afspraak over de hoogte van de maximale huurstijging. De staatssecretaris
zou met de sector in de slag moeten gaan om een landelijk raamakkoord te bereiken.De heer Duivesteijn (PvdA):Voorzitter! Ik mag dit zo interpreteren, dat de CDA-fractie de voorstellen
over het huurbeleid en het college sluitend stelsel afwijst, eerst dat overleg
wil om daarna het voorstel opnieuw te beoordelen?De heer Biesheuvel (CDA):Wij willen graag dat de staatssecretaris met de sector in de slag gaat
om een aantal afspraken te maken. Dat houdt in feite een grotere inspanning
op een aantal onderdelen in. Ik heb daarbij niet bij voorbaat gezegd, dat
ik het college sluitend stelsel afwijs. Ik heb gezegd dat voor oplossingen
voor de groeikernenproblematiek dat college wellicht een schone taak heeft.
Misschien was er een cynische ondertoon, maar misschien was dat weer bedoeld
om u tot de interruptiemicrofoon te verleiden. Wij hebben dat niet meteen
afgewezen.De heer Duivesteijn (PvdA):Maar is de oppositie bezig met een rituele dans? De staatssecretaris moet
nog even met de sociale, de particuliere verhuurders en de Woonbond in gesprek
gaan over de 4,5%. Of heeft zij wezenlijke opvattingen over de uitkomst?De heer Biesheuvel (CDA):Ja zeker.De heer Duivesteijn (PvdA):Maar op dit moment wijst u die 4,5% dus af.De heer Biesheuvel (CDA):Over die 4,5% doen wij een uitspraak als de staatssecretaris met het resultaat
van het overleg met de sector terugkomt. Dat heb ik 11 november gezegd en
dat herhaal ik bij dezen.De heer Duivesteijn (PvdA):Het is dus mogelijk dat het CDA, als men in het overleg niet tot overeenstemming
komt, akkoord gaat met die 4,5%, inclusief het college sluitend stelsel.De heer Biesheuvel (CDA):Ik had van u verwacht dat u de CDA-fractie iets nadrukkelijker had gevolgd.
Was het niet de CDA-fractie die indertijd de motie-Rietkerk
heeft ingediend om ervoor te zorgen...De heer Duivesteijn (PvdA):Laten wij maar niet over de voorgeschiedenis van die motie spreken, want
ik weet wie haar geschreven heeft.De heer Biesheuvel (CDA):Ik begrijp niet helemaal wat deze interruptie inhoudt.De heer Duivesteijn (PvdA):Met die motie wordt alleen maar gevraagd om overleg om te komen tot een
lager inflatiepercentage. Dat staat ook in het regeerakkoord, dus daar ben
ik niet van onder de indruk.De heer Biesheuvel (CDA):De motie-Rietkerk heeft naar ik meen toch wel een bepaald resultaat bereikt.De heer Duivesteijn (PvdA):De heer Esselink heeft met ondergetekende de laatste verlaging van de
maximale huurverhoging tot stand gebracht. Daarbij ging het om het schrikbarende
percentage van 0,5. Sindsdien is de CDA-fractie de grote steunpilaar van staatssecretaris
Tommel en tot nog toe van staatssecretaris Remkes geweest. Dat mag, maar ik
vraag of de heer Biesheuvel bezig is met een rituele dans of dat hij van mening
is dat het percentage van 4,5 echt wezenlijk omlaag moet. Is dat laatste de
inzet van de CDA-fractie in het overleg dat de staatssecretaris zal gaan voeren?
De staatssecretaris moet toch een beetje richting krijgen?De heer Biesheuvel (CDA):Ik heb een aantal piketpalen aangegeven voor het resultaat waarmee de
staatssecretaris thuis moet komen. Op de maximale huurverhoging zullen wij
ingaan bij het eindresultaat van het landelijk raamakkoord, waartoe men hopelijk
komt.Voorzitter! Zou de staatssecretaris kunnen ingaan op de ophoging van de
vergoeding voor de leden van de huurcommissies? Daarover zouden afspraken
zijn gemaakt, maar wij hebben begrepen dat ze nog niet geëffectueerd
zijn.Wij staan aan de vooravond van een nieuwe volkshuisvestingsperiode. Wij
gaan ervan uit dat de staatssecretaris bij de invulling daarvan de piketpaaltjes
van de CDA-fractie zal betrekken. In het interruptiedebat met de heer Duivesteijn
heb ik die piketpalen nog eens kunnen onderstrepen.Mevrouw Van Gent (GroenLinks):De woorden over die piketpalen klinken wel mooi, maar ik vind de benadering
wat kil en afstandelijk. De heer Biesheuvel zegt dat hij een aantal voorwaarden
stelt en dat nog nader overleg met de corporaties moet plaatsvinden. Wij hebben
het hier echter ook over de huurders. De huurders hebben er recht op van de
CDA-fractie te horen wat volgend jaar de maximale huurstijging zal zijn. De
heer Biesheuvel draait daar te veel omheen. Het is voorstelbaar om de huurstijging
op inflatieniveau te houden en via een soort omgekeerde bewijslast te bezien
of corporaties of verhuurders een hoger percentage nodig hebben om hun exploitatie
rond te krijgen. In het verhaal van de heer Biesheuvel komt de positie van
de huurders niet aan bod. Zij zijn straks de pineut met een maximale huurstijging
van 4,5%.De heer Biesheuvel (CDA):Met alle respect, u maakt een karikatuur van mijn verhaal. Bij de kwaliteit
van woningen gaat het ook om de huurders. Bij het overleg gaat het ook om
de huurders. Mevrouw Van Gent schetst een eenzijdig beeld, alsof ik alleen
maar de verhuurder voor ogen zou hebben. Mij wordt gevraagd om aan te geven
wat voor de CDA-fractie acceptabel is als maximale huurstijging. Het antwoord
op die vraag wil ik geven op het moment dat de staatssecretaris met het raamakkoord
naar het parlement komt, bijvoorbeeld in januari. Ik kan dan ook het resultaat
zien van de inspanningen die wij aan de sociale sector vragen.De voorzitter:Ik wijs er nog een keer op dat de Kamer besloten heeft om over de huren
een voortgezet algemeen overleg te hebben. Het lijkt mij dus dat wij het daar
nu niet al te uitgebreid over moeten hebben. Ik sta mevrouw Van Gent nog één
interruptie toe.Mevrouw Van Gent (GroenLinks):Ik ben er niet over begonnen. Ik wil de CDA-fractie vragen hoe groot de
kans is dat huurders volgend jaar geconfronteerd worden met een huurverhoging
van maximaal 4,5%. Ik vind namelijk dat de huurders er recht op hebben om
te weten waar u nu staat in dat debat. U zoekt allerlei uitwegen, maar wij
moeten er nu ook een beetje duidelijkheid in creëren.De heer Biesheuvel (CDA):Ik zoek helemaal geen uitwegen. In het algemeen overleg over het huurbeleid
heb ik nadrukkelijk gezegd dat ook wij streven naar een gemiddelde huurstijging
die zo dicht mogelijk bij het inflatiepercentage uitkomt. U hebt één
percentage genoemd, het inflatiepercentage. Wij zeggen dat ernaar gestreefd
moet worden om gemiddeld uit te komen op het inflatiepercentage. Als ik daarbij
de huursombenadering overeind houd, kan dit evenwel betekenen dat de maximale
huurstijging wel eens boven het inflatiepercentage uitkomt. Dat is een feit.
In verband met de vraag hoe hoog die stijging precies mag zijn, wil ik het
werk van de staatssecretaris beoordelen op het moment dat hij thuiskomt met
een akkoord met de sociale huursector.De heer Poppe (SP):Voorzitter! De heer Biesheuvel verwees zojuist naar het standpunt van
het CDA over de huurquota. Dit is vastgelegd in een motie die wij ook ondersteund
hebben.De heer Biesheuvel (CDA):Wij hebben niet alleen een motie ingediend, maar hier een heel plan neergelegd.De heer Poppe (SP):Ja. Dat overziende, moet u het met mij eens zijn dat, wil je dat bereiken,
de huurstijging niet hoger kan zijn dan de inflatiecorrectie. Waarom dwaalt
u daar dan zo omheen?De heer Biesheuvel (CDA):Ik dwaal daar helemaal niet omheen. In het systeem dat wij hebben ontwikkeld
met een normhuurquote, paste ook een huurbeleid dat uitging van een huursombenadering
en een systeem met een bandbreedte. In die zin zijn wij heel consequent.De heer Poppe (SP):U weet nu dat de huurquota veel hoger liggen. Wil je de norm bereiken
die ook door het CDA gesteld is, dan moet je nu toch niet weer 4,5%, de top
van de bandbreedte, geven.De heer Biesheuvel (CDA):Nu haalt u volgens mij twee systemen door elkaar. Het is wel degelijk
mogelijk om een huurbeleid met een huursombenadering en een
maximale huurstijging van wellicht iets meer dan het inflatiepercentage te
combineren met een normhuurquotesystematiek.De heer Feenstra (PvdA):Voorzitter! "De emissie van veel milieubelastende stoffen is de afgelopen
decennia gedaald, ondanks groei van de economie. Ook in recente jaren kon
een dergelijke ontkoppeling worden gerealiseerd, terwijl de economie meer
dan gemiddeld groeide". Met deze constatering opent het RIVM de Milieubalans
van 1999. Wij vinden dat een bemoedigende en inspirerende, maar ook een opmerkelijke
conclusie. Ik zal dat toelichten. Wij vinden die conclusie bemoedigend, omdat
uit het gedegen cijfermateriaal van het RIVM blijkt dat de gestaag volgehouden
uitvoering van de systematische NMP-reeks begint te lonen en te schonen. Dat
mag ook wel, want per Nederlander betalen wij per jaar ƒ 1500 voor
het milieubeleid. Daar willen we ook wat voor terugzien! En dat zien we: de
historische binding tussen economische groei en milieudruk blijkt uiteindelijk
toch ontkoppelbaar. Dit legt een optimistische ondertoon in het milieubeleid.Het materiaal is ook inspirerend, want de cijfers van gisteren definiëren
de milieuagenda voor morgen. Ontkoppelen is mooi, maar het gebeurt nog niet
overal fors genoeg. Het gebeurt wel bij verstoring, verwijdering en verdroging.
Bij verzuring en vermesting dalen de emissies echter nog niet snel genoeg.
Dat is ook het geval bij verspreiding. Ik denk hierbij met name aan de landbouwbestrijdingsmiddelen,
waarbij op dit moment zelfs een lichte stijging optreedt. Ik denk hierbij
ook aan het klimaat. Op dat punt vindt wel een relatieve, maar nog steeds
geen absolute ontkoppeling plaats, terwijl dat wel moet. Wij hebben daar onlangs
in het kader van het klimaatbeleid over gesproken. Deze punten zijn dan ook
ingrediënten voor een toekomstgerichte milieuagenda. Het cijfermaterieel
inspireert hiertoe. Ook op de andere punten moeten absolute ontkoppelingen,
innovaties en trendbreuken worden gerealiseerd.De cijfers van het RIVM zijn ook opmerkelijk, want de dalende emissies
treden op bij een groeiende economie. Dit raakt ook de actuele discussie die
de minister in zijn Trouwinterview is begonnen over versobering en de relatie
tussen economische groei en milieuherstel. De PvdA pleit in dat kader voor
een consistente voortzetting van het milieuherstel. Onze kinderen moeten het
beter hebben dan de huidige generatie, niet alleen op materieel gebied, maar
juist ook op het immateriële vlak, dus in termen van leefbaarheid en
veiligheid.De heer Van der Steenhoven (GroenLinks):Dat optimisme over de cijfers is op zichzelf terecht, maar er staat ook
de constatering in het rapport dat naarmate de economische groei toeneemt,
het steeds moeilijker wordt om die ontkoppeling tot stand te brengen. Wat
is de reactie van de heer Feenstra hierop en hoe denkt hij een en ander dan
te financieren gezien de discussies over economische groei en de De Boernorm?De heer Feenstra (PvdA):Daar wil ik inderdaad op ingaan, maar staat u mij toe dat ik eerst nog
een aantal andere punten noem.De vraag is hoe wij die op duurzaamheid gerichte ontwikkeling voortzetten.
Ten eerste via milieuvriendelijk gedrag. Dat is niet alleen een geïsoleerde
individuele zaak, maar kan voor grote groepen aantrekkelijk worden gemaakt
door uitnodigende, stimulerende alternatieven aan te bieden. Ten tweede door
gericht milieusparende technologieën te ontwikkelen en toe te passen.
Ten derde door vanuit de overheid tijdgekoppelde normen te stellen en te handhaven,
scherp maar haalbaar, die innovatie uitlokken. Ten vierde door de externe
effecten van producten, diensten en activiteiten consequent door te berekenen
in de prijs, via internalisering en fiscale vergroening. Ten vijfde door als
overheid juist die maatregelen te nemen in de wet- en regelgeving en in de
handhaving, die de gewenste beleidsrichting mogelijk maken en bestendigen.Wij hebben verwachtingen van het verder benutten van het ontkoppelingspotentieel,
juist bij een florerende economie. Verwacht mag worden dat een dubbelslag
kan worden gefinancierd van zowel het voortzetten van het NMP-beleid als het
wegnemen van het extra milieubeslag ten gevolge van de extra economische groei.
NRC Handelsblad schreef in juli dat Paars worstelt met de grenzen aan de groei;
de PvdA worstelt daar niet mee, want wij kennen op dit terrein de De Boernorm,
inmiddels vastgelegd in het regeerakkoord: "De extra milieudruk bij meer dan
behoedzame groei zal zoveel mogelijk worden gecompenseerd". In het milieuprogramma
staat: "Jaarlijks bij de begrotingsvoorbereiding zal worden bezien of de verwachte
economische groei hoger is dan 2% en welke maatregelen dan nodig zijn om de
extra milieudruk te verminderen". Nu de actuele groei hoger ligt dan in het
behoedzame scenario heeft de minister het RIVM gevraagd de extra milieudruk
in kaart te brengen. Kan de minister zekerstellen dat bij de voorjaarsnota
voldoende middelen worden vrijgemaakt, zodat een verantwoorde economische
ontwikkeling ook in de toekomst gepaard kan gaan met het gewenste ecologisch
herstel?De heer Van der Steenhoven (GroenLinks):Waar dienen die extra middelen volgens de PvdA dan vandaan te komen? Hoe
zijn de afspraken daarover precies? Dat wordt namelijk toch nog een beetje
in het vage gelaten in het regeerakkoord.De heer Feenstra (PvdA):De tekst van het regeerakkoord is niet onduidelijk. Is er meer dan een
gemiddelde groei, dan zal het kabinet zich met extra middelen en met extra
maatregelen – dat laatste kost minder dan het eerste – inzetten
om de extra milieudruk weg te nemen. In de voorjaarsnota dient dan ook aangegeven
te worden met welke middelen en welke maatregelen het kabinet dan komt om
die extra milieugroei weg te nemen. De financiering komt dus uit de extra
economische groei. Het kan zijn dat het zal gaan om een beslag op de rijksmiddelen
of om een beslag op specifieke doelgroepen die het erg goed gegaan is onder
het huidige economisch bewind.Voorzitter! Wie uit deze bemoedigende en gewaardeerde cijfers de geruststellende
conclusie trekt dat het huidige milieubeleid ook voor de toekomst voldoet
en dat we werkendeweg via de huidige beleidslijnen de milieudoelen voor 2010 en verder kunnen halen, moet ik ernstig tegenspreken. Wat dat
betreft wil ik deze bemoedigende cijfers van een contramal voorzien. Ten eerste
is de internationale situatie nog bepaald niet rooskleurig. Op dat terrein
is nog een wereld te winnen! Ten tweede kent het milieubeleid nog een aantal
hardnekkige beleidstekorten die moeten worden weggenomen. Ten derde is het
laaghangende fruit inmiddels geplukt. Er zijn over het algemeen efficiencyverbeterende
en goed renderende maatregelen doorgevoerd, maar als wij ook het hooghangend
fruit willen plukken, kom je tot lastige en meer kostbare ingrepen.Deze overwegingen pleiten voor een ambitieus milieubeleid. Alleen doorgaan
via de bestaande paden is onvoldoende. Daarom is het NMP-4 het aangewezen
document om de onderdelen uit NMP-3 door te zetten die voldoende resultaten
opleveren, plus een aanpak voor de hardnekkige beleidstekorten rond klimaat,
mobiliteit en landbouw en een aanpak voor de nieuwe kwaliteitsvraagstukken
rond het herkenbare sociaal-democratisch thema van het veiligstellen van de
kwaliteit van het bestaan. Wij hebben het over internationaal bronnenbeheer,
over veiligheid en gezondheid, over biodiversiteit, maar ook over een hoogwaardige
leefomgeving. Wij bepleitten dat de minister zijn positie gebruikt om de maatschappelijke
aandacht voor het milieubeleid te vergroten. Wie daar in het verleden wel
eens zorg over heeft uitgesproken, mag nu hoop putten uit de actuele politieke
agenda. Wij hebben het bij het debat over de Waterleidingwet gehad over het
kunnen behouden van nutsvoorzieningen voor de toekomstwaarde. Wij hebben pas
een discussie gehad over de kerncentrale Borssele. Wij hebben een uitvoerig
debat gehad over het Waddengas. Ik denk dat het voorbeelden zijn die aangeven
dat er belangstelling is voor het milieubeleid in politieke en publieke zin.
Wij zouden de minister willen vragen om zijn positie in dat debat aan te geven,
want een grotere belangstelling in het maatschappelijk debat, een renaissance
van het milieudebat, maakt het mogelijk om maatregelen te nemen die meer effect
opleveren en sneller zullen leiden tot het verminderen van emissies. Wij zouden
graag toegelicht zien welke rol de minister voor zichzelf ziet in dat debat.Voorzitter! Wij verwachten echter niet alle heil van nieuw beleid, want
beleid is ook traag. Het op gang brengen van nieuw beleid kost veel tijd.
Uit onderzoek naar het milieubeleid blijkt dat alleen met de beleidsvoorbereiding
gemiddeld al meer dan zes jaar gemoeid is en met de uitvoering 18 jaar. Verder
gaat het om de vraag of je milieubeleid doelmatiger in kunt richten. Deze
twee punten wil ik uitwerken.Ten eerste staan de binnenlandse resultaten die wij nu boeken nog in schril
contrast met het dreigende karakter van het mondiale beeld. Een groeiende
wereldbevolking met een gerechtvaardigde welvaartstoename en een technologische
financiële achterstand vergen een omvangrijke aanpak, juist via de internationale
agenda. Dit kan via de ecologische voetprint, waarbij het effect van producten
en activiteiten gedurende de totale levenscyclus in beeld wordt gebracht.
Wij hopen en verwachten dat dit uitgewerkt wordt in NMP-4 en verwijzen in
dat kader naar het advies van de VROM-raad.Ten tweede menen wij dat zowel voor Nederland als voor de lidstaten in
de Europese Unie er een belangrijke uitdaging ligt om een grote milieu-inhaalslag
in Oost-Europa mogelijk te maken. Wat de Wessies voor de Ossies gedaan hebben
in Duitsland, moet West-Europa voor Oost-Europa kunnen gaan betekenen. Ik
vraag de minister om een gericht milieuontwikkelingsplan voor Oost-Europa
vorm te geven.De heer Poppe (SP):Ik geloof dat de Ossies niet zo tevreden zijn over wat het Westen voor
hen gedaan heeft. Heeft de heer Feenstra dat ook in zijn overwegingen betrokken?De heer Feenstra (PvdA):De situatie waarin de Ossies verkeerden voor de val van de Muur, was ook
een weinig gelukkige. Dit omvangrijke proces zie ik in het kader van een meerjarige
aanpak. De nettoresultaten van wat tussen Oost en West in Duitsland gebeurd
is, moeten ook behaald kunnen worden in het milieuherstel dat West-Europa
kan realiseren in Oost-Europa. Het gebied ligt zo dichtbij dat er sprake is
van een directe verantwoordelijkheid voor Nederland en de lidstaten van de
Europese Unie.De heer Poppe (SP):Voorzitter!...De voorzitter:Ik vind dit een mooi afgeronde gedachtewisseling, mijnheer Poppe. U mag
niet nog eens interrumperen.De heer Feenstra (PvdA):Dank u, voorzitter, voor uw tevredenheid over mijn antwoord.De voorzitter:Nu gaat u te ver. Ik geef uiteraard geen inhoudelijk oordeel over welke
opvatting dan ook. Ik had het over de procedure.De heer Feenstra (PvdA):Voorzitter! Wij zouden juist vanwege het belang van een goede milieudiplomatie
willen pleiten voor een goede thuissituatie, als een geloofwaardige basis
voor actieve milieudiplomatie. Wat kan de minister doen in de EU-besluitvorming
en in de WTO-ronde? Ook de handelsrelaties zouden in dat kader namelijk nadrukkelijker
getoetst moeten worden op de milieuaspecten.Wij zien een aantal mogelijkheden om de doelmatigheid van het milieubeleid,
in afwachting van nieuw beleid, tussentijds te versterken. Allereerst door
een scherpe prioriteitstelling in het kader van het risicobeleid. Van doelmatig
milieubeleid mag verwacht worden dat de grootste bedreigingen ook bij voorrang
worden aangepakt. Ik denk dat dat met name van belang is in de relatie tussen
milieu en volksgezondheid. Ik verwijs naar de actuele situatie, nu weer in
België, met legionella. Het raakt echter ook de discussie over fijn stof,
ozon, straling en voedselveiligheid. Wij kennen een algemeen risicokader,
met een maximaal toelaatbaar risico, het Alara-traject en het verwaarloosbaar
risico. Kunnen de risico's voor mens en ecosysteem eens langs die lat worden
gezet, zodat het grootste probleem bij voorrang kan worden aangepakt?Het tweede voorstel voor het opvoeren van de doelmatigheid is een prioriteitenstelling
door decentralisatie. Milieubeleid is niet alleen een zaak van VROM, laat
staan alleen van de "M", laat staan alleen van de milieuwoordvoerders in de
Kamer. Het raakt veel belanghebbenden en doelgroepen, maar ook heel nadrukkelijk
de medeoverheden, gemeenten en provincies. Waar generieke concepten niet werken
of niet langer werken, worden andere hoofdrolspelers op het
toneel geplaatst. Naarmate gemeenten en provincies de taken op het gebied
van leefbaarheid, ruimte en inrichting overnemen én waarmaken, kunnen
zij die in toenemende mate toebedeeld krijgen. Ik wijs in dit verband op de
RIVM-milieubalans en de IPO-milieurapportage. Wil de minister de onderdelen
die zich lenen voor nieuwe decentralisatieoperaties in kaart brengen? Ik vraag
dit niet alleen om de andere overheden toe te rusten en de mogelijkheden van
een gebiedsgerichte aanpak te benutten, maar ook omdat VROM en de Kamer zich
kunnen concentreren op de notoire beleidstekorten. Kan de minister een systematische
uitwerking geven van de taken die de afgelopen tien jaar zijn gedecentraliseerd
en de succes- en faalfactoren die daarbij een rol speelden? Wil de minister,
gegeven de succes- en faalfactoren, aangeven wat een nieuwe decentralisatieronde
kan opleveren ter ontlasting van het departement?De heer Udo (VVD):Aan welke milieucompartimenten denkt de heer Feenstra bij decentralisatie?De heer Feenstra (PvdA):Deze vraag ligt voor de hand, maar zij is prematuur. Het is mij bekend
dat het beleid rond bodemsanering en geluidshinder inmiddels bij andere overheden
terecht is gekomen. Ik kan mij zeer wel voorstellen dat er ten aanzien van
de inrichting van de leefomgeving nieuwe onderwerpen aandienen. Ik vraag om
een systematische uitwerking van het departement zonder daarbij mijn eigen
agenda mee te geven.Mijn derde punt voor prioriteitsstelling betreft de rol van de rijksoverheid.
Dit is van méér dan instrumentale aard. De rijksoverheid moet
gezaghebbende normen stellen en handhaven. Ik verwijs daarbij naar het essay
van minister Peper. De rijksoverheid moet zichzelf vervolgens echter niet
als soort semi-bedrijfsleider gedragen. Rond Schiphol ontstaat deze nieuwe
rolverdeling. De overheid stelt het normatieve kader en daarbinnen moet het
bedrijf Schiphol proberen, zich optimaal te ontwikkelen. In het mestbeleid
is hetzelfde te constateren. Het departement van Landbouw is niet meer de
klassieke behartiger van agrobelangen, maar probeert het kader van de Europese
nitraatrichtlijn aan de sector voor te houden. Daarbinnen kan de sector zich
ontplooien. Deze aanpak verdient navolging in andere sectoren.Het vierde punt voor een doelma- tige inrichting van het milieubeleid
betreft het groene poldermodel. Dit heb ik ook ingebracht bij de begro- ting
van vorig jaar. Het beeld is niet inspirerend. Rond Schiphol zit het TOPS
in een dip, bij PMR Maasvlakte dreigt het overleg te verzanden en met betrekking
tot de bestrijdingsmiddelen is de overlegsfeer vergiftigd. Alleen ten aanzien
van de HSL-Oost loopt het als een trein, maar daar zijn dan ook nog geen finale
besluiten genomen. Wij roepen het kabinet in de persoon van de minister van
VROM op om de kinderziektes van het groene poldermodel te halen. Als partijen
in het Schipholoverleg tussentijds duidelijke kaders verlangen, moeten die
tussentijds verstrekt worden. Als bij PMR Maasvlakte partijen zich onvoldoende
geïnformeerd en betrokken voelen, moet dat tussen- tijds hersteld worden.
De brieven van de economische referenten vervullen ons met zorg. Daarop dient
het kabinet inhoudelijk een goed antwoord te geven.De heer Van der Steenhoven (GroenLinks):In uw motie over de tweede Maasvlakte staat dat eerst alle alternatieven
uitvoerig onderzocht moeten worden. Afgelopen vrijdag en zaterdag zijn hier
artikelen in NRC Handelsblad over verschenen. Bent u met mij van mening dat
uw motie nog niet is uitgevoerd?De heer Feenstra (PvdA):Ik heb nog steeds het idee dat gewerkt wordt binnen het kader van deze
Kamerbreed aanvaarde motie. Het valt mij wel op dat er accentverschillen worden
aangebracht, bijvoorbeeld ten aanzien van de positie van Vlissingen. In mijn
herinnering hebben alle woordvoerders tijdens het laatste overleg over PMR
Maasvlakte gezegd dat Rotterdam de mainport is, maar dat daarnaast Vlissingen.
een rol kan vervullen in het containervervoer. Als er sprake is van tijdsdruk,
kan bestaand Rotterdams gebied worden gebruikt en ook de capaciteit in Vlissingen,
alvorens de derde stap naar gefaseerde landaanwinning wordt gezet. Volgens
mij is dit de voorkeursvolgorde, opgesplitst in drie onderdelen, die op basis
van de discussie in de Kamer gehanteerd moet worden. Ik maak uit de brieven
van de economische referenten op dat die tweede stap door het kabinet blijkbaar
minder waardevol wordt gevonden en minder wordt benut dan wij zouden willen.De heer Van der Steenhoven (GroenLinks):U bent dus ook van mening dat het kabinet geen goede onderbouwing heeft
gegeven voor de rechtvaardiging van zijn stap? U acht de verschillende opties
nog steeds gelijkwaardig tot het tegendeel is bewezen?De heer Feenstra (PvdA):Zeker. Als er sprake is van tijdsdruk, op zoek naar voldoende capaciteit
voor onze mainport, mag de optie Vlissingen niet een, twee, drie terzijde
worden geschoven.Voorzitter! Ondanks dit negatieve beeld over het groene poldermodel hebben
wij er goede verwachtingen van. Wij vragen om aan de uitgangspunten van de
minister, die wij wat defensief vinden – het primaat van de politiek
mag niet worden aangetast en het model mag niet leiden tot besluiteloosheid –
twee meer toekomstgerichte, meer offensieve uitgangspunten toe te voegen.
Het Rijk is verantwoordelijk voor het formuleren van een duidelijk beleidskader
en daarbinnen moeten gesprekspartners bereid zijn om niet vrijblijvend, dus
bindend, te zoeken naar optimale oplossingen. Ik vraag de minister de Kamer
een notitie te sturen over het groene poldermodel, waarin de stand van zaken
per project wordt aangegeven en met, waar mogelijk, nieuwe voorstellen en,
waar nodig, voorstellen om stagnaties en patstellingen te doorbreken.Ik kom op mijn vijfde punt voor het verbeteren van de doelmatigheid van
het milieubeleid; een nieuwe factor die in onze ogen een grote bedreiging
kan vormen voor het milieubeleid, namelijk het oplossingsprobleem. Zoals uit
de Milieubalans bleek, is het milieubeleid gebaat bij een voortdurend proces
van innovatie en uitvoering, consistent en meerjarig. Per probleem moet de
beste oplossing worden aangereikt en moeten zij worden uitgevoerd. Wij maken
ons zorgen over de praktijk. Ik maak dat met een voorbeeld duidelijk. Eerst
is er het probleem van het intensieve vliegverkeer, dan komt de deel oplossing van het vervangend HSL-netwerk, en nu noemen sommigen
de HSL weer een aanslag op natuur en leefbaarheid. Als wij daaraan toegeven,
staan wij straks weer allemaal treurig te kijken naar het intensief gegroeide
vliegverkeer.Ik wil hiermee zeggen dat het milieubeleid niet meer vrijblijvend te formuleren
is. Wat dreigt, is de kringloop van het oplossingsprobleem. Ik maak dit aan
de hand van een ander voorbeeld duidelijk. Vanwege de risico's en de onopgeloste
problemen worden kerncentrales gesloten en ontmanteld. Daarvoor moet tijdig
het radioactief materiaal uit de reactor worden verwijderd, natuurlijk gebonden
aan hoge veiligheidseisen. Maar wie vervolgens elk kernafvaltransport wil
verhinderen, stagneert de gewenste ontmanteling. Hetzelfde geldt bij de terugdringing
van het gebruik van fossiele brandstof, dat vraagt om duurzame energie, om
windturbines. Maar wie alle locaties afwijst, komt straks weer terug bij het
oorspronkelijke probleem. Het klimaatprobleem neemt zo alleen maar toe.Zo zijn er veel problemen, ook in het kader van de vergroening. Als wij
minder belasting op arbeid nastreven en meer belasting op milieuaantasting,
kan niet ten aanzien van iedere BTW-verhoging, iedere ecotaks en voor iedere
verhoging van de milieuheffing worden gezegd dat dit voor de desbetreffende
doelgroep een probleem is. Als wij op dat punt niet de oplossing willen kiezen
die past bij het probleem, komen wij niet verder. De PvdA pleit voor vasthoudendheid.
Benoem het probleem, benoem na overleg met betrokkenen en belanghebbenden
de oplossing, maar voer die dan ook consistent en onverdroten uit; "free lunches"
zijn voorbij.Voorzitter! Tot slot enkele afzonderlijke opmerkingen. De PvdA is voorstander
van dematerialisatie. Dat kan zowel internationaal als nationaal iets opleveren.
Zij begint met monitoring van onze grondstofstromen, met het opnemen in de
ecologische voetafdruk en met opnemen in convenanten. Het starten van een
dematerialisatiebeleid kost geld, zeker, maar wij wijzen daarvoor een financieringsstroom
aan, namelijk de perverse subsidies! De omvang van milieuonvriendelijke subsidies
moet worden blootgelegd en stapsgewijs worden verlegd ten gunste van dematerialisatie.
Kan de minister deze dubbelslag organiseren?Het milieubeleid kent een moreel, maar ook een technologisch spoor. Wij
vragen de minister om nadrukkelijker te kijken naar de Europese programma's,
maar ook de technologieprogramma's van de andere departementen en om een en
ander aan te wenden ten gunste van duurzaamheid.Door de hogere economische groei is het afvalaanbod gestegen. Wij bepleiten
dat er nadrukkelijker wordt bekeken of er op het terrein van de afvalpreventie
nog iets extra's te bereiken is, namelijk door het opnemen van een preventietoets
in de vergunningen van provincies en gemeenten.De heer Udo (VVD):De heer Feenstra sprak zojuist over de dematerialisatie. Hoe ziet hij
dit in relatie tot de zelfregulering van het bedrijfsleven en de convenantenstructuren?
Hierbij speelt ook dat de procesgeïnte- greerde benadering die wij nu
kennen juist een gevolg is van zelf- regulering en convenanten van het bedrijfsleven
zelf. Hoe ziet de heer Feenstra dit eventueel in Europees verband?De heer Feenstra (PvdA):Voorzitter! Ik gaf aan dat zo'n programma wat ons betreft mag starten.
Dat zal op korte termijn nog weinig effect opleveren en weinig financiering
vergen, maar ik zie op langere termijn wel een groot perspectief. Daarom leg
ik ook een relatie met de perverse subsidies. Geleidelijk aan zal daar steeds
meer geld uit vrijkomen. Het verdient zeker een vertaling naar de convenanten,
en vraagt dus ook de instemming van het bedrijfsleven en de doelgroepen. Het
is relevant om daar nu al mee te beginnen, omdat veel bedrijven nu bezig zijn
met het opstellen van een nieuwe generatie bedrijfsmilieuplannen. Als men
nu merkt waar het beleid op termijn naartoe wil, is het relevant om mogelijkheden
die er nu al zijn en die er op korte termijn komen terzake van dematerialisatie,
mee te nemen in de nieuwe generatie bedrijfsmilieuplannen. Een geleidelijke
opbouw strookt dan ook met het laten toenemen van de stroom middelen hiervoor.Voorzitter! Bij de algemene politieke beschouwingen hebben wij gesproken
over geluidshinder. De voorgenomen bezuiniging is teruggedraaid. Wij zijn
blij met de motie hierover en met de uitspraak, en verwachten ook het nodige
van de minister op dit punt, maar dit laat onverlet dat wij met de minister
ook de discussie aan willen gaan over de vraag of VROM nu eigenlijk dit effectbeleid
moet betalen. Kunnen wij niet op zoek gaan naar de echte veroorzaker en de
echte gebruiker? Moeten die niet opdraaien voor de kosten?Uit een persbericht dat deze zomer verscheen, hebben wij begrepen dat
het kernenergiedossier van EZ is overgegaan naar VROM. Betreft dit alle onderdelen
van het kernenergiebeleid? Wij hebben nu een paar keer geïnformeerd naar
de discussie binnen de Europese Investeringsbank over investeringen in twee
kerncentrales in Oekraïne. Hoe staat het daar op dit moment mee? Ik heb
begrepen dat hierover in het Duitse parlement uitspraken zijn gedaan. Hoe
beoordeelt de minister deze uitspraken?De heer Duivesteijn (PvdA):Voorzitter! Het is weer een genoegen om hier aanwezig te zijn, dat kunt
u zich voorstellen.Wij hadden het dit jaar heel gemakkelijk met de begroting van VROM, in
het bijzonder met het hoofdstuk over volkshuisvesting, want daar stond niets
in. Dat is ook begrijpelijk, want de echte grote stukken komen nog bij de
nota Wonen in de 21ste eeuw. De begroting had dus meer de sfeer van bestaand
beleid met hier en daar kleine accentwijzigingen. In hoofdzaak werd echter
verwezen naar de nota, en terecht. Ik zal mij op dit moment beperken tot het
volkshuisvestingsbeleid omdat wij gisteren de gelegenheid hadden om een zeer
uitgebreid debat te hebben met de minister van VROM over de ruimtelijke ordening.
Aan de staatssecretaris vandaag dan ook de eer om iets meer aandacht te krijgen
dan wij hem gewoonlijk geven. Daar zal hij toch wel erg blij mee zijn.Wij gebruiken dit moment ook om te bespiegelen, zoals de heer Biesheuvel
deed, wat wij van de staatssecretaris in het komende jaar verwachten. De proefperiode
is bijna voorbij en wij gaan nu naar het echte werk. De nota wordt naar mijn
mening een hoogtepunt. Ik ben heel optimistisch over de mogelijkheden binnen de coalitie tot nu toe en heb andere verwachtingen van de
nota dan de heer Biesheuvel. Ik ben namelijk van mening dat het wel een principiële
wijziging zou moeten zijn van het bestaande beleid. Het moet althans op zijn
minst een heel fundamentele stap zijn in de vormgeving van de wijze waarop
wij aankijken tegen het wonen. De heer Biesheuvel haalde al de Woningwet van
1901 aan. Het typerende van die wet is dat deze technisch is. Die wet regelt
of een pandje wel of niet lekt en of het stevig genoeg is. Ook de brandweereisen
horen daarbij. Het is een heel uitgebreid stelsel, dat weet ik wel, maar het
is in hoofdzaak een technische wet, waarin het beginsel van de toegelaten
instellingen wordt geregeld, en noem maar op.Wij hebben eigenlijk geen echte wet waarin het wonen is geregeld. Dat
is een van de kernpunten waarmee ik wil beginnen. De fractie van de Partij
van de Arbeid is ervan overtuigd dat er een wet op het wonen moet komen, noem
het een kaderwet. In die wet moeten wij een aantal stappen verdergaan dan
de technische en de organisatorische kant. Daarin moeten wij de uitgangspunten
voor het wonen vormgeven.Een breuk ten opzichte van honderd jaar geleden is dat wij het nu niet
meer hebben over een samenleving waarin in grote mate paupers en daklozen
aanwezig zijn. Er zijn wel daklozen, maar dat is niet te vergelijken met wat
wij in 1901 hadden. Volksgezondheidsvraagstukken zijn ook niet meer op dezelfde
manier aan de orde. Wij hebben een geëmancipeerde bevolking, want ook
de laagste inkomens hebben een opleiding. Daarom kunnen wij het wonen op een
heel andere manier benaderen.De heer Biesheuvel (CDA):De heer Duivesteijn maakt een vergelijking tussen de Woningwet van het
begin van de eeuw en wat hij verwacht van de nota Wonen in de 21ste eeuw.
Dan kan ik mij voorstellen dat er een cesuur komt, maar de vraag is voor mij
in hoeverre er een cesuur moet komen tussen de nota Volkshuisvesting in de
jaren negentig en de nota Wonen in de 21ste eeuw. Verwacht hij een totale
beleidswijziging van de staatssecretaris of wil hij wel iets terugzien van
de huidige situatie?De heer Duivesteijn (PvdA):Als de nota Van bouwen naar wonen van Heerma echt goed uitgevoerd zou
zijn, zou de volkshuisvesting er veel beter voorstaan dan thans het geval
is. In die nota zat niet alleen het fenomeen van het zelfreguleren in de institutionele
sfeer, maar daarin kregen de consumenten en de burgers ook een stevige positie.
De onderhandelingssituatie van huurders en verhuurders was steviger geregeld
dan thans het geval is.De nota-Heerma is maar voor de helft of voor een kwart uitgevoerd en dan
vooral institutioneel. Dat wil zeggen dat de corporaties letterlijk en figuurlijk
de macht hebben gegrepen, die zij ook hebben gekregen door de verzelfstandiging.
De positie van de burger is alleen maar verzwakt.Ook nu de markt belangrijker is geworden in de volkshuisvesting, zien
wij dat er nieuwe instituties zijn ontstaan, zoals projectontwikkelaars-aannemers,
die de burger weer geen rol geven in het hele proces van bouwen.Ik denk dat de essentie van de volgende nota moet zijn dat de burger centraal
staat. Als wij praten over instituties, moet er worden geredeneerd vanuit
de burger. Ik wil een gelijkstelling tussen de woningcorporaties in de sociale
huursector en de VVE als basisorganisatie van eigenaren-bewoners.De heer Biesheuvel (CDA):De heer Duivesteijn wil dus geen volledige cesuur aanbrengen tussen de
nota van de heer Heerma en de toekomstige nota van staatssecretaris Remkes.
Mijn vervolgvraag is of de heer Duivesteijn blijft vasthouden aan verzelfstandiging
van de woningcorporaties. Moet daar volgens hem verandering in komen?De heer Duivesteijn (PvdA):Om het onvriendelijk te zeggen, ik wou dat het CDA bij het volkshuisvestingsbeleid
aan meer dacht dan aan beleid voor de sociale huursector. Ik moet iedere keer
vertellen dat wij niet negatief staan tegenover de sociale huursector. De
essentie van wat ik zeg, is dat wij in Nederland een institutionele manier
van wonen kennen. De burger bestaat niet als basis voor de organisatorische
opzet van de volkshuisvesting, tenzij hij een zak geld heeft.Natuurlijk ben ik voor zelfstandige woningcorporaties, geen enkel probleem.
Ik ben met de heer Biesheuvel van mening dat er niet alleen 500.000 woningen
verkocht moeten worden, wat ons betreft mogen het er nog meer zijn. De sociale
huursector mag worden teruggebracht tot wat noodzakelijk is, met redelijke
marges. Maar dat moet niet per definitie de dominante factor in het gehele
veld zijn. De burger staat centraal; vandaar die gelijkschakeling met betrekking
tot een vereniging van eigenaren als een vorm van zelforganisatie van burgers.
Naar mijn gevoel moet dit ook een ander type vereniging worden dan het Burgerlijk
Wetboek thans kent: een vereniging die bijvoorbeeld faciliteiten krijgt als
de fiscale aftrek van onderhoud en kosten van organisatie. Zo kan de overheid
deze vorm van zelforganisatie stimuleren. Het lijkt mij voor de heer Biesheuvel
een uitdaging om die sprong te maken, om dus niet alleen de sociale huursector
centraal te stellen, maar de twee zaken veel evenwichtiger naast elkaar te
zetten. Wij staan als initiatiefnemers van het wetsvoorstel natuurlijk op
dat punt al dicht bij elkaar, maar het kan altijd een paar stapjes verder
gaan.De heer Poppe (SP):Voorzitter! De heer Duivesteijn heeft het over "sprongen". Ik ben altijd
bereid om te springen, maar dan wel de goede kant op. Ik wil hem vragen naar
zijn visie op de huisvesting. Hij deed de Woningwet uit 1901 naar mijn mening
een beetje tekort; dat was namelijk de eerste wet die de werkende klasse het
recht op een goede woning trachtte te geven. De heer Wibaut, een SDAP'er en
dus ongetwijfeld een bekende van de heer Duivesteijn, vond het een taak en
verantwoordelijkheid van de overheid om de werkende klasse van goede huisvesting
te voorzien. Ook de financiële kant vond hij een taak van de overheid,
want het ging hem om een kwestie van beschaving. Hoe ziet de heer Duivesteijn
aan het eind van de 20ste eeuw de financiële verantwoordelijkheid van
de gemeenschap, zeg maar de overheid, voor het karakter van de huisvesting?De heer Duivesteijn (PvdA):Ik geef graag mijn visie op de huisvesting. Wibaut staat niet alleen in
mijn geheugen gegrift, maar zit bijna in mijn genen; hij was een echte sociaal-democraat.
Ik verwacht dat in de nota Wonen in de 21ste eeuw wordt gesproken
over het wezen en de waarde van het wonen. Ik waardeerde het dat de staatssecretaris
met de agenda kwam, want daardoor ontstond de gelegenheid tot een debat in
de samenleving. Maar het verbaasde mij dat in de agenda het volgende te lezen
stond over de essentie van het wonen: "Wonen is een divers geheel van activiteiten
in en om de woning." Ik heb daarover nagedacht en vroeg mij toen af: wat is
eigenlijk regeren? "Regeren is een divers geheel van activiteiten in en om
de regering", dacht ik toen.Het gaat om de kern: op welke manier wil je over wonen nadenken? Gisteren
hadden wij met de startnota een echt interessant debat, waarin wij wat filosofisch
praatten over uitgangspunten. Ik zou het een uitdaging vinden om het instrumentele
karakter van het debat te overstijgen en waarden centraal te stellen. Ik heb
alle denkers op een rijtje gezet: Heidegger, Tellegen, Granpré Molière.
Helaas kost het teveel tijd om ze te citeren. Maar neem bijvoorbeeld de Engelsen,
die spreken op een heel andere wijze over wonen: "to live" betekent leven,
maar ook wonen. De architectuurhistoricus Bekaert heeft het letterlijk over
"'Wonen is het bewust worden van de mens van zijn specifieke binding tot zijn
omgeving, van zijn afhankelijkheid ervan, maar ook van zijn erboven uitstijgen,
in materiële zin, door ze te veranderen, maar ook door ze te interpreteren,
er een zin en een herkenbaarheid aan te geven, er beschouwelijk mee om te
gaan. Het is duidelijk dat het scheppen van de eigen wereld ook kan beschreven
worden als het ontdekken van de mens van zichzelf, als zelfbewustwording."Als wij op een dergelijke manier zouden praten over wonen, sluiten wij
aan bij hetgeen Jan Pen ooit heeft betoogd. Zijn invalshoek is dat economie
over mensen moet gaan en niet zozeer over geld, zoals velen denken. Economie
hoort niet te gaan over banken en fabrieken, maar over gewone mensen en hoe
zij in hun bestaan worden belemmerd door de schaarste. Dit klinkt wellicht
een beetje vreemd, maar ik vind het belangrijk dat de staatssecretaris vanuit
deze invalshoek zijn visie geeft over wonen.Mevrouw Van Gent (GroenLinks):De heer Duivesteijn verliest zich nu zo zeer in allerlei filosofische
bespiegelingen dat ik bang ben dat hij binnenkort op de sofa zal moeten plaatsnemen
voor een goed gesprek met deze of gene. Ik kan er intussen geen touw meer
aan vastknopen en hoop dat hij op deze concrete vragen een antwoord kan geven.De heer Duivesteijn zet zichzelf neer als een echte sociaal-democraat.
Dat is natuurlijk mooi meegenomen, maar hij zegt vervolgens wel dat hij veel
meer woningen wil verkopen. Aan wie wil hij die woningen verkopen en voor
welke prijs? Hij zegt verder dat de sociale woningbouw moet worden teruggebracht
naar het noodzakelijke niveau. Ik neem aan dat de sociaal-democratische fractie
nauwkeurig heeft onderzocht om hoeveel woningen het daarbij precies gaat.
Kan hij verder de marges aangegeven waarbinnen de huur moet vallen, wil die
nog sociaal genoemd mogen worden?De heer Duivesteijn (PvdA):Ik probeer duidelijk te maken dat het leuk is als wij eens een stap verder
gaan dan normaal en ons niet beperken tot de materiële werkelijkheid.
Wonen is namelijk niet iets dat wij zouden moeten beperken tot zijn materiële
aspecten. Ik heb het initiatief genomen om een wetsontwerp in te dienen dat
het eigenwoningbezit moet bevorderen. Ik heb dat niet gedaan om iedereen aan
een eigen woning te helpen, maar om mensen de mogelijkheid te geven om te
kiezen tussen kopen en huren, zodat zij zelf inhoud kunnen geven aan het begrip
"wonen". Als mensen het kopen van een woning de beste invulling van het begrip
wonen vinden, dan mogen er wat mij betreft een miljoen woningen worden verkocht.
Die woningen moeten worden verkocht tegen prijzen die zijn gebaseerd zijn
op de normale taxatiewaarden. Het begrip "de kernvoorraad aan huurwoningen"
zal een heel andere betekenis krijgen, als mijn wetsvoorstel wordt aanvaard.Binnenkort wordt een wetsvoorstel, wederom door mij ondertekend, behandeld,
waarmee ik wil bereiken dat de mogelijkheden van de huurharmonisatie worden
beperkt tot 70%. Uit dat wetsvoorstel kan mevrouw Van Gent heel precies afleiden
hoe de PvdA-fractie denkt over huurbeleid. Ik denk dat wij heldere standpunten
innemen. Mijn betoog is wellicht een beetje filosofisch getint, maar in de
praktijk gaat het ook mij om heel concrete zaken.De voorzitter:Mevrouw Van Gent, u mag nog één korte vraag stellen. U heeft
zojuist in één interruptie drie vragen weten te stellen.Mevrouw Van Gent (GroenLinks):De heer Duivesteijn spreekt heel filosofisch over de gelijkwaardigheid
van huren en kopen. Er wordt tegenwoordig wel gesproken over maatschappelijk
gebonden eigendom. Wil hij dergelijke tussenvormen tussen koop en huur mogelijk
maken? Komt dit ook aan de orde in zijn veel geprezen voorstel om het eigenwoningbezit
te bevorderen?De heer Duivesteijn (PvdA):Het lijkt mij het meest elegant om dit wetsvoorstel volgende week met
de initiatiefnemers te bespreken.Mevrouw Van Gent (GroenLinks):De heer Duivesteijn moet wel antwoorden op de vraag of...De voorzitter:De heer Duivesteijn moet niets. Hij bepaalt zelf hoe hij op de aan hem
gestelde vragen antwoordt.De heer Van Middelkoop (GPV):Ik wil ingaan op het filosofische gedeelte van hetgeen de heer Duivesteijn
tot nu toe naar voren heeft gebracht. Ik hoop wel dat hij op mijn vragen antwoord
zonder Heidegger te citeren, want ik vrees dat ik dan moet afhaken.De heer Duivesteijn (PvdA):Hij heeft ook heel goede dingen gezegd.De heer Van Middelkoop (GPV):Dat zal wel. Ik heb echter wat moeite om hem te begrijpen.Uit de benadering van de heer Duivesteijn spreekt een zekere frustratie.
Ik vind dat begrijpelijk. Het is verder zeer de moeite waard dat hij op deze
wijze op een en ander is ingegaan. Ik wil hem echter toch ook vragen om te
proberen het contact met de staatssecretaris te hervinden. In de benadering
van de staatssecretaris vind ik een vrij zwaar ingezette nadruk op de waarde
van keuzevrijheid. Probeert u eens uw filosofisch genoegen of ongenoegen daarmee
te confronteren. Het klinkt redelijk hetzelfde, maar ik heb mijn twijfel
of u dat ook zo beoogt. Als dat laatste niet het geval is, kan toch een begin
van een discussie met de staatssecretaris ontstaan.De heer Duivesteijn (PvdA):Dat is de kern van de angst. De staatssecretaris gebruikt wel dezelfde
woorden, maar heeft soms andere bedoelingen. Ik kan dat het beste illustreren
met het begrip individueel opdrachtgeverschap. Wij zijn erg voor individueel
opdrachtgeverschap. Wij hebben daarover een amendement ingediend. Ik hoor
de staatssecretaris soms wel eens te veel het gesprek aangaan als het gaat
over dat individueel opdrachtgeverschap, alsof het gaat om die woningen waaromheen
alleen maar groen zit. Individueel opdrachtgeverschap kan ook een hoge stedelijke
vorm zijn. Het mag vooral niet geannexeerd worden als zijnde een soort vertaling
van de manier waarop het wonen in bepaalde kringen gewenst is. Ik heb daar
veel meer stedelijke fantasieën bij. Steden zijn overigens organisch
tot stand gekomen. Ik zou willen dat de staatssecretaris die volle breedte
trekt. Ik kan nog wel enkele onderwerpen noemen. De staatssecretaris zegt
dat hij die 4,5% in het belang van de huurders doorvoert. Ik hoor hem wel
diezelfde woorden gebruiken als ondergetekende, maar het zijn wel twee verschillende
uitgangspunten.De heer Van Middelkoop (GPV):U citeert deskundigen in termen van zelfbewustzijn, zelfexpressie en dergelijke.
Dat leidt nog niet tot enigerlei vorm van overheidstaak. Dat is mijn zorg.
Het is erg individueel en antropocentrisch neergezet. Wat betekent een dergelijke
opvatting voor ruimtelijke ordening die collectief moet geschieden? Wat betekent
het voor de sociale kant van het volkshuisvestingsbeleid?De heer Duivesteijn (PvdA):Ik maakte kort geleden een lezing van Fukoyama mee. Dat is bepaald geen
sociaal-democraat. Hij heeft toegegeven dat het verkeerd is begrepen. Het
is het liberalisme, de enig overheersende ideologie. Dat kun je Biesheuvel
niet aandoen. Deze filosoof heeft duidelijk aangegeven, dat de sociale cohesie
een vanzelfsprekend onderdeel van de menselijke natuur is. De staat heeft
een rol in het versterken van die sociale cohesie. Ik heb het ook over een
kaderwet voor het wonen die niet alleen maar de technische dingen moet regelen
hoe wezenlijk die ook zijn. Ze moet ook het recht op zelfbeschikking regelen:
het recht om te kiezen voor huren op kopen. Wij doen het bij wijze van spreken
via de reparatiewet. Verenigingen van eigenaren naast woningcorporaties is
niet alleen een regressieve vorm, maar een progressieve vorm. Je krijgt dan
een heel ander beeld van de organisatie – en daarmee intrinsiek –
van hoe mensen met het wonen om kunnen gaan. Ik zie het wonen letterlijk en
figuurlijk als een soort van basisplek van waaruit mensen functioneren en
hun eigen omgeving beleven en vorm geven. Er was iemand in onze fractie die
sprak over de multiculturele samenleving en wat dat betekent voor de interactie
van mensen die niet dezelfde taal spreken. Dat is het begin. Als je niet dezelfde
taal spreekt en je spreekt niet met elkaar, kom je niet zo vreselijk veel
verder. Als je gedwongen wordt met elkaar in gesprek te gaan om problemen
op te lossen, bijvoorbeeld in een vereniging van eigenaren, is er communicatie.
Die is essentieel om op een andere manier te praten over wonen. Ik ben altijd
een beetje terughoudend om mijn echte enthousiasme te laten zien over dit
soort punten. De gesprekken die wij daarover voeren moeten veel intrinsieker
zijn. Ik nodig de staatssecretaris uit om daarover fantastische verhalen te
schrijven in de nota Wonen, zodat iedereen in de samenleving het debat aangaat.De heer Van der Staaij (SGP):Ik waardeer het dat collega Duivesteijn in verband met de nota Woonbeleid
nadrukkelijk aandacht vraagt voor de onderliggende uitgangspunten, maar zijn
snelle vertaling naar de wetgeving verraste mij. Als ik mij niet vergis, zei
hij dat ook de uitgangspunten voor het wonen in de Woningwet moeten worden
vastgelegd. Is het niet verwarrend om allerlei uitgangspunten direct in wetgeving
vast te leggen? Ik moet er namelijk niet aan denken dat zijn zojuist gegeven
definitie van wonen in een wet terechtkomt. Wat wil collega Duivesteijn dus
precies veranderen en welke herziening van wetgeving staat hij voor?De heer Duivesteijn (PvdA):Het wordt helemaal moeilijk wanneer wij Slauerhoff citeren: alleen in
mijn gedichten kan ik wonen. Dat is wettelijk niet te regelen. Ik probeer
evenwel een idee over te brengen; bovendien maak ik duidelijk dat wij af moeten
van alleen maar technische wetgeving. Ik weet ook niet precies hoe een en
ander precies geformuleerd moet worden, maar daarover kunnen wij met elkaar
een discussie aangaan. Ik geef namens de PvdA alleen maar voorzetten voor
het kabinet en hiermee zeg ik niet dat wij op dit punt dit keer gelijk hebben.
Nogmaals, het is een uitdaging in deze richting. Ik moet er overigens ook
niet aan denken dat alles geregeld is. Het is dan ook absoluut niet de bedoeling
dat een kaderwet voor het wonen weer een soort normatieve, enge regelgeving
is.De voorzitter:Ik zie dat de heer Poppe wil interrumperen. Hij kan nog één
korte vraag stellen en dan wil ik de heer Duivesteijn op de hoofdlijn van
zijn betoog laten terugkeren.De heer Poppe (SP):De heer Duivesteijn sprak over het recht op zelfbeschikking bij huur of
koop. Dat vind ik echt fantastisch, maar hoeveel huurwoningen uit de sociale
sector zouden er in verhouding tot koopwoningen moeten zijn om dat recht op
zelfbeschikking waar te maken? Wat zijn dus ongeveer de verhoudingen volgens
hem?De heer Duivesteijn (PvdA):Er zijn 3 miljoen huurwoningen. Laten wij hardop zeggen dat de huurwoningen
er niet zijn gekomen vanwege alleen maar sociale problemen; nee, veel van
die woningen zijn gebouwd omdat wij het woningtekort versneld wilden opheffen.
Wij dachten dat via de sociale huursector de gemakkelijkste weg was. Het is
dus vaak een economisch wederopbouwprogramma geweest. België heeft dat
anders opgelost; het had overigens ook minder inwoners. België kon op
dat punt dus wat meer ontspannen te werk gaan en heeft dat probleem veel individueler
aangepakt. Het is dan ook geen enkel probleem, als wij spreken over de verkoop
van grote aantallen woningen, maar dan moet de laagstbetaalde wel kunnen kopen
op een volwaardige wijze, zonder allerlei betutteling. Voorzitter! Ik herinner aan de discussie van verleden jaar over de Vinex,
in feite over de standaardisering en de diversiteit. Wij waarderen het dat
de staatssecretaris de uitdaging heeft opgepakt in die zin dat hij opdracht
heeft gegeven aan onder andere Berenschot voor een groot aantal onderzoeken
inzake de kwaliteit op de Vinex-locaties. Daarmee kunnen wij een vervolg aan
die discussie geven. Dat wil ik ook graag doen.Ik vond het goed dat de gezellige bijeenkomst op 4 november, de feel-goodcampagne,
is gehouden. Ik mocht daar ook even zijn en het was alsof je op een Vinex-locatie
was: veel projectontwikkelaars, veel wethouders en veel adviseurs, maar geen
consumenten. De burger was dus niet rijkelijk vertegenwoordigd. Wat mij opviel,
was dat men zichzelf schouderklopjes gaf. Dat kon een reactie zijn op de discussie,
maar ik vraag mij toch af hoe kritisch de staatssecretaris is als het om het
Vinex-beleid gaat en hoe serieus hij onze opmerkingen van verleden jaar oppakt.
De eerste zin in het Rigo-rapport van de afdeling propaganda van het ministerie
was: "De kwaliteit van de Vinex-uitbreidingslocaties is hoog". Pats!... Zo'n
eerste zin is natuurlijk altijd een daalder waard. En het eerste wat ik de
wethouder van Den Haag en de heer Hofsloot – de voorzitter van de Nepron –
hoor vertellen, is dat zij het goed doen. Maar als je die rapporten doorleest,
zie je dat bij bijna alle kwaliteitseisen de Vinex-uitleglocaties beter scoren,
behalve bij de compacte stad. Ja, toevallig ging het om de compacte stad!Gaan we verder: "Van de 50 uitleglocaties zijn er vijf die op alle fronten
gemiddeld hoger scoren dan andere plannen. Omgekeerd is er een groep van zeven
plannen, die bij alle kwaliteitsvisies gemiddeld minder scoren." Met andere
woorden: 90% is dus middelmatig of minder. Dat lijkt mij een heel slechte
score, zeker gezien de ambities waarmee we ooit de Vinex-operatie zijn begonnen.
Zo kan ik een reeks van die citaten aanhalen, waaruit blijkt dat het eigenlijk
helemaal niet zo positief is en dat bijvoorbeeld de stap naar individuele
woonconsumenten niet of nauwelijks gemaakt wordt. Toch nog zo'n mooi citaat:
"Voor wie niet wordt verblind door het grote aantal eengezinskoopwoningen,
valt veel te ontdekken bij de Vinex-locaties." Ik kon eerlijk gezegd niet
door die vele eengezinskoopwoningen heenkijken, anders had ik al die ontdekkingen
wel kunnen doen.Zes jaar geleden heb ik een artikel geschreven over een Rigo-rapport.
Dat was ook in opdracht van de rijksoverheid. In dat Rigo-rapport stond onder
andere dat voor een goede Vinex aan de volgende voorwaarden moest worden voldaan:
een lage woondichtheid, zo min mogelijk ruimtelijke menging, het duurste marktsegment
op de beste plek, het accent meer op privé dan op openbaar gebied,
oppassen voor de inspraak en een traditionele woning ligt het beste in de
markt. Dat is echt een briljant advies van het Rigo in opdracht van de rijksoverheid.
Als je dat ooit een keer geformuleerd hebt, is het toch wel erg moeilijk om
vervolgens met al die producten je eigen conclusie niet af te vallen. Ik ben
dus niet zo onder de indruk van die Rigo-rapporten. Ik waardeer het zeer dat
zij gemaakt zijn en wij moeten er ook over spreken. Er zitten ook heel goede
dingen in Vinex-locaties, zeker als het gaat om bepaalde maatschappelijke
kwaliteiten, maar als we echt praten over de woningbouw is er nog steeds sprake
van een monocultuur. Ik ben bang dat die niet verandert.Voorzitter! Hoewel wij Nederlanders altijd denigrerend over België
zijn, wil ik het graag over de schoonheid van België hebben. Wij hebben
het vaak over Belgische toestanden maar toch wil ik even een paar cijfers
geven. 68,8% van de bevolking is eigenaar-bewoner en 30% is huurder. 91,3%
van de eigenaren woont in een eengezinswoning, een woning in die bekende rijtjessfeer.
75% van alle woningen heeft vier en meer kamers. 48,7% van alle woningen heeft
ten minste 85 m2 en meer. 75,9% van alle woningen heeft een garage.
De woontevredenheid zit daar bijna tegen het maximum aan. Met andere woorden:
als ik praat over duurzaamheid, is de flexibiliteit vele malen groter in de
methode van bouwen die wij daar tegenkomen dan in onze systematiek. In België
zijn er geen grote bouwmaatschappijen voor de woningbouw, omdat die series
daar niet gemaakt kunnen worden. Dat begrijp ik. Hier zien we juist die monopolisering.
Ik daag de staatssecretaris uit om daar wat verder op in te gaan. Wij hebben
gesproken over kartelvorming bij de Vinex-locaties. Hier en daar is daar wat
lacherig over gedaan. Twee jaar geleden heb ik staatssecretaris Tommel bij
de toenmalige begrotingsbehandeling gewezen op die kartelvorming. Hij deed
daarop de ruimhartige toezegging dat het zou worden onderzocht. Dat is natuurlijk
niet gebeurd. Bij de begrotingsbehandeling van vorig jaar heb ik het punt
bij staatssecretaris Remkes onder de aandacht gebracht. Twee jaar geleden
wilden wij dit bij de NMA aan de orde stellen. Wij hebben het gevoel dat er
in het verleden afspraken gemaakt zijn en er nog steeds afspraken gemaakt
worden die inhouden dat de markt niet vrij werkt. Burgers betalen een prijs
voor een product dat die prijs niet waard is. Mevrouw Van Zuijlen heeft hetzelfde
punt bij de begrotingsbehandeling van Economische Zaken naar voren gebracht.
De minister van EZ en de staatssecretaris van VROM hebben daarop bij brief
gemeld dat er niet zo vreselijk veel en misschien wel helemaal niets aan de
hand was. Als er wat opgepakt zou moeten worden, zou dat bij het grondbeleid
kunnen gebeuren. Er was nog geen burger die geklaagd had.Deze week zal ik tezamen met mijn collega Van Zuijlen bij de NMA een klacht
indienen met betrekking tot onvolkomen marktwerking op Vinex-locaties. Wij
geven aan wat de convenanten zijn die de rijksoverheid met de gemeentelijke
overheid heeft gesloten. Vervolgens geven wij aan dat de gemeentelijke overheid
is geconfronteerd met partijen die veel grond hebben aangekocht. Als gevolg
daarvan zijn contracten met een beperkt aantal partijen afgesloten, waardoor
min of meer monopolieposities zijn ontstaan. Bij de enorme "prijzenboom" zien
wij dat burgers voor dezelfde woningen veel hogere prijzen moeten betalen.
Het gaat om nieuwe woningen die onder regie van de rijksoverheid tot stand
komen. Het rapport-Berenschot vind ik in zijn conclusies niet zo goed, maar
in zijn analyse wel: "De markt heeft zich stormachtig ontwikkeld. De wens
tot bijsturing in de richting van meer kwaliteit is er, maar de mogelijkheden
daartoe zijn in de huidige plannen maar marginaal. Niet zelden is voor vijf
à tien jaar in plannen vastgelegd welke kwaliteit zal worden geleverd." Dan volgt een hele reeks van redenen waarom de marktwerking onvolkomen
is, waardoor concurrentie ontbreekt. Het blijkt dat 80% van de grond in Leidsche
Rijn in handen is van één groep van eigenaren. Utrecht praat
maar met één partij, waardoor prijsopdrijving optreedt. In het
rapport staat dat burgers tienduizenden guldens meer moeten betalen voor een
product dat dezelfde kwaliteit heeft. Wij vinden het vreemd dat staatssecretaris
Tommel, staatssecretaris Remkes en minister Jorritsma tot nog toe niet hebben
gereageerd. Zij hebben dit niet aan de kaak willen stellen, terwijl dat wel
in het belang van de burgers zou zijn. Dat lijkt mij een goed liberaal uitgangspunt.De voorzitter:Ik zie dat diverse leden willen interrumperen. Omdat hij nog helemaal
niet geïnterrumpeerd heeft, sta ik slechts de heer Hofstra een interruptie
toe.De heer Hofstra (VVD):Voorzitter! Er zijn inderdaad marktimperfecties, zoals dat zo mooi heet,
waardoor een deel van de problemen die de heer Duivesteijn schetst, ook bij
ons bekend is. Is het echter niet zo dat ook een gemeente als Amsterdam –
dat is een stad waar de partij van de heer Duivesteijn nogal sterk vertegenwoordigd
is – er bij de grondexploitatie zeer vreemde praktijken op na houdt?
Kom je dan niet heel logisch tot de gedachte dat het veel verstandiger zou
zijn om het in z'n totaliteit te bekijken? Dat is overigens iets wat het kabinet
een- en andermaal heeft toegezegd.De heer Duivesteijn (PvdA):Neen, dat is een truc. U plaatst het namelijk – ik zeg dit ook in
de richting van het kabinet – in het kader van het grondbeleid. Het
is echter te gek dat een overheid eerst via het grondbeleid een monopoliepositie
moet innemen om monopolieposities te bestrijden. Het komt hier dus eigenlijk
neer op de onrechtvaardigheid van het kapitaal, zo zou je in klassieke termen
kunnen zeggen. Dat moet u aanspreken. Dat zou betekenen dat men zich, als
men voldoende geld heeft, posities kan veroorloven waardoor anderen, bijvoorbeeld
burgers die als individueel opdrachtgever zelfstandig zouden willen bouwen –
u zegt daarvoor op te komen – op een Vinex-locatie niet meer aan de
bak komen. Wij vinden dat wij de gemeenten daarop moeten aanspreken, maar
wij vinden ook dat wij die partijen daarop moeten aanspreken. De NMA is ervoor
om ervoor te zorgen dat dit soort gedragingen – wij zien dit als gedragingen
als onderdeel van een vorm van kartelvorming – tegengegaan worden. Ik
zou het het mooiste vinden, als bijvoorbeeld het onaanvaardbaar wordt uitgesproken
over het feit dat één partij of een groep partijen voor 80%
de eigendom van een locatie heeft. En dit is dan nog maar een klein zaakje;
het is geen Microsoft. Daar vindt men het overigens heel normaal dat je dit
soort kwesties aan de orde stelt. Op ons niveau is het evenwel gek dat in
heel Nederland maar een paar partijen zo'n grote hoeveelheid woningen, 750.000
tot 760.000, realiseert.Mevrouw Van 't Riet (D66):Voorzitter! Ik word nu geconfronteerd met de filosoof Duivesteijn van
de PvdA. Ik ben zeer gecharmeerd van zijn nieuwe invalshoek en van hetgeen
hij nu etaleert in de richting van het individu, waar het gaat om woningbouw
en woninginrichting. Het punt is dat ik nogal wat ervaring heb in de grote
steden waar, zoals al werd gememoreerd, de socialisten de overhand hadden.
Zij hadden daar een volstrekt andere aanpak dan die welke de heer Duivesteijn
nu voorstaat. Mijn vraag is dan ook of dit de nieuwe lijn van de Partij van
de Arbeid is.De heer Duivesteijn (PvdA):Wij hadden het over de grote steden. Private partijen in Hempensterm in
Leeuwarden, hadden zich dik ingekocht in het gebied dat als eerste gerealiseerd
moest worden. In het rapport van Berenschot staat dat de manoeuvreerruimte
van de gemeente minimaal was en concurrentie ontbrak. Met andere woorden:
het is niet een kwestie van de grote steden. Het is ook een kwestie van steden
die in een omgeving zitten waar de woningconcurrentie veel groter is. Je moet
gewoon constateren dat partijen daar ook monopolieposities of in ieder geval
overheersende marktposities innemen. Ik vind het een verantwoordelijkheid
van de Kamer om dit ter discussie te stellen. Stel dat de prijsstijgingen
blijven doorgaan, dan worden ook de prijzen van de sociale koopwoningen hoger.
Dat was echter het basismodel van de Vinex, zoals dat in 1950 door het Bouwfonds
ontwikkeld is. De heer Hofstra klaagt terecht over de te hoge hypotheken.
Ik wil dan ook graag dat wij de kwestie bij de basis oppakken en proberen
om de prijzen op de Vinex-locaties omlaag te krijgen.De vergadering wordt van 18.36 uur tot 20.05 uur geschorst.De heer Van der Steenhoven (GroenLinks):Voorzitter! De lat moet hoger gelegd worden. Wat heeft een dik jaar milieubeleid
onder minister Pronk opgeleverd? Voordat ik daarop nader inga, wil ik eerst
iets zeggen over het materialenbeleid.In het milieubeleid van geïndustrialiseerde landen ontbreekt een
belangrijk thema: het materialenbeleid. Daarbij gaat het om verschillende
elementen. Ten eerste de effecten van ons economisch handelen op de natuur
en het milieu in andere landen, het afwentelen op andere landen op de wereld.
Dat gebeurt zeer veelvuldig. Een voorbeeld hiervan is onze houtconsumptie:
Nederland importeert nog steeds veel niet duurzaam geproduceerd hout. Dat
leidt tot ontbossing, armoede, afbraak van biodiversiteit en klimaatschade.
Andere voorbeelden zijn te vinden in de input van ertsen zoals koper in de
Nederlandse economie. De kopermijn in Indonesië is reeds vorig jaar uitvoerig
besproken. Als derde voorbeeld kan de visvangst door de Nederlandse vloot
voor de Afrikaanse kust worden genoemd.Minister Pronk heeft in het verleden stevige verhalen over dit onderwerp
gehouden. Hij had het bijvoorbeeld over "de sporen die onze economie elders
in de wereld achterlaat". En dan niet alleen in termen van ruimtebeslag, maar
ook waar het gaat om het beslag op energiebronnen of de aantasting van de
biodiversiteit. GroenLinks stelt dat het verhaal "het gaat goed met het milieu
in Nederland" een totale eilandendiscussie is. Echt milieubeleid kan alleen
maar internationaal zijn en gevoerd worden.In de begroting wordt melding gemaakt van de ambitie om dit beleidsterrein
in het NMP-4 uit te werken. Nu nog doen, minister! Een heel beleidsterrein
uitwerken en invullen is een omvangrijk werk. Daarbij hoort
dat de input van primaire materialen in de Nederlandse economie structureel
wordt gemonitord. Er zijn op dit moment geen cijfers beschikbaar over materialeninstroom.
Zonder deze gegevens kunnen er geen duidelijke en doeltreffende maatregelen
worden geformuleerd. Er moet inzicht zijn in de sporen die onze nationale
economie elders achterlaat. Wij stellen voor, uitvoerige studies uit te voeren
naar de natuur- en milieueffecten van de Nederlandse bosbouwproducten, visvangst
en bijvoorbeeld een aantal metalen. Als je dat beperkt tot koper en aluminium
dan zijn er vier voorbeeldonderzoeken nodig. Dat moet mogelijk zijn. Dergelijke
onderzoeken zouden een structureel inzicht in onze ecologische voetafdruk
kunnen geven. Ook moeten er indicatoren en doelstellingen worden geformuleerd.
Tot slot horen er ook maatregelen bij. En dan geen vrijblijvende instrumenten,
zoals een nieuw stimuleringsprogramma of een aantal voorbeeldprojecten. Nee,
een uitvoeringsnota materialenbeleid die met een grote robuustheid de doelstellingen
ook daadwerkelijk bereikt. Als concreet voorbeeld wil de GroenLinks-fractie
de minister vragen het onderwerp grondstoffen uit te werken voor inpassing
in de Wet milieubeheer waar het gaat om vergunningen. Er behoort dus een richtlijn
te worden gemaakt op basis waarvan de provinciale en gemeentelijke vergunningverleners
eindelijk invulling kunnen geven aan de verruimde reikwijdte van de Wet milieubeheer.
Deze beleidsambitie moet in het NMP-4 zijn geformuleerd. De simpele vraag
aan de minister is of dit de strekking zal zijn van dit deel van het nieuwe
beleidsplan.In het NMP-3 is één van de doelstellingen van het milieubeleid
geschrapt. Het betreft het doel dat in 2010 er géén huizen meer
mogen zijn met ernstige geluidshinder. Dat blijkt onhaalbaar. Oorzaak hiervoor
is niet dat er te weinig in geluidsschermen is geïnvesteerd, maar dat
de mobiliteit enorm is gegroeid en dat de infrastructuur is uitgebreid. Het
NMP-3 kondigt aan dat een nieuwe doelstelling in het voorjaar 1999 zal worden
geformuleerd. Dat is niet gebeurd. Wel waren er voorstellen om te bezuinigen
op het saneringsbudget. Dit beleid van enerzijds doelen afzwakken en anderzijds
de druk op dit milieuprobleem verhogen, heeft een hypocriet karakter. Wij
vragen de minister dan ook om duidelijk aan te geven hoe een en ander geregeld
gaat worden en wanneer wij een nieuwe doelstelling tegemoet kunnen zien. Graag
zouden wij opheldering willen hebben over hoe het nu precies zit met de uitvoering
van de motie die tijdens de behandeling van de begroting is aangenomen over
het terugdraaien van de bezuinigingen op geluid. Wij krijgen nog steeds veel
brieven van lokale bestuurders die geconfronteerd worden met projecten waar
zij al aan begonnen zijn en waar vervolgens blijkt dat het ministerie daar
ambivalente en onduidelijke reacties op geeft. Men wil toch graag weten waar
men aan toe is.De overheid geeft elk jaar vele miljarden guldens steun aan activiteiten
met milieuschadelijke effecten. Het gaat vaak om financiële steun voor
economische activiteiten die, naast het doel waarvoor de regeling in het leven
is geroepen, veel milieuschade veroorzaken. Als voorbeeld kan het reiskostenforfait
worden genoemd, waardoor de automobiliteit is toegenomen. Een groot aantal
regelingen vormen expliciete uitzonderingen als het gaat om milieumaatregelen.
Daarbij is milieuschade dus geen neveneffect. Veel besproken voorbeelden zijn
de vrijstelling van grootverbruikers van de energieheffing en de vrijstelling
van BTW op tickets en de accijns op kerosine. Alleen bij deze drie regelingen
gaat het om vele miljarden guldens die het Rijk ieder jaar aan inkomsten weggeeft
en die direct milieuschade veroorzaken. Al sinds het verschijnen van de nota
Milieu en economie, nu meer dan twee jaar geleden, vraagt GroenLinks om een
rapportage rondom deze direct en indirect milieuschadelijke subsidies. Ook
vragen wij om voorstellen voor een ander beleid.Sinds de begroting van vorig jaar is het echter stil. Dit jaar schrijft
de minister in zijn begroting dat eind 1999 de rapportage van een deel te
verwachten is. Een ander deel is doorgeschoven naar de commissie-Van der Vaart
2. Het verplaatsen van de deadline met een factor 4 wekt niet de indruk van
een gevoel van urgentie. Het antwoord op een schriftelijke vraag, namelijk
dat het zo complex is, is wel erg gemakkelijk. Toch wachten wij met spanning
de onderzoeken en de bijbehorende beleidsvoorstellen af. Wij willen daar vandaag
een impuls aan geven met drie concrete voorstellen.In Nederland worden bestelwagens op twee manieren gesubsidieerd. Ten eerste
door een vrijstelling op de BPM en ten tweede door een lager tarief van bestelwagens
op de motorrijtuigenbelasting. Klopt het dat mede door deze regelingen er
een enorme groei op de markt van bestelwagens is en dat op dit moment zo'n
100.000 per jaar worden verkocht? Het gaat bij deze milieuschadelijke subsidies
om veel geld. Zowel de BPM-vrijstelling als het lagere BMR-tarief kost het
Rijk zo'n 1 mld. per jaar. Naast ondernemingen die hiervan profiteren, maakt
een substantieel aantal privé-personen gebruik van deze grijze kentekenregeling,
zonder dat zij deel uitmaken van de doelgroep. Is het juist dat op dit moment
zo'n 20 tot 40% zogenaamde zwartrijders illegaal dan wel handig legaal gebruik
maakt van deze overheidssteun? GroenLinks vraagt aandacht voor deze regeling.
Overwogen zou kunnen worden het grijze kenteken af te schaffen. Een deel van
deze steun zou dan op een andere, niet milieuschadelijke manier aan het midden-
en kleinbedrijf kunnen worden gegeven. Is de minister bereid hiervoor concrete
voorstellen te doen en over drie maanden aan de Kamer te rapporteren?De REB kent voor verschillende gebruiksgroepen verschillende tarieven.
De vrijstelling voor grootgebruikers, die GroenLinks al vele malen aan de
kaak heeft gesteld, is ingevoerd vanwege de concurrentiepositie van deze bedrijven
ten opzichte van het buitenland. Tot op dit moment heeft het "middenverbruik"
weinig aandacht gekregen. Verbreding van de REB richting het middengebruik
moet mogelijk zijn, omdat veel bedrijven geen last hebben van internationale
concurrentie. Is de minister bereid hiernaar onderzoek te doen en binnen drie
maanden aan de Kamer verslag uit te brengen?De Europese Unie geeft jaarlijks vele tientallen miljarden guldens uit
aan subsidies met milieuschadelijke effecten, zoals de landbouwsubsidies en
een flink deel van de regionale steun- en infrastructuurgelden. In veel gevallen
is de milieutoets onvoldoende. Er is dan ook weinig inzicht
in de milieuschadelijkheid van deze subsidiepotten. GroenLinks vraagt daarom
om een breed opgezet onderzoek naar de milieuschadelijkheid van de subsidies
van de EU. Wat ons betreft moet daar zo snel mogelijk mee worden begonnen.
Wij horen hierop graag een reactie van de minister.De minister van VROM wil de lat wat hoger leggen. Is dat het afgelopen
jaar gelukt? Op bladzijde 102 en 103 van het regeerakkoord staat bijvoorbeeld
dat de landschappelijke kwaliteit verbeterd moet worden en dat extra middelen,
zo'n 2 mld., voor inpassing van infrastructuur uitgetrokken worden. Wij moeten
constateren dat die 2 mld. vorig jaar in het kader van het MIT besteed zijn
aan de aanleg van nieuwe wegen, maar er is geen geld meer voor de inpassing
ervan. Wij zien waar dit toe leidt bij de tracéstudie voor de A73 in
Limburg. Die weg zou op de oostoever gesitueerd worden, maar aan alle randvoorwaarden
die tot een milieuvriendelijke inpassing moeten leiden, kan niet voldaan worden
omdat er geen geld voor is. De Kamer heeft indertijd een besluit genomen dat
nu niet wordt uitgevoerd.Er is grote verwarring over het beleid ter reductie van de CO2-uitstoot.
Er is in dit verband al gesproken over oneigenlijk gebruik van ontwikkelingsgeld.
Ook het energiebeleid is onduidelijk. Op dit moment is het aandeel duurzame
energie slechts 1,1%. Als het in dit tempo doorgaat, zal er nooit een substantieel
aandeel duurzame energie bereikt worden. De eerstverantwoordelijke voor het
energiebeleid is de minister van Economische Zaken. Hoe groot is de invloed
van de minister van VROM op dit beleid? Het contract benchmarking levert te
weinig op, terwijl er te veel zaken voor de lange termijn worden vastgelegd.
De minister heeft het terugdringen van korte vluchten als prioriteit genoemd.
De ontwikkelingen op Eelde zijn niet met dat streven te rijmen. Uit het beleidsdocument
dat wij dit weekend hebben gekregen, hebben wij niet kunnen opmaken dat er
werkelijk maatregelen worden genomen om het aantal korte vluchten te beperken.
Dat is een minpunt voor de minister van VROM.In het regeerakkoord staat dat er een prijsmechanisme wordt ingevoerd
bij het verkeersbeleid, onder andere rekeningrijden, en dat de maximumsnelheid
met name in de Randstad tot 100 km/uur wordt verlaagd. Op één
van beide punten heeft het kabinet zijn plannen al teruggenomen en ten aanzien
van het andere bevinden wij ons in een proefstadium. Wij weten allemaal hoe
dat verloopt.Voorzitter! Ten aanzien van deze voorbeelden vragen wij ons af of de minister
de lat werkelijk hoger heeft gelegd. Of is hij een roepende in de paarse woestijn?
Staat minister Pronk alleen in zijn streven naar een duurzame samenleving,
naar een duurzaam kabinetsbeleid? Krijgt hij te weinig steun van de VVD, van
de minister-president of van minister Netelenbos bij belangrijke projecten
op het gebied van verkeer en milieu? Als dat het geval is, vraag ik mij af
hoe de minister kan pleiten voor Paars-plus. Als hij geen steun krijgt van
de VVD bij zijn streven, het duurzame milieubeleid te integreren in het kabinetsbeleid,
zal toevoeging van GroenLinks aan het kabinet niet veel meerwaarde hebben.
In zo'n kabinet zullen GroenLinks en de VVD rollend over tafel gaan, terwijl
de PvdA achterover kan leunen. Als het niet aan de interne meningsverschillen
in het kabinet en aan de opstelling van de VVD ligt, moet het aan de minister
liggen. In dat geval moet de minister uitleggen waarom het hem niet lukt,
de lat hoger te leggen. Het is het een of het ander: of het ligt aan de minister
of het ligt aan de politieke weerstand binnen het kabinet. Ik krijg hier graag
de visie van de minister op. Als politieke weerstand binnen het kabinet de
oorzaak is, ligt het voor de hand dat de minister andere opties onder ogen
ziet, zoals een progressief kabinet van PvdA., D66, GroenLinks en SP. Wellicht
past een dergelijk kabinet meer bij het politieke verleden van deze minister.De heer Feenstra (PvdA):U schetst een heel aangename positie voor mijn partij in een Paars-plus-variant.
Ik dank u daar overigens voor. Wijst u een dergelijk kabinet definitief van
de hand, want GroenLinks voegt daar blijkbaar niets aan toe.De heer Van der Steenhoven (GroenLinks):Minister Pronk heeft aangegeven interesse te hebben in een Paars-plus
kabinet om een beter milieubeleid te kunnen voeren. Ik heb erop gewezen dat
de VVD veel milieuvoorstellen tegenhoudt of er niet aan mee wil werken, zoals
het verkeersbeleid, het natuurbeleid en het CO2-beleid. Alleen
toevoeging van GroenLinks aan een Paars kabinet lost dus niets op. Er is dan
toch een andere constellatie nodig om iets te kunnen bereiken. Of de minister
moet mij overtuigen dat het geheel andere oorzaken heeft waarom dit soort
beleidsmaatregelen niet van de grond komt, dus niet de interne tegenwerking
in het kabinet of de Kamer.Voorzitter! Ik sluit af. Ik vraag de minister om bij het NMP-4 nadrukkelijk
aandacht te besteden aan het draagvlak voor milieubeleid in de samenleving.
Het milieubeleid moet dus dichterbij de mensen worden gebracht. Als wij forse
maatregelen willen nemen, zal dat met steun van de bevolking moeten gebeuren.
Ik zal in tweede termijn dieper ingaan op mijn vraag aan de minister over
het verbieden van TBT als aangroeiwerende verf. Ik vraag hem een reactie op
het feit dat in België deze verf, die ernstige milieuproblemen met zich
brengt, al verboden is.Mevrouw Van Gent (GroenLinks):Voorzitter! Gisteren hebben wij uitgebreid met de minister van VROM gesproken
over het ruimtelijk beleid. Een van de speerpunten van GroenLinks is een adequate
sturing, handhaving en grondpolitiek. Ik kan niet voldoende benadrukken hoeveel
belang de fractie van GroenLinks eraan hecht om een doeltreffend instrumentarium
voor de uitvoering van het ruimtelijk beleid te ontwikkelen. Wij hebben enigszins
de indruk dat op dit moment de ruimte in Nederland aan het verloederen, verslonzen,
verarmen en afkalven is.Wij bevinden ons aan de vooravond van de vijfde nota, een nota over grondpolitiek
en een nieuwe wet op de ruimtelijke ordening. Tot de vaststelling hiervan,
wat toch nog zo'n twee jaar kan duren, hebben wij een aantal knellende en
actuele problemen met de inrichting van ons land. Wij zouden ervoor kunnen
kiezen om de komende jaren het geheel wat op zijn beloop te laten, maar dat
is niet de keuze van GroenLinks. Ik heb gisteren een motie ingediend waarmee
wordt beoogd, eerst de grondpolitiek en het handhavings beleid
te regelen, alvorens een vijfde nota uit te brengen. Ik hoop natuurlijk op
brede steun voor deze motie. Als de Partij van de Arbeid wijst op kartelvorming
in de Vinex, lijkt het mij heel verstandig om ook deze motie te steunen.Ik heb al gezegd dat er tot die tijd een aantal pikante problemen om een
oplossing vraagt. Ik noem de artikel 19-procedure. Wij moeten constateren
dat nog steeds veel gemeenten op een slechte manier gebruikmaken van dat artikel.
Het nieuwe artikel 19 is nog niet in werking getreden. Wij hebben onlangs
vragen gesteld over de artikel 19-procedure in de gemeente Maarssen, waar
op basis daarvan maar liefst 500 woningen gebouwd worden. Ik vraag de minister
hoe hij dit soort zaken beoordeelt. Vindt hij dit geen misbruik van artikel
19?De minister heeft grote plannen met de inspecties van de ruimtelijke ordening.
Hij wil een reorganisatie daarvan en de inspecties meer instrumenten, menskracht
en mogelijkheden geven om adequaat met het ruimtelijk beleid om te gaan. De
minister trekt zelf regelmatig het land in. Hij heeft bijvoorbeeld de bouw
van zes woningen in Reimerswaal tegengehouden, in en naast het Groene Hart.
Op zichzelf is dat goed. Wij adviseren hem, er vaker "bovenop te zitten" om
te voorkomen dat de openbare ruimten ook in groene gebieden worden opgevreten.Bouwen, bouwen, bouwen, is voor veruit de meeste Nederlandse gemeenten
een doel op zich. Ik verwijs naar het CPB-rapport over de grondmarkt, met
als ondertitel "Een gebrekkige markt en een onvolmaakte overheid". Een van
de prangende conclusies is: "voor het realiseren van sociaal-economische doelstellingen
zijn subsidies voor bedrijventerreinen in het algemeen nauwelijks effectief.
Diverse overheden hechten een groot belang aan bedrijventerreinen om extra
werkgelegenheid te genereren. Dit leidt evenwel tot een ongewenste vorm van
beleidsconcurrentie tussen gemeenten en landen". Vorig jaar hebben wij gesproken
over een motie die duurzame en verdichte bedrijventerreinen betrof. Deze motie
is aangenomen. Wat is daar tot nu toe concreet van terechtgekomen?Ik kom nu op een ander prangend probleem, namelijk de permanente bewoning
van recreatieverblijven. Het restrictief beleid voor landelijk gebied en natuurgebieden
wordt onzes inziens ondergraven door zowel gebruikers als aanbieders van vakantiewoningen.
U kent de advertenties in de dagbladen wel: prachtige chalets, het hele jaar
door te bewonen. De minister heeft in antwoord op schriftelijke vragen gezegd:
wie het weet, mag het zeggen. De fractie van GroenLinks denkt het te weten,
en stelt drie maatregelen voor.De eerste is een algemene maatregel van bestuur, op basis van de Wet op
de openluchtrecreatie, natuurlijk in samenwerking met LNV. Maar deze minister
voert graag de regie, dus ook op dit punt zouden wij hem die willen aanreiken.
De desbetreffende wet brengt de zomerhuizen weer onder de werking van de kampeerregelgeving
brengt. Ten tweede zouden wij een strafrechtelijke aanpak mogelijk willen
maken door aanpak van de uitbater op grond van de Wet op de economische delicten.
Het derde punt betreft de bewijslast. Deze zou niet bij de gemeente moeten
liggen, want dat is zeer arbeidsintensief, maar bij de eigenaar en/of gebruiker
van het recreatieverblijf. Deze moeten aantonen elders hun hoofdverblijf te
hebben. Wij overwegen op dit punt een motie in te dienen, maar wij zouden
het nog prettiger vinden als de minister ons hierover toezeggingen doet. Ik
heb ook nog een video-opname meegenomen van een uitzending van 2 Vandaag waarin
dit probleem op een heldere manier uiteengezet wordt, alsmede een kopietje
van een artikel uit Binnenlands Bestuur. Ik zal beide straks aan de minister
geven. In totaal kost het hem vijftien minuten om zich wat meer in dit onderwerp
in te leven.Voorzitter! Over de "factory outlets", de zogenaamde koopjespaleizen,
heb ik eerder van gedachten gewisseld met de minister tijdens het vragenuurtje.
Ik beoordeelde dat toen als een wat stug debatje, maar een dag later heeft
de minister toch ingegrepen in Lelystad. Wij hebben het nationale PDV- en
GDV-beleid er nog eens op nageslagen, en er blijkt maar één
conclusie mogelijk te zijn: detailhandel mag niet – ik herhaal: niet –
plaatsvinden in de periferie. Gelukkig onderschrijft de minister dit in zijn
antwoorden op Kamervragen van de collega's Verbugt, Ravestein en Hindriks.
Wij verwachten dat de minister dit nationale beleid met harde hand zal blijven
handhaven, en dus factory outlets buiten stadskernen blijft tegenhouden. Op
zich vind ik uitverkoop ook leuk, maar niet van de open ruimte en de kleine
middenstand. Wij overwegen, ook op dit punt een motie in te dienen ter ondersteuning
van de strijd die deze minister moet voeren. Met wie hij dat precies moet
doen, is ons niet helemaal duidelijk, maar hij kan in elk geval op onze steun
rekenen.Voorzitter! Ik vervolg met het onderwerp wonen. De missie van het directoraat-generaal
volkshuisvesting is het bieden van een goede en betaalbare huisvesting voor
iedereen. Met een dergelijk uitgangspunt zal niemand het oneens zijn. Het
is echter de vraag wat er in de praktijk van deze mooie woorden terechtkomt.
De fractie van GroenLinks is van mening dat deze missie onder druk staat,
juist als gevolg van het Rijksbeleid. Waarom? De woningmarkt is in onze ogen
dolgedraaid. leder kwartaal wachten wij met angst en beven op de cijfers van
de Nederlandse vereniging van makelaars. Een stijging van de huizenprijzen
van 20% per jaar is niet meer uitzonderlijk. Volgens ons zijn hiervoor drie
belangrijke oorzaken. Allereerst de relatief lage rente, waarop wij niet veel
invloed hebben. Vervolgens de te ruime hypotheekverstrekking door banken,
wat een soort marktimperfectie te noemen zou zijn. Ten slotte de ongebreidelde
aftrek van hypotheekrente, waardoor kopers jaarlijks voor gemiddeld ƒ
4000 worden gesubsidieerd, terwijl huurders maar voor ƒ 900 "meesnoepen".
Kopers ontvangen meer "subsidie" naarmate zij rijker zijn en huurders juist
minder. Gevolg is dat veel groepen, onder meer starters op de koopwoningmarkt
en mensen met een lager inkomen, niet meer in aanmerking komen voor een woning.
GroenLinks beschouwt dit als een probleem. Is de staatssecretaris het met
ons eens dat uitsluiting van starters en lagere inkomens op de koopwoningmarkt
een probleem is? Is hij van mening dat het wetsvoorstel inzake eigenwoningbezit
als gevolg van deze gekte nog wel enig effect zal hebben, of drijft dit de
prijzen alleen maar verder op? Is hij voornemens om de ruime hypotheekverstrekking
aan te pakken, die soms wel tien maal het jaarinkomen betreffen? Deelt hij
onze analyse dat de hypotheekrenteaftrek een belangrijke factor
is bij het hoger en hoger worden van de huizenprijzen? Welke maatregelen overweegt
hij om het tij te keren?Ik rond af met de huursector. Het huren lijkt in het verdomhoekje te zitten.
De maatschappelijke, maar ook de politieke tendens is: kopen is goed, kopen
moet. Het wetsvoorstel bevordering eigenwoningbezit is een exponent van deze
common sense. GroenLinks wil dit beeld nuanceren. Huurders hebben meer keuzevrijheid,
hoeven zich geen zorgen te maken over onderhoud en kunnen zonder veel problemen
verhuizen. Ook als de koopmarkt instort, zitten zij redelijk safe.VROM maakt het de huurders echter niet gemakkelijk met de jaarlijkse huurverhoging,
waardoor de huren in twaalf jaar tijd met ruim 50% zijn gestegen. Deze staat
in onze ogen niet in verhouding tot de verbetering van de kwaliteit, de inflatie
of de loonontwikkeling in dezelfde periode, en moet wat ons betreft minder.
Met een enorme hoeveelheid brieven hebben de huurders ons overtuigd van de
noodzaak van een lagere huurverhoging. Wat ons betreft moeten ook individuele
corporaties, verhuurders en de sector als geheel beter aannemelijk maken dat
zij ernstig in de problemen komen, als de huurverhoging bevroren wordt op
inflatieniveau. Hoewel het huurdebat nog loopt, wil ik hier graag bij deze
begroting antwoord op krijgen.De positie van de huurders dient te worden versterkt. Het doet ons deugd
dat wij afgelopen donderdag van de staatssecretaris mochten vernemen dat hij
net als wij de mogelijkheden tot zelfwerkzaamheid wil verruimen. Bij de behandeling
van de nota Wonen en de herziening van het Burgerlijk Wetboek zullen wij hierop
terugkomen en de staatssecretaris hopelijk ook.De heer Biesheuvel (CDA):Is het niet bespreekbaar dat een huurverhoging die groter is dan het inflatiepercentage,
gerechtvaardigd is, als een woning kwalitatief goed is?Mevrouw Van Gent (GroenLinks):Ik ga ervan uit dat huurverhogingen maximaal op inflatieniveau worden
gesteld, dus rond 2%. Het lijkt mij goed om te werken met een omgekeerde bewijslast.
De verhuurders moeten kunnen aantonen waarom zij de huren met meer dan het
inflatieniveau willen verhogen, bijvoorbeeld omdat onderhoud of noodzakelijke
investeringen anders in het gedrang komen. Ik heb dat ook tijdens het huurdebat
gezegd. Ik kan mij voorstellen dat je op zo'n manier redeneert en dat je uitgaat
van 2%, behalve als de verhuurders kunnen bewijzen dat zij daarmee in problemen
komen. Het is voor mij bespreekbaar om dan een marge van 2 tot 4% te hanteren.De heer Biesheuvel (CDA):U noemt nu een aantal voorbeelden die in uw ogen rechtvaardigen dat men
boven het inflatiepercentage uitkomt. U noemt in dat rijtje niet de kwaliteit
van de woning. Als de kwaliteit van de woning een hoger huurpercentage rechtvaardigt,
is het dan ook bespreekbaar dat de huurverhoging boven het inflatiepercentage
uitkomt?Mevrouw Van Gent (GroenLinks):Dat is een heel subjectief begrip, waarvoor wij het puntensysteem hebben.
Het is mogelijk dat de huur wordt verlaagd. De verhuurders mochten de afgelopen
jaren ruime marges aanhouden, maar wij hebben gezien dat er nauwelijks huurverlagingen
hebben plaatsgevonden. Ik neem aan dat de huur van de woningen redelijk is
afgestemd op de kwaliteit ervan. Wij vinden dat er nu genoeg huurverhogingen
boven inflatieniveau hebben plaatsgevonden. Wij willen ze nu in principe bevriezen.
Dat lijkt mij glashelder.De heer Biesheuvel (CDA):Als de huurprijs niet is aangepast aan de kwaliteit van de woning, door
welke omstandigheden dan ook, en het is objectief aantoonbaar dat de kwaliteit
van de woning een huurstijging boven het inflatiepercentage rechtvaardigt,
is dat dan bespreekbaar?Mevrouw Van Gent (GroenLinks):U zegt dat de kwaliteit van de woning deze rechtvaardigt, maar dat ben
ik niet met u eens. De huurprijs is ooit vastgesteld en de afgelopen jaren
op basis van een aantal criteria verhoogd, want huurverlagingen hebben niet
of nauwelijks plaatsgevonden. Dat lijkt mij geen goede invalshoek.Wat ik wel als een knelpunt ervaar, is dat je een grotere huurverhoging
kunt krijgen als je van een arme corporatie huurt dan als je van een rijke
corporatie huurt. Ik wil nu nog best een marge hanteren, maar ik ben van mening
dat de verevening tussen de rijke en de arme corporaties voortvarend moet
worden aangepakt om dit soort problemen te voorkomen.Voorzitter! Ik sluit af met twee concrete voorstellen. Ook ik wil iets
zeggen over de dak- en thuislozen, met name over de groep die semi-permanent
ergens woont, weliswaar onder begeleiding, maar wel zelfstandig. Deze groep
moet, naar ons idee en volgens de missie van VROM, een doelgroep van het volkshuisvestingsbeleid
zijn, maar zij wordt als een hete aardappel heen en weer geschoven tussen
de bewindslieden van VWS, VROM en GSB. Als de staatssecretaris iets ruimhartiger
omgaat met zijn bevoegdheid om woongebouwen aan te wijzen, dan kan dit veel
betekenen voor een groep mensen die de oversteek willen maken van de straat
naar een nieuw leven. Het gaat maar om 50 projecten, om 580 personen, hooguit
om 3 mln. Waarom kunnen wij dit niet even op een goede manier regelen?GroenLinks is voorstander van een grotere flexibiliteit in woonvormen:
maatschappelijk gebonden eigendom, cascokoop, koop met terugkoopgarantie,
huurkoop, koophuur, huurvast, servicecontracten, et cetera. Wij zouden het
een goede zaak vinden als bij de bevordering van het woningbezit ook dit soort
varianten werden meegenomen. Graag horen wij van de staatssecretaris of dergelijke
constructies volgens hem een stap zijn op weg naar de zo geroemde "eigendomsneutrale
volkshuisvesting". Daarnaast stellen wij het op prijs als de Kamer een overzicht
kan krijgen van alle reeds bestaande tussenvormen tussen huren en kopen, waarbij
zeker wordt ingegaan op de fiscale behandeling en op de effecten van deze
woonvormen op het maatschappelijk kapitaal dat de corporaties beheren. Ik
vraag dit zo expliciet, omdat het antwoord mee kan spelen bij onze eindbeoordeling
van het voorstel omtrent de bevordering van het eigenwoningbezit.De heer Duivesteijn (PvdA):Op dit moment bestaan al tussenvormen, omdat het financieringsgat van
mensen nu doorgaans niet gedekt wordt. Het wetsvoorstel dicht zo'n gat.
Een tussenvorm is dan toch niet meer noodzakelijk? De relatie tussen de koper
en de sociale huursector kan daarmee worden genormaliseerd en worden beperkt
tot serviceverlening.Mevrouw Van Gent (GroenLinks):U hebt waarschijnlijk nauwkeuriger dan ik alle commentaren op uw wetsvoorstel
gelezen. Daarin wordt met name op dit soort zaken ingegaan; zo stelt men bijvoorbeeld
dat het huidige voorstel slechts toegang biedt aan een beperkte groep. Ik
ben niet bij voorbaat negatief. Maar de huidige situatie op de woningmarkt
in bepaalde gebieden zorgt er wellicht voor dat de realisatie van hetgeen
u wilt, geen oplossing biedt: ook daarmee kunnen mensen met lagere inkomens
zich niet geen koopwoning permitteren. Uw voorstel zou subliem zijn als het
alle tussenvormen zou meenemen. Talloze mensen, ook echte sociaal-democraten
uit uw eigen partij, hebben gezegd dat de toevoeging van de tussenvormen een
geweldige winst voor het voorstel zou betekenen. Ik zou graag nog enthousiaster
worden dan ik nu al ben. Ik vind het jammer dat juist dit nog ontbreekt en
ik begrijp eigenlijk niet goed waarom.De heer Duivesteijn (PvdA):Ik ben ervan overtuigd dat mensen in een normale situatie zijn terechtgekomen
doordat de subsidie het financieringsgat heeft doen verdwijnen. Die mensen
zijn eigenaars, net als alle anderen. Vindt GroenLinks het terecht dat mensen
die na tien, vijftien of twintig jaar hun woning verkopen en wat vermogenswinst
boeken, zien dat hun winst wordt afgeroomd door een corporatie die zoiets
indertijd, via gedwongen winkelnering, in het contract heeft bedongen? Ik
kan mij niet voorstellen dat die tussenvorm u aanspreekt.Mevrouw Van Gent (GroenLinks):Een dergelijke tussenvorm spreekt mij wel aan, maar niet de invulling
die u eraan geeft. Ik kan mij voorstellen dat er goede afspraken worden gemaakt
over wat gebeurt als de woning wordt verkocht. Ik vind enige winstdeling niet
onredelijk. U moet niet vergeten dat de situatie op de woningmarkt almaar
gekker wordt: de prijzen worden steeds hoger. Dat zaakje kan ook instorten.
Daarom ben ik niet alleen een voorstander van een systeem van winstdeling
maar ook van een systeem van "verliesdeling". Wij kunnen later nog wel eens
discussiëren over de vraag hoe een en ander moet worden ingevuld. "Verliesdeling"
betekent dat de kopers en de corporaties gezamenlijk verantwoordelijk zijn
voor de mensen die in de problemen komen. Het is niet onze bedoeling om het
collectieve bezit uit te ponden. Wij willen het op een goede manier op de
markt houden en dat betekent niet dat wij tegen vormen van koop zijn. Het
voorstel van de heer Duivesteijn is te beperkt en juist dat vind ik jammer.
Ik hoop dan ook dat hij mijn uitdaging aanneemt.De heer Udo (VVD):Voorzitter! Het gaat goed met het milieu in Nederland. Ondanks de voorspoedige
groei van de economie is de emissie van veel milieubelastende stoffen gedaald.
Het beleid is succesvol gebleken, enkele uitzonderingen daargelaten. Ambitieuze
doelstellingen met betrekking tot klimaat en mest zijn onderdelen die tot
nieuw beleid noodzaken. Deze onderdelen zijn of worden uitgebreid buiten deze
begroting behandeld.Uitgangspunt van het milieubeleid dat de VVD-fractie voorstaat, is het
groene realisme. Dat betekent dat wij ons milieu en onze natuur met bevlogenheid
moeten beschermen, maar dan wel op een nuchtere manier en met beide benen
op de grond. Emoties mogen, maar ook het milieubeleid moet met verstand worden
gevoerd. Wij moeten ons steeds afvragen of de doelstellingen realistisch,
consistent en onderbouwd zijn.Aanscherping van doelstellingen is voor ons land niet aan de orde, maar
er valt nog wel veel te verbeteren en te behouden. Wij moeten alert blijven
en zullen burger en bedrijfsleven steeds moeten aanspreken op de individuele
en collectieve verantwoordelijkheid om milieuproblemen te voorkomen of op
te lossen. Deze problemen mogen niet worden afgewenteld op de natuur of op
onze kinderen.De nota Milieu en economie uit 1997 is de basis voor de uitwerking van
een beleid gericht op duurzame ontwikkeling. Bedrijfsleven, overheid en maatschappelijke
organisaties zullen hiertoe met elkaar samen moeten werken. De VVD-fractie
hecht aan een effectieve invulling van deze nota. Het doel van ontkoppeling
van milieudruk en economische groei is voor de meeste compartimenten haalbaar
en wordt door ons nadrukkelijk ondersteund. Moderne productiemethoden die
het mogelijk maken de economie te versterken en tegelijkertijd het milieu
te verbeteren, hebben toekomst. Milieutechnologie heeft hierbij een spilfunctie.
Wij gaan de 21ste eeuw in met een benadering van procesgeïntegreerde
technologie en productontwikkeling, in plaats van met de "end of pipe"-benadering
van de jaren zeventig en tachtig. De procesgeïntegreerde benadering is
vooral te danken aan het grote succes van de "convenantenstructuur". Hierdoor
kon namelijk het vermogen van het bedrijfsleven tot zelfregulering bij uitstek
tot uitdrukking komen.De VVD-fractie is blij met de extra gelden die voor schonere en duurzamere
productieprocessen ter beschikking worden gesteld. Het lijkt er echter op
dat deze middelen weinig genereus ter beschikking worden gesteld. Bij de toepassing
van milieutechnologie ondervindt het bedrijfsleven vele knelpunten, zoals
belemmerende wet- en regelgeving. Onduidelijkheid over milieu-investeringen
veroorzaakt financiële risico's en risicomijdend gedrag van afnemers.
Toch moet ernaar worden gestreefd, de technologieontwikkeling af te stemmen
op het streven naar een duurzame ontwikkeling.Ik introduceer nu wat ik de 3s-benadering wil noemen. Die bestaat uit
1. schone technologie, 2. schone producten en 3. schone markttechnologie.
"Doorbraaktechnologieën" zullen in Nederland door moeten breken. Deze
leiden immers tot een vermindering van de milieubelasting met een factor 2
tot 5. Steeds weer zullen wij verder kunnen gaan naar een nog beter product
met een hoger rendement dat met minder grondstoffen, minder energie en minder
schadelijke emissies zal worden geproduceerd. Hoogovens, Unilever en Philips
zijn goede voorbeelden van Nederlandse multinationals die uitblinken in "wereldinnovatief"
denken.Het ontwikkelen van duurzame energiebronnen, afvalhergebruik, preventie
en bodemsanering hebben innovatief denken opgeleverd en tot
prestaties geleid. Deze technieken moeten in vele gevallen nog rendabel gemaakt
worden en wachten dikwijls nog op toepasbare implementatie. Innovatie zal
breder moeten worden toegepast waarbij thema's als ondergrondse logistiek
en opslag, duurzame bedrijfsterreinen, duurzaam bouwen, duurzame energie,
electronic commerce en verdere doorlichting van allerlei conversieprocessen
in de industrie met elkaar in verband moeten worden gebracht.. Hierbij is
niet alleen een beter voorwaardenscheppend beleid van de overheid nodig, maar
tevens een effectieve financiële ondersteuning. De grote klacht van het
midden- en kleinbedrijf is dat technologieregelingen niet voldoende bij de
sector terechtkomen omdat ze te veel gericht zijn op het grootbedrijf, te
ingewikkeld zijn en een hoge financiële drempel hebben. Dit is een klacht
die ook voor het milieu geen goede zaak is. Ik zou de minister willen vragen
bij de verdere ontwikkeling van het milieubeleid de belemmerende wet- en regelgeving
zoveel mogelijk te vervangen.De heer Van der Steenhoven (GroenLinks):De VVD verwacht kennelijk veel van technologische oplossingen. In de afgelopen
jaren zijn vele producten verbeterd en gebruiken ze daardoor minder energie.
Door de groei van de economie wordt dat voordeel helemaal teniet gedaan. Er
komen steeds meer producten op de markt. Hoe denkt de VVD met dat probleem
om te gaan, als zij zich helemaal richt op de technologische oplossing?De heer Udo (VVD):De heer Van der Steenhoven ziet nog steeds dat milieu en economie elkaars
vijanden zijn. Hij heeft het helemaal mis. Hij moet wat moderner gaan denken
over modern milieubeleid. Modern milieubeleid betekent, dat het een kans geeft
aan economische groei, en dat die groei heel goed kan werken voor afvalhergebruik.
De afvalstroom wordt zoveel mogelijk ingetoomd. Er zijn allerlei andere demografische
ontwikkelingen in de wereld die ervoor zorgen, dat wij meer produceren. Ik
denk dat wij daaraan niets kunnen doen. Wij moeten met de productiemethoden
en het aantal producten dat in het afvalstadium terechtkomt in de keten zo
goed mogelijk omgaan. Het moet niet worden afgewenteld op ons bestaan.De heer Van der Steenhoven (GroenLinks):Daarover zijn wij het eens. U verwacht veel van de technologie. Technologische
ontwikkelingen zullen het milieuprobleem reduceren. Ik zeg: dat gebeurt maar
beperkt omdat de groei van de economie zo groot is. Milieu en economie zijn
best met elkaar te combineren, als niet altijd de economie het voortouw heeft,
maar goed dat is een andere discussie. Wat wilt u doen als blijkt dat door
de groei van de economie de technologische voordelen teniet worden gedaan?
Wat moet je dan nog doen om de milieuproblemen op te lossen?De heer Udo (VVD):De technologische voordelen wordt niet teniet gedaan. Door technologie
kunnen ondergrondse logistieke systemen worden toegepast. Dat is een voorbeeld
van een doorbraaktechnologie. Ik heb grote internationale ondernemingen genoemd
die op een gigantische wijze NOx, SO2 en de CO2 reduceren, juist met behulp van die technologische processen.De heer Van der Steenhoven (GroenLinks):Auto's vervuilen weliswaar, maar door de enorme toename van auto's neemt
de vervuiling per saldo toe. Dat probleem kan niet via technologie worden
opgelost.De heer Udo (VVD):De vervuiling van de auto's lossen wij voor een groot deel op met technologie.
Wij zijn binnen de EU bezig om de emissienormering verder aan te scherpen.
Ik ben ervan overtuigd dat dit een van de oplossingen is.Voorzitter! Ik was gebleven bij het afvalhergebruik, het Bouwstoffenbesluit,
combinatievergunningen op duurzame bedrijfsterreinen en flexibele voortzetting
van de convenantenstructuur. Nodig is een vernieuwend denken door de overheid
waarbij het bedrijfsleven in meerdere mate wordt geholpen over een drempel
te komen door de aanreiking van afdoende incentives en door het verlaten van
te strikte regels voor de korte termijn. Tevens is mijn fractie van mening
dat onderzocht zou moeten welke vergroeningsmaatregelen en technologieregelingen
het duurzaam investeren stimuleren. Wij hebben het dan over groenbeleggen,
de EIA, de first-movefaciliteit, de milieu-investeringsaftrek of een duurzame-investeringsaftrek.
Onderzocht moet worden of die effectief functioneren en hoe wij tot verbeteringen
kunnen komen. Wil de minister dit toezeggen?Ik kom te spreken over duurzaam consumeren. De minister constateert dat
de milieudruk bij het consumeren toeneemt en wenst te komen met een "domeinverkenning"
met betrekking tot wonen, kleden, voeden, et cetera. Het is echter volstrekt
onduidelijk wat de minister hiermee wil doen en wat precies de zin hiervan
is. Belangrijk is direct te werken aan het milieudraagvlak bij de consument.
Belangrijke factoren die bij duurzaam consumeren een prominente rol spelen
zijn acceptatie van persoonlijke verantwoordelijkheid, kosten-batenafweging,
waargenomen effectiviteit, kennis en de wens om iets te veranderen. De overheid
moet naar mijn stellige overtuiging inspelen op de belevingswereld van de
consument, die vanuit zijn eigen verantwoordelijkheid "vrije" keuzes moet
kunnen maken, zonder dat de overheid deze oplegt. De burger is van mening,
dat hij of zij te weinig inbreng en te weinig inzicht in de kosten-batenafweging
krijgt. Een milieuvriendelijk gedrag moet de consument vaak met offers getroosten,
zonder dat daar economische winst tegenover staat.Gebleken is dat financiële prikkels beter werken dan voorlichtingscampagnes
en pogingen tot gedragsverandering. Goed voorbeeld is het statiegeldsysteem
voor PET-flessen of de stimulering van groene stroom door de korting op de
energiebelasting. De prikkel moet echter wel voldoende hoog zijn om te werken:
bijvoorbeeld bij de versterking van de derde generatie LPG3-installaties voor
personenauto's zal een korting van ƒ 200 op de MRB hoogstwaarschijnlijk
niet werken; een verhoging ligt hier meer voor de hand. Ik wil de minister
vragen hoe hij denkt over incentives, zoals financiële prikkels, versus
"zachte" instrumenten, zoals voorlichting en educatie.Ten aanzien van het duurzaam consumeren, is het essentieel dat de overheid het goede voorbeeld geeft, omdat zij ook zelf consumeert.
Mijn fractie is voorstander van de toepassing van zonne-energie. Is de minister
van plan hier een stimulans aan te geven, zodat deze duurzame energieopwekking
een echte doorbraak kan gaan vormen? In het VNGmagazine was te lezen dat tot
nu toe niemand bijhoudt wat de stimuleringsmaatregelen opleveren aan fietskilometers.
Is de minister van plan dit binnen zijn departement bij te houden en heeft
hij de intentie om de stimulering van de fiets nog eens concreter op te pakken
bij overheidsinstellingen?Het departement van minister Jorritsma gaat voor 100% over op ecostroom.
Is dit voor het VROM-departement misschien ook een progressieve uitdaging?Ik kom te spreken over milieunormen en emissieplafonds in Europa. Het
Europees milieuagentschap constateert dat er in Europa nog steeds geen integraal
milieubeleid tot stand is gekomen. De milieukwaliteit is volgens dit agentschap
in de afgelopen 25 jaar niet noemenswaardig verbeterd. Gelukkig is de situatie
in Nederland beter. Ik spreek hierbij mijn zorg uit over de mogelijkheid dat
EU-Ianden qua emissieplafonds ten aanzien van SO2, NOx
en CO2 te veel uit elkaar gaan lopen en dat extra Nederlandse maatregelen
niet meer effectief zijn, omdat bijvoorbeeld ten aanzien van SO2
en NOx een groot deel van de bijdrage uit het buitenland wordt
geïmporteerd. Mijn fractie is dan ook tot op heden teleurgesteld over
de stroperige besluitvorming binnen de EU, daar waar het de milieudoelstellingen
en de emissieplafonds betreft. Hoe moet dit aflopen als de discussie met de
12 kandidaat-leden er straks bij komt? Een internationaal georiënteerde
minister als de heer Pronk wekt bij mijn fractie hoge verwachtingen bij de
onderhandelingen om de EU-Ianden meer op één lijn te brengen.Harmonisatie van milieubepalingen met betrekking tot de genoemde emissies
en maatregelen om waterverontreiniging te voorkomen, alsmede bescherming van
de natuur en de biodiversiteit is een absolute must om de toekomstige generaties
binnen de EU en daarbuiten(!) gezonde leefomstandigheden te bieden. Dit zal
moeten gebeuren binnen de EU-Milieuraad waar al te vaak de kleinere milieuproblemen
aan de orde komen, terwijl de grotere blijven liggen. Kan de minister een
totaaloverzicht verschaffen van de positie van de EU-Ianden en hun bereidwilligheid,
inspanningen te verrichten die in overeenstemming zijn met het EU-wensenpakket?
En is de minister het eens met dit wensenpakket?Nu kom ik toe aan de milieu-inspectie. De VVD-fractie is voorts van mening,
dat milieu-inspectie en eenduidigheid van handhaving in Europees verband grote
aandacht verdient. Is de minister van mening dat de inspectiemethoden in de
EU voldoende op elkaar zijn afgestemd? Worden gelijke gevallen ook gelijk
behandeld?In de tweede plaats de vraag of er wel sprake is van dezelfde meetmethoden
dan wel of de meetmethoden voldoende met elkaar zijn te vergelijken, zodat
de implementatie van de milieurichtlijnen eenduidig wordt uitgevoerd, zonder
dat ongewenste en onjuiste concurrentieverschillen ontstaan, waarmee wij in
Nederland al met de nodige uitvoeringsproblemen zitten. Als voorbeeld hiervan
de houtimpregneerbedrijven: de normstelling arseen op de Europese lijst voor
gevaarlijke afvalstoffen wijkt met factor 20 af van de Nederlandse normstelling;
het Nederlandse Bouwstoffenbesluit is veel strenger dan waar ook ter wereld!Met andere woorden: het is prima dat wij in Nederland vooroplopen daar
waar het kan en wenselijk is, maar er zijn grenzen wanneer bedrijven activiteiten
moeten stoppen of bij te ongunstige vestigingsvoorwaarden nauwelijks kunnen
voorbestaan. Minder milieuvriendelijke investeringen in het buitenland zijn
dan het gevolg.Voorzitter! De echte milieuproblemen zitten buiten onze grenzen en het
is noodzakelijk de echte bedreigingen voor onze veiligheid, onze volksgezondheid
en ons milieu spoedig op te lossen. De klok tikt immers door. Een sterke VVD-wens
is het thema internationale milieusamenwerking met de Midden- en Oost-Europese
landen beter in kaart te brengen en naar oplossingen te streven. Hier is immers
tegen relatief geringe kosten het hoogste milieurendement te bereiken. Zeer
gevaarlijk is de situatie met betrekking tot de kerncentrales in Midden- en
Oost-Europa als wel in Rusland. Enige jaren geleden werd nog door een adviseur
van president Jeltsin naar voren gebracht dat er in Rusland liefst 200 zwaar
radioactieve plaatsen waren in verband met kernwapenfabricage! Rottende kernonderzeeërs
op het Kolaschiereiland en zware lucht- en watervervuiling spreken in deze
gebieden ook boekdelen. De VVD-fractie is van mening, dat wij internationaler
moeten worden in het Nederlandse milieubeleid. Ik vraag de minister dan ook
actiever te worden in de samenwerking met voornamelijk de landen die gaan
toetreden tot de EU. Dit zijn er nu 12 en het is werkelijk van het grootste
belang om vanuit de EU hier meer financiële middelen op in te zetten.De heer Feenstra (PvdA):Voorzitter! Wij delen de zorg van de heer Udo over het aantal nucleaire
installaties in Oost-Europa. Wil hij eens reageren op het voorstel om twee
kerncentrales in Oekraïne met een Europees steunbedrag op te lappen?
Hoe oordeelt hij daarover?De heer Udo (VVD):Het lijkt mij immers goed als die kerncentrales geen gevaar meer opleveren
voor de omgeving en daarom lijkt het mij heel belangrijk om de projecten Phare
en Tacis – speciaal gericht op de voormalige Sovjetdelen – te
intensiveren. Die projecten lopen niet goed, omdat er sprake is van onderbesteding
en ondoelmatigheid en zij onvoldoende gericht zijn op concrete milieuprojecten.
Ik ben het eens met de heer Feenstra om aan deze onveilige situaties liever
gisteren dan vandaag een einde te maken.De heer Feenstra (PvdA):Ik ben het die algemene benadering eens, maar nu even concreter. Als die
kerncentrales ondanks het investeringsprogramma niet voldoen aan de internationale
normen op het gebied van externe veiligheid, meent u dan dat de EIB daarvoor
wel een lening moet afgeven?De heer Udo (VVD):Het is natuurlijk heel moeilijk voor deze landen om onmiddellijk aan deze
internationale emissiedoelstelling te voldoen, maar het moet wel de target
zijn. Zij moeten zich uiteindelijk daaraan houden en zij zullen dus moeten
beloven om naar het plafond van veiligheid te streven. Dat
moeten zij ook verklaren. Europa moet natuurlijk niet in het wilde weg geld
beschikbaar stellen om verbeteringen in het productieproces te bereiken. Europa
moet een absoluut veiligheidsdoel formuleren voor die landen en daar moeten
zij aan voldoen. Het is inderdaad onzinnig om in het wilde weg aan een paar
verbeteringen te gaan werken.De heer Feenstra (PvdA):Ik begrijp dat Europa geen geld daaraan moet besteden als zij daar niet
aan voldoen.De heer Udo (VVD):De Europese Unie heeft tot taak de veiligheidssituatie in die landen te
verbeteren. Zij zullen toch die veiligheidsdoelstellingen van de Europese
Unie moeten naleven. Dat kan en mag verder geen punt van discussie zijn.Voorzitter! Het is duidelijk dat de accessielanden zich moeten schikken
in het vastgestelde EU-milieubeleid. Voorbeelden zijn de (veiligheids-) normen
bij energieopwekking, water- en luchtverontreiniging. Volgens een berekening
van de OECD kost het een land dat wil toetreden tot de Europese Unie minstens
twintig jaar voordat het aan alle huidige Europese milieustandaarden kan voldoen.
Via de programma's Phare, Ispa en Sapard financiert de Europese Unie op dit
moment voor 3 mld. euro aan programma's in de toetredende landen, waarvan
ongeveer 1 mld. euro direct voor milieuprojecten. In een mededeling van de
Commissie van 20 mei 1998 wordt geconstateerd dat de totale investeringen
die nodig zijn om aan het milieuacquis te voldoen voor de 12 toetredende landen
ongeveer 100 tot 120 mld. euro bedragen, voorwaar geen gering bedrag.De onafhankelijke staten van de voormalige Sovjet-Unie en Mongolië
krijgen via het programma Tacis gelden voor economische herstructurering waarbij
"terdege rekening gehouden wordt met het milieu". De Europese Rekenkamer wijst
erop dat er bij projecten als Phare en Tacis sprake is van onderbesteding
en zet grote vraagtekens bij de doelmatigheid van diverse bestedingen. De
OECD stelt dat sprake is van te complexe financiële instrumenten, veel
concurrentie tussen de verschillende in de regio ingezette instrumenten, etc.
De SEP heeft aangetoond dat milieuprojecten in Oost-Europa wel degelijk tot
een succesvolle uitvoering kunnen komen. Ik noem de bosaanplant in Tsjechië,
de rookgasontzwavelingsinstallaties in Polen en de WKK in Roemenië. Wat
doet de minister als lid van de EU-Milieuraad om Phare en Tacis meer te richten
op concrete milieuprojecten en doelstellingen? Is hij het met mij eens dat
er dringend verandering moet komen in de milieuomstandigheden in de landen
van Midden- en Oost-Europa, en dat Nederland en de EU een specifieke verantwoordelijkheid
hebben in dat traject naar verandering?De vergroening van het belastingstelsel vormt een belangrijk bestanddeel
van het belastingplan voor de 21ste eeuw. Mijn fractie ondersteunt de verschuiving
van directe naar deels indirecte belastingen. Toch heb ik de nodige opmerkingen
over en bezwaren op onderdelen.De nieuwe afvalstoffenheffing op brandbaar afval roept vragen op, omdat
deze tijdelijke heffing juist voor het milieu nadelig werkt en de desbetreffende
afvalverwerkingsbedrijven hard treft. De omvang van de heffing is te hoog
en schiet naar alle waarschijnlijkheid zijn doel voorbij. Ik noem daarbij
twee overwegingen. Ten eerste komt de recyclingbranche in problemen vanwege
de druk op de landsgrenzen voor de afvalexport. Ten tweede roept de voorgenomen
heffing een sanering in de afvalsector op, terwijl de herstructurering van
de stortsector bijna is voltooid. Ten derde ontstaan ongecontroleerde afvalbewegingen
in Nederland die nadelig zijn voor het milieu en bovendien geen betrouwbare
financiële bijdrage kunnen opleveren voor de staat.De heer Poppe (SP):De heer Udo zegt dat de open grenzen in de Europa druk zetten op de recyclingbedrijven.
Bedoelt hij daarmee te zeggen dat ook naar de mening van de VVD-fractie te
veel Nederlandse afvalproducten naar het buitenland worden vervoerd om daar
op een niet al te beste manier te worden gerecycled?De heer Udo (VVD):Ja, dat kan een gevolg van deze nieuwe heffing zijn. Veel stortbedrijven
zijn combinatiebedrijven geworden, die ook aan recycling doen, hetgeen onder
de heffing valt. GFT-afval valt eveneens onder die heffing. Dat is natuurlijk
heel slecht van het milieu. Het is in ieder geval geen incentive voor de GFT-inzameling.
Immers, het GFT-afval wordt er alleen maar duurder mee. Wij zijn van mening
dat de heffing op brandbaar afval zich zou moeten beperken tot het feitelijk
storten ervan en niet tot de recycling of het GFT-afval.De heer Poppe (SP):Op dit moment is het natuurlijk al zo dat veel Nederlands afval naar het
buitenland gaat en daar op een minder goede manier verwerkt wordt. Verder
zien wij dat veel buitenlandse afvalinzamelbedrijven de Nederlandse markt
aan het veroveren zijn. Ik heb daar straks nog een vraag over aan de minister.
Bent u het met mij eens dat dit niets met die heffing te maken heeft, maar
dat dit gewoon te maken heeft met open grenzen en het feit dat afval altijd
naar de goedkoopste plek gaat, net zoals water naar beneden stroomt? Vindt
u niet dat dit in Nederland eigenlijk veel strenger aan banden gelegd moet
worden, in die zin dat, als er in Nederland een betere situatie is voor de
verwerking, het ook hier dient te gebeuren en er dus ook geen exportvergunning
afgegeven dient te worden?De heer Udo (VVD):Mijnheer Poppe, het is een heel prettige opmerking die u nu maakt. U zegt
eigenlijk dat wij de situatie van de herverwerking in Nederland zoveel mogelijk
moeten optimaliseren. Welnu, deze heffing op brandbaar afval die dus ook de
recyclingsactiviteiten betreft, geeft inderdaad een andere situatie dan u
zelf wenst. Als u zich verdiept had in de problematiek waarover de VVAB, de
Vereniging van afvalverwerkingsbedrijven, de Kamer heeft geschreven –
die bedrijven kunnen daadwerkelijk liquiditeitsproblemen krijgen – dan
had u uw vraag wellicht niet in deze zin gesteld.De heer Poppe (SP):Voorzitter! Mag ik nog één opmerking maken?De voorzitter:Neen, niet meer. Er is nu een vraag aan u gesteld en die kunt u in uw
eigen termijn beantwoorden.De heer Feenstra (PvdA):Voorzitter! Vol vreugde constateer ik dat de heer Udo namens de VVD-fractie
aangeeft, de vergroeningsvoorstellen te steunen. Dat geeft hem natuurlijk wel het recht om over delen daarvan nadere vragen te stellen. Eerder
in zijn bijdrage heeft hij echter al aangegeven dat financiële prikkels
beter werken dan voorlichting en dat forse prikkels beter werken dan financiële
prikkels. Hoe verhoudt die uitspraak zich tot zijn kritiek op deze afvalheffingen?De heer Udo (VVD):Een heffing op iets wat in feite niet gestort wordt, is geen prikkel om
beter met het milieu om te gaan. Ik heb in mijn bijdrage inderdaad gezegd
dat financiële prikkels voldoende hoog moeten zijn. In het kader van
het voorbeeld van die LPG3-installaties heb ik gezegd dat, als je de burger
wilt prikkelen om van benzine op LPG over te stappen, de financiële prikkel
dan voldoende hoog moet zijn. Anders doet die burger dat niet. Dit viel onder
het kopje "duurzaam consumeren" waar ik vanavond een tijdje over heb gesproken.
Ik ervaar de nieuwe stortheffing op brandbaar afval, die ook is uitgewaaierd
naar GFT en recyclingsmateriaal, als destructief. Die schiet haar doel voorbij.
Ik vind dat dus geen financiële prikkel om goed met het milieu om te
gaan. Integendeel!Voorzitter! Ik zie het lampje branden en zal mijn verhaal dus in één
minuut afronden. Gezien de door mij genoemde zaken, is er alle reden om deze
milieunadelen en grote consequenties voor de afvalverwerkingsbedrijven serieus
te bezien en het voorstel te heroverwegen. Het kan toch niet de bedoeling
zijn om het slepen van afval naar het buitenland te promoten en om voor het
milieu allerlei negatieve gevolgen te creëren. Wij moeten geen struisvogelpolitiek
voeren om financiële redenen.Mevrouw Augusteijn-Esser (D66):Voorzitter! Het hele afvalsysteem, zoals wij dat met elkaar hebben afgesproken,
is een tamelijk broos bouwwerkje dat staat of valt bij een goede vergelijking
tussen storttarieven en verbrandingstarieven. Maak je storten, omdat het tarief
zo laag is, te aantrekkelijk, dan zal dat voor mensen reden zijn om niet voor
die andere weg van verbranding of recycling te kiezen, ook al is dat mogelijk.
Is het nu niet zo dat juist door het systeem van het verhoogde storttarief
het recyclen wordt gestimuleerd, evenals het verbranden? Hoe plaatst de heer
Udo zijn opmerkingen in het kader van de ladder van Lansink?De heer Udo (VVD):Welnu, dat zal ik u vertellen. Er is natuurlijk al een heffing op brandbaar
afval. Wat ons betreft, mag er best sprake zijn van een verhoging. Wij zijn
daar niet tegen. Wij zijn ook niet tegen het instrument. In dit huis hebben
we met z'n allen besloten dat de provinciegrenzen open moeten zijn. De minister
heeft bij die openstelling van de provinciegrenzen wel als voorwaarde gesteld
dat de storttarieven en de verbrandingstarieven op elkaar aansluiten. Dat
is natuurlijk heel logisch, want als het een goedkoper is dan het ander, dan
is dat een incentive om te storten. Dat willen wij echter absoluut niet. Ik
ben ervan overtuigd dat deze gehele exorbitante verhoging van het tarief niet
noodzakelijk is. Daarnaast meen ik dat het nooit tot de recyclingsproducten
en de GFT had moeten worden uitgebreid, aangezien dat contraproductief werkt.Mevrouw Augusteijn-Esser (D66):Ik snap het niet goed. Als er een evenwicht moet zijn tussen verbrandingstarief
en storttarief, dan vraag ik mij af wat u bedoelt met uw opmerkingen hierover.
Het is namelijk helemaal niet waar dat het storttarief zoveel hoger wordt
dan het verbrandingstarief. Integendeel, het beleid is daar juist niet op
gericht geweest. Volgens mij heeft de gehele Kamer zich daar achter geschaard.
Dus zegt u nu eens concreet wat u wilt.De heer Udo (VVD):Het is op zichzelf goed dat de tarieven naar elkaar toe worden gebracht,
maar wij vinden de onderhavige exorbitante verhoging daarvoor niet nodig.
De provinciegrenzen kunnen prima open zonder deze exorbitante verhoging die
helemaal contraproductief is. Een geringe verhoging van het tarief is redelijk,
waarbij de heffing zal moeten worden beperkt tot de feitelijke stortactiviteiten
waarbij GFT en recycling erbuiten worden gehouden.Ten aanzien van de nieuwe belasting op leidingwater wenst mijn fractie
stellig te verklaren dat hierbij geen enkele lastenverhoging mag ontstaan.
Het betreft immers een vergoedingsmaatregel die een reparatie inhoudt op de
vorig jaar ingegane BTW op water. Volgens de Vewin is er bij de doorrekening
wel degelijk sprake van een meeropbrengst van 17 mln. Kan de minister garanderen
dat hier geen surplus ten gunste van de overheid optreedt? Dat zou namelijk
voor mijn fractie niet acceptabel zijn.De heer Hofstra (VVD):Voorzitter! Allereerst complimenteer ik beide bewindslieden met hun financiële
handigheid, waaruit hun zeer grote ervaring blijkt. Wat gebeurde er op een
begroting van bijna 8 mld.? Er werd eerst besloten om twee belangrijke posten,
ongeveer 4 mld. vormend, buiten de bezuinigingen te laten. Vervolgens is blijkbaar
aan de Rijnstraat bedacht om de rest van de bezuinigingen op een heel duidelijk
punt te laten neerslaan, zodat de Kamer daartegen in het geweer zou komen,
namelijk de geluidwerende voorzieningen. Gefeliciteerd, zou ik tegen de bewindslieden
willen zeggen. De vraag is wel of zij zich hierdoor niet een beetje onttrekken
aan de rijksbrede bezuinigingsverantwoordelijkheid. Wat waarschuwend zou ik
er aan toe willen voegen: ik kan niet garanderen dat onze fractie dit volgend
jaar weer meemaaktVoorzitter! Ik kom te spreken over de ruimtelijke ordening. Wij hebben
geen behoefte aan de planologie met het vingertje. De snelle spoorlijn naar
Noord-Nederland mag niet, zo zegt de minister. Hoezo: het gaat om een relatief
leeg gebied? Wellicht de drager straks voor een betere spreiding van economische
activiteiten over ons land. De minister van Verkeer en Waterstaat moet volgens
mij overigens nog met de studie beginnen. Binnenlands vliegen mag niet. Gelukkig
hebben wij gemerkt dat dit nogal meevalt. En windmolens moeten. Volgens mij
kan dat helemaal niet conform de Wet op de ruimtelijke ordening, want die
kent geen uitvoeringsplicht maar slechts een uitvoeringsrecht. Ik beveel de
minister dus aan om hier nog eens wat langer over na te denken. Laat hij zich
realiseren dat de minister van VROM niet is te vergelijken met de directeur
van Madurodam die letterlijk de maakbare samenleving aan zijn voeten heeft.Als VVD-fractie hebben wij ook geen behoefte aan de dienstautoplanologie.
Niet dat wij iets tegen auto's hebben. Je komt met de auto overal,
maar voordat je het weet lopen verantwoordelijkheden van een wethouder, een
gedeputeerde en een minister door elkaar. Laat ons kijken naar het voorbeeld
van de factory outlet, een winkel die nieuwe tweedehands spullen verkoopt.
De eerste reactie van de minister was dat een dergelijke voorziening helemaal
niet nodig is. Ik denk dat het goed is dat de samenleving dat bepaalt en niet
één minister. Stap twee in de discussie: Lelystad is geen grote
stad, dus als wij het al willen, moet het daar zeker niet gebeuren. Met de
dienstauto ter plekke gekeken, was de conclusie dat de gedachte om het op
de Bataviawerf te doen – een mooi centrumpje van toeristische attracties –
ook geen goede was. Ik heb begrepen dat de minister nu alleen nog over de
procedure praat. In Roermond doet zich een vergelijkbaar geval voor. Als wij
daar niet tot een snelle besluitvorming komen, verplaatst het zich voordat
wij er erg in hebben naar Duitsland of België. Mijn fractie verzoekt
de minister dan ook dringend om de rijksbelemmering zo snel mogelijk op te
heffen en er per kerende post voor te zorgen dat in beide gevallen die zaak
snel kan worden gerealiseerd.Voorzitter! Wij willen graag een goede vijfde nota ruimtelijke ordening.
Wat ons betreft mag dat een nota zijn waarmee wij kunnen pronken, maar het
hoeft geen "Pronknota" te zijn. Ik heb begrepen dat de minister gisteren zijn
zeven punten naar voren heeft gebracht: de bedrijfsterreinen, het wonen, de
infrastructuur en nog vier andere. Wij gaan er wel van uit dat de vakministers
daarvoor een realistische en oplossingsgerichte input leveren. Via integrale
kabinetsbesprekingen en -besluiten moet men dan tot een goede nota komen,
waarmee wij dan hopelijk ook kunnen pronken.Na deze kritische opmerkingen zou ik toch positiever willen eindigen.
Wij zijn blij met de uitspraak die de minister gisteren heeft gedaan, dat
wij voor de A4 niet hoeven te wachten op de vijfde nota. Wij daar erg blij
mee, omdat het eindelijk zicht biedt op dat project. Wij zijn ook blij met
de toezegging dat de corridorgedachte serieus wordt uitgewerkt. De minister
heeft verder nadrukkelijk gezegd dat de concretisering van deze plannen bij
de gemeenten en provincies ligt en niet zozeer in Den Haag. Dat lijkt ons
een verstandige lijn.De heer Duivesteijn (PvdA):Deze conclusies heb ik gisteren niet gehoord. Ik zeg dit alleen voor de
Handelingen, want u zult dat toch niet willen toegeven.De heer Hofstra (VVD):Waarschijnlijk komt het door de lange duur van het debat van gisteren
dat de heer Duivesteijn het niet zo duidelijk heeft gehoord. Ik heb het uit
het stenogram gehaald en ik herhaal het graag nog even.Mevrouw Van Gent (GroenLinks):De heer Hofstra was er niet bij. De minister heeft ook gezegd dat zogenaamde
experimenten voor corridors niet doorgaan. De minister was uitermate terughoudend.
Ik begrijp best dat de heer Hofstra daar zijn eigen interpretatie aan geeft,
maar hij was er niet bij. Hij heeft zich verkeerd laten informeren.De heer Hofstra (VVD):Het feit dat je er niet bij bent is niet erg relevant, want je kunt in
dit grote gebouw op allerlei plekken luisteren en je kunt ook het stenogram
nalezen. Ik heb de minister zo-even hulde gebracht voor de opmerking dat die
corridorgedachte serieus wordt uitgewerkt. Dat vinden wij winst. Als de minister
dat echt niet heeft bedoeld, moet hij dat maar aangeven. Ik hoop echter dat
hij dat niet zal doen.Mevrouw Van Gent (GroenLinks):U bent nu selectief aan het winkelen, maar dat moet u zelf weten. Wij
zullen bij het debat over de vijfde nota wel zien hoe het zit met die corridors.De heer Hofstra (VVD):Wij maken ons wat dat betreft helemaal geen zorgen.Voorzitter! Ten aanzien van de volkshuisvesting hebben wij te maken met
een duidelijke omslag van collectief naar individueel, van kwantiteit naar
kwaliteit en van aanbodgestuurd naar vraaggestuurd. De term "volkshuisvesting"
is wellicht ook wat oubollig geworden. Het is daarom goed dat wordt geprobeerd
om inzake het totale wonen een wat ruimer en moderner beleid te gaan voeren.
Daar valt zowel het huren als het kopen onder. In veel van de agendapunten
voor de nota Wonen kunnen wij ons goed herkennen.De heer Poppe (SP):Ik constateer dat als het om huisvesting gaat, de VVD en de PvdA de handen
ineen hebben geslagen. De heer Duivesteijn zei zojuist dat in het nieuwe woonbeleid
vrij moet kunnen worden gekozen tussen huren en kopen. Bent u het met mij
eens dat dat twee dingen betekent? Die keuze moet dan ook financieel kunnen
worden gemaakt. Verder moet die keuze kunnen worden gemaakt omdat er een evenredig
aantal huur- en koopwoningen zijn. Anders wordt de mogelijkheid om te kiezen
voor het huren almaar kleiner. Bent u een voorstander van het verder marginaliseren
van de huursector? Dan komt u toch in de problemen als het gaat om de vrijheid
waar de heer Duivesteijn over sprak.De heer Hofstra (VVD):Ik zal daar straks wat concreter op ingaan. Als van de 2,5 miljoen sociale
huurwoningen – dat zijn er aantoonbaar veel te veel – er 500.000
over zouden gaan naar de koopsector, vind ik de term "marginaliseren" niet
op zijn plaats. Wij houden dan namelijk nog 2 miljoen woningen over.De heer Poppe (SP):Er zijn 6 miljoen woningen in Nederland. Iets minder dan de helft daarvan,
2,5 miljoen, zijn sociale huurwoningen. Als dat aantal wordt teruggebracht
tot 2 miljoen is dat een behoorlijke reductie. Welke keus blijft er dan over?
Het aantal huurwoningen wordt minder, terwijl de gemiddelde huurprijs stijgt
omdat de goedkope sector verdwijnt. Deze filosofie deugt voor geen meter,
want men blijft zoeken naar een goedkope woning.De heer Hofstra (VVD):Het is heel simpel. Wij willen de keuze zoveel mogelijk bij de burger
leggen. Als de burger vaker voor een koopwoning kiest, moet het aanbod van
koopwoningen worden vergroot. De VVD stelt zich uiteraard niet op het standpunt
dat mensen geen woning mogen huren. Daar blijft ook een markt voor, zowel
in de sociale sector als in de vrije sector. Ouderen gaan vaak terug naar
de stad en willen dan liever een woning huren. Wij moeten dan ook proberen
om het zo te organiseren dat het aanbod aan dergelijke woningen wordt vergroot.De heer Poppe (SP):U gaat uit van de vrije keuze. Natuurlijk zijn er mensen die ervoor kiezen
om een woning te kopen, zeker als men een wat ruimer inkomen heeft, maar ik
weet dat velen gedwongen worden om een woning te kopen omdat zij uitgerookt
worden door de verhuurder. Zij zijn dan goedkoper uit in een koopwoning. Dat
is toch geen keuzevrijheid?De heer Hofstra (VVD):Wij willen mensen niet dwingen om te huren en ook niet om te kopen. De
term "uitroken" heb ik vorige week ook gehoord. Ik neem aan dat een enkele
malafide verhuurder dergelijke praktijken toepast. Ik wijs erop dat er een
huurprijsbeleid is en dat de desbetreffende woningen onder de liberalisatiegrens
liggen, maar wij hebben hier vorige week al uitgebreid over gesproken.Het eigenwoningbezit vinden wij zeer belangrijk. Met de aan de orde zijnde
plannen kan een oude wens van de VVD in vervulling gaan. Er komen meer eigen
woningen voor mensen met lagere inkomens door omzetting van huur in koop.
Dit vergoot de keuzemogelijkheid van de burger. Wij verwachten dat het aantal
koopwoningen zal zijn gestegen van 50% nu tot 60 à 70% in het jaar
2010. Op dat moment zal een zeker evenwicht zijn bereikt. Er zal altijd een
sociale huursector blijven, zij het dat de omvang daarvan afneemt, en ook
de vrije huursector blijft bestaan.Mevrouw Van Gent (GroenLinks):Het klinkt heel sympathiek dat de liberale fractie hartstochtelijk pleit
voor het bevorderen het eigenwoningbezit voor mensen met lage inkomens. Denkt
u daarbij ook aan andere vormen van koop, zoals het maatschappelijk gebonden
eigendom?De heer Hofstra (VVD):Voorzitter! Mevrouw Van Gent interrumpeert op het goede moment, want mijn
volgende opmerking is dat ik hoop dat op basis van de wet waarover wij binnenkort
zullen spreken en de inspanningen die nu reeds worden geleverd, misschien
wel 0,5 miljoen woningen kunnen overgaan van de huur- naar de koopsector.
Corporaties willen daar wel aan meewerken. De laatste tijd horen wij steeds
meer dat men woningen wel wil verkopen, maar ook eigenlijk nog aan een touwtje
wil houden, via de ook door mevrouw Van Gent genoemde vorm. Dat kan in mijn
ogen niet: koop is koop. Wij zijn mordicus tegen gedwongen winkelnering. Op
termijn moet de helft van de winst worden weggegeven. Zelfs als je je eigen
badkamer voor ƒ 10.000 hebt verbouwd, moet je op basis van de regeling
daarvan ƒ 5000 aan de corporatie geven. Dat kan toch niet?Mevrouw Van Gent (GroenLinks):Ik dwing niemand om te kiezen. Het moet u toch aanspreken dat ik de keuze
alleen groter wil maken. De zelfstandige burger, die goed zijn eigen keuzes
kan maken, krijgt meerdere mogelijkheden om op een of andere manier een woning
of een gedeelte ervan in eigendom te verkrijgen. U praat er overheen. Ik begrijp
niet waarom u die mogelijkheden niet wilt verruimen. Dat is toch uitermate
sympathiek in het kader van de keuzevrijheid van mensen?De heer Hofstra (VVD):In het algemeen ben ik voor meer keuzemogelijkheden, maar niet als men
niet het volle eigendom krijgt, afgezien van het antispeculatiebeding bij
eventuele korting. De consequentie kan zelfs zijn dat men later de helft van
het totale bedrag kwijt is. Ik vind dat een ongewenste vorm van koppelverkoop.
Als men op vrijwillige basis met de corporatie in zee gaat om het huis van
tijd tot tijd te laten schilderen, vind ik dat prima. Het is echter onjuist
om dat te koppelen aan de koop van de woning.De heer Biesheuvel (CDA):Als het via maatschappelijk gebonden eigendom mogelijk is om de prijs
van de woning, die vervolgens weer in de verkoop komt, te drukken, bent u
er dan ook zo tegen? Dat kan ook een voordeel zijn. De woning die via maatschappelijk
gebonden eigendom op de markt blijft, wordt goedkoper aangeboden omdat men
de overwinst deelt.De heer Hofstra (VVD):Ik zie wel dat dit een voordeel van de regeling kan zijn. Bij mij geeft
echter de gedwongen winkelnering de doorslag. Ik wil zuiver zijn op dat punt.
Binnenkort hebben wij overigens ruim de gelegenheid om over deze punten van
gedachten te wisselen. Wij zien dan wel waar deze discussie toe leidt.Ik roep de corporaties op om in plaats van ons te bestoken met de opmerking
dat het goede constructies zijn, tijd en energie te steken in het bedenken
van creatieve huurcontracten. Waarom krijgt men bijvoorbeeld, als men vijf
jaar huurt bij een corporatie, niet de toezegging dat maar de helft van de
inflatie wordt doorberekend als huurverhoging? Men heeft nog veel te doen
en men zou zich wat minder druk moeten maken om de gedwongen winkelnering.Er zijn zeker ook bedreigingen voor het eigenwoningbezit, met name als
gevolg van de enorme prijsexplosies van de laatste tijd. De hypotheekschuld
neemt fors toe. In veel gevallen is dat geen probleem, maar er kunnen risico's
zijn voor de bewoners. Een wettelijke regeling op dit punt achten wij ongewenst,
omdat dit ineffectief zal zijn. Wij zouden het wel goed vinden als een door
de banken opgestelde gedragscode zo snel mogelijk wordt ingevoerd en er ook
goede voorlichting wordt gegeven.De hoofdoorzaak van de prijsexplosie is de schaarste aan aantrekkelijke
woningen. Het overheidsbeleid zou daarop gericht moeten worden. Dit kan door
in de vijfde nota met nadruk de woonmogelijkheden een belangrijke plek te
geven, zowel binnenstedelijk, ook in relatie tot stedelijke vernieuwing, als
aan stadsranden en in het groen, wel of niet in relatie tot een of andere
corridor. De kwaliteitsslag in de Vinex hoort daar ook bij. Wij zijn voor
het uitgeven van individuele kavels, waardoor de schaarste in bepaalde opzichten
nog verder verminderd kan worden.Tegen college Duivesteijn zeg ik dat prijsexcessen aangepakt moeten worden.
Ik geef toe dat er best wel eens wat kan mankeren aan marktpartijen, maar
de gemeente Amsterdam – collega Duivesteijn sprak over "truc" en dat
woord past goed hierbij – vraagt simpel aan de bouwer wat het huis kost.
Deze antwoordt: ƒ 300.000. Vervolgens gaat de gemeente naar de makelaar
en vraagt deze wat het huis opbrengt. De makelaar antwoordt daarop: ƒ
600.000. De grond kost dus ƒ 300.000. Een quote van 50%. Plaatst men
een duurdere badkamer, dan is men daarvan de helft kwijt aan extra grondkosten!
Ik weet niet wat Amsterdam met dit geld doet, maar ik vind
deze gang van zaken net zo erg als hetgeen marktpartijen soms doen. Ik pleit
dan ook voor een integrale aanpak. Vanmorgen hoorde ik de minister over de
radio zeggen: hou je mond over de grond. Ik vond dat wel leuk. Laten wij dat
nu ook maar doen en wachten tot het kabinet met een voorstel komt. Ik ben
in ieder geval van mening dat zowel marktpartijen als de overheid betrokken
moeten zijn bij de oplossing van dit probleem.De heer Duivesteijn (PvdA):De uitspraak "hou je mond over de grond" deed mij een beetje denken aan
de opmerking van Freek de Jonge dat je stilte verbreekt door er wat van te
zeggen, maar dit terzijde. Waar het om gaat, is niet zozeer de grond, als
wel het feit dat mensen die rijk zijn, in dit geval instellingen, zich een
positie verwerven nog voordat anderen, die minder rijk zijn, laat staan individuen
die een woning willen bouwen, aan de bak kunnen komen, zelfs nog voordat de
gemeente de mogelijkheid heeft om te kopen. Die instellingen speculeren al
op veranderingen in de sfeer van bestemmingen. Van die positie maakt men gebruik,
naar onze opvatting eigenlijk misbruik. De heer Hofstra zou toch meteen gewonnen
moeten zijn voor het idee dat dit soort gedragingen, waar de burgers de dupe
van zijn en die leiden tot prijsverhoging, wordt aangekaart bij de mededingingsautoriteit?De heer Hofstra (VVD):Ik stel vast dat het staande praktijk is en dat illegaal handelen volgens
mij niet zoveel voorkomt. Maar als de heer Duivesteijn mij vraagt of ik dit
een ideale vorm van concurrentie vind waarbij men eerst de grondposities verwerft
om daarna te hopen dat men zoveel mogelijk woningen mag bouwen, dan moet ik
die vraag ontkennend beantwoorden. Daarom vind ik het ook prettig dat het
kabinet – dus niet één bewindspersoon, maar een aantal –
zich met dit probleem gaat bezighouden.De heer Duivesteijn (PvdA):Maar dat gaat over grondbeleid en dat heeft bijvoorbeeld te maken met
baatbelasting en met publieke investeringen. Wij spreken nu over het feit
dat bijvoorbeeld één consortium 80% van een gebied in eigendom
kan hebben en dus een monopoliepositie heeft op het punt van kwaliteit, prijsbepaling,
differentiatie en dergelijke. Het rapport van Berenschot is heel duidelijk:
door oneerlijke concurrentie of door het ontbreken van concurrentie ontstaat
dit soort excessen. Het zou de VVD toch een eer moeten zijn om dat ter discussie
te stellen? Het verbaast mij echt dat de heer Hofstra, nota bene een ondernemer,
niet bereid is om op dit gebied met mij mee te denken en samen iets te doen
voor consumenten.De heer Hofstra (VVD):Ik wil daar zeker over meedenken, maar de heer Duivesteijn suggereert
nu dat dit twee aparte problemen zijn. De concurrentieverhoudingen zijn echter
verstoord door de manier waarop de grondverwerving verloopt. Daarom hangen
deze zaken volgens mij nauw met elkaar samen en vind ik het verstandig om
dit integraal af te handelen. Het kabinet werkt hier al aan. Wij zien binnenkort
wel wat daaruit komt.De heer Duivesteijn (PvdA):Ik ga ervan uit dat bijvoorbeeld de mededingingsautoriteit tot de conclusie
komt dat het niet aanvaardbaar is dat één consortium op één
locatie 80% van de grond in eigendom heeft en dat dit eigendom moet worden
opgesplitst, zodat er meer concurrentie ontstaat.De heer Hofstra (VVD):Wij zullen zien hoe het loopt en ik hoop dat wij van het kabinet een verstandig
verhaal zullen krijgen waar wij verder over kunnen discussiëren.Voorzitter! Met genoegen stellen wij vast dat de doorbraak ten aanzien
van het eigenwoningbezit nu vooral goed mogelijk wordt door de opstelling
van de PvdA.De heer Duivesteijn (PvdA):Ik verzeker de heer Hofstra dat dit hem op het punt van de mededinging
nog niet is gelukt.De heer Hofstra (VVD):Houd goede hoop.Ik stel vast dat die gedachte nog niet zo lang geleden niet goed denkbaar
was bij de PvdA. Wij willen er de PvdA voor danken dat wij samen op deze manier
het eigenwoningbezit kunnen bevorderen.Begin september was ik in Singapore om het rekeningrijden enigszins in
goede banen te leiden, en van het een komt natuurlijk het ander. Ik vond het
heel opmerkelijk dat het eigenwoningbezit in Singapore 90% is. Ik heb mij
laten vertellen dat in het midden van de jaren zeventig een delegatie van
het toenmalige kabinet, waaronder de huidige minister van VROM samen met de
premier, de heer Den Uyl, ook een bezoek bracht aan Singapore. Toen zij deze
getallen zagen, moesten zij wel tot de conclusie komen dat dit land ten onrechte
lid was van de internationale socialistische beweging. Er is slechts één
politieke partij, namelijk de People's Action Party, en ik heb begrepen dat
die partij later uit die internationale beweging is gestoten. Ik hoop dat
voor de PvdA niet hetzelfde lot in het verschiet ligt. Het lijkt mij onterecht
dat deze partij vanwege het eigenwoningbezit geen relaties meer zou kunnen
onderhouden met de broeders en zusters in het buitenland. Misschien kan de
minister hierop in zijn termijn reageren.De heer Duivesteijn (PvdA):De terugkomst naar de Partij van de Arbeid is nu wel weer voor u opengesteld.De heer Hofstra (VVD):Prima.De sociale huursector is volgens de VVD-fractie met succes verzelfstandigd,
weliswaar op afstand, maar er blijft bemoeienis en ook een sterke verantwoordelijkheid
van het Rijk. De staatssecretaris moet dat toezicht houden en ook sancties
treffen. Wij kunnen grotendeels instemmen met de voorstellen die de staatssecretaris
heeft gedaan voor het huurbeleid en het zogenoemde college sluitend stelsel.
Wij vinden dat een goede uitwerking van het regeerakkoord. Om misverstanden
te voorkomen, het regeerakkoord is volgens beslist iets anders dan de motie-Melkert.Wij bepleiten om sterker dan de laatste jaren naar een samenhangend systeem
te gaan van het jaarlijkse huurprijsbeleid en een meerjarig en toetsbaar prestatiecontract,
waarover collega Biesheuvel al een aantal opmerkingen heeft gemaakt. Daar
hoort een sanctie- en besluitvormingssysteem bij, zoals het college sluitend
stelsel. Dan is er naar onze smaak een evenwicht ontstaan, waardoor een samenhangend
beleid kan worden gevoerd. Het moet mij van het hart dat wij het wenselijk vinden, nu het eigenwoningbezit
stijgt, om de ongewenste neveneffecten van de huurbescherming in ons land
te beperken. Huurbescherming is heel goed en ook noodzakelijk. Als het gaat
om tijdelijke verhuur van de eigen woning of woningen in familiebezit, lijkt
het ons gewenst dat die neveneffecten worden weggenomen. Graag hoor ik hierop
een reactie van de staatssecretaris.Ik sluit af met het bekende hoofdstukje "varia". Wij horen gelukkig positieve
geluiden uit de bouwsector over de opstelling van de staatssecretaris. Ga
zo door, zou ik zeggen. Om dat wat te bespoedigen hoor ik graag de reactie
van de staatssecretaris op een aantal punten. Is het lage BTW-tarief op schilderwerk
nu geregeld en hoe krijgen wij voor elkaar dat dit voordeel zoveel mogelijk
bij de consument neerslaat?Maken wij voldoende haast met de certificering van de makelaars, nu het
wetsvoorstel voorligt om de beëdiging en de titel af te schaffen? Loopt
dat met elkaar in de pas?Er is een wetswijziging in de maak om bedenktijd in te voeren bij het
aankopen van onroerend goed. Dat hebben wij in deze tijd meer dan ooit nodig,
is mijn stelling. Het zit bij Justitie, maar zijn er nog problemen bij, gezien
vanuit de makelaars of de bouwsector? Ik roep mijn collega's op om dit punt
zo snel mogelijk af te handelen. Dat staat ook in het regeerakkoord. Ik denk
dat wij dat op korte termijn kunnen doen.Het is mij onduidelijk waar de nota Belvedère precies over gaat,
want deze is naar mijn smaak wat onderbelicht in het parlement en in de publiciteit.
Kan worden voorkomen dat hier zeer grote financiële claims uit voortkomen
voor de bouwsector? Wij moeten deze nota nog behandelen en dan moeten wij
daar ook naar kijken.Wij hebben geen bezwaar tegen omzetvergroting voor de Rijksgebouwendienst,
met name in de overheidssfeer, bijvoorbeeld bij Buitenlandse Zaken en Defensie.
Wij willen wel voorkomen dat er oneigenlijke concurrentie ontstaat van de
Rijksgebouwendienst met derden in de markt. Daarover bereiken ons af en toe
klachten.Wij raken het spoor een beetje kwijt, als het gaat om het geluid. Een
paar jaar geleden hebben wij uitvoerig overleg gehad met de vorige minister
van VROM over de reorganisatie van de Wet geluidhinder. Er waren prachtige
schema's voor de fasering. Hoe ver zijn wij daar nu mee? Wat kan het volgende
beslispunt voor de Kamer zijn? Wij willen in het bijzonder aandacht vragen
voor de zogenaamde emissieplafonds voor de spoorlijnen, waarover wij uitvoerig
hebben gesproken bij de noordtak van de Betuwelijn. Het is voor de Kamer nodig
meer inzicht te krijgen in hoe dat systeem werkt, wat de consequenties daarvan
zijn en wanneer dat zal worden ingevoerd.De heer Poppe (SP):Voorzitter! De ruimtelijke ordening en het huurprijsbeleid zijn net uitgebreid
aan de orde geweest en komen op korte termijn terug. Hetzelfde geldt voor
de handhaving van het milieubeleid. Daar kunnen wij dus heel kort over zijn.
Ik wil het nu vooral hebben over de laksheid inzake het milieu en over de
dreigende wolken boven de volkshuisvesting. Ik begin met het laatste.Het kabinet vindt dat de woningnood verleden tijd is; enkele resterende
knelpunten moeten maar met een betere marktwerking worden opgelost, dus meer
markt en minder sociaal. De inzet van de staatssecretaris is vooral gericht
op de koopkrachtige vraag naar meer kwaliteit: de luxere woonvormen. Er zijn
veel mensen die zich dat kunnen permitteren, want ondanks de zeer hoge prijzen
gaan koopwoningen als zoete broodjes over de toonbank. Daar is wat te verdienen
voor projectontwikkelaars en ondernemende corporaties. Wie niet meedoet, is
een tobber. Maar als wij zien dat er 544 mld. aan hypotheekleningen op de
lat staat, dan hangt de vlag er toch heel wat minder glorieus bij. Voor de
hoge inkomens vallen de risico's mee: die nemen een hoge hypotheek voor de
belastingaftrek. Voor Jan Modaal en straks, door de wet-Duivesteijn, voor
Truus minimaal betekent een eigen huis meer een eigen tophypotheek. Juist
deze groep, die groeiende is, komt bij economische of persoonlijke tegenwind
snel in de problemen. Een uitverkoop van de huursector, dus nog 500.000 woningen
weg, en de explosie van de koopsector betekenen dat straks, bij tegenwind,
heel wat mensen in de rij staan voor hun eigen huurwoning. Die hebben dan
niets aan die nieuwe filosofie van de PvdA, à la Descartes: ik denk
en ze kunnen denken wat ze willen, maar ze zijn dan woningzoekenden.In de sociale huursector tekent zich een nieuwe woningnood af, zeg maar
onder de kwaliteitskortinggrens. Dit deel van de woning voorraad
wordt snel kleiner door bovenmodale huurverhogingen, verkoop en sloop, terwijl
de doelgroep nauwelijks afneemt. Dat is de motor achter de concentratie van
huurders met lagere inkomens in bepaalde achterstandswijken in onze steden.
Zo wordt het grotestedenbeleid dweilen met de kraan open. Het doel van herstructurering
van naoorlogse wijken is een evenwichtige bevolkingsopbouw. Daarbij wordt
in flinke mate gekozen voor de sloop van goedkope woningen en de terugbouw
van duurdere woningen. Maar in suburbia, in het landelijke gebied en zelfs
in de Vinex-wijken wordt niet gebouwd voor een afspiegeling van de bevolking.
Zo worden mensen met lage inkomens straks woonnomaden; ze zijn het soms al.Ik wil ook wijzen op de toenemende betaalbaarheidsproblemen in het duurdere
segment van de huurwoningen; zie daarvoor het zwartboek van de Woonbond. Als
je huur hoog is en je inkomen keldert, dan heb je de keus tussen je blauw
betalen, of vertrekken naar verre en onbeminde wijken omdat alle flexibiliteit
uit de sociale huursector is wegverkocht. De staatssecretaris blijft echter
stoïcijns geloven in een markt die alle problemen wel zal oplossen. Hij
blijft zelfs blind voor al die duizenden mensen die nu al dik in de problemen
zitten. Met zo'n bestuurder zal de volkshuisvesting in de 21ste eeuw wel eens
lelijk op de klippen kunnen lopen.Nu de milieukant van de begroting. Hoge ambtenaren van VROM blijken tijd
te hebben voor goedbetaalde commissariaten, zelfs bij milieurisicobedrijven,
tenminste als Vrij Nederland het bij het juiste eind heeft. Desondanks stagneert
de uitvoering van het beleid. Ik zal enkele voorbeelden noemen. Minister Alders
antwoordde mij, toen ik nog buitenparlementair milieuactievoerder was, dat
met koper, chroom en arceenzout geïmpregneerd hout als gevaarlijk afval
beschouwd diende te worden. Sinds 1985 is meer dan 100 miljoen kilo van dit
goedje gebruikt; het gaat om miljoenen kubieke meters. Per 1 januari 2000 –
en dat is zeer snel – mag dit niet meer. Hoe gaat de minister voorkomen
dat dit giftige hout wordt gestort of als bijstook in energiecentrales terechtkomt?
Is hij het met mij eens dat een speciaal inzamelings- en verwerkingstraject
moet worden opgezet?Minister De Boer heeft na lang aandringen van mijn kant, ongeveer vier
jaar geleden, voor asbestpaden in het recreatiegebied De hof van Twente de
regeling voor asbestwegen ingesteld. Gemeentelijke asbestwegen moeten voor
de eerste dag van de komende eeuw gesaneerd zijn. Maar er moet nu nog begonnen
worden! Zeker 200 particulieren, mensen met boerenerven met asbest, hebben
zich gemeld voor een saneringssubsidie. Waarom zijn deze gevaarlijke paden
en boerenerven nog steeds niet gesaneerd? Is er genoeg geld voor subsidies
aan 200 particulieren? Ik geloof dat het om 5 mln. gaat. Wordt die sanering
per 1 januari 2000 wel gehaald?In oktober 1994 vroeg ik bij interpellatie om maatregelen tegen het mengen
van gevaarlijk afval met stookolie. De minister zegde toe, de normen voor
stookolie aan te passen om het blenden, oftewel mengen, met gevaarlijk afval
tegen te gaan. Motoren van zeeschepen kunnen echter nog steeds worden gebruikt
als illegale verbrandingsovens voor gevaarlijk afval, zie het rapport Olievlek.
Waarom hebben wij sindsdien niets meer vernomen van het kabinet? Op welke
termijn komt de minister met aangescherpte normen voor de brandstof van zeeschepen?Na het TCR-schandaal is er in de praktijk niet echt veel verbeterd. Ondanks
stapels rapporten en vele toezeggingen vertrekken zeeschepen, vanwege de hoge
schoonmaakkosten, gewoon naar de oceaan om daar te lozen. Men maakt nog steeds
geen gebruik van havenontvangstinstallaties. Wanneer worden er eindelijk eens
maatregelen genomen om lozen op zee te voorkomen?Al jaren is het beleid dat brandbaar afval niet mag worden gestort. Dit
gebeurt echter nog steeds op grote schaal, onder andere bij de derde Merwedehaven.
De minister is hiervan op de hoogte, want hij heeft deze haven zelf bezocht.
De bewoners van Sliedrecht hebben te kampen met stankoverlast en gezondheidsklachten.
Wanneer is het eindelijk afgelopen met het afgeven van vergunningen door VROM
om brandbaar afval te storten?De provinciegrenzen worden straks geslecht voor afvaltransporten en ook
Europa staat open voor deze transporten. Internationale afvalverwerkers nemen
Nederlandse bedrijven momenteel massaal over en exporteren veel afval naar
het buitenland. Ik raad iedereen aan om 25 november naar een programma te
kijken op Net 5 met de naam Oog in Oog. In dit programma zal een voorbeeld
hiervan te zien zijn. Kan de minister een overzicht geven van alle vandaag
de dag in Nederland actieve afvalbedrijven en hun aanhangende BV's en daarbij
een helder inzicht geven in hoe, waar en onder welke omstandigheden zij afval
verwerken of laten verwerken? Ik stel deze vraag, omdat de overnames elkaar
zo snel opvolgen dat het voor een gewoon Kamerlid niet meer is bij te houden.
De milieulat kan al met al nog heel wat hoger worden gelegd.De vorige minister van VROM beklaagde zich erover dat zij de milieumaatregelen
in het kabinet voor de deuren van de hel moest wegslepen. Zij deed die uitspraak
in een uitzending van Buitenhof. Deze minister kwam niet terug in het kabinet.
Het optreden van de huidige minister in kwesties als de Waddenzee, de Hoeksche
Waard, Schiphol lijkt erop te duiden dat ook hij tegen de deuren van de hel
oploopt. Het kan natuurlijk ook zijn dat hij niet op kan tegen de poortbewaker
van de hel, de minister van EZ. Zijn uitspraak "houd je mond over de grond"
is hiervan ook een mooi voorbeeld. Al met al is zijn optreden inzake het milieubeleid
niet erg geruststellend.Mevrouw Van 't Riet (D66):Voorzitter! Ik zal mijn bijdrage toespitsen op de sector volkshuisvesting,
omdat er gisteren al uitgebreid is gediscussieerd over ruimtelijke ordening.Om het wonen in de 21ste eeuw aantrekkelijk en passend te laten zijn,
zullen corporaties meer vraaggericht moeten werken. Het gaat niet langer om
het inlopen van het woningtekort in kwantitatieve zin, maar om een kwaliteitssprong
in het wonen. De kwaliteit van het wonen in de 21ste eeuw is van een andere
orde dan de kwaliteit van het wonen waarover in de zeventiger jaren werd gesproken.
Mijn fractie vindt dan ook dat het woningwaarderingsstelsel grondig moet worden
herzien. De D66-fractie vindt het bijzonder belangrijk dat corporaties een goed
evenwicht weten te handhaven tussen publiek en privaat. Zij zijn ondernemers
die een groot maatschappelijk kapitaal beheren. Zij werken marktconform, maar
mogen nooit hun sociale opdracht uit het oog verliezen. De D66-fractie vindt
dat de sector op dit gebied over het algemeen heel behoorlijk presteert. Eerder
hebben wij echter onze vraagtekens gezet bij de aankoop van de panden van
Oibibio door woningcorporatie Het Oosten. De staatssecretaris heeft daar toen
nogal laconiek op gereageerd.Stedelijke vernieuwing is met voorsprong de opgave die wij ons in het
eerste decennium van de 21ste eeuw moeten stellen. Steden moeten aantrekkelijk
woonmilieus worden waar rijk en arm, jong en oud, blank en zwart met plezier
samenwonen, werken en leven. De D66-fractie vindt het, evenals de VNG, teleurstellend
dat nog voor de feitelijke inwerkingtreding van het Investeringsbudget stedelijke
vernieuwing, de ISV, een omvangrijke kasschuif in de begroting is opgenomen.
Bij de introductie van de subsidieregeling, waarmee een meerjarige financiële
zekerheid wordt nagestreefd, is dat niet het juiste signaal. De staatssecretaris
moet gemeenten die snel uitvoerbare onderdelen in hun ISV-ontwikkelingsprogramma
hebben opgenomen, garanderen dat deze kasschuif geen problemen zal veroorzaken.De heer Biesheuvel (CDA):Als u geen bevredigend antwoord krijgt op de ISV, wat gaat u dan doen?
Gaat u de kasschuif dan weer terugschuiven?Mevrouw Van 't Riet (D66):Ik verwacht een bevredigend antwoord. Het is echt een verkeerd signaal
naar de gemeenten die een behoorlijk ontwikkelingsprogramma hebben ingediend.
Een kasschuif betekent wel een verschuiving van 0,5 mld., 200 mln. in het
komende jaar en 300 mln. in het jaar daarna. Dat zou dan geregeld moeten zijn
bij de algemene en financiële beschouwingen. Dat is niet gebeurd. Binnen
VROM zie ik geen verschuiving.De heer Biesheuvel (CDA):Het gaat voor volgend jaar om 140 mln. Als u een onbevredigend antwoord
krijgt, laat u het er dan bij?Mevrouw Van 't Riet (D66):Misschien kan ik mij daarop nog beraden. Ik heb begrepen dat u daarover
ook zorgen uitspreekt. Een oplossing zal wel financieel moeten worden gedekt.
Misschien kunnen wij zaken doen.Naast de stedelijke ontwikkeling is de voortgang van Vinex een belangrijk
aandachtspunt voor de komende jaren. De huidige convenanten lijken in beweging
te komen. Dat is ook nodig want de huidige kwaliteit van de nieuwbouw is weinig
opwekkend. Te veel van hetzelfde, te monotoon en te weinig gedurfd. Particulier
opdrachtgeverschap moet meer tot de mogelijkheden gaan behoren. D66 vindt
dit een goede, passende invulling van vraaggericht werken.Voorzitter! Ik kom toe aan de demografische ontwikkeling. Nederlanders
worden gemiddeld ouder, de samenleving wordt kleurrijker en steeds meer mensen
gaan al dan niet bewust alleen door het leven. De woningvoorraad is daar nog
niet optimaal op afgestemd. Aanpasbaarheid, flexibiliteit en duurzaam zijn
de eigenschappen waar nieuwbouw en verbeteringen van de bestaande woningvoorraad
aan moeten voldoen. De Stuurgroep experimenten volkshuisvesting (SEV) kan
hier een belangrijke rol spelen. D66 onderschrijft de analyse van het kabinet
dat de instelling van een woonzorgstimuleringsfonds gewenst is. Het staat
ook in het regeerakkoord. Naar mijn mening is haast geboden en hebben corporaties
een rol en een verantwoordelijkheid op dit gebied. In dat licht steunt mijn
fractie de gedachte geopperd door de Woonbond dat corporaties bij kunnen en
moeten dragen aan de voeding van de voeding van het fonds. De sociale huursector
zou een deel van de reële huurstijging van 1999, bijvoorbeeld 1%, in
dit woonzorgstimuleringsfonds kunnen storten.In het kader van ouder worden en kleurrijker zijn vindt D66 het een goede
suggestie als de GGD een adviserende rol krijgt bij het opstellen van bouwplannen.
In Rotterdam wordt hiermee geëxperimenteerd. D66 is voorstander van een
gezondheidstoets in bouw- en bestemmingsplannen.De heer Biesheuvel (CDA):Is de procentuele heffing de enige voeding voor het woonzorgstimuleringsfonds?
De afspraak was gemaakt dat het kabinet daar ook wat in zou storten. Daar
hebben wij nog niets van gezien.Mevrouw Van 't Riet (D66):Ik stel een heel andere voeding voor. Op dit moment draagt VROM bij: 50
mln. in het komende jaar. Er was ook een bijdrage van VWS verwacht. Ik heb
begrepen dat bij de behandeling van de begroting van VWS de toezegging is
gedaan om het in de volgende begroting op te nemen. Het geld vinden wordt
als een groot knelpunt ervaren. Wij denken dat de corporaties hier een taak
en een verantwoordelijkheid hebben. Wij menen dat 1% van de huurstijging –
ongeveer een bedrag van 180 mln. – een goede voeding van het fonds is.
Het is een heel andere systematiek.De heer Biesheuvel (CDA):Dat is waar. Die 180 mln. moet ook weer worden opgebracht door de corporaties.
Het gaat niet alleen om de financiën, maar ook om de regelgeving. Het
BBSH is ook nog niet aangepast.Mevrouw Van 't Riet (D66):Ik doe ook het voorstel om het BBSH aan te passen.De heer Biesheuvel (CDA):Ondersteunt u mijn pleidooi om haast te maken met de woonzorgfunctie?Mevrouw Van 't Riet (D66):Dat ondersteun ik van harte.Wij zijn voorstander van een gezondheidstoets in bouw- en bestemmingsplannen
zodat de kwaliteit van de binnenruimte zodanig is dat er minder cara voorkomt.
Het gaat er ook om dat de omgeving zodanig wordt ingericht dat mensen zich
er veilig voelen. Onnodige "woonziekten" moeten worden voorkomen. Graag verneem
ik van de staatssecretaris of hij over de gezondheidstoets in contact wil
treden met de VNG en daarover op korte termijn aan de Kamer wil rapporteren.Wij vinden evenals de staatssecretaris dat de welstandscommissie op dit
ogenblik te veel een black box is. Een kleine anekdote: toen in nog in de
gemeenteraad van Utrecht zat, wilde ik een keer een vergadering van de welstandscommissie
bijwonen, maar ik werd bijna de deur uitgekeken; er was absoluut geen sprake van openbaarheid. Ik ondersteun het streven naar openheid
in dezen, maar afschaffen van de welstandscommissies is een ander uiterste.
Welstandscommissies bestaan meestal uit mensen die kennis van zaken hebben;
ik noem architecten. Ik heb over het standpunt van de staatssecretaris in
dezen een en ander in de media gelezen. Ik hoor hem nu zeggen dat hij de welstandscommissies
wil afschaffen. In dat geval zijn wij het niet met elkaar eens. Wij zien er
namelijk niets in dat de gemeenteraad inhoudelijk gaat oordelen over de kwaliteit
van de woningbouw, als dat het alternatief wordt. Dit lijkt ons een heilloze
weg. Slechts bij hoge uitzondering kan de gemeenteraad gebruikt worden om
als de scheidsrechter de knopen door te hakken.De heer Duivesteijn (PvdA):U constateerde dat de staatssecretaris de welstandscommissies wilde afschaffen.Mevrouw Van 't Riet (D66):Ja, ik hoorde hem zeggen dat hij die commissies wilde afschaffen. Nu hoor
ik hem zeggen dat hij ze niet wil afschaffen.Staatssecretaris Remkes:Er is geen voorstel tot afschaffing, maar tot wijziging van de Woningwet.
Daarin is dus niet opgenomen dat de welstandscommissies totaal worden afgeschaft.Mevrouw Van 't Riet (D66):Daar ben ik zeer verheugd over. Ik vind het van belang dat openbaarheid,
openheid en doorzichtigheid van de besluitvorming in de welstandscommissies
verbeterd wordt.De heer Duivesteijn (PvdA):Ik interrumpeerde, omdat ik het vermoeden had dat er sprake was van een
misverstand tussen mevrouw Van 't Riet en de staatssecretaris. Ik probeerde
dat dus te herstellen.De voorzitter:Ons aller dank is groot.Mevrouw Van 't Riet (D66):Voorzitter! Wij overwegen een aanpassing van het Besluit beheer sociale
huursector (BBSH). Vindt de staatssecretaris dat hij nu voldoende instrumenten
heeft om te kunnen beoordelen of de aankoop van panden zoals Oibibio wel in
het belang van de volkshuisvesting is? Op één of meer prestatievelden
zoals die genoemd worden in het BBSH moet een dergelijke aankoop goed scoren.
Graag krijgen wij een reactie op dit punt. Indien de reactie mijn fractie
niet overtuigt dan overwegen wij een aanpassing van het BBSH om aankoop van
panden boven bijvoorbeeld de 3 mln. meldingsplichtig te laten maken. Wij vinden
dat echte marktinvestering met marktrisico niet door corporaties moeten worden
gedaan, omdat eventuele verliezen door huurverhoging worden gecompenseerd.
Huurders mogen niet de dupe worden van onverantwoorde risicovolle investeringen
van verhuurders.Wij vinden dat het woningwaarderingsstelsel met zijn tijd mee moet gaan.
De kwaliteitsnormen waarop het woningwaarderingsstelsel (in de volksmond puntenstelsel
genoemd) is gebaseerd, zijn verouderd. De systematiek dat kwaliteit van de
woonruimte doorslaggevend moet zijn voor de huurprijs wil D66 overeind houden,
maar de kwaliteit van de jaren tachtig (1981) is niet de kwaliteit van de
21ste eeuw. Was vroeger een douche en een centrale verwarming een luxe, nu
is dat haast een vanzelfsprekende basisvoorziening.De oppervlakte van een woning is primair bepalend voor de prijs die daarvoor
moet worden betaald. In het huidige stelsel wordt er voor vier kleine kamers
meer punten toegekend dan voor twee grote kamers met eenzelfde vloeroppervlak.
Wij vinden dat gezien de huidige bevolkingssamenstelling en opbouw van de
samenleving niet langer te verantwoorden. Extra punten zouden er eventueel
kunnen komen voor isolatie. Dat vinden wij eigenlijk ook niet meer van deze
tijd. Een huis moet aan minimumisolatienormen gaan voldoen. Voldoet een huis
aan de Tommelmeetlat van duurzaam bouwen, dan kunnen daar extra punten voor
worden toegekend. Verder vinden wij dat de toekomstwaarde van woningen ook
in punten moet worden uitgedrukt en in de huidige huurprijs mag doortellen.
Aanpasbaarheid van een woning, zodat mensen langer zelfstandig kunnen blijven
wonen in hetzelfde huis moet zeker in nieuwbouw de norm worden. Woonomgeving
en hinderlijke situaties blijven als criteria bestaan. Daarbij is het natuurlijk
beter als hinderlijke situaties worden opgelost in plaats van dat er huuraftrek
plaatsvindt.Mevrouw Van Gent (GroenLinks):Voorzitter! Het is toch niet de bedoeling dat de huurder vervolgens meer
moet betalen voor een goed geïsoleerd en duurzaam huis? Dat vind ik ook
niet van de 21ste eeuw. Het zou ook doodnormaal zijn als dergelijke voorzieningen –
net als centrale verwarming, een toilet of een douche – in of aan het
huis zitten.Mevrouw Van 't Riet (D66):Het is wel een pluspunt als de corporaties enorm hebben geïnvesteerd
waardoor de mensen minder uitgeven aan elektriciteit, verwarming, etc. Dat
zou, weliswaar zomin mogelijk, in de huur kunnen worden doorberekend.Mevrouw Van Gent (GroenLinks):Ik begrijp het goed, dat het budgettair neutraal moet worden opgelost.
De winst uit duurzame zaken wordt verrekend met de huur. Het is dus geen huurverhoging.Mevrouw Van 't Riet (D66):In principe niet. Het moet budgettair neutraal gaan lopen.Voorzitter! Wij willen een nader onderzoek naar de mogelijkheden van de
introductie van de regionaliseringscomponent in de Huursubsidiewet, zodat
regionaal de maximale huurgrens kan verschillen. Het is toch vreemd dat onafhankelijk
van je woonplaats en onafhankelijk van de "huurmarkt" overal dezelfde regels
voor de maximale huurgrens gelden. In Emmen huur je voor ƒ 1000 echt
iets anders dan in hartje Amsterdam. Nu is de een domweg gelukkig in de Dapperstraat
terwijl een ander er niet zou willen wonen, maar in sommige steden zijn er
onvoldoende huizen om de doelgroepen te huisvesten. D66 wil onderzocht hebben
of voor die regio's waar niet voldoende geschikte woningen zijn onder de grens
van de huursubsidie om de totale doelgroep te huisvesten, een regiocomponent
in de huursubsidie kan worden opgenomen. Hierdoor kunnen ook duurdere woningen
met huursubsidie voor de doelgroep bereikbaar worden. Met de staatssecretaris
zijn wij van mening, dat woningtoewijzing een adequaat middel
kan zijn om de doelmatigheid te vergroten.De heer Duivesteijn (PvdA):Welke gebieden bedoelt u dan? In welke gebieden zijn er geen voldoende
woningen beschikbaar onder die grens van die geïndexeerde ƒ 1085?Mevrouw Van 't Riet (D66):U kent ze ook wel! Met name in de Randstad en de grote steden zijn er
niet voldoende woningen beschikbaar. In gebieden als Zeeland en Flevoland
zijn er meer dan voldoende woningen beschikbaar en is er zelfs sprake van
enige leegstand. Dat weet u net zo goed als ik. Maar deze discussie moet nog
gestart worden en daarom vraag ik specifiek om een onderzoek of het mogelijk
is. Je moet niet willen overreguleren, maar ik vind het wel een belangrijk
punt, gezien de ontwikkelingen op de huurmarkt.De heer Duivesteijn (PvdA):Er is in sommige plaatsen krapte op de markt, maar dat geldt voor bijna
alle groepen. Mijn probleem is echter het volgende Ik weet niet precies wat
het juiste antwoord is maar ik wil uw opvattingen daarover horen. Een regiobepaling
voor de huursubsidie betekent voor de verhuurder, dat hij de huurprijs verder
kan verhogen. Het betekent ook, dat die huur door de kwaliteitskorting weer
hoger wordt. De mensen betalen dan naar verhouding weer meer. Daar zou misschien
wat aan gedaan kunnen worden, maar per saldo zeggen we hiermee dat de staat
het allemaal wel aanvult, omdat de volkshuisvesting de markt op moet, de prijzen
omhoog gaan en de mensen met de subsidies daarin mee moeten gaan. Dat is toch
eigenlijk heel gek en dan moet je toch naar een systeem van huurprijsbeheersing
gaan, bijvoorbeeld geen 4,5% maximaal.Mevrouw Van 't Riet (D66):Deze discussie hoort bij het huurbeleid. Ik vind het een interessante
ontwikkeling, waar inderdaad negatieve kanten aan zitten. Om die reden vraag
ik de staatssecretaris om het onderzoek te begeleiden. Ik merk dat de heer
Duivesteijn daar niet afkerig van is en daarin wel de nodige consequentie
ziet.De heer Duivesteijn (PvdA):Met dat subsidiebeleid creëren we in feite een quasi marktbeleid.
Dat is mijn probleem. Hoe meer subsidie, hoe hoger de huren, maar de mensen
merken daar naar verhouding vrijwel niets van, want zij betalen nog steeds
via die kwaliteitskorting een forse huur. Naar mijn gevoel moet worden gekozen
voor huurprijsbeheersing, bijvoorbeeld door de maximale huurverhoging van
4,5% naar het inflatiepercentage te brengen. Daar heeft mevrouw Van 't Riet
een voorstel voor gedaan; wij zien dat graag tegemoet. Ik wijs nog op de wettelijke
mogelijkheden inzake de huurharmonisatie en op het beperken van de mogelijkheden
om de huur te verhogen. Waarom zoekt mevrouw Van 't Riet daar de oplossing
niet?Mevrouw Van 't Riet (D66):Dat bijt een systeem van regionalisering toch niet?De heer Duivesteijn (PvdA):Dan bent u dus bereid om omlaag te gaan?Mevrouw Van 't Riet (D66):Dat klopt.Dak- en thuislozen krijgen geen huursubsidie. Dat klinkt logisch, want
zij hebben dak noch thuis. Juist projecten die ervoor moeten zorgen dat deze
groep van mensen terugkeert naar een ander bestaan, zogenaamde begeleidwonenprojecten,
zijn uitgesloten van huursubsidie. De fractie van D66 vindt dat daarin verandering
moet komen. Wij steunen de gedachten van de fractie van GroenLinks op dit
punt.Het huurbeleid voor de korte termijn is uitgebreid besproken in het algemeen
overleg met de staatssecretaris. De fractie van D66 blijft bij haar standpunt
dat de gemiddelde huurverhoging gelijk moet zijn aan het inflatiepercentage.
Als een verhuurder een hogere huur wenst te vragen, moet hij dat gemotiveerd
aan de huurder melden. Het maximale percentage zou je kunnen stellen op 4%
of 4,2% voor 2000. De huurder kan hier bezwaar tegen aantekenen en de huurverhoging
voorleggen aan de huurcommissie, die de motivatie moet toetsen en vervolgens
een bindende uitspraak doet. Een bezwaar zou een schorsende werking kunnen
hebben.Er zijn steeds meer mensen die een huis kopen. Wij vinden het goed dat
het eigenwoningbezit in Nederland bevorderd wordt en hebben ook meegewerkt
aan het initiatiefwetsvoorstel bevordering eigenwoningbezit. Wel willen wij
dat voldoende huurwoningen behouden blijven voor alle mensen die liever huren
dan kopen. Het is de vraag of hierover een afspraak met de sector is te maken.
Het is mij niet geheel duidelijk of er een harde afspraak met de corporaties
is om in vier jaar 100.000 woningen te verkopen. Volgens mij wordt op dit
moment voldaan aan de verkoop van 25.000 woningen per jaar. Als er afspraken
gemaakt zijn, moeten wij ons daaraan natuurlijk houden. Het voorstel van de
CDA-fractie om het aantal te verdubbelen staat wellicht haaks op oude afspraken.Al jaren discussiëren wij over het verwijderen van vliegveld Valkenburg
ten gunste van woningbouw. Er zit geen enkel schot in, hetgeen alles te maken
heeft met de vraag wie het gaat betalen. Ik vraag de minister of het niet
mogelijk is om met de minister van Defensie in overleg te treden om uit deze
impasse te komen. Wellicht kan een voorstel worden gedaan voor de procedures
die kunnen worden gevolgd voor de verplaatsing van de functies van Valkenburg
naar een andere luchthaven en voor het realiseren van woningbouw op deze plek.De heer Biesheuvel (CDA):Ik wil even terugkomen op het voorstel van mevrouw Van 't Riet voor het
transparant maken van de huurverhoging. Stelt zij voor dat alle huurverhogingen
boven het inflatiepercentage gemotiveerd moeten worden en dat eventuele geschillen
daarover aan de huurcommissie moeten worden voorgelegd die daarover vervolgens
een bindende uitspraak doet?Mevrouw Van 't Riet (D66):Dat klopt.De heer Biesheuvel (CDA):Waarschijnlijk betekent dat een behoorlijke belasting van die huurcommissies.Mevrouw Van 't Riet (D66):Ik heb begrepen dat het niet om enorme aantallen gaat. Wij gaan uit van
het inflatiepercentage. Mochten corporaties de huren meer willen verhogen,
dan moeten zij dat verantwoorden. De huurcommissie moet die
verantwoording toetsen.De heer Biesheuvel (CDA):Dat betekent dat de corporatie aan de hand van het puntenstelsel, dat
mevrouw Van 't Riet zo verafschuwt, moet aangeven wat wel en niet redelijk
is.Mevrouw Van 't Riet (D66):Ja, maar het moet wel met een fors verhaal onderbouwd worden.De vergadering wordt enkele minuten geschorst.Mevrouw Augusteijn-Esser (D66):"Alles gaat de door mij gewenste kant uit." Dat zegt minister Pronk in
het septembernummer van Natuur en milieu, het blad van de gelijknamige stichting.
Hij zei wel dat dit stap voor stap gebeurt. De Milieubalans geeft aan dat
dit deels lukt. De emissie van milieubelastende stoffen is gedaald en de ontkoppeling
tussen economische groei en milieudruk zet door. Tegelijk moet echter worden
geconstateerd dat de consumptie sterk toeneemt, evenals het energiegebruik
door mobiliteit en meer apparaten. Verzuring, vermesting en verdroging vormen
nog steeds actuele milieuproblemen die aangeven dat goede coördinatie
tussen ministeries, andere overheden en derden noodzakelijk is. D66 wil de
minister van Milieubeheer daarbij zien als de spin in het web van coördinatie,
communicatie en controle.Voorzitter! Steeds meer, en terecht, wordt milieubeleid internationaal
en vooral Europees geregeld. Maar het op één lijn krijgen van
alleen al de landen binnen de Europese Unie levert soms problemen op. De doelstellingen
van de emissieplafonds van het NMP-3 en die van de Europese Commissie lopen
uiteen. Het is hier al eerder gezegd. Nederland zou nu willen bezien of lagere
emissieplafonds kunnen worden vastgesteld, mits andere EU-Ianden, met name
buurlanden, daartoe ook bereid zouden zijn. Wat tref ik echter aan in het
Belgische dagblad De Standaard? België stelt de aanpak van luchtvervuiling
uit tot 2010, omdat de – let op – paars-groene regering daar de
kostprijs te hoog acht, namelijk 115 mld. Belgische francs per jaar. Wist
de minister hiervan? En wat betekent dan nog het Europees protocol grensoverschrijdende
luchtvervuiling? Heeft de minister inmiddels bij zijn Belgische collega aan
de bel getrokken en gaat hij dit in de Milieuraad aan de orde stellen? Het
lijkt mij in ieder geval onaanvaardbaar.Voorzitter! In de begroting 2000 wordt aangegeven dat voor milieubeleid,
met name voor waterbodems, lokale milieuhinder, klimaat en mest- en ammoniakbeleid,
extra middelen beschikbaar komen. Er is echter ook bezuinigd, onder andere
op NOx-reductie en bodemsanering. De voorgestelde bezuiniging op
geluidswallen en -schermen lijkt van de baan. De brief van de minister van
10 november geeft aan dat het kabinet de motie die D66 indiende bij de algemene
beschouwingen, zal uitvoeren. Als dat zo is, zijn wij daar tevreden over.
Wij rekenen erop dat het programma in het afgesproken tempo wordt afgewerkt.
Graag horen wij een bevestiging hiervan. En laat de minister zich trouwens
niets aantrekken van de dreigementen van de VVD met een kabinetscrisis over
geluidswallen, want dat gelooft hij toch ook niet.De heer Feenstra (PvdA):Voorzitter! Ik sluit mij graag aan bij de vragen van mevrouw Augusteijn.
De voorgenomen bezuiniging op geluidswallen is inderdaad teruggedraaid. Ik
heb daar in mijn eerste termijn de opmerking aan toegevoegd dat het goed is
dat dit gebeurd is, maar dat het ook zinnig is om na te gaan of deze kosten
eigenlijk niet door de veroorzakers moeten worden betaald. Sluit mevrouw Augusteijn
zich bij die analyse aan?Mevrouw Augusteijn-Esser (D66):Voorzitter! Het gaat mij er in eerste instantie om dat de afspraken met
de gemeenten, zoals die er liggen, ook worden uitgevoerd. Over de kostenverdeling
komen wij nog te spreken. Wij hebben evenwel die verplichting op ons genomen
en die dateert al van 1982. Ik denk dat wij een en ander moeten uitvoeren.De heer Feenstra (PvdA):Daar ben ik het volledig mee eens. Sluit mevrouw Augusteijn zich echter
ook aan bij mijn pleidooi dat wij feitelijk op zoek moeten naar andere kostendragers
voor deze voorzieningen?Mevrouw Augusteijn-Esser (D66):Wel voor de komende tijd! De bezuiniging betreft evenwel een afspraak
uit het verleden. Die draaien wij dus terug.Voorzitter! In het NMP-3 en in het regeerakkoord is vastgelegd dat opbrengsten
uit extra economische groei ten goede zullen komen aan het herstellen van
extra milieudruk. Omdat prognose en realiteit nogal uit elkaar liggen en de
werkelijke groei pas laat in 1999 bekend werd, lijkt het moeilijk om de afgesproken
koppeling in de begroting voor 2000 te realiseren. Maar de groei van 3,8%
in 1998 is bekend. Nu het RIVM is gevraagd de extra milieudruk ten gevolge
van de hogere economische groei in kaart te brengen, vragen wij de minister
om deze notitie bij de Voorjaarsnota afzonderlijk te presenteren of op een
zodanige wijze dat heel duidelijk wordt hoe die koppeling wordt gelegd en
wat de oplossingen zijn.Hoe groot zijn de stappen van minister Pronk? Welke voetafdruk laat hij
achter binnen deze regeerperiode? Mijn fractie constateert zeker een aantal
successen. Het Schipholbesluit tot nu toe, het ingezette klimaatbeleid, het
ingezette afvalstoffenbeleid en het ingezette mestbeleid. De resultaten moeten
nog komen. Hoe zit het met de uitvoering van de motie van D66 en de PvdA over
de beperking van de korteafstandsvluchten? Hoe past daarin het voornemen van
de regering, de regionale luchthavens, zoals Eelde, uit te breiden? Hoe is
de stand van zaken met het convenant verpakkingen? Moet echt elk broodje en
plakje ham in dit gebouw apart verpakt zijn? Hoe kan het dat een winkelketen
toch weer pleit voor opschorting van de verplichting tot inzameling van wit-
en bruingoed? Dat moet toch per 1 januari 2000 geregeld zijn?Zorgen maakt mijn fractie zich ook over het beleid ten aanzien van bestrijdingsmiddelen
en de aanpak van diffuse bronnen. Terreinen waarbij ook andere ministeries
zijn betrokken, maar waarbij ook de minister van Milieubeheer een rol speelt.De fractie van D66 ziet de voorstellen van de nieuwe stichting Nationaal
instituut duurzame ontwikkeling (NIDO) met zeer veel belangstelling
tegemoet. Het beleidsplan geeft aanleiding tot hoge verwachtingen. Wij vinden
dat in de discussies over duurzaamheid nog te weinig aandacht wordt besteed
aan het gebruik van grondstoffen. Voor dematerialisatie en preventie uit het
oogpunt van een eerlijker verdeling en het verminderen van de milieudruk elders,
is nog veel te weinig belangstelling. Ik geloof dat alle woordvoerders zich
hierover hebben gebogen. In Nederland zelf daalt winning van grondstoffen,
maar de import neemt toe; de ecologische gevolgen van onze consumptie komen
dus ook bij andere landen terecht. Weten wij hoeveel materiaal wij gebruiken?
Hoe lopen de materiaalstromen? Welke maatregelen, anders dan hergebruik, nemen
wij om tot een vermindering van de inzet van materialen te komen? Een vermindering
van het netto primaire materiaalverbruik in ons land is onzes inziens haalbaar.
Wij denken dan aan grondstoffenbesparend ontwerpen, materiaalefficiënte
normering, verhoogde recycling en gescheiden inzameling. Wij vragen de minister
om, wellicht in samenwerking met het NIDO, op korte termijn een visie aan
de Kamer voor te leggen met daarin een aantal concrete voorstellen om tot
minder materiaalgebruik te komen.In het NMP-4 wordt wat ons betreft dit verhaal over minder materiaalgebruik
een hoofdpunt. Daarnaast vragen wij de minister om het NMP-4 op het NMP-2
te doen gelijken. Een plan met heldere toetsbare doelen, afgebakend in de
tijd zodat ze als leidraad kunnen dienen bij de invulling ervan door de diverse
betrokken bedrijven, overheden, instellingen en organisaties. Wij hebben geen
behoefte aan vage plannen maar aan concretisering van de plannen.Energie- en klimaatbeleid zou zeker thuishoren in deze begrotingsbehandeling,
maar ze zijn in deze Kamer uitgebreid aan de orde geweest. Toch nog een vraag:
waar blijft het commentaar van de ministers op de klimaatmoties?Steeds meer wordt bij de voorbereiding van plannen gebruik gemaakt van
de kans om belanghebbenden, ook milieuorganisaties, te betrekken bij de invulling.
Het groene poldermodel krijgt zo invulling. Maar uit het overleg over de Maasvlakte
hebben de organisaties zich teruggetrokken en bij het overleg over de Noordzee
zijn de organisaties niet eens vertegenwoordigd. Wij vragen nadrukkelijk om
dit vroege overleg met alle partijen voort te zetten en zonodig te verbreden.
Welke mogelijkheden ziet de minister om de contacten te herstellen?Dan het groen BNP. De minister heeft geantwoord dat de vervolgrapportage
op het punt staat te verschijnen. Wanneer zal dat gebeuren? En graag nogmaals
een bevestiging dat het totale onderzoek op schema ligt. Het antwoord bij
de begrotingsbehandeling van EZ was heel afhoudend. Wij willen beide ministers
graag houden aan de afspraken hierover met de Kamer.Ik sluit af. Een goed milieubeleid is gericht op vermindering van schadelijke
emissies en vermindering van energie en materialen, maar ook op technologische
ontwikkeling. D66 vraagt aan de minister om zich financieel en beleidsmatig
sterk te maken voor doorbraaktechnologieën, daar deze vaak kunnen zorgen
voor grote stappen voorwaarts. Ik denk dat de minister ook in die stappen
is geïnteresseerd.De heer Feenstra (PvdA):Mevrouw Augusteijn sprak haar zorg uit over het bestrijdingsmiddelenbeleid.
Daar zit momenteel zelfs weer een groei in. Vindt zij het in dat kader wenselijk
dat in de wet wordt vastgelegd dat landbouwkundige onmisbaarheid een toetspunt
moet zijn?Mevrouw Augusteijn-Esser (D66):Dat punt is op dit moment in discussie. Er is een lijst vastgesteld met
een negental stoffen. Ik vind dat overigens wat veel. Het gaat echter niet
alleen om de bestrijdingsmiddelen in de landbouw. Ik doel ook op aangroeiwerende
verven, bestrijdingsmiddelen bij gemeenten, houtverduurzamingsproducten enzovoort.De heer Feenstra (PvdA):Daarmee is mijn vraag over de landbouwkundige onmisbaarheid als toetspunt
in de wet nog niet beantwoord.Mevrouw Augusteijn-Esser (D66):Ik zou overigens die onmisbaarheid elke keer opnieuw getoetst willen zien,
omdat de ontwikkelingen niet stil staan.De heer Feenstra (PvdA):Maar vindt u dat die onmisbaarheid in de wet moet worden opgenomen?Mevrouw Augusteijn-Esser (D66):Dat zouden wij kunnen doen.De heer Van der Staaij (SGP):Mijnheer de voorzitter! Leefbaar is minimaal; wij willen vooruitgang;
het gaat ons om een hoogwaardige leefomgeving, aldus minister Pronk op de
persconferentie naar aanleiding van de begroting. Ook het begeleidende persbericht
juicht: Het ministerie van VROM maakt zich sterk voor een mooi, veilig en
gezond leefmilieu, waarin het prettig wonen, werken en recreëren is.
Deze bewoordingen wekken hoge verwachtingen. Het wekt ook de verwachting dat
de begroting een bredere visie zou geven op de gewenste ontwikkeling. De begroting
kan deze ambitieuze toon echter niet geheel waar maken. Daarvoor moeten wij
nog geduld hebben en wachten op een aantal grootschalige beleidsstukken, waarvan
de inhoud nog in de toekomst ligt verborgen.Mijmerend over de toekomst op de drempel van de volgende eeuw, hecht ik
eraan op te merken dat wij ons geroepen weten maximale inspanningen te verrichten
tot verbetering van de kwaliteit van de leefomgeving. Dat wil ik graag beklemtonen,
maar tegelijkertijd geldt dat wij leven in een gebroken wereld, die structureel
door de zonde is aangetast. Dat betekent dat wij niet geloven in de utopie
van een maakbare samenleving en een onophoudelijke vooruitgang door wetenschap
en technologie. Wij geloven dat een blijvend toekomstperspectief uiteindelijk
ligt in een nieuwe hemel en een nieuwe aarde, die niet door mensenhanden wordt
bewerkstelligd, maar bepaald is door de komst en wederkomst van Christus.Na deze inleidende overwegingen wil ik nu ingaan op een tweetal kwesties
op het terrein van het wonen. De rap stijgende woningprijzen zorgen in toenemende
mate voor problemen. De Nederlandse vereniging van makelaars voorspelde onlangs
dat deze tendens, gecombineerd met verwachte rentestijgingen, ertoe zal leiden
dat éénverdieners met een modaal inkomen zich geen eigen huis
meer kunnen veroorloven. Dit probleem speelt wel in het bijzonder in gebieden
waar een strikt restrictief beleid geldt. Hier wordt de huizenprijs in versterkte
mate opgestuwd. Vooral voor starters impliceert de huidige
prijsontwikkeling dat er nog maar één weg is om een woning te
betalen, namelijk tweeverdiener worden. Op deze wijze is het niet meer mogelijk
voor jonge ouders een vrije keus te maken tussen werk of de opvoeding van
hun kinderen, maar worden zij financieel gedwongen beiden te gaan werken voor
een eigen woning. Mijn fractie dringt er daarom op aan dat het aanbod van
betaalbare woningen sneller wordt verhoogd. Een van de redenen dat de huizenprijzen
zo hoog blijven, is immers het ontbreken van voldoende woningen. Voor de kortere
termijn bepleit ik een beperking van de verstrekking van hypotheken tot één
voltijdsinkomen, eventueel gecombineerd met een beperking van de hypotheekrenteaftrek.
Dit heeft tot gevolg dat het niveau van de huizenprijzen zal dalen, omdat
kopers minder kunnen bieden voor een woning. Onlangs bepleitte oud-staatssecretaris
Tommel een wettelijke regeling waarin is vastgelegd dat hypotheken niet hoger
dan drie tot vier keer het jaarinkomen mogen zijn. Er is blijkbaar nog wel
wat mogelijk op dit terrein. Wil de minister dit zorgpunt in de komende nota
Wonen meenemen en bevorderen dat het ook voor éénverdieners
mogelijk blijft kinderen op te voeden in een modale tussenwoning?Bij het onderdeel volkshuisvesting wordt terecht aangeduid dat het nodig
is een goede samenhang te bereiken op de terreinen wonen, zorg en dienstverlening.
Het bevreemdt echter om vervolgens te moeten lezen, dat het woonzorgstimuleringsfonds
nog steeds alleen maar overwogen wordt. Ik herinner eraan, dat de VROM-raad
en de Raad voor de volksgezondheid en zorg reeds enige jaren geleden hebben
gepleit voor de instelling van een dergelijk fonds. Met dit fonds zou het
desbetreffende beleid een noodzakelijke stimulans kunnen krijgen. Experimenten
worden gefinancierd en aanpassingen aan woningen en woonomgeving worden gerealiseerd,
die verder gaan dan nu mogelijk is. Is de minister niet van mening dat een
woonzorgstimuleringsfonds een goede functie kan vervullen? Wanneer kan hierover
positieve besluitvorming tegemoet worden gezien?Voorzitter! De milieubalans, die met veel optimisme is ontvangen, geeft
in de ogen van mijn fractie geen reden tot euforie. De emissie van CO2 was in 1998 ruim 11% hoger dan in 1990. Ook voor de komende jaren
wordt een verdere groei voorzien. Door de sterke economische groei blijft
het gebruik van energie sterk toenemen. De nagestreefde ontkoppeling tussen
economische groei en aantasting van het milieu is geen onverdeeld succes.
Dit zou moeten nopen tot een bijstelling van het streven naar maximalisatie
van economische groei en een kritische blik op onze materialistische wijze
van leven.In navolging van andere sprekers pleit ik voor een sterkere inzet op dematerialisatie.
Het beleid van de regering is momenteel vooral gericht op de output die ontstaat
door het gebruik van materialen zoals metalen, hout en bouwmateriaal. Het
overheidsbeleid is derhalve vooral gericht op het afvalbeleid. Wij moeten
echter bij de bron beginnen en kiezen voor een sterkere inzet op het verminderen
van de instroom van nieuwe materialen voor onze eigen consumptie. Op dit terrein
is Nederland nog te veel een wegwerpmaatschappij. Minister Pronk schreef onlangs
aan een bekende milieuorganisatie: "De omvang van de directe milieubelasting
van grondstoffen en het feit dat we het buitenland opzadelen met onze lasten
maakt het in mijn ogen wenselijk om dematerialisatie als apart en in feite
nieuw beleidsonderwerp op de agenda te plaatsen". Ik wil dit ondersteunen
en vraag de minister welke concrete stappen op welke termijn zullen worden
ondernomen.Een expliciete waarschuwing uit de Milieubalans wil ik in dit kader nog
onderstrepen, namelijk het signaal ten aanzien van nieuwe of sluimerende milieuproblemen
zoals dioxine in veevoer en besmetting met de legionellabacterie. Deze waarschuwing
gold ook de risico's van genetisch gemodificeerde organismen in het milieu.
Voorzichtigheid en zorgvuldigheid op dit terrein zijn nodig om te voorkomen
dat ons technisch vernuft zich uiteindelijk tegen ons keert.Voorzitter! Bezuinigingen op geluidssanering zijn wat mijn fractie betreft
definitief niet aan de orde. Het maatschappelijk probleem van geluidshinder
wordt met dergelijke voornemens volstrekt onderschat; geluidshinder en gezondheidsrisico's
kennen een nauwe relatie. Juist nu de mobiliteit in snel tempo stijgt, neemt
ook de geluidshinder toe. Bezuinigingen op dit onderdeel liggen daarom volstrekt
niet in de rede, ook gelet op de in het verleden gemaakte afspraken die ook
wettelijk zijn vastgelegd. De reactie van de minister op de motie-De Graaf
terzake is naar het oordeel van mijn fractie te vrijblijvend geformuleerd.
Ik dring erop aan dat de minister thans helder toezegt dat de geplande bezuinigingen
op dit onderdeel van de baan zijn.Over de handhaving van milieuregelgeving komen wij binnenkort uitgebreid
te spreken. Ik waardeer dat de minister dit thema serieus heeft opgepakt.
In dit verband wil ik echter wel de vinger leggen bij het op te richten MIOT.
Het MIOT zal te land en te water actief zijn bij de opsporing van zware milieucriminaliteit.
Daarmee zal het MIOT zich bewegen op terreinen van verschillende andere bestuurlijke
handhavingdiensten, maar ook op terreinen van het KLPD en de regiopolitie,
alsmede van diverse bijzondere opsporingsdiensten. De vraag rijst derhalve
of door de komst van het MIOT de lappendeken van milieuhandhavers niet nog
groter wordt dan zij al is. Wordt de verdeling van verantwoordelijkheden en
bevoegdheden inzake milieuhandhaving niet te diffuus? Hoe is de samenwerking
met het OM en met de politie geregeld? Graag krijgen wij daarover meer duidelijkheid.Voorts heb ik een vraag met betrekking tot de Wet milieubeheer. De minister
meldde de Kamer tijdens het recente AO over verhandelbare emissies dat deze
wet een integrale heroverweging behoeft. Dit was toch wel een verrassing,
mede gelet op het feit dat deze wet slechts een gering aantal jaren in werking
is. In deze begroting wordt hier niet op ingegaan. Kan de minister hierover
iets meer zeggen? Op welke punten schiet de Wet milieubeheer tekort? Als er
een heroverweging komt, via welke procedure verloopt deze dan? Kan de Kamer
rekenen op een procedure zoals die in gang is gezet rond de herziening van
de WRO? Op welke termijn is dit aan de orde? Graag krijg ik hierover meer
duidelijkheid.Gisteren is reeds uitvoerig gesproken over de toekomstige ruimtelijke
inrichting van ons land. Ik heb toen benadrukt dat het ordenend principe
van water in de relatie tussen ruimtelijke ordening en waterbeheer een belangrijke
rol speelt. Ik zal dit nu niet herhalen, maar wil in dit verband wel beklemtonen
dat water niet slechts één van de ruimtevragende functies is,
zoals in de memorie van toelichting in het kader van de paragraaf over de
vijfde nota RO wordt gesuggereerd, maar een randvoorwaarde moet zijn voor
de ruimtelijke ordening van ons laaggelegen land. Dit principe dient ook zijn
doorwerking in de vijfde nota RO te krijgen. Mede in dit verband stel ik de
volgende concrete vraag. In de memorie van toelichting wordt een grondige
herziening van de waterhuishouding aangekondigd. Wat betekent dit precies?
Ik ga ervan uit dat bij deze herziening de resultaten van de studies van de
Commissie waterbeheer 21ste eeuw worden betrokken. Is dit ook de insteek van
de minister? Op welke wijze worden deze resultaten verwerkt?Ten slotte informeer ik op welke wijze en op welke termijn de minister
gestalte geeft aan de in het kader van de behandeling van de Vierde nota waterhuishouding
aanvaarde motie-Van den Berg, waarin de regering wordt gevraagd het BRO aan
te passen teneinde de betrokkenheid van waterschappen bij gemeentelijke bestemmingsplannen
formeel en eenduidig te regelen.De heer Van Middelkoop (GPV):Voorzitter! Ik voer mede het woord namens de RPF-fractie.Voorzitter! De politieke verhouding tussen de vakdepartementen van het
rijksbestuur is een weerspiegeling van het type vraagstukken dat zich in onze
maatschappij aandient en van de waarde en betekenis die wij daaraan toekennen.
Zo zijn wij door de jaren heen gewend geraakt de minister van VROM te zien
als een defensieve, soms zelfs beklagenswaardige figuur tegenover zijn machtige
tegenvoeters van EZ, V en W en LNV. Het is de vraag of dit logisch, noodzakelijk
en onvermijdelijk moet worden geacht of als een meer relatieve, historische
stand van zaken. Ik meen dat het laatste het geval is. De geschetste figuur
vloeit voort uit het heersende waardepatroon met zijn topwaarden van produceren
en consumeren, materieel genot en hoge mobiliteit. Zetten wij derhalve ons
hart en onze zinnen minder op deze topwaarden, dan verandert onze visie op
de maatschappij en na verloop van tijd ook onze maatschappij zelf; en dan
ook de politieke verhouding tussen vakministers en hun ambtelijke legertroepen.In de christelijke maatschappij- en mensvisie wordt gepoogd, recht te
doen aan economische waarden in strikte zin en andere maatschappelijke waarden.
Eigenlijk is dit een valse tegenstelling. Immers, de oorspronkelijke betekenis
van het begrip economie, oftewel "oikonomos" is de zorg voor het huishouden.
Daaronder valt natuurlijk ook de zorg voor het levensonderhoud, maar evenzeer
een goed voorraadbeheer, een duurzame ontwikkeling, de zorg voor de zwakkere
enzovoorts. In deze visie staan idealiter ministers niet tegenover elkaar,
maar aanvaarden zij een gezamenlijke verantwoordelijkheid voor de nationale
huishouding. Een begin van besef hiervan is de erkenning van de betekenis
van het groene poldermodel, het einde is de erkenning van onze afhankelijkheid
in alles, particulier en publiek, van God, de Schepper van hemel en aarde.Wat betekent dit nu op operationeel niveau voor de rol en taak van de
overheid en van de minister van VROM in het bijzonder? De taak van de laatste
is onder meer te vinden in artikel 21 van de Grondwet, te weten de zorg voor
de bewoonbaarheid van het land en de bescherming en verbetering van het leefmilieu.
Deze taakvervulling gaat de laatste twee decennia de goede kant op voor de
parameters energie, grondstoffen en emissies, al blijft er voorlopig nog een
ernstig CO2-beleidstekort.Het grootste probleem is evenwel de inrichting van onze ruimte. Het zogenaamde
milieudebat gaat dan ook steeds meer over ruimte en ruimtegebruik. Dat is
een kwaliteitsdiscussie. In de startnota die wij afgelopen maanden hebben
besproken, noemt de minister als primaire overheidstaak de zorg voor de onderlinge
afstemming en coördinatie van het ruimtegebruik. Daarin herkennen wij
de overheid als makelaar. Wij vinden dat een te beperkte taakopvatting. De
overheid heeft ook een zelfstandige ontwik- kelingstaak, een beschermingstaak
en de plicht, het behoud van schaars geworden, belangrijke waarden en goederen
te waarborgen. Anders dan in de startnota klonk deze zienswijze door in een
interview in Trouw van deze minister, toen hij opmerkte: "Ruimtelijke ordening
mag geen ruimtelijke aanpassing aan de markt worden". Dat was goede taal!
De overheid heeft in onze opvatting een eigen taak om de publieke ruimte te
beschermen tegen bijvoorbeeld een verabsolutering van mobiliteit, zoals zij
die in de negentiende eeuw had, toen de eigendom werd verabsoluteerd. Het
is derhalve onmogelijk om geheel zonder ideologische veren – zeg maar:
Paars-programmatisch – de belangrijke VROM-portefeuille te beheren.
Denk aan de discussies over de Hoeksche Waard en de Waddenzee. Het was de
Kamer die grenzen stelde en wil stellen. Laat dit de minister prikkelen wanneer
hij verder nadenkt over de vijfde nota ruimtelijke ordening.Als wij de taak van de overheid op deze manier opnieuw willen bevestigen –
ik hoop dat de minister en de staatssecretaris daarin willen meegaan –
heeft dat consequenties voor de verhouding tussen ministeries onderling en
tussen de overheid en particulieren. Ik zal mijn vraagstelling specificeren
aan de hand van de drie beleidspoten van VROM. Eerst het milieubeleid. In
navolging van het regeerakkoord bevat het milieuprogramma – bladzijde
29 – een opmerking over de consequenties van een eventueel hogere economische
groei voor de milieu-uitgaven. Ook dat is bekende en goede taal, maar wij
weten natuurlijk allemaal dat deze woorden pas werkelijkheid worden als binnen
het kabinet voldoende ruimte wordt geboden om tegenover de milieuconsequenties
van een sterkere economische groei hogere milieu-uitgaven te plaatsen. Wij
zouden bijna pleiten voor een Pronksnip voor duurzame aankopen, in plaats
van de Zalmsnip, die ook weer tot extra milieuvervuiling kan leiden. Is de
minister bereid om in het voorjaar inzicht te geven in de mate waarin het
beleidstekort als gevolg van een eventueel hogere economische groei kan worden
gecompenseerd met milieu-investeringen? Wat gebeurt er overigens als pas later
in het jaar 2000 de economische groei groter blijkt dan was voorspeld? Kunnen
wij dan extra investeringen verwachten ter aanvulling van de uitgaven in 2000,
of wordt dan weer dezelfde rituele dans opgevoerd voor de begroting
van 2001, zodat wij achter de feiten blijven aanlopen?Ik kom nu op het ruimtelijk beleid. Tijdens het notaoverleg over de startnota
is terecht al aandacht gevraagd voor de positie van de minister van Ruimtelijke
Ordening. Gisteren zei de minister dat hij de regie heeft bij het stellen
van de vragen als het gaat om de ordening van onze ruimte. De afgelopen jaren
werden gekenmerkt door een toenemende bemoeienis van andere ministeries met
het ruimtelijk beleid. In een tijd waarin de grote verhalen niet meer worden
verteld, vertelt ieder ministerie zijn eigen verhaal. Versta mij goed: het
is een verbetering dat in het ruimtelijk beleid meer aandacht wordt besteed
aan zaken als mobiliteit, water, natuur en milieu, maar wat opvalt in de discussie,
is dat een integrerend kader ontbreekt. De VROM-raad merkte over de scenariostudie
Nederland 2030 scherpzinnig op dat het erop lijkt dat ieder ministerie zijn
eigen scenario krijgt toebedeeld. "Stedenland" voor VROM, "Stromenland" voor
EZ en "V en W en Parklandschap" voor LNV. En ook na de startnota moeten de
echte keuzes nog worden gemaakt.Het is ons niet ontgaan dat de minister zich behalve als minister van
Milieubeheer vooral ook als minister van Ruimtelijke Ordening profileert.
Vandaar ook mijn vraag welke verdere mogelijkheden hij ziet om het integrale
karakter van het ruimtelijk beleid én de uitvoering daarvan te versterken.Hoofdstuk 5 van het milieuprogramma gaat over de externe integratie van
het milieubeleid. Is dit hoofdstuk behalve op de milieuminister ook volledig
van toepassing op de minister van Ruimtelijke Ordening? Dezelfde vraag kan
gesteld worden over het waterbeleid, want ik heb de indruk dat de organisatiestructuur
van het waterbeleid nog teveel het stempel draagt van het waterbeleid als
een technische beheersopgave, terwijl de laatste tijd terecht veel meer aandacht
bestaat voor de ruimtelijke aspecten en de milieu- en natuuraspecten van het
waterbeleid.Ik kom nu op het volkshuisvestingsbeleid, of het woonbeleid zoals dat
tegenwoordig heet. Komend jaar kunnen wij de nota Wonen tegemoetzien. Natuurlijk
moeten wij de staatssecretaris tot dan toe het voordeel van de twijfel geven,
maar iets van die twijfel is bij mij toch wel aanwezig. Als je "De Agenda"
leest – de titel van de discussienotitie voor de nieuwe woonnota –
valt op dat keuzevrijheid de centrale waarde lijkt te zijn. Draagt deze agenda,
met een zeer liberale toonzetting, niet te veel het stempel van de blinkende
welvaart waarin wij momenteel leven? En is de belangrijkste taak van de overheid
voor de doelgroep van de volkshuisvesting werkelijk alleen maar het waarborgen
van de keuzevrijheid? Natuurlijk besteedt de staatssecretaris ook aandacht
aan de betaalbaarheid van het wonen en aan collectieve waarden als zuinig
ruimtegebruik en sterke steden, maar ik heb de indruk dat die waarden in ieder
geval niet de invalshoek van zijn woonbeleid zijn. Natuurlijk begrijp ik best
dat het vergroten van de keuzevrijheid mooie dingen kan opleveren, maar zij
moet niet tot hoofddoel worden verheven, waardoor andere, collectieve waarden
daar op afstand achteraan komen.Waar dat toe kan leiden blijkt mijns inziens uit het door het kabinet
gesteunde initiatiefvoorstel over de bevordering van het eigenwoningbezit
dat wij ooit eens zullen gaan behandelen. De toelichting bij het voorstel
staat vol van mooie woorden over een sociale koopsector, woningonderhoud enzovoorts,
maar in de voorgestelde wetstekst wordt alleen de keuzevrijheid van de woonconsument
gewaarborgd. Dat is althans de bedoeling. Dit zou moeten worden ondersteund
door grootschalige verkoop van woningen van woningcorporaties, liefst onder
de marktprijs. Wordt het dan geen tijd eerst ten principale de verhouding
tussen overheid en corporaties te bespreken? Wie beslist ten slotte over de
meest doelmatige inzet van het maatschappelijk vermogen van de bedrijfstak
als geheel? De plannen voor de eigenwoningbijdrage komen bovendien uitgerekend
op het moment dat de hausse op de huizenmarkt op zijn toppunt lijkt te komen,
en het zachtjes aan eens tijd wordt om in het beleid vooruit te lopen op de
situatie waarin vele kopers in de problemen raken. Of denkt de staatssecretaris
nooit aan de mogelijkheid van dalingen van de vastgoedprijs?Wat volgens mij in discussies over de huursubsidie en alternatieven daarvoor
ook vaak wordt vergeten, is dat de huursubsidie niet slechts een inkomensinstrument
is, maar ook wordt ingezet voor een goede woonruimteverdeling, met het oog
op een evenwichtige wijkopbouw. Wordt dat aspect ook meegenomen bij de ontwikkeling
van woonbonnen of vouchers zoals de staatssecretaris ze noemt? Wij hebben
het nog altijd over een doelgroep van 2,5 miljoen huishoudens, een aanzienlijke
opgave van stedelijke vernieuwing en het voorkómen van sociale uitsluiting,
en ik moet nog maar zien dat daar veel verandering in komt. Het woonbeleid
moet een sterke basis houden, ook voor de tijden waarin het economisch eens
minder gaat, of de kosten van het wonen nog verder stijgen.De heer Duivesteijn (PvdA):Als de stelling juist is dat huursubsidie ook voor de bevolkingsdifferentiatie
wordt ingezet, hoe kan het dan dat er toch een forse ruimtelijke tweedeling
in de grote steden plaatsvindt, zoals het Sociaal en cultureel planbureau
heeft gesignaleerd?De heer Van Middelkoop (GPV):Als u dat zegt, heb ik de neiging om het beeld wat te differentiëren,
want ik weet hoe graag een sociaal-democraat in dichotomieën of over
tweedeling praat. Ik hoor er nog altijd de echo van Den Uyl in. Laat ik het
maar omdraaien. U kunt ook de staatssecretaris bijvallen, en mij bij het nadenken
daarover. Moeten wij accepteren dat er bij een verandering van dat instrument
nog minder mogelijkheden zijn om de door u gevreesde tweedeling te voorkomen
of de ontwikkelingen in die richting te beheersen? Dat is mijn zorg.De heer Duivesteijn (PvdA):Ik zou persoonlijk antwoord geven op de gestelde vraag, maar als u een
wedervraag stelt, blijft mijn vraag nog steeds staan. Ik zie dat wij Vinex-locaties
maken, waar niet of nauwelijks sociale woningbouw wordt gerealiseerd. Daar
zijn de gemeenten en de woningcorporaties medeverantwoordelijk voor. Bij de
laatste wijziging hebben wij het instrument huursubsidie wat toegankelijker
gemaakt voor de duurdere woningen, maar dat leidt er niet toe dat die ruimtelijke
tweedeling wordt tegengegaan. Het is een terecht argument.
Was het maar zo dat het op die manier gehanteerd zou worden.De heer Van Middelkoop (GPV):Laten wij dan proberen om het te verbeteren. Als je het afschaft of naar
een systeem gaat waarin de individuele keuzevrijheid doorslaggevend is, in
de vorm van woonbonnen en vouchers, hebben wij nog minder instrumenten om
datgene tegen te gaan wat u vreest, en u bent niet de enige. Daarom stel ik
dit aan de orde in dit debat voor de nota Wonen.Over de kwaliteit van Vinex-locaties is al veel gesproken. Ik heb niet
de illusie nog mooier te kunnen zeggen hoe slecht het is gesteld met die locaties.
Sterker nog, ik wil dat niet. De discussie hierover begint te irriteren, alleen
al omdat zij de aandacht onnodig afleidt van de bouwstroom buiten de Vinex-locaties,
die wij ook maar niet binnen de perken kunnen houden.Gelukkig heeft de staatssecretaris herhaaldelijk benadrukt dat hij geen
voeding wil geven aan de idee van een onbetrouwbare overheid. Hij richt zich
terecht op regionaal overleg. Laat hij zich daartoe beperken. Gehoord de discussie
van de afgelopen jaren kan de indruk ontstaan dat in Den Haag wethouder Remkes
en de gemeenteraad van 150 leden in deze zaal niet kunnen nalaten zich met
iedere gevel, dakgoot en tuitje in de Vinex-locaties te bemoeien. Dat beeld
moeten wij niet naar ons toe halen, want dat kunnen wij nooit waarmaken.Wij moeten niet uit het oog verliezen dat wij hier te maken hebben met
de zelfstandige positie van gemeenten. Bovendien zijn de Vinex-contracten
vaak gevolgd op langjarige ontwikkelingscontracten tussen gemeenten en private
partijen. Hoe ver wil de staatssecretaris gaan, als hij de kennelijk ook door
hem geaccepteerde kritiek op de Vinex-kwaliteit tot zijn verantwoordelijkheid
rekent en de suggestie wekt dat hij er iets aan kan veranderen? Hij is daarin
niet de enige.De discussie moet niet te lang duren, want het lijkt erop dat wij elkaar
op deze manier de put in praten, waarbij iedere burger die op een Vinex-locatie
gaat wonen, de term "Vinex-locatie" op verjaardagsvisites angstvallig vermijdt.Dan het milieubeleid. De voorbereidingen voor het NMP-4 zijn in volle
gang. Iedere fractie heeft haar wensen voor de inhoud van dat plan. Onze fracties
hebben vooral deze wens: het NMP-4 moet de helft minder bladzijden bevatten
dan het NMP-3, want dat scheelt al een hoop milieubelasting, en de helft meer
uitvoeringsgericht beleid.Ik noem een paar voorbeelden. Ik sluit mij graag aan bij datgene wat collega's
hebben gezegd over dematerialisatie. Ik vraag aandacht van de minister voor
het instrument milieuverslaglegging. Wordt er regelmatig bekeken of dat kan
worden verbeterd op grond van nieuwe inzichten over de milieubelasting van
productieprocessen? Ziet de minister het als een reële optie om de doelstelling
van dematerialisatie als verbreding van het productbeleid een plaats te geven
in het beleid voor de milieuverslaglegging?Bij NMP-4 wordt de beleidsfilosofie dat economie en milieu goed kunnen
samengaan, heroverwogen, zo maak ik uit het milieuprogramma op. Waar milieu
en economie blijven botsen, wil het kabinet een duidelijke keuze maken. Ik
heb de indruk dat hier een nieuw accent wordt gelegd. Dat is een goede zaak,
want deze beleidsfilosofie kent grenzen. Waar mogen wij de minister, die staat
voor soberheid, straks op afrekenen? Kunnen wij voor de knelpunten in het
milieubeleid, namelijk CO2, mest en ammoniak, NOx en
verkeerslawaai, heldere beleidskeuzes verwachten in het NMP-4, doelstellingen
die verdergaan dan het factor 4-denken?Als één ding eruit springt in de Milieubalans van dit jaar,
dan is het wel de milieulast van het consumeren. In de afgelopen 40 jaar is
het energiegebruik per Nederlander verdrievoudigd, alle efficiencyverbeteringen
ten spijt. Ook in verhouding tot het mondiale gemiddelde is het gebruik in
Nederland sterk gestegen. En wat doet de minister? Hij start een aantal domeinverkenningen
op het gebied van duurzaam consumeren. Is dat niet wat mager? Verkennen is
natuurlijk prima, maar van een milieuprogramma verwacht ik beleid.Verder is het noodzakelijk dat de klant in de winkel meer moet worden
geprikkeld tot een verantwoorde productkeuze. Mijn beperkte ervaringen in
winkels en navraag bij de stichting Milieukeur leren mij dat voor lang niet
alle producten die daarvoor in aanmerking komen, een milieukeur wordt aangevraagd.
Vooral de bedrijven en merken met naam, dus met een zekere reputatie, blijken
er niet echt voor te porren om het milieukeurmerk toe te passen; de bekende
merknaam zou voldoende moeten zijn. Wat vindt de minister ervan dat het al
dan niet aanvragen van het milieukeurmerk kennelijk vooral wordt ingegeven
door bedrijfseconomische motieven? Daarvoor is het toch niet ingevoerd? Het
ministerie evalueert in 2000 het Nederlandse milieukeurmerksysteem. Kan in
dat kader inzicht worden gegeven in de mate waarin het milieukeurmerk wordt
ingezet en is de minister bereid om de reikwijdte van milieukeurmerken te
vergroten?Ook de consument als reiziger verdient onze aandacht. Niet zo lang geleden
werd op een vakantiebeurs een brochure uitgedeeld over de milieueffecten van
reizen. In het begin doe je daar altijd wat lacherig over, maar het zal goed
zijn om dit na verloop van tijd wat meer body te geven. De minister reist
nu aanzienlijk minder dan in zijn vorige functie, dus hij kan zonder bezwaar
afspraken met de reiswereld maken. Ziet de minister mogelijkheden om hierover
met de reiswereld in overleg te treden en tot afspraken te komen?In het tijdschrift Internationale Samenwerking van 15 november las ik
van de dreigende teloorgang van de stichting Face, een stichting die bedrijven
en particulieren de mogelijkheid wil bieden om via bijvoorbeeld een vrijwillige
toeslag op vliegtickets bij te dragen aan bosaanleg ter reductie van de CO2-problematiek. Kan en wil de minister bemiddelen bij het vinden van
een overlevingsstrategie van deze activiteit?Samen met een aantal collega's constateer ik dat de resultaten van het
verpakkingenconvenant II tot nu toe ronduit teleurstellend zijn, terwijl er
toch voldoende mogelijkheden bestaan om de hoeveelheid verpakkingsafval terug
te dringen. Als consument heb ik weinig gemerkt van het terugbrengen van de
hoeveelheid verpakkingsmateriaal, integendeel: een dagelijkse bron van ergernis
is het toenemende aantal bladen en tijdschriften dat in plastic verpakt op
mijn bureau komt, zelfs de Staatscourant! Je post doorwerken wordt zo steeds
meer tot een dagelijks terugkerend, zinloos ritueel van afvalscheiding.
Want hoe onbenulliger een periodiek, des te groter de kans op een plastic
verpakking; de Staatscourant uiteraard uitgezonderd, want die zou ik niet
onbenullig willen noemen. Een premie op een sobere levensstijl van consumenten
is deze spilziekte in elk geval niet. Ook voor bijvoorbeeld statiegeldsystemen
is het onderste nog lang niet uit de kan gehaald. Is de minister bereid om
het bedrijfsleven een helder ultimatum te stellen en ter voorbereiding daarop
verplichtende maatregelen te ontwikkelen? Als ik mij goed herinner, spraken
wij daar een jaar of negen geleden ook met minister Alders over. Hoelang krijgt
het bedrijfsleven nog?De heer Udo (VVD):Voorzitter! De heer Van Middelkoop had het over verplichtende maatregelen
voor het bedrijfsleven. Nu hebben wij een ambitieus verpakkingenconvenant,
waaronder de twee partijen een handtekening hebben gezet. We kunnen niet nu,
na anderhalf jaar, door dat convenant heenlopen en iets anders gaan verzinnen.De heer Van Middelkoop (GPV):Ik wil de geachte afgevaardigde van het Nederlandse bedrijfsleven hierop
graag antwoorden.De heer Udo (VVD):Ik ben lid van de Tweede Kamer voor de VVD-fractie en geen vertegenwoordiger
van het bedrijfsleven, mijnheer Van Middelkoop.De heer Van Middelkoop (GPV):Mijnheer Udo, uw correctie wordt aanvaard. Ik weet wie u bent en welke
politieke groepering u vertegenwoordigt. Het verpakkingenconvenant is interessant,
omdat het destijds, acht à negen jaar geleden, lastig was om zaken
te regelen: Het was toen verstandig om met convenanten te werken en daarmee
in te haken op de bereidwilligheid van de sector. Maar dit is altijd gedaan
met in het achterhoofd het idee van een potentiële en reële stok
achter de deur, in de trant van: denk erom, als het niet goed gaat, dan valt
de overheid terug op haar wetgevende bevoegdheden en mogelijkheden. Dat is
waarmee ik wil dreigen. Ik begrijp natuurlijk goed hoeveel waarde mijn dreigementen
hebben. De eerste jaren van het verpakkingenconvenant waren veel belovend.
Ik heb echter de indruk dat een en ander nu veel minder voorspoedig verloopt.
Wij moeten voorkomen dat wij op een geven ogenblik worden geconfronteerd met
de situatie dat een convenant een aantal jaren goed heeft gewerkt en dat het
daar vervolgens bij blijft. In dat geval staan wij uiteindelijk alsnog met
lege handen. Ik herhaal dat ik er een voorstander van ben om dit soort zaken
door middel van een convenant te regelen.De heer Udo (VVD):Ik heb mij de afgelopen tijd met de stichting Verpakking en milieu hierover
verstaan. Deze stichting werkt hard aan het bevorderen van preventie en hergebruik.
Dat is nodig, omdat er sprake is van een flinke economische groei. Verder
is de laatste tijd een groot aantal bedrijven tot het Verpakkingenconvenant
toegetreden. De heer Van Middelkoop mag hieraan niet al te gemakkelijk voorbijgaan.
Dat lijkt hij echter wel te doen wanneer hij opmerkt dat het mes erin moet
worden gezet als het gebruik van verpakkingen op een bepaald moment een stijging
laat zien. Hierdoor wordt ook het draagvlak onder kleinere bedrijven hiervoor
zeker niet vergroot. Ik zeg dit laatste vooral, omdat het MKB zich inmiddels
ook bij het convenant heeft aangesloten.De heer Van Middelkoop (GPV):Waar gaat het nu om? Moeten wij ons ertoe beperken onze tevredenheid uit
te spreken over een zekere bereidwilligheid van het bedrijfsleven om dit wel
te doen en dat na te laten? Ik denk dat wij dat niet moeten doen. Wij mogen
ons pas tevreden tonen als de hoeveelheid afval daadwerkelijk naar beneden
gaat. Ik geef het de heer Udo nogmaals toe: als het met convenanten kan, des
te beter. Ik heb echter geen vrede met de huidige situatie.Voorzitter! Ik krijg van de minister van VROM graag opheldering over zijn
rol en die van de Milieuraad in de discussie over de vraag of de ODA-middelen
kunnen worden ingezet voor het verkrijgen van credits via het clean development
mechanism. Hierover zullen wij nog discussiëren met mevrouw Herfkens,
maar ook deze minister speelt hierbij een rol. Wat is hierover, na Kyoto,
in de Milieuraad afgesproken? Wat staat hierover in het Kyotoprotocol? Hier
wreekt zich dat wij nog steeds geen wetsvoorstel hebben ontvangen van de regering
voor de goedkeuring van dit protocol.Ik had de mogelijkheid van windenergie op land afgelopen maandag aan de
orde willen stellen. Ik heb echter besloten om dat toch maar bij de begrotingsbehandeling
van VROM te doen. Het wordt tijd om de goede doelstelling voor windenergie
inhoud te geven door daadwerkelijk windmolens te plaatsen. Wij moeten hiervoor
echter wachten op een nieuw plaatsingsconvenant. De minister heeft inmiddels
aangekondigd desnoods dwang te zullen uitoefenen als gemeenten hun taak verzaken.
Wil de minister aandacht schenken aan de mogelijkheid van grootschalige windmolenlocaties
in de voorbereiding van de vijfde nota ruimtelijke ordening? Wat let hem,
in die nota een concrete taakstelling op te nemen, inclusief een kaartbeeld?
Hieraan kan vervolgens door middel van de rijksprojectenprocedure uitvoering
worden gegeven.Mijn laatste onderwerp betreft de tweede Maasvlakte. Ik kan mij grotendeels
aansluiten bij hetgeen mijn collega Feenstra hierover heeft gezegd. Het is
een zaak die zowel de minister van Verkeer en Waterstaat als de minister van
VROM regardeert. Ik wantrouw de huidige gang van zaken enigszins. Het is immers
een teken aan de wand als eerst de milieubeweging en vervolgen een aantal
gereputeerde deskundigen afhaakt. Ik zou echter graag mijn vertrouwen in de
besluitvorming willen bewaren en daarom vraag ik de minister in te gaan op
de stand van zaken en dan vooral op het afhaken vorige week van deze deskundigen.De algemene beraadslaging wordt geschorst.De voorzitter:De bewindslieden zullen morgenmiddag na de lunchpauze antwoorden. Ik verwacht
dat dat tussen twee uur en half drie zal zijn.Sluiting 23.01 uur 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/h-tk-19992000-1646-1686.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl