Voortzetting van de behandeling van het wetsvoorstel Implementatie van het kaderbesluit nr. 2005/214/JBZ van de Raad van de Europese Unie van 24 februari 2005 inzake de toepassing van het beginsel van wederzijdse erkenning op geldelijke sancties (PbEG L 76) (Wet wederzijdse erkenning en tenuitvoerlegging strafrechtelijke sancties) (30699)
Staten-Generaal — Handelingen 
Datum: 2014-07-05 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Handeling 2007-2008, pag. 15-28

 
 
 

Handeling

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Vergadernummer
Datum vergadering

26-10-2007

Eerste Kamer der Staten-Generaal

2007-2008

nr. 1, pagina 15-28

25-09-2007

 

 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties over kamerdossier

Kamerdossier 30699Toon publicaties die dit dossier behandelen

 
 
 Publicaties in vergadering

Behandeling van de brief van de Huishoudelijke Commissie inzake benoeming van een plaatsvervangend griffier (EK LVI, A)Pagina 2-2
Behandeling van het wetsvoorstel Wijziging van de Algemene wet inzake rijksbelastingen en van enige andere wetten, in het kader van het versterken van de fiscale rechtshandhaving en het verkorten van beslistermijnen (Versterking fiscale rechtshandhaving) (30322)Pagina 10-15
Behandeling van het wetsvoorstel Wijziging van de Opiumwet in verband met het creëren van de mogelijkheid voor de burgemeester om bestuursdwang toe te passen ter handhaving van de artikelen 2 en 3 van de Opiumwet in woningen en lokalen of bij woningen of lokalen behorende erven (30515); het wetsvoorstel Wijziging van onder meer de Wet op de expertisecentra en de Wet op het onderwijstoezicht in verband met het wegnemen van enkele knelpunten bij leerlinggebonden financiering en het opheffen van de landelijke commissie toezicht indicatiestelling (30956), en van drie andere wetsvoorstellen (30958, 30972 en 30834)Pagina 2-2
Beëdiging van een plaatsvervangend griffier der KamerPagina 2-2
Lijst van besluiten (dinsdag 25 september 2007)Pagina 38-38
Voortzetting van de behandeling van het wetsvoorstel Wijziging van de Algemene wet inzake rijksbelastingen en van enige andere wetten, in het kader van het versterken van de fiscale rechtshandhaving en het verkorten van beslistermijnen (Versterking fiscale rechtshandhaving) (30322)Pagina 28-38
Presentie en opening (dinsdag 25 september 2007)Pagina 1-2
Behandeling van het wetsvoorstel Implementatie van het kaderbesluit nr. 2005/214/JBZ van de Raad van de Europese Unie van 24 februari 2005 inzake de toepassing van het beginsel van wederzijdse erkenning op geldelijke sancties (PbEG L 76) (Wet wederzijdse erkenning en tenuitvoerlegging strafrechtelijke sancties) (30699)Pagina 2-10
Ingekomen stukken, met de door de Voorzitter ter zake gedane voorstellen (dinsdag 25 september 2007)Pagina 38-40
Voortzetting van de behandeling van het wetsvoorstel Implementatie van het kaderbesluit nr. 2005/214/JBZ van de Raad van de Europese Unie van 24 februari 2005 inzake de toepassing van het beginsel van wederzijdse erkenning op geldelijke sancties (PbEG L 76) (Wet wederzijdse erkenning en tenuitvoerlegging strafrechtelijke sancties) (30699)Pagina 15-28

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 93 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
Aan de orde is de voortzetting van de behandeling van: het wetsvoorstel Implementatie van het kaderbesluit nr. 2005/214/JBZ van de
Raad van de Europese Unie van 24 februari 2005 inzake de toepassing van
het beginsel van wederzijdse erkenning op geldelijke sancties (PbEG L 76)
(Wet wederzijdse erkenning en tenuitvoerlegging strafrechtelijke sancties)
(30699).De beraadslaging wordt hervat.Minister Hirsch Ballin:Mevrouw de voorzitter. Dank voor alle bijdragen over dit wetsvoorstel
tot implementatie van het kaderbesluit in eerste termijn. Ook van mijn kant
een welgemeende gelukwens aan het adres van mevrouw Lagerwerf-Vergunst bij
haar maidenspeech over een onderwerp dat ook zo mooi past bij haar specialisme/discipline,
namelijk die van het strafrecht. Ik zag, uw Kamer rondkijkend, dat er vier
vroegere docenten van de juridische faculteit van de universiteit van Tilburg
in uw midden zijn. Ik ben ook in uw midden en ik hoor ook tot die categorie.
Dat mocht ik toch niet onvermeld laten, nu een alumna van de universiteit
van Tilburg het voorzitterschap van de Eerste Kamer vervult. Mijn gelukwensen
dus aan mevrouw Lagerwerf voor haar karakteristieke bijdrage, waar ik dadelijk
graag op zal ingaan.Het kaderbesluit is om verschillende redenen van belang. Het vergroot
de mogelijkheden van de lidstaten van de Europese Unie om geldelijke sancties
die zijn opgelegd, ten uitvoer te leggen. Ik hecht er ook waarde aan –
het is goed om dat bij deze gelegenheid uit te spreken – dat een na
een zorgvuldige procedure opgelegde sanctie, eenmaal onherroepelijk, daadwerkelijk
ten uitvoer wordt gelegd en dat dit ook geldt voor de andere lidstaten van
de Europese Unie. De heer Kox sprak behartigenswaardige woorden over het belang
dat ook hij eraan hecht dat wij op dit punt geen onnodige en onwenselijke
verschillen tussen de lidstaten van de Europese Unie laten bestaan.Het belang van het kaderbesluit is ook gelegen in de verbetering van de
positie van het slachtoffer. Geldelijke sancties die strekken tot betaling
van schadevergoeding aan het slachtoffer zullen in meer gevallen en op een
meer efficiënte wijze in de lidstaten ten uitvoer kunnen worden gelegd.
Dat versterkt de positie van het slachtoffer door herstel van de rechtmatige
toestand. Het klinkt misschien wat paradoxaal en ik hoop dat het niet te veel
als een "best wil"-argument klinkt, maar ook de veroordeelde heeft
in zekere zin belang bij deze regeling. Door de tenuitvoerlegging van de aan
hem of haar opgelegde sanctie ontstaat er ook duidelijkheid. Het vereenvoudigt
en versnelt de mogelijkheid tot tenuitvoerlegging van de buitenlandse sanctie
in eigen land. Het voorkomt in elk geval dat die nodeloos lang in een schemerzone
blijft hangen, met als mogelijk risico dat de veroordeelde daarmee op vakantie
wordt geconfronteerd en misschien op een heel wat onaangenamere manier dan
wanneer het in de ons bekende ordentelijke procedures door het CJIB wordt
afgewerkt.Mevrouw Broekers stelde vragen over het tempo van de implementatie. Laat
ik vooropstellen, zoals ik ook al bij een eerdere gelegenheid in deze Kamer
heb mogen zeggen, dat het kabinet als geheel waarde hecht aan tijdige implementatie
van Europese regelgeving. Mevrouw Broekers stelde een vraag die meer specifiek
was gericht op de Europese regelgeving die tot de derde pijler behoort, dus
tot de kaderbesluiten van de Europese Unie. Het heeft er inderdaad
veel van weg dat er op dit punt een wat andere praktijk is binnen de Europese
Unie. Zij vroeg hoe het zit met de implementatie van dit kaderbesluit. Voor
de gestelde datum van 22 maart 2007 was het volgens onze gegevens alleen
Finland. Ik zeg dat niet om daarmee te zeggen dat het niet belangrijk is dat
wij over de datum van 22 maart 2007 heen zijn gegaan. Volgens onze gegevens
heeft dus maar één land het kaderbesluit binnen de termijn geïmplementeerd.
Inmiddels zijn er nog Frankrijk, Hongarije en Denemarken bij gekomen. Naar
ik hoop kan de implementatie met de behandeling van dit wetsvoorstel worden
voltooid voor Nederland. Dan zijn er nog 22 andere landen die dat niet hebben
gedaan. Dat kan betekenen dat er door de lidstaten te weinig waarde wordt
gehecht aan een tijdige implementatie. Het kan ook betekenen dat de termijn
te kort is. Mevrouw Broekers-Knol noemde beide mogelijkheden. Het lijkt er
inderdaad op dat de implementatietermijnen in verhouding tot onderwerp en
aard van het wetgevingsproces wat al te kort zijn gesteld. In het nieuwe kaderbesluit
over de tenuitvoerlegging van vrijheidstraffen is een termijn van drie jaar
vastgelegd. Dat er op die manier naar wordt gekeken is een uitvloeisel van
het Haags Programma.Drie jaar is inderdaad een veel ruimere termijn voor de implementatie;
ik hoop en verwacht dat wij die termijn met de inzet van alle betrokkenen
ook echt zullen halen.Mevrouw Broekers-Knol (VVD):Ik ben blij te horen dat voor het kaderbesluit over de vrijheidsstraffen
een implementatietermijn van drie jaar wordt genoemd. Wordt er nu uitvoerig
gesproken over de termijnen die, zoals in dit geval, te kort zijn? Want als
alleen Finland het haalt, is die termijn gewoon te kort, hoe je het ook wendt
of keert. Of denkt men: we zien wel? Een vrijheidsstraf heeft natuurlijk een
andere importantie dan geldboetes, dus dan wordt drie jaar genomen. Zit er
een lijn in of wordt er zomaar wat gedaan? Zo ja, wat kan er structureel aan
worden gedaan, zodat de termijnen dusdanig zijn dat elke lidstaat die op tijd
kan halen?Minister Hirsch Ballin:Er wordt inderdaad gesproken over implementatietermijnen. Die zijn een
punt van discussie tussen de lidstaten, waarbij begrijpelijkerwijs de Europese
Commissie, soms ook het fungerend voorzitterschap, aandringt op snelle implementatie.
Als ook wij het niet nodig en zinvol zouden vinden dat zo'n kaderbesluit tot
stand komt, zou het niet tot stand moeten komen. Het is op zichzelf helemaal
niet verkeerd dat men probeert om de implementatietermijn zo kort mogelijk
te houden.Het ligt wel aan de aard van de materie. Bij de vrijheidsstraf spelen
ook zaken een rol zoals capaciteit, de effecten en dergelijke. Dus het is
zeer rationeel dat daarvoor een langere implementatietermijn is gekozen dan
bij dit wetsvoorstel. Dat is een jaar geleden gebeurd bij dit kaderbesluit.
Het wetsvoorstel dat wij vandaag behandelen is ruim een jaar geleden ingediend,
dus het was niet helemaal uitgesloten geweest dat wij tot de allereersten
hadden behoord die dit hadden geïmplementeerd.Mevrouw Broekers-Knol (VVD):Ik vind het prachtig wat de minister zegt. Hij zegt: het was niet uitgesloten
geweest dat wij bij de allereersten gehoord zouden hebben. Eerlijk gezegd,
ik zou denken dat in het overleg waarbij een kaderbesluit tot stand komt,
gevraagd wordt: gaat het de 27 lidstaten lukken om dat in anderhalf jaar geïmplementeerd
te krijgen? Natuurlijk is er tempo nodig, je moet de druk op de ketel zetten.
Maar als slechts één land het lukt, namelijk Finland, is er
toch structureel iets aan de hand.Minister Hirsch Ballin:Ik denk dat die conclusie iets te snel getrokken is, want wij weten uit
eigen ervaring dat er ook vertragingen waren met de implementatie die objectief
bezien niet nodig zijn geweest en die vermeden hadden moeten worden.Dit is natuurlijk een heel zorgelijke score; één land is
op tijd geweest. Maar met de indiening van het wetsvoorstel ruim een jaar
geleden, heeft Nederland tamelijk dicht gezeten bij de mogelijkheid om op
22 maart 2007 de implementatie rond te hebben. Dus ik kan niet beweren
dat degenen die indertijd beslist hebben over de implementatietermijn, een
absoluut onrealistische keuze hebben gemaakt. Ik heb zo-even al aangegeven
in het antwoord waarmee ik begon op de vraag die mevrouw Broekers-Knol in
eerste termijn heeft gesteld, dat het verstandig en wenselijk is om een bruikbare
implementatietermijn onder ogen te zien. Bij het kaderbesluit betreffende
de vrijheidsstraffen ligt dat gecompliceerder dan bij wat wij vandaag bespreken.
Niet zozeer uit het oogpunt van de wetgeving, maar meer uit het oogpunt van
de praktische consequenties.Met ons Centraal Justitieel Incasso Bureau (CJIB) beschikken wij over
een zeer verfijnde en goed functionerende structuur om tot tenuitvoerlegging
van vermogenssancties over te gaan. Ik denk niet dat ik overdrijf over onze
eigen voorziening, als ik zeg dat niet alle lidstaten over zoiets beschikken
als ons Centraal Justitieel Incasso Bureau. Wij mogen er ook wel een beetje
trots op zijn dat wij deze instelling hebben, die zo goed functioneert. Dat
maakt het ons ook mogelijk om deze implementatie op die manier ter hand te
nemen. Op de capaciteitsvraag over het CJIB kom ik dadelijk terug.De vraag van mevrouw Lagerwerf of het alleen gaat om de tenuitvoerlegging
van nieuwe geldboetes, hangt nauw samen met wat ik zo-even besprak. Er is
geen algemene bepaling, er is dus ook geen gevolg van de vertraging voor geldboetes
van voor 22 maart 2007. Op grond van artikel 22 van het kaderbesluit
had er op dit punt een temporele beperking kunnen worden aangebracht, maar
dat hebben wij niet gedaan.De heer Van de Beeten heeft in een terecht principiële start van
zijn betoog gewezen op de reeks kaderbesluiten en de relatie die deze besluiten
hebben met het wederzijds vertrouwen dat de hoeksteen vormt van het Haags
Programma. Vooral de manier waarop wij uitwerking geven aan de justitiële
en politiële samenwerking in de derde pijler. Hij zei terecht dat wederzijds
vertrouwen essentieel is voor de wederzijdse erkenning. Die is gebaseerd op
diverse gronden; partij zijn bij het Europees verdrag tot bescherming van
de Rechten van de Mens en de fundamentele vrijheden, maar ook onderwerpen
als de professionaliteit van de rechterlijke macht en het functioneren van
het strafrechtelijk systeem. Ik ben het met hem en met andere sprekers eens
dat het wenselijk is dat er een kaderbesluit over de procedurele rechten tot
stand komt. Er is een toereikende grondslag in de algemene formulering die
in de bepalingen van het verdrag betreffende de Europese Unie staat over de
strafrechtelijke samenwerking, over de criminaliteit, al dan
niet georganiseerd. Dat gaat dus ook over niet-georganiseerde criminaliteit,
dat is een breed begrip. De kaderbesluiten geven daaraan uitwerking, in samenhang
met het principe van wederzijdse erkenning. Er is inderdaad een wenselijkheid
op dit punt nog iets explicieter te worden in de verdragsgrondslag, maar de
basis is er. Op die basis zijn er voorstellen voor een kaderbesluit inzake
de procedurele rechten.Ik heb uiteraard kennisgenomen van de opvatting die bijvoorbeeld door
de permanente commissie van deskundigen, een groep van gelijkgestemde beoefenaren
van de juridische professie, over dit onderwerp naar voren is gebracht.Bij de kaderbesluiten, de procedurele rechten en ook bij de bescherming
van persoonsgegevens in verband met de strafrechtspleging op justitieel en
politieel terrein, lopen wij op tegen de grenzen van wat je kunt realiseren
in een Europese Unie die zich op dit punt nog heeft gebonden aan het unanimiteitsstandpunt.
Dat betekent inderdaad dat er onderwerpen zijn die echt stagneren omdat er
geen besluitvorming bij gekwalificeerde meerderheid mogelijk is. Zoals bekend,
brengt het hervormingsverdrag daarin verandering. Dat neemt niet weg dat wij
uiteraard allemaal gebonden zijn aan het EVRM. Dat behoort ook tot de condities
die indertijd zijn gehanteerd bij de toetreding van nieuwe lidstaten. Het
handvest inzake de grondrechten van de EU is plechtig geproclameerd en aanvaard
door alle lidstaten, weliswaar niet als verdrag maar wel als iets waar men
zich aan heeft willen verplichten. De mogelijkheid van een beroep daarop ten
overstaan van de rechter is voorzien in het hervormingsverdrag. Dat betekent
dat er op dit punt verdere stappen mogelijk worden die ook in onze opvatting
zeer wenselijk zijn op het gebied van grondrechten en procedurele rechten.
Dit gebeurt deels doordat de bestaande bindingen verder profiel krijgen in
het hervormingsverdrag, deels door verwijzing naar het handvest inzake de
grondrechten voor de Europese Unie en deels door de mogelijkheid om te ontsnappen
aan de situatie waarin een paar lidstaten bijvoorbeeld een kaderbesluit of
een procedureel recht kunnen tegenhouden. Het is in mijn ogen ook zeer wenselijk
dat wij uit die impasse komen.Mevrouw Broekers heeft gevraagd hoe wij omgaan met vervangende hechtenis
als de sanctie betaling van proceskosten betreft. De geldelijke sanctie die
betaling van proceskosten inhoudt valt onder de reikwijdte van het kaderbesluit.
Een dergelijke sanctie zal dus ook worden erkend en ten uitvoer worden gelegd.
Als het dan in een vrij uitzonderlijk geval zou komen tot toepassing van de
vervangende hechtenis is er eigenlijk geen reden om anders te handelen dan
bij de tenuitvoerlegging van de sanctie die betrekking heeft op de geldboete
zelf. Het enkele feit dat wij dat in Nederland niet zo hebben ingericht met
een veroordeling tot de proceskosten, betekent niet dat wij op dit punt niet
ook conform het kaderbesluit en het voorliggende wetsvoorstel daaraan uitvoering
zouden moeten geven.Mevrouw Broekers heeft verder gevraagd naar de verplichting om vervangende
hechtenis ten uitvoer te brengen, waaraan zij de vraag heeft gekoppeld of
er redenen zijn waarom de officier van justitie kan besluiten om geen vervangende
hechtenis toe te passen. Het kaderbesluit ziet primair op het innen van geldboetes
met in voorkomende gevallen de mogelijkheid van toepassing van vervangende
hechtenis. De systemen voor toepassing van vervangende hechtenis in de lidstaten
lopen nu eenmaal uiteen. Dat moest het kaderbesluit allemaal opvangen. Daarom
is er geen verplichting tot tenuitvoerlegging van de vervangende hechtenis.
Uiteraard proberen wij op een manier die goed past in ons CJIB-systeem dit
probleem op te lossen. De inspanningen zullen er krachtig op zijn gericht
om tot inning van de geldboetes te komen. Wij hebben daartoe ook de mogelijkheid
van verhaal op de inkomsten of het vermogen van de veroordeelde. Pas als dat
allemaal niet lukt, komt de vervangende hechtenis aan de orde.Het CJIB mogen wij natuurlijk niet eindeloos belasten zonder met de werkdruk
rekening te houden. Als er nieuwe taken bij komen, moet dat ook onder ogen
worden gezien. De inschatting die ervan was gemaakt, was uiteraard gebaseerd
op beperkte gegevens. Aan de hand van een aantal dossiers en de tijd van behandeling
ervan hebben wij geprobeerd een en ander op een aanvaardbare manier te preciseren.
Het CJIB heeft er zelf wat aannames voor gedaan, gebaseerd op van het CBS
afkomstige cijfers over verblijf van Nederlanders in het buitenland. Daarnaast
zijn er de Nederlandse sancties die worden uitgestuurd. Wat betreft de werklast
die gepaard gaat met het verwerken en registreren is gekeken naar de ervaringen
van het CJIB in Mulderzaken. Met behulp daarvan hebben wij een globale schatting
van het aantal fte's gemaakt. Daarin speelt ook een rol de verwachting dat
er behalve inspanningen ook geld binnenkomt. Dit is dus naar beste weten en
kunnen op een verantwoorde manier gedaan, uiteraard zonder dat wij met de
precisie kunnen werken die wij binnen Nederland kunnen hanteren ten aanzien
van ervaringen uit voorgaande jaren.Mevrouw Broekers-Knol (VVD):In een van de stukken van de Tweede Kamer over dit wetsvoorstel las ik
dat er iets van 145.000 geldboetes uitstaan voor overtredingen die buitenlanders
in Nederland hebben begaan en niet door Nederland kunnen worden geïnd.
Laten wij aannemen dat die boetes € 50 of € 100 per stuk
zijn. Als ik het dan even snel uitreken, blijkt dat daar winst in zit. Of
zie ik dat fout?Minister Hirsch Ballin:Ik heb geleerd dat wij ons op dit punt niet rijk moeten rekenen. De ervaringen
zullen het leren. Eerst moet de implementatie in de andere lidstaten nog plaatsvinden.
Laten wij maar even wachten met van alles inboeken met de eurotekens op het
netvlies.De heer Van de Beeten sprak over het Haags programma en de verplichting
van de lidstaten om zich het belang aan te trekken van de veiligheid van andere
lidstaten en daartoe ook de nationale bevoegdheden in te zetten. Dat onderschreef
hij ook. Dat gaat verder dat een wederzijdse erkenning als zodanig. Paragraaf
2.2. gaat over terrorisme. Ik neem aan dat de heer Van de Beeten daarop doelde.
Daarbij gaat het om een onderdeel van de uitwerking van de doelstelling om
terrorisme te voorkomen en te bestrijden, meer precies dat de lidstaten de
bevoegdheden van hun inlichtingen- en veiligheidsdiensten niet alleen gebruiken
om bedreigingen van hun eigen veiligheid tegen te gaan, maar tevens in voorkomende
gevallen om de interne veiligheid van andere lidstaten te beschermen. Het
is inderdaad nieuw dat dit expliciet is geformuleerd, maar de substantie is
minder nieuw. Inlichtingen- en veiligheidsdiensten werken immers
al vele jaren samen bij het voorkomen en bestrijden van terrorisme. Wij mogen
er dus ook van uitgaan dat die samenwerking al heel veel langer praktijk is
geweest dan sinds die in deze paragraaf 2.2. is opgeschreven en dat het past
binnen de ruim omschreven taakstellingen in het kader van de Wet op de inlichtingen-
en veiligheidsdiensten en buitenlandse equivalenten. Terrorisme behoort volgens
het verdrag inzake de Europese Unie tot het werkterrein van de derde pijler.
Samenwerking was er zelfs al voor het verdrag inzake de Europese Unie tussen
de inlichtingen- en veiligheidsdiensten. Al in de Trevitijd behoorde dat tot
de onderwerpen waarbij er wederzijdse verwachtingen waren en waarbij werd
geconstateerd dat het van belang is dat die samenwerking bestond en bestaat.
Het Haags programma is een beleidsprogramma dat beleidsdoelstellingen verwoordt,
maar geen verplichtingen. Een verdere concretisering van die doelstellingen
kan uiteraard op vele manieren plaatsvinden binnen de kaders van het recht
van de Europese Unie en van de diverse nationale wetten op de inlichtingen-
en veiligheidsdiensten.De heer Van de Beeten heeft de wijziging van de gratiebepaling niet alleen
ter sprake gebracht, maar haar ook geschut in stelling gebracht als een dergelijk
onderdeel van het wetsvoorstel. Ik denk dat dit geschut toch een beetje te
zwaar is, gelet op wat er echt aan de hand is. De wijziging in de gratiebepaling
van het Wetboek van Strafvordering heeft op de eerste plaats betrekking op
de implementatie van de bepaling uit het kaderbesluit inzake gratie. Daar
heeft de heer Van de Beeten uiteraard niets tegen. Daarnaast is voorzien in
een puur technische wijziging van hetzelfde artikel 558 van het Wetboek van
Strafvordering. Die wijziging is opgenomen vanuit het oogpunt van duidelijkheid
en leesbaarheid van de bepaling, namelijk een onderverdeling in de onderdelen
a, b en c. Dat is dus puur technisch. Ik denk dat wij, uiteraard met volledig
respect voor hetgeen in de aanwijzing voor de regelgeving staat, namelijk
dat implementatiewetsvoorstellen implemenatiewetsvoorstellen moeten zijn en
geen locomotief voor een trein van andere wenselijke dingen, wel een beetje
praktisch moeten blijven. Als het om zulk soort technische wijzigingen gaat,
lijkt het mij beter om dat bij die gelegenheid te behandelen. Men kan zich
voorstellen wat dit zou betekenen bijvoorbeeld voor de mensen die twee keer
voor dezelfde bepaling een wetswijziging in verschillende wetten zouden moeten
verwerken. Stel dat wij dit in een leemtewet opnemen, dan moet diezelfde bepaling
twee keer worden gewijzigd. Dat zou de burgers moeite kosten en het zou de
advocatenkantoren op kosten jagen als nodeloos een tweede maal een vervanging
van dezelfde bladzijde uit de losbladige uitgave van artikel 558 van het Wetboek
van Strafvordering moet plaatsvinden.De heer Van de Beeten heeft het punt ter sprake gebracht dat op grond
van artikel 9 van het wetsvoorstel in de zeer specifieke situatie dat het
feit buiten het grondgebied van de uitvaardigende lidstaat is gepleegd en
Nederland de rechtsmacht had kunnen uitoefenen, de hoogte van de opgelegde
sanctie kan worden verlaagd tot het in Nederland geldende wettelijke strafmaximum.
De vraag van de heer Van de Beeten was of in dat geval het restant nog door
de uitvaardigende lidstaat kan worden geïncasseerd dan wel of deze lidstaat
nog vervangende hechtenis kan opleggen. Daarin voorziet de systematiek zoals
die nu is gekozen, niet. Het uitgangspunt is dat de tenuitvoerlegging wordt
beheerst door het recht van de tenuitvoerleggingstaat. In het zeer specifieke
geval dat de hoogte van de sanctie wordt aangepast aan het bedrag van het
wettelijk strafmaximum van de uitvoerende lidstaat, moet de tenuitvoerlegging
als voltooid worden beschouwd op het moment dat de betrokkene aan de betaling
van dat bedrag heeft voldaan. De bevoegde autoriteit van de uitvaardigende
lidstaat wordt hiervan in kennisgesteld. Dat leid ik ook af uit het feit dat
een eventueel andersluidende regeling in het kaderbesluit ontbreekt.Mevrouw Westerveld heeft mij gevraagd om in te gaan op de inzet van de
regering wanneer de samenwerking geen lichte overtreding betreft, maar het
strafrechtelijk zwaardere misdrijf. Moet er ook dan over verschillen tussen
lidstaten worden heengestapt ten behoeve van die samenwerking, hoe ver kan
dat gaan, zijn er geen verschillen waar wij te snel overheen stappen? Mevrouw
Westerveld gaf daar ook nog een voorbeeld bij. Ook bij de tenuitvoerlegging
van vrijheidsstraffen zal in de Unie worden samengewerkt. Ik noemde al even
het kaderbesluit over de wederzijdse erkenning en tenuitvoerlegging van de
vrijheidsstraffen. Dat is ook aan de orde geweest in de voorbereiding van
de besluitvorming in de JBZ-Raad. Bij de tenuitvoerlegging van vrijheidsstraffen
is de veroordeelde gewoonlijk in de staat van veroordeling gedetineerd. Het
kaderbesluit strekt er dan toe om de straf in de tenuitvoerleggingsstaat,
dus een andere lidstaat, te ondergaan. De meeste landen hebben ervoor gepleit
om daarbij de toetsing van de dubbele strafbaarheid te handhaven met als reden
dat in de situatie waarin de betrokkene al is gedetineerd, het risico feitelijk
niet bestaat dat hij zijn rechtmatige straf kan ontlopen doordat de lidstaten
niet samenwerken. De tweede reden was dat de vrijheidsstraf een erg ingrijpend
middel is dat zonder strafwaardigheid van het gedrag in het land van de tenuitvoerlegging
moeilijk valt uit te leggen. In dat opzicht is er dus echt een verschil tussen
het onderwerp van vanmiddag en het kaderbesluit over de tenuitvoerlegging
van vrijheidsstraffen, de ingrijpendheid van de sancties die daaronder zit,
en natuurlijk ook nog het punt van de resocialisatie dat dan een rol speelt.
Bij het onderwerp van vandaag is resocialisatie eigenlijk niet aan de orde.Mevrouw Westerveld (PvdA):Het kan zijn dat ik niet goed heb geluisterd of dat ik even werd afgeleid,
maar de strekking van mijn vraag was of de minister iets kan zeggen over de
inzet van de regering op dit punt. Ik heb expres dit voorbeeld gegeven omdat
ik denk dat het de regering en het parlement aanspreekt. Zet de regering op
dit thema toch wel behoorlijk in op een klein stukje behoud van eigenheid,
opdat wij hier niet zomaar verplicht worden om zaken te executeren die in
Nederland niet strafbaar zouden zijn? Of is dat een punt dat helemaal geen
rol speelt?Minister Hirsch Ballin:Wij hebben zwaarder getild aan de dubbele strafbaarheid bij het kaderbesluit
tenuitvoerlegging van strafvonnissen. Dat kan inderdaad worden gezien als
een teken dat daarbij andere overwegingen een rol spelen dan wanneer het alleen
gaat om een geldboete. Misschien kunnen wij hier het best gedetailleerd op
ingaan als de implementatiewetgeving aan de orde is.Mevrouw Westerveld (PvdA):Zegt de minister nu dat het antwoord op mijn vraag "nee" is?Minister Hirsch Ballin:Er is gelet op overwegingen. Het is een afwegingspunt. Uiteraard aanvaard
je een zekere verscheidenheid bij strafrechtelijke samenwerking in het Europese
kader. Wij hebben hier een iets langere lijst van uitzonderingen op het vereiste
van de dubbele strafbaarheid dan bij eerdere kaderbesluiten. Dat is omdat
de geldboetes zich ertoe lenen om daar minder zwaar aan te tillen. Bij de
tenuitvoerlegging van vrijheidsstraffen tillen wij daar relatief zwaar aan.
Ik denk dat een precieze beoordeling van de werking van dat afwegingskader
het beste aan de orde kan komen als wij spreken over de implementatiewetgeving.Mevrouw Böhler (GroenLinks):Voorzitter. Begrijp ik de minister goed dat dit ook geldt voor het kaderbesluit
voorwaardelijke vrijheidsstraffen dat wij nog krijgen? Of heeft de minister
het specifiek over vrijheidsbenemende straffen, dus mensen die de gevangenis
in moeten?Minister Hirsch Ballin:Ik heb het over de tenuitvoerlegging van het kaderbesluit vrijheidsstraffen.
Ik heb eerder gezegd dat wij een langere implementatietermijn hebben voor
dat kaderbesluit.Mevrouw Böhler (GroenLinks):Er komt nog een kaderbesluit voorwaardelijke straffen. Is het de bedoeling
om eenzelfde catalogus te hanteren als bij de geldboetes wat betreft de dubbele
strafbaarheid?Minister Hirsch Ballin:Het is bij al die kaderbesluiten in hoofdzaak gelijk, maar net een slagje
anders, dus ik denk dat wij dit het beste kunnen bespreken bij het implementatiewetsvoorstel.De volgende vraag van mevrouw Westerveld is waarom bestuurlijke boetes
op grond van het onderhavige kaderbesluit niet vatbaar zijn voor erkenning
en tenuitvoerlegging in een andere lidstaat. Het kaderbesluit staat in het
teken van de strafrechtelijke samenwerking in de Europese Unie. De toepassing
van het beginsel van wederzijdse erkenning geldt dan ook op grond van artikel
1, eerste lid, van het kaderbesluit voor procedures waarbij op enig moment
een strafrechter wordt betrokken. Er is dus geen grondslag voor tenuitvoerlegging
van administratieve boetes die voorwerp zijn van een puur bestuursrechtelijke
handhaving, maar het besluit is wel van toepassing op procedures voor vereenvoudigde
afdoening van strafbare feiten. Dat betekent dat bij de tenuitvoerlegging
van geldelijke sancties op basis van een strafbeschikking, zoals is voorzien
in de Wet OM-afdoening of in het Duitse systeem van de Ordnungswidrigkeiten,
beroep mogelijk is op de strafrechter en dat deze onder de werking van de
voorgestelde wetgeving vallen.Mevrouw Westerveld heeft gevraagd in hoeverre de uitvaardigende lidstaat
omstandigheden dient aan te voeren op grond waarvan blijkt dat de geldelijke
sanctie vatbaar is voor erkenning en tenuitvoerlegging in de uitvoerende lidstaat.
De beslissing die ten uitvoer wordt gelegd, dient vergezeld te zijn van een
ingevuld certificaat waarin de gegevens zijn opgenomen die van belang zijn
voor de tenuitvoerlegging van de beslissing. De uitvaardigende lidstaat dient
op het certificaat de correcte gegevens in te vullen. Daarbij gaat het om
informatie over de inkomstenbronnen en de locatie van de persoon of de rechtspersoon
tegen wie de beslissing is gericht. Dat zijn feitelijke gegevens waarover
niet zoveel twisten kunnen ontstaan. De voorgestelde wetgeving biedt de officier
van justitie de mogelijkheid om de erkenning en tenuitvoerlegging van de beslissing
bij een onvolledig ingevuld certificaat te weigeren, maar niet dan nadat de
uitvaardigende lidstaat de gelegenheid heeft gekregen om de benodigde informatie
alsnog aan te leveren. Als deze feitelijke aanvulling alsnog is verschaft,
zal de sanctie werkelijk ten uitvoer kunnen worden gelegd.Mevrouw Westerveld (PvdA):Het antwoord van de minister over de bestuurlijke en de strafrechtelijke
handhaving was mij uit de schriftelijke inbreng ook wel duidelijk geworden,
maar het gaat mij om de vraag hoe het zit met een feit waarop in beginsel
zowel bestuursrechtelijk als strafrechtelijk kan worden gereageerd. Ik heb
als voorbeeld gegeven dat wordt besloten om puur bestuursrechtelijk een boete
op te leggen. Als voor een feit in principe een strafrechtelijke straf kan
worden opgelegd, alleen dat gebeurt niet, is dat dan voor erkenning vatbaar
of niet omdat wordt volstaan met een bestuurlijke boete?Minister Hirsch Ballin:Het ligt eraan welke keuze wordt gemaakt. Als de strekking van de vraag
is of erop kan worden geanticipeerd of iets bestuurlijk of strafrechtelijk
wordt afgedaan, lijkt mij dat ietwat vergezocht. In onze optiek moet de gewone
systematiek worden gehanteerd. Dit wetsvoorstel is gericht op boetes die op
de een of andere manier strafrechtelijk te beschouwen zijn, inclusief de Wet
OM-afdoening en het Duitse Ordnungswidrigkeitengesetz.Als de strekking van de vraag is of het onwenselijk is dat degenen die
met een bestuurlijke boete worden belast, ervandoor gaan, wellicht met dezelfde
hoge snelheid als die aanleiding heeft gegeven tot het opleggen van die bestuurlijke
boete, dan is mijn antwoord: ja, dat is onwenselijk. Daarom is uitwisseling
van gegevens en kentekenregisters van belang. Dit kaderbesluit staat niet
alleen, maar het is ook van belang wat wij doen in het kader van het Verdrag
van Prüm.Mevrouw Westerveld (PvdA):Eigenlijk was dat mijn vraag niet. Ik heb expres een voorbeeld gegeven
uit de socialeverzekeringssfeer; dat iemand een feit verzwijgt waarbij een
bestuurlijke boete kan worden opgelegd, maar waartegen ook strafrechtelijk
kan worden opgetreden. In de praktijk wordt vaak volstaan met een bestuurlijke
boete. Ik begrijp uit het antwoord van de minister dat het niet voor erkenning
en voor vervolging in het buitenland vatbaar is als wordt volstaan met een
bestuurlijke boete. Mijn vraag is of dat ertoe kan leiden dat men in zo'n
situatie vaker strafrechtelijk zal optreden om de executie in andere landen
te vergemakkelijken. Is dat een effect dat de minister voorziet?Minister Hirsch Ballin:Ik ben hierop ingegaan door te zeggen dat ik ervan uitga dat wij ons niet
door de executeerbaarheid in het buitenland zullen laten leiden bij de keuze
tussen een bestuurlijke en een strafrechtelijke sanctie. Bij de handhaving
van de socialezekerheidswetgeving zijn beoordelingskaders gegeven in welke
gevallen naar het strafrecht mag worden gegrepen en in welke
gevallen met bestuurlijke boetes moet worden volstaan. Door de OM-afdoening
is het hele sanctiestelsel in beweging. Deze biedt een aantal buitengewoon
interessante nieuwe mogelijkheden. Het is de bedoeling om systematisch te
kijken naar een goede afdoening. Dat kan ook impact hebben op het socialezekerheidsrecht.
De executeerbaarheid in het buitenland lijkt mij daarvoor op zichzelf niet
de goede en maatgevende invalshoek.Mevrouw Böhler (GroenLinks):Betekent dit dat het niet de bedoeling is dat Nederland vaker de strafrechtelijke
weg kiest, als ook de bestuursrechtelijke weg kan worden gekozen, puur en
alleen omdat men denkt de tenuitvoerlegging in het buitenland te kunnen bewerkstelligen?Minister Hirsch Ballin:Of het nu om socialezekerheidsrecht gaat of om andere onderwerpen, de
keuze tussen bestuurlijke en strafrechtelijke sancties hoort gemaakt te worden
aan de hand van criteria die betrekking hebben op de aard van het feit en
de omstandigheden van degene die het feit heeft begaan. Wanneer het gaat om
overtredingen die worden begaan door mensen die deelnemen aan het vrije personenverkeer
binnen de Europese Unie, hebben wij de beperking aanvaard dat dit besluit
niet geldt voor bestuurlijke sancties, maar wel voor andere. De vraag van
de verhouding tussen het bestuurlijke en het strafrechtelijke sanctiestelsel,
dat wordt verruimd in de Wet OM-afdoening, moet uit de algemene optiek van
een goede verhouding tussen het bestuursrechtelijke en het strafrechtelijke
sanctiestelsel worden beoordeeld.Mevrouw Westerveld vroeg hoe wordt omgegaan met een verstekvonnis. Het
staat vast dat bijzondere aandacht van de officier van justitie wordt gevraagd
voor de erkenning van een verstekvonnis, afkomstig van een andere lidstaat.
Er kan pas sprake zijn van erkenning en tenuitvoerlegging van een buitenlandse
geldelijke sanctie wanneer deze onherroepelijk is geworden. Ook een verstekvonnis
moet onherroepelijk zijn voordat het voor erkenning vatbaar is. De erkenning
van een onherroepelijk verstekvonnis dat een geldelijke sanctie inhoudt, kan
door de officier van justitie worden geweigerd, zoals volgt uit artikel 10,
eerste lid, onder g, indien de veroordeelde niet persoonlijk of door tussenkomst
van zijn vertegenwoordiger is opgeroepen voor de zitting dan wel niet te kennen
heeft gegeven afstand te doen van het recht op verdediging. Deze weigeringsgrond
heeft een waarborgkarakter. Daarmee wordt voorkomen dat wordt meegewerkt aan
de bestraffing van een persoon die niet op de hoogte was of had kunnen zijn
van de behandeling van zijn strafzaak en dus ook geen verdediging heeft kunnen
voeren.Mevrouw Lagerwerf heeft de vraag gesteld hoe het begrip "onherroepelijke
rechterlijke beslissing, genomen in een beroep tegen een beschikking"
zich verhoudt tot de definitie van een rechterlijke uitspraak. Deze vraag
raakt de kern van de systematiek van wat zich leent voor toepassing van het
kaderbesluit en dus van dit wetsvoorstel. Het begrip onherroepelijke beslissing
genomen in beroep tegen een beschikking heeft betrekking op wat wij tegenkomen
in sommige lidstaten. In sommige lidstaten blijft ingeval van beroep tegen
een beschikking de beschikking zelf intact, in andere landen komt de uitspraak
van de rechter in de plaats van de beschikking. In dat laatste geval is er
sprake een rechterlijke uitspraak, dus niet meer van een beschikking. In het
eerste geval is er sprake van een onherroepelijke beslissing genomen in beroep
tegen een beschikking. Met de definities die in het wetsvoorstel zijn opgenomen,
denken wij deze variëteit te kunnen vangen.Mevrouw Lagerwerf-Vergunst (ChristenUnie):Ik begrijp uw uitleg en dat de gekozen systematiek aansluit bij die van
andere lidstaten, maar het staat wel haaks op de systematiek die wij in de
Nederlandse wetgeving gebruiken. Daarom noemde ik ook het voorbeeld van het
Wetboek van Strafvordering. Wij spreken nu toch over een Nederlandse wet en
is het dan niet onwenselijk dat er binnen de Nederlandse wetgeving sprake
is van een niet gelijke systematiek?Minister Hirsch Ballin:Het antwoord op de maideninterruptie van mevrouw Lagerwerf is bevestigend.Mevrouw Lagerwerf-Vergunst (ChristenUnie):U vindt het ook onwenselijk?Minister Hirsch Ballin:Misschien moet ik het toch even nuanceren. Het gevaar van een instemmende
reactie is altijd dat dan meteen wordt gedacht dat je daarmee ook alle woorden
overneemt. Staat het er haaks op? Ik denk dat het enigszins genuanceerd moet
worden: het beantwoordt aan de diversiteit van de stelsels van de lidstaten.
Wij hebben inderdaad een andere systematiek dan andere lidstaten. Wat op het
eerste gezicht haaks staat op onze systematiek is een doordachte keuze om
het onder de systematiek van andere lidstaten te kunnen vangen!Gevraagd is of er voldoende rekening is gehouden met wat de rechtbank
Leeuwarden kan hebben. De officier van Justitie in Leeuwarden is hier in stelling
gebracht omdat het CJIB daar zit. De rechtbank Leeuwarden komt maar in een
beperkt aantal gevallen in aanraking met de toepassing van deze wet, namelijk
bij een verzetprocedure bij de toepassing van vervangende hechtenis. Mijn
verwachting is dat de daarmee gemoeide kosten niet hoog kunnen zijn en ook
kunnen worden gedekt door de opbrengsten van de tenuitvoerlegging. Dat lijkt
mij gegeven de beperkte omvang van het beroep op de rechter in ieder geval
een veilige veronderstelling. Wij hadden het overigens al eerder over dit
aspect van de zich geleidelijk aan ontwikkelende kosten-batenverhouding bij
de toepassing van de voorgestelde wet. Toepassing van het kaderbesluit zullen
wij natuurlijk monitoren. Als zich andere ontwikkelingen voordoen, kunnen
wij ingrijpen.Om te voorkomen dat mevrouw Böhler zich tekort gedaan voelt in de
beantwoording van de vragen, wil ik naar voren brengen dat een aantal van
haar vragen eigenlijk betrekking hebben op het kaderbesluit, maar dat is er
al. Dat is namelijk tot stand gekomen met instemming van beide Kamers der
Staten-Generaal. Voor zover het gaat om dat kaderbesluit, is het wellicht
nog wel goed om even stil te staan bij wat mogelijk in de toekomst tot discussie
en interpretatie aanleiding kan geven, maar mij lijkt het meest praktische
om mij nu te richten op de punten die tevens de implementatie raken. Langs
die lijn zal ik ook nog wel op enkele punten ingaan die mevrouw Böhler
naar voren heeft gebracht.Mevrouw Böhler (GroenLinks):Ik voel mij niet zo snel tekort gedaan door de minister en ik denk ook
niet dat dit ooit zijn bedoeling zal zijn. Ik heb die punten
aangestipt omdat de minister zelf al in de verschillende memories heeft aangegeven
dat het de bedoeling is dat deze implementatiewet een raamwerk vormt voor
de komende kaderbesluiten; voorwaardelijke vrijheidsstraffen, vrijheidsbenemende
maatregelen en vrijheidsstraffen. Juist omdat nu een raamwerk wordt geschapen
voor toekomstige kaderbesluiten leek het mij goed om enkele fundamentele bezwaren
van mijn fractie nog eens naar voren te brengen. Ik hoop dat de minister daar
toch een reactie op wil geven. Ik begrijp best dat wij op de concrete uitwerking
ingaan bij het desbetreffende kaderbesluit.Minister Hirsch Ballin:Inderdaad, voor elk kaderbesluit geldt dat wij in de eerste fase in de
geannoteerde agenda van de JBZ-raden een beschrijving geven van wat er speelt
in de onderhandelingen daarover. Daarna komt aan de orde de implementatie.
Ik was nog niet klaar met mijn beantwoording, dus ik kom nog op een aantal
punten die bij de implementatie van dit kaderbesluit aan de orde zijn. Over
de algemene punten die mevrouw Böhler naar voren bracht rondom dit kaderbesluit,
zoals het vertrouwensbeginsel, waarborging van procedurele rechten, de mate
waarin buitenlandse wetgeving en rechtspraak als een gegeven worden beschouwd,
de relatie tot de manier waarop op Europees niveau naast de werking van de
richtlijn over gegevensbescherming die op de particuliere sector betrekking
heeft, wordt gesproken en de niet strafrechtelijke onderwerpen heb ik al enkele
opmerkingen gemaakt. Ik wil graag nog eens bevestigen dat het ook in mijn
ogen belangrijk is als referentiekader voor de toekomstige kaderbesluiten
over de verdere uitwerking van het Haagse programma. Dat is ook een van de
redenen waarom ik het van belang vind dat in het hervormingsverdrag op dat
punt een paar stappen worden gezet, zoals de waarborging van de grondrechten.Mevrouw Böhler sprak ook over de afschaffing van de executoriale
procedure bij geldboetes. Het bestaan van deze procedure bij de tenuitvoerlegging
van buitenlandse strafvonnissen bestaat alleen bij vrijheidsstraffen. Bij
geldboetes voorziet het ter zake geldende EG-verdrag alleen in voortgezette
tenuitvoerlegging, dus wijzigt het kaderbesluit niet de bestaande regeling
op dit punt.Mevrouw Böhler vroeg verder of niet te veel van justitiabelen wordt
verwacht waar het gaat om kennis van het recht in andere lidstaten. Burgers
hebben zich altijd te houden aan de geldende rechtsregels in andere staten
als zij zich in die andere staten bevinden. Er wordt inderdaad geen tentamen
rechtsvergelijking verwacht voordat iemand gebruik maakt van de vrijheid van
personenverkeer in de Europese Unie. Dat doen wij zelf ook zo over een weer.
Het kaderbesluit ziet uitsluitend op de tenuitvoerlegging van onherroepelijke
sancties opgelegd in andere lidstaten. Verder is het natuurlijk wel een algemeen
uitgangspunt dat mensen dienen te worden geïnformeerd over hun procedurele
rechten bij de toepassing van sancties door overheden.Mevrouw Böhler (GroenLinks):Voorzitter. Ik wilde zeker niet pleiten voor de invoering van een tentamen
als men naar het buitenland wil reizen, dat lijkt mij ook niet uitvoerbaar.
De voor ons ideale burger in Nederland kent de wet in Nederland. Wij weten
dat dit bij ingewikkelde wetgeving vaak een fictie is, maar wij gaan er in
ieder geval van uit. Als die ideale burger er al zou zijn en hij of zij weet
hoe het in Nederland zit, dan wordt het namelijk wel lastig om ook nog eens
te verwachten dat hij of zij ook nog de verschillen kent met het buitenland,
juist bij dit soort ingewikkelde zaken. Je zou eigenlijk al zo'n tentamen
moeten invoeren om de burger enige rechtsbescherming te geven.Minister Hirsch Ballin:Ik begrijp uw vraag goed, maar denk toch dat het antwoord gedifferentieerd
moet zijn, niet alleen naar gelang van de overtredingen, maar ook naar gelang
de activiteiten die iemand in een ander land van de Europese Unie ontwikkelt.
Al op het simpele punt van handhaving van het verkeersrecht zijn er verschillen
tussen onze wet Administratieve handhaving verkeersovertredingen en de manier
waarop in onze buurlanden wordt gehandhaafd. Niettemin is het een veilige
werkhypothese dat men op buitenlandse snelwegen de daar geldende maximumsnelheden
serieus moet nemen. Wij hebben evenals in meer of mindere mate onze buurlanden,
in ieder geval de gewoonte om bij het opleggen van een vermogenssanctie ook
aan te geven op welke wijze men daartegen verweer kan voeren. In het voorbeeld
van het verkeer geven natuurlijk ook de organisaties van de weggebruikers
over dat punt voorlichting.Bij bedrijfsmatige activiteiten is dat veel gecompliceerder. Hetzelfde
geldt voor werknemers die aan het vrije personenverkeer deelnemen en in het
buitenland een baan accepteren. Dat geldt ook voor andere onderwerpen, ook
op het voor mensen wellicht existentieel nog veel belangrijkere terrein van
pensioenopbouw en sociale zekerheid. Wie als grensarbeider vanuit Nederland
in België of Duitsland gaat werken, komt voor behoorlijk gecompliceerde
vragen te staan. Ik schat dat absoluut niet gering in. Het kan enerzijds lastig
zijn, maar anderzijds doet iemand die als ondernemer, werknemer of toerist
naar het buitenland gaat er goed aan om zich daarover te laten informeren
en de grenzen van de wet te kennen.De heer Kox (SP):Voorzitter. Het is inderdaad wat complex en men moet zich houden aan de
wetten van het land. De minister heeft echter zelf ook gezegd dat het buitenland
nog steeds het buitenland is als wij naar Polen gaan. Dit geldt althans voor
de meeste burgers van dit land. Als ik daar meeloop in een protestdemonstratie
omdat ik vind dat de Poolse regering op een buitengewoon onheuse wijze omspringt
met homoseksuele mensen of met het volgens mij bestaande recht van de vrouw
op zelfbeschikking en als ik daar word veroordeeld wegens belediging van de
minister-president of wie dan ook – dat ligt daar erg gevoelig; ze zijn
nogal snel beledigd – en als ik in Polen ben, begrijp ik dat ik daarvan
de gevolgen moet ondergaan. Maar als ik daarvoor in Nederland een boete moet
betalen, als ik in mijn eigen land bestraft zou worden voor iets wat ik beschouw
als een elementair mensenrecht, dan wordt het vreemd. Hetzelfde geldt voor
drugsgebruik. Als men ergens drugs gebruikt en daarvoor wordt veroordeeld
en hier in Nederland een boete moet betalen, knaagt dat aan het gevoel van
een burger dat het in orde is als men in dat land wordt veroordeeld en aangesproken,
maar niet als dat in het eigen land gebeurt, waar is afgesproken dat dit soort
zaken moet kunnen. Dat kan het rechtsgevoel van de Nederlandse burger ondergraven.Minister Hirsch Ballin:Er zitten verschillen tussen de voorbeelden die de heer Kox heeft gegeven.
Bij drugsgebruik in het buitenland, waar verbodsbepalingen en een ander handhavingsbeleid
een rol spelen, kunnen wij moeilijk beweren dat strafbaarstelling in strijd
is met het recht van de Europese Unie of het EVRM. Dat heeft de heer Kox ook
niet beweerd. Het demonstreren voor homorechten heeft echter wel degelijk
aanleiding gegeven tot discussies in Europees verband. Daarbij heeft men te
maken met het EVRM en de vrijheid van meningsuiting die daarin wordt genoemd
en waarop men zich kan beroepen, ook als het zaken betreft die zich in een
andere lidstaat hebben voorgedaan. Daarvan wordt wel degelijk werk gemaakt.Hier zien wij iets dat bij alle kaderbesluiten aan de orde is. Zoals ik
aan het begin van mijn antwoord heb gezegd en de heer Kox aan het eind van
zijn betoog in eerste termijn, is harmonisatie van de Europese Unie iets anders
dan volstrekt gelijk maken. Als men harmonisatie toepast, moet men op een
paar veronderstellingen kunnen bouwen. Daartoe behoort een solide rechtsstelsel.
Dat is een van de toetsingspunten bij de uitbreiding van de Europese Unie
die niet alleen nieuwe lidstaten zich moeten laten welgevallen maar alle lidstaten.
Dat moet in het oog worden gehouden. Het gaat om de waarborging van grondrechten.
In een reactie op andere sprekers heb ik daarover al het een en ander gezegd.
Het is ook in mijn ogen buitengewoon belangrijk dat dit niet langer blijft
achterlopen bij de overige vormen van samenwerking in de Unie. Ik noem in
dit verband het hervormingsverdrag.Voor een aantal onderwerpen mag verscheidenheid in strafbaarstelling en
dergelijke bestaan. Dit claimen wij ten opzichte van de andere lidstaten en
dit zullen die andere lidstaten op legitieme gronden ook ten opzichte van
ons claimen, maar allemaal met eerbiediging van wezenlijke rechtsgoederen
als de vrijheid van meningsuiting uit het voorbeeld dat de heer Kox heeft
genoemd.Mevrouw Böhler heeft gevraagd naar de ratio achter de gekozen verdeling
tussen imperatieve en facultatieve weigeringsgronden. Het kaderbesluit gaat
uit van een stelsel van facultatieve weigeringsgronden. Lidstaten hebben de
mogelijkheid daarvan imperatieven te maken, maar bij de keuze voor een aantal
imperatieve weigeringsgronden heeft het waarborgen van fundamentele beginselen
van het strafproces vooropgestaan. Waar die keuze voor imperatieven niet is
gemaakt, is dat ook gedaan omdat dan een nadere afweging kan plaatsvinden
door de bevoegde autoriteiten.Mevrouw Böhler (GroenLinks):Ik heb dit zo expliciet gevraagd omdat de mogelijkheid om beslissingen
uit het buitenland niet ten uitvoer te leggen omdat het feit in Nederland
is gepleegd of geldt als in Nederland gepleegd en in Nederland niet strafbaar
is, bij uitstek het instrument lijkt om bepaalde eigenheden van ons rechtsstelsel
overeind te houden. Ik denk in eerste instantie aan zaken als het niet strafbaar
zijn van abortus en euthanasie. Als een Ierse vrouw in Nederland naar een
arts gaat voor een abortus en Ierland legt een geldboete op aan die arts,
moeten wij die ten uitvoer leggen. Althans, het is aan de officier van justitie
om te bepalen of dit wel of niet gebeurt. Bij dit soort meer algemene onderdelen
van ons rechtssysteem geeft mijn fractie er de voorkeur aan dat dit als een
imperatieve weigeringsgrond wordt geregeld. Waarom dat niet is gebeurd, was
de portee van mijn vraag.Minister Hirsch Ballin:Dit raakt aan het punt dat de heer Kox heeft aangesneden op het niveau
van de wetgeving in de lidstaten. Men kan voorbeelden geven waarbij het meer
of minder voor de hand ligt dat de officier van justitie die facultatieve
weigeringsgrond toepast. Alleen als wij zeker zouden weten dat de officier
van justitie altijd, bij welk onderwerp ook, de tenuitvoerlegging zou moeten
weigeren, hadden wij voor een imperatieve weigeringsgrond moeten kiezen. De
officier van justitie doet dat natuurlijk niet in het luchtledige, maar binnen
het algemene beleid dat wordt gehanteerd. Ik denk dat deze keuze juist rekening
houdt met de verscheidenheid van onderwerpen die aan de orde kunnen zijn.
Daarop doelde de heer Kox zojuist ook. Hier is een rationele keuze gemaakt
voor een facultatieve weigeringsgrond, waaraan uiteraard met verstand toepassing
moet worden gegeven.De heer Kox heeft gevraagd in hoeverre de lijst van feiten kan worden
aangepast waarbij de toetsing aan dubbele strafbaarheid niet langer is toegestaan.
Artikel 5, lid 2, van het kaderbesluit biedt een grondslag voor het wijzigen
of uitbreiden van de lijst. Een eventuele wijziging in de lijst van feiten
waarbij toetsing aan dubbele strafbaarheid niet langer is toegestaan, zal
na raadpleging van het Europese Parlement door middel van een besluit van
de Raad van de Europese Unie worden vastgesteld. Een dergelijk besluit valt
onder het instemmingsrecht.Er is gevraagd of het bij uitzondering mogelijk is dat in Nederland een
geldelijke sanctie wordt toegepast voor een feit dat niet tot een veroordeling
zou hebben geleid. Daarop ben ik al ingegaan toen de heer Kox dit bij interruptie
ter sprake bracht. De explicitering van de rechtsbasis van de wederzijdse
erkenning in het hervormingsverdrag acht ik ook wenselijk. Het is in feite
een codificatie van het bestaande recht. Dat dit nog niet is gebeurd, staat
echter de totstandkoming van dit kaderbesluit en dus dit wetsvoorstel niet
in de weg.Mevrouw Broekers-Knol (VVD):Mevrouw de voorzitter. Ik dank de minister voor zijn uitvoerige antwoord
op onze vragen. Ik wil nog terugkomen op de implementatie. De minister heeft
gezegd dat alleen Finland op tijd was en dat Nederland op tijd had kunnen
zijn, omdat wij een goed functionerend CJIB hebben. Bij de behandeling van
het kaderbesluit over de vrijheidsstraffen wordt er een langere termijn genomen,
namelijk drie jaar, vanwege de praktische consequenties, in het bijzonder
voor de detentiecapaciteit. Wordt in de onderhandelingen over het kaderbesluit
in de diverse landen al rekening gehouden met het feit dat ze problemen kunnen
krijgen met de detentiecapaciteit? Wordt er al geanticipeerd op de problemen
die zich kunnen voordoen? Als er wordt gewacht tot het kaderbesluit een feit
is, is zelfs drie jaar nog te kort. Als de betrokken landen nu direct aan
de slag gaan, kan het misschien nog wel in die drie jaar gebeuren. Ik ben
van mening dat Nederland ook moet kijken naar zijn detentiecapaciteit, want
misschien komt er wel een toeloop van lieden die liever in Nederland hun vrijheidsstraf
uitzitten dan in een land waar het detentieregiem wat minder
prettig is. Wil de minister hierop ingaan?De minister heeft gezegd dat de vergoedingen aan slachtoffers sneller
kunnen worden geregeld. Dit is ook zo, want het land waar de tenuitvoerlegging
moet geschieden, keert uit aan het slachtoffer. Volgens het kaderbesluit mag
het land waar de tenuitvoerlegging plaatsvindt, het geld in principe houden.
Het moet misschien ook betalen en als er dan aan slachtoffers wordt betaald,
moet het ten uitvoer leggende land maar zien of en, zo ja, hoe het het geld
terugkrijgt. Zijn er tussen de lidstaten afspraken gemaakt om de vergoeding
aan slachtoffers te verrekenen? Uit de stukken begrijp ik dat dit misschien
kan gebeuren en misschien ook niet. Kan de minister dit toelichten?Ik heb nog een praktische vraag voor de minister. Als dit wetsvoorstel
is aanvaard, geldt de wederzijdse erkenning dan alleen tussen de lidstaten
die het kaderbesluit hebben geïmplementeerd, dus tussen Finland, Frankrijk,
Hongarije, Denemarken en Nederland? Doen de overige 22 landen nog niet mee?De leden van mijn fractie zullen instemmen met dit wetsvoorstel. Wij vinden
het een belangrijke stap op de weg naar nauwere strafrechtelijke samenwerking
tussen de lidstaten. Het is natuurlijk wel de vraag of grensoverschrijdende
en georganiseerde criminaliteit met dit wetsvoorstel worden bestreden. Dat
is nogal twijfelachtig, maar wij zijn ervan overtuigd dat met de samenwerking
op dit niveau, namelijk erkenning en tenuitvoerlegging van strafrechtelijke
sancties, samenwerking op het terrein van grensoverschrijdende en georganiseerde
criminaliteit wordt bevorderd. Men kent elkaar, men weet wat men aan elkaar
heeft, men vertrouwt elkaar en dat dient een hoger doel, namelijk de bestrijding
van georganiseerde en grensoverschrijdende criminaliteit.De heer Van de Beeten (CDA):Mevrouw de voorzitter. Ik zal de punten die ik in eerste termijn naar
voren heb gebracht, nog eens in omgekeerde volgorde langs lopen. Ik begin
dus met het laatste punt: het meenemen van enkele technische wijzigingen waartegen
men toch eigenlijk geen bezwaar zou kunnen hebben. Ik heb al gezegd dat ik
hier geen punt van zal maken voor dit wetsvoorstel, maar de minister moet
weten dat dit een principieel punt blijft. Je kunt daar te gemakkelijk in
opschuiven. Dan maar een parallelwetje, of een veegwet ook al zijn wij geen
voorstander van veegwetten omdat die impliciet de boodschap meegeven dat het
niet zoveel uitmaakt als er foutjes in de wetten staan, want dan is er altijd
nog het fenomeen van de veegwet. Wij hebben dit liever niet en willen daar
terughoudend in zijn. Ik houd het kanon daarom in stelling, ook al zit er
nog geen lont in.De minister heeft tussen neus en lippen door gezegd dat in het kaderbesluit
geen andersluidende regeling voor het excedent is getroffen en dat daarmee
het probleem is opgelost. Het is geen sterk juridisch argument dat door het
ontbreken van een andersluidende regeling een onduidelijke tekst in het kaderbesluit
dan toch maar als een voor ons meest gunstige uitleg moet worden beschouwd.
In ieder geval is dit voor mij aanleiding om aan de minister te vragen om
in de onderhandelingen over het kaderbesluit over de vrijheidsstraffen, te
pleiten voor een expliciete bepaling opdat buiten twijfel is dat er geen excedent
meer door de verzoekende staat ten uitvoer mag worden gelegd.Mijn laatste en belangrijkste vraag is hoe wij dit nu moeten zien in het
licht van het Haags Programma. De minister wijst erop dat er toch ook al werd
samengewerkt voor Tampere en voor het Haags Programma. Dat is waar, maar de
inhoud van het Haags Programma in combinatie met een reeks kaderbesluiten,
het feit dat er gemeenschappelijke opsporingsteams zijn ingevoerd die grensoverschrijdend
kunnen opereren en het feit dat er in de toekomst een Europees openbaar ministerie
zal worden ingesteld, brengt met zich mee dat het straks om meer gaat dan
alleen samenwerking op basis van reciprociteit of wederzijdse erkenning en
het vertrouwen dat het in de andere lidstaten wel goed geregeld is. De minister
gaf daar zelf een argument voor toen hij in reactie op de bijdrage van de
Kamer opmerkte dat het toch ook gaat om de tenuitvoerlegging van rechterlijke
uitspraken van andere lidstaten, van niet-Nederlandse rechters dus. Dan spreek
je over een lotsverbondenheid binnen de Europese Unie die verder gaat dan
het klassieke model. Men kan dan ook niet meer volstaan met te zeggen dat
er binnen de Europese Unie sprake is van een rechtsorde sui generis, iets
onbepaalds. Die begint langzamerhand steeds meer federale trekken te krijgen
zonder dat wij het federaal noemen. De ambtsvoorganger van de minister heeft
al gesignaleerd dat voortgang op de weg van de harmonisatie ertoe zal leiden
dat wij steeds verder in het nationale strafrecht en het nationale strafvorderingsrecht
moeten dringen om tot de oplossing van bepaalde problemen te komen. Dan kan
men maar beter expliciet kiezen voor het federale model, omdat men dan helderheid
en duidelijkheid kan verschaffen. De discussie van de minister met de heer
Kox en mevrouw Böhler illustreert in feite dat er een helder kader moet
komen. Ik vrees dat het hervormingsverdrag daarin nog onvoldoende zal voorzien.Mevrouw Westerveld (PvdA):Mevrouw de voorzitter. Ik volg de methode van de heer Van de Beeten door
in omgekeerde volgorde mijn vragen nog eens langs te lopen. Ik begin met een
technische vraag waarop ik nog niet echt antwoord heb gekregen. Ik heb met
de minister een korte gedachtewisseling gehad over de bestuurlijke boete en
het punitieve en strafrechtelijke aspect. Eigenlijk was dit vooral een voorbeeld
om duidelijk te maken dat het in het Nederlands rechtsstelsel al tamelijk
complex is om vast te stellen wanneer iets strafrechtelijk of punitief is.
Dit zal in andere lidstaten ongetwijfeld ook zo zijn. Dit is nu typisch een
punt dat naar mijn mening problemen kan oproepen, in die zin dat er bijvoorbeeld
miscommunicatie kan ontstaan tussen twee lidstaten over de vraag of iets nu
wel of niet onder die bevoegdheid valt. Stel nu dat er op grond van zo'n miscommunicatie
bijvoorbeeld in Nederland een boete wordt geïncasseerd waarvan achteraf
wordt vastgesteld dat dit niet was toegestaan omdat die niet onder de werking
van het verdrag valt, terwijl die boete wel terecht in de andere lidstaat
is opgelegd. Moeten wij die rechtens zien als een ten onrechte geïncasseerde
boete en, zo ja, wat kunnen daarvan de juridische consequenties zijn? Dit
is een technisch puntje en ik ben benieuwd hoe de minister hierover denkt.Mijn tweede punt wordt al wat zwaarder. Ik begrijp dat de minister met
deze Kamer nog geen boom wil opzetten over onderwerpen zoals eigen cultuur
en strafbaarheid in het ene land, maar niet in het andere. Hij zegt: laten
wij over die brug heen gaan als wij voor die brug komen te staan. Ik vind
dat toch jammer. Ik zou wel willen weten wat de inzet van de regering is in
dat soort vragen. Het is voorwaar geen licht punt en ik zou zeggen: elke mogelijkheid
die zich voordoet om het daar alvast over te hebben en om daar wat licht over
te doen schijnen, zouden wij moeten aangrijpen.Mijn laatste punt kwam bij mij op door de gedachtewisseling die de minister
had met de woordvoerder van de VVD-fractie over de termijnoverschrijding.
Ik hoorde de minister dingen zeggen die ik haaks op elkaar vind staan. Hij
zei: u moet, vanwege het feit dat wij zo snel zijn, er wel even bij betrekken
dat Nederland ook een heel verfijnd systeem had. Hij geeft dus eigenlijk aan
dat het in sommige Europese lidstaten nog een hele klus zal worden om binnen
de gezette termijn met goede wetgeving te komen, terwijl dat voor andere lidstaten
wat minder lastig is. Ook noemde hij het feit dat de Europese Commissie druk
op de ketel zet als een van de redenen waarom die termijnen kort zijn. Ik
zou dan gewoon zeggen: verleng de termijn een beetje. Ik kreeg de indruk dat
de minister die druk ook wel kan billijken, want als je geen druk op de ketel
zet, dan gebeurt er niets. Zie ik het verkeerd of suggereert de minister daarmee
dat er misschien op termijn toch sprake zou kunnen zijn van een Europa van
twee snelheden? Hij zegt in wezen dat er landen zijn waarvan je kunt verwachten
dat zij het braafste jongetje in de klas zijn, terwijl wij allemaal weten
dat andere landen in de bezemklas zitten, waar minder van te verwachten valt.
Ik ben benieuwd hoe de minister daarover denkt.Mevrouw Böhler (GroenLinks):Voorzitter. Ik dank de minister voor de beantwoording van de vragen. Ik
heb geprobeerd om ook met iets lichts te beginnen en dan met iets zwaars te
eindigen, maar ik vind eigenlijk alles even belangrijk en ga mijn rijtje gewoon
maar aflopen.Als ik de minister goed heb begrepen, zei hij dat ook nu al bij de omzetting
van geldelijke sancties alleen maar de voortgezette tenuitvoerlegging geldt,
zodat eigenlijk niets verandert. Het eerste is zonder meer juist, daar ben
ik mij bewust van, maar dat er niets zou veranderen, is volgens mij niet helemaal
juist. Als ik artikel 9 van het wetsvoorstel goed lees, dan kan er nu alleen
maar worden afgetopt – als ik het zo mag noemen – naar de maximumstraf
die hier in Nederland wordt opgelegd, indien het feit waar het om gaat in
een derde land is gepleegd, terwijl het nu zo is dat dit altijd geldt. Als
je een sanctie voortgezet ten uitvoer moet leggen uit Engeland, waar € 10.000
werd opgelegd, terwijl wij maximaal € 5000 opleggen, dan kunnen
wij dat verlagen naar onze maximumstraf. Misschien lees ik echter artikel
9 niet helemaal goed.Mijn tweede punt zijn de facultatieve weigeringsgronden. Wij zijn het
klaarblijkelijk niet met elkaar eens over een betere vormgeving hiervan. Het
heeft niet zoveel zin om hierover nog van argumenten te wisselen. Wat ik mij
wel afvroeg, is of de minister voorziet dat er voor bepaalde clusters van
onderwerpen die inherent zijn aan ons rechtsstelsel – ik noemde al abortus
en euthanasie – misschien aanwijzingen worden gegeven aan het OM om
in dit soort gevallen altijd gebruik te maken van de facultatieve mogelijkheid
om te weigeren.Mijn derde punt is dat mijn fractie toch wel vindt dat de regering heel
erg veel verantwoordelijkheid bij de burger wil leggen als het gaat om de
kennis van een ander rechtssysteem. Ik bedoel dan niet zozeer een winkeldiefstal.
Dat je ook in Zweden geen pakje boter mag meenemen zonder te betalen, is wel
duidelijk. Ik bedoel eerder zaken zoals de belediging die collega Kox noemde.
Hier is iets geen belediging wat in een ander land wel een belediging kan
zijn. Nu is dat voorbeeld misschien niet zo moeilijk te beantwoorden, omdat
het niet in de catalogus van artikel 5 staat. Bij belediging is dubbele strafbaarheid
dus wel vereist. Bij heel veel andere delicten kan een burger echter ook denken
dat hij zich aan de wet houdt, omdat die burger de fijnheden van de wet in
een ander land niet kent. Daar ging het mij met name om.De heer Kox (SP):Bepaalde vormen van belediging en smaad zijn in Polen strafbaar en in
Nederland ook, maar de vraag is waar je in Polen voor veroordeeld kunt worden.
Volgens mij moet je de boete hier wel betalen, als je daar voor een zaak veroordeeld
wordt die ook hier geldt, maar waarvoor je in Nederland niet veroordeeld zou
worden.Mevrouw Böhler (GroenLinks):Bij het bepalen van dubbele strafbaarheid gaat het niet zozeer om de kwalificatie
van iets. Terrorisme bijvoorbeeld is in Turkije én in Nederland strafbaar,
maar als wij het hebben over uitlevering, dan wordt er toch gekeken of wij
het onderliggende feit kwalificeren als een strafbaar feit. Dat belediging
strafbaar is in Nederland, is logisch, maar waar normaal naar wordt gekeken
is de vraag of het onderliggende feit strafbaar is. Dan maakt het niet uit
wat de kwalificatie is. Bij belediging is bijvoorbeeld wel dubbele strafbaarheid
vereist, dus als Nederland tot de conclusie komt dat wat in Polen gebeurd
is voor ons geen strafbaar feit is, dan zal er niet ten uitvoer worden gelegd.Ik kom op mijn laatste punt dat ik toch wel heel belangrijk vind. Ik heb
de minister daar niet echt iets over horen zeggen, namelijk artikel 20, lid
3, van het kaderbesluit. Wat gebeurt er als er nog een procedure loopt bij
het Hof in Straatsburg? Hoe gaat de Nederlandse regering daarmee om? Wordt
er bij binnenkomst van een verzoek om tenuitvoerlegging standaard gevraagd
of er eventueel nog een procedure loopt? Of vertrouwen wij erop dat de andere
lidstaat ons dat wel zou melden? Wat gebeurt er als hier in Nederland ten
uitvoer wordt gelegd en vervolgens blijkt dat in Straatsburg een schending
wordt geconstateerd? Is Nederland dan gehouden om het geld weer terug te geven?
Of is het andere land aansprakelijk? Hoe ziet de minister deze problematiek?Volgens mij ben ik ondanks de interruptie net binnen mijn spreektijd gebleven.
Ik wacht het antwoord van de minister met belangstelling af.De heer Kox (SP):Ik memoreerde al in mijn eerste termijn dat dit toch iets van een beleefdheidsdebat
is, zoals de minister in de Tweede Kamer heeft gezegd. Je kunt
zeggen wat je wilt, je kunt argumenteren wat je wilt, maar wij kunnen toch
geen kant op. Dat is het grote probleem met de implementatie van kaderbesluiten.
Wij moeten het gewoon doen. Het is een kwestie van wennen, denk ik, en volgens
mij zijn wij daar nog lang niet aan gewend.Ik zou eigenlijk willen zien hoeveel tijd wij besteed hebben aan de bespreking
van het kaderbesluit in de twee Kamers, en hoeveel tijd aan de bespreking
van de implementatiewet. Ik zou bijna durven te wedden dat wij meer tijd hebben
besteed aan de implementatiewet dan aan het kaderbesluit. Het is natuurlijk
toch een beetje vreemd dat wij er, op het moment dat wij erover moesten praten,
nauwelijks over konden praten, althans er wel over konden praten, maar niet
wisten dat wij erover konden praten.Dat probleem zal steeds groter worden en ik maak mij daar ernstig zorgen
over. Ik vraag mij af of wij altijd weten wat wij doen en ik vraag mij al
helemaal af of onze burgers weten wat wij aan het doen zijn en of onze burgers
daar wel zo blij mee zijn. Zij zijn misschien blij dat je, als je door rood
rijdt in Athene, hier je bon krijgt, maar op een heleboel andere punten hebben
zij er geen flauw benul van dat dit wetsvoorstel daar ook gevolgen voor heeft.
Ik vraag mij sterk af of het allemaal niet veel te ver en veel te snel gaat.Wij zijn het er al over eens dat de vlag de lading niet dekt. Dit heeft
niets te maken met grensoverschrijdende criminaliteit of met terrorisme. Dit
heeft te maken met het creëren van één ruimte van veiligheid
en van rechtvaardigheid. Ik weet niet of onze burgers zich bewust zijn van
die betekenis, of zij weten dat die ene ruimte dat betekent. De heer Van de
Beeten zei het ook al: het begint gaandeweg toch wel erg te lijken op een
soort federale staat Europa. Wij praten er niet over, maar het ontwikkelt
zich wel. Ik maak mij daar zorgen over.Ik maak mij daar ook zorgen over omdat ik er niets meer aan kan doen.
Als het nu tegenvalt en als wij over een jaar of twee zeggen: het gaat helemaal
niet goed, dan kunnen wij daar niets meer aan doen. Het staat al vast, wij
zijn het voor eeuwig en altijd kwijt. Ik vind dat griezelig. Ik hoor van de
minister graag wanneer de wet daadwerkelijk in werking treedt, want dat kan
nog wel een tijdje duren. Mijn fractie heeft met het kaderbesluit ingestemd
en zal dus ook met de implementatiewet instemmen. Dat moeten wij wel doen.
Ik zeg tegelijkertijd tegen de minister dat wij zeer terughoudend zullen zijn
ten aanzien van volgende kaderbesluiten op strafrechtelijk gebied. In mijn
ogen is de snelheid voor de burgers namelijk te hoog. Ik vind dat wij ons
dat niet moeten aandoen. Dat werkt uiteindelijk averechts. Daar maak ik mij
grote zorgen om.Minister Hirsch Ballin:Mevrouw de voorzitter. Ik begin met het belangrijke punt dat de heer Kox
aansneed: de verhouding tussen de Europese wetgeving en een implementatiewetsvoorstel
zoals wij vandaag bespreken. Een implementatiewet is natuurlijk van belang;
het is niet alleen maar een kwestie van beleefdheid dat wij die bespreken.
Zoals vaker het geval is bij Nederlandse wetgeving, zijn wij uiteraard gebonden
aan wat in verdragen, Europese richtlijnen, verordeningen en kaderbesluiten
is neergelegd. Dat is op zichzelf niet zo bijzonder bij het onderwerp dat
wij nu bespreken, maar het is wel de reden waarom wij het van belang vinden
om dat aan beide Kamers der Staten-Generaal kenbaar te maken op het moment
dat een verdrag wordt voorbereid. De mogelijkheden tot beïnvloeding van
kaderbesluiten zijn veel groter.De heer Kox denkt natuurlijk aan de instemmingsbevoegdheid. Die is inderdaad
gegeven bij de totstandkoming van het Verdrag van Maastricht ter oprichting
van de Europese Unie. De Tweede Kamer zocht via een amendement naar een parlementaire
compensatie voor het ontbreken van een rol voor het Europees Parlement. Dat
is de historie van de instemmingsbevoegdheid. De Tweede Kamer huldigde uitdrukkelijk
de opvatting dat er eigenlijk een rol voor het Europees Parlement had moeten
zijn weggelegd, zodat er net als bij richtlijnen en verordeningen in de codecisieprocedure
volwaardige Europese wetgeving ontstond. Wegens het ontbreken daarvan is de
instemmingsbevoegdheid gecreëerd. Dat is dus echt een next bestkeuze
geweest die wij hebben en houden zolang er geen volwaardige Europese wetgevingsprocedure
is. Gelukkig wordt daar in het hervormingsverdrag in voorzien. Dit betreft
het parlementaire aspect van Europese wetgeving. Wat betekent dit voor een
kaderbesluit zoals hier voorligt? Het betekent dat de regering, maar ook de
Tweede en de Eerste Kamer goed op een aantal dingen moeten letten en hebben
gelet. Laat ik het eerst over de grondslag hebben. Ik weet natuurlijk wat
er zoal over het Haags Programma is gezegd, maar de considerans van het kaderbesluit
inzake de toepassing van het beginsel van wederzijdse erkenning op geldelijke
sancties verwijst niet naar terrorisme, georganiseerde criminaliteit of iets
dergelijks. Het gaat hier om een verrassend nuchtere considerans in vergelijking
met de meeste Europese consideransen. Zij is ook heel wat korter dan gewoonlijk.
De considerans betreft de wederzijdse erkenning, ook toegepast op geldelijke
sancties, om de voorrang, gegeven aan het principe van de wederzijdse erkenning
van strafrechtelijke beslissingen, uit te breiden tot verkeerssancties, dus
sancties die in het kader van inbreuk op verkeerswetgeving worden opgelegd.
Verkeerswetgeving heeft niets te maken met terrorisme of georganiseerde criminaliteit.
Ten slotte staat er ook nog bij: uitdrukkelijk. Ik vind het terecht dat dit
is opgenomen in de considerans van dit kaderbesluit. Er wordt verwezen naar
de grondrechten, het Handvest van de grondrechten, artikel 6 van het verdrag
inzake de erkenning van de grondrechten. Daaraan wordt toegevoegd dat het
kaderbesluit de toepassing door de lidstaten van de grondwettelijke bepaling
inzake de eerlijke rechtsgang en een aantal andere grondrechten onverlet laat.
De dingen waar de heer Kox terecht over sprak bij de opzet van dit kaderbesluit
zijn in het oog gehouden.In reactie op de opmerking van mevrouw Böhler over kennis van andere
rechtsstelsels op detailniveau merk ik op dat wij mijns inziens dit kaderbesluit
en de implementatie ervan niet moeten overschatten. Het gaat er niet om dat
door dit kaderbesluit burgers, Nederlandse burgers, bijvoorbeeld strafbaar
worden als zij naar Polen, Bulgarije of Spanje gaan. Nee, die waren natuurlijk
allang strafbaar. Aan het feit dat je naar de wetten van het land waar je
naar toe gaat, strafbaar bent, verandert dit kaderbesluit helemaal niets.
Als je je schuldig maakt aan een feit dat naar het oordeel van de rechterlijke
autoriteiten in dat land strafbaar is en je deswege een sanctie
opgelegd krijgt, kan die sanctie ten uitvoer worden gelegd. Dit verandert
op zichzelf helemaal niet door dit kaderbesluit. Zolang je in Polen, Spanje
of België bent, kan die straf, die geldboete ten uitvoer worden gelegd.
Zodra je terugkomt kan die ook ten uitvoer worden gelegd. Het enige wat erdoor
verandert is dat de tenuitvoerlegging over en weer ook kan plaatsvinden als
je niet naar dat land reist. Er is geen gedetailleerdere kennis van de rechtsstelsels
van andere lidstaten nodig door dit kaderbesluit; eenieder heeft zich allang
aan de wetten te houden van het land waar hij naartoe reist. In zekere zin
wordt het juist overzichtelijker. Aan het begin van mijn antwoord in eerste
termijn voerde ik ook als het paradoxale derde argument aan dat het fijner
is dat je niet plotseling, als je toevallig vele jaren later nog eens in dat
land komt, met het type executiemaatregelen van dat land kan worden overvallen,
maar dat er op dat punt wordt afgerekend in de vertrouwde enveloppe van het
Centraal Justitieel Incassobureau.Mevrouw Böhler (GroenLinks):Uiteraard klopt wat de minister zegt in de zin dat er geen strafbaarheid
in abstracte zin wordt gecreëerd of iets dergelijks. Dat heb ik volgens
mij niet beweerd en ook niet willen beweren. Wel verandert dat je als het
ware de strafbaarheid die je in een ander land buiten je medeweten hebt gecreëerd,
meeneemt naar huis, tenzij je in dat land wordt opgepakt. Het gaat niet om
heel zware overtredingen, maar het is mogelijk dat je in Nederland terugkomt
en ontdekt dat er een procedure tegen je loopt. In het kader van uitlevering
of overlevering gold in eerste instantie het vereiste van dubbele strafbaarheid.
Gaandeweg werd dat losgelaten. Nu komt de mogelijkheid van verstek erbij.
Het gaat dus geleidelijk. Ik wil zeker niet de indruk wekken dat deze implementatiewet
of dit kaderbesluit strafbaarheid of nieuwe strafbaarheid creëren. In
mijn ogen moet de burger zich wel steeds meer verdiepen in wat hem te wachten
staat. Dat gaat telkens verder. Dat was het punt dat ik wilde maken.Minister Hirsch Ballin:De keerzijde is dat ten aanzien van het soort inningsmaatregelen de verwachtbaarheid
toeneemt. Dit raakt aan het punt dat de heer Van de Beeten aan de orde stelde
en waar ik nu misschien meteen op kan reageren. Zodra het hervormingsverdrag
is goedgekeurd, bekrachtigd en in werking treedt, wordt de structuur op het
punt van de inbedding in grondrechten en op het punt van de besluitvormingsprocedure
verder versterkt. Het zijn natuurlijk stappen in een ontwikkeling. Dat is
zeker waar. Aan die ontwikkeling kleven echter twee kanten.Bij de handhaving verkeert men niet in de situatie dat men wegkomt, ook
al is er rechtmatig een straf opgelegd in een andere lidstaat door de grens
over te gaan. Dat is ook een van de redenen dat wij waarde hechten aan het
verdrag van Prüm waarvan de behandeling in deze Kamer dichterbij komt.
Daarbij speelt natuurlijk ook deze vraag een rol, zeker ook vanuit ons belang.
Er zijn heel veel meer – honderden miljoenen – burgers van de
Europese Unie ten aanzien van wie wij met dit soort veranderingen onze sancties
ten uitvoer kunnen leggen dan er Nederlanders zijn ten aanzien van wie de
sancties van andere lidstaten ten uitvoer kunnen worden gelegd. Dit gaat samen
met een stapsgewijze toenadering in de onderliggende referentiekaders. Daarom
is het Europees Verdrag voor de Rechten van de Mens en de daaraan ten grondslag
liggende waarden van belang. Ik heb dat al aan het einde van mijn antwoord
in eerste termijn gezegd naar aanleiding van de opmerkingen van de heer Kox.Uitspraken van het Europees Hof voor de Rechten van de Mens zijn niet
anders dan uitspraken naar ons recht. Als in Nederland een straf is opgelegd
door de bevoegde rechter nadat de veroordeling onherroepelijk is geworden,
leidt een klacht bij het Europees Hof voor de Rechten van de Mens er niet
vanzelf toe dat daarmee de tenuitvoerlegging van de vrijheidsstraf wordt opgeschort.
In bepaalde situaties wordt rekening gehouden met een verdere behandeling
door het Hof, zoals bij het vreemdelingenrecht, maar ook niet altijd. Dit
ligt hier dus niet anders dan naar ons eigen recht.Mevrouw Böhler (GroenLinks):De vraag was tweeledig. Wat gebeurt er als er wel een veroordeling komt,
als Nederland nu door Straatsburg wordt veroordeeld voor een ernstige schending?
Dan wordt Nederland geacht daaraan iets te doen. Als er geen rekening wordt
gehouden met de start van de tenuitvoerlegging, wat gebeurt er dan als het
land waar het vonnis is uitgesproken wordt veroordeeld? Zegt Nederland dan
dat wij daarmee niets te maken hebben, of ziet Nederland dan wel een verantwoordelijkheid
om iets te doen naar aanleiding van een veroordeling in Straatsburg?Minister Hirsch Ballin:Als zich de situatie zou voordoen dat de klacht zich niet alleen richt
tot het land waar de sanctie is opgelegd maar ook tot het land dat ten uitvoer
heeft gelegd, bijvoorbeeld omdat wordt gesteld dat er sprake is van een mensenrechtenschending
bij de wijze van tenuitvoerlegging, dan zou het gestelde zich kunnen voordoen.
Als het louter gaat om de tenuitvoerlegging van een sanctie die is opgelegd
door een andere lidstaat, zal dat de lidstaat zijn die een eventueel gegrond
geachte klacht van constatering van schending door het Europees Hof voor de
Rechten van de Mens moet incasseren. Daarop rust dan ook volgens het EVRM
de verplichting om genoegdoening te verschaffen naar aanleiding van de uitspraak
van het Hof. Het kan – om te blijven bij dit misschien niet al te waarschijnlijke
voorbeeld – dus ook betekenen dat een andere lidstaat die een geldboete
ten uitvoer legt waartegen de klacht zich heeft gericht en waarvan de schending
wordt geconstateerd, voor de gevolgen daarvan moet instaan.Mevrouw Böhler (GroenLinks):Begrijp ik de minister goed dat Nederland artikel 20, lid 3, van het kaderbesluit
maar zeer incidenteel als weigeringsgrond gebruikt? Volgens dat besluit mag
men weigeren als men gegronde redenen heeft om te denken dat bepaalde fundamentele
beginselen van het EVRM niet zijn nageleefd.Minister Hirsch Ballin:Ja, dat mogen wij wel hopen. Dat ligt nogal voor de hand. Wij gaan ervan
uit dat de lidstaten van de Europese Unie zich niet alleen gebonden hebben
aan het EVRM maar dat zij zich daaraan ook houden. Als er klachten zijn die
gegrond worden bevonden door het Europees Hof voor de Rechten van de Mens,
zal die lidstaat daarvoor moeten instaan. Tekent zich dat af, dan kan zich
inderdaad de situatie voordoen waarin aan artikel 20 van het
kaderbesluit toepassing moet worden gegeven.Mevrouw Broekers-Knol heeft een vraag gesteld over het kaderbesluit vrijheidsstraffen.
In politiek opzicht is deze kwestie afgerond, zoals men weet uit de geannoteerde
agenda's en de instemming daarmee, ook door deze Kamer. De formele totstandkoming
ervan wacht echter op het gereedkomen van de vertalingen in alle taalversies
van de Europese Unie. De juridische vertaaldiensten zijn op dit moment zeer
belast, zoals mij is verteld. Men kan zich wel voorstellen waarmee zij zo
belast zijn, namelijk met het hervormingsverdrag.Mevrouw Broekers-Knol (VVD):Mijn zorg was meer dat ik van de minister begrijp dat dit kaderbesluit
een implementatietermijn heeft van drie jaar omdat er nogal wat praktische
consequenties aan vastzitten. Als – niet het minste – voorbeeld
noem ik de detentiecapaciteit in de verschillende landen. Wordt er nu alvast
aan gewerkt om te zorgen dat die detentiecapaciteit op orde is en dat er straks
niet landen zijn die vijf of zes jaar nodig hebben voor de implementatie omdat
zij er met de detentiecapaciteit niet uitkomen? Nederland moet dit ook goed
in het hoofd houden omdat er anders detentietoerisme kan ontstaan vanwege
het feit dat het veel prettiger is om in Nederland in de bak te zitten dan
in een ander land.Minister Hirsch Ballin:Ik laat datgene wat wij ons moeten voorstellen bij detentietoerisme nu
maar even buiten beschouwing, maar wat de detentiecapaciteit betreft hebben
wij ons bij het ministerie van Justitie gerealiseerd wat dit betekent voor
Nederland. Dit leidt ertoe dat dit ook wordt betrokken in onze meerjarenprognoses
op het punt van de detentiecapaciteit. De jarentermijn begint trouwens pas
te lopen als de formele besluitvorming is vastgesteld. In die zin is de vertalerscapaciteit
ook weer een uitstellende factor ten aanzien van de detentiecapaciteit. Hier
wordt dus aan en over gedacht, daarvan kan de Kamer echt verzekerd zijn.Een snellere vergoeding is een van de oogmerken van deze regeling. De
vraag is gesteld of er afspraken zijn gemaakt over het ten goede komen van
de baten wanneer het een schadevergoeding aan het slachtoffer betreft. Het
uitgangspunt is heel simpel. De uitvoerende lidstaat krijgt de opbrengsten.
Het is aan de lidstaat die de vergoedingssanctie heeft opgelegd om er in beginsel
voor te zorgen dat die daar terechtkomt, tenzij er een andere afspraak wordt
gemaakt. Het initiatief daartoe zou moeten uitgaan van de uitvaardigende lidstaat.Bij grensoverschrijdende samenwerking moeten wij inderdaad niet wachten
op anderen. Degenen die klaar zijn, kunnen beginnen.Mevrouw Broekers-Knol (VVD):De minister zegt vlotjes dat degenen die klaar zijn kunnen beginnen. Als
deze wet door deze Kamer is aangenomen en in werking is getreden, betekent
dit dus dat de wederzijdse erkenning en de tenuitvoerlegging in vijf van de
27 landen plaatsvindt. Dat is toch enigszins teleurstellend.Minister Hirsch Ballin:Jazeker. Zodra wij aan onze verplichting tot implementatie hebben voldaan,
zullen wij ons niet hoeven te generen om andere lidstaten op hun verplichting
tot implementatie aan te spreken. De collega's in de JBZ-Raad aanspreken op
hun achterstanden bij de implementatie had ik dus vorige week nog niet kunnen
doen. In de hoop en het vertrouwen dat het wetsvoorstel door de Kamer wordt
aangenomen, zal ik dat volgende week wel kunnen doen.Mevrouw Westerveld sprak over problemen bij ten onrechte geïnde bestuurlijke
boetes, als er onduidelijkheden bestaan over de begrippen. Ik denk niet dat
daar zo gauw verwarring zal ontstaan. Het certificaat dient aan te geven om
wat voor beslissing het gaat. Als er twijfels zijn, kan de uitvoerende lidstaat
zo nodig nog de meegezonden beslissing vertalen en daarop een toetsing verrichten.Mevrouw Westerveld (PvdA):Dat was mijn vraag niet. Ik wil eerst het vertrouwen hebben dat de minister
heeft. Mijn vraag ging een stap verder. Stel dat er iets misgaat en dat een
boete wordt geïncasseerd die niet geïncasseerd had mogen worden.
Is dat dan onrechtmatig gebeurd?Minister Hirsch Ballin:Als onrechtmatig een boete wordt geïncasseerd waarvoor geen wettelijke
grondslag is, zal die moeten worden terugbetaald.Mevrouw Westerveld (PvdA):De boete is terecht opgelegd, maar het onrechtmatige is dat die in een
land is geïncasseerd dat niet onder het kaderbesluit valt, terwijl men
ervan was uitgegaan dat dit wel het geval was. Is die boete dan ten onrechte
geïncasseerd?Minister Hirsch Ballin:Justitie kan alleen boetes incasseren als daar een wettelijke grondslag
voor is. Die is niet gegeven met het feit dat die in een andere lidstaat is
opgelegd. De baten komen ten goede aan de Nederlandse Staat, aan de ten uitvoer
leggende staat. Als bij nader inzien blijkt dat die basis er niet was, is
het niet anders dan wanneer door een of ander misverstand de Nederlandse boete
die er leek te zijn, maar niet was, is betaald.Mevrouw Westerveld (PvdA):Dan moet die dus worden terugbetaald?Minister Hirsch Ballin:Dan is het gevolg dat er geen grondslag voor de betaling was. Onverschuldigde
betalingen moeten worden terugbetaald.Wat de druk op de ketel betreft bij de implementatie is een Europa van
twee snelheden niet wat ons voor ogen staat. Wij zullen ons ook niet zo gauw
etaleren als braafste jongetje in de klas. Het is trouwens allerminst braaf
om je als braafste jongetje te etaleren. Ik denk dat wij dit zeker niet moeten
doen bij implementatie van EU-wetgeving. Zoals wij al vaker in deze Kamer
hebben geconstateerd, zijn er helaas ook situaties waarin Nederland ver over
tijd is.Mevrouw Böhler vroeg naar artikel 9, eerste lid. De leden van artikel
9 hebben hun eigen toepassingscondities. Mevrouw Böhler veronderstelde
zelfs al even dat dit verkeerd wordt gelezen door dit te relateren aan het
feit van het buiten Nederland begaan. Dat komt niet terug in de volgende leden
van artikel 9.Wat betreft een aanwijzing geven voor de wijzigingsbevoegdheid moeten
wij maar even de praktijk monitoren. Ik zal dit punt op het moment dat het
aan de orde komt, in het oog houden. Het lijkt mij wat te snel om nu tot aanwijzingen
op dit punt te besluiten.De beraadslaging wordt gesloten.Het wetsvoorstel wordt zonder stemming aangenomen.De voorzitter:De aanwezige leden van de fractie van GroenLinks wordt conform artikel
121 van het Reglement van Orde aantekening verleend dat zij geacht willen
worden zich niet met het wetsvoorstel te hebben kunnen verenigen.De vergadering wordt enkele minuten geschorst. 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/h-ek-20072008-15-28.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl