Behandeling van:  - het wetsvoorstel Regels betreffende bijzondere verrichtingen op het gebied van de gezondheidszorg (Wet op bijzondere medische verrichtingen) (24788)
Staten-Generaal — Handelingen 
Datum: 2014-07-11 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Handeling 1997-1998, pag. 58-64

 
 
 

Handeling

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Vergadernummer
Datum vergadering

03-11-1997

Eerste Kamer der Staten-Generaal

1997-1998

nr. 2, pagina 58-64

21-10-1997

 

 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties over kamerdossier

Kamerdossier 24788Toon publicaties die dit dossier behandelen

 
 
 Publicaties in vergadering

Presentie en opening (dinsdag 21 oktober 1997)Pagina 23-23
Behandeling van: - het wetsvoorstel Goedkeuring van het op 6 november 1992 te Madrid tot stand gekomen Protocol betreffende de toetreding van de Helleense Republiek tot het Akkoord van Schengen van 14 juni 1985 en van de eveneens op 6 november 1992 te Madrid tot stand gekomen Overeenkomst betreffende de toetreding van de Helleense Republiek tot de Overeenkomst tot uitvoering van het Akkoord van Schengen van 19 juni 1990 (enz.)(23584)Pagina 45-58
Lijst van ingekomen stukken (dinsdag 21 oktober 1997)Pagina 64-67
Voortzetting van de behandeling van: - het wetsvoorstel Goedkeuring van het Verdrag tussen het Koninkrijk der Nederlanden en Canada tot voortzetting van het op 4/5 december 1986 tot stand gekomen verdrag inzake de opleiding van eenheden van de Nederlandse strijdkrachten in Canada (25199)Pagina 23-24
Behandeling van de volgende voorstellen van de commissie voor de Verzoekschriften: - adres van J.B. te G., met betrekking tot kwijtschelding van een belastingaanslag (gedrukt stuk Eerste Kamer, 1996-1997, nr. LI); - adres van C.P. Muller-Dopwell te 's-Gravenhage, met betrekking tot kwijtschelding van dan wel een betalingsregeling voor een belastingschuld (gedrukt stuk Eerste Kamer, 1996-1997, nr. LII); - en zeven andere adressenPagina 23-23
Behandeling van: het wetsvoorstel Wet particuliere beveiligingsorganisaties en recherchebureaus (23478)Pagina 24-24
Lijst van besluiten (dinsdag 21 oktober 1997)Pagina 64-64
Behandeling van: de nota Vroegtijdige voorbereiding van de uitvoering van wetgeving (25428)Pagina 24-45
Behandeling van: - het wetsvoorstel Regels betreffende bijzondere verrichtingen op het gebied van de gezondheidszorg (Wet op bijzondere medische verrichtingen) (24788)Pagina 58-64

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 43 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
Aan de orde is de behandeling van:het wetsvoorstel Regels
betreffende bijzondere verrichtingen op het gebied van de gezondheidszorg
(Wet op bijzondere medische verrichtingen) (24788).De beraadslaging wordt geopend.De heer Van den Berg (SGP):Mijnheer de voorzitter! Ik zal het woord voeren namens de fracties van
de SGP, de RPF en het GPV.Het voorliggende wetsvoorstel beoordelen wij positief. Het is naar de
mening van de fracties waarvoor ik mag spreken, een noodzakelijke poging om
meer grip te krijgen op de ontwikkelingen in de medische wetenschap –
ontwikkelingen die belangrijke maatschappelijke, ethische of juridische consequenties
kunnen hebben. Voorkomen moet worden dat dergelijke ontwikkelingen zich onttrekken
aan elke democratische controle. Dat dit problemen geeft, blijkt uit de opschudding
die ontstond, toen enige tijd geleden in Utrecht een kliniek werd geopend.
Mensen met een kinderwens konden daar, in Utrecht, zelf bepalen of ze een
jongetje of een meisje zouden krijgen. Op een dergelijke voorziening zat de
samenleving niet te wachten. Wij wijzen zo'n ontwikkeling op principiële
gronden af. Het onderhavige wetsvoorstel biedt de mogelijkheid dergelijke
activiteiten direct te kunnen verbieden. Dat juichen wij toe.Wat ons wat teleurstelt, is – we hebben dat in de voorbereiding
op deze plenaire behandeling reeds opgemerkt – dat dit wetsvoorstel
inhoudelijk heel erg weinig regelt. Het wetsvoorstel geeft wel aan, wanneer
de minister kan ingrijpen, maar niet in welke gevallen dat zal gebeuren. De
minister bestreed onze opvatting dat het wetsvoorstel weinig inhoud heeft,
door te wijzen op het regime dat door deze wet kan worden toegepast. Ik citeer
uit de memorie van antwoord: "Weliswaar geeft het voorstel niet aan op welke
concrete verrichtingen het betrekking heeft, maar het regime dat op verrichtingen
kan worden toegepast, liegt er niet om: dat kan variëren van financiële
stimulering tot een algeheel verbod." Dat laatste kan alleen gebeuren bij
een verrichting die vanwege de maatschappelijke, ethische of juridische aspecten
ongewenst is en als een wet in formele zin niet kan worden afgewacht.Dit antwoord neemt ons bezwaar dat het wetsvoorstel tot rechtsonzekerheid
zou kunnen leiden, niet geheel weg. De minister wijst op de voorwaarden waarmee
het verbodsregime is omgeven. Deze voorwaarden geven wel een waarborg voor
een zorgvuldige procedure en dat is, gezien vanuit het oogpunt van rechtszekerheid,
niet onbelangrijk; maar naar onze mening lossen zij het probleem niet op.
Immers, het blijft onduidelijk in welke situaties de wet zal worden toegepast.
De minister heeft opgemerkt in haar beantwoording van de vragen, dat deze
onzekerheid een gevolg is van de aard van de te regelen materie. De ontwikkelingen
op het terrein van de medische techniek zijn moeilijk voorspelbaar. De medische
techniek ontwikkelt zich steeds meer en steeds sneller en daarom is, zoals
de minister heeft opgemerkt, een noodrem nodig om te kunnen ingrijpen waar
dat nodig is. Dat doet echter niet af aan het feit dat rechtszekerheid noodzakelijk
en wenselijk is. En wij vragen ons af of de minister niet meer zekerheid kan
bieden dan ze middels dit wetsvoorstel doet. Zou de wet bijvoorbeeld niet
een signaleringsinstrument dienen te bevatten, waarmee nieuwe ontwikkelingen
kunnen worden geconstateerd? Volgens artikel 3, lid 2, wordt een algemene
maatregel van bestuur, die genomen is krachtens artikel 3, lid 1, aan de beide
Kamers overgelegd. De algemene maatregel van bestuur treedt in werking op
een tijdstip dat vier weken na de overlegging bij Koninklijk Besluit wordt
vastgesteld. Binnen die vier weken kan door een van de Kamers of door ten
minste eenvijfde van het grondwettelijk aantal leden van een van de Kamers
de wens worden geuit dat het onderwerp van de algemene maatregel van bestuur
bij wet wordt geregeld. In dat geval wordt een daartoe strekkend wetsvoorstel
zo spoedig mogelijk ingediend.Het is en blijft mogelijk dat de rechter in de termijn van vier weken
die de Staten-Generaal krijgen om zich over de algemene maatregel van bestuur
te beraden een uitspraak moet doen, bijvoorbeeld omdat een partij zich benadeeld
acht en een kort geding aanspant. Na de termijn van vier weken kan men naar
de rechter stappen, ook als het parlement zich niet daarover heeft uitgesproken.
De kans dat de rechter een beslissing zou moeten nemen, lijkt ons al met al
reëel aanwezig.Wanneer dit zich zou voordoen, moet de rechter op de stoel van de politiek
gaan zitten. Dat dit een onwenselijke zaak is, behoeft naar onze mening geen
betoog. Is de minister dit met ons eens en, zo ja, hoe denkt zij deze situaties
te kunnen voorkomen? Zij kan de rechter immers niet dwingen zijn uitspraak
op te schorten?Mijnheer de voorzitter! In het regeerakkoord wordt gesproken over een
wet op de topzorg. Topzorg omvat de topklinische zorg en de topreferentiezorg.
De zogenaamde topklinische zorg was tot op heden geregeld in artikel 18 van
de Wet Ziekenhuis Voorzieningen (WZV). Deze materie wordt in het voorliggende
wetsvoorstel opnieuw geregeld. Met topklinische zorg worden specifiek benoembare
handelingen bedoeld. De zogenaamde topreferentiezorg is echter nog niet geregeld.
Topreferentiezorg is de "last resort"-functie in de curatieve gezondheidszorg.
Bij deze zorg is de hoogste graad van deskundigheid vereist. De topreferentiezorg
sluit aan bij de onderwijs- en onderzoekstaak van academische ziekenhuizen
en is uitsluitend daar beschikbaar. Deze zorg is zeer arbeidsintensief en
mede daarom ook duur.Topreferentiezorg onderscheidt zich van bijzondere medische verrichtingen
doordat niet een handeling op zichzelf bijzonder is, maar wel het samenspel
van handelingen dat wordt toegepast op een bepaalde patiënt. Bijzondere
verrichtingen hebben er slechts zijdelings mee te maken. De minister en de
academische ziekenhuizen sloten in 1995 een Hoofdlijnenakkoord, waarin diverse
afspraken zijn gemaakt over de rol en de functie van academische ziekenhuizen
voor de topzorg, de ontwikkelingsgeneeskunde en de opleiding van medisch specialisten
en de aansturingsrol van de overheid daarbij. Bovendien zijn afspraken gemaakt over de wijze waarop wetgeving hiervoor tot stand zou komen.
De minister heeft toen toegezegd "bereid te zijn aan de hand van vervolgonderzoek
na te gaan of een nadere markering van de topreferentiezorg in de gezondheidswetgeving
nodig is. Hierbij geldt als uitgangspunt dat deze zorg en de concentratie
ervan in stand gehouden wordt. Bij de vormgeving van de toekomstige regelgeving
rond de topzorg zullen de academische ziekenhuizen worden betrokken."De topreferentiezorg is, zoals gezegd, niet in het voorliggende wetsvoorstel
opgenomen. Daarmee is het spoor naar een wet op de topzorg naar de mening
van onze fracties verlaten. Het is, zo vinden wij, bij de beoordeling geboden
na te gaan op welke wijze de topreferentiefunctie dan wel wettelijk wordt
verankerd. Kan de minister hierop antwoorden? Nu wordt gesteld dat de topreferentiezorg
bij voorkeur zou moeten worden geregeld in de nieuwe Wet Bouwbeheersing Zorginstellingen,
de WBZ. De WBMV mag daarom naar onze mening niet los worden gezien van de
nieuwe Bouwwet. Onze fracties zijn van mening dat nu al geregeld had moeten
worden dat de topreferentiezorg geconcentreerd is in academische ziekenhuizen
en dat daarvoor aanvullende middelen beschikbaar gesteld dienen te worden.
Secundair dient de bijzondere positie van de academische ziekenhuizen in de
toekomstige Wet bouwbeheersing zorginstellingen te worden geregeld. Maar nu
deze wet, naar verluidt, voorlopig op zich laat wachten, achten wij een specifieke
financieringsregeling voor de topreferentiefunctie noodzakelijk. Kan de minister
toezeggen dat deze specifieke financieringsregeling er komt? Of kan de minister
toezeggen dat er op een andere wijze aan wordt gewerkt?Voorzitter! Met belangstelling wachten wij de beantwoording van de minister
af.De heer Dees (VVD):Voorzitter! Het wetsvoorstel op bijzondere medische verrichtingen heeft
een zeer ruime reikwijdte. Het wetsvoorstel biedt een instrumentarium waarmee
de overheid ontwikkelingen in de geneeskunde kan stimuleren, concentreren,
afremmen of verbieden.Voor een groot deel zijn de voorstellen niet nieuw. Bij de topklinische
zorg en de ontwikkelingsgeneeskunde worden reeds bestaande wettelijke regels
in een andere, betere vorm gegoten. Nieuw is de bepaling – en wij juichen
deze toe – dat de minister naast de topklinische zorg ook andere verrichtingen
beleidsmatig en financieel kan stimuleren, zoals de pijnbestrijdingscentra.Nieuw is ook de bevoegdheid van regering en Staten-Generaal om respectievelijk
bij algemene maatregel van bestuur of bij formele wet een bepaalde medische
verrichting te kunnen verbieden. Dat onderwerp vraagt om een beschouwing in
deze Kamer.Hoewel de fractie van de VVD de noodzaak van een verbod op bepaalde medische
verrichtingen onderschrijft, zien wij ook potentiële gevaren in de zeer
ruime strekking van de desbetreffende wetsbepaling en wel in tweeledige zin:
de verbodsbepaling kan niet alleen betrekking hebben op alle medische verrichtingen
die maatschappelijk, ethisch of juridisch ongewenst worden geacht, het verbod
kan ook bij algemene maatregel van bestuur worden geëffectueerd, zij
het dat deze wettelijke bepaling via aanvaarding van een amendement in de
Tweede Kamer is genuanceerd en de invloed c.q. zeggenschap van de Eerste en
Tweede Kamer is vergroot.Risico van een ontwikkeling waarbij de overheid verboden kan opleggen,
kan zijn dat de ontwikkeling van wetenschap en hulpverlening in de knel komt
en dat eventuele ruimte in de zo essentiële arts/patiëntrelatie
wordt beknot. Wat de ontwikkelingen op het gebied van de wetenschap betreft,
wijs ik op de jaren zeventig toen Nederland vanwege een buitengewoon stringent
beleid ten aanzien van het recombinant DNA-onderzoek, door het opleggen van
een moratorium een relatieve achterstand heeft opgelopen op dit belangrijke
terrein.Op de tweede plaats is er nog een ethisch bezwaar. Zeker als ethische
opvattingen over een medische verrichting divergeren, ligt een interventie
van de wetgever eigenlijk niet voor de hand omdat dan men dan het risico loopt
dat een bepaalde ethische opvatting aan artsen wordt opgelegd, terwijl deze
buitengewoon legitiem een andere opvatting kunnen hebben. Ik denk bijvoorbeeld
aan prenatale diagnostiek in relatie tot het gecompliceerde vraagstuk van
afbreking van zwangerschap.Op de derde plaats wijst de Raad van State erop, dat maatschappelijke,
ethische of juridische gevolgen hele vage toetsingscriteria zijn die kunnen
leiden tot zeer grote tegenstellingen. Deze risico's en bezwaren zijn onzes
inziens te ondervangen of in ieder geval te minimaliseren door voor een buitengewoon
restrictieve toepassing van het desbetreffende wetsartikel te kiezen, waarbij
de volgende elementen een rol moeten spelen.In de eerste plaats een advies van de Gezondheidsraad, waarbij getoetst
aan de stand van de wetenschap een oordeel wordt gegeven. Ook zou de raad
een belangrijke signaleringsfunctie kunnen vervullen voor de maatschappij
en de politiek.In de tweede plaats, nadat de stand van de wetenschap is weergegeven,
de aanwezigheid van een brede consensus over een verbod tot een bepaalde medische
verrichting, zowel nationaal als, bij voorkeur, internationaal. Wanneer een
verbod niet internationaal geldt, heeft het natuurlijk te weinig effect.In de derde plaats regeling van het verbod ten principale via een internationaal
verdrag en bij formele wet in plaats van bij algemene maatregel van bestuur.Deze kritische benadering, die wij ook aantreffen bij gerenommeerde gezondheidsjuristen
als Leenen en Hermans, laat onverlet dat de VVD-fractie met overtuiging voorstander
is van een verbod op bepaalde handelingen, zoals het klonen van mensen. Bij
dit voorbeeld wordt overigens ook recht gedaan aan de randvoorwaarden die
ik noemde: wetenschappelijke rapporten, maatschappelijke discussie en een
grote mate van consensus. Uit de debatten in de Raad van Europa, zowel op
het niveau van het comité van ministers als binnen de parlementaire
vergadering, is gebleken dat er brede overeenstemming bestaat over de opvatting
dat klonen van mensen in strijd moet worden geacht met de menselijke uniciteit
en de waardigheid van het leven en dat het derhalve verboden moet worden.Onze fractie heeft de zorg dat deze opvatting onvoldoende snel en effectief in wet- en regelgeving wordt vertaald, hetgeen vooral in
landen zonder een democratische rechtsorde risico's met zich kan brengen.
Hoewel het nieuwe Europese verdrag inzake de rechten van de mens en de biogeneeskunde
al op 4 april 1997 ter ondertekening is opengesteld, hebben op dit moment
slechts ongeveer twintig van de ruim veertig lidstaten van de raad van die
mogelijkheid gebruikgemaakt. Ik vind dat een teleurstellend cijfer in zo'n
essentiële problematiek. Kan de minister ingaan op de algemene aspecten
van dit onderdeel van mijn betoog? Kan zij mededelingen doen over de ratificatie
van het verdrag in Nederland? Hoe snel gaat dat en op welke termijn kunnen
wij in Nederland een wettelijke regeling op een verbod van klonen van mensen
tegemoetzien? Wil de minister zich bovenal in haar internationale contacten
inspannen om brede steun voor dit verdrag en in het bijzonder voor het verbod
op klonen van mensen te verkrijgen?Het tweede onderdeel van mijn betoog is meer van praktische aard en betreft
de positie van de academische ziekenhuizen. Door een aantal bezuinigingen
op de academische ziekenhuizen, alsmede door een aantal bepalingen in dit
wetsvoorstel of juist het ontbreken daarvan, is er een risico van erosie van
de topfuncties die de academische ziekenhuizen op het gebied van onderzoek
en topzorg vervullen. Ik noem twee voorbeelden die verband houden met dit
wetsvoorstel. In de eerste plaats de wijziging in het wetsvoorstel tijdens
de behandeling in de Tweede Kamer, waarbij het ook buiten de academische ziekenhuizen
om mogelijk wordt om projecten in de ontwikkelingsgeneeskunde gefinancierd
te krijgen. Mijn fractie betreurt die wijziging in het wetsvoorstel, niet
zozeer uit twijfel aan de kwalitatieve vermogens in sommige algemene topziekenhuizen,
als wel omdat dit onbedoeld op termijn de kernfuncties van academische ziekenhuizen
kan aantasten. Wij hebben in ons land relatief veel academische ziekenhuizen.
Ik ben indertijd voorstander van Maastricht geweest, dus mijn opmerking moet
niet als ontkrachting van dat eerdere standpunt worden gezien. Wij hebben
veel academische ziekenhuizen. Laten wij de topfuncties daar concentreren.
Daar mag geen erosie plaatsvinden.In de tweede plaats heeft dit wetsvoorstel het nadeel dat de topreferentiezorg,
dus de zorg op de grens van het medische kennen en kunnen, niet beleidsmatig
en niet financieel in het voorliggende wetsvoorstel wordt verankerd. Dat betreuren
wij. Maar ook de argumenten van de minister op dit punt vinden wij niet overtuigend
en zelfs hier en daar tegenstrijdig. In de nota naar aanleiding van het verslag
stelt de minister, dat een wettelijke verankering in dit wetsvoorstel niet
mogelijk is, omdat het wetsvoorstel is toegespitst op afzonderlijke medische
verrichtingen en de definitie van topreferentiezorg daarmee niet te verenigen
valt. Mijn reactie daarop is: als het niet onder de considerans of de definitie
van het wetsvoorstel valt, had de minister in de definitiebepalingen, in aanvulling
op de begrippen "medische verrichting" en "ontwikkelingsgeneeskunde", een
derde definitie inzake de topreferentiezorg moeten opnemen. Dan had de reikwijdte
van dit wetsvoorstel ook de topreferentiezorg kunnen omvatten. Dat is een
eerste legislatieve opmerking. De minister stelt verder in de nota naar aanleiding
van het verslag, dat het niet past binnen de definities van het wetsvoorstel,
zodat het niet kan. Enkele alinea's verder staat echter: "Voor topreferentiefuncties
die zeer kostbaar zijn en een extra financiering behoeven, biedt evenwel de
bepaling in artikel van dit wetsvoorstel een goede basis." Waar de minister
eerst zegt dat dit niet in het wetsvoorstel kan worden opgenomen, omdat het
in strijd is met de considerans en de definities, zegt zij dus een paar alinea's
verder: als het gaat om topreferentiefuncties die zeer kostbaar zijn en een
extra financiering behoeven, past het wel in artikel 8. Het is toch het één
of het ander? Óf de topreferentiezorg past wél in de wet en
dan regel je dat, óf het past er niet in. Maar het kan er toch niet
half in passen?Voorzitter! In de nota naar aanleiding van het verslag duidt de minister
overigens wel op een alternatieve weg voor een wettelijke verankering van
de topreferentiezorg: "deze verankering hoort thuis in de sectorale zorgvisie,
zoals die in de Wet bouw zorgvoorzieningen zal worden geregeld". Maar dat
wetsvoorstel kennen wij niet, omdat het niet is ingediend. Zal het nog worden
ingediend? Ook ik heb namelijk horen verluiden dat er enige problemen zijn.
Als het daarin wordt verankerd, hoe gebeurt dat dan? Ik moet zeggen dat ik
dan toch enige twijfels heb. Als je iets af weet van het karakter van zo'n
wet bouwbeheersing, lijkt het mij toch wel erg moeilijk om de topreferentiezorg
daarin goed en adequaat op te nemen. Een bouwwet is toch minder geschikt om
dit soort zaken te regelen dan bijvoorbeeld een planningswet, zoals de Wet
op de ziekenhuisvoorzieningen. Voor een deel intuïtief sprekend, zou
ik kiezen voor de Wet bijzondere medische verrichtingen.Intussen hebben wij uit de stukken van de regering begrepen, dat er op
het terrein van de topreferentiezorg nog een aantal studies lopen over de
vraag, of een aparte financiering noodzakelijk is, hoe de inbedding moet worden
ingevuld en hoe een en ander precies moet worden gedefinieerd. Ik kan mij
voorstellen dat die definitiekwestie heel rechtstreeks te maken heeft met
de vraag, in welke wet het uiteindelijk wordt ingebed. Ik wil minimaal de
principiële toezegging van de minister hebben dat er een stevige wettelijke
inbedding en een garantie voor de topreferentiezorg komen. Verder vraag ik
om de toezegging dat na ommekomst van de resultaten van de lopende studies
een definitief besluit over de inbedding wordt genomen, waarbij de optie van
opneming in de Wet op de bijzondere medische verrichtingen open zou moeten
blijven. Ik wil dat met kracht bepleiten, zodat we niet alleen in de verhouding
tussen regering en parlement, maar ook tussen regering, parlement en academische
ziekenhuizen en ministerie de dialoog open kunnen houden. Deze problematiek
is namelijk te belangrijk om nu al uitkomsten daarvoor te blokkeren.De heer Boorsma (CDA):Mijnheer de voorzitter! Ik dank de minister voor haar antwoorden op de
schriftelijke vragen van mijn fractie. Dat heeft geleid tot grote overeenstemming
op het punt van de topreferentiezorg. Ik wil graag de woorden van de heer
Dees onderschrijven. Ook in onze ogen moet er een wettelijke verankering komen
en ook wij vinden dat het voorliggende wetsvoorstel daarvoor
het geëigende medium is. Evenals de heer Dees verzoeken wij de minister
om op korte termijn te komen met een aanpassing van het wetsvoorstel. Op dat
punt krijgen wij graag een toezegging van de minister.Minister Borst-Eilers:Mijnheer de voorzitter! Het wetsvoorstel dat voorligt biedt de overheid
een instrumentarium op maat om de ontwikkelingen op het terrein van de medische
technologie en van de ontwikkelingsgeneeskunde te stimuleren, te faciliteren,
te verbieden of te concentreren in enkele centra. Dit wetsvoorstel is in belangrijke
mate gestoeld op de ervaringen die wij in de afgelopen jaren hebben opgedaan
met de Wet ziekenhuisvoorzieningen, met name met artikel 18 van die wet. De
bedoeling van dit wetsvoorstel is om het instrumentarium te moderniseren en
in overeenstemming te brengen met de eisen van de tijd. Dit wetsvoorstel richt
zich vooral op het topsegment van onze gezondheidszorg. De medische technologie
heeft, zoals wij allen weten, een eigen dynamiek. Ik kan daar vrij kort over
zijn, omdat de heer Van den Berg heel duidelijk uiteen heeft gezet wat daar
de problemen zijn. Evenals de heer Van den Berg vraag ik mij af of alles mag
en moet wat nu en in de toekomst mogelijk is. Behalve deze remmende werking
biedt het wetsvoorstel ook de mogelijkheid om bepaalde ontwikkelingen extra
te stimuleren. Ik doel op aspecten van zorg die anders onvoldoende van de
grond zouden komen. Ten slotte is er de mogelijkheid van een volledig verbod.
Dit alles is in één regeling neergelegd.Mijnheer de voorzitter! De heer Van den Berg heeft gesproken over de rechtsonzekerheid,
een heel fundamentele kwestie. Naar zijn mening is nog steeds onduidelijk
in welke situaties deze wet, met name de verbodsbepaling, wordt toegepast.
Uit de wet is inderdaad niet af te leiden om welke concrete voorbeelden het
zou kunnen gaan. Dat is echter inherent aan de materie, want wij hebben het
over toekomstige ongewenste ontwikkelingen die wij een halt willen toeroepen.
Wij weten nog niet welke dat zijn. Daarbij spelen ook maatschappelijke, ethische
of juridische aspecten een rol. Een en ander is moeilijk voorspelbaar. Dat
wil niet zeggen dat in een concreet geval, als ingrijpen echt aan de orde
is, die rechtszekerheid te wensen over zal laten. Ik zal straks een aantal
voorbeelden geven. De voorliggende procedure, die mede na amendering in de
Tweede Kamer tot stand gekomen is – dus niet alleen advisering door
de Raad van State, maar een sterkere parlementaire betrokkenheid – geeft
waarborgen voor zorgvuldigheid bij een absoluut verbod. Ik geef de heer Van
den Berg graag toe dat het feit dat het parlement met de maatregel heeft ingestemd
geen volledige garantie is dat de rechter de maatregel ook rechtmatig zal
oordelen. De rechter heeft en houdt natuurlijk een eigen verantwoordelijkheid.
Dat op zichzelf bevordert ook weer de rechtszekerheid. Maar ik denk wel dat
je mag zeggen dat een maatregel in principe als rechtmatig beschouwd moet
worden, wanneer je als uitgangspunt neemt dat de Raad van State is gehoord
en het parlement heeft ingestemd. Het blijft echter een kwestie van "vertrouwen".De heer Van den Berg heeft verder gesproken over het vergunningenstelsel.
Als er reden is voor een absoluut verbod, dan is het gebruik van het vergunningenstelsel
niet het juiste instrument. Bij een vergunningenstelsel blijft er altijd ruimte
voor, zij het dan misschien een geconcentreerde toepassing van een medische
verrichting. Dat spoort dus niet met de wens om een verrichting te verbieden.
Ik denk dat de verbodsbepaling op zich op zijn plaats is. Het wetsvoorstel
regelt natuurlijk ook zaken waarbij je wel zou kunnen spreken van een vergunningenstelsel.
Het is namelijk mogelijk dat er een beperkte toestemming wordt verleend onder
voorwaarde om bepaalde medische verrichtingen op een beperkt aantal plaatsen
te verrichten. En nogmaals, ook nog onder beperkte voorwaarden. Dat is in
de artikelen 2, 5 en 6 gelegd.In artikel 2 staat dat het verboden is zonder de vergunning van de minister
medische verrichtingen van een bij regeling aangegeven aard uit te voeren.
Als die vergunning er is, dan kan dit wel.In artikel 5 wordt het oude planningsidee uit de Wet ziekenhuisvoorzieningen
overgenomen. De minister bepaalt de omvang van de behoefte aan de verrichtingen,
alsmede de wijze waarop in die behoefte kan worden voorzien. Daar kunnen ook
voorwaarden gesteld worden.In artikel 6 staat ten slotte heel duidelijk dat een vergunning onder
beperkingen kan worden verleend en aan een vergunning kunnen voorschriften
worden verbonden.Voorzitter! Zoals ik zonet al zei, zal ik nog een enkel concreet voorbeeld
geven, in de hoop dat de heer Van den Berg een wat levendiger beeld krijgt
van waar het om zou kunnen gaan. Het eerste voorbeeld is ook al door de heer
Dees genoemd. Het is een heel aansprekend voorbeeld. Het betreft het klonen
van menselijke individuen.Een ander voorbeeld is een van de nieuwere kunstmatige voortplan- tingstechnieken,
de zogenaamde ICSI, waarbij spermatozoën in een menselijke eicel worden
geïnjecteerd. Daar zijn dan weer een aantal varianten op hoe die spermatozoën
verkregen worden, bijvoorbeeld direct uit de testis. De Gezondheidsraad heeft
gezegd dat hij een klinische toepassing van die wat verdergaande technieken
op dit moment niet verantwoord acht. Ik heb met de beroepsgroep van gynaecologen
een vrijwillig moratorium kunnen afspreken. In de tijd van dat moratorium
wordt natuurlijk nog onderzoek gedaan. We komen er dan misschien over enige
tijd achter of dit onder bepaalde voorwaarden of met een bepaalde toepassing
van die techniek wel verantwoord zou zijn. Het moratorium houdt tot nog toe
stand, maar het is een goed voorbeeld. Het is namelijk niet ondenkbaar dat
iemand dat moratorium op een gegeven moment toch eenzijdig zou openbreken,
op een ogenblik dat de Gezondheidsraad nog steeds de mening niet herroepen
heeft dat het onverantwoord is. Ik heb nu geen middelen om effectief te reageren.
Met artikel 3 van het onderhavige wetsvoorstel zou dat wel mogelijk worden.
Je kunt natuurlijk ook de toepassing tijdelijk verbieden in afwachting van
het nader analyseren van de risico's.Op grond van artikel 4 zou het mogelijk zijn, als de risico's zo gering
lijken dat er in een onderzoekssetting verkend zou kunnen worden, hiervan
een ontwikkelingsgeneeskundeproject te maken. Het tweede voorbeeld is de genderkliniek. We spreken daar over een permanent
verbod. Ik begrijp dat men ook in dit huis veel gevoel heeft voor die stellingname.
Het gaat dan om geslachtskeuze om niet medische redenen. De opvatting dat
dit verboden zou moeten worden, is sinds kort ook neergelegd in het Verdrag
inzake de mensenrechten en de biogeneeskunde, het verdrag van de Raad van
Europa waar ook de heer Dees al over sprak. Artikel 14 van dat verdrag gaat
over selectie op geslacht. In de onofficiële Nederlandse vertaling –
want de officiële vertaling is er nog niet – luidt dat artikel:
Het gebruik van kunstmatige voortplantingstechnieken om daarmee het geslacht
van het toekomstige kind te kiezen, is niet toegestaan behalve ter voorkoming
van een ernstige geslachtsgebonden erfelijke aandoening. Tenzij wij op die
bepaling een voorbehoud zouden willen maken bij de ratificatie van het verdrag,
is om die reden al duidelijk dat wij hier met een permanent verbod van doen
hebben.Het laatste voorbeeld is een voorbeeld uit het verleden, maar wie weet
of het verleden zich nog eens zal herhalen. Er zijn in het verleden enkele
malen hersenchirurgen geweest die vrij onverhoeds bepaalde ziekten, zoals
epilepsie, begonnen te behandelen met chirurgische ingrepen in de hersenen,
waarbij de ingreep zodanig was dat de persoonlijkheid van de patiënt
werd beïnvloed. Mocht er ooit in deze contreien weer een chirurg opstaan
die dat gaat doen, dan zou ik sterk de behoefte hebben om onmiddellijk artikel
3 in werking te stellen en een AMvB te slaan om dat te verbieden.De heer Dees heeft terecht aandacht gevraagd voor de restrictieve toepassing.
Ik ben het helemaal met hem eens dat wij de verbodsbepaling van artikel 3
heel restrictief moeten hanteren en dat er ook sprake moet zijn van het bekende
traject. De Gezondheidsraad brengt een advies uit. Die adviezen zeggen al
veel, omdat de Gezondheidsraad ook de beraadsgroep gezondheidsethiek en gezondheidsrecht
bij dit soort onderwerpen van nieuwe medische technologie inschakelt. Zij
zeggen al veel over de medische en ethische aanvaardbaarheid. Zij liggen ten
grondslag aan het overheidsoptreden. Overigens heeft de Gezondheidsraad hierbij
ook duidelijk een signalerende functie, zoals de heer Dees al zei. Dat is
een wettelijke taakopdracht aan de Gezondheidsraad. Die signaleringsfunctie
heeft dus een wettelijke verankering gevonden.Meestal volgt daarop een maatschappelijk debat. Het is ook belangrijk
voor de overheid om goed te luisteren naar wat daar gezegd en gedacht wordt.
Ik denk dat wij in beginsel altijd moeten streven naar regeling bij formele
wet en een AMvB alleen in uitzonderingsgevallen, als een formele wet niet
kan worden afgewacht, zoals bij de voorbeelden die ik net heb genoemd. De
heer Dees noemde zelf het voorbeeld van het klonen.De heer Dees vroeg een reactie op de ratificatie van het Europees verdrag
inzake de rechten van de mens en de biogeneeskunde, waarover ik net sprak.
De Gezondheidsraad zou mij nog adviseren over de vraag of de stand van de
wetenschap zodanig is dat sommige bepalingen een belemmering zouden kunnen
vormen voor nieuwe ontwikkelingen die naar zijn mening wenselijk zijn, en
dat moeten wij dan nog met elkaar onderschrijven. Afhankelijk van dat advies
van de Gezondheidsraad zou eventueel nog ergens een voorbehoud geformuleerd
kunnen worden. Zodra dat is gebeurd, zal dat voorstel van wet ter ratificatie
van het verdrag worden voorgelegd aan de Tweede en Eerste Kamer. Ik zeg heel
graag toe dat ik mij in internationale contacten zal inspannen om bredere
steun voor dit verdrag te krijgen. Ik ben het met hem eens dat twintig van
de veertig landen te mager is voor zo'n ongelofelijk belangrijk onderwerp.Mijnheer de voorzitter! Het tweede hoofdpunt dat door de heren Van den
Berg, Dees en Boorsma aan de orde is gesteld, is de kwestie van de topreferentie.
Het gaat dan om de wettelijke verankering en om een financieringsregeling.
Ik heb ook aan de overkant betoogd dat die topreferentie in de systematiek
van deze wet naar mijn mening niet thuishoort. Dat zou wat onnatuurlijk zijn.
De systematiek van dit wetsvoorstel gaat uit van categorieën verrichtingen.
Bij topreferentiezorg heb je het over categorieën patiënten, die
aan alle mogelijke aandoeningen kunnen lijden, maar bij wie het ziektebeeld
zo gecompliceerd is dat het eigenlijk alleen mogelijk is om ze te behandelen
in een centrum waar men werkt aan de grenzen van het kennen en kunnen, zoals
het wel eens mooi wordt gezegd, en waar men dus wetenschappelijk onderzoek
combineert met zeer geavanceerde patiëntenzorg. Dit vindt overigens niet
alleen plaats in academische ziekenhuizen. Wie het revalidatiecentrum Het
Roesing wel eens heeft bezocht, zal met mij geconstateerd hebben dat wat daar
gebeurt op het punt van het ontwikkelen van nieuwe technologieën om,
bijvoorbeeld, mensen met verlamde benen toch te laten lopen via allerlei elektronica
en technologische snufjes, zonder meer topreferentiezorg genoemd mag worden.
Hetzelfde geldt, maar dan voor een ander type aandoeningen, bij een instelling
als het Nederlands Kankerinstituut, dat ook een niet-academisch ziekenhuis
is.In het algemeen is het zonder meer waar dat dit een functie is die bijna
alleen in academische ziekenhuizen wordt aangetroffen. Omgekeerd is het ook
een door mij erkende taak van academische ziekenhuizen. Wat dat betreft onderschrijf
ik volledig de brochure die zij een keer hebben geschreven onder de titel
Bepaald betaalbaar. Daarin staat duidelijk dat men routinezorg verricht, reguliere
patiëntenzorg, zoals die ook in alle andere Nederlandse ziekenhuizen
plaatsvindt. Dat doet men met name ook vanwege de onderwijstaak. Verder doen
de academische ziekenhuizen aan topklinische zorg. Ook die is buiten de academische
ziekenhuizen te vinden. Dat is het bekende rijtje van de huidige artikel 18-voorzieningen
die nu in de voorliggende wet geregeld gaan worden. Ten slotte is er de toch
wat geheimzinnige topreferentiefunctie. Die is geheimzinnig, want moeilijk
te pakken of in te kaderen. Het is ook moeilijk om er een prijskaartje aan
te hangen. Het gaat in het algemeen om een multispecialistische en vaak ook
een multidisciplinaire benadering en een groot aantal verschillende niet op
voorhand nader te definiëren patiëntencategorieën. Het gaat
vaak om mensen met een heel ingewikkelde pathologie. Het gaat soms om mensen
die aan meerdere aandoeningen tegelijk leiden en waarvoor de speciale infrastructuur
van een academische setting nodig is om met succes behandeld te worden.
Het betreft trouwens ook diagnostiek. Op al dat soort details hoeven wij hier
niet in te gaan. Die zijn de Kamer heel goed bekend.Hoe willen wij nu verder met de topreferentiezorg? Ook ik ben van mening
dat de topreferentiezorg ergens wettelijk verankerd moet worden, juist omdat
het een essentiële taak is van de academische centra. Het rapport Bepaald
betaalbaar bracht nog niet de definitieve uitkomst. Ik hoop dat wij de functies
nu helder in kaart kunnen brengen en vooral in kunnen kaderen en afgrenzen.
Een en ander speelt zich immers al af sinds het begin van de jaren zeventig.Wij zijn nu bezig met een onderzoek van het Nederlands ziekenhuisinstituut.
Dat instituut probeert om de meerkosten van de topreferentiefunctie van de
academische ziekenhuizen in beeld te brengen. Daar gaat het immers om bij
de bekostigingssystematiek. Wat kost het nu meer dan behandeling van patiënten
in het kader van routinezorg of topklinische zorg? De interdepartementale
beleidsonderzoekwerkgroep academische ziekenhuizen heeft ook een rapport gemaakt,
dat net klaar is en ook net aan het kabinet is aangeboden. Ook de werkgroep
heeft geprobeerd om zijn vinger achter het begrip te krijgen. Die werkgroep
bekijkt de topreferentiefunctie in de context van ingezet beleid en heeft
met name gekeken naar de mogelijkheden van afwentelgedrag tussen algemene
en academische ziekenhuizen. Zodra er iets gemarkeerd wordt dat meer geld
oplevert, weten wij allemaal hoe de mensen reageren. Iedereen wil daar dan
graag aan meedoen en van de pot profiteren. Ik denk dat, met uitzondering
van de genoemde voorbeelden, dit punt in zoverre praktisch niet zo belangrijk
is omdat de academische ziekenhuizen in principe de acht centra zijn waar
dit plaatsvindt.Maar goed, laten wij aannemen dat door deze twee onderzoeken eindelijk
de vereiste helderheid verkregen wordt. Met de topreferentiefunctie moet dan,
ook naar mijn mening, twee dingen gebeuren. Ik doel dan op de wettelijke verankering
enerzijds en de financiële aspecten en de bekostiging anderzijds. Die
wettelijke verankering zou kunnen plaatsvinden in de opvolger van de Wet Ziekenhuisvoorzieningen,
namelijk de Wet Bouw Zorgvoorzieningen, omdat daar sprake zal zijn van sectorale
zorgvisies. Een sector is bijvoorbeeld de ziekenhuissector en in de sectorale
zorgvisie voor die sector wordt dan vastgelegd dat de ziekenhuiszorg bestaat
uit de drie compartimenten routinezorg, topklinische zorg en topreferentiezorg,
waarbij de topreferentiezorg dan aan bepaalde centra kan worden toegewezen.
Vervolgens kan jaarlijks in het kader van het hoofdlijnenakkoord met de academische
ziekenhuizen ook de financiering worden geregeld.De heer Dees heeft gesteld dat ik mijzelf zou hebben tegengesproken door
te zeggen dat artikel 8 voor bepaalde topreferentiefuncties een goede basis
zou bieden, terwijl ik anderzijds zeg dat die topreferentiefunctie niet in
de aan de orde zijnde wet geregeld kan worden. Het had inderdaad misschien
wat helderder geformuleerd kunnen worden. Het gaat hier om topreferentiefuncties
die vanuit de invalshoek van verrichtingen te benoemen zijn, dus bijvoorbeeld
geavanceerde pijnbehandeling. Die technologie kan als zodanig worden gepositioneerd
binnen de Wet bijzondere medische verrichtingen. Gaat het echter om patiënten
met diabetes en verschillende complicaties, die met het oog hierop uitsluitend
bij het hoogste ressort terecht kunnen, dan hoort dat niet in dit wetsvoorstel
thuis.Er is op dit moment nog steeds geen helderheid over de vraag, hoe het
met de bekostiging moet. De topreferentiefunctie is uiteraard nauw verweven
met de onderzoeksfunctie en als zodanig weer met de werkplaatsfunctie, voor
welke functie een rijksbijdrage van de minister van OCW wordt ontvangen. Dat
is echter zeker niet het hele verhaal, want ook de patiëntenzorg vormt
hier een belangrijk aspect.Al deze overwegingen leiden mij ertoe dat ik graag bereid ben toe te zeggen,
dat de topreferentiezorg wettelijk verankerd zal worden. Na ommekomst van
de resultaten van de beide nog lopende onderzoeken die ik zojuist heb genoemd,
en na overleg met de Vereniging van Academische Ziekenhuizen wil ik nog deze
kabinetsperiode een besluit nemen over de vraag, in welke wet de principiële
verankering het beste plaats kan vinden. Ik ben ook bereid om de mogelijkheid
open te houden dat dit toch de Wet bijzondere medische verrichtingen zal zijn,
hoewel mijn voorkeur op dit moment duidelijk uitgaat naar de Wet Bouw Zorgvoorzieningen.
Dat kan dan echter nog onderwerp van discussie zijn, zowel met de Tweede Kamer
als hier.De heer Dees heeft gezegd het te betreuren dat projecten ontwikkelingsgeneeskunde
ook mede buiten de academische ziekenhuizen kunnen plaatsvinden. Ik merk eerst
op dat er volgens de wet wel altijd een samenwerking moet zijn met een academisch
ziekenhuis of een vergelijkbare onderzoeksinstelling. Verder merk ik op dat
ontwikkelingsgeneeskunde tegenwoordig méér is dan alleen het
onderzoeken van nieuwe, ingewikkelde en vaak ook zeer kostbare technologieën.
Vaak betreft het ook een terugkijken op veel eenvoudiger zaken, zoals de bekende
rugoperatie of chemonucleolyse voor hernia. Het nog eens evalueren van bepaalde
behandelingen voor dit soort veelvoorkomende aandoeningen valt ook onder ontwikkelingsgeneeskunde
en in die gevallen zijn grote aantallen patiënten nodig. Zeker bij veelvoorkomende
ziekten zijn die echter maar gedeeltelijk in academische ziekenhuizen te vinden
en is het dus nodig om de netten wat wijder uit te gooien en derhalve het
project zich ook te laten uitstrekken tot niet-academische ziekenhuizen. Het
principe blijft dan echter wel dat ervaren onderzoekers de leiding behoren
te hebben.Ik meen, mijnheer de voorzitter, dat ik hiermee de belangrijkste vragen
heb beantwoord. Ik wacht graag de reactie daarop af.De heer Van den Berg (SGP):Voorzitter! Wij hebben na de gedegen beantwoording van de minister geen
behoefte aan een tweede termijn. Namens de heren Dees en Boorsma wil ik de
minister hartelijk dank zeggen voor die gedegen beantwoording en de toezeggingen.De beraadslaging wordt gesloten.Het wetsvoorstel wordt zonder stemming aangenomen.Sluiting 19.23 uur 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/h-ek-19971998-58-64.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl