Voortzetting van de behandeling van het wetsvoorstel Vaststelling van de begroting van de uitgaven en de ontvangsten van het Ministerie van Volkshuisvesting, Ruimtelijke Ordening en Milieubeheer (XI) voor het jaar 1999 (26200 XI)
Staten-Generaal — Handelingen 
Datum: 2014-07-10 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Handeling 1998-1999, pag. 790-816

 
 
 

Handeling

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Vergadernummer
Datum vergadering

22-10-1998

Tweede Kamer der Staten-Generaal

1998-1999

nr. 14, pagina 790-816

14-10-1998

 

 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties over kamerdossier

Kamerdossier 26200-XIToon publicaties die dit dossier behandelen

 
 
 Publicaties in vergadering

Behandeling brief van de vaste commissie voor Verkeer en Waterstaat inzake het instellen van een onderzoek naar de vliegramp in de Bijlmermeer (26241)Pagina 790-790
Behandeling van het wetsvoorstel Vaststelling van de begroting van de uitgaven en de ontvangsten van het Ministerie van Volkshuisvesting, Ruimtelijke Ordening en Milieubeheer (XI) voor het jaar 1999 (26200 XI)Pagina 765-790
Presentie en opening (woensdag 14 oktober 1998)Pagina 765-765
Voortzetting behandeling: - wetsvoorstel Vaststelling van de begroting van de uitgaven en de ontvangsten van het Ministerie van Economische Zaken (XIII) voor het jaar 1999 (26200 XIII); - wetsvoorstel Vaststelling van de begroting van de uitgaven en de ontvangsten van het Fonds economische structuurversterking voor het jaar 1999 (26200 E),Pagina 816-840
Behandeling van het wetsvoorstel Bepalingen verband houdende met de instelling van een in Nederland zetelend Schots Hof voor de strafrechtelijke vervolging van de personen, aangeduid als 'the two accused' in Resolutie 1192 (1998), aangenomen door de Veiligheidsraad van de Verenigde Naties tijdens zijn 3920e vergadering op 27 augustus 1998 terzake van de strafbare feiten, bedoeld in de considerans van het zetelverdrag tussen het Verenigd Koninkrijk van Groot-Brittannië en Noord-Ierland en het Koninkrijk der Nederlanden van 18 september 1998 strekkend tot oprichting van een Schots Hof zetelend in Nederland (26221)Pagina 840-843
Noten bij Handelingen Tweede Kamer, vergadering van 14 oktober 1998 (blz. 816), met schriftelijke antwoorden van de Minister van Economische Zaken op vragen, gesteld in de eerste termijn van de behandeling van de begroting van Economische Zaken voor 1999 (26 200 XIII)Pagina 853-865
Lijst van ingekomen stukken, met de door de voorzitter terzake gedane voorstellen (woensdag 14 oktober 1998)Pagina 852-852
Regeling van werkzaamheden (woensdag 14 oktober 1998)Pagina 790-790
Voortzetting van de behandeling van - wetsvoorstel Vaststelling van de begroting van de uitgaven en de ontvangsten van het Ministerie van Economische Zaken (XIII) voor het jaar 1999 (26200 XIII); - wetsvoorstel Vaststelling van de begroting van de uitgaven en de ontvangsten van het Fonds economische structuurversterking voor het jaar 1999 (26200 E)Pagina 843-852
Voortzetting van de behandeling van het wetsvoorstel Vaststelling van de begroting van de uitgaven en de ontvangsten van het Ministerie van Volkshuisvesting, Ruimtelijke Ordening en Milieubeheer (XI) voor het jaar 1999 (26200 XI)Pagina 790-816

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 139 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
Aan de orde is de voortzetting van de behandeling van: het wetsvoorstel Vaststelling van de begroting van de uitgaven en de ontvangsten
van het Ministerie van Volkshuisvesting, Ruimtelijke Ordening en Milieubeheer
(XI) voor het jaar 1999 (26200 XI).De algemene beraadslaging wordt hervat.De heer Van der Steenhoven (GroenLinks):Mevrouw de voorzitter! Dit is de laatste milieubegroting van deze eeuw,
wat op zich een mooi moment is om een beschouwing te houden en te kijken of
wij wel op de goede weg zijn. Een mooi moment dus om een milieubalans op te
maken en de strategie van het milieubeleid voor de volgende eeuw aan de orde
te stellen. Dat valt niet toevallig samen met het feit dat in vele Europese
regeringen groene partijen hun intrede hebben gedaan. Ik wil daarop nog terugkomen.Wat waren de milieuproblemen in de eerste helft van deze eeuw? Weten wij
het nog? De hygiëne in de volkswijken, afval, riolering, vervuild drinkwater.
Door forse investeringen zijn deze problemen opgelost. De problemen van de
afgelopen 25 jaar, met name de vervuiling van water, bodem en lucht door stationaire
bronnen, is sterk teruggebracht. Een succesvolle ontkoppeling van economische
groei en milieuschade is op dit punt tot stand gebracht, maar
op andere terreinen, zoals de leefbaarheid en de mondiale milieuproblematiek,
heeft geen ontkoppeling plaatsgevonden. Dichterbij, in ons eigen land, zien
wij de achteruitgang van de natuur, zowel in omvang als qua verlies van biodiversiteit,
onder andere door de verdroging en de toename van hinder, lawaai, stank en
veiligheid en de ruimtelijke versnippering, onder andere door de auto en de
auto-infrastructuur, kortom, enorme achteruitgang van de leefkwaliteit. Daarom
halen wij in Nederland een aantal NMP-doelen niet, bijvoorbeeld op het gebied
van landbouw, nitraat en verkeer. Maar ook blijkt, bijvoorbeeld uit het Human
development report, dat wij in het rijke Westen verantwoordelijk zijn voor
de milieuproblemen in met name de Derde Wereld. Zou het niet logisch en rechtvaardig
zijn als wij de milieuschade die bijvoorbeeld ontstaat door de koperwinning
in Chili, koper bestemd voor de Nederlandse markt, compenseren in Nederland
bijvoorbeeld in het kader van de ecologische footprint?Voorzitter! GroenLinks vindt dat Paars I de afgelopen jaren geen beleid
heeft gevoerd dat deze problematiek van onrechtvaardige verdeling en natuurverwoesting
wezenlijk heeft aangetast. De centrale vraag voor Nederland voor de komende
jaren is hoe wij omgaan met de invulling van de schaarse ruimte en met de
economische groei. Gaan wij die schaarse ruimte volgooien met wegen, havens,
vliegvelden en meer bedrijventerreinen, met als gevolg nog meer lawaai en
versnippering van de natuur? GroenLinks is van mening dat de vorige minister
in deze discussie het onderspit heeft gedolven. 'De lat moet hoger'. Wij vinden
dat de minister van Ruimtelijke Ordening en Milieubeheer leading moet zijn
in deze discussie over de toekomstige indeling van Nederland. Deelt de minister
deze opvattingen, en hoe denkt hij deze rol in en buiten het kabinet gestalte
te geven?Mevrouw de voorzitter! Hoewel de situatie in Nederland al te denken geeft,
verzinkt deze in het niet bij de mondiale milieuproblematiek. Begin deze maand
is het Living planet report van het Wereldnatuurfonds uitgekomen. Conclusie:
in een kwart eeuw is eenderde van de natuur verwoest. Het lezen van de samenvatting
van dit rapport riep bij mij de nodige agressie op. Hoe is het in hemelsnaam
mogelijk dat dit onder onze ogen gebeurt? De snelheid van de vernietiging
van zoetwaterecosystemen beloopt op dit moment zo'n 6% per jaar. Vele natte
gebieden dreigen op te drogen. De aantasting van het leefmilieu in zee gaat
in snel tempo door. Elk jaar gaat een bosareaal ter grootte van Engeland en
Wales verloren. Het gat in de ozonlaag is groter dan ooit. De uitstoot van
kooldioxide is sinds 1960 verdubbeld. Dan heb ik het nog niet eens over de
gigantische overstromingen in Bangladesh en China. Dit is geen doemscenario,
het zijn de kille feiten van het WNF-rapport. Ondertussen gaat het economisch
de laatste tien jaar in het Westen beter dan ooit. In het rijke Westen neemt
20% van de wereldbevolking 85% van de wereldconsumptie voor haar rekening.
Maar ecologisch gezien worden wij steeds armer. Daarom moet internationaal
de vraag vooropstaan: hoe krijgt de wereldbevolking de internationaal opererende
sectoren onder de ecologische duim? Hoe verdelen wij de beperkte milieugebruiksruimte
rechtvaardig? Graag een reactie hierop van de minister.GroenLinks is van mening dat Nederland onevenredig veel milieu- en natuurvernietiging
veroorzaakt, bijvoorbeeld door ons energieverbruik, onze transportfunctie
en het verbruik van grondstoffen, zoals metalen en tropisch hardhout. Als
de minister het met onze analyse eens is, wat betekent dit dan voor het Nederlands
mondiaal beleid? Vraagt dat niet om dematerialisatie en om economische structuurverande-
ringen? Zou zo'n beleid niet meer geënt moeten zijn op bijvoorbeeld duurzame
relaties met ontwikkelingslanden, zoals ook steeds meer steden proberen in
het kader van stedenbanden met steden uit de Derde Wereld?Als het om het energie- en CO2-beleid gaat, heeft mijn fractie
gisteren bij de behandeling van de begroting van EZ voorstellen gedaan voor
een grootverbruikersheffing en voor conversie van kolencentrales. Maar hier
wil ik toch nog even ingaan op een onderdeeltje van het CO2-beleid.
Het gaat daarbij met name om een citaat uit het laatste boek van de heer Bolkestein,
dat volgens de pers niet echt interessant is om te lezen, maar waar toch een
interessante passage in staat, namelijk op bladzijde 151: onze uitstoot is
nu 7% hoger dan in 1990. Om in 2010 min 6% te bereiken, moet de uitstoot dus
met 13% terug. Dit is krankzinnig duur, dus dat lukt niet. Gelukkig zijn de
ontbindende voorwaarden van zo'n aard dat wij ons niet gebonden kunnen achten.
Maar alles bij elkaar een illusiepolitiek.Zie hier het milieubeleid van de VVD, coalitiepartner. Hoe denkt de minister
de voortrekkersrol die hij Nederland geeft, ook in deze discussie, in deze
situatie met de VVD vorm te geven? Hoe denkt hij om te gaan met de randvoorwaarden
die zijn gesteld in het regeerakkoord?Over milieuschadelijke subsidies is al gesproken. In een rapport van het
Centrum voor energiebesparing zijn de klimaatschadelijke subsidies in kaart
gebracht. Dit rapport is een aardige eerste inventarisatie van de enorme omvang
van de zogenaamde perverse subsidies. Volgens deze inventarisatie geeft het
Rijk jaarlijks tussen de 12 mld. en 25 mld. uit aan zaken die de uitstoot
van CO2 bevorderen. En dan zijn nog niet de subsidies meegerekend
die andere milieuschadelijke maatregelen ondersteunen. Ik wil graag van de
minister weten wat de stand van zaken is van het onderzoek van de interdepartementale
werkgroep die hiermee bezig is. Kan de minister mededeling doen over de verwachte
inhoud van de eerste rapportage die eind 1998 de Kamer zal bereiken? Mijn
fractie is, evenals andere fracties, van mening dat dit vrij breed moet worden
opgezet en dat alle indirecte subsidies daarbij betrokken moeten worden.Wij zijn blij dat het groene poldermodel – een idee dat al een tijd
geleden door mijn fractie is geopperd – handen en voeten krijgt. Wij
vinden het wel belangrijk dat dit niet alleen vanuit VROM wordt opgezet, maar
kabinetsbreed. Dit is ook tijdens de discussie over de regeringsverklaring
naar voren gekomen. Op zichzelf is het prima dat VROM initieert, maar wij
vinden dat er een brede discussie binnen het kabinet moet plaatsvinden, waaraan
verschillende ministers deelnemen. De discussie over de tweede Maasvlakte
kan wel eens een aardige testcase van het groene poldermodel zijn. Ik denk
dat naast de inbreng van Rotterdam ook die van de andere partners
heel serieus genomen moet worden.Ik sluit mij ten aanzien van de Europese nitraatrichtlijn aan bij de opmerkingen
van de heer Feenstra. Klopt het dat de ingebrekestelling van de Europese Commissie
verdergaat dan alleen bijvoorbeeld de droge zandgronden? Ik vraag de regering
eindelijk met een goed beleid te komen om aan de richtlijn te voldoen.Ik sluit mij aan bij de opmerkingen van de PvdA-fractie over de bezuiniging
op het RIVM. De positie van het RIVM als groen planbureau moet juist versterkt
worden. Het RIVM is in de huidige omvang onmisbaar bij het goed voorbereiden
van een duurzaam beleid. De bezuiniging moet dan ook teruggedraaid worden,
linksom of rechtsom.Voorzitter! Hoe zit het met de discussie over de stormvloedkering in de
Eems? Wij hebben al een aantal keren gevraagd naar het standpunt en brieven
van het kabinet daarover. Wij vragen de minister of hij bereid is om zijn
medewerking aan het project te heroverwegen, gelet op het feit dat er niet
voldaan wordt aan allerlei afspraken.Ik ben al ingegaan op de intrede van verschillende groene partijen in
Europese regeringen. De twee grootste Europese landen, Frankrijk en Duitsland,
hebben nu rood-groene coalities. In Duitsland is het nog niet helemaal zover,
maar het ziet ernaar uit dat het gaat gebeuren. In Frankrijk hebben wij de
afgelopen jaren een milieuminister aan het werk gezien die haar sporen verdiend
heeft. Ook in Finland en Italië zijn er op dit moment 'groene' milieuministers.
Hoe kijkt de minister tegen deze Europese ontwikkeling aan? Ziet hij dat niet
als een belangrijke stap in de richting van een duurzaam Europa en een goede
samenwerking tussen Nederland en andere landen op het punt van het milieubeleid?
Zeker gelet op het beginselprogramma van de PvdA, dat nu in concept beschikbaar
is en waarin heel duidelijk stappen worden gezet in de richting van groene
politiek, vraag ik de minister ook of hij wil reageren op de stelling dat
een sociaal rechtvaardig beleid, een duurzame ontwikkeling, een breuk met
de vicieuze cirkel van economische groei en natuurvernietiging en een economische
structuurverandering in Nederland alleen mogelijk is in een progressief-groene
coalitie. Wij zijn benieuwd naar zijn reactie op die stelling, omdat wij weten
dat hij daar in het verleden al eens behartigenswaardige woorden over gesproken
heeft.De heer Feenstra (PvdA):De heer Van der Steenhoven is nogal enthousiast over deelname van groene
partijen aan regeringen in heel Europa. In Nederland is dat echter niet het
geval. Kan hij aangeven waarom dat in Nederland niet het geval is? Zijn andere
partijen misschien zo groen dat zijn partij hier die ruimte niet kan innemen?De heer Van der Steenhoven (GroenLinks):Dat is een interessante stelling die ik nog niet had gehoord. Bij de kabinetsformatie
hebben wij al heel duidelijk aangegeven dat wij bereid zijn om onze verantwoordelijkheid
te nemen en dat de kiezers hebben gezegd dat er een groener en socialer beleid
moet komen. Helaas heeft een van de grotere partijen van ons land onze uitgestoken
hand niet aangenomen en heeft die partij een andere keuze gemaakt, maar dat
weet u waarschijnlijk beter dan ik. Dat kan echter altijd veranderen en wij
zijn zelfs bereid om daar vandaag verder over te praten. De ontwikkelingen
in Europa op het punt van de samenwerking tussen groene en sociaal-democratische
partijen vinden wij positief. Dat zeggen wij natuurlijk niet voor niets, omdat
dat ook voor de situatie in Nederland een wenkend perspectief kan zijn; dat
ben ik met u eens.Mevrouw Van Gent (GroenLinks):Mevrouw de voorzitter! Ik begin mijn bijdrage met een compliment; de heer
Duivesteijn is daarmee geëindigd, maar ten behoeve van de goede verhoudingen
begin ik met een compliment, ten eerste aan de 'ontdooide' Remkes. Met betrekking
tot de ƒ 1085-maatregel heeft de CDA-fractie hem zo genoemd. Ook de
GroenLinks-fractie is zeer verheugd over het feit dat op dat punt is ingegrepen.
Ook wij moeten zeggen dat het soms goed is om ten halve te keren in plaats
van ten hele te dwalen. Ook de 'bevlogen' Pronk geef ik een compliment. Ik
heb laatst een AO over het Streekplan Gelderland met hem meegemaakt; daarbij
bleek dat er in rood-groene coalities, waarover zojuist is gefilosofeerd,
soms wel degelijk zaken kunnen worden gedaan. Misschien is dat ook bij deze
begrotingsbehandeling mogelijk.Hugo van der Steenhoven heeft al gezegd dat onze fractie bij de algemene
beschouwingen heeft teruggeblikt op de bijna ten einde zijnde eeuw. Op het
punt van de volkshuisvesting en de ruimtelijke ordening heeft zich in de afgelopen
eeuw het nodige afgespeeld. Wij hadden te maken met een grote woningnood,
verpaupering, verkrotting en sociale misstanden. Gelukkig kunnen wij nu, achteromkijkend,
zeggen dat er veel verbeterd is en dat het nodige is veranderd; het volkshuisvesten
werd echt een serieuze zaak voor de corporaties en de overheid; er kwamen
renovaties, nieuwbouw en stadsvernieuwing en de huursubsidie kwam van de grond.
Als je dat allemaal oplepelt, moet je je echter ook afvragen of de problemen
nu zijn opgelost. Wij hebben vanochtend natuurlijk allemaal goed naar Adri
Duivesteijn geluisterd en wij hebben zijn nota nog eens doorgebladerd. Die
nota presenteerde hij aanvankelijk alleen aan de regering, maar hij kwam gelukkig
tot het inzicht dat wellicht ook anderen daar interesse voor hebben. Als je
coalities wilt sluiten, moet je elkaar immers natuurlijk goed informeren.
Ik denk dat er nog wel degelijk problemen spelen als het gaat om de volkshuisvesting
en de ruimtelijke ordening. Wij hebben het al gehad over de gedeelde stad,
een fenomeen dat zich uitbreidt als wij niet oppassen. Verder zijn er nog
steeds te dure huizen die leeg staan en niet meer bereikbaar zijn voor de
lagere inkomens. Verder wijs ik op de doorgeslagen marktwerking. Dit interessante
thema kan ik natuurlijk niet in acht minuten doornemen. Wat mij wel in alle
debatten over marktwerking opvalt, is dat Paars daarin dreigt door te slaan.
Het zou echter naar mijn mening mogelijk moeten zijn om buiten het regeerakkoord
om discussies over dit onderwerp te voeren en te bezien of er coalities zijn
in de Kamer om slechte maatregelen terug te draaien.Onze missie is gericht op een duurzame kwaliteit van de leefomgeving in
meerdere opzichten. Ik haal deze woorden uit de schriftelijke beantwoording.
Wij delen deze missie met het kabinet. Het Rijk dient inderdaad zorg te dragen
voor een goede kwaliteit van woning en woonmilieu en de betaalbaarheid
dient te worden gegarandeerd.De heer Duivesteijn (PvdA):U hebt het over het terugdraaien van maatregelen in de sfeer van de volkshuisvesting.
Waar doelt u precies op? Ik stel vast dat het respectabele voorstel met betrekking
tot een individuele koopbijdrage door een redelijk deel van de Kamer wordt
gesteund, maar ik weet nog steeds niet hoe uw fractie daarover denkt.Mevrouw Van Gent (GroenLinks):Ik dank u hartelijk dat u mij op dit punt interrumpeert zodat ik erop
kan reageren. Binnen de fractie van GroenLinks wordt op dit moment gediscussieerd
over de individuele koopbijdrage. Wij vinden het een sympathiek voorstel om
ook voor de lagere inkomens eigenwoningbezit mogelijk te maken. U weet natuurlijk
ook dat aan dat voorstel haken en ogen zitten. Met het oog op de onderhoudskosten
is het nog maar de vraag of mensen met lage inkomens altijd op hetzelfde woonlastenniveau
blijven zitten. Ook is er de vraag naar verhuismogelijkheden voor mensen die
een individuele koopbijdrage krijgen. Ik wil graag nog een keer met u discussiëren
over dit soort vragen als u er prijs op stelt om onze steun voor dat voorstel
te krijgen. Een individuele koopbijdrage mag zeker niet inhouden dat aan de
sociale huurvoorraad wordt getornd. U schrijft dat mensen moeten kunnen blijven
kiezen tussen een huur- en koopwoning. Als wij het erover eens zijn dat de
woonlastenpositie van mensen met lage inkomens niet mag worden aangetast,
valt er met de fractie van GroenLinks te praten.De heer Duivesteijn (PvdA):De kernvoorraad niet aantasten en toch bereid zijn over te stappen naar
een individuele koopbijdrage verhouden zich niet goed tot elkaar. Dan moet
'kernvoorraad' anders worden gedefinieerd. Het zou ook voor de staatssecretaris
interessant zijn te weten op welke wijze volgens uw fractie het voorstel kan
worden verbeterd. Het gaat erom dat mensen een vrije keuze hebben binnen de
beschermde sociale koopsector. Het lijkt mij dat de door u geformuleerde vragen
al zijn beantwoord.Mevrouw Van Gent (GroenLinks):Die zijn wellicht beantwoord, maar het is triest – en dat vind ik
jammer voor de heer Duivesteijn – dat allerlei maatschappelijke organisaties
maar ook andere fracties nog zoveel bezwaren zien. De fractie van GroenLinks
wil daarover graag met hem praten. Wellicht kan dan meteen worden gesproken
over de hypotheekrenteaftrek en een mogelijke verbetering van de individuele
huursubsidie. Wij kunnen dan samen met een krachtig plan komen dat voor de
lagere inkomens werkelijk zoden aan de dijk zet. Als dat zo is, ben ik zijn
vrouw.Ik wil buiten de IKB nog enkele andere punten aankaarten, onder andere
het woonlastensysteem en de problemen met huursubsidie. De CDA-fractie heeft
vanmorgen al gezegd dat uit cijfers blijkt dat de woonlasten de afgelopen
jaren enorm zijn gestegen. Vooral de lagere-inkomensgroepen zijn hiervan de
dupe. De fractie van GroenLinks vindt dat het hoog tijd is dat het beleid
op dit punt evenwichtiger wordt. De heer Duivesteijn heeft gezegd dat de huurstijgingen
het niveau van de inflatie niet te boven mogen gaan en ook de heer Melkert
heeft hierover gesproken tijdens de algemene beschouwingen. In het kader van
de bruteringsoperatie zijn hierover afspraken gemaakt, maar die lopen nu op
hun eind. Ik zou het goed vinden als de grens van maximaal 6,5% opnieuw in
overweging wordt genomen. Wij hopen op een goede samenwerking en daarom zal
ik nog geen motie indienen, maar wij houden die wel achter de hand en wachten
het antwoord af.Het niet-gebruik en eventueel fiscaliseren van de huursubsidie is een
thema waarvoor GroenLinks meermalen aandacht heeft gevraagd. De actie om het
niet-gebruik terug te dringen, wordt nu geïntensiveerd. Ik heb begrepen
dat dit redelijk succesvol is. Is de regering er tevreden over? Worden de
hele kwetsbare groepen – ik noem in het bijzonder de ouderen –
voldoende bereikt met deze nieuwe activiteiten en ertoe aangezet huursubsidie
aan te vragen?De heer Rietkerk (CDA):Ik heb een alternatief gelanceerd voor het maximeren van woonlasten als
onderdeel van het plan 'De moeite waard'. Wat vindt de fractie van GroenLinks
daarvan? Overigens gaat dit niet alleen over ouderen, maar over de groepen
met lagere inkomens richting middeninkomens.Mevrouw Van Gent (GroenLinks):Ik vind dit een heel interessant idee, maar de heer Rietkerk moet het
mij niet kwalijk nemen als ik er de tijd voor neem om dit voorstel nog eens
goed te bekijken. Voorstellen voor verbetering van de verstrekking van huursubsidie
aan met name kwetsbare groepen kunnen op onze steun rekenen, maar ik vraag
dan ook steun voor ons idee om de huursubsidie te fiscaliseren, zodat met
name de kwetsbare groepen min of meer automatisch voor huursubsidie in aanmerking
komen.Een ander concreet idee is het gebruik en het installeren van zonnepanelen
bij renovatieprojecten en sociale huurprojecten. Ook voor de lagere inkomens
moet zonne-energie bereikbaar zijn. Greenpeace heeft zojuist een interessant
project gestart. Zelf heb ik via een gemeentelijke subsidie nu een zonnepaneel
op het dak, maar er moet dan toch nog een aardig bedrag bij. Het is jammer
dat alleen mensen die het kunnen betalen wat gemakkelijker toegang hebben
tot die zonne-energie. Wil de regering eens reageren op het idee dat ook het
gebruik van zonne-energie meer toegankelijk wordt voor sociale huurwoningen
en lagere-inkomensgroepen?Ik kom over de Vinex te spreken. Het is verleidelijk om daarover een uitgebreid
betoog te houden. Helaas heb ik daar geen tijd voor. Ik ondersteun de opmerkingen
van de PvdA daarover grotendeels. Wij maken ons grote zorgen over de eenzijdige
opbouw van dat soort wijken. De wijken zijn soms fantasieloos. Wij menen dat
ook nieuwbouwwijken een gedifferentieerde opbouw verdienen. Wij hebben onze
mond vol over gedifferentieerde opbouw in bestaande wijken en het slopen van
hele wijken. Het is een vreemde gedachte dat je in nieuwe wijken dat soort
ideeën niet hoeft in te voeren. Ik hoor hierop graag een reactie van
de regering. Het niet mogelijk maken van sociale woningbouw in dat soort wijken
heeft natuurlijk ook te maken het afschaffen of veranderen van subsidiestromen.
De bruteringsoperatie was niet de keuze van GroenLinks. Ik kom te spreken over de gewenste ruimtelijke ontwikkeling. Wij krijgen
eind van dit jaar de houtskoolschets. Bij die gelegenheid zullen wij uitgebreid
discussiëren over de ruimtelijke ontwikkelingen. Voor ons staat wel vast
dat wij er zeker nog niet aan toe zijn om het idee van de compacte stad los
te laten. De laatste weken ontstonden er steeds meer debatten over de corridors
en het erlangs bouwen. Er is vanmorgen ook iets over gezegd, maar het is toch
niet de invalshoek waarvoor wij zullen kiezen. Wij denken dat het niet goed
is voor de duurzaamheid. Wij willen de scheiding tussen stad en platteland
handhaven en de groen- en natuurgebieden meer beschermen. Het moet nu en ook
in de toekomst.Ten slotte wil ik nog iets zeggen over allerlei grote infrastructurele
projecten. Er wordt getornd – het is maar net hoe je het regeerakkoord
wilt interpreteren – aan de inspraakmogelijkheden van burgers. In de
nota van Duivesteijn staat onder meer dat de relatie tussen Staat en burgers
verzwakt, vertroebelt, problematisch is en onnodig indirect is geworden. Ze
is waardevol en een serieus te nemen bron van energie, creativiteit en verantwoordelijkheid.
Ik ben het daarmee van harte eens, maar het kan toch niet de bedoeling zijn
dat te mondige burgers monddood worden gemaakt.Mevrouw Verbugt (VVD):Voorzitter! Op de drempel van een nieuw millennium staat ons land voor
belangrijke keuzes over hoe we Nederland verder inrichten binnen de randvoorwaarden
van economische groei, milieu en keuzevrijheid voor de burger. Steeds meer
wordt dit vraagstuk beïnvloed door het mobiliteitsvraagstuk. Belangrijke
infrastructurele voorzieningen blijken steeds meer wonen en werken te structureren.In het regeerakkoord zijn een aantal wegwijzers geplaatst op basis waarvan
het kabinet zal voorsorteren naar het nieuwe beleid. Bij die wegwijzers wil
ik nu even stilstaan. Ze zijn per slot van rekening bepalend voor waar we
straks aan het eind van de rit zullen uitkomen.Ik kom bij de eerste wegwijzer: de corridors. Wie om zich heen kijkt,
ziet dat ze al bestaan en dat de samenleving hier een voorschot heeft genomen
op het beleid. Daarom pleit de VVD-fractie er al langere tijd voor om deze
ontwikkeling beleidsmatig te ondersteunen. De vorige minister konden we er
niet enthousiast voor maken. Misschien was dat ook een definitieprobleem.
Voor alle duidelijkheid: een corridor is voor ons niet synoniem aan lintbebouwing.
Inmiddels staan we niet meer alleen in onze opvatting. Een belangrijk adviesorgaan
als de VROM-raad vindt ook dat de ogen niet mogen worden gesloten voor de
ontwikkeling van corridors en vanuit de private sector voert bijvoorbeeld
het Algemeen verbond bouwbedrijf een bevlogen kruistocht.De vraag voor ons is nu: wat mogen we van deze minister verwachten? Voorzitter!
In een artikel in de Groene Amsterdammer van 16 september jl. bespeuren we
nog weinig enthousiasme. De minister zegt niet gelukkig te zijn met de keuze
voor corridors. 'Ik heb dat nu eenmaal georven, het staat in het regeerakkoord,
maar wat mij betreft komen er zomin mogelijk en het wordt nog een hele kunst
om ervoor te zorgen dat ze niet uitdijen over heel Nederland.' In NRC Handelsblad
van een dag eerder vernemen we dat ze vooral niet te breed mogen worden en
in de Cobouw van 16 september wordt aangegeven dat er zomin mogelijk knooppunten
op die corridors mogen liggen.Voorzitter! Misschien is het voor de minister even wennen aan dit idee.
In de Cobouw van 29 september lezen we het een ander over zijn pleidooi voor
een corridor van de Randstad naar Noord-Nederland. Er zit enige progressie
in, zo zou ik zeggen. In elk geval willen wij dat laatste graag ondersteunen.
Wij vinden verder dat corridors zouden moeten liggen tussen de grote stedelijke
knooppunten in de Randstad en andere grote stedelijke knooppunten zoals die
van Antwerpen-Brussel en het Rijn-Ruhrgebied. De corridorgedachte zal daarom
moeten worden uitgewerkt op grond van een grensoverschrij- dende aanpak. Wij
vragen de minister of wij deze invalshoek terugzien in de vijfde nota. Welke
rol spelen het Europees ruimtelijk ontwikkelingsperspectief en de tweede Beneluxstructuurschets
hierbij?Mevrouw Van Gent (GroenLinks):U zegt dat een corridor niet synoniem is aan lintbebouwing, maar zoals
u het nu uitlegt, komt het wel degelijk op lintbebouwing neer. Misschien kunt
u het wat preciseren. U komt met allerlei citaten en ik vind het geen wonder
dat hierover kritisch wordt gedaan; immers, daarin gaat het over lintbebouwing.
Hopelijk is dat niet wat wij willen en is dat ook niet wat in het regeerakkoord
is opgenomen.Mevrouw Verbugt (VVD):U heeft mij hier geen tekst en uitleg horen geven over wat wij precies
onder een corridor verstaan. Daar had ik geen tijd voor, maar nu geeft u mij
die tijd en daarom wil ik dat graag doen.Die corridor zien wij als een spanningsveld tussen twee grote economische
polen. Daartussen vindt veel verkeer plaats, veel uitwisseling van goederen.
Daar zijn sterke concentraties van infrastructurele voorzieningen. Al met
al zijn het interessante vestigingsplaatsen voor het bedrijfsleven. Er is
een grote vraag naar bedrijfsterreinen in die omgeving. Als er veel nieuwe
bedrijven komen, komen er ook veel nieuwe banen en willen mensen in de omgeving
wonen. Dat zien wij graag omdat wij niet willen dat mensen over grote afstanden
pendelen. Dit alles leidt ertoe dat er zones ontstaan. Ik heb het niet over
stroken van 10 meter aan weerszijden van de snelweg, maar over zones van 20,
30, 40 kilometer diep.De voorzitter:Punt!Mevrouw Van Gent (GroenLinks):Ook ik wilde 'punt' zeggen, want deze uitleg geeft aan dat het gewoon
om lintbebouwing gaat.Mevrouw Verbugt (VVD):Maar dat is dan wel een lint van een kilometer of veertig breed. Het gaat
dus om heel brede linten; hele landsdelen vallen onder die linten. Voorzitter!
Het feit dat deze linten steeds breder worden, levert een interessant perspectief
op.De heer Duivesteijn (PvdA):Voor alle duidelijkheid wijs ik erop dat wij in het regeerakkoord Stedenland-plus
hebben opgenomen. Dat komt neer op Stedenland met een beperkte corridorwerking.
Ik neem aan dat wij het daarover eens zijn. Met andere woorden: het plan dat
onlangs met een hoop bombarie en promotie is aangekondigd,
vindt u een verkeerde interpretatie van deze in het regeerakkoord neergelegde
afspraak. U weet hoezeer ik aan dergelijke afspraken hecht.Mevrouw Verbugt (VVD):U heeft er vanochtend weer blijk van gegeven dat die afspraken zeer ruim
en zelfs afwijkend geïnterpreteerd mogen worden. Verder wijs ik erop
dat er nog geen plan van de minister voor de corridors ligt. Daarom tracht
ik in dit debat meer helderheid te verkrijgen over wat wij in de vorm van
de houtskoolschets en de vijfde nota van de minister mogen verwachten. Ik
zie dat er buitengewoon interessante perspectieven zijn om uit die corridorontwikkeling
ook economische groei af te leiden. Als wij dat op een verantwoorde manier
inpassen, kunnen wij wonen, werken en mobiliteit op een goede manier op elkaar
afstemmen. Daar verwacht ik veel van.De heer Duivesteijn (PvdA):Op verkapte wijze is dit toch een pleidooi voor een wat opgerekte corridorwerking.
Ik vind het niet erg als mevrouw Verbugt dat vindt, maar zij moet dat dan
wel hardop zeggen, want dan kunnen wij met elkaar praten over de definities
van hetgeen wij bedoeld hebben. Die beperkte corridorwerking is naar mijn
gevoel heel nadrukkelijk als uitgangspunt genomen.Mevrouw Verbugt (VVD):Wij hebben ook heel nadrukkelijk regionaal gedifferentieerde corridorwerking
opgenomen, die aanhaakt bij het model van het Stedenland-plus. In Stedenland-plus
wordt ervan uitgegaan dat de corridorontwik- keling vanuit een grensoverschrij-
dend perspectief benaderd moet worden. Wij hebben voor dit uitgangspunt gekozen.
Ik denk dat daarmee de definitie voor een deel is ingekaderd.De heer Van Middelkoop (GPV):Ik dacht zo-even dat ik mevrouw Verbugt de ruimtelijke ordening van Rusland
of Siberië hoorde beschrijven. Het gaat hier toch over Nederland?Mevrouw Verbugt (VVD):Ik was nog niet verder dan net over de grens.De heer Van Middelkoop (GPV):Dan is mevrouw Verbugt in elk geval nog binnen Nederland gebleven. Ik
schrok, want als zij, kennelijk in alle ernst, een pleidooi houdt voor corridors
van een kilometer of veertig binnen Nederland, dan gebruikt zij een concept
waaraan elk ordenend karakter ontbreekt.Mevrouw Verbugt (VVD):Nederland is toch iets groter dan de heer Van Middelkoop denkt. Wij zien
nu rond de grote assen een sterke ontwikkeling van steden en bedrijfsontwikkeling.
Ik denk dat er goede mogelijkheden zijn om die, meer dan nu het geval is,
op elkaar af te stemmen. Als dat leidt tot een beheerste mobiliteitsontwikkeling
of, voorzover dat kan, tot een verder in de hand houden van die mobiliteit,
denk ik dat je serieus naar een dergelijk concept moet kijken, zeker als er
een breed draagvlak in de samenleving voor ontstaat. Je moet dan ook serieus
kijken naar de mogelijkheden die dit concept biedt om de problemen waarvoor
wij staan op te lossen.Voorzitter! Ik kom kort te spreken over de Randstad. Wij zien de Randstad
in ieder geval in de vijfde nota terugkomen als een Europese metropool. In
vakkringen wordt al gesproken over de deltametropool. Hierbij hoort ook de
ontwikkeling van toplocaties voor internationaal bedrijfsleven. Ik denk dat
meerzijdige bereikbaarheid in ieder geval het slagwoord voor de vijfde nota
zal moeten zijn. In het bijzonder geldt dat voor de Randstad, waar de problemen
het grootst zijn, maar in principe is meerzijdige bereikbaarheid natuurlijk
voor alle steden van belang. Daarom vinden wij het heel belangrijk dat deze
nota wordt opgesteld in nauw overleg met aanpalende departementen, zoals Verkeer
en Waterstaat en Economische Zaken. Ik wil daar Landbouw ook bij noemen, omdat
het gaat om het gebruik van de ruimte. Het ontbreken van die kruisbestuiving
was voor ons een van de belangrijkste bezwaren tegen de voornemens van de
vorige minister om te komen tot een nota milieu en ruimte.Het kiezen voor corridors betekent voor de VVD niet dat de rest van Nederland
op slot moet. Ziet de minister ook buiten de corridors een plaats voor stedelijke
knooppunten en gebiedsgerichte ontwikkeling? In het regeerakkoord staat dat
in gebieden met restrictief beleid – ik denk dan aan het Groene Hart –
actief moet worden gewerkt aan ondersteuning van natuur- en landschapsontwikkeling,
waarbij niet wordt uitgesloten dat rood ondersteunend kan zijn voor groen.
Met rood bedoel ik bebouwing.Mevrouw Van Gent (GroenLinks):Dat snap ik!Mevrouw Verbugt (VVD):Ik zeg dat even omdat GroenLinks er andere opvattingen over had.Wij hebben gisteren van de minister een beschouwing daarover gekregen.
Ziet de minister mogelijkheden om binnen deze beleidslijn een specifieke beleidsuitwerking
door de provincie in de streekplanontwikkeling toe te laten? Wat mogen wij
daarvan bijvoorbeeld verwachten bij de verdere uitwerking van het Groene Hart
als nationaal landschap? De heer Duivesteijn heeft geprobeerd ons uit te leggen
dat dit een ontwikkelingsgericht concept is. Wij denken dat hiervoor ook kansen
bestaan.Binnenkort zal de houtskoolschets verschijnen, waarmee wordt gepreludeerd
op de vijfde nota. Misschien is het allerbelangrijkste wel dat hierin door
het kabinet een keuze gemaakt zal worden over de toekomstige uitbreiding van
Schiphol. Het zal niemand ontgaan dat deze keuze een belangrijk stempel zal
drukken op de ruimtelijke ontwikkeling van een flink deel van Nederland. Inmiddels
hebben wij ook al via Het Parool kunnen vernemen dat de minister van VROM
voorstander is van een eiland in de zee als alternatief voor Schiphol. Is
het waar dat de minister deze voorkeur heeft? Hoe verhoudt die zich tot de
in voorbereiding zijnde houtskoolschets?Dan kom ik nu bij de actualisering van de Vinex. Ik vertel geen geheim
als ik zeg dat de fractie van de VVD geen warm gevoel krijgt van de Vinex-locaties.
Onze zorgen zijn vooral ingegeven door de vraag of op de grote bouwlocaties
voldoende ingespeeld wordt op de kwaliteitsvraag die de woningmarkt thans
sterk beheerst. Op een aantal Vinex-locaties is het aanbod van woningen het
spiegelbeeld van de uitkomsten van het consumentenonderzoek. Wij zijn daarom
niet verwonderd dat vooral de wat meer koopkrachtige consument zich onttrekt
aan het Vinex-beleid. Niet voor niets is de druk op het buiten-Vinex-gebied
zo groot. Wij vinden daarom dat de Vinex-locaties concurrerender moeten worden
gemaakt. Ze moeten meer tegemoetkomen aan hedendaagse woonwensen van de consument.
Zo moet er worden gewerkt aan minder eenvormigheid. Dat kan door mogelijkheden
voor eigen opdrachtgeverschap te vergroten. De VVD deelt in dezen de opvattingen
van de PvdA-fractie. Dan moet er toch iets uit kunnen komen! Met instemming
hebben wij ook kennisgenomen van het voornemen van de staatssecretaris om
het particulier opdrachtgeverschap voor eigen woningen op Vinex-locaties te
stimuleren. Verder willen wij de multifunctionaliteit van de woningen vergroten.
Ook de individualiteit willen wij vergroten, bijvoorbeeld door meer collectief
groen toe te delen aan woningen. Dat betekent in concreto: wat ruimere tuinen
en dus ook wat meer ruimte om de auto in te passen en om geluidsoverlast zoveel
mogelijk te beperken. Dat zijn allemaal kleine, praktische uitwerkingen waaruit
blijkt dat moet worden uitgegaan van een iets ruimere opzet dan nu is voorzien
in de Vinex-akkoorden. Hier lopen wij aan tegen de dichtgespijkerde afspraken.Voorzitter! Eerder hebben wij een motie ingediend die erop gericht was
het bouwen in iets lagere dichtheden mogelijk te maken. Echter, zo lazen wij
in de kleine lettertjes van de bijlage, de minister wil deze motie niet uitvoeren.
Wij betreuren dat. Graag krijgen wij een nadere toelichting op dit standpunt
van de minister.De heer Duivesteijn (PvdA):U sprak over eenvormigheid en over het feit dat zaken vast zouden liggen
in contracten. Volgens mij ligt niet in contracten vast dat alleen eengezinswoningen
mogen worden gebouwd. Ook ligt nergens vast dat volgens een bepaalde gemiddelde
dichtheid moet worden gebouwd. Eenvormigheid en dergelijke hebben veel meer
te maken met de wijze waarop stedenbouwkundige plannen worden gemaakt. Men
kiest niet voor uitersten, zoals het uitgeven van grotere, zelfstandig gesitueerde
kavels op de ene plek en het bouwen in grotere dichtheden elders. Hoe zoudt
u willen bereiken dat vanuit de rijksoverheid de gemiddelde kwaliteit werd
veranderd?Mevrouw Verbugt (VVD):In de contracten is tot in lengten van jaren vastgelegd hoeveel woningen
procesgewijs – centraal geregeld dus – op de markt worden gebracht.
Dat is allemaal zodanig vastgespijkerd dat wij in de komende jaren precies
weten hoeveel woningen er op de markt komen. De marktpartijen die dat moeten
ontwikkelen, zijn hieraan gebonden. Zij zijn derhalve ook gebonden aan de
voorstellen op het gebied van de bebouwingsdichtheid. Zij moeten echter ook
zien die woningen in de markt kwijt te raken waar vraag naar is. Als blijkt
dat de meerderheid van de Nederlandse bevolking niet tienhoog achter wil wonen,
hebben zij geen andere keuze dan toch zo dicht mogelijk aan te kruipen tegen
de woonwens van een grondgebonden woning. Bij de meeste mensen in Nederland
geniet dat type woning nog steeds de voorkeur. Daar gaat het echter wringen,
want dat is niet 'weg te zetten' binnen de nu gemaakte afspraken.De heer Duivesteijn (PvdA):Nergens – niet in contracten, convenanten, of hoe u het ook noemt –
is vastgelegd dat op de nu gevolgde manier moet worden gebouwd. Er is een
veel grotere differentiatie denkbaar. Daarvoor zijn ook allerlei ideeën
door de RPD geopperd. Ik daag u uit om concreet te maken waarop het vastzit.
Waar is dit in de contracten vastgelegd? Er kan nu al op een totaal andere
manier worden gebouwd.Mevrouw Verbugt (VVD):Het zit vast op de vastgestelde woningen waaraan een bepaald subsidiebedrag
is gekoppeld. Dat is de financiële grondslag van het plan. Daardoor kun
je niet reageren op een veranderende markt. Het is al zo'n beetje vastgetimmerd
tot 2010, maar intussen kan de vraag veranderen. Daar kan dan onvoldoende
op worden ingespeeld.De heer Duivesteijn (PvdA):De kracht zit 'm in de herhaling. Als u blijft herhalen en niet op mijn
vraag ingaat, komen wij er nooit uit. Uitgegaan wordt van een gemiddelde dichtheid.
Daarbinnen is het bijvoorbeeld mogelijk om op plek A 100 woningen per hectare
te bouwen en op plek B één woning per hectare. Niets staat differentiatie
in de weg. U verschuilt zich achter contracten, maar daar ligt het niet aan.
Van de staatssecretaris wil ik straks graag horen of de contracten een belemmering
zijn voor het bouwen van kwaliteit.Mevrouw Verbugt (VVD):Voorzitter! De heer Duivesteijn spreekt van 100 woningen per hectare;
het probleem is dat de meeste mensen niet in een wijk met een dergelijke opeenstapeling
willen wonen. Dat is een van de beperkingen.De heer Rietkerk (CDA):Voorzitter! Onze fractie sluit zich aan bij de VVD-fractie als het gaat
om wat meer consumentgericht bouwen. Ik vraag me wel af hoe mevrouw Verbugt
het element van de sociale bouw een plaats wil geven in de nieuwe woonwijken,
ook al omdat er doorstroming moet komen om iets aan herstructurering van de
steden te kunnen doen.Mevrouw Verbugt (VVD):Wij zijn in principe vóór gedifferentieerd bouwen, dus die
doelstelling willen wij ook voor de uitleggebieden en de Vinex-gebieden zoveel
mogelijk boven tafel houden, maar wij moeten natuurlijk ook bouwen waar de
markt om vraagt. Uit alle studies blijkt dat de doelgroep waarop het beleid
van de sociale woningbouw gericht is, kleiner wordt. Daarbij komt dat de vraag
naar kwaliteit en naar eigen woningen heel sterk groeit. Wel, als dat het
signaal van de markt is, moet je niet steeds maar woningen in de sociale sector
blijven bouwen. Ik denk dat wij sociale woningbouw in de uitleggebieden moeten
relateren aan de herstructureringsopgave in het stedelijk gebied. Als er te
weinig mogelijkheden zijn of als er na herstructurering te weinig mogelijkheden
zullen ontstaan, zal er dus woningbouw moeten worden toegevoegd. Dat vind
ik een interessant instrument om het aanbod op de markt vorm te geven.De heer Poppe (SP):Nu blijkt in de praktijk dat er in de samenleving een tweedeling ontstaat:
een grote groep met lage inkomens en kleine groep met bovenmodale inkomens.
Als je de markt volgt, ontstaat er dus ook altijd een tweedeling in het wonen,
dus goudkusten en andere gebieden. Is het nu uw bedoeling dat wij de markt
zo nauwgezet volgen dat er ook een scheiding in het wonen optreedt?Mevrouw Verbugt (VVD):Als de markt zich zo ontwikkelde dat het overgrote deel van Nederland
in een goudkust terecht kon komen, dan zou dat wel interessant zijn, maar
dat is niet realistisch. Het gaat erom dat de Vinex-wijken voor het gros van
de huishoudens in Nederland niet de functionaliteit en de waardevastheid bieden
die de mensen mogen verwachten van een woning die hen in veel gevallen voor
de rest van hun leven aan een hypotheek bindt. Wij pleiten ervoor dat er bijvoorbeeld
in plaats van 28 woningen per hectare misschien 26 of 25 woningen per hectare
gebouwd worden, als daarmee iets op de markt gebracht kan worden dat beter
aansluit bij de kwaliteitseisen van nu en dus ook bij de kwaliteit die wij
kunnen handhaven. U probeert nu een karikatuur te maken van datgene waarvoor
ik pleit, maar ik denk dat wij beter moeten aansluiten bij de vraag, ook van
de gewone man in Nederland, want die wil ook graag een extra kamertje in zijn
huis voor opa of voor de studerende kinderen. Dat blijkt in Vinex-wijken nauwelijks
mogelijk.De heer Poppe (SP):Het gaat er niet om wat men graag zou willen, maar om wat mogelijk is,
want die vrijheid wordt in belangrijke mate door de inhoud van iemands portemonnee
bepaald. U kent toch de klacht van de gemeenten dat mensen met een lager inkomen
straks in de steden achterblijven, terwijl de mensen met een bovenmodaal inkomen
in de riantere, groenere buitenwijken gaan wonen, in de Vinex-wijken? Hoe
denkt de VVD deze tweedeling in het wonen, die al bestaat, maar die hierdoor
nog bevorderd zou worden, te kunnen bestrijden?Mevrouw Verbugt (VVD):Voorzitter! De heer Poppe spreekt van riante wijken en van goudkusten,
maar ik zou de doorsnee Vinex-wijk niet als zodanig willen typeren.De heer Poppe (SP):Dat bedoel ik ook niet, ik wil alleen maar zeggen dat de aanvangshuur
van de woningen in de Vinex-wijken binnen een paar jaar tot boven ƒ
1085 gestegen zal zijn, zodat de bewoners daarvan dan een enorme eigen bijdrage
zullen moeten leveren, met een enorme inkomensachteruitgang als gevolg. Mensen
die recht hebben op huursubsidie, komen daar dus al niet meer voor in aanmerking.
Daardoor ontstaat een tweedeling, waarbij een groeiende groep mensen met lagere
inkomens in de steden achterblijft, tenzij er in de Vinex-wijken ook woningen
gebouwd worden waar zij terechtkunnen.Mevrouw Verbugt (VVD):De heer Poppe gaat eraan voorbij dat in de steden herstructurering plaatsvindt.
Dit kabinet is met stedelijke vernieuwing bezig en met kwaliteitsverbetering
in oude wijken. Daarmee worden waarborgen ingebouwd voor fatsoenlijke huisvesting
van mensen met een lager inkomen. Ik zal straks enige voorstellen doen om
mensen met een lager en middeninkomen te betrekken bij eigenwoningbezit. Dit
moet een speerpunt van beleid zijn dat terug te vinden zal zijn in mijn betoog.De heer Poppe (SP):U kent de klachten van vele huurders en huurdersorganisaties. Bij herstructurering –
en ik wijs op Duindorp, Groningen en Leeuwarden – worden betaalbare
huurwoningen gesloopt en vervangen door dure koopwoningen. Op deze manier
wordt de tweedeling in de steden benadrukt.Mevrouw Verbugt (VVD):Ik ben niet tegen het saneren van kwalitatief slechte of oude huurwoningen.
Met de beschikbare instrumenten, die op de individu zijn toegesneden, kunnen
wij de mensen een beter alternatief bieden.De heer Poppe (SP):En denkt u dat dit gebeurt?Mevrouw Verbugt (VVD):Jaarlijks worden enorme bedragen aan IHS betaald.Mevrouw Van Gent (GroenLinks):In Vinex-gebieden moet er ook plaats zijn voor twee- en driepersoonshuishoudens
en ouderen. Ook bijzondere voorzieningen, zoals verzorgingstehuizen, horen
in dat soort wijken thuis. Het aantal vierkante meters kan op deze manier
behoorlijk worden ingevuld. Wat vindt u van zo'n gedifferentieerde opbouw?Mevrouw Verbugt (VVD):Wij zijn daar voor. Wij willen een dermate gevarieerd woningtype op de
markt dat mensen kunnen kiezen voor het type woning dat past bij hun gezinsfase.
Niet iedereen kiest voor een eengezinshuis. Ook flats moeten beschikbaar zijn.
Ongeveer 80% van de mensen wil voor een lange periode een grondgebonden woning
en daarom mag geen hoogbouw op grote schaal worden gepland.Mevrouw Van Gent (GroenLinks):Waar ontleent u die indruk aan? Ik hoor heel andere meningen. De groepen
die ik daarnet noemde, hebben grote behoefte aan het betrekken van woonruimte
in dat soort wijken. Er zijn al veel eengezinswoningen, maar aan andere groepen
wordt niet gedacht.Mevrouw Verbugt (VVD):Woningen voor ouderen zijn erg belangrijk in de nabijheid van andere voorzieningen.
Ik ben ervoor dat huisvesting voor ouderen in de centrale steden meer ruimte
krijgt, hoewel bouw van seniorenwoningen in Vinex-locaties ook mogelijk moet
zijn.In een motie pleiten wij ervoor om in bepaalde Vinex-locaties –
als de markt daarom vraagt – iets lagere dichtheden te realiseren. De
regering kiest niet voor deze benadering. Ik kan mij voorstellen dat er een
probleem rijst bij de financiële onderbouwing. De staatssecretaris levert
kritiek op de eenzijdige nadruk op compacte eengezinsbouw, maar ik stel voor,
de gevolgen voor de marktpartijen te onderzoeken van bijvoorbeeld 10% minder
woningen in een bepaalde Vinex-locatie. Is hij bereid een proefproject te
entameren als een aantal partijen uit de marktsector hier ook voor is?Mevrouw Van Gent (GroenLinks):Heeft mevrouw Verbugt er enig idee van hoe Nederland eruit zal zien als
overal voldaan wordt aan de vraag naar die zogenoemde eengezinswoningen, die
ook nog op ruimere kavels gebouwd moeten worden? Waar wil zij die realiseren?
En wie komt hiervoor in aanmerking?Mevrouw Verbugt (VVD):U wilt toch niet bepleiten dat wij in Den Haag gaan bepalen dat mensen
niet meer in een eengezinswoning mogen wonen?Mevrouw Van Gent (GroenLinks):Ik zeg ook helemaal niet dat dit niet mag, maar je moet wel keuzes maken. Want als je heel Nederland volplempt met die eengezinswoningen
die u zo belangrijk vindt, dan geeft dat een enorm ruimtebeslag. Wellicht
wilt u het allemaal langs die corridors en via lintbebouwing realiseren...De voorzitter:U moet niet zelf het antwoord geven, als u wat vraagt.Mevrouw Verbugt (VVD):Ik stel vast dat mevrouw Van Gent een karikatuur probeert te maken van
wat ik neerzet. Ongeveer 10% van de ruimte in Nederland is bebouwd. Dat neemt
niet weg dat we met de rest van de 90% zuinig en zorgvuldig moeten omgaan –
dat wil ik ook niet ontkennen – maar we moeten hier niet doen alsof
elke vierkante millimeter van dit land inmiddels al bebouwd is. Zo erg is
het gelukkig ook nog niet.Voorzitter! Waarom maak ik hier een punt van? Dat is omdat wij in het
regeerakkoord hebben gesproken over een kwaliteitsimpuls voor de Vinex-locaties
en wij als VVD-fractie vinden dat dit geen kretologie mag zijn. Wij lezen
in de brief van gisterenavond, van de kant van het kabinet, dat het idee leeft
bij bewindspersonen om die kwaliteitsimpuls maar over te laten aan de gemeenten.
Maar ik heb alweer gehoord dat de gemeenten die bal weer terugleggen bij het
Rijk, omdat gemeenten zeggen – ik heb hier een reactie – dat zij
vastzitten aan wurgcontracten, om het maar even zo te noemen. Welnu, als we
elkaar de bal blijven toekaatsen, komen we niet verder. Wij willen graag de
kwaliteit in dat aanbod brengen.Zorgen hebben wij ook over het op de markt brengen van grote aantallen
woningen, via een planmatig proces. Wij hebben daar als VVD-fractie altijd
van gegruwd; destijds al, toen de convenanten werden vastgesteld. Wat dat
betreft hebben wij onlangs met veel belangstelling kennisgenomen van de opvattingen
van prof. Priemus, die toch niet tot onze achterban gerekend mag worden, mijnheer
Duivesteijn.De heer Duivesteijn (PvdA):Wat mij nu zo irriteert, is het feit dat u uw mond vol heeft van marktwerking
en vervolgens toch op de een of andere manier die markt wilt afremmen, want
er kan eens een overspannen markt ontstaan, waar ook de winsten omlaaggaan
of de koopprijzen omlaaggaan en misschien op een normaal peil terechtkomen.
Bent u het eens met mijn constatering dat u zo'n eenzijdige uitleg geeft aan
het begrip marktwerking?Mevrouw Verbugt (VVD):Nee, ik ben het niet eens met uw betoog. Ik stel vast dat er van uw kant
een grote achterdocht is als u het woord markt hoort en dat u toch een beetje
voorbijgaat aan de goede dingen die de marktwerking ook heeft gebracht. U
gaat voorbij aan het feit dat de problemen die op Vinex-locaties ontstaan,
niet veroorzaakt zijn door het volkshuisvestingsbeleid, maar veel meer door
het ruimtelijkeordeningsbeleid dat heel rigide is geworden de laatste jaren.
Je gaat daar toch een zeker conflict krijgen tussen aan de ene kant het volkshuisvestingsbeleid
dat de laatste jaren steeds meer een liberale geest gaat ademen en het ruimtelijkeordeningsbeleid
dat de laatste jaren steeds meer rigide is geworden. Ergens wringt dat en
dat wringen zien wij nu terug op die Vinex-locaties. Ik denk derhalve dat
we dáár samen naar oplossingen moeten zoeken om daaruit te komen.
Nu, ik heb een aantal voorstellen gedaan zoals lagere dichtheden en ook het
komen tot meer aanbieders op die markt, bijvoorbeeld door het eigen opdrachtgeverschap
te stimuleren. Daar zijn wij ook voor. Ik denk dat je op die manier wat meer
ruimte inbouwt voor echte marktwerking, dan met de toch dichtgespijkerde convenanten,
want daarmee plaats je de markt onder curatele.De heer Duivesteijn (PvdA):Uw stelling was dat er volgend jaar te veel woningen op de markt komen.
Mijn stelling is dat er niet genoeg op de markt kunnen komen, zodat het vraagstuk
van die krankzinnige prijsvorming kan worden opgelost en er normale marktwerking
kan plaatsvinden. Ik zou u dan ook willen vragen of de VVD het ermee eens
is dat we niet gaan remmen op de aantallen woningen op Vinex-locaties.Mevrouw Verbugt (VVD):Ik heb het niet over remmen gehad. Ik heb het gehad over de problemen
die we hebben als we jarenlang een planmatig bouwproces neerzetten.De heer Rietkerk (CDA):Voorzitter! Als ik de VVD-fractie goed begrijp, stelt zij verdergaande
liberalisatie van de al liberale volkshuisvesting voor. Betekent dat ook dat
bij het realiseren van bijvoorbeeld de Vinex-locaties, de marktwerking nog
meer gestalte zal moeten krijgen dan nu in het regeerakkoord is aangegeven?Mevrouw Verbugt (VVD):Wij denken wel aan verdergaande liberalisatie bij het beleid voor de ruimtelijke
ordening. Vooral willen wij die liberalisatie bij de manier waarop we omgaan
met de organisatie van het bouwproces. Dat is te veel dichtgetimmerd en daardoor
kan marktwerking niet echt ontstaan. Maar laat ik in dit verband citeren wat
prof. Priemus zegt: 'Laten we nooit meer bindende woningproductieafspraken
maken voor heel Nederland, maar ons baseren op marktverkenning, monitoring,
flexibiliteit en differentiatie'. Wij zijn het daar zeer mee eens. Welke lering
trekken de bewindspersonen hieruit met betrekking tot de vijfde nota?Voorzitter! Wij zien dat in steeds meer delen van Nederland de woningmarkt
naar evenwicht neigt. Er is ook alle reden om de stedelijke vernieuwing en
de reconstructie ter hand te nemen. Sloop van kwalitatief slechte woningen
en verbetering van de woonomgeving kunnen nu krachtig ter hand worden genomen.Omdat veel steden een tamelijk eenzijdige woningmarkt hebben, willen wij
ervoor pleiten ook voor de centrale steden te komen tot woningdifferentiatie,
en wel in die zin dat aan de ene kant koopwoningen worden toegevoegd en aan
de andere kant, waar dat binnen de markt kan, nieuwe worden omgezet van huur-
in koopwoningen. Wij constateren dat door de schaarste aan koopwoningen in
bepaalde delen van het land op dit moment en in combinatie met de lage rente,
de prijzen van deze vaak oudere huurwoningen exceptioneel hoog zijn. Dus veel
huurders kunnen daardoor niet kopen en als zij kopen, kopen zij eigenlijk
ook het risico van de waardedaling die op heel korte termijn te verwachten
is. De Vinex-uitbreidingen komen namelijk op stoom. Wij vangen steeds meer
signalen uit de markt op waaruit blijkt dat de bepaling in het BBSH op basis
waarvan de verkoopprijs minimaal 90% van de vrije marktwaarde
moet bedragen, te star is en daarmee averechts kan uitwerken voor de volkshuisvesting
en de stadsvernieuwing. Hoe denkt de staatssecretaris hierover? Is hij bereid
hiernaar kritisch te kijken, ook in relatie tot de voorwaarden waaronder bijvoorbeeld
bij latere doorverkoop van die woningen prijsregulering is toegestaan? Wij
constateren nu dat de prijsregulering bij de marktconforme of bijna marktconforme
verkoop van corporatiewoningen soms onnodig groot is.Er zijn inmiddels vele koopvormen ontwikkeld, ook tussenvormen van huur
en koop. Niet alle modellen zijn even helder en duidelijk en niet alle modellen
geven het belang van de koper goed aan. De VVD wil ervoor pleiten om de verschillende
modelregelingen nog eens kritisch door te lichten en hiervoor een keurmerk
te ontwikkelen: een keurmerk verzekerd kopen. Dat zouden wij kunnen zien als
een gezamenlijk product van de rijksoverheid, VROM en Financiën, en van
de marktpartijen als bijvoorbeeld de corporaties en de belangenverenigingen
van kopers. Is de staatssecretaris bereid dit te overwegen?Voorzitter! Volgens de staatssecretaris zullen in de nieuwe nota wonen
in de 21ste eeuw de woonwensen van de consument heel duidelijk centraal staan.
Dat vinden wij prima. De minister zegt dat de slagwoorden voor zijn nieuwe
RO-beleid zijn: meer overheidssturing, de maakbare samenleving en de compacte
stad. Onze vraag is of er bij de synthese van die twee lijnen straks nog voldoende
speelruimte is voor de burger.Voorzitter! Ik heb nog een vraag over de intrekking van de Woonwagenwet.
Provincies en gemeenten mogen nu zelf bepalen wat zij met de grote woonwagencentra
doen. Dat geeft meer vrijheid. Tegelijk gelden er nog afspraken. Zullen de
gemeenten die nu deconcentratieoperaties in gang gezet hebben op basis van
die afspraken in de problemen kunnen komen? Zo ja, wat denkt de staatssecretaris
daaraan te doen?Ten slotte willen wij ervoor pleiten in deze kabinetsperiode te komen
tot vereenvoudiging van regelgeving. Wij willen dat nog eens kritisch gekeken
wordt naar de Wet op de ruimtelijke ordening, de taakverdeling en de positie
van Rijk en lagere overheden. Wij willen er verder voor pleiten dat bekeken
wordt of naast de gemeentelijke en de rijksprojectprocedure een provinciale
projectprocedure mogelijk is alsmede of de juridisering met betrekking tot
de Wet op de ruimtelijke ordening teruggedrongen kan worden. Wij willen ook
heel kritisch nagaan of wij de optie voor niet belanghebbenden om bezwaar
aan te kunnen tekenen nog moeten handhaven. In ieder geval staan er veel interessante
discussies op de agenda en wij zijn graag bereid om die te voeren.De heer Klein Molekamp (VVD):Voorzitter! Het verheugt de VVD dat in de regeringsstukken zo duidelijk
staat dat in de meeste gevallen een daling is van de uitstoot bij een gelijktijdige
economische groei. Voor de CDA-fractie wil ik verwijzen naar bladzijde 9 van
het Milieuprogram- ma. Dat wil zeggen dat de zo gewenste ontkoppeling daadwerkelijk
plaatsvindt. En het is ook terecht om te zeggen dat het op de meeste onderdelen
van het milieubeleid de goede kant opgaat. Dat doet ook recht aan de grote
inspanningen die de Nederlandse samenleving de afgelopen decennia heeft verricht
om de vervuiling terug te dringen.Voorzitter! Hoe anders was het beeld dat minister Pronk heeft neergezet
bij het verschijnen van de Milieubalans 1998, toen hij de indruk wekte van
tekortschietend milieubeleid dat om extra aanscherping vroeg. De vraag is
daarnaast hoe betrouwbaar deze cijfers van de Milieubalans zijn. Geven ze
de werkelijkheid weer, of zijn zij vooral modelmatig bepaald? Was de CO2-uitstoot in 1997 daadwerkelijk hoger dan in 1996, of heeft zich een
feitelijke daling voorgedaan, zoals het CBS stelt? Het valt mijn fractie op
dat meer cijferreeksen door de verschillende overheidsadviseurs worden gepresenteerd
die onderling strijdig zijn, dan wel strijdig lijken. Het lijkt dat het een
punt van aandacht moet zijn voor het kabinet hoe de feitelijke gegevens van
de verschillende adviseurs van het kabinet worden weergegeven. Zij moeten
eenduidig zijn. Uit de CBS-cijfers heb ik begrepen dat de uitstoot van broeikasgassen,
dus niet van CO2, zich de afgelopen decennia heeft gestabiliseerd.
Is dat juist? Helaas zijn mijn Kamervragen over dit onderwerp na vijf weken
nog steeds niet beantwoord. Zo ja, dan hadden wij duidelijkheid gekregen over
de cijfers van het RIVM, in vergelijking met die van het CBS.Mevrouw Augusteijn-Esser (D66):Voorzitter! Soms reageren Kamerleden op incidenten. Wat mij opvalt in
uw verhaal, is de veronderstelling dat het CBS het bij het rechte eind heeft.
Wij hebben hier negen maanden lang een klimaatcommissie gehad, die een rapport
heeft gepubliceerd. Wij hebben cijfers van een internationaal panel, het IPCC,
en wij hebben cijfers uit de Milieubalans. Waarop baseert u nu, na kennelijk
in de krant iets te hebben gelezen over het CBS, de gedachte dat het met de
CO2-uitstoot nogal meevalt en dat een stabilisatie heeft plaatsgevonden?De heer Klein Molekamp (VVD):Ik ben blij met uw vraag, waaruit blijkt dat u mij niet goed hebt begrepen.
Ik heb namelijk gesproken over een stabilisatie van de broeikasgassen. Ik
heb niet gesproken over een stabilisatie van CO2. Te vaak worden
die twee discussies met elkaar vermengd, waarbij men het heeft over een stijging
van CO2-uitstoot, en die koppelt aan de Kyotodoelstelling. Maar
die doelstelling spreekt over broeikasgassen. Waar de cijfers van het CBS
van de afgelopen tien jaar over spraken, was dat de uitstoot van de broeikasgassen
zich gestabiliseerd zou hebben. Nu weet ik niet of dat precies dezelfde broeikasgassen
zijn als die uit het Kyotoprotocol, wat precies de reden was waarom ik daarover
om verheldering vroeg. Over de daling van de uitstoot van CO2 heb
ik de feitelijkheid van 1997 genoemd, en niet de situatie na 1990. Ik ben
dus blij dat u mij de gelegenheid hebt gegeven om nog duidelijker verschil
te maken tussen CO2 en broeikasgassen.Mevrouw Augusteijn-Esser (D66):De heer Klein Molekamp was woordvoerder voor zijn partij bij de beoordeling
van het rapport van de klimaatcommissie.De heer Klein Molekamp (VVD):Ja.Mevrouw Augusteijn-Esser (D66):Toen moet hij toch geleerd hebben dat de broeikasgassen
onderling niet echt vergelijkbaar zijn en dat met name CO2 het
grote probleem is? Door het in deze context te plaatsen, is hij het probleem
aan het bagatelliseren. Was dat zijn bedoeling?De heer Klein Molekamp (VVD):Heel grappig: alleen al als ik naar de feiten vraag, wordt al gesproken
over bagatellisering! Dat geeft op zichzelf iets weer over de emotie van het
onderwerp.Mevrouw Augusteijn-Esser (D66):Maar niet bij u!De heer Klein Molekamp (VVD):Nee, want ik probeer een discussie altijd zakelijk te houden. Ik heb het
over broeikasgassen omdat ook de Kyoto-afspraken over broeikasgassen gaan
en daarop heeft de doelstelling voor 2010 betrekking.Mevrouw Augusteijn-Esser (D66):Het punt is dat dit de VVD goed uitkomt.De heer Klein Molekamp (VVD):De VVD wil graag de discussie voeren op basis van feiten.De heer Van Middelkoop (GPV):Mevrouw Augusteijn en ik moeten straks nog extra spreektijd vragen om
de Milieubalans te citeren. Wij kunnen dan de andere kant van het verhaal
belichten. De heer Klein Molekamp presenteert nu het beeld dat er niets aan
de hand is. Zelfs op basis van de CBS-cijfers klopt zijn verhaal niet. Ik
weerspreek dat met één citaat, ontleend aan een uitgave van
het CBS waarin een samenvatting wordt gegeven van het onderzoek waaraan de
heer Klein Molekamp refereert. Er staat: zonder de CFK's is de totale uitstoot
van broeikasgassen die samenhangt met de Nederlandse economie gestegen van
289 miljard kilogram CO2 equivalenten in 1993 tot 302 miljard kilogram
in 1997. In die betrekkelijk korte periode is er al sprake van een meer dan
substantiële stijging. Het is mij dan ook een raadsel waar de heer Klein
Molekamp zijn verhaal over stabilisatie vandaan haalt. Wellicht citeert hij
het CBS eenzijdig.De heer Klein Molekamp (VVD):Ik heb mijn gegevens niet uit een samenvatting, maar uit het rapport zelf.
Ik heb op dit moment helaas niet de bladzijde voor mij waarop uit een grafiek
de stabilisatie van de broeikasgassen in de afgelopen tien jaar blijkt. CFK
is ook een broeikasgas. Juist omdat ik over feiten wil praten, heb ik vragen
gesteld. Discussies over deze punten hebben ook in andere debatten verstorend
gewerkt en ook dat is een vorm van milieuvervuiling. Ik wilde duidelijkheid
hebben voor dit debat. Ik betreur het dan ook dat de antwoorden van de regering
nog niet in mijn bezit zijn.Minister Pronk:Het verbaast mij dat het antwoord nog niet in uw bezit is. Ik heb daarvoor
mijn uiterste best gedaan. Op 8 oktober heb ik het antwoord geparafeerd. Ik
weet niet wat er is misgegaan, maar het is wellicht mogelijk dat de tekst
nog tijdens dit debat binnen wordt gebracht.De voorzitter:Dat lijkt mij iets wat u zelf kunt regelen.De heer Van Middelkoop (GPV):In de hoop en de verwachting dat de heer Klein Molekamp geen gelijk krijgt!De heer Klein Molekamp (VVD):De heer Klein Molekamp krijgt per definitie geen gelijk, want hij heeft
gewoon vragen gesteld! Hij wil duidelijke antwoorden.De voorzitter:Voor een interruptie is het woord aan de heer Van Middelkoop.De heer Van Middelkoop (GPV):Ik prikkelde de heer Klein Molekamp ook te veel.Op een gegeven moment houden de cijfers op en moeten er politieke keuzes
worden gemaakt. Een paar jaar geleden is gezamenlijk afgesproken het zekere
voor het onzekere te nemen. Wij hebben, wat er ook uit de definitieve cijfers
naar voren komt, de politieke verplichting om die cijfers behoorlijk naar
beneden bij te stellen. Kan de heer Klein Molekamp dit, wellicht ten over-
vloede, bevestigen?De heer Klein Molekamp (VVD):De Nederlandse verplichtingen die voortvloeien uit de Kyoto-afspraken,
staan voor ons niet ter discussie. Dat is in de EG aan de orde gesteld en
is ook opgenomen in het regeerakkoord. Het enige wat ik zeg, is dat die verplichting
gebaseerd moet zijn op de juiste gegevens. Het feit dat daarover zo'n discussie
ontstaat, geeft iets over de emotionaliteit van het onderwerp aan. U verwijt
mij bijna dat ik op basis van objectieve cijfers wil spreken. Ik heb niet
gezegd dat het CBS gelijk heeft. Ik heb slechts gezegd dat er een discrepantie
lijkt te ontstaan. Je vraagt dan als Kamerlid hoe dat mogelijk is en dan vraag
je naar de feiten. Op basis daarvan probeer je een betoog te houden.De heer Feenstra (PvdA):Wij spreken over CBS- en over RIVM-cijfers. U bent op zoek naar de feiten.
Kunt u aangeven of de ene cijferreeks wel temperatuurgecorrigeerd is en de
andere niet? Het lijkt mij voor het bepalen van de goede route om uit te komen
op min 6% in 2010 van belang om te weten of er sprake is van jaarritmes of
dat er gesproken wordt over gewogen gemiddelden.De heer Klein Molekamp (VVD):Misschien is het goed om tot mijn kernpunt te komen: bij de presentatie
van de RIVM-cijfers viel mij op dat er een heel somber beeld naar buiten werd
gebracht, terwijl die cijfers breed zijn. Uit die cijfers, aangevuld met de
CBS-cijfers, komt een minder alarmerend beeld naar voren. Dat was de kern
van mijn opmerking. Wij moeten ervoor oppassen om op het punt van het milieu
een soort losersimago te creëren; dat zou jammer zijn. Dat was mijn opmerking
tegen de minister.De heer Van der Steenhoven (GroenLinks):Je kunt de cijfers natuurlijk altijd tot doel verheffen, maar ik heb in
mijn betoog geprobeerd duidelijk te maken dat er achter die cijfers op dit
moment nogal wat in de wereld plaatsvindt. Misschien kunt u daarop ingaan,
want dat lijkt mij belangrijker dan alleen over de cijfers praten. Het is
u vast niet ontgaan dat er op dit moment in de wereld nogal wat met het klimaat
gebeurt. Wat vindt u daarvan? Is dat geen aanleiding om maatregelen te nemen?De heer Klein Molekamp (VVD):Het boeiende is dat ik na de eerste alinea al uitvoerig geïnterrumpeerd
werd; het is heel moeilijk om mijn hele verhaal in de eerste alinea samen
te vatten; in de rest van het verhaal wil ik meer ingaan op de visie van de
VVD-fractie.De voorzitter:Als daar het antwoord op de vraag van de heer Van der Steenhoven in zit,
geef ik u nu graag de gelegenheid om uw betoog te vervolgen.De heer Klein Molekamp (VVD):Ook gelet op de OESO-rapporten, is het Nederlandse beleid in vergelijking
met andere landen vrij succesvol geweest. De VVD-fractie vindt de discussie
die de minister kort na zijn aantreden ontketende over Nederland gidsland,
daarom wat misplaatst, tenzij hij bedoelde dat Nederland al gidsland is. Gelukkig
maakte het mondelinge vragenuurtje snel duidelijk dat hij het niet zo bedoeld
had en dat hij inderdaad bedoelde dat hij het beleid van zijn voorgangster
wil voortzetten. De VVD-fractie vindt dat van groot belang en vindt het ook
van groot belang dat het Nederlandse milieubeleid stabiel en consistent is.
De situatie in de jaren zeventig en het begin van de jaren tachtig, waarin
de economie en het milieu frontaal tegenover elkaar werden gezet, vinden wij
ongewenst. Dat zou eigenlijk het aanknopingspunt bij het verhaal van de heer
Feenstra moeten zijn. In die periode hebben wij immers veel meer gediscussieerd
over de normen en het vaststellen van de nieuwe doelen dan over het daadwerkelijk
aanpakken van de problemen. In de afgelopen tien jaar gaat de discussie over
de vraag hoe wij de problemen aanpakken. Het verhaal van de heer Feenstra
ging daarover. Die lijn spreekt de VVD-fractie aan en bindt de fracties van
de VVD, de PvdA en – naar ik aanneem – D66 en daarmee dus de Paarse
partijen.Het in de jaren zeventig allesoverheersende probleem was de zure regen;
dat probleem lijkt op dit moment in een iets andere dimensie te zijn geplaatst.
Het 'Waldsterben', waar rond 1980 zo uitvoerig over gesproken werd, komt in
sommige delen van Midden- en Oost-Europa nog wel voor, maar het doemscenario
zoals dat destijds werd opgetekend, is gelukkig in die vorm niet uitgekomen.
Wel moet worden bedacht dat hiervoor een majeure inspanning is geleverd, ook
door het Nederlandse bedrijfsleven. De uitstoot van verzurende stoffen in
ons land is meer dan gehalveerd en de plannen die nog op stapel staan, hebben
tot doel om een verdere reductie te bewerkstelligen. Inmiddels is de situatie
ontstaan dat voor SO2 en NOx meer dan de helft van de
problematiek bestaat uit de import van deze verzurende stoffen. Dat wil zeggen
dat meer dan de helft van het probleem komt overwaaien uit de ons omringende
landen. Daaruit blijkt dat maatregelen tegen verzuring vooral in een Europese
context genomen moeten worden.De heer Van Wijmen (CDA):Ik heb vanmorgen betoogd dat de ontkoppeling op het terrein van de CO2 niet gelukt is. Nu betoog ik aanvullend dat de ontkoppeling ook op
het punt van de verzuring aan het mislukken is. Met betrekking tot de verzuring
staat op pagina 13 van de begroting immers dat de ammoniakemissies bij de
landbouw niet meer dalen. In het milieubeleidsprogramma staat op drie of vier
plaatsen – ik kan u straks, als u dat wilt, de nummers van de bladzijden
geven – welke extra maatregelen worden ingezet om dit probleem te lijf
te gaan. Het is dus wel degelijk iets om ongerust over te zijn.De heer Klein Molekamp (VVD):Ik kom straks terug op het broeikaseffect. Verder vind ik de opmerking
van de heer Van Wijmen wat zurig. De verzuring betreft zowel de NOx
als de SO2. Ik heb erop gewezen dat beide componenten voor het
merendeel uit het buitenland komen overwaaien. Vandaar mijn pleidooi om het
in de Europese context te plaatsen.Eenzelfde soort doemscenario's als in de jaren tachtig golden voor de
zure regen, duiken nu op ten aanzien van de uitstoot van broeikasgassen en
de daaruit voortvloeiende klimaatveranderingen. Hoewel nog veel onzeker is,
is op wereldschaal afgesproken om de uitstoot van broeikasgassen terug te
dringen. Het is goed dat er aan een meer energie-efficiënte samenleving
wordt gewerkt en het is goed dat meer duurzame energiebronnen worden ontwikkeld.
Dat Nederland hierbij een leidende rol wil hebben, is helder. Er zijn weinig
landen – als ze er al zijn – die zoveel geld beschikbaar hebben
gesteld voor het verder terugdringen van de broeikasgassen. Zijn er landen
die zich eenzelfde inspanning getroosten op dit punt? Zo ja, hoeveel geld
besteden zij hier dan aan? Het regeerakkoord biedt voldoende handvatten om
de Nederlandse verplichtingen in Europees verband na te komen. De VVD wil
zich daarvoor sterk maken. De vertaalslag van het regeerakkoord in de klimaatnota,
die op de rol staat voor begin 1999, wacht mijn fractie met belangstelling
af. Het is echter duidelijk dat het klimaatbeleid alleen succesvol kan zijn
als er sprake is van een internationale aanpak. Daarom steunt de VVD de wens
om tot benchmarking te komen. Dat wil zeggen dat met het bedrijfsleven afspraken
worden gemaakt om dit bedrijfsleven een toppositie in de wereld te laten innemen
als het gaat om energie-efficiency. Gelijktijdig zal bezien moeten worden
op welke manier andere landen die minder ver zijn in hun technologische ontwikkeling,
geholpen kunnen worden. De VVD is daarom altijd fervent voorstander geweest
van joint-implementationprojecten in Midden- en Oost-Europa. Niet alleen omdat
de geïnvesteerde milieugulden daar een hoog rendement heeft, maar ook
omdat verspilling van grondstoffen zo gemakkelijker kan worden voorkomen,
terwijl tegelijkertijd de landen in Midden- en Oost-Europa in hun ontwikkeling
worden gesteund. Dan is er sprake van een win-win-winsituatie. In het regeerakkoord
is gelukkig aanzienlijk meer geld uitgetrokken voor joint implementation.
Binnen welk organisatorisch kader worden deze gelden besteed?Het aandeel van duurzame energie in de totale Nederlandse energiebehoefte
is relatief laag. Dit is ook logisch, omdat Nederland niet alleen over het
meest dichte gas- en elektriciteitsnet ter wereld beschikt, waardoor grootschalige
opwekking zeer aantrekkelijk is, maar ook omdat Nederland, in tegenstelling
tot bijvoorbeeld de Scandinavische landen, over betrekkelijk weinig duurzame
energiebronnen beschikt, zoals waterkracht, geothermische energie. Bovendien
is grootschalige toepassing van biomassa slechts beperkt mogelijk. Alleen
de PV-technologie en windenergie bieden voor Nederland mogelijkheden, al blijkt
het realiseren van windenergie bij vele medeoverheden op grote weerstanden
te stuiten in het kader van de ruimtelijke ordening. Hoe ziet de minister
van VROM dit spanningsveld tussen het belang van de verdere ontwikkeling van
windenergie en de bezwaren van de andere overheden? Welke rol ziet hij voor
zichzelf weggelegd om de toepassing van windenergie te stimuleren en de gesignaleerde
 knelpunten weg te nemen? Hoe staat het met de besteding van
de CO2-gelden? Ligt er een probleem met de Brusselse bureaucratie
bij de besteding van de eerste tranche van 750 mln.?Voorzitter! Een zotte situatie was het dat er gemeenten waren die de plaatsing
van zonneboilers op woningen verboden terwijl de rijksoverheid er alles aan
deed om de plaatsing van deze zonneboilers te bevorderen. Het is daarom goed
dat mijn fractiegenoot Hofstra een motie heeft ingediend, die de vergunningplicht
voor zonneboilers opheft. Als het gaat om zonne-energie, staat vast dat de
PV-technologie een veel grotere efficiency heeft in de landen in de Derde
Wereld dan in ons land. Dit geldt ook voor de Nederlandse Antillen en Aruba.
De VVD vindt het dan ook een goede zaak dat een deel van de ODA-gelden besteed
wordt aan clean-developmentprojecten. Wat de VVD betreft zou dit een groter
deel van de ODA-begroting mogen beslaan dan volgens het regeerakkoord is afgesproken.
Daarnaast vraagt mijn fractie hoe het staat met de projecten op de Nederlandse
Antillen en Aruba, waar mijn collega Te Veldhuis meermalen zo'n vurig pleidooi
voor heeft gehouden.Voorzitter! Een belangrijke vraag is ook wat de overheid er zélf
aan doet om de CO2-uitstoot terug te dringen. Wat is er terechtgekomen
van de motie-Augusteijn c.s., waarin stond dat de overheid een voorbeeldfunctie
moet vervullen bij het gebruik van duurzame energie? Ik kan mij nog herinneren
dat mevrouw Borst tijdens de verkiezingscampagne haar mond vol had over het
plaatsen van zonnepanelen, maar op het nieuwe ministerie van VWS heb ik ze
niet gevonden. Waarom niet? Een beter milieu begint bij jezelf en dat hoort
zeker ook voor de overheid te gelden en zeker ook voor mevrouw Borst. Gaarne
een reactie van de minister op de uitvoering van deze motie.Mevrouw Augusteijn-Esser (D66):Weet de heer Klein Molekamp waarom er geen zonnepanelen op het nieuwe
ministerie zijn geplaatst of was zijn vraag retorisch bedoeld?De heer Klein Molekamp (VVD):Bij ieder ontwerp kan rekening worden gehouden met zonnepanelen.Mevrouw Augusteijn-Esser (D66):Zo is het niet. Waarom heeft de heer Klein Molekamp niet de kans aangegrepen
om deze vraag te stellen tijdens de bouw? Het is een beetje goedkoop die nu
te stellen. Het antwoord is simpel: dit heeft te maken met de constructie
en met het feit dat men een oud gebouw heeft gebruikt. Ik heb die vraag wel
gesteld aan mevrouw Borst toen de situatie eventueel nog kon worden veranderd,
maar het gebruik van zonnepanelen bleek niet mogelijk.De heer Klein Molekamp (VVD):Ik zou bijna zeggen dat de heer Van Middelkoop mij toen nog niet zo had
overtuigd.Is het waar dat het ministerie van Verkeer en Waterstaat slechts mondjesmaat
meewerkt aan het plaatsen van zonnepanelen op benzinestations langs de autosnelwegen
vanwege de esthetische gevolgen? Verder wijs ik erop dat een proef met exergieprojecten
tussen Nijmegen en Arnhem waarmee een besparing van 35% op de CO2-uitstoot
kan worden bereikt, niet tot stand is gekomen mede door de onderlinge strijd
tussen de verschillende bestuurlijke niveaus. Wat doet de rijksoverheid eraan
om de toepassing van integrale benaderingen te stimuleren? Hier is het mislukt,
maar er liggen ook mogelijkheden in het Rijnmondgebied, en het zou buitengewoon
treurig zijn als dergelijke projecten die echt fundamentele besparingen opleveren,
niet kunnen doorgaan door interne tegenstellingen tussen de overheden. Naar
onszelf kijkend, dat wil zeggen naar de Tweede Kamer, vraag ik waarom de Kamer
zich tegen het kassengebied Krom Strijen heeft uitgesproken. Ik heb inmiddels
begrepen dat nu ook de CDA-fractie daarvan voorstander is, maar een meerderheid
van de Kamer is er nog tegen. Toch heeft dit gebied een ideale warmtebalans
met het industrieterrein Moerdijk. Met dergelijke fundamentele punten van
planning kan echt energie worden bespaard. Haalt de overheid echt alles uit
de kast om tot energiebesparing te komen waar zij het regime zelf voert? Wat
is de visie daarop van de minister?Voorzitter! Ik ga door met de rol van de overheid. Hoe vaak heeft de Kamer
er bij het kabinet niet op aangedrongen om meer slib te hergebruiken. Toezeggingen
van de minister van VROM van april jongstleden zijn echter nog steeds niet
nagekomen. Mijn fractie verzoekt de regering binnen een maand duidelijk inzicht
te verschaffen in de mogelijkheden en de extra kosten van hergebruik van slib.
Bij de behandeling van de nota Milieu en economie heeft de VVD sterk aangedrongen
op het wegnemen van drempels die het hergebruik in de weg staan. Per motie
heeft de Kamer aan het kabinet gevraagd binnen een halfjaar een knelpuntenanalyse
op te stellen en oplossingsrichtingen aan te geven. Na een jaar hebben wij
nog steeds niets ontvangen. Wanneer kan de Kamer de knelpuntennotitie tegemoetzien?
Wat te denken van een recyclingbedrijf dat aan de bel trekt omdat het failliet
dreigt te gaan doordat het ministerie van Financiën de afvalstoffenheffing
niet toepast op het te storten aantal kilo's, maar op alle afvalstoffen die
onderdeel uitmaken van het productieproces. Als dit de door sommigen gewenste
vergroening is, dan denk ik dat wij daar nog eens heel goed naar moeten kijken.
Dit geldt ook voor het gebruik van secundaire bouwstoffen bij stortlocaties.
Die worden nu zodanig belast dat zij naar primaire bouwstoffen overhellen
en ik denk dat dit niet goed is. Ik denk dat alle stoffen die aan de criteria
van het Bouwstoffenbesluit moeten voldoen, ook als secundaire bouwstoffen
op die stortlocaties gebruikt moeten kunnen worden. Hoe denkt de minister
daarover?Bij de behandeling van de afvalstoffenwetgeving is door de regering een
amendement van de Kamer overgenomen dat de opheffing van de provinciale afvalgrenzen
regelt. Om aan een aantal voorwaarden te kunnen voldoen, is tussen Kamer en
kabinet afgesproken dat de opheffing van de afvalgrenzen plaatsvindt per 1
januari 1999. Nadien is een ijzingwekkende stilte ingetreden en is zelfs een
motie niet beantwoord. In april hebben wij de minister gevraagd om te reageren
op de plannen van de VVAV over de sanering van de stortlocaties. Ook hierop
is nog een antwoord gekomen. Wanneer voor 1 november van dit jaar geen algemene
maatregel van bestuur in het Staatsblad is verschenen waarin de provinciale
afvalgrenzen formeel worden opgeheven, ontstaat er een onoverzienbare
chaos in afvalland. Het zou woordbreuk betekenen tegenover de sector en de
Kamer. De VVD wil graag van de minister weten waarom het zo lang stil is geweest.De heer Feenstra (PvdA):Voor woordbreuk moeten wij inderdaad oppassen. Het viel mij op dat de
heer Klein Molekamp zijn betoog begon met op zoek te zijn naar de werkelijke
feiten. Ik heb de werkelijke feiten met betrekking tot de tarieven genoemd.
Bij huishoudelijk afval en bedrijfsafval schelen de tarieven met een factor
2. Wat is dan chaos? Letten op de feiten en je daarop oriënteren en dus
het sturingsinstrument van provinciale grenzen overeind houden, of het vasthouden
aan regelgeving, doorzetten en zien dat het echt misgaat in afvalland?De heer Klein Molekamp (VVD):Het is beide chaos. Bij de behandeling van de wet is gezegd dat de wet
ingaat op 1 januari 1999. De minister vroeg een jaar de tijd, omdat hij een
aantal dingen moest regelen. Dat had te maken met de sanering van de stortlocaties
en de tariefstellingen. Wij hebben een handreiking gedaan en gezegd: maak
er verhandelbare afvalrechten van. Iedereen wist dat de grenzen per 1 januari
1999 open zouden gaan. Uit dien hoofde zijn er contracten afgesloten met afvalbedrijven
over de grenzen heen. Of de contracten moeten worden opgeheven, met schadeloosstelling
van dien, of provincies zeggen dat ze een probleem krijgen. Hoe is het mogelijk
dat wij in de Kamer een duidelijke afspraak hebben gemaakt – in april
zijn wij erop teruggekomen; er is een motie ingediend – maar er nadien
niets meer van gehoord hebben? Als wij een keuze moeten maken tussen chaos
en chaos, moet de afspraak in ieder geval worden nagekomen.De heer Feenstra (PvdA):Ik ben het eens met de heer Klein Molekamp dat die zaak opgelost moet
worden. Wij hechten principieel niet aan het overeind houden van provinciegrenzen
in het kader van de afvalbeheersing, bestuurlijk natuurlijk wel. Ik wil niet
kiezen voor een situatie waarin men coûte que coûte doorzet wat
blijkbaar eerder is afgesproken, wetende dat men dan een gigantische chaos
en een koude sanering over zich heen roept. Ik neem aan dat wij het daarover
eens zijn.De heer Klein Molekamp (VVD):Er is door de Eerste en Tweede Kamer een wet aangenomen. Bij de wetsbehandeling
is de datum 1 januari 1999 genoemd. Bedrijven hebben daarop geanticipeerd
en juridische contracten afgesloten. Er ontstaat een dilemma.De heer Feenstra (PvdA):Is dit niet een omkering van de feiten? Wij krijgen een zeer legalistische
opstelling van de fractie van de VVD en een fractie van de PvdA die kijkt
hoe het zich in de markt ontwikkelt. Laten wij eens kijken hoe het opgelost
kan worden. De tarieven moeten worden geharmoniseerd en pas dan kan tot een
oplossing worden gekomen.De heer Klein Molekamp (VVD):Als wij uw weg volgen, krijgen wij ook een chaos. Er zijn contracten afgesloten.
Bedrijven komen in de problemen. Mensen die afval hebben geleverd komen in
de problemen. Het is geen legalistische opstelling, het is de werkelijkheid.
Dat is heel iets anders.Mevrouw Augusteijn-Esser (D66):De heer Klein Molekamp en ik hebben steeds druk uitgeoefend om ervoor
te zorgen dat de provinciegrenzen werden opgeheven. Wij hebben twee belangrijke
voorwaarden gesteld: 1. de tarieven voor brandbaar en te storten afval zouden
naar elkaar toe moeten groeien; 2. een landelijk verdeelplan ook voor het
brandbaar afval. Op dit moment lijkt het erop dat aan beide voorwaarden niet
wordt voldaan. Wat is de conclusie van de heer Klein Molekamp?De heer Klein Molekamp (VVD):Dat is de reden dat de minister toentertijd vroeg om een jaar extra. Wij
vroegen om een reactie van de minister op de plannen van de VVAV. Ik vond
het verstandig om voor het reces nog een algemeen overleg met de minister
te hebben om de druk te vergroten. Ik kreeg daarvoor geen meerderheid. Nu
hebben wij te maken met een acuut probleem. Ik hoor graag de opstelling van
de minister. Mijn beleving is dat iedereen die vooruitgelopen is op de invoering
van de wet – gezien de discussie erover – het recht aan zijn kant
heeft.Mevrouw Augusteijn-Esser (D66):Houdt u vast aan de voorwaarden die wij beiden hebben gesteld?De heer Klein Molekamp (VVD):Ik houd vast aan de wetsbehandeling en die geeft aan dat aan twee voorwaarden
moet worden voldaan en dat de minister tot 1 januari 1999 de tijd heeft. Dit
betekent dat de AMvB op 1 november in het Staatsblad moet staan. Hoe het verder
moet gaan in de tussenliggende maanden, verneem ik graag van de minister.
Overigens had ik gehoopt dat de motie over de verhandelbare afvalrechten meer
inhoud zou krijgen.Mevrouw Augusteijn-Esser (D66):U constateert dus samen met mij dat aan die voorwaarden niet is voldaan.
Welke conclusie verbindt u daaraan?De heer Klein Molekamp (VVD):Ik hoop van de minister te horen dat er in de komende weken wél
aan die voorwaarden wordt voldaan. Ik wacht met het geven van een definitief
oordeel, maar gelet op de wet en de behandeling daarvan door Tweede en Eerste
Kamer, kan ik mij niet voorstellen dat de wet niet per 1 januari in werking
zou treden.Voorzitter! De motie over de vermindering van de administratievelastendruk
die twee jaar geleden werd aangenomen, is nog altijd niet uitgevoerd. Ik hoop
dat de minister hieraan alsnog uitvoering wil geven. Ik vraag hem hierop in
te gaan.Wat de internationale milieuproblemen betreft vraag ik aandacht voor het
verdwijnen van de oerwouden; per jaar gaat het om een oppervlakte van vele
malen Nederland. Ik geef in overweging om in het kader van het ODA-beleid
een relatie te leggen met het beleid dat landen voeren. Sommige landen voeren
een heel positief duurzaam beleid terwijl andere landen kiezen voor de grote
bedragen die kappen oplevert. Mijn fractie zou voorstander zijn van een herschikking
van ODA-middelen op grond van dit criterium.Ook vragen wij aandacht voor de dreiging uit Oost-Europa in de vorm van
de vele Tsjernobyls die daar nog bestaan. Bovendien is de dumping van kernafval
in de Noordelijke IJszee nog altijd een tijdbom. In welk internationaal
kader wil de minister deze zaken aankaarten? Ik denk dat dit de echte ecologische
tijdbommen van de toekomst zijn.Voorzitter! Het eerste optreden van de minister heeft duidelijk aangegeven
dat hij een gedreven mens is, maar deze gedrevenheid mag er onzes inziens
niet toe leiden dat dit als een wingerd het milieubeleid verwurgt. De minister
heeft zich altijd voorstander getoond van het groene poldermodel en juist
daarvoor is draagvlak essentieel en juist daarbij horen consistentie en betrouwbaarheid.
Bepaalde uitspraken van de minister hebben wij niet als positief ervaren;
wij hebben de indruk gekregen dat zij hebben geleid tot onrust zonder dat
er sprake is van nieuw beleid. Wat ons betreft geeft de minister prioriteit
aan de uitvoering van bestaand beleid. Ik heb vele moties genoemd die om uitvoering
vragen. Laat de minister vooral aandringen op veel meer activiteiten van de
overheid zelf waar zij de regiefunctie heeft, zulks onder het motto: overheid,
verbeter de wereld en begin bij jezelf.De heer Poppe (SP):Mevrouw de voorzitter! Ik zal bij dit betoog de letters van de afkorting
VROM volgen en dus begin ik met de portefeuille van de staatssecretaris. Met
de brutering in 1994, voorbereid door een staatssecretaris van het CDA, is
de sociale huisvestingssector aan de markt overgedaan. Daarvoor gold als rechtvaardiging:
er is geen woningnood meer. Die constatering was wel juist, maar er bestond
wel degelijk een bepaalde nood en die is er nog. Ik doel nu op de verschuiving
van kwantitatief naar kwalitatief en op groeiende onbetaalbaarheid. De feiten
die uit de laatste woningmarktmonitoring naar voren komen, bevestigen deze
ontwikkeling. De problemen met de IHS-grens geven dit ook al aan; voor zeer
veel woningen wordt een hoger niveau genoteerd. Daarbij is de omvang van de
aandachtsgroep, de mensen die aangewezen zijn op betaalbare huurwoningen,
niet verminderd. Het Trendrapport van 1995 voorspelde weliswaar een daling,
maar in werkelijkheid is er in de periode tussen 1994 en 1996 sprake geweest
van een stijging met 60.000 huishoudens. Ook het aantal huishoudens met slechts
een sociaal minimum is toegenomen. Met andere woorden, waar het gaat om mooie
woningbouwprojecten met huisje-boompje-beestje, moeten wij toch even met beide
voeten op de grond gaan staan.In het laatste Tijdschrift voor de volkshuisvesting staat een beschouwing
waaruit blijkt dat de omvang van de doelgroep bij 2% macro-economische groei
over de periode 1994-2010 daalt van 41% naar 38%, terwijl het Trendrapport
voor dezelfde periode uitgaat van een daling tot 27%.De verklaring waarom de doelgroep, het aantal mensen met een laag inkomen,
nu veel groter blijkt dan verwacht, is dat de inkomensontwikkeling niet, zoals
staatssecretaris Tommel veronderstelde, eerlijk verdeeld is. Aan de onderkant
is sprake van stagnatie en aan de bovenkant van bovenmodale groei. Die tweedeling
heb ik bij interruptie al aan de orde gesteld. Daarom: beentjes op de grond
als het gaat om mooie marktverhalen.De woningmarktmonitor geeft aan dat in de periode 1994-1996 de huren met
3,9% méér zijn gestegen dan de aanname in het Trendrapport.
Bovendien constateert de monitor dat goedkope woningen extra in huur zijn
verhoogd. De letterlijke conclusie is: 'Het resultaat van verkoop, sloop,
verbetering, huursombeleid en huurverhogingen bij mutaties is dat de voorraad
goedkope woningen in Nederland veel sneller slinkt dan de gemiddelde huurstijging
doet vermoeden.'Kortom, het huidige beleid, dat is ingezet in 1994, dreigt een rampenscenario
te worden voor de huurders in de 21ste eeuw. De nettohuurquote van alle huurders
is in de periode 1994-1996 gestegen met 1,5%. De aandachtsgroep, de mensen
met de lagere inkomens, heeft een huurquote die méér dan 10%
hoger is dan die van de overige huishoudens. De huurquote van de huursubsidieontvangers
ligt nu boven de 25%. Dat zijn juist de mensen met de laagste inkomens. Hun
besteedbaar inkomen is in dezelfde periode 1994-1996 met 5% gezakt.Helaas loopt de monitor altijd twee jaar achter, dus de staatssecretaris
kan straks antwoorden dat sinds 1996 alles beter is gegaan. De huren zijn
minder gestegen, wij hebben de nieuwe Huursubsidiewet en de minima zijn extra
bijgespijkerd.Dat is geweldig, voorzitter, maar niet structureel. De gemiddelde huurverhoging
ligt meer dan 1% boven de inflatie, waardoor de betaalbare voorraad huurwoningen
blijft dalen, onder meer door de herstructurering. De nieuwe Huursubsidiewet
is weliswaar een verbetering voor de mensen die er nog recht op hebben, maar
is ook een ministelsel geworden, met een armoedeval van jewelste. Ik geef
een voorbeeld. Door de inkomensafhankelijke normhuur moet een alleenstaande
huurder van iedere extra netto gulden boven bijstandsniveau direct 78% inleveren
in de vorm van minder huursubsidie. De hoogste huurquotes – de huurquote
is het deel van het belastbaar inkomen dat men aan huur kwijt is – komen
overigens voor vlak boven de huursubsidiegrenzen, zoals het OTB ons onlangs
nog heeft voorgerekend. Waarmee maar gezegd is dat de huursubsidie nog maar
een zeer beperkt volkshuisvestelijk middel is.Daarom mijn eerste vraag aan de staatssecretaris: als de doelgroep inderdaad
niet kleiner wordt of veel minder dan werd aangenomen, wat betekent dat dan
voor de volkshuisvestingstaak in de nabije toekomst, voor wat betreft de omvang
van de goedkope en betaalbare woningvoorraad, mede in relatie tot de sloopplannen
voor vele goedkope woningen in het kader van de herstructurering?Voorzitter! In het kader van de verzelfstandiging van de corporaties is
afgesproken dat de gemiddelde huurstijging 1% boven de inflatie zou komen.
Op dit moment is de huurstijging aanzienlijk hoger. Daarom mijn tweede vraag
aan de staatssecretaris: waarom trapt hij niet op de huurrem, als de feitelijke
huurverhoging na vijf jaar nog steeds te hoog is? Daarom gelijk ook maar een
derde vraag aan de staatssecretaris: kan hij een reactie geven op het OTB-onderzoek
en aangeven welke consequenties hij verbindt aan de zeer hoge huurquotes,
ondanks iets verbeterde huursubsidie, bij bepaalde groepen?Voorzitter! Het is mooi dat het ministerie kritische beschouwingen publiceert
in de woningmarktmonitor. Maar het zou nog mooier zijn als daar consequenties
aan werden verbonden.De heer Rietkerk (CDA):De antwoorden op de vragen van de heer Poppe horen wij
morgen, maar heeft hij ook suggesties en alternatieven? Het CDA heeft een
aantal alternatieven gegeven, bijvoorbeeld als het gaat om de nettohuurquote.
Heeft hij een alternatief waar hij voor gaat?De heer Poppe (SP):In 1904 zei de heer Wibaut, een sociaal-democraat, dat het een kwestie
van beschaving is dat het volk goed wordt gehuisvest en dat de overheid daar
financiële verantwoordelijkheid voor neemt. Die is in 1994 in feite afgeschaft.
Dat was verkeerd. Wij zeggen dat de overheid ook financiële verantwoordelijkheid
moet nemen voor een fatsoenlijke huisvesting. Bij de invoering van de Huursubsidiewet
in 1974 – onder leiding van Marcel van Dam en Jan Schaefer, de twee
staatssecretarissen van Volkshuisvesting die we toen hadden – had een
huurquote moeten worden vastgesteld. Voor de laagstbetaalden had die op 10%
moeten worden gesteld, oplopend tot 16% voor modaal. Tot twee, drie keer toe
hebben wij hierover moties ingediend. Helaas zijn die niet aangenomen, ook
niet door het CDA. Wij bepleiten om uit te gaan van de normhuurquote.De heer Rietkerk (CDA):Los van het verleden, krijg ik graag een reactie op de suggestie die het
CDA nu doet. Wij stellen dat 15% van het netto huishoudinkomen voor de laagste
inkomens als huurquote zou kunnen worden gehanteerd. Wat vindt u daarvan?De heer Poppe (SP):U moet wel luisteren als ik antwoord geef op uw vraag. Ik zeg dat wij
rond de bruteringsoperatie soortgelijke voorstellen aan de Kamer hebben gedaan
voor het vaststellen van een huurquote. Zo zouden wij een maatstaf krijgen
voor wat wel en niet betaalbaar is. Helaas werden wij hierin toen niet gesteund
door het CDA. Ik begrijp nu dat uw fractie komt met een voorstel dat in lijn
ligt met dat wat wij eerder al deden. Als dat zo is, zal ik het steunen. Als
u daar niet mee komt, zal ik het indienen en dan zult u mij steunen. Er moet
een huurquote worden vastgesteld in de orde van grootte van de percentages
waarin werd gedacht rond de vaststelling van de Huursubsidiewet: 10% voor
de laagstbetaalden, oplopend tot 16% à 17% voor modaal. Daar kan natuurlijk
een gemiddelde uitkomen. In ieder geval moet het een huurquote zijn die voor
de laagstbetaalden minimaal 10% lager ligt dan nu. Nu ligt het niveau voor
de ontvangers van huursubsidie op 25%. Sommige 65-plussers met een klein pensioentje
zijn zelfs al zo'n 35% van hun belastbaar inkomen kwijt aan kale huur. Dat
kan toch niet?!Voorzitter! Naast de corporaties hebben wij nog te maken met de particuliere
huursector. De huurverhogingen in deze sector zijn gemiddeld buitensporig
hoog. Volgens de Amsterdamse huurteams zijn ze zelfs hoger dan de wettelijke
maxima. Ik neem aan dat de staatssecretaris op korte termijn zal antwoorden
op schriftelijke vragen die ik hierover heb gesteld. De forse verhogingen
in deze sector worden in het algemeen gerechtvaardigd met een verwijzing naar
fondsvorming in verband met hoge onderhoudskosten. Aan de feitelijke onderhoudstoestand
van huizen in deze sector is dat niet altijd af te zien. In Amsterdam kwam
ik in huizen kortgeleden nog 60 jaar oude, gescheurde gootstenen, verrotte
keukenkastjes, lekkage, verrotte balkonhekken en verrotte vloeren tegen. Het
is tijd dat deze sector wordt aangepakt. Moeten er niet eens eisen worden
gesteld aan het maximale rendement van particuliere huisbazen? Moeten er geen
eisen worden gesteld aan de verantwoording van hun bedrijfsvoering? Ik denk
dan aan een soort BBPH: een besluit beheer particuliere huursector.Voorzitter! Ik ga over naar het onderwerp ruimtelijke ordening. In dit
verband wil ik slechts iets opmerken over één onderwerp, maar
dat is dan direct wel een taboe waarover zelfs al kabinetten zijn gevallen:
de grondpolitiek. Bij de behandeling van de Wet voorkeursrecht gemeenten heeft
de SP-fractie de speculatie rond Vinex-locaties al aan de kaak gesteld. Speculanten
hebben hier gemiddeld zo'n ƒ 50 per vierkante meter in hun zak gestoken.
Per woning komt dat neer op zo'n ƒ 15.000. Dit geld had hoe dan ook
nuttiger besteed kunnen worden aan lagere woonlasten, betere bouwkwaliteit
en voorzieningen in de woonomgeving. Met de opdrijving van de grondprijs is
de trend gezet. Het voorkeursrecht voor gemeenten biedt slechts de mogelijkheid
om als eerste bieder op te treden, maar dan wel tegen de marktwaarde. Dat
is echter een speculatiewaarde. Hiermee worden kapitalen verdiend door speculanten,
zonder dat ze er één poot voor behoeven uit te steken of enig
risico lopen. De SP-fractie pleit daarom dan ook voor een eerste recht van
koop tegen de waarde die de grond tot dan tot had als lándbouwgrond!
De toenmalige minister De Boer antwoordde op ons pleidooi hiervoor: de tijd
van Den Uyl is voorbij. Neemt de huidige minister net als zijn voorganger
hier genoegen mee, louter omdat het een politiek taboe betreft? Is ook voor
hem de tijd van Den Uyl voorbij?Voorzitter! Onlangs heeft het onderzoeksinstituut Nyfer van prof. Bomhoff,
bepaald geen rooie rakker, het rapport 'Geld uit grond' gepubliceerd. De ideeën
uit dit rapport bieden nieuwe kansen voor een oplossing om speculatiewinsten
en grondspeculatie tegen te gaan. Ik citeer een interessante opmerking: 'Wanneer
een gemeente op agrarische grond de bestemming bedrijfsterrein of woningbouw
legt, wordt het profijt van die overheidsbeslissing in de schoot van de eigenaar
van die grond geworpen. Het merkwaardige is dat een eigenaar die door de wijziging
van een bestemmingsplan onevenredig nadeel lijdt, dit nadeel bij de overheid
kan claimen.' Dit is de planschadeclaim. Nyfer stelt voor om wettelijke instrumenten
te ontwikkelen om dergelijke speculatiewinsten af te romen, opdat met de grondwaardestijging
de publieke investeringen en de realisering van bestemmingsplannen en alles
wat daaraan vastzit, mede kunnen worden gefinancierd.Daarom vraag ik aan minister Pronk of hij net als zijn voorganger, mevrouw
De Boer, het hoofd in de schoot legt. Of kunnen wij van hem een reactie verwachten
op deze heldere ideeën, in de zin van concrete voorstellen om grondspeculatiewinsten
af te romen ten dienste van de volkshuisvesting?Voorzitter! Hiermee kom ik op het laatste onderdeel van de begroting:
het milieu. De minister gaat de milieulat hoger leggen en hij ontsnapt geregeld
uit het departement om te bekijken hoe het in de dagelijkse praktijk gaat.
Wel, die werkwijze komt mij zeer bekend voor en ik vind het ook zeer te waarderen
dat de minister dit doet. Zo heeft hij een week of twee geleden
zelf een handhavingsactie kunnen waarnemen. Hij kon zien hoeveel afval er
dagelijks over de weg gaat. Alles klopte op papier, op één geval
na, maar het gaat er natuurlijk om waar al dat afval vandaan kwam, wat voor
soort afval het was, waar het heen ging en hoe verantwoord de eindbestemming
was.Milieuschandalen zijn elkaar met regelmaat opgevolgd. Vanaf de jaren tachtig –
EMK, Uniser – tot Tankcleaning Rotterdam in de jaren negentig. En daar
tussenin was er nog Booy, Kemp, Rutten, Zegwaard enz. Het heeft dikke onderzoeksrapporten
opgeleverd, een hele stapel. De vrij algemene conclusie is dat er sprake is
van criminogene factoren bij de verwerking van gevaarlijk afval. De laatste
jaren zien wij ook steeds meer grensoverschrijdend gesleep met afval onder
het motto 'nuttige toepassing'. Daarom zijn er open provinciegrenzen en open
landsgrenzen, maar eerst moet de zaak in de hand kunnen worden gehouden, want
anders loopt het gif niet alleen hier in de sloot, maar ook steeds meer in
de Derde Wereld.Een voorbeeld in Nederland is het blenden van stookolie; daar wordt nog
steeds gevaarlijk afval voor gebruikt, zoals blijkt uit het onderzoeksrapport
'Olievlek'. De vorige minister heeft in 1994 bij een interpellatie van mij
aan de Kamer beloofd aan die praktijk een eind te zullen maken. Vandaar mijn
vraag hoe het staat met het aanscherpen van de regels voor het blenden van
zware stookolie voor zeeschepen. Het gaat om 8 miljoen ton per jaar; dat is
een hele plas, waar heel veel afval in kan verdwijnen.Voorzitter! De politieke reactie op de genoemde milieuschandalen is tot
dusverre niet zoveel meer dan: betere handhaving. In verband met de spreektijdbeperking
beperk ik mij nu tot dit aspect van het milieubeleid. Sinds ik mij met het
onderwerp milieuvervuiling bezighoud, al een tijdje langer dan dat ik Kamerlid
ben, is het voor mij duidelijk dat het probleem bij de kop gepakt moet worden
om bij de staart effectief te kunnen handhaven. In het eerste algemene overleg
met de nieuwe minister over de handhaving kreeg ik de indruk dat hij en ik
het op dat punt redelijk met elkaar eens zijn. Daarom doe ik een voorstel,
specifiek voor gevaarlijk afval, als een variant op de ladder van Lansink.
Cruciaal bij die gedachte is de constatering dat afval een puur economisch
bepaald begrip is. Heeft een reststof een positieve economische waarde, dan
praat niemand over afval. Maar is er sprake van een negatieve economische
waarde, dan is het afval en wordt er naar de goedkoopste oplossing gezocht.
Dit is een van de criminogene factoren, maar ook de mogelijkheden om afval
te mengen, illegaal te mengen, te verhandelen, te exporteren en onder valse
benaming als secundaire brandstof van de hand te doen vormen een criminogene
factor. En dat geldt ook voor de omstandigheid dat de inzamelaars bij het
inzamelen geld ontvangen, dat zij daarna weer moeten uitgeven aan de verwerking.Internationalisering van de afvalmarkt maakt handhaving er niet eenvoudiger
op. Het Nederlandse bedrijf Zegwaard werd het Amerikaanse BFI en BFI is nu
weer overgenomen door een Franse gigant, SITA-Lyonnais Réseau. Afval
kan dan in zo'n situatie intern binnen het concern over grote afstanden versleept
worden, zonder dat zicht is op verantwoorde eindverwerking. Er zal meer gedaan
moeten worden om het ontstaan van gevaarlijk afval te beperken en grip op
de verwerking daarvan te krijgen.Om die reden doe ik het voorstel voor de volgende gevaarlijkafvalladder: 1. een eerste stap moet gericht zijn op beperking van de hoeveelheid gevaarlijke
reststoffen door optimalisatie van productie- en transportprocessen met inbegrip
van recycling en met inzet van de laatste stand van de techniek;2. de volgende stap is te bevorderen dat gevaarlijke reststoffen binnen het
bedrijf – dus op dezelfde locatie waar ze ontstaan – op milieuhygiënisch
verantwoorde wijze worden verwerkt of hergebruikt;3. de daaropvolgende
stap moet gericht zijn op samenwerking tussen bedrijven die de reststoffen
van elkaar gebruiken. Dit dient uiteraard ook onder strikte milieuhygiënisch
verantwoorde regels plaats te vinden;4. de dan ontstane gevaarlijke
reststoffen zullen onder strikte voorwaarden aan de hand van hun chemische
samenstelling – en niet met fake-namen – ter verwerking in de
dichtstbijzijnde erkende inrichting afgegeven moeten worden. Het gebruik van
eventuele restwarmte kan hierbij als nuttige toepassing beschouwd worden.
De reststoffen hoeven dan niet naar cementovens in België en Frankrijk
te worden vervoerd. Bij de AVR kunnen ze ook in energie omgezet worden.Om deze ladder begaanbaar te maken, moet wel aan een aantal voorwaarden
worden voldaan. Bedrijven zullen verplicht een boekhouding van hun gevaarlijke
afstoffen moeten bijhouden, ook als het om kleine hoeveelheden gaat. Als gevaarlijke
afstoffen buiten het bedrijf verwerkt worden, is aanmelding vooraf bij een
regionaal meldpunt verplicht. Aan de hand van de chemische samenstelling bepaalt
het meldpunt waar en onder welke voorwaarden verwerking mag plaatsvinden.
De aanbieder zal tot en met de eindverwerking aansprakelijk moeten blijven
voor correcte behandeling van zijn gevaarlijke afvalstoffen. Ook moet onderzoek
verricht worden naar de best mogelijke methode van verwerking.Voorzitter! Ik hoor graag een reactie van de minister op mijn voorstellen
over het afromen van grondspeculatie en de verwerking van afval. Ongewenste
verrijking door grondspeculatie en ongewenste milieuvervuiling door mengen,
verhandelen, exporteren, rondzeulen onder valse naam van gevaarlijk afval
worden hierdoor tegengegaan. Ik hoop dat ik binnen mijn spreektijd gebleven
ben.De voorzitter:Neen, ik heb het lampje al een hele tijd geleden aangedaan!De heer Poppe (SP):Maar ik had wat extra tijd en dat wist u niet.De voorzitter:Het woord is aan mevrouw Ravestein, die haar maidenspeech zal houden.Mevrouw Ravestein (D66):Mevrouw de voorzitter! Bij de eerste begrotingsbehandeling na de totstandkoming
van het regeerakkoord ligt het niet voor de hand dat er grote beleidswijzigingen
worden voorgesteld. Wel zullen op korte termijn een aantal zeer belangrijke
beleidsstukken aan ons worden voorgelegd. Ik noem de houtskoolschets ter voorbereiding
op de vijfde nota ruimtelijke ordening en – naar ik hoop
op korte termijn – de wijziging van de Wet op de ruimtelijke ordening.
Zojuist ontvingen wij de Vinex-actualisering.De fractie van D66 constateert met instemming dat de nieuwe minister van
plan is het beleid van zijn voorgangster met kracht voort te zetten, met name
op het punt van het voeren van een restrictief beleid. De uitgangspunten van
de nota Stedenland-plus van de VROM-raad worden door ons onderschreven. Uitgegaan
wordt van compacte steden en een beperkte corridorontwikkeling met, wat ons
betreft, de nadruk op 'beperkt'. Dat kan nog een leuke discussie met de VVD
geven. Wij zijn het namelijk nog niet helemaal eens met elkaar wat wij onder
corridorontwikkeling verstaan.Bij een restrictief beleid kan men niet volstaan met het uitgangspunt
dat in de groengebieden geen woonwijken of bedrijfsterreinen worden aangelegd.
Er zal, samen met de landbouwsector, actief moeten worden gewerkt aan de kwaliteit
van het groen. Zoals in het advies van de VROM-raad staat, zal het landelijk
gebied meer betekenis moeten krijgen om zijn toeristisch-recreatieve gebruikswaarde.
Ook zal de openbaarheid en toegankelijkheid van het platteland, met behoud
van de intrinsieke waarde, moeten worden beschermd. Als dat gebeurt, zal het
ook voor eenieder duidelijk zijn waarom er niet gebouwd moet worden.Eind van dit jaar kunnen we de houtskoolschets tegemoetzien en mijn vraag
aan de minister is wat er dan precies gaat gebeuren in 1999. Hij is van plan
om vóór het jaar 2000 met een vijfde nota te komen, maar wat
gaat er gebeuren in die tussenliggende periode?Als de uitgangspunten voor de vijfde nota vastliggen, naar aanleiding
van de houtskoolschets en de behandeling in de Kamer, vindt D66 dat er sprake
moet zijn van een open en interactief planproces, waarbij burgers, belangengroepen,
bedrijfsleven – kortom, iedereen die zich betrokken voelt – in
staat moeten zijn om een oordeel te geven over de plannen. Dit zou onder meer
kunnen via een speciale Internetsite voor dit doel. Hoe is de minister van
plan dit meedenken vorm te geven? Het is overigens niet onze bedoeling, zo
zeg ik om alle misverstanden te voorkomen, om deel 1 van de PKB te vertragen,
omdat daarna immers de formele inspraakronde alsnog aan bod zal komen.Nog een laatste vraag over de houtskoolschets; men is al een tijdje bezig,
zodat de minister misschien een tipje van de sluier kan oplichten. Staat er
zoveel nieuws in dat dit een aparte nota rechtvaardigt, of is er toch vooral
sprake van voortzetting en hier en daar aanscherping van het bestaande beleid?Over de Vinac, gisteren ontvangen, kan ik alleen maar zeggen dat de afspraken
uit het regeerakkoord goed verwoord lijken te zijn, maar ik heb uiteraard
nog niet de tijd gehad om dit goed te bestuderen. Ik kom hier in mijn tweede
termijn nog op terug.Een volgend punt dat ik graag aan de orde zou willen stellen, is het ondergronds
bouwen. In het streven naar een intensief ruimtegebruik in ons dichtbevolkte
land past de toegenomen belangstelling voor ondergronds bouwen en ondergronds
vervoer. Veel functies, zoals goederenvervoer, parkeren en soms ook winkelen,
hoeven niet per se op maaiveldniveau plaats te vinden. Dit is echter niet
goed wettelijk geregeld. Wij zouden de minister willen vragen om een visie
op de ruimtelijke ordening van de ondergrond. Hoe zit het met de eigendom
van de grond? Kan dit bouwen gewoon in bestemmingsplannen worden geregeld?
Hierin worden immers wel afspraken gemaakt over bouwhoogtes, rooilijnen enz.,
maar onder de grond is er soms sprake van wildgroei. In de toekomst is het
wellicht mogelijk om tunnels te boren zonder dat de erboven liggende grond
onteigend hoeft te worden. In de begroting staat hierover een wat vage passage,
namelijk dat de ruimtelijke ordening en milieutechnische randvoorwaarden steeds
belangrijker worden, maar mijn vraag is: hoe denkt de minister hiermee om
te gaan?Een ander onderwerp waar D66 zich in het verleden in het bijzonder sterk
voor heeft gemaakt, is ruimte voor de rivier. Vorig jaar heeft de minister,
na overleg met de Kamer, de beleidslijn Ruimte voor de rivier vastgesteld.
Kort gezegd houdt deze in dat aan het bouwen in uiterwaarden paal en perk
moet worden gesteld, om zodoende de kans op overstromingen te verminderen
en in ieder geval de gevolgen daarvan te beperken. Dit rijksbeleid moet uiteindelijk
resulteren in een wijziging van de bestemmingsplannen van de betrokken gemeenten
en daar wringt nogal eens de schoen. De watersnoden liggen niet meer bij iedereen
vers in het geheugen en gemeenten, die natuurlijk graag bedrijven binnen hun
grenzen willen vestigen, lijken daardoor nogal eens de doelstelling van de
beleidslijn teRavestein vergeten en te kiezen voor hun eigen kortetermijnbelangen.
De bouw van twee overslagbedrijven tussen Tuil en Haaften in de gemeente Neerijnen
is hier een illustratie van. Het was minister De Boer die heeft aangegeven,
op schriftelijke vragen onzerzijds, dat zij niet kon ingrijpen in deze ongewenste
ontwikkeling. Kan de minister aangeven hoe het staat met de implementatie
van deze beleidslijn? Komen gevallen als die van Neerijnen meer voor? Is hier
niet een veel sterkere sturing nodig en heeft het op deze manier nog wel zin
om te regeren per beleidsbrief? Kan dit probleem in de houtskoolschets worden
meegenomen, die immers ook gaat over de sturingsfilosofie?Voorzitter! Ik kom te spreken over de maximale huursubsidiegrens. D66
is zeer tevreden met de wijze waarop de problemen rond de bevriezing van de
huursubsidiegrens zijn opgelost. Het beleid was er natuurlijk op gericht om
de uitgaven voor huursubsidie beheersbaar te houden, maar we hebben veel waardering
voor de staatssecretaris, dat hij een snelle en adequate uitvoering heeft
gegeven aan de motie-Melkert/De Graaf. Er blijft voor de D66-fractie wel de
vraag of de staatssecretaris inzichtelijk kan maken wat de kosten zijn van
deze reparatie. Ook zou ik graag willen weten hoe de ervaringen zijn geweest
met de prestatienormering van de huursubsidie.Voorzitter! De kwaliteit van de gebouwde omgeving gaat ons zeer ter harte
en dan hebben we het niet alleen over de Vinex-wijken, alhoewel iedereen die
zegt daar somber van te worden natuurlijk gelijk heeft, maar ook over de oude
wijken in de steden. D66 is blij met de toenemende aandacht voor de vitaliteit
van de steden. In een geslaagd grotestedenbeleid zal de zorg voor de woningbouw
en een goed ingerichte buitenruimte een grote rol moeten spelen. D66 kan zich
dan ook niet vinden in de suggestie, gedaan in de MDW-nota Stad en regels,
om het welstandstoezicht in de oude wijken niet te handhaven. Het risico dat
je dan bij voorbaat de achterstand inbouwt, moet je niet willen lopen. Graag
krijg ik op dit punt een reactie van de staatssecretaris. Wij gaan ervan uit
dat voor de ISV-gelden voor de 25 grote steden in de GSB-convenanten een regeling
wordt getroffen. Kan de staatssecretaris dit bevestigen?De staatssecretaris heeft al een aantal keren in het openbaar gezegd dat
hij iets gaat doen aan de eenzijdigheid en de saaiheid van nieuwbouwwijken.
Nu is het voor ontwikkelaars natuurlijk het veiligst om te bouwen voor de
gemiddelde smaak. Hoe denkt de heer Remkes de situatie te doorbreken? Op bladzijde
49 van de begroting staat: 'Via een instrumentenmix van regelgeving waar nodig,
deregulering waar mogelijk, stimulering, investeringen en onderzoek krijgt
het kwaliteitsbeleid een operationele vertaling'. Dat klinkt erg goed, maar
ook erg vaag. Kan de staatssecretaris aangeven welke instrumenten in deze
cocktail zitten en hoe hij de aanloop voor het maken van de kwaliteitssprong
denkt te maken? Doelt hij hier ook op het welstandstoezicht, de architectenkeuze,
nieuwe regelgeving en een grotere of juist minder grote bemoeienis van de
gemeenten bij de aanleg van deze wijken? Wat is de staatssecretaris trouwens
van plan met het architectenregister?Als je wilt bereiken dat mensen niet zonder meer kiezen – niet iedereen
heeft de mogelijkheid om te kiezen – voor een huis met een tuintje voor
en achter, dan moet er ook voldoende aanbod zijn van aantrekkelijke woningen
in gestapelde vorm met bijvoorbeeld grote terrassen. Ik ken veel voorbeelden
van zeer fraaie hoogbouw waarin men graag wil wonen. Aan het adres van mevrouw
Verbugt zeg ik dat er het aanbod van aantrekkelijke woningen moet zijn. Als
dat er is, zullen de mensen wel degelijk kiezen voor deze woonvormen. We moeten
wel af van die vreselijk saaie flats met die typisch Nederlandse balkonnetjes
waar je je kont niet kunt keren.Voorzitter! D66 heeft in het verleden vaak aangedrongen op een betere
en tijdige ontsluiting van Vinex-wijken en dat lijkt nu in het regeerakkoord,
dus op papier, goed geregeld. Nu de uitvoering nog!In de begroting wordt een nota geluid en wonen aangekondigd. Die gaat
over burenlawaai. Wij zijn het erover eens dat geluidsoverlast grote invloed
kan hebben op de leefbaarheid, maar om nu van rijkswege te komen met een beleidsbrief
over burenlawaai, gaat ons wel wat ver. Wat moeten wij ons daarbij voorstellen
en hoe verhoudt dit zich tot de dereguleringsprojecten? Is er op dit punt
niet eerder een schone taak voor de wijkagent weggelegd?Voorzitter! Ten slotte wil ik een enkele opmerking maken over het monumentenbeleid.
Bij het kwaliteitsbeleid past ook de zorg voor het behoud van monumenten.
D66 heeft hiervoor bij de algemene financiële beschouwingen ook aandacht
gevraagd, want er is weliswaar naast de 275 mln. die de heer Nuis als staatssecretaris
in de vorige periode had geregeld voor dit doel 30 mln. per jaar extra uitgetrokken,
maar er bereiken ons veel signalen waaruit blijkt dat dit bedrag bij lange
na niet genoeg is. Kan de staatssecretaris aangeven hoe hij samen met zijn
collega Van der Ploeg de grootste knelpunten op korte termijn gaat oplossen
en hoe de budgetten tussen de verschillende departementen zijn verdeeld?Mevrouw de voorzitter! We staan aan de vooravond van een aantal zeer belangrijke
beslissingen over de ruimtelijke inrichting van ons land. Die beslissingen
hebben verstrekkende gevolgen. De grote opgave is om mobiliteit, wonen, werken
en recreëren de ruimte te geven zonder de leefbaarheid aan te tasten.
Dit vraagt om visie en durf!De voorzitter:Ik feliciteer mevrouw Ravestein met haar maidenspeech.De vergadering wordt van 16.10 uur tot 16.15 uur geschorst.Mevrouw Augusteijn-Esser (D66):Voorzitter! Minister Pronk maakte als nieuwe milieuminister figuurlijk
een vliegende start, door letterlijk een rem op het vliegen te bepleiten.
De minister wil beperking van binnenlandse vluchten. D66 wil dat uitbreiden
tot vluchten van minder dan 500 km binnen Europa. De trein biedt in beide
gevallen een goed alternatief, zelfs Schiphol erkent dat. Voorwaarde is wel
een goed en snel treinennet. Wij willen horen welke maatregelen de minister
ter beperking van dit korteafstandsverkeer gaat voorstellen.De heer Van Middelkoop (GPV):Omdat u begint met interessante voorstellen, krijgt u snel interrupties!
U sprak over een verbod op vluchten voor afstanden binnen 500 km.Mevrouw Augusteijn-Esser (D66):Ik had het over een beperking.De heer Van Middelkoop (GPV):Een beperking?Mevrouw Augusteijn-Esser (D66):Ja, dat was mijn letterlijke tekst.De heer Van Middelkoop (GPV):Dat is een stuk minder.Mevrouw Augusteijn-Esser (D66):Nee, dat is niet zo, dat zei ik al in eerste instantie.De heer Van Middelkoop (GPV):Het debat over binnenlandse vluchten ging over een verbod. Ik begrijp
nu dat u dat verbod wilt uitbreiden met een beperking voor reizen naar Amsterdam,
Parijs en dergelijke.Mevrouw Augusteijn-Esser (D66):Wij hebben altijd een beperking van de binnenlandse vluchten enerzijds
bepleit, en korteafstandsvluchten binnen Europa binnen 500 km anderzijds,
natuurlijk wel onder een aantal voorwaarden. Natuurlijk is dat het duurder
maken van de vluchten, maar ook het bieden van een goed alternatief door middel
van een groot hogesnelheidsnet.De heer Van Middelkoop (GPV):Zo wilt u die beperking verwezenlijken. U hoeft niet zo benauwd te kijken,
want ik vind het een interessant voorstel. Ik probeer een voorstelling te
maken van wanneer dat kan en onder welke voorwaarden. Maar het is dus geen
beperking in de zin van quoteren of iets dergelijks, maar via meer indirecte
maatregelen, zoals stimulering van het openbaar vervoer.Mevrouw Augusteijn-Esser (D66):Voor D66 staan daarbij altijd twee maatregelen voorop. Enerzijds straffen
via heffingen en het duurder maken van vluchten – heffing op vliegtuigstoelen,
BTW op vliegtickets enzovoorts – en anderzijds een stimulans door het
bieden van een beter alternatief.De heer Van Middelkoop (GPV):Bij de heffing praat u niet over de heffing die wij allemaal willen, namelijk
accijns op kerosine, maar over een bijzondere heffing voor dit soort kortere
vluchten.Mevrouw Augusteijn-Esser (D66):Het klinkt misschien raar, maar ik versta u slecht. Vandaar dat ik misschien
wat benauwd kijk.De heer Van Middelkoop (GPV):U heeft het niet over de accijns die wij allemaal willen, namelijk op
kerosine, maar over een wat meer specifieke heffing, bedoeld voor vluchten
van die afstand.Mevrouw Augusteijn-Esser (D66):Precies. Ik heb het over een extra heffing. Ik geef een voorbeeld: een
heffing per vliegtuigstoel. Op dit moment is het ontzettend goedkoop als je
koppelt aan een intercontinentale vlucht om bijvoorbeeld van Eelde naar Schiphol,
of van Eindhoven naar Schiphol te vliegen. Dat kost ongeveer vijf tientjes,
wat op het totaalbedrag van meer dan ƒ 1000 peanuts is. Om dat te beperken,
zou je dat deel van het vliegen aanzienlijk duurder moeten maken.Mevrouw Verbugt (VVD):Ik heb D66 eerder horen pleiten voor accijns op kerosine, BTW-heffing
op tickets enzovoorts. Komt die nieuwe heffing bovenop andere heffingen, of
vervangt die nieuwe heffing eerdere door u bepleite heffingen?Mevrouw Augusteijn-Esser (D66):Als het gaat om een extra beperking voor korteafstandsvluchten, zowel
binnenlands als buitenlands, zou dat inderdaad moeten worden overwogen.Mevrouw Verbugt (VVD):Dus er komen dan drie heffingen bij.Mevrouw Augusteijn-Esser (D66):Het moet aanzienlijk duurder worden. Mensen moeten enerzijds worden ontmoedigd,
terwijl anderzijds een aantal maatregelen zal moeten worden genomen waardoor
het interessant wordt meer gebruik te maken van andere vormen van openbaar
vervoer.Mevrouw Verbugt (VVD):Om vast te stellen wat D66 vindt: u vindt dat Nederland dat alleen moet
doen, of wacht u daarvoor het Europees afstemmingsbeleid af?Mevrouw Augusteijn-Esser (D66):Een aantal maatregelen zal in Europees kader geplaatst moeten worden.
Dat geldt niet voor het binnenlands vliegverkeer. Het is goed mogelijk om
maatregelen te nemen voor de beperking van het vliegverkeer van de regionale
vliegvelden naar de nationale luchthaven. Dat is een typisch Nederlands item.Mevrouw Verbugt (VVD):Er mag dan wel onder hetzelfde prijsregime van Maastricht naar Brussel
worden gevlogen?Mevrouw Augusteijn-Esser (D66):Wij willen ook een beperking van de korteafstandsvluchten binnen Europa
en daar valt ook Maastricht-Brussel onder.Mevrouw Verbugt (VVD):Er zijn nu drie heffingen aan de orde. Op welke wijze wilt u die inzetten?
Moet Nederland dat alleen doen of gaat het om een ver toekomstideaal?Mevrouw Augusteijn-Esser (D66):Mag ik uit uw veelvuldige interrupties opmaken dat u graag met mij mee
wilt denken?Mevrouw Verbugt (VVD):Ik heb al gezegd dat de VVD dat niet wil. Ik wil echter duidelijk krijgen
waar u voor staat.De heer Feenstra (PvdA):Mevrouw Augusteijn, kunt u deze interessante gedachte kwantificeren? Kunt
u ten aanzien van accijns, BTW en een heffing op stoelen een bedrag aangeven?
Wij kunnen dan nagaan of er sprake kan zijn van een remmende werking op het
binnenlands vliegverkeer.Mevrouw Augusteijn-Esser (D66):De door mij naar voren gebrachte gedachte is op zichzelf niet nieuw, maar
ik kan haar niet kwantificeren. Daarvoor is nadere studie nodig. Nagegaan
moet worden bij welk bedrag er sprake kan zijn van ontmoediging. Ik kan daar
nu geen uitsluitsel over geven.De heer Van der Steenhoven (GroenLinks):Ik merk dat meerdere partijen in de Kamer behoefte hebben iets te doen
ter beperking van de korte vluchten. Wij moeten uiteraard het antwoord van
de minister afwachten, maar het lijkt mij dat wij daar in het kader van deze
begrotingsbehandeling iets aan moeten doen. Ik hoop dat u daartoe mogelijkheden
ziet.Mevrouw Augusteijn-Esser (D66):Het feit dat ik dit inbreng namens de D66-fractie betekent dat wij daarover
nadenken. Wij wachten graag het antwoord van de minister af.
Wij zullen dan moeten bezien of er een behoorlijk, goed onderbouwd voorstel
kan worden gedaan. Ik kan mij niet indenken dat er na afloop van deze begrotingsbehandeling
een concreet voorstel op tafel ligt. Dat gaat mij even iets te snel.Voorzitter! Ook in de commentaren van de minister op de Milieubalans klonk
de wens door om het milieubeleid te intensiveren. Nu de minister enkele maanden
op het departement vertoeft, mag de vraag worden gesteld welke concrete voornemens
tot die beleidsintensiveringen de minister heeft. Wij nodigen hem dan ook
graag uit om deze begrotingsbehandeling aan te grijpen om de eigen piketpalen
te plaatsen.Daar is ook alle reden toe, want uit het Human development report 1998
blijkt dat de consumptie wereldwijd naar een recordhoogte is gestegen. Daarom
diende D66 bij de behandeling van de nota Milieu en economie een motie in
om met name de consument beter voor te lichten over zijn gedrag. Uit de beantwoording
van de vragen blijkt dat met het verstrekken van deze informatie een begin
wordt gemaakt, maar ik denk dat ook hier de lat wat hoger kan worden gelegd.
Naast voorlichting, denken wij aan het verwerken van milieukosten in de prijzen,
lage BTW-tarieven op milieuvriendelijke goederen en diensten, een grotere
energie-efficiency, meer activiteiten op het terrein van recycling en hergebruik
en – vooral gericht op vervoer – een maximale inzet voor een goed
toegankelijk gekoppeld informatiesysteem. Bij de begroting van Verkeer en
Waterstaat kan men voorstellen van ons verwachten.Voorzitter! Sommige economen vinden Nederland niet innovatief genoeg gericht.
Zeker is dat onze economie, ondanks de bereikte energie-efficiency, energie-intensief
is. Met de economische groei houdt de uitstoot van broeikasgassen dan ook
nog steeds bijna gelijke tred. Is er ten aanzien van de uitstoot van vervuilende
stoffen van een ontkoppeling sprake, op het terrein van de CO2
lukt dat niet. De milieubeweging noemt de Kyoto-uitkomst 'slechts een beperkte
stap'.De heer Klein Molekamp (VVD):Bedoelt u CO2 of broeikasgassen?Mevrouw Augusteijn-Esser (D66):Ik heb het over CO2.De heer Klein Molekamp (VVD):U zei namelijk dat de uitstoot van broeikasgassen bijna gelijke tred houdt
met de economische groei. Ik denk dat u CO2 bedoelde.Mevrouw Augusteijn-Esser (D66):Vertaald naar CO2-equivalent klopt die tekst ook.De heer Klein Molekamp (VVD):Nee.Mevrouw Augusteijn-Esser (D66):Jawel. U loopt nog steeds achter de cijfers van het CPB aan, maar naar
mijn mening interpreteert u die verkeerd.De milieubeweging noemt de uitkomst van Kyoto dus slechts een beperkte
stap, maar de doelstelling van min 6% en de werkelijkheid van plus 11% liggen
mijlenver uit elkaar. Mijn vraag aan de minister is welke nieuwe middelen –
niet alleen financiële – hem voor ogen staan om uit dit dilemma
te komen. Welk aandeel dient Nederland zelf te leveren en welk aandeel moet
onder andere door joint implementation worden geleverd? De brief van 26 augustus
toont aan dat het ontwikkelen van JI-projecten tijdrovend is. Is er voldoende
flexibiliteit om te kijken naar andere, sneller uitvoerbare projecten? Onzes
inziens kan een goede koppeling met ontwikkelingssamenwerking een dubbelslag
betekenen.Innovatieve oplossingen moeten en kunnen met name in de energiesector
worden gezocht. De fractie van D66 ziet grote kansen voor de wind- en zonne-energie
en wil die met kracht bevorderen, ook elders in het kader van joint implementation.Ondanks het feit dat Nederland na Dodewaard ook de kernenergiecentrale
bij Borssele in de toekomst zal sluiten, blijft het noodzakelijk om een oplossing
te vinden voor radioactief afval. Met name hoogverrijkt uranium zal, zolang
het speciale gebouw daarvoor niet gereed is, tijdelijk worden opgeslagen bij
de Covra. Om de veiligheid zo goed mogelijk te garanderen, wil men de containers
omgeven met de betonnen vaten waarin laagradioactief afval ligt te wachten
op afkoeling. Wij hebben deze noodoplossing altijd betreurd en verzoeken de
minister om nogmaals te bezien of andere, betere oplossingen voorhanden zijn.De minister heeft gesteld dat hij vooralsnog geen voorstander is van een
nationaal overlegkader tussen het Rijk en maatschappelijke organisaties, maar
wil nieuwe overlegvormen een kans geven. Bij vraagstukken op het terrein van
de leefomgeving en de inrichting van ons land betrek ik ook graag grote milieuvraagstukken,
zoals verdroging, vermesting, verzuring en geluidshinder. Als de minister
dat met mij eens is, hoor ik graag nader hoe hij dit overleg wil inrichten.
Hopelijk is die inrichting zodanig dat het overleg meer is dan alleen maar
inspraak in een wellicht iets eerder stadium. De fractie van D66 staat een
intensievere betrokkenheid, maar ook verantwoordelijkheid voor ogen.Vorig jaar heeft de fractie van D66 samen met de VVD-fractie gepleit voor
het opheffen van de provinciegrenzen voor brandbaar afval, maar niet zonder
voorwaarden. De toen gestelde voorwaarden – tariefaanpassing en een
landelijk verdeelplan – moesten voorkomen dat het afval zou stromen
naar het laagste en dus goedkoopste punt. Uit de berichten blijkt dat dit
niet lijkt te lukken voor 1 januari 1999. Voor ons is het essentieel dat de
provinciegrenzen pas opengaan als aan de genoemde voorwaarden is voldaan.
Wij verzoeken de minister om ons precies in te lichten over de huidige stand
van zaken. Mocht de situatie niet bevredigend zijn, dan sluiten wij een voorstel
tot heroverweging van de openstelling van de grenzen niet uit. Wij zouden
dat echter betreuren. Er moeten met de sector goede afspraken te maken zijn,
maar als dat niet lukt, gelden de zojuist door mij uitgesproken woorden.De heer Klein Molekamp (VVD):De toenmalige minister heeft gezegd dat de grenzen op 1 januari 1999 open
zullen gaan. Op basis daarvan zijn inmiddels contracten gesloten. Zegt u dat
die contracten dan waardeloos zijn? Hoe ziet u dat? Men kan toch terecht zeggen
dat de minister uitstel tot 1 januari 1999 heeft gevraagd en dat een wanprestatie
van het ministerie geen reden kan zijn voor het ongeldig maken van die contracten?Mevrouw Augusteijn-Esser (D66):Op dat punt zijn wij – ook de heer Klein Molekamp – voor een
geweldig dilemma geplaatst. Er zijn contracten gesloten die gebaseerd zijn
op een aantal verwachtingen en op de twee voorwaarden die wij
samen zo duidelijk hebben gesteld. Wij constateren dat niet aan die voorwaarden
is voldaan. Dat zal mijns inziens ook gevolgen hebben voor de contracten en
in ieder geval voor de besluitvorming in de Tweede Kamer. Dat dilemma moet
op enigerlei wijze worden opgelost.De heer Klein Molekamp (VVD):Laten wij dan maar hopen dat de minister het verlossende woord spreekt
door te zeggen dat hij dit binnen een maand opgelost heeft.Mevrouw Augusteijn-Esser (D66):Daar hopen u en ik natuurlijk allebei op.De heer Feenstra (PvdA):Het valt te waarderen dat u dit dilemma zo helder schetst en dat u duidelijk
hebt aangegeven dat u op dit punt een geschiedenis hebt, maar ik probeer om
met u een realistische taxatie te maken. Ik kan mij nog voorstellen dat er
op vrij korte termijn een afvalbeheersplan is, maar in de schriftelijke ronde
heb ik gevraagd hoe de verschillende tarieven voor storten en verbranden in
de regio's zich tot elkaar verhouden. Acht u het realistisch dat wij op vrij
korte termijn ook die harmonisatieslag, die groter is dan de factor 2, kunnen
maken? Als u daar een taxatie van maakt, welke consequentie verbindt u daar
dan aan?Mevrouw Augusteijn-Esser (D66):Die schatting is buitengewoon moeilijk te maken. Met u constateer ik dat
de verschillen enorm zijn, dat dat nooit de bedoeling is geweest van de extra
heffing op het brandbare te storten afval en dat juist de twee tarieven voor
te verbranden afval en te storten brandbaar afval naar elkaar toegroeien.
Kennelijk is er een geweldige kink in de kabel gekomen. Bovendien geeft de
sector aan dat veel afval wegvloeit naar gebieden waar de tarieven laag zijn.
Dat dilemma wordt duidelijk geschetst in de brieven van de sector die ons
hebben bereikt. Ik zit daar mee, want ik vind dat gesleep met afval te allen
tijde moet worden voorkomen. De motie van de heer Klein Molekamp en mij was
daarop gericht, maar nu blijkt dat de sector daaraan niet de benodigde medewerking
kan verlenen. Daarom zeg ik: als het niet blijkt te werken, moet er een heroverweging
plaatsvinden.De heer Van Wijmen (CDA):Ik begrijp dat mevrouw Augusteijn de mogelijkheid wil heroverwegen om
de grenzen per 1 januari open te stellen. Daarvoor is een wetswijziging nodig,
maar zij moet zich wel realiseren dat het bedrijfsleven zich op staand beleid
heeft gebaseerd en daarop ook is vooruitgelopen. Er zijn investeringen gedaan
en contracten gesloten. Het tweede lid van artikel 3.4 van de Algemene wet
bestuursrecht zegt iets over de positie van benadeelde partijen en mevrouw
Augusteijn moet zich realiseren dat een heroverweging wel eens uitermate vervelende
gevolgen kan hebben voor de rijksoverheid.Mevrouw Augusteijn-Esser (D66):Daarvan ben ik niet helemaal overtuigd, omdat indertijd de heffing wettelijk
is geregeld. Die heffing had een doel en dat doel wordt niet gehaald. Het
instrument deugt kennelijk niet. Daarom vraag ik aan de minister of hij ervoor
kan zorgen dat het instrument alsnog gaat deugen zodat de grenzen gewoon kunnen
worden opengesteld. De Kamer heeft wel degelijk twee absolute voorwaarden
gesteld aan de besluitvorming.De heer Van Wijmen (CDA):Is het verwijtbaar aan de bedrijfstak dat de doelstellingen niet zijn
gehaald? Ik vind dat wij ons op gevaarlijk terrein begeven als wij al te gemakkelijk
zeggen dat bepaald beleid, dat voorzien is van een wettelijke grondslag, moet
worden omgebogen. Ik vind dat u daar wat te licht aan tilt.Mevrouw Augusteijn-Esser (D66):Ik heb de indruk dat u de geschiedenis niet goed kent. Anders had u wel
geweten dat ik er niet licht aan til. Dat heeft de Kamer in haar geheel trouwens
ook nooit gedaan.De heer Klein Molekamp (VVD):Het was niet een amendement van onze kant, maar een nota van wijziging
van de kant van de minister die geleid heeft tot de huidige wetstekst.Mevrouw Augusteijn-Esser (D66):Er was u en mij heel veel aan gelegen om de provinciegrenzen op te heffen.
Wij zochten beiden naar een uitweg.De heer Klein Molekamp (VVD):Jawel, maar het was uiteindelijk de minister die met een nota van wijziging
kwam.Mevrouw Augusteijn-Esser (D66):En daar is de Kamer medeverantwoordelijk voor, want zij heeft ermee ingestemd.De heer Klein Molekamp (VVD):Juist daarom ga ik ervan uit dat de wet op 1 januari 1999 wordt ingevoerd.Mevrouw Augusteijn-Esser (D66):Maar de Kamer is ook verantwoordelijk voor de twee voorwaarden waaraan
niet voldaan wordt. Dat laatste leidt nu precies tot het dilemma dat ik heb
geschetst. Ik ben benieuwd naar de reactie van de minister hierop.Voorzitter! Mijn fractie heeft vaak aandacht gevraagd voor de kansen van
verdere scheiding van afval aan de bron. Ondanks de inzamelingsstructuur voor
goede doelen belandt 70% van het textiel tussen het afval. De afgesproken
5 kilo per persoon wordt niet gehaald. Als dat wel het geval zou zijn, was
import van vezels niet nodig. Dit is slechts een voorbeeld. Ook de inzameling
van kunststof is verre van optimaal. Wil de minister voorstellen doen aan
de Kamer voor nieuwe kansen voor scheiding aan de bron?Voorzitter! Dit voorjaar ontving de Kamer een brief van het kabinet waarin
de situatie rond de voorgenomen aandelenverkoop van de VAM werd uiteengezet.
Mijn fractie heeft altijd gezegd dat de VAM-aandelen niet in de uitverkoop
mogen worden gedaan. Verkoop aan partijen met een publieke taak die de nutsfunctie
zouden bewaken, had wat ons betreft prioriteit. Ook het kabinet leek op het
eerdere voornemen om ook private partners bij de koop te betrekken, terug
te komen. Nu blijkt er bovendien een ernstig conflict te zijn over de tarieven
tussen VAM en Stivam. Mijn fractie is van mening dat de afvalverwerking hoe
dan ook op een zo verantwoord mogelijke wijze en tegen voor burgers zo laag
mogelijke kosten gegarandeerd moet blijven. Wij vragen de minister ons in
te lichten over de stand van zaken. Hoewel de aandelen van de VAM bij het
minister van Landbouw, Natuurbeheer en Visserij berusten, is de garantie voor
verantwoorde verwerking en redelijke tariefstelling een zaak
van het ministerie van Volkshuisvesting, Ruimtelijke Ordening en Milieubeheer.
Daarom stel ik deze vraag nu.Mevrouw de voorzitter! In de nota Milieu en economie van vorig jaar kwam
duidelijk de vraag naar voren naar integratie van beleid tussen diverse ministeries.
Hoe is de controle en de voortgang dienaangaande en wanneer wordt de Kamer
de eerste evaluatie aangeboden? Wij gaan ervan uit dat de houtskoolschets
ook elementen zal bevatten die samenhangen met milieukwaliteit.Voorzitter! Milieu- en natuurbeleid zijn nauw met elkaar verweven. Vorige
week heeft mijn fractie voorstellen gedaan voor een beter natuurbehoud en
aanwijzing van natuurgebieden. D66 heeft tot haar verbazing geconstateerd
dat de minister veronderstelt dat het Emssperrwerk geen schadelijke gevolgen
zal hebben voor het Waddengebied. Wij hebben een brief gevraagd, maar nog
niet gekregen. Wij betreuren dit in hoge mate, want wij vrezen voor schade
aan het ecosysteem van het kwetsbare Waddengebied en omgeving.Dit jaar kwamen de Milieubalans en Natuurbalans gelijktijdig met de begroting
uit. Uit beide balansen blijkt dat de gewenste resultaten van het milieu-
en natuurbeleid nog te wensen overlaten en dat slechts zeer langzaam vooruitgang
wordt geboekt. Om tijdig te kunnen inspelen op de uitkomsten van beide balansen
en de vertaling daarvan in de begroting te kunnen verwerken, zou eerdere verschijning
nodig zijn. Wij hebben daarop al eerder aangedrongen. Als wij dit vragen,
moet tegelijkertijd de vraag worden gesteld of dit zich ook verdraagt met
de voorgenomen bezuiniging voor het RIVM. Wij zijn van mening dat de kwaliteit
van het werk niet in gevaar mag komen en dat gedegen milieuonderzoek een voorwaarde
is voor een goed milieubeleid. Wij vragen de minister aan te geven welke garanties
hij kan geven voor de kwaliteit van het werk van ons milieu- en natuurplanbureau.De heer Van der Staaij (SGP):Voorzitter! Het milieu staat niet meer zo hoog op de agenda als begin
jaren negentig. Recente gegevens van het Sociaal en cultureel planbureau illustreren
dit. Toch blijft een van de kerntaken van de overheid het mederentmeesterschap
over Gods schepping. Het bekende scheppingsverhaal in de Bijbel wordt afgesloten
met de woorden: 'En zie, het was zeer goed.' Helaas valt dit nu – zowel
in nationaal als in mondiaal opzicht – niet meer na te zeggen. De sombere
cijfers van het RIVM in de Milieubalans 1998 onderstrepen dit. Uit de cijfers
blijkt dat de milieukwaliteit per saldo in 1997 nauwelijks is verbeterd. Terwijl
het het afgelopen jaar in financieel-economisch opzicht voor de wind ging,
ging het met het milieubeleid niet goed. Sinds 1985 groeide het energieverbruik
van de gemiddelde burger met 25%. De CO2-emissie is in 1997 met
circa 2% toegenomen. Durft de regering nog steeds onvoorwaardelijk de stelling
aan dat economische groei en een verbetering van het milieu heel goed samen
kunnen gaan?Voorzitter! Om tussen de spanningsvelden van economie en ecologie een
verantwoord evenwicht te bereiken, zal de bereidheid moeten bestaan tot een
fundamentele aanpassing van het huidige productie- en consumptiepatroon. Voor
deze omslag is een breed draagvlak nodig. In dit verband wil ik aanhaken bij
de tijdens de algemene beschouwingen aangehouden motie-Van der Vlies (26200,
nr. 16) die ik bij dezen weer graag aan de agenda wil toevoegen.De voorzitter:Op verzoek van de heer Van der Staaij stel ik voor, de motie-Van der Vlies
(26200, nr. 16) aan de beraadslaging toe te voegen.Daartoe wordt besloten.De heer Van der Staaij (SGP):Deze motie geeft aan – in navolging van het onlangs gedane Christelijk
ecologisch appèl – dat ter wille van een weer verantwoord verbinden
van economie en ecologie een breed maatschappelijk beraad geïnitieerd
zou moeten worden, en vraagt de regering daartoe de nodige initiatieven te
nemen. Wil de regering deze handschoen opnemen?Mijn fractie vindt het merkwaardig dat er voor het komende begrotingsjaar
minder geld wordt uitgetrokken voor het milieubeheer dan in het afgelopen
jaar. Zou, gelet op de milieuresultaten, niet een omgekeerde reactie verwacht
mogen worden?Wat betreft de inhoud van het milieubeleid, willen wij graag het belang
onderstrepen om de prijzen meer de ecologische waarheid te laten vertellen.
De aanpak van subsidieregelingen waarvan nu reeds het milieuschadelijke effect
bekend is, hoeft naar onze mening niet te wachten op resultaten van een totaalonderzoek.Bijzondere aandacht verdient ook de samenwerking tussen handhavende instanties.
Wij kunnen ons niet aan de indruk onttrekken dat op dit terrein nog veel winst
te behalen valt, eventueel door herverdeling van taken en bevoegdheden. Ik
wijs slechts op het groot aantal instanties dat zich bezighoudt met handhaving
van de milieunormen op het water. Verder willen wij graag pleiten voor een
verfijning en uitbreiding van retoursystemen en hergebruiksverplichtingen
voor burgers en bedrijven.Een laatste specifiek punt op het gebied van het milieu betreft de sanering
van waterbodems. In de begroting wordt aangegeven dat nog moet worden bezien
of een beperkt deel van de hiervoor in het regeerakkoord voorziene middelen
gereserveerd kan worden voor de aanpak van verontreinigde bodems in gemeentelijke
en regionale wateren. Onzes inziens dienen, gelet op het gevoerde bestuurlijk
overleg, reeds in 1999 middelen ter beschikking te komen voor reiniging van
de betreffende waterbodems.Ik kom over ruimtelijke ordening te spreken. Een gemis binnen de huidige
en voorgestelde ruimtelijke planvorming blijft dat er geen kenbare integrale
visie op de ruimtelijke inrichting van Nederland aan ten grondslag ligt. Ik
verwijs in dit verband ook naar de kritiek die recent door de Raad voor verkeer
en waterstaat is uitgeoefend in het advies getiteld 'Ambities bundelen'. Voor
een goede ruimtelijke ordening is essentieel dat een integrale afweging wordt
gemaakt tussen de verschillende waarden en belangen. Mijn fractie proeft in
de benadering van het kabinet het streefbeeld van een maximale economische
groei, waarbij een sterk accent ligt op de mainportfuncties. Wij achten het
niet vanzelfsprekend dat de economie onbelemmerd groeit. De economische groei
dient in onze ogen ook niet allereerst plaats te vinden aan de
hand van het concept Nederland distributieland. De SGP wil de economie zoveel
mogelijk ombuigen in de richting van een kennisintensieve economie en de dienstverlening.
Wil de regering bewerkstelligen dat aan de vijfde nota ruimtelijke ordening
daadwerkelijk een kenbare integrale visie op de ruimtelijke inrichting van
Nederland ten grondslag ligt?Voorzitter! De begroting maakt gewag van een groot aantal maatregelen
die in voorbereiding dan wel reeds in procedure zijn om de besluitvorming
inzake ruimtelijke investeringsprojecten te versnellen. Denk slechts aan de
zelfstandige projectprocedure voor gemeenten. Het gevaar dreigt hier dat in
plaats van een planmatige aanpak van het ruimtelijk beleid steeds meer sprake
is van een projectmatige aanpak. Dit leidt tot ad-hocplanologie en ondermijnt
de rechtszekerheid. Overigens hebben wij de indruk dat de vele ad-hocwijzigingen
van de WRO de systematiek van de wet hebben aangetast en een integrale herziening
in de rede ligt.De roep om ondergronds bouwen wordt luider als gevolg van de toenemende
vraag naar ruimte. Technisch is op dit punt reeds veel mogelijk. Welke mogelijkheden
ziet de regering om het beleid op dit gebied verder te intensiveren? Is ook
reeds in kaart gebracht op welke onderdelen de bestaande wetgeving in dit
verband aanpassing behoeft, om te voorkomen dat in de toekomst allerlei ondergrondse
bouwprojecten vastlopen in complexe juridische procedures? Een creatieve intensievere
benutting van de bestaande ruimte zou er mede aan kunnen bijdragen dat wordt
voorkomen dat landelijke gebieden met veel natuurwaarden, zoals onder meer
de Hoeksche Waard, moeten worden aangesneden.Ten slotte enkele opmerkingen over de volkshuisvesting. De voorgestane
Stedenland-plus-benadering in het kader van de toekomstige ruimtelijke inrichting
van Nederland verlangt een sterk sturende rol van de centrale overheid. Ik
wil echter wel een pleidooi voeren voor acceptabele ruimtelijke restricties
voor de kleine kernen. In principe moet er toch ruimte zijn om de natuurlijke
bevolkingsgroei in de kleine kernen zelf te huisvesten, ook met het oog op
de nodige sociale cohesie. Heeft de regering oog voor deze problematiek? Welke
ruimte kan hier worden geboden?Uit Ruimtelijke verkenningen 1999 (RPD) blijkt, evenals uit cijfers van
de brancheorganisaties van aannemers, dat er fricties bestaan tussen de woonvoorkeur
van de consument en het Vinex-aanbod. De consument kiest voor kwaliteit en
niet voor de sterk op kwantiteit gerichte Vinex-woningen. Is de regering met
ons van mening dat tijdige en adequate maatregelen nodig zijn voor een betere
afstemming van vraag en aanbod? De uitroep in de begroting 'Vinex gaat door!'
baart ons wat dat betreft zorgen. Betekent die uitroep dat in het licht van
dreigende schadevergoedingen nimmer ten halve gekeerd kan worden?Voorzitter! In deze begroting wordt 930 mln. extra beschikbaar gesteld
voor de stedelijke vernieuwing. Dat is een goede zaak, maar mijn fractie is
wel geïnteresseerd in een reactie van de regering op de kritiek dat deze
impuls teniet wordt gedaan doordat de BWS- en de BLS-gelden opgaan in dit
ISV-budget.Voorzitter! Op de Afsluitdijk staat een monument voor ir. Lely, een van
Nederlands grootste waterbouwkundigen, met daarop de tekst: 'Een volk dat
leeft, bouwt aan zijn toekomst'. Bouwen aan de toekomst moet zeker het ministerie
van VROM aanspreken. De SGP-fractie wenst de minister, de staatssecretaris
en degenen die hen ondersteunen toe dat zij zullen bouwen onder de onmisbare
zegen van de Schepper van hemel en aarde.De heer Van Middelkoop (GPV):Mevrouw de voorzitter! Ik voer mede namens de fractie van de RPF het woord.Inmiddels zijn we over de verbazing heen de heer Pronk op deze departementale
post aan te treffen. Wat zijn onze verwachtingen? Zijn politieke loopbaan
verwijst onder meer naar de Club van Rome, Tinbergen en maatschappijkritiek.
Plezierig en constructief was zijn reactie op het onlangs verschenen Christelijk
ecologisch appèl. Prikkelend is het etiket dat hij inmiddels op zijn
nieuwe departement heeft geplakt, namelijk 'het ministerie van maatschappijkritiek'.
Ik neem aan dat de heer Remkes, die ik ook welkom heet, het hiermee geheel
eens is. Zo creëert deze minister zijn eigen uitdagingen en onze verwachtingen.
Ik ben dan ook nieuwsgierig – het is mijns inziens een belangrijke testcase –
naar zijn inbreng bij de evaluatie van de Winkeltijdenwet.Voorzitter! Wie in de memorie van toelichting bij de begroting zoekt naar
de titel 'nota leefomgeving', komt bedrogen uit. Een integratie van de nationale
nota's voor ruimtelijke ordening en milieubeheer lijkt nog niet aan de orde,
en dat is mijns inziens een verstandige keuze. Immers, voor de integratie
van ruimtelijk en milieubeleid is het regionale niveau in veel gevallen meer
geschikt. Dat neemt niet weg dat de minister van VROM een stuwende kracht
achter de inhoudelijke integratie kan zijn. De houtskoolschets en de vijfde
nota moeten ook door de bril van het milieu-, natuur-, water- en verkeersbeleid
gelezen kunnen worden. Ik wil dit op twee punten concretiseren.Tijdens de algemene beschouwingen vroeg onder meer collega Schutte naar
de relatie tussen de toekomst van Schiphol en de ontwikkeling van de vijfde
nota. Wat er ook met betrekking tot Schiphol wordt besloten, met het huidige
Schiphol zullen wij zeker nog tien tot vijftien jaar verder moeten. Het antwoord
van de minister-president bleef wat vaag en algemeen. Wil deze minister nu
meer concreet aangeven hoe de houtskoolschets richtinggevend zal zijn voor
de besluitvorming over Schiphol? Op welke manier zal de schets inzicht bieden
in de ruimtelijke uitstraling, positief en negatief, van de alternatieve oplossingen?Mijn tweede opmerking betreft het leefomgevingsbeleid. Uit de stukken
blijkt dat de minister het integrale karakter van het omgevingsbeleid beter
tot zijn recht wil laten komen. Mijns inziens dient het instrumentarium in
het kader van de vijfde nota hiervoor concrete handvatten te bieden. Ik stel
voor dat niet alleen deze nota wordt voorzien van een omgevingseffectrapportage,
maar dat ook het instrumentarium behorend bij deze nota wordt voorzien van
het instrument omgevingseffectrapportage ter beoordeling van ruimtelijke projecten.
Bij concrete landelijke, maar vooral ook regionale en lokale projecten met
een grote ruimtelijke uitstraling zou zo'n rapportage, eventueel
gecombineerd met de MER, verplicht moeten zijn. Behalve de evaluatie achteraf,
waarborg je hiermee dat vooraf een concrete afweging van alternatieven plaatsvindt.
In zo'n rapportage kunnen onder meer de elementen worden meegenomen die ook
in het te ontwikkelen monitorsysteem zitten. Graag verkrijg ik hierop een
reactie.Voorzitter! Over het ruimtelijke instrumentarium gesproken, de tendens
om ruimtelijke processen steeds meer te reduceren tot projecten, stelt ons
niet gerust. De uitstraling van asfaltmachines en metselaars beperkt zich
immers niet tot een vierkante kilometer. Nu staat de WRO al geruime tijd in
de steigers. Het wetsvoorstel gemeentelijke projectprocedure wacht op plenaire
behandeling en in het najaar gaat een wetsvoorstel betreffende rijksprojectprocedures
naar de Raad van State. De minister komt binnenkort met een standpunt over
de fundamentele herziening van de WRO. Voorzitter! Is het niet beter om deze
wetsvoorstellen te integreren? Wat doet de minister met de roep uit de Kamer
om het integrale en planmatige karakter van de gemeentelijke ruimtelijke ordening
te bewaren?De Rijksplanologische dienst zal geen miljarden krijgen uit de ICES-pot.
Haar taak ter bewaking van de samenhang in en de effecten op de ruimtelijke
orde van ons land is er niet minder belangrijk om. De RPD lijkt echter nog
niet zo zeker van zijn zaak. In zijn onderzoeksprogramma voor 1998 lees ik
dat de RPD nog onderzoek moet doen om in de uitvoeringsfase van de ICES-investeringen
strategisch te kunnen sturen op een goede afstemming. Hoe ziet de minister
zijn plaats en die van de RPD in deze miljardendiscussie?De bezuinigingen op BWS en BLS roepen terecht veel vragen op. Omdat voldoende
gevarieerde Vinex-locaties en evenwichtige stadswijken hoog op de agenda staan
en het Rijk de nodige verwachtingen heeft gewekt bij gemeenten, projectontwikkelaars
en beleggers, is deze terugtrekkende beweging niet te verklaren. Het probleem
dat tot 2000 meer woningen buiten en minder binnen de Vinex-locaties worden
gebouwd, is een reëel probleem, maar vraagt andere oplossingen. De vijfde
nota dient dan ook in een betere afstemming per regio te voorzien. Op dít
moment moeten het principe van een betrouwbare overheid en de noodzaak van
sterke en meer aantrekkelijke steden vooropstaan!Volkshuisvesting en ruimtelijke ordening moeten hand in hand blijven gaan.
Nu het stelsel van objectsubsidies is afgebouwd, is het zaak om de resterende
instrumenten zo gericht mogelijk in te zetten. Ik noem de huursubsidie en
de koopsubsidie. Met het convenant over de maximale huurgrens van de huursubsidie
lijkt de kou uit de lucht voor de huurders die over het randje van de maximumhuur
struikelden. De afspraken lijken ook harder dan die rond Schiphol. Toch roept
de regeling ook vragen op. Wat houdt de ondersteuning van gemeentezijde in
bij verhuizingen naar goedkopere woonruimte? En vooral, wat is de invloed
op de beschikbaarheid van betaalbare woningen en op de huursubsidielasten
voor het Rijk? Immers, als een verhuurder bij huursubsidieontvangers met een
huur rond ƒ 1085 een beperkte huurverhoging toepast, zullen bij dezelfde
gemiddelde huurstijging bij deze verhuurder de andere huren meer stijgen.
Bovendien zullen de duurdere woningen waar geen subsidieontvanger woont, wel
boven de bovengrens uitkomen, waardoor ze niet meer toegankelijk zijn voor
subsidieontvangers. Subsidieontvangers worden zo meer afhankelijk van minder
woningen in een beperkt aantal, goedkope wijken. Welke oplossing staat de
staatssecretaris voor de langere termijn voor ogen? Wat is zijn reactie op
de suggestie van de VNG om de maximumhuur jaarlijks te verhogen met de gemiddelde
huurverhoging, maar dan alleen voor ouderen, gehandicapten en grote gezinnen?
Het lijkt mij overigens lastig om dat uit te voeren.Waar in het huidige debat over de volkshuisvesting veel waarde wordt gehecht
aan keuzevrijheid, zelfbeschikking en zelfbeheer voor burgers, moet de aandacht
vooral ook uitgaan naar solidariteit, niet alleen met betrekking tot de woonlasten,
maar ook door een evenwichtige wijkopbouw. Als ik dit toepas op het idee voor
een koopsubsidie, vraag ik me af of we alle kaarten moeten zetten op een algemene
bevordering van het eigenwoningbezit met alle risico's van dien. Moet zo'n
subsidie niet veel gerichter, namelijk in het kader van de stedelijke herstructurering
worden ingezet? De staatssecretaris is toch bezig zijn mening over het initiatiefwetsvoorstel
te formuleren. Denk aan doorstroming binnen de wijk. Wil de staatssecretaris
hier in de beleidsbrief over eigenwoningbezit ingaan?De huizenmarkt in het algemeen baart ons zorgen. Met idioot hoge hypotheken
bouwen mensen kaartenhuizen die de marktgolven moeilijk kunnen trotseren.
De gedragscode voor hypothecaire financiers werpt gelukkig zijn vruchten af.
Dat werd tijd. Het kabinet dringt er bij de hypotheekbemiddelaars op aan ook
zo'n gedragscode op te stellen. Wat doet het kabinet wanneer dit niet goed
van de grond komt?De heer Duivesteijn (PvdA):Ik kom even terug op wat ik de individuele koopbijdrage noem. Ik kan mij
voorstellen dat de heer Van Middelkoop de vrijheid om te kunnen kiezen tussen
huur en koop als een groot goed ziet. Mensen met een laag inkomen hebben dan
binnen de beschermde sociale koopsector het recht om zelf een keuze te maken.
Zij kunnen dan op een volwassen manier ook wat het wonen betreft hun leven
vormgeven.De heer Van Middelkoop (GPV):Ik begrijp uw zorgen. Ik weet niet of de heer Poppe erover heeft gesproken,
maar mevrouw Van Gent had vergelijkbare voorzichtige opmerkingen. Langzamerhand
ziet u misschien een mogelijke meerderheid voor uw wetsvoorstel wat afbladderen.Ook ik heb destijds gestemd voor een motie, waarschijnlijk door u ingediend.
Staatssecretaris Tommel werd daarin gevraagd om plannen te ontwikkelen om
mensen met lagere inkomens te kunnen laten kopen. Met mevrouw Van Gent zeg
ik dat de risico's die er voor de desbetreffende groep aan vastzitten niet
gering zijn. De zaak is ingewikkeld, dus ik kan nu geen definitief antwoord
geven, maar ik heb geen zin om mensen een worst voor te houden die voor de
korte termijn wellicht aantrekkelijk is, maar later een loden last zal blijken
te zijn. Gun mij verder de tijd om alles nog eens af te wegen. Kom niet alleen
maar met de door u al vaak genoemde keuzevrijheid. Die vrijheid moet vrijheid
blijven en niet later slavernij worden.De heer Duivesteijn (PvdA):Laat ik eens het voorbeeld geven van mensen in Leeuwarden die een woning
kunnen kopen voor ƒ 90.000. Die hebben een laag inkomen en betalen
nu een huur van ƒ 650 à ƒ 700. De marktprijzen liggen
in die regio op dat niveau en dan gaat het ook nog om woningen die door de
woningbouwvereniging zijn opgeknapt. Ze zijn dus ontdaan van achterstallig
onderhoud. Dat is een voorwaarde. Bent u er in dat geval dan voor of tegen?De heer Van Middelkoop (GPV):Ik kan mij daar wel voor verklaren...De heer Duivesteijn (PvdA):Dat is op zichzelf al heel belangrijk. Zelfs als u zich er nu voor verklaart,
kunnen die mensen deze woningen echter niet kopen. Ze raken dan namelijk hun
huursubsidie kwijt. Ze zitten als het ware in een systeemval. Dat staat los
van de vraag of mensen kopen of huren. Als iedereen op dit moment een koopwoning
zou hebben, zou ik een initiatiefvoorstel maken voor huursubsidie. Juist van
uw kant wordt er terecht op gewezen dat mensen eigen verantwoordelijkheid
hebben en zelfstandig kunnen functioneren. U wilt dat ook bevorderen. Wij
willen dat bevorderen door die keuzevrijheid te bieden. Wij delen de zorg
dat onevenwichtige risico's moeten worden weggenomen. Dat hebben wij naar
mijn gevoel ook gedaan. Ik vind dat u de staatssecretaris dan eigenlijk te
vroeg de gelegenheid geeft om mogelijkerwijs te komen met iets wat minder
is dan waar die mensen recht op hebben.De heer Van Middelkoop (GPV):Neemt u mij niet kwalijk, maar dat hebt u zelf ook gedaan in het regeerakkoord!De heer Duivesteijn (PvdA):Neen, daar staat: rekening houdend met het initiatiefvoorstel. Dat staat
er niet voor niets. Dat is geen bijzin. Dat is een hóófdaanduiding!!De heer Van Middelkoop (GPV):Neemt u mij niet kwalijk als ik dat soort nuances nu even terzijde leg
en gewoon de politieke realiteit in ogenschouw neem. Er staan passages over
in het regeerakkoord. Of die al dan niet zijn afgedwongen, weet ik niet en
dat hoef ik ook niet te weten; dat is de politieke werkelijkheid van dit moment.
Sterker nog, u en uw mede-initiatiefnemer Biesheuvel zijn akkoord gegaan met
opschorting van de behandeling van het wetsvoorstel. Vraagt u mij dan nu niet
om nog harder voor de muziek uit te lopen. Ik vind het volmaakt redelijk om,
wanneer u dat zelf aan de staatssecretaris vraagt, daar mijn vragen aan toe
te voegen.De heer Duivesteijn (PvdA):Dat vraag ik niet, maar ik vraag ook niet het omgekeerde. Ik zou het omgekeerd
niet goed vinden als u nu al een oordeel gaf of twijfels uitsprak, terwijl
het voorstel hier nog niet eens op een goede manier is besproken. Ik denk
dat die twijfels heel goed kunnen worden weerlegd.De heer Van Middelkoop (GPV):Dat hoop ik met u. Als u nu maar lang genoeg blijft interrumperen, dwingt
u mij bijna tot een oordeel. Doet u dat niet, want dat lijkt mij niet verstandig.
Dit is de fase waarin de twijfels, ook die van het type CBS-rapportage, gewoon
kunnen worden besproken. Het zijn reële twijfels. Of het nu van u komt,
van de staatssecretaris of van alletwee: dit zijn voor mij vitale punten ter
beoordeling van welk wetsvoorstel dan ook.De heer Poppe (SP):Zou het niet verstandig zijn om dit initiatiefwetsvoorstel, dat al klaar
is voor plenaire behandeling, ook gewoon in plenaire behandeling te nemen?
Dan kan de heer Duivesteijn in het ministersvak zitten om erover te spreken,
in plaats van hier achter de interruptiemicrofoon te staan.De heer Van Middelkoop (GPV):In de afgelopen vier jaar hebben wij beiden enige ervaring opgedaan met
de wijze waarop de heer Duivesteijn opereert. Alle moeite die ik soms heb
met zijn grilligheid, neemt niet weg dat ik wel zie dat hij voortdurend dingen
bereikt. Desgevraagd noemde hij zo-even zelf een serie initiatief- wetsvoorstellen
die hij – sommige weliswaar behoorlijk uitgekleed – naar het Staatsblad
heeft weten te begeleiden. Op de een of andere manier komt het er dus wel
van. Maar – aangekleed of uitgekleed – dan wel graag op een manier
die fatsoenlijk is voor de mensen die het aangaat.De heer Poppe (SP):Dat ben ik helemaal met u eens. Het initiatiefvoorstel is behandeld door
de Kamer en klaar geacht voor plenaire behandeling. Vindt u dan ook niet dat
de heer Duivesteijn in het K-vak moet gaan zitten en dat hij er niet steeds
over moet spreken vanachter de interruptiemicrofoon?De heer Van Middelkoop (GPV):Ik dacht zelfs dat u naast mij zat tijdens de procedurevergadering waarin
de heer Duivesteijn naar mijn gevoelen veel te lang zijn mond hield, maar
ten slotte toch vertelde dat een brief zou worden verstuurd – van of
naar het kabinet, daar wil ik nu van af zijn – op grond waarvan wij
toen moesten beslissen dat het eerdere oordeel dat het wetsvoorstel klaar
was voor plenaire behandeling, moest worden opgeschort. Ik zie de heer Duivesteijn
mij bijvallen, dus dat is nu de stand van zaken. Kort gezegd: de heer Duivesteijn
wil op dit moment niet in vak K.Voorzitter! Dan het revolving fund, dat gewoon 'vereveningsfonds' kan
worden genoemd. Dit verplichte fonds voor onderlinge solidariteit in de huursector
roept veel vragen op. Terwijl de staatssecretaris zich nog inleest op zijn
nieuwe werkterrein – ik hoop overigens morgen wel iets van hem te vernemen –
en zich beraadt op volgende stappen op de weg die met de brutering is ingeslagen,
hangt de medio 2000 te verschijnen woonnota als zwaard van Damocles boven
het hoofd van de corporaties. Als voor het jaar 2000 geen vereveningsfonds
op poten is gezet, zal de woonnota dit regelen. Met andere woorden, binnen
schrijft de staatssecretaris een nieuwe woonvisie, buiten spelen de corporaties
een spel zonder dat ze weten wat de spelregels zijn en wie de winnaar is.
Dit onderwerp verdient een bredere afweging, het is niet alleen een kwestie
van rijk of arm. De corporaties zijn mijns inziens meer gediend met een goed
systeem van prestatieafspraken, monitoring en toetsing. Ook moet er ruimte
zijn voor samenwerking binnen de regio of met corporaties met een vergelijkbare
identiteit. Graag meer duidelijkheid over de opstelling van het Rijk.Dan een paar opmerkingen over het milieubeleid. In artikel 1 van de Wet
milieubeheer is de algemene zorgplicht voor het milieu neergelegd. Het bevat
als het ware het statuut voor de overheid als rentmeester.
Internationaal kennen we de Brundtlanddefinitie van duurzame ontwikkeling,
waarin de intergenerationele verantwoordelijkheid centraal staat. Gelet op
deze algemene ecologische verplichtingen vraag ik de minister ten principale
uiteen te zetten wat de betekenis is van de passage uit het regeerakkoord
waarin staat dat de extra milieudruk ten gevolge van een hogere economische
groei 'zoveel mogelijk' moet worden gecompenseerd. Welke rechten, ook financiële,
ontleent de milieuminister aan deze te minimalistisch klinkende afspraak?
En het zal toch niet zo zijn dat de zorgplicht pas kan worden nagekomen als
er budgettaire meevallers zijn?Enkele maanden geleden verscheen er een interessant proefschrift over
de implementatie van EG-richtlijnen in ons land van de hand van mevrouw Veltkamp.
Nu er in de afgelopen tijd veel aandacht is besteed aan de mate waarin Nederland
gehoor geeft aan Europese afspraken, of niet, heeft zij gekeken naar de wijze
waarop dit gebeurt. Aan de hand van een aantal richtlijnen op het gebied van
water, lucht en afval concludeert de auteur dat bij de implementatie met name
aandacht wordt besteed aan de inpassing in het Nederlandse rechtssysteem,
dat op een aantal punten op gespannen voet staat met het EG-recht. Die werkwijze
heeft veel voordelen, maar op een aantal essentiële punten heeft de wetgever
steken laten vallen, aldus de promovendus. De implementatie is vaak te globaal
en bevat te veel ruimte voor eigen invulling en gedoogsituaties bij decentrale
overheden. Geadviseerd wordt te bezien op welke punten de onjuistheden zijn
ingegeven door onvoldoende nauwkeurigheid of door onbekendheid met de toepasselijkheid
van bepaalde richtlijnen, en te bekijken in welke gevallen aanpassing van
de Nederlandse wetgeving mogelijk en gewenst is. De auteur dringt aan op haast.
Na de Securitel-affaire moeten we niet op nieuwe punten juridisch in ons hemd
worden gezet. Kortom, wordt het niet eens tijd voor een systematische inventarisatie?Ten slotte nog een enkele opmerking over het klimaatbeleid. Vóór
Kyoto ging het om de vraag of en, zo ja, wanneer emissiereducties nodig waren,
na Kyoto was het de vraag hoe deze reducties kunnen worden gerealiseerd. Tussen
haakjes, wij beschikken overigens nog steeds niet over de door de minister
toegezegde cijfers. Voor Nederland wordt dat een indringende vraag, want met
de realisering van onze nationale doelstellingen zijn we hopeloos achterop
geraakt bij onze eerdere beloften. Hoe gaat de minister daar mee om?Staccato wil ik hem, tot slot, een aantal concrete vragen stellen.1. Wat is de Nederlandse inzet voor de vervolgconferentie van Buenos Aires?2. Wat wordt eigenlijk bedoeld met de in het regeerakkoord genoemde voorwaarden
voor ratificatie van het Klimaatverdrag? Het zullen toch geen ontbindende
voorwaarden zijn? En wil de minister zo snel mogelijk na Buenos Aires het
goedkeuringswetsvoorstel naar de Kamer sturen?3. Wil de minister bij het onderzoek naar subsidies die schadelijk zijn
voor het milieu, ook het rapport van Greenpeace betrekken over subsidies die
schadelijk zijn voor het klimaat?4. Is de minister het met mij eens dat het verstandig is het internationale
milieubeleid voor de verantwoordelijkheid van de minister voor Ontwikkelingssamenwerking
te laten?5. Kan de Kamer geïnformeerd worden over de vorm van continuering
van het Nationaal onderzoeksprogramma luchtverontreiniging en klimaatverandering
(NOP)? Wordt de bestaande mix van beleidsonderzoek en wetenschappelijk onderzoek
gehandhaafd, hetgeen ik zou willen bepleiten, eventueel beter afgestemd op
buitenlands onderzoek?De algemene beraadslaging wordt geschorst.De vergadering wordt enkele minuten geschorst. 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/h-tk-19981999-790-816.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl