Behandeling van het wetsvoorstel Vaststelling van de begrotingsstaat van het Ministerie van Volkshuisvesting, Ruimtelijke Ordening en Milieubeheer (XI) voor het jaar 2004, onderdelen Volkshuisvesting en Ruimtelijke Ordening (29200 XI)
Staten-Generaal — Handelingen 
Datum: 2014-07-07 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Handeling 2003-2004, pag. 1377-1389

 
 
 

Handeling

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Vergadernummer
Datum vergadering

18-05-2004

Eerste Kamer der Staten-Generaal

2003-2004

nr. 26, pagina 1377-1389

27-04-2004

 

 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties over kamerdossier

Kamerdossier 29200-XIToon publicaties die dit dossier behandelen

 
 
 Publicaties in vergadering

Behandeling van het wetsvoorstel Wijziging van de Wet educatie en beroepsonderwijs in verband met verbeteringen van uiteenlopende, voornamelijk uitvoeringstechnische aard (technische herziening WEB) (28745)Pagina 1309-1309
Noot 1 (zie blz. 1377): Schriftelijke inbreng van de leden in de eerste termijn van de behandeling van de begroting van Volkshuisvesting, Ruimtelijke Ordening en Milieubeheer voor het jaar 2004 (29200 XI) (deel Ruimtelijke Ordening en Milieubeheer) en antwoorden van de minister van Volkshuisvesting, Ruimtelijke Ordening en Milieubeheer op vragen gesteld in deze eerste termijnPagina 1392-1417
Behandeling van het Voorstel van wet van het lid Dittrich tot wijziging van enige bepalingen van het Wetboek van Strafvordering (invoering van spreekrecht voor slachtoffers en nabestaanden) (27632)Pagina 1318-1328
Lijst van ingekomen stukken, met de door de voorzitter ter zake gedane voorstellen (dinsdag 27 april 2004)Pagina 1390-1391
Behandeling van het wetsvoorstel Wijziging van de Algemene wet bestuursrecht en enige andere wetten in verband met de mogelijkheid om de bezwaarschriftprocedure met wederzijds goedvinden buiten toepassing te laten (rechtstreeks beroep) (27563)Pagina 1335-1340
Behandeling van het wetsvoorstel Aanvulling van de Algemene wet bestuursrecht met regels over verkeer langs elektronische weg tussen burgers en bestuursorganen en daarmee verband houdende aanpassing van enige andere wetgeving (Wet Elektronisch bestuurlijk verkeer) (28483)Pagina 1310-1318
Voortzetting van de behandeling van het wetsvoorstel Wijziging van de Algemene wet bestuursrecht en enige andere wetten in verband met de mogelijkheid om de bezwaarschriftprocedure met wederzijds goedvinden buiten toepassing te laten (rechtstreeks beroep) (27563)Pagina 1352-1358
Behandeling van het wetsvoorstel Implementatie van het kaderbesluit van de Raad van de Europese Unie betreffende het Europese aanhoudingsbevel en de procedures van overlevering tussen de lidstaten van de Europese Unie (Overleveringswet) (29042)Pagina 1328-1335
Presentie en opening (dinsdag 27 april 2004)Pagina 1309-1309
Voortzetting van de behandeling van het wetsvoorstel Implementatie van het kaderbesluit van de Raad van de Europese Unie betreffende het Europese aanhoudingsbevel en de procedures van overlevering tussen de lidstaten van de Europese Unie (Overleveringswet) (29042)Pagina 1340-1352
Behandeling van het wetsvoorstel Vaststelling van de begrotingsstaat van het Ministerie van Volkshuisvesting, Ruimtelijke Ordening en Milieubeheer (XI) voor het jaar 2004, onderdelen Volkshuisvesting en Ruimtelijke Ordening (29200 XI)Pagina 1377-1389
Behandeling van de wetsvoorstellen: - Vaststelling van de begrotingsstaat van het ministerie van Buitenlandse Zaken (29200 V) voor het jaar 2004; - Vaststelling van de begrotingsstaat van het ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport (29200 XVI) voor het jaar 2004Pagina 1309-1309
Lijst van besluiten (dinsdag 27 april 2004)Pagina 1389-1390
Voortzetting van de behandeling van het Voorstel van wet van het lid Dittrich tot wijziging van enige bepalingen van het Wetboek van Strafvordering (invoering van spreekrecht voor slachtoffers en nabestaanden) (27632)Pagina 1359-1377

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 83 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
Aan de orde is de behandeling van:het wetsvoorstel Vaststelling
van de begrotingsstaat van het Ministerie van Volkshuisvesting, Ruimtelijke
Ordening en Milieubeheer (XI) voor het jaar 2004, onderdelen Volkshuisvesting
en Ruimtelijke Ordening (29200 XI).De voorzitter:Ik heet de minister van harte welkom. De eerste termijn van de behandeling
van dit wetsvoorstel is langs schriftelijke weg afgehandeld. De vragen en
antwoorden zijn als bijlage in de Handelingen opgenomen.(De bijlage is opgenomen aan het eind van deze editie.)1De beraadslaging wordt geopend.Mevrouw Meindertsma (PvdA):Voorzitter. De minister heeft vandaag een drukke dag gehad, vanwege het
presenteren van de nota Ruimte. Ik heb geen kennis kunnen nemen van de eerste
reacties daarop, maar de minister ongetwijfeld wel. Wij stellen het zeer op
prijs dat de minister hier is verschenen, maar eigenlijk is dat ook heel gewoon.Ik wil eerst iets zeggen over de procedure tot nu toe. Daarna sta ik kort
stil bij de ideologie rond doorstroming, de sturingsfilosofie en het huurbeleid.
Vervolgens maak ik nog een paar korte opmerkingen en stel ik nog een paar
korte vragen.We hebben een bijzondere procedure rond deze behandeling van de begroting
van VROM gehad. Een drukke agenda van de Kamer en het overlijden van prinses
Juliana, waardoor enkele vergaderdata wegvielen, waren aanleiding voor de
Kamer om te bezien of de behandeling van de begroting zou kunnen plaatsvinden
door die in eerste instantie schriftelijk af te handelen en in tweede instantie
plenair te laten plaatsvinden. Het was een poging waard, maar voor mijn fractie
is die niet voor herhaling vatbaar, enerzijds gelet op het feit dat de Kamer
in strijd met de afspraak zeer laat kennis heeft kunnen nemen van de beantwoording
van de minister op de uitgebreide beschouwingen en vragen van de leden van
de Kamer, anderzijds gelet op het feit dat de kwaliteit van de beantwoording
alleszins aanleiding zou zijn geweest om de minister bij een normale behandeling
door middel van interrupties tot meer diepgang te bewegen. Juist de schriftelijke
inbreng, waarin door leden van de Kamer niet alleen concrete vragen zijn gesteld,
maar ook is gepoogd dieper in te gaan op de achterliggende vraagstukken rond
het thema van wonen in de breedte, zou voor de minister aanleiding hebben
moeten zijn dieper in te gaan op die achtergronden van het beleid in zich
wijzigende maatschappelijke omstandigheden. Dat is niet gebeurd. Dat is jammer,
want volgens mijn fractie is het juist een taak van deze Kamer om bij begrotingsbehandelingen
met de bewindslieden te reflecteren over de achtergronden van het beleid.
Ingewikkelde vraagstukken in de samenleving rond wonen, nieuwbouw en herstructurering,
sociale cohesie, integratie en segregatie, moeten juist in deze Kamer een
plek kunnen krijgen.In onze bijdrage in eerste instantie hebben wij uitgebreid stilgestaan
bij deze vraagstukken, maar wij zijn niet helemaal gelukkig met de wijze waarop
daarop is ingegaan. Dat maakt het moeilijk in tweede instantie zodanig te
reageren dat het niet tot een herhaling leidt van wat in eerste instantie
naar voren is gebracht. Toch wil ik namens mijn fractie nog op een enkel punt
reageren.Eerst iets over de ideologie rond doorstroming. De minister blijft in
haar beantwoording uitgaan van een benadering van de woningmarkt die is gebaseerd
op een ideologie van doorstroming, doorstroming van huur naar koop en van
goedkope koop naar duurdere koop. Doorstroming moet. Doorstroming is goed.
Volgens één van de deelonderzoeken in het kader van het WBO,
gedateerd 2002, dus zonder dat de gevolgen van 11 september 2001 in volle
omvang in beschouwing zijn genomen, heeft de doorstroming van boven naar beneden,
te beginnen met de dure koop, het meeste effect. Wij hebben in eerste instantie
betoogd dat het beleidsmatig onverstandig is gedateerd onderzoek rechtlijnig
te interpreteren en als onderbouwing te gebruiken voor bouwprogramma's die
pas over een aantal jaren zullen worden gerealiseerd. Wij hebben in ons pleidooi
in eerste instantie uitdrukkelijk aangedrongen op een andere manier van plannen
maken. Plannen waarin ruimte gelaten wordt voor meer variabelen en veranderbaarheid
op het laatste moment. Tussen de start van het maken van een plan voor woningbouw
en de realisering liggen op zijn minst vijf jaren en in de herstructurering
zelfs 10 tot 15 jaren. In de tussentijd kunnen de omstandigheden zodanig wijzigen
dat het verstandig is om plannen te kunnen bijstellen. Daar zal vanaf het
begin van de planvorming rekening mee gehouden en ruimte voor gemaakt moeten
worden. Dat kan alleen wanneer woningcorporaties een belangrijke rol toebedeeld
krijgen, omdat zij bij uitstek in staat zijn anticyclisch te
bouwen. Het functioneren van de woningmarkt geheel ophangen aan de noodzaak
van de doorstroming gaat voorbij aan de maatschappelijke werkelijkheid van
dit moment, waarin de behoefte aan goedkope huur- en koopwoningen veel groter
is dan de behoefte aan duurdere koop- en huurwoningen om naar door te stromen,
met achterlating van een goedkope woning.Doorstroming is deels wel gewenst voor specifieke categorieën huishoudens
die niet naar boven willen doorstromen, maar zij-instromers genoemd zouden
kunnen worden. Met name kan dan gedacht worden aan een toenemende groep ouderen
die dolgraag meer mogelijkheden willen hebben om te verhuizen naar complexen
waarin naast het wonen zorg-, service- en welzijnscomponenten verenigd zijn.
Met de heer Van den Berg delen wij de zorg of en zo ja, hoe er in voldoende
mate tegemoetgekomen kan worden aan deze groeiende behoefte.Een ideologie die onveranderd uitgaat van de gewenstheid van doorstroming
heeft te weinig oog voor de negatieve gevolgen van de doorstroming. Doorstroming
betekent mobiliteit, terwijl in een groot aantal complexen, straten en buurten
juist stabiliteit gewenst is. Stabiliteit geeft de mogelijkheid om met bewoners
samen te zoeken naar oplossingen voor problemen in hun directe omgeving, problemen
die bijna allemaal van sociale en veel minder van fysieke aard zijn. Doorstroming
betekent dat diegenen die volgens de minister een te hoog inkomen hebben voor
de huurwoning die zij bewonen, zouden moeten vertrekken in het belang van
een goed functionerende woningmarkt, terwijl aan de andere kant het beleid
juist gericht is op een gedifferentieerde opbouw van wijken met behoud van
middeninkomens in de steden. Scheef wonen is een terminologie die betrekking
heeft op de huur- maar niet op de koopsector. Scheef wonen is dan ook een
normatief begrip dat uitgaat van de morele en niet-wettelijke verplichting
om een hoger deel van het inkomen te besteden aan woonlasten. Niet de keuzevrijheid
staat centraal maar de relatie tussen huur en inkomen zonder dat politiek
vastgesteld wordt hoe die relatie er precies uit zou moeten zien en waarom
die wel voor de huursector en niet voor de koopsector geldt. Overigens blijkt
uit verschillende onderzoeken dat de gemiddelde woonlasten van de huur- en
koopsector niet voor elkaar onderdoen of zelfs in het nadeel van de huursector
uitvallen.Mevrouw de voorzitter. De minister geeft in haar antwoord aan dat zij
de sturingsfilosofie "decentraal wat kan, centraal wat moet", zoals door mij
in eerste instantie beschreven, onderschrijft. Dat stemt tot vreugde, hoewel
ik met een loutere vaststelling van dit feit in deze ene zin naar aanleiding
van een uitgebreider betoog van mijn kant, voorzichtig waag te betwijfelen
of deze conclusie zo getrokken kan worden.Het motto "decentraal wat kan, centraal wat moet" is overigens een motto
van de minister, gebruikt in relatie tot de vandaag gepresenteerde nota Ruimte.
Ik haalde dat motto aan omdat ik constateer dat de minister in de nota Ruimte
een andere sturingsfilosofie hanteert dan in het beleid rond het wonen. Daar
waar in de nota Ruimte binnen enkele algemene kaders alle vrijheid, zeg ruimte
gelaten wordt aan gemeenten met een duidelijke regiefunctie voor de provincies,
wordt in het woonbeleid door de minister zelf gestuurd via prestatiecontracten
met de dertig steden. Deze prestatiecontracten zijn vooral kwantitatief van
karakter en veel minder kwalitatief. Ik herhaal in tweede instantie niet het
pleidooi dat ik daarover in eerste instantie heb gehouden en waar weinig op
ingegaan is. Een pleidooi dat is gericht op samenwerking tussen stad en regio,
rekening houdt met regionale omstandigheden, veranderbaarheid van plannen,
mogelijke verevening tussen plannen in een grotere regio met een regionaal
woonlastenfonds of een ontwikkelingsfonds. Een pleidooi waarin regionale samenwerking
en grootstedelijke problematiek met elkaar in verband gebracht zijn zonder
dat van uitsluiting sprake is. Een pleidooi waarin maatwerk centraal staat
en waarin niet uitsluitend wordt uitgegaan van de middeninkomens die in de
stad een woning van hun gading moeten kunnen vinden maar ook rekening gehouden
wordt met de mogelijkheid van wooncarrières voor de mensen met lage
inkomens in de steden. Een pleidooi waarin gezocht wordt naar dat wat mensen
verbindt en niet naar dat wat mensen scheidt. Zolang de mensen die nu in de
steden wonen, niet zelf centraal staan in het beleid rond wonen, zal naar
het oordeel van mijn fractie de grootstedelijke problematiek niet worden opgelost.
Wanneer niet vrijwillig of desnoods verplichtend de regionale samenwerking
gestalte krijgt, is er voor veel huidige bewoners van herstructureringswijken
geen plaats meer in de herberg. Voor hun gesloopte woning komt een duurdere
terug, terwijl er in de regio voor hen geen plaats gemaakt is. Als er al plaats
is, dan is de huurprijs hoger dan in de oude situatie. Het is onbegrijpelijk
dat vanuit het denken van de grotere steden, vanuit de aanbevelingen van de
commissie-Blok en vanuit de reacties van vele politieke partijen door de minister
geen beleidsmatige vertaling gemaakt wordt van de verdeling van lusten en
lasten tussen stad en regio en gezocht wordt naar nieuwe instrumenten om tot
meer evenwichtigheid in de bevolkingssamenstelling te komen.Ik maak nog een enkele opmerking over het huurbeleid. Daarover wil ik
mede gelet op de aangekondigde behandeling in de Tweede Kamer rond de zomermaanden
kort zijn. Wij zijn van mening dat, als er door mijn fractie in deze Kamer
naar aanleiding van de begrotingsbehandeling van VROM kritische vragen worden
gesteld over de gevolgen van de plannen die nu in voorbereiding zijn, daarop
uitgebreider ingegaan had moeten worden dan nu het geval geweest is. Voor
zover wij dat nu kunnen overzien, overigens net als vele corporatiebestuurders
en vele anderen, komen er ingrijpende gevolgen voor de sociale huursector
met een verstrekkende doorwerking naar de toekomst.In de beantwoording zegt de minister op blz. 11 naar aanleiding van een
suggestie van onze kant om tot een regionaal woonlastenfonds over te gaan:
bij de ondersteuning van kwetsbare groepen door middel van een bijdrage aan
de woonlasten in de vorm van huursubsidie dient het primaat bij het Rijk te
liggen. In de onderhandelingen die gaande zijn rond de modernisering van het
huurbeleid worden echter plannen ontwikkeld die daar haaks op staan: een corporatiesector
die meer vrijheid krijgt voor het vaststellen van de huurprijzen en in ruil daarvoor een bijdrage aan het ministerie voor de huursubsidie verstrekt.De fundamentele verandering is, zoals wij ook in onze eerste instantie
betoogden, dat de kerntaak van de corporatiesector, het opkomen voor de zwakste
groepen, verwordt tot een gunst of zo men wil, contract, dat met de rijksoverheid
wordt gesloten. Het zijn de huurders die de bezuinigingen van het departement
van VROM betalen. In dat verband betreuren wij het buitengewoon dat er uit
financiële overwegingen geen haast wordt gemaakt met de fiscalisering
van de huursubsidie. Fiscalisering kan ten minste de mogelijkheid bieden voor
individueel maatwerk. De minister geeft in haar beantwoording aan dat fiscale
verkenningen zijn verricht naar de gevolgen van mogelijke fiscalisering voor
verschillende groepen. Wij willen graag over deze verkenningen beschikken.
Kunnen wij die toegestuurd krijgen?Ik zeg de minister dank voor de toezegging dat zij bereid is om ook met
deze Kamer over het grondbeleid van gedachten te wisselen naar aanleiding
van enkele onderzoeken die thans plaatsvinden en de aangekondigde Voortgangsbrief
grondbeleid. Onze fractie wil graag gebruik maken van die toezegging. Diezelfde
bereidheid willen wij vragen voor de afhandeling van de motie-Baarda, waarin
wordt gevraagd om het opnemen van tussenvormen tussen huur en koop om de reikwijdte
van de Wet bevordering eigenwoningbezit te vergroten. Als het bevorderen van
het kopen van een huis een belangrijke doelstelling blijft van deze regering,
zoals wij in de stukken kunnen lezen, moeten er tevens instrumenten worden
bedacht om ook de laagste inkomens die keuzemogelijkheid te bieden. Het komt
ons als logisch voor dat er met deze Kamer wordt gedebatteerd over een door
haar ingediende motie, die wel of niet wordt uitgevoerd.De heer Pastoor (CDA):Mevrouw de voorzitter. De fractie van het CDA heeft zich in haar inbreng
specifiek gebogen over het onderwerp woningschaarste. Ik roep nog even in
herinnering dat wij een analyse hebben gemaakt van vooral de nieuwbouwcijfers
van globaal de afgelopen tien jaar. In de periode 1992 tot 2003 is het aantal
koopwoningen toegenomen met ruim 825.000, terwijl het aantal huurwoningen
in die tien jaar is gedaald. Het is en was met name de stagnatie in de laatstgenoemde
sector, die tenslotte het recht om te wonen moet bieden aan hen wiens bestedingsmogelijkheden
geen uitwijk naar de koopsector mogelijk maken en met name ook aan een groot
aantal senioren en gehandicapten, die ons een aantal vragen deed formuleren,
ook over de bemoeienis van het Rijk of zo u wilt, de minister.Wij danken de minister voor haar antwoorden, maar ik voeg daar direct
aan toe dat wij in deze tweede ronde de behoefte hebben om nader met haar
van gedachten te wisselen, omdat de antwoorden ons niet geheel tevreden stellen.Het is lovenswaardig dat de minister het gesprek is aangegaan met Aedes
over "De Grote Beweging" en dat met andere organisaties op dezelfde wijze
wordt gesproken over een samenhangende afspraak aangaande huurbeleid, betaalbaarheid,
investeringen en zelfregulering. Wij vroegen echter wat dat in realiteit oplevert
aan meer woningen of meer speciaal aan meer huurwoningen. Daarop kunnen wij
het antwoord van de minister niet terugvinden. De visie blijft op dit punt
naar ons oordeel vooralsnog steken in de wens om te komen tot meer bouwinvesteringen,
ook in de sociale sector. Daarom vraag ik nog maar eens of de minister haar
verwachtingspatroon kwantitatief toch niet wat meer handen en voeten kan geven,
met name wat de huurwoningsector betreft.Wij hebben des te meer reden om dat nog eens te vragen omdat vorige week
donderdag een rapport van de TU Delft is gepubliceerd waarin een enquête
is verwerkt onder 56 corporaties, verdeeld over het hele land. Daarin is geconcludeerd
dat in de komende tien jaar drieënhalf keer zoveel sociale huurwoningen
zullen worden gesloopt als in de afgelopen tien jaar, in grote steden zelfs
acht keer zoveel. Bovendien is uit dat rapport komen rollen dat voor iedere
honderd gesloopte huurwoningen er maar zeventig terugkomen. Alleen in de vier
grote steden betreft het al 68.000 woningen. Dat nieuwe gegeven zal in elk
geval geen helpende hand bieden om het aantal huurwoningen op te krikken,
integendeel.Daarnaast vroegen wij de minister om in voorkomende gevallen, als in de
huurwoningsector daadwerkelijk niet voldoende stenen worden gemetseld, te
zinnen op een mogelijkheid om met name corporaties wat hardhandiger aan te
pakken. Wij reikten de minister daartoe een mogelijkheid aan en wezen op de
aanwijzingsmogelijkheid uit artikel 41 van het BBSH, in relatie tot artikel
70, lid 5, van de Woningwet. Ik citeer dat laatste artikel: "De toegelaten
instellingen huisvesten bij voorrang personen die door hun inkomen of door
andere omstandigheden moeilijkheden ondervinden bij het vinden van hen passende
woonruimte."Het doet ons genoegen dat de minister met ons onderkent dat een aanwijzingsbevoegdheid
nog niet zo'n gek idee is en dat zij bereid is om een corporatie daarop aan
te spreken en indien nodig een aanwijzing te geven, zij het met deze toevoeging:
"gegeven het vorenstaande". Juist dat "vorenstaande" verzwakt de mogelijkheid
van realisering van een aanwijzingsbevoegdheid nogal. De minister stelt daar
immers dat zij de aanwijzingsbevoegdheid kan inzetten "indien een individuele
corporatie stelselmatig en in ernstige mate nalatigheid ten aanzien van realisatie
van lokaal overeengekomen prestaties laat zien". Dat zijn erg strenge voorbehouden
die ik in ieder geval niet terug kan vinden in artikel 41 van het BBSH of
aanverwante wetgeving.Daarnaast wijst de minister erop dat eerst de inzet van impulsteams en
de herijking van regelgeving aan de orde moet komen. Met dat eerste ben ik
het eens, met name als het gaat om al gestarte bouwinitiatieven. Uiteraard
stem ik ook in met het eerst oplossen van regelgevingsproblemen, als die er
zijn. Die twee elementen gaan in het antwoord van de minister echter vergezeld
van een zinsnede die nogal verduisterend is geformuleerd of nogal verduisterend
werkt. Ik vraag de minister daarom nog eens of zij echt wat ziet in een aanwijzing.
Hoe en wanneer wil de minister daarvan gebruik maken?De heer Van der Lans (GroenLinks):Ik vind dit in de bijdrage van de heer Pastoor een interessant element.
Als het plenair was behandeld, was daarover vermoedelijk veel
debat gevoerd. Een aanwijzing is een nogal zwaar instrument. Het is niet voor
niets nogal bot geworden. Het laat zich immers moeilijk rijmen met verzelfstandiging.
Kan de heer Pastoor concrete voorbeelden noemen van corporaties waarbij een
aanwijzing noodzakelijk is? Is er de afgelopen periode reden voor de minister
geweest om naar dit instrument te grijpen in de praktijk? Of is het een theoretische
exercitie?De heer Pastoor (CDA):Nee. Ik kan geen concrete aanwijzingen geven. Het is ook geen theoretische
exercitie. Het is een algemeen bekend gegeven, gepubliceerd op verschillende
plaatsen, dat een aantal woningcorporaties niet meer bouwt zoals zij dat vroeger
deden. Het gebeurt niet meer zoals in de opdrachten, geformuleerd door gemeente-
of provinciale besturen.Onbeantwoord is de vraag van de fractie van het CDA gebleven naar het
sturingsmiddel van de zogenaamde prestatieovereenkomst tussen gemeenten en
corporaties. Al in 2002 hebben Aedes en de Vereniging Nederlandse Gemeenten
zich via het maken van een gezamenlijk handboek uitgesproken over de waarde
van deze prestatieovereenkomst als sturingsmiddel om een aantal hoofdthema's
gezamenlijk te realiseren, zoals het huisvesten van doelgroepen, mensen, kansen
en keuzemogelijkheden. Het gaat dus ook om het realiseren van meer huurwoningen.
Lang niet overal zijn zulke prestatieovereenkomsten afgesloten. Wij vroegen
de minister of het geen aanbeveling zou verdienen, dergelijke overeenkomsten
meer als een inspanningsverplichting en als uitermate gewenst te promoten
in de besprekingen over De grote beweging. Deelt de minister die gedachte?
Wij wachten met belangstelling de nadere antwoorden van de minister af.De heer Van der Lans (GroenLinks):Voorzitter. Ik sta hier met ambivalente gevoelens. Het is in kleine kring
bekend dat ik helemaal niet had willen komen. Ik heb het toch maar gedaan.
Wellicht zijn wij bezig met een experiment, namelijk een schriftelijke afhandeling
van de eerste termijn. Ik moet daarbij zeggen dat dit experiment wat mij betreft
volledig is mislukt. Ook al zijn er mensen die beweren dat debatten in de
Eerste Kamer niet het sprankelende karakter hebben van vergaderingen elders
in de samenleving, de schriftelijke neerslag daarvan is nog vele malen saaier
en dodelijker. Bij de schriftelijke bijdrage van vrijwel alle mensen had ik
de neiging om naar de niet bestaande interruptiemicrofoon te lopen. De opmerkingen
van de heer Pastoor over het aanwijzingsinstrument op zich zijn een debat
waard. De vraag voor de minister is of de overheid in de filosofie van decentralisatie,
regionalisatie en een andere wijze van planning dit instrument uit de kast
wil halen. Hoe denkt de minister het toe te passen? Ik voel hier een spanning.
Het had mij heel leuk geleken om hierover uitvoerig met de heer Pastoor van
gedachten te wisselen. Ik kan een en ander ook niet goed rijmen met het subsidiariteitbeginsel
dat bij het CDA een belangrijke rol speelt. Maar goed, die gelegenheid hebben
wij niet, zoals wij ook niet over het woonlastenfonds kunnen spreken en ook
niet over de toch merkwaardige opvattingen over het Vinex-beleid die de heer
Van den Hoven op papier heeft gezet, dan wel de nieuwe klassenstrijd van collega
Van Raak. Ik had het prachtige onderwerpen gevonden, maar zij glippen allemaal
weg. Dat is doodzonde. Ik heb in ieder geval na ontvangst van het antwoord
van de minister onmiddellijk mijn bijdrage herschreven tot een opiniebijdrage
voor het blad Cobouw. De tekst heeft er vandaag in gestaan en ik denk dat
dit meer resultaat heeft dan het verspreiden van de antwoorden van de minister
op grote schaal.Toch dank ik de minister voor haar uitvoerige beantwoording van onze vragen
in eerste termijn. De minister heeft een poging gedaan, er enige samenhang
in te krijgen. Dat hebben wij zeer gewaardeerd, maar het is eigenlijk niet
gelukt. Het enige wat zij gedaan heeft, is reeds bekend beleid op elkaar te
stapelen. Het aardige was nu juist dat wij een poging ondernamen om daar toch
wat verder mee te komen. Dat is helemaal niet gelukt. Er zijn ook allerlei
slordigheden in terecht gekomen. Ik had misschien niet zo goed geformuleerde
vragen over wat de minister vindt van het zogeheten Tangram-onderzoek dat
op 22 maart is aangeboden aan de heer Osinga. Hij ontving het rapport
namens de minister, maar op een of andere manier moet het rapport op weg van
Nieuwspoort naar het ministerie zoek zijn geraakt. De minister schrijft immers
in haar antwoord dat zij het rapport nooit ter kennis heeft genomen. Dat doet
er allemaal niet toe, wij komen er uitvoerig op terug bij de behandeling van
de nota Ruimte. Die komt net vers van de pers en wij popelen om daar wat over
te mogen zeggen. Centraal wat moet, decentraal wat kan. Ik ben heel erg benieuwd
wat dat gaat betekenen.Ik kom nog even terug op het onderzoek dat gedaan is door Milieudefensie
en Tangram. Het ging over de vraag naar inbreidingslokaties. Dat zal ongetwijfeld
ook een thema zijn in de nota Ruimte, mag ik hopen. Ik las al in het persbericht
dat de woningbouwproductie voor een groot gedeelte binnen de bestaande ruimte
gerealiseerd moet worden. Dat kunnen wij natuurlijk van harte onderstrepen.
De minister heeft vast het hele rapport gelezen. In het tasje dat ik vanmiddag
meekreeg, zat het merkwaardigerwijs niet. Er zat wel een cd-rom in die ik
dan eerst thuis moest uitdraaien. Ik kan in het reces het hele rapport doornemen.
Wat de inbreiding en de taakopgave betreft, zou ik concreter willen zijn.
Vooral zou ik dat gekoppeld willen zien aan de filosofie "centraal wat moet,
decentraal wat kan". Het betreft allemaal lokale taken en ik vind het erg
belangrijk dat zij gerealiseerd worden. Ik vraag mij af wat voor kracht, wat
voor middelen en wat voor instrumenten het Rijk nu heeft om dat te stimuleren.Het centrale thema waarover wij een interessant debat hadden gehoopt te
voeren, is dus woningbouwproductie en woningnood. Volgens het antwoord van
de minister is het allemaal een kwestie van doorstroming. Je bouwt aan de
top en dan gaat het wel bewegen. De heer Pastoor heeft met cijfers aangetoond
dat het toch ingewikkelder is. De druk aan de onderkant van de markt is inmiddels
zo groot dat je niet meer met de analyse van doorstroming alleen aan moet
komen. Er moeten intelligente stappen worden bedacht met betrekking tot de
woonruimteverdeling, de regels die er zijn, experimenten die ermee gedaan
moeten worden. In dat verband zou ik het interessant vinden
als de minister inging op een van de aanbevelingen van de commissie-Blok die
mij fascineerde, namelijk dat de randgemeenten meer moeten gaan opvangen.
Ik weet uit ervaring dat de randgemeenten dat niet spontaan zullen gaan doen.
Ik heb geen idee hoe het dan wel moet. Zeer interessant vond ik de suggestie
van Woonbron Maasoevers, een van de meest innovatieve corporaties in dit land:
het kan heel eenvoudig, als je in de randgemeenten de huur verlaagt, kom je
er vanzelf. Dan ben je weer bij het woonlastenfonds en bij de nodige instrumenten,
waarmee je die beweging op gang kunt krijgen. Dat vraagt echter om een krachtige
regie en een krachtige overheid die initiatieven neemt en misschien experimenten
rond de grote steden start. Wij weten uit ervaring dat je de combinatie tussen
randgemeenten en centrale steden wel aan papier kunt toevertrouwen, maar dat
er natuurlijk helemaal niets van komt als je er niet de juiste instrumenten
naast zet.Stedelijke vernieuwing en herstructurering zijn ook in het slop geraakt;
eigenlijk zijn die nooit goed uit het slop gekomen. Ook hierbij is volgens
mij sprake van de noodzaak om een fonds in te stellen. Ik begrijp dan ook
niet waarom het Rijk niet veel meer druk uitoefent om dat te stimuleren. Dit
is mogelijk door een intelligente heffing bij bepaalde vermogens. Daaruit
kan een dergelijk fonds gevormd worden. Dit biedt extra mogelijkheden om snelheid
in het proces te krijgen.Ik ben altijd wat ambivalent over de corporaties. Ik ben wel van een partij
die van oudsher niet negatief staat tegenover een stevige grip van de staat.
In het proces van verzelfstandiging en het ontwikkelen van maatschappelijke
ondernemingen zie ik heel veel corporaties ontzettend hun best doen. Zo vind
ik het nog steeds heel raar dat een corporatie in Maastricht in regionaal
verband niet iets in Luik zou mogen doen. Vervolgens stuit die corporatie
op allerlei bezwaren van het BBSH of van de minister. Dat is eigenlijk te
gek voor woorden. Dat is nu juist een vorm van ondernemerschap dat gerealiseerd
zou moeten kunnen worden. In dit verband lijkt mij na tien jaar een goede
evaluatie van het BBSH van belang. Daaruit zal blijken wat mogelijk is en
wat de corporaties zelf kunnen regelen, alsook waarop gelet moet worden. Een
debat daarover zal ik dan ook op prijs stellen. Ik denk hierbij vooral aan
de kwestie van de verantwoording door de corporaties: hoe gaan zij om met
het maatschappelijke kapitaal? Dat zou daarbij een belangrijke rol moeten
kunnen spelen.De heer Pastoor (CDA):U ziet toch niet over het hoofd dat het BBSH nog steeds in het algemeen
de aanwijzingsbevoegdheid kent? In het kader van de herstructurering wil de
minister daar een aanwijzingsbevoegdheid aan toevoegen, zo heeft zij laten
weten.De heer Van der Lans (GroenLinks):U weet net zo goed als ik dat er in het algemeen wel een aanwijzingsbevoegdheid
kan zijn, maar dat het de kunst is om die in specifieke gevallen toe te passen.
Je moet dan wel iets verder komen dan met de algemene artikelen. Je moet dus
precies weten in welke situatie dat wel mogelijk is en in welke situatie niet.
Dat is dus de kunst. Ik sluit ook niet uit dat dit moet, maar u kunt geen
voorbeelden noemen waarbij dat in de afgelopen jaren toegepast had moeten
worden. Die discussie zal overigens nog heel veel tijd vergen.Mevrouw Meindertsma (PvdA):Ik kan mij van alles voorstellen bij de gevoelens die de heer Van der
Lans verwoordt over het instrument van aanwijzing. Dit instrument kan alleen
maar goed gebruikt worden, als precies bekend is waarvoor je moet aanwijzen.De heer Van der Lans maakte tussendoor nog de opmerking dat hij helemaal
niet begrijpt waarom een Maastrichtse corporatie op de vingers getikt wordt,
als zij meent in Luik te moeten investeren. Doelt hij daarmee op iedere investering
van een corporatie? Een corporatie is toch een maatschappelijke onderneming
die niet op winst uit is? Zo is het namelijk wettelijk verankerd.De heer Van der Lans (GroenLinks):Dat verandert niet na een investering in Luik.Mevrouw Meindertsma (PvdA):Wat is het doel van investeringen in Luik van een corporatie?De heer Van der Lans (GroenLinks):Mevrouw Meindertsma, u vindt_Mevrouw Meindertsma (PvdA):Bent u er ook een voorstander van dat kabels door corporaties gelegd worden?De heer Van der Lans (GroenLinks):Dat is een heel ander onderwerp.Mevrouw Meindertsma (PvdA):Misschien kunt u in enkele zinnen aangeven waarom er in Luik geïnvesteerd
moet worden.De heer Van der Lans (GroenLinks):Wij leven in Europa, maar misschien is u dat ontgaan. In dit licht vind
ik het raar dat een corporatie uit Maastricht wel in Kerkrade of Sittard 20
mln mag investeren, wat misschien helemaal niet haar regionale markt is, maar
niet 5 km over de grens, wat wél tot haar regionale markt behoort.
Dergelijke investeringen moeten regionaal bekeken worden. Ik zie de relevantie
van een dergelijke grens dan ook echt niet voor een investering waarbij een
corporatie misschien kapitaal haalt om andere doelstellingen te halen. In
het kader van Europa moeten wij er dan ook eens over nadenken dat dit niet
meer zo'n relevant gegeven is. Ik zie echt niet dat dit soort archaïsche
argumenten moeten worden aangevoerd in het proces dat Europa heet.Voorzitter. U ziet hoe jammer het is dat wij over dit soort kwesties elkaar
niet uitvoerig meer kunnen ondervragen.Ik moet zeggen dat het verhaal over de tussenvoorzieningen echt niet kan.
Wij krijgen een verhaal over wat er allemaal is gebeurd en een motie over
van alles en nog wat. Vijf jaar geleden hebben wij een motie aangenomen waaruit
maar een ding op te maken valt, namelijk dat wij zeiden dat naast de Wet bevordering
eigenwoningbezit de tussenvoorzieningen de keuzevrijheid aan mensen konden
bieden en de ruimte tussen kopen en huren kon worden gevuld. Toen wezen veel
experimenten al uit dat dit een succesvolle formule was. Gebleken is dat er
veel meer is tussen kopen en huren en dat dit gat moest worden gevuld. Corporaties
en andere instanties konden daar wat aan doen. Wij kunnen maar een conclusie
trekken, namelijk dat de voorgangers van deze minister en de heer Duivesteijn
dit niet zagen zitten. Daardoor is het plan vier jaar blijven liggen. Nu hebben
wij een nieuw kabinet met nieuwe ideeën. Het lijkt mij
goed dat dit voor 1 januari aanstaande een voorstel doet om de ruimte
tussen koop en huur eindelijk eens op een adequate manier in te vullen en
om gebruik te maken van de expertise die veel corporaties in huis hebben.
Zij kunnen alleen niet groot worden vanwege allerlei beperkingen. Vandaar
dat ik voorstel om van die mogelijkheden gebruik te maken.Deze discussie is ontstaan naar aanleiding van de vragen hoe het kwam
dat de woningproductie stagneerde en of er op dat vlak geen verbeteringen
konden worden doorgevoerd. Eerlijk gezegd, denk ik dat dit wel zal lukken,
want slechter kan het eigenlijk niet. Wij zitten nu op een dieptepunt. Dit
is dus eigenlijk alleen maar in het voordeel van de minister. Ik geloof dat
het alleen in 1953 slechter was dan in 2003. Het beleid van deze minister
zal dus altijd een succes zijn. Zij moet onmiddellijk weggaan als de woningproductie
in 2004 of 2005 lager is dan in 1953. De signalen zijn gelukkig dat wij een
kleine stijging tegemoet kunnen zien.Gezegd wordt dat de volkshuisvestingsmarkt niet goed functioneert. Ik
zou juist zeggen dat die zeer goed functioneert. Op de markt is het zo dat
de kapitaalkrachtigen risico's gaan mijden en voorzichtigheid aan de dag leggen
als het economisch tegenzit. Dat is precies de oorzaak van de stagnatie in
de woningproductie. Het beste wat je deze minister dus kan toewensen is een
voorspoedig economisch herstel, want dat jaagt de woningproductie meer aan
dan het beleid van de minister tot nu toe.Ik sluit mij ten slotte aan bij de opmerkingen van mevrouw Meindertsma
over het huurbeleid.De heer Van den Oosten (VVD):Mevrouw de voorzitter. Ik grijp dit moment graag aan om namens mijn fractie
de minister te feliciteren met de presentatie van haar nota Ruimte van vanmiddag.
Ik feliciteer haar niet alleen namens mijn fractie, maar maak haar ook complimenten
voor haar presentatie. Wij zagen drie bewindspersonen die gezamenlijk doch
onder leiding van de minister van Volkshuisvesting, Ruimtelijke Ordening en
Milieubeheer de nota presenteerden. Dit is belangrijk omdat voor het eerst
werd duidelijk gemaakt dat acties op het vlak van de ruimtelijke ordening
goed worden gecoördineerd. Met het Vinex-beleid en de ontsluiting daarvan
hebben wij wel anders meegemaakt. Ik feliciteer de minister dus en maak haar
mijn complimenten.Vanavond houden wij onze tweede termijn. Mijn fractie is de minister erkentelijk
voor haar antwoorden. Een hoofdpunt is gemaakt van het achterblijven van de
woningproductie. Die moet weer stijgen. Mijn fractie en de minister willen
dat; eigenlijk wil elke fractie in deze Kamer en in de Tweede Kamer dat. Het
is hard nodig omdat, zoals gezegd, cijfers van het CBS uitwijzen dat de woningproductie
vorig jaar een dramatisch dieptepunt heeft bereikt. Er zijn minder dan 60.000
woningen gebouwd. Dat is minder dan er in de afgelopen vijftig jaar ooit is
gebouwd. De minister wil naar 80.000 woningen en dat willen wij ook. Wij zijn
daar eigenlijk nog niet tevreden over en ik denk dat dit ook geldt voor de
minister, want wij zouden weer eens terug moeten naar het getal van 100.000
dat ooit door staatssecretaris Remkes is genoemd. Dit was eigenlijk al een
vermindering ten opzichte van de 140.000 die ooit werden genoemd. Het is derhalve
erg nodig om dit zo te doen.Wat zegt nu de minister in haar beantwoording? Zij zegt dat zij haar centrale
opgave voor de komende jaren kort kan samenvatten: de woningmarkt zit op slot
en moet weer in beweging komen. Immers, doordat de doorstroming stokt, zijn
vooral groepen de dupe die al beperkte keuzemogelijkheden hebben: starters
op de woningmarkt en lage inkomensgroepen. Zij komen niet of nauwelijks aan
de bak, zo geeft de minister aan. Dit is bijna de tekst zoals wij die ook
hebben uitgesproken of althans ingeleverd, zo moet ik in dit verband zeggen.
Wij zijn het daarover dus zeer eens.Wij hebben drie belangrijke oorzaken genoemd voor dit stagneren. In de
eerste plaats gaat het daarbij om te strenge regelgeving. Wij hebben het voorbeeld
genoemd van Amsterdam, te weten het onderzoek van de gemeente waaruit blijkt
dat tweederde van het grondgebied eigenlijk niet herbebouwd kan worden. Voorts
hebben wij als belangrijke oorzaken genoemd: te lange procedures in het algemeen
en te vaak ook de lange procedures bij gemeenten. Als wij dan kijken naar
de antwoorden van de minister hierop, dan zijn wij daar weliswaar redelijk
tevreden over maar wij hebben er wel wat kanttekeningen bij.In de eerste plaats neem ik het punt van de procedures bij de gemeenten.
Daar hebben wij aandacht aan besteed, omdat daar – wij hebben het met
zoveel woorden aangegeven – een wereld is te winnen. De minister wijst
hier ook op, want zij zegt dat de task force woningbouw in zijn rapport al
heeft aangegeven dat het gaat om lokale procedures en een procesgang die achterblijft;
daarin is een geweldige versnelling aan te brengen, zowel in kwalitatieve
als in kwantitatieve zin. Welnu, daarover zijn wij het eens. Vooral vanwege
het late tijdstip wil ik het daar vanavond niet verder over hebben. Ik wijs
erop dat daar een wereld is te winnen.Ik wil vervolgens terug naar de kwestie van het ophogen van de woningbouwproductie:
wat kan het Rijk daar in feite aan doen? Wat ons trof, is dat de minister
op een aantal punten ingaat op het feit dat marktpartijen – de indruk
wordt althans gewekt dat zij het vooral heeft over marktpartijen – onvoldoende
in staat zouden zijn om de productieverhoging naar die 80.000 woningen aan
te kunnen. Zij zegt letterlijk in antwoord op onze vraag dat vanaf 2005 er
voldoende personele capaciteit voor die 80.000 woningen aanwezig is bij marktpartijen.
Dat hebben wij niet begrepen. Als de woningproductie zo geweldig zakt, dan
kan het daarmee toch niet zo zijn dat marktpartijen, respectievelijk aannemersbedrijven
in Nederland, niet in staat zouden zijn om een hogere woningproductie aan
te kunnen? Dat is ons niet duidelijk en graag verkrijgen wij daarover nog
nadere informatie.Een volgende aspect is dat de minister sterk zit op de koers van het enthousiasmeren
van partijen, gemeenten en markt. Daar doen wij voluit aan mee, want daar
heeft zij volkomen gelijk in. Natuurlijk, alles wat wij kunnen enthousiasmeren,
is een goede zaak; maar het is belangrijk dat wij de marktpartijen, de gemeenten,
de mogelijkheden geven om sneller te kunnen doorpakken. Dat heeft alles te
maken met de procedures. Daarvan hebben wij ook een hoofdpunt gemaakt. De
minister zegt in haar antwoord: Wacht maar op de nieuwe WRO want
dan komt het bijna goed. Dat is ook zo want die WRO voorziet erin dat procedures
werkelijk korter worden. Maar hoe zit het met de overige wetgeving die moet
worden aangepast?De heer Van der Lans (GroenLinks):Een aantal jaren geleden ging de woningbouwproductie wel met een redelijke
snelheid. Dat gebeurde met hetzelfde wettelijke regiem als het huidige en
met dezelfde procedures. Misschien is er nu her en der een rugzakslak, maar
grosso modo was het hetzelfde. De oorzaak ligt ergens anders. Wat is er nu
zo specifiek aan de procedures dat er nu ineens een probleem is terwijl dat
vijf jaar geleden kennelijk niet aan de orde was?De heer Van den Oosten (VVD):In het Vinex-beleid wordt bijna alles op één kaart gezet.
Er is sprake van grootschalige woningbouw in Vinex-lokaties met het risico
dat wanneer het daar gaat stagneren, men meteen duizenden woningen achterloopt.
Een ander aspect is dat vooral sterk wordt ingezet op herstructureringen en
inbreiden binnen stedelijk gebied. Met name daar wringt de schoen. Natuurlijk
willen marktpartijen en gemeenten dat. Alles wat er gedaan kan worden in de
sfeer van herstructurering en inbreiding doet immers minder beroep op nieuwe
open ruimte. Dat wil de VVD ook en daarin staan wij niet alleen. Maar gemeenten
en marktpartijen moeten daarvoor wel de mogelijkheden krijgen. Het moet niet
zo zijn dat door middel van bezwaarschriftenprocedures binnenstedelijke plannen
jaren kunnen worden opgehouden. Bezwaar en beroep moeten voldoende zijn. Er
moet geen sprake zijn van een jarenlange doorsleep. In dat kader hebben wij
gevraagd om bij aanpassing c.q. vernieuwing van wetgeving ook voor de overheid
méér dan tot dusver het geval is, fatale termijnen in te voeren.
De burger heeft wél te maken met fatale termijnen. De overheid heeft
dat in veel gevallen niet. De minister is eigenlijk wat terughoudend in haar
antwoord. Als er een nieuwe wetgevingssystematiek komt die erop ziet dat procedures
korter kunnen zijn en dat niet wordt gevolgd door fatale termijnen maar door
termijnen die zonder gevolgen kunnen worden overschreven, werkt het niet.
Wij vinden het fair play als de overheid zich evenals de burgers aan fatale
termijnen moet houden. Als die termijnen er zijn, kunnen gemeentelijke overheden
met alle expertise waarover zij beschikken daarmee rekening houden. Wij achten
dat een belangrijk punt om de procedures te versnellen. Beide partijen aan
termijnen houden, lijkt ons een goede zaak.De minister wil bereiken dat wij naar 80.000 woningen gaan. In 2010 wil
zij genoegen nemen met een woningtekort van 1,5 à 2%. Wij vinden dat
in het kader van de geschiedenis van de volkshuisvesting in Nederland een
realistisch scenario. Wij wensen haar alle succes daarbij toe en zullen alles
doen om haar daarin te steunen. Minister Vos van Openbare werken en Wederopbouw
zei dat in 1955 het woningtekort van de baan zou zijn. Zijn opvolger minister
In 't Veld van Wederopbouw en Volkshuisvesting zei in 1952 dat de woningnood
over tien jaar zou zijn opgelost. Minister Gruijters sprak in 1974 de volgende
verlossende woorden: Aan onze voorgangers hebben wij in ieder geval het feit
te danken dat de woningnood die voor een aantal jaren toch zeer duidelijk
in het hele land bestond als een algemeen verschijnsel is opgelost. De voortreffelijke
staatssecretaris Heerma zei in 1992: de woningnood is voorbij. De geschiedenis
leert anders. Deze minister zegt niet dat de woningnood in 2010 voorbij is,
maar dat wij dan nog te maken hebben met een woningtekort van 1,5 à
2%. Wij vinden dat een realistischere doelstelling dan in het verleden, maar
er zal geweldig veel aan moeten gebeuren om dat te bereiken. Aan ons zal het
niet liggen.De heer Van Raak (SP):Voorzitter. Slauerhoff kon wonen in zijn gedichten. Wij gewone mensen
kunnen helaas de begroting van Volkshuisvesting niet louter schriftelijk afdoen.
Een wat minder poëtische politicus, maar op dit beleidsterrein wel ter
zake deskundig, zei ooit: in gelul kunnen wij niet wonen. De kans dat wij
er vanavond ook op deze manier uitkomen, is erg klein. Toch is mijn fractie
blij dat de minister hier vanavond aanwezig is, hoewel de aanbieding van een
nota het democratische proces dreigde te doen stokken. De opgaven waarvoor de minister staat zijn erg groot. Van haar mag de
komende jaren worden verwacht dat zij een antwoord geeft op de nieuwe woningnood.
Als liberaal bewindspersoon moet zij een stimulans geven aan de achterblijvende
bouw van goede en betaalbare woningen; een probleem dat naar onze opvatting
direct te herleiden is tot de liberalisering van de woningmarkt. Bij deze
opgaven wil mijn fractie de minister graag met goede raad ter zijde staan.
Na afloop wil ik haar dan ook een SP-nota over de nieuwe woningnood aanbieden.
Hierin gaan wij in op de specifieke verantwoordelijkheid van overheden, niet
alleen de gemeenten en provincies, maar ook de rijksoverheid, van de woningcorporaties
en van de commerciële partijen en doen wij suggesties voor een oplossing,
gratis en voor niets.In haar schriftelijke beantwoording zegt de minister niet tevreden te
zijn met de werking van de bouwmarkt. Toch is centrale aansturing volgens
haar niet nodig. Volstaan kan worden met een gezondmaking van deze markt.
Om dit te bereiken maakt de minister met gemeenten en corporaties prestatieafspraken.
Haar oplossing voor de falende woningmarkt is meer regulering van de markt.
De minister hanteert daarbij drie uitgangspunten.De eerste aanname is dat de uiteindelijke verantwoordelijkheid voor de
woningbouw bij de lokale partijen ligt. Eerdere decentralisaties van de woningbouw
hebben geleid tot de huidige woningnood. Waarom denkt de minister dat nieuwe
afspraken nu wel voldoende zijn?De tweede aanname is dat woningcorporaties bereid en in staat zijn, zoals
de minister dat noemt, om onrendabel te investeren. Wat heeft haar ervan overtuigd
dat woningcorporaties met een commerciële beleidsfilosofie in tegenstelling
tot in het verleden nu wel zullen voldoen aan hun sociale doelstellingen?De derde aanname is dat marktwerking leidt tot prijsaanpassingen. Hoe
kan de minister in dit licht verklaren dat ondanks de economische recessie
de prijzen van woningen niet substantieel dalen?Ik wil de minister drie vervolgvragen van mijn fractie voorleggen over
bouwen en afbreken, scheefwonen en de nieuwe klassenstrijd.Het probleem van de woningbouw voor mensen met een lager inkomen wil de
minister oplossen door de bouw van duurdere woningen en de
sloop van goedkope woningen. Dit zou de doorstroming in de woningmarkt het
meest bevorderen. Mevrouw Meindertsma heeft hierover al een hele uiteenzetting
gegeven, waar ik mij graag bij aansluit. Als vooral duurdere woningen worden
gebouwd en tegelijkertijd veel goedkopere woningen worden gesloopt, waar moeten
dan mensen wonen die afhankelijk zijn van een sociale huurwoning? De heer
Pastoor wees er al op dat prof. Thomsen van de TU Delft onderzoek heeft gedaan
onder corporaties. Er zal de komende jaren erg veel worden gesloopt. Als de
minister niet ingrijpt, zal dat in Nederland viermaal zo veel zijn als in
de afgelopen jaren en in de Randstad zelfs zevenmaal zo veel. De suggestie
van de heer Pastoor om opnieuw aanwijzingsbevoegdheden te geven of op een
andere manier dwingender aanwijzingsbevoegdheden te geven, lijkt mij een erg
goed idee om de geliberaliseerde corporaties weer in hun sociale functie te
duwen.Dit brengt mij bij het zogenaamde scheefwonen. Hier zondigt de minister
naar mijn opvatting tegen twee liberale uitgangspunten. Ten eerste zijn mensen
zelf verantwoordelijk voor het aandeel van hun inkomen dat zij uitgeven aan
hun woning en ten tweede zou het logisch zijn om ook mensen met een koopwoning
te laten doorstromen. Wil de minister toezeggen dat de politiek van doorstroming
niet leidt tot een verschraling van het aanbod van sociale huurwoningen? De
heer Van den Oosten wil ik meegeven dat het tekort aan woningen in 2010 met
name in de sociale huursector zal zijn.Ik kom bij de nieuwe klassenstrijd. Mensen met een laag inkomen zijn niet
meer welkom in de stad. Rotterdam wil de stad op slot doen. In Amsterdam presenteerde
de kamer van koophandel onlangs een notitie waarin zij ervoor pleitte dat
arme en laagopgeleide mensen de stad moesten verlaten om plaats te maken voor
hooggeschoolde en beter betaalde mensen. Ondernemers die zijn aangesloten
bij de kamer van koophandel in Amsterdam haastten zich om mij te laten weten
dat zij het niet met dit standpunt eens waren. Hoe waardeert de minister de
bemoeienis van de Amsterdamse kamer van koophandel met het bouwbeleid en vindt
zij het met ons eigenaardig dat deze kamer namens haar leden spreekt zonder
dat deze daarover zijn geconsulteerd?Zo'n grote nood als de woningnood kan naar de opvatting van mijn fractie
niet worden overgelaten aan iets ongrijpbaars als de markt. De samenleving
moet de verantwoordelijkheid nemen. De rijksoverheid heeft tot taak om ervoor
te zorgen dat in dit rijke land iedereen een fatsoenlijk en betaalbaar dak
boven het hoofd heeft. Als de rijksoverheid dit niet wil doen, moeten wij
misschien gaan nadenken over privatisering van het ministerie van Volkshuisvesting,
Ruimtelijke Ordening en Milieubeheer. Wie het volk niet huisvest, heeft geen
minister van Volkshuisvesting nodig.De heer Van den Berg (SGP):Voorzitter. Namens de fracties waarvoor ik mag spreken, feliciteer ik
de minister met het uitbrengen van de nota Ruimte. Er is veel voorbereidend
werk verricht. Het is goed dat wij thans over de nota kunnen beschikken. Wij
zaten wel met een dilemma. In de commissie is gesproken over de keuze van
de minister tussen de nota of de Kamerbehandeling. Daarbij speelde het staatsrechtelijke
aspect dat de begroting vóór 1 mei in deze Kamer moet zijn
afgerond. Anders zou de minister geen uitgaven meer kunnen doen. Zij kan dan
een prachtige nota Ruimte hebben, maar het zou triest zijn als zij de rest
van het jaar allerlei andere problemen zou hebben. Wij zijn dus blij dat de
minister er nu is.Ik pak nog enkele punten uit de schriftelijke behandeling waarop ik de
reactie wat kort door de bocht vond. De minister heeft nog eens haar positie
in het geheel uiteengezet. Zij bouwt voort op datgene wat door staatssecretaris
Heerma is neergelegd. Dat betekent een heel duidelijke rol voor de corporaties.
Er is overigens wel wat negatief over de corporaties gesproken. Er zijn ook
heel positieve dingen over te melden. Als je zo laat nog in debat moet, krijg
je soms kleine ontsporinkjes.Als de economie niet aantrekt, hebben wij een erg groot probleem. De minister
is er optimistisch over; zij gaat ervan uit dat de economie snel zal aantrekken.
Ik ben er wat pessimistischer over. Wat is het andere scenario? Stel dat de
economie niet aantrekt zoals zou moeten. Wat ligt er dan bij de minister in
de kast, wat is dan het perspectief? Ik vind het een reële vraag, want
Nederland bungelt economisch eenzaam onderaan.De minister wil goed optreden in de kaderwetgebieden, de Vinex-lokaties.
Wij zijn daar heel blij mee. Er worden goede aanzetten gegeven. De BLS-gelden
zullen heel prestatiegericht worden ingezet. Ik denk dat dat goed is. De streekplannen
en bestemmingsplannen zullen worden gemonitord. Wij weten er eigenlijk te
weinig van. Wat is de ruimte in al die plannen? Als je dat weet, kun je op
tijd andere overheden stimuleren om wat meer haast te maken. Corporaties zijn
bereid om geld neer te tellen, ook voor de herstructureringsgebieden. De een
is wat loyaler dan de ander, maar goed, dan helpen ze elkaar wel weer. In
de toelichting bij de begroting van het Gemeentefonds 2004 staat dat gemeenten
structureel minder aan het cluster "wonen" uitgeven dan bij de verdeling van
het Gemeentefonds is verondersteld. Dat verbaast mij. Wij kijken naar de corporaties,
maar mogen de gemeenten dan maar doen en laten wat zij willen? Ik hoor daar
graag iets over, wellicht later schriftelijk. Het kan niet zo zijn dat gemeenten
hun taak op die wijze verwaarlozen. Dan zou je ook naar gemeenten toe op moeten
treden en moeten zeggen: kom voor een gedeelte maar terug met de ISV-gelden.Ik ben blij dat het bouwbesluit de productie niet zal bemoeilijken. Een
grote hoeveelheid wet- en regelgeving doet dat wel, zodat wij het een uitstekende
gedachte vinden om naar een VROM-vergunning te gaan.Ik maak zelf mee dat er bij gemeenten vaak onvoldoende capaciteit is in
kwantitatieve en kwalitatieve zin. Daar schrik ik geweldig van, want daar
moeten we het van hebben. Ik maak het ook mee dat gemeenten zeggen: het gaat
niet, we hebben niet voldoende mensen beschikbaar. Daarvan krijg je enorm
stroperige procesvorming, waardoor de zaken soms ver wegzakken. De minister
heeft geen mogelijkheden om in te grijpen. Zij kan de gemeenten enthousiasmeren,
maar als het niet verder komt, vinden wij dat heel erg zorgelijk. Uit de task
force blijkt dat heel duidelijk, evenals uit mijn eigen waarneming. Er is heel veel gefilosofeerd over de voorbereiding, waarover in de voorbereiding
heel goede dingen zijn gezegd. Wij moeten meer doen dan we nu doen of van
plan zijn om te doen, want anders wordt dat niet rechtgetrokken.Wij wisten al heel lang dat het mededingingsbeleid in de Europese context
aanzienlijk zal worden aangescherpt. Hoewel het mededingingsbeleid afhankelijk
is van de reikwijdte van de wet- en regelgeving, wisten wij dat dit komen
zou. Het valt mij ontzettend tegen dat wij nog steeds met een stuk onduidelijkheid
zitten. Hoe kan dat nu toch? Wij weten dat dit allemaal op ons afkomt, maar
doen we dan niets?Wat wonen en zorg betreft halen wij het niet. Heel recent las ik dat het
ministerie van VWS eind maart ineens had bedacht dat het aantal verzorgingshuisbedden
terugmoest van 110.000 naar 40.000. Daardoor ontstond grote onrust. Maar als
we dat realiseren, waar moet je dan met al die mensen heen? Wij hebben veel
te weinig mogelijkheden in de wijken, en helaas geven gemeentebesturen vaak
heel aantrekkelijke lokaties voor de bouw van zorgwoningen in het onderhandelingsproces
weg aan een projectontwikkelaar. Ik heb niets tegen projectontwikkelaars,
maar corporaties en zorginstellingen hebben dan het nakijken. Als wij dat
grote probleem nu niet doorbreken, krijgen we de komende jaren geweldig grote
problemen.De vergadering wordt van 23.15 uur tot 23.25 uur geschorst.Minister Dekker:Voorzitter. Ik dank u voor het feit dat ik vanavond de mogelijkheid heb
om mijn begroting en de vragen daaromtrent nader toe te lichten. Dit is inderdaad
een bijzondere dag, omdat ik de nota Ruimte heb gepresenteerd. Ik ben hier
met graagte en vanzelfsprekendheid aanwezig. Ik hoop de vragen naar genoegen
te kunnen beantwoorden.Ik ga eerst in op de vragen van mevrouw Meindertsma. Zij sprak over de
ideologie van de doorstroming. Ik onderstreep dat, als wij het hebben over
doorstroming, dit niet anders kan zijn dan het resultaat van handelen. Doorstroming
op zichzelf bepaalt de ideologie niet. Vanuit mijn perspectief en mijn politieke
opvatting vind ik dat er moet worden gebouwd voor burgers, voor mensen die
behoefte hebben aan en op zoek zijn naar goede, kwalitatieve woningen. Ik
erken dat er sprake is van woningschaarste, ook als resultante van een aantal
maatregelen van de afgelopen jaren. Die kwestie wil ik oplossen. Burgers moeten
in aanmerking kunnen komen voor goede, kwalitatieve huisvesting. Er moet dan
wel iets gebeuren, ook aan de kwantiteit, mede gelet op de schaarste. De oplossing
moet dus worden gevonden in de kwantitatieve sfeer. Het accent moet worden
gelegd op nieuwbouw en herstructurering. Daarnaast wijs ik op mijn aanzetten
voor een nieuw huurbeleid. Die drie elementen samen kunnen dat effect van
doorstroming uiteindelijk te weeg brengen.Het klopt niet dat ik vind dat individuele burgers niet zouden moeten
kunnen kiezen. Het is niet zo dat individuele burgers in mijn opvatting almaar
terzijde staan. Integendeel, ik vind dat burgers moeten kunnen kiezen. Dat
betekent dat wij moeten bouwen voor de vraag van burgers. Gezien de schaarste
moet het aanbod in kwantitatieve zin worden verhoogd. Doorstroming is in die
zin het effect en het resultaat van een samenstel van beleidsmaatregelen.
Dat is mijn overtuiging. Daar zet ik op in.Mevrouw Meindertsma vraagt naar een andere manier van plannen maken. Als
de ontwikkelingen van deze tijd echter niet zouden worden meegenomen in die
plannen, dan zou dat inhouden dat ik nu nog bezig zou zijn met datgene wat
wij bijvoorbeeld in de Vinex-afspraken aan de orde hebben. Wij ronden de Vinex-afspraken
keurig af, maar vanaf 2005 zet ik in op woningbouwafspraken met gemeenten,
te realiseren door gemeenten, corporaties en bouwers. Daar gaat het om. Vanaf
2010 zetten wij in op de lokaties en de aantallen woningen die worden genoemd
in de nota Ruimte. Dat is het vervolg op het beleid en dat moet uiteindelijk
effect hebben. Het gaat daarbij vooral om groepen burgers.Mevrouw Meindertsma sprak in dat verband over de mogelijkheden voor de
zogeheten zijinstromers. In de woningbouw is dat een nieuw begrip. Zijinstromers
kennen we wel in het onderwijs, maar het is terecht dat mevrouw Meindertsma
dit begrip ook hanteert voor de woningmarkt. Het gaat daarbij bijvoorbeeld
om ouderen. De vraag speelt daar ook een rol bij. Als gevolg van de woningschaarste
is er een grote behoefte bij starters, studenten en ouderen. Het is tegelijkertijd
onze opgave om vanuit de gerichtheid op de burger ook te zorgen dat er een
gevarieerd aanbod is in de woningbouw. Dat betekent dat we enerzijds heel
goed moeten luisteren naar wat burgers in bepaalde leeftijds- en inkomensgroepen
willen. Het betekent tegelijkertijd dat je de verschillende behoeften uit
verschillende leeftijdsgroepen nog eens nadrukkelijk moet bezien. We zien
tegenwoordig dat ouderen in een bepaalde fase waarin de actieve periode overgaat
naar een ander soort actieve fase, behoefte hebben aan een ander soort woning.
We moeten daar in de markt antwoord op geven. Daardoor zou de doorstroming
bevorderd kunnen worden. Maar ik onderstreep nogmaals dat doorstroming het
resultaat is van het samenspel van maatregelen en tegemoet komt aan de vragen
van burgers in de verschillende groepen, waarbij echter steeds de vraag van
mensen zelf vooropstaat.Ik zoek daarom bij de oplossing van de woningschaarste naar dat samenstel
van maatregelen. De afgevaardigden hebben vanavond op een aantal punten gewezen.
Dat betekent niet dat ik de verantwoordelijkheid wil overnemen van de corporaties
of de gemeenten. De corporaties zijn ongeveer tien jaar terug door de operatie
van de heer Heerma op afstand geplaatst. Het zijn voor mij maatschappelijke
ondernemingen met een maatschappelijk kapitaal. Zij hebben dat kapitaal in
te zetten voor hun opgave, namelijk "sociale woningen", zoals wij dat in Nederland
zo fraai typeren. In feite kennen we geen echte "sociale woningen". We kennen
woningen voor speciale groepen, waarvan wij vinden dat het "sociale woningen"
zijn. Dat zijn woningen van een bepaalde kwaliteit waarin de burger met die
bepaalde inkomensgroep vaak niet kan wonen, als wij niet de huursubsidie aanbieden.
We hebben dus een stelsel ontwikkeld waarbij de typering van de sociale woningen
tot een categorie woningen is geworden. Het gaat daarbij om woningen die door bepaalde inkomensgroepen veelal niet kunnen worden bewoond
zonder dat wij vanuit de overheid huursubsidie geven. Dat is ons stelsel.
De corporaties hebben daarom van oorsprong dat belangrijke stuk "sociale woningbouw"
en behoren dat ook te ontwikkelen. Ik deel dat met de sprekers van harte.
Dat is hun opgave. Ik zal de corporaties daarop ook aanspreken.Dat betekent dat ik in ieder geval niets voel voor heffingen. De corporaties
dienen hun taak te realiseren door het vermogen dat zij hebben. Met het financiële
systeem dat zij daarbij hebben, bijvoorbeeld het waarborgfonds, dienen die
vermogens ingezet te worden voor hun taak, zoals die is beschreven in het
BBSH. Ik spreek ze daarop aan, omdat zij degenen zijn die dat vermogen kunnen
inzetten en opdrachten kunnen verlenen aan bouwers, projectontwikkelaars om
in samenspraak met de gemeenten tot woningbouw te komen. Daar gaat het om.
Zo zie ik de positie van de woningcorporaties. Het is niet mijn opvatting
dat rond corporaties weer een andere weg ingeslagen moet worden. Ik vind dat
de corporaties aan zet zijn. Er is voldoende vermogen. Dat moet worden ingezet
op de taak waarvoor zij staan. Het gaat er daarbij om dat ik niet bouw vanuit
de rijksoverheid. Het is zoals mevrouw Meindertsma aangeeft "decentraal wat
kan, centraal wat moet". Er kan decentraal ingezet worden. De gemeenten kunnen
afspraken maken en de afspraken zullen dan ook gemaakt worden. Ik kom straks
nog terug op het instrument aanwijzing.De heer Van der Lans (GroenLinks):Ik heb een vraag over de vermogensheffing. Het probleem is volgens mij
dat de vermogens er op sommige plekken wel zijn en op andere niet, terwijl
ze daar misschien wel vermogen nodig hebben. Dan moet je dus tot een verdeling
overgaan. Het Waarborgfonds is een heel beperkte vorm van risicoverdeling.
Een actieve vorm van verdeling die injecties geeft aan het proces van stedelijke
vernieuwing zonder dat je in de pool van vermogens overgaat tot een heffing
of een verdeling, lijkt mij een groot probleem. Dan kun je in ieder geval
op het niveau van stedelijke vernieuwing weinig zoden aan de dijk zetten.Minister Dekker:Dit sluit mooi aan bij het laatste thema dat ik al noemde: hoe kun je
overgaan tot het daadwerkelijk aanspreken van corporaties? Ik sta niet voor
een algemene heffing waarbij een woonlastenfonds wordt gecreëerd, zoals
door mevrouw Meindertsma is geschetst, om van daaruit een impuls te geven
aan de investering. Ik wil de vermogens van de corporaties niet alleen in
de eigen regio tot investering laten leiden. Als er vermogen is, zou ook elders
geïnvesteerd moeten worden door een zogeheten matching te laten uitvoeren.
De corporatie die niet verder kan investeren doet daarbij als het ware een
appel op de corporatie die wel verder kan investeren. Dat is de matching.
Is de mogelijkheid daartoe wel voorhanden, maar wordt daarvan geen gebruik
gemaakt, dan spreek ik de "rijkere" corporaties aan. Ik heb dat feitelijk
gedaan met het aanschrijven van 22 rijke corporaties om hen te doen investeren
in studentenhuisvesting. Dat is een voorbeeld van de tweede trap van aanspreken.
Heeft dit nog steeds geen effect, dan komt het middel van de aanwijzing in
ieder geval aan de orde. Ik zal daarop nog verder ingaan.Mevrouw Meindertsma (PvdA):Ik wil een misverstand voorkomen. Het woord "heffing" heeft de minister
noch uit mijn mond kunnen horen, noch uit in mijn schrift kunnen lezen. Ik
heb met het regionaal woonlastenfonds nimmer bedoeld dat dit gepaard moet
gaan met heffingen. Het regionaal woonlastenfonds waarover ik in deze Kamer
een- en andermaal heb gesproken, is veel meer een verevenings- of ontwikkelingsfonds
op regionaal niveau. Zowel corporaties als marktpartijen kunnen daar in storten.
Ook baatbelasting kan daarin terechtkomen en gemeenten kunnen daar ook in
storten. Vervolgens kan worden bezien hoe kan worden verevend op regionaal
niveau.Minister Dekker:Ik dank mevrouw Meindertsma voor de verdere toelichting. Ik begrijp dat
het veel meer synoniem is aan een wijkontwikkelingsmaatschappij, maar dan
over een groter gebied. Ik begrijp het dan beter. Wijkontwikkelingsmaatschappijen
zetten wij vaker in bij de inzet van het vermogen van corporaties. Dan kom ik op de aanwijzing, die onder andere door de heer Pastoor aan
de orde is gesteld. Ik deel de mening dat de aanwijzing een zwaar middel is,
zeker in deze bestuurlijke context. De heer Van der Lans vroeg hoe zich die
verhoudt met de decentralisatie. Een van de punten die hij aangaf was de subsidiariteit.
Het is een zwaar middel. Daartoe wil ik ook niet onmiddellijk overgaan. Daartoe
wil ik pas overgaan als de inzet van het vermogen om tot productie te komen
echt stagneert. Als de taakstelling van een corporatie duidelijk in het BBSH
is omschreven en wij constateren duidelijk een woningschaarste, dan is er
naar mijn mening alles aan gelegen om uit te zoeken of die aanwijzing gegeven
kan worden en of, bijvoorbeeld in een iets andere vorm, een zogeheten vereenvoudigde
projectsteun aan de orde is. Dat ga ik op dit moment na. Dat is een gelaagde
aanpak, waarbij steeds de vraag aan de orde is of de corporatie of de corporaties
vermogen kan of kunnen inzetten voor het doel om tot oplossing van de problemen
te komen ten behoeve van burgers die voor een goede woning in aanmerking willen
komen. Daar gaat het mij om.Ik zal niet aarzelen om de corporaties aan te schrijven. Dat heb ik nu
gedaan op het punt van de studentenhuisvesting. Daar zal ik ook niet over
aarzelen in een aantal gebieden waar wij steeds beter inzicht hebben in de
daar bestaande plannen en opgaven, in de afspraken over de woningbouw in de
vervolgperiode 2005-2009 en in de plekken waar ik zelf de middelen wil inzetten,
bijvoorbeeld van het Investeringsfonds stedelijke vernieuwing. Als dat alles
nog niet leidt tot inzet, zal ik niet aarzelen om tot aanwijzing over te gaan,
omdat de problemen voor de burger moeten worden opgelost. Dat is de achtergrond
van dit bestuurlijke instrument, waarbij ik heel goed besef dat het een zwaar
instrument is.De heer Van der Lans (GroenLinks):Dit wordt een interessante case. Als wij een corporatie zouden kunnen
aanwijzen waarbij dat aan de orde is, zegt zij natuurlijk: ik sta helemaal
achter u, maar moet u eens kijken naar de situatie in deze gemeente met deze
ambtenaren en met deze regels. U daalt dus af in het moeras waar iedereen
naar elkaar verwijst en pikt daar één partij uit. Dat wordt natuurlijk een hopeloze affaire, want juist op dit punt verwijst
iedereen naar elkaar, zeker als partijen in een markt opereren en risico's
moeten nemen. Als het economisch tegenzit, opereren zij low profile. Ik wens
u veel succes, maar ik zie dus heel veel problemen op dit terrein.Minister Dekker:Ik dank u hartelijk voor het gewenste succes. Ik ben ervan overtuigd dat
dat te bereiken is, niet omdat ik dan uitsluitend één partij
aanpak, maar omdat ik voor die tijd heb geanalyseerd welke partij aarzelt
en waar dat aan de orde is. Als de gemeente aarzelt, zal ik ook niet nalaten
om de gemeente daarop aan te spreken. Als wij met z'n allen constateren dat
bij de gemeenten bijvoorbeeld de inhoudelijke deskundigheid op dit terrein
ontbreekt, zal ik ook daar de vinger op de zwakke plek leggen omdat ik vind
dat dit probleem voortvarend moet worden opgepakt. Ik dank u nogmaals voor
het gewenste succes. Met het samenstel van maatregelen hoop ik dat toch te
bereiken.Ik wil de ontwikkelingen inzake het BBSH nog eens onderstrepen. Ik besef
dat het BBSH een instrument is dat al veel langer geldt. Op dit moment kijken
wij heel goed hoe je dat, met alle taakvelden die er zijn, zo goed mogelijk
tot uitvoering kunt laten komen. Dat BBSH is in feite aan herijking toe. Dat
onderstreep ik. In het najaar wil ik dat BBSH nog eens goed tegen het licht
houden en bezien hoe wij met deze wetgeving toch kunnen komen tot een duidelijke
gerichtheid waarbij de doelstellingen van de corporaties in ieder geval gerealiseerd
moeten worden. Dat moeten wij immers goed voor ogen houden: uiteindelijk is
ook de wetgeving een ondersteuning om te komen tot resultaten in de volkshuisvesting.
Dat is een van de resultaten waar het om gaat in de taakvelden die het BBSH
heeft omschreven.In dat licht wil ik ook stilstaan bij het bouwen in het buitenland, omdat
de rijksoverheid een verbod op het bouwen door corporaties in het buitenland
niet met alle plezier uitspreekt. Wij moeten even inzoomen op de desbetreffende
situatie.1. Deze corporatie, die in Maastricht is gevestigd en een keurige regio
heeft, is nog niet uitgeput met zijn taakstelling in dat gebied. Wij hebben
het over Nederlandse ingezetenen.2. Maastricht ligt in de Euregio, waaraan sociaal-economische aspecten
kleven.3. Het BBSH is erop gericht om voor de Nederlandse burgers in het Nederlandse
stelsel vermogen in te zetten voor investeringen.4. De betreffende corporatie, met een investering in België, heeft
aangekaart dat mijn verbod zeker in strijd is met het vrije verkeer van kapitaal
volgens Europees recht.De Europese Commissie zou erop kunnen attenderen dat hier, geborgd door
het Waarborgfonds, geïnvesteerd wordt in het buitenland. Ik moet daarop
in samenspraak met de Europese Commissie een antwoord vinden en op de vraag
of de financieringspositie van alle 522 corporaties geen element van staatssteun
in zich draagt. Als dat stelsel aan de orde is, zijn wij nog verder van huis.
Wij moeten dan het gehele stelsel opnieuw bekijken. Daar kies ik op dit moment
niet voor. Dat is ook de reden waarom ik pas op de plaats heb gemaakt na de
uitspraak van de rechter. Op basis daarvan onderzoek ik de aspecten zeer serieus.
Het is geen voorbehoud, maar eerder een stimulans voor de bedoelde corporatie
om te investeren voor de eigen doelgroepen in de regio. Daarvoor bestaat alle
mogelijkheid.De heer Van der Lans (GroenLinks):Het lijkt mij niet het moment om in casuïstiek te vervallen. Is de
vraag van de Europese Commissie of het corporatiewezen, een vorm van staatssteun
afhankelijk van deze casus?Minister Dekker:Nee. Dat is die niet. De vraag komt sowieso aan de orde. Die is al enige
tijd aan de orde. Vraag en casus doorkruisen elkaar echter. Dit maakt het
des te actueler. Ik wil alle tijd hebben om hier zorgvuldig naar te kijken.De heer Van der Lans (GroenLinks):Die tijd krijgt de minister van harte. Er is sprake van een Euregio, wat
de kans biedt om over de grenzen te investeren. Ik zie daarbij af van de specifieke
situatie, namelijk of de opdrachten uitgeput zijn of dat er andere mogelijkheden
zijn. De minister plaatst het in deze context. Mij lijkt het echter de Europese
gedachte dat het mogelijk moet zijn. Het zou immers betekenen dat de corporaties
de grens niet mogen meetellen, terwijl er wel sprake is van bewonersverkeer.
Daaruit komt toch het idee naar voren dat het BBSH, als de Europese gedachte
er niet zou zijn, hieraan ooit aangepast moet worden?Mevrouw Meindertsma (PvdA):Ik heb het betoog van de minister goed begrepen. Ik dring er dan ook met
klem bij de heer Van der Lans op aan om begrip te tonen voor hoe de sociale
huursector zich in ons land heeft gevormd en ontwikkeld, in tegenstelling
tot in de andere landen. Daarmee moet zorgvuldig omgesprongen worden. Ik hoop
dat dit ook in zijn kringen een groot goed is, ook voor de toekomst.Minister Dekker:Ik sluit het onderwerp investeringen in het buitenland door corporaties
af. Het is een zeer belangrijk probleem. Desondanks wil ik mij eerst goed
oriënteren. Het gaat niet zozeer om de erkenning van de Euregio en de
sociale en economische activiteiten. Het gaat om het rechtsgebied van Nederland
waarop het BBSH van toepassing is. Het vergt nadere studie om dat duidelijk
neer te zetten. De heer Van der Lans heeft gesproken over de mogelijkheden
van andere investeringen voor corporaties. Die mogelijkheid bestaat er, mits
corporaties hun hoofddoelstelling vervullen. Als men elders commercieel investeert
in woningbouw, is het gewenst dat de verdiende overwaarde terugvloeit naar
het moederbedrijf zodat daar meer investeringen kunnen plaatsvinden. Dan houden
wij het vliegwiel in gang.Voorzitter. Ik stap over naar de vragen van de heer Pastoor. Hij wilde
onder andere weten wat er in realiteit meer huurwoningen kan opleveren. Er
is natuurlijk een wens om meer te investeren, maar de vraag is hoe wij dat
kwantitatief moeten onderbouwen. Ik zal u schriftelijk nog nader informeren
over de aantallen, maar op dit moment is de voorraad aan huurwoningen in de
sociale sector voldoende. Waar wij nu voor staan – daar duidt ook het
rapport van de Technische Universiteit op – is dat er een behoorlijke
opdracht ligt voor sloop. Sloop vindt de laatste periode veelal alleen plaats
wanneer het echt aan de orde is. Wij zien steeds meer bij corporaties
en in de planvorming door bouwers dat men veel sterker gericht is op renovatie.
Zo wordt bijvoorbeeld het woonoppervlak vergroot en bestaande woningen worden
kwalitatief verbeterd. Sloop is naar mijn mening absoluut geen doel op zichzelf.
Het hoeft pas plaats te vinden als een goede en nieuwe indeling moet worden
gemaakt, omdat de bestaande woning niet meer voldoet aan het nodige kwaliteitsniveau
of als bijvoorbeeld een nieuwe stedenbouwkundige opzet noodzakelijk is voor
een wijk. Sloop is geen doel op zichzelf. Het is goed om deze cijfers er nog
eens naast te hebben bij wat ik zelf aan de orde heb. Ik zal u nog nader over
de voorraad informeren.De heer Pastoor had ook vragen rondom de aanwijzing. Die heb ik geloof
ik al behandeld. Het moet mij van het hart dat ik echt vind dat er per corporatie
gekeken moet worden of het werkelijk nodig is. Wij krijgen een steeds beter
beeld, ook door de rapportages van het centraal fonds. Daarop moeten wij inzoemen
en het instrumentarium van matching en aanwijzing op een goede manier inzetten.
Dat zal ik ook doen, omdat ik vind dat de corporaties de vereiste prestaties
moeten leveren.Daarvoor hebben wij naast de investering ook de lokaties nodig. Wij hebben
onderzoek gedaan naar de bestemmingsplancapaciteit. Wij hebben op dit moment
vrij goed zicht op de bestemmingsplancapaciteit die er in heel Nederland is
voor woningbouw. Dat is een belangrijke stap. Tegelijkertijd moeten wij ons
wel realiseren dat de zichtbaar geworden bestemmingsplancapaciteit vaak van
enige tijd terug is, zodat er nog wel een actualiteitstoets moet worden gedaan.
Wij hebben daar zicht op en kunnen dat heel goed als basis gebruiken voor
de woningbouwafspraken die nu met gemeenten en provincies in voorbereiding
zijn voor de periode 2005 tot en met 2009. Gemeenten en provincies moeten
de gegevens over woningbouwlokaties zelf actualiseren en toetsen. Wij kennen
ook de opgaven van de verschillende gemeenten en weten wat de stand van zaken
is rond de corporaties. Langzamerhand krijg ik alle puzzelstukjes bij elkaar,
om uiteindelijk duidelijke afspraken te kunnen maken.Dat geldt niet alleen voor de grotere lokaties buiten, maar ook voor het
thema inbreidingslokaties dat ik in het kader van de nota Ruimte met u hoop
te bespreken, want het is een heel belangrijk onderwerp. Bij dat thema spelen
een aantal zaken. Ik ben ervan overtuigd dat ook binnen de stad verdicht kan
worden op een aantal lokaties. Onze ervaring is dat dit 25% is. In de nota
Ruimte zet ik in op 40%, omdat ik er heel veel waarde aan hecht dat de steden
versterkt en verlevendigd worden in die zin dat er ook binnenstedelijk verschillende
goede woonmilieus kunnen worden aangeboden. Daardoor kan binnenstedelijk en
op kleinere lokaties buitenstedelijk de vraag van de burger beantwoord worden
over de woning die hij of zij zoekt.Ik heb daarvoor voor de komende jaren een streefgetal aangegeven. Dat
is dus geen precies getal. Een aantal woordvoerders meende dat het getal hoger
zou moeten zijn. Ik stel mij voor om te denken aan het getal van 100.000 dat
in de afgelopen periode aan de orde was. Toch wil ik benadrukken dat een getal
op zichzelf weliswaar heel mooi is, maar dat het niet direct de woningschaarste
oplost. Het getal van de woningbouw per jaar moet in ieder geval wel worden
afgezet tegen de bestaande voorraad en de nodige groei, alsook de te bieden
ontwikkeling. Tegen deze achtergrond constateer ik dat het niet reëel
is om te zeggen dat er nooit een woningtekort zal zijn; er zal namelijk altijd
een zeker woningtekort zijn. Ik streef in dit verband naar 1,5% en naar 380.000
tot 420.000 woningen in de periode van 2005 tot 2010. Mijn streefgetal is
dus ongeveer 80.000 woningen per jaar. Nogmaals, ik bouw niet zelf, maar degenen
die daarbij een rol vervullen (gemeenten, corporaties en bouwers) zal ik in
ieder geval erop aanspreken om tot activiteiten te komen. Dat doe ik aan de
hand van de gegevens die ik zojuist heb genoemd betreffende de lokaties.Wat kan een verdere opvoering van de woningbouwproductie ook in de weg
staan? Een versnelling van de procedures kan die productie vergroten. Het
is een feit dat niet alleen de procedures die productie vertragen. Toch kan
dat de uitwerking van de plannen versnellen. In de nieuwe wet op de ruimtelijke
ordening, die nu bij de Tweede Kamer ligt, heb ik de proceduretijd verkort
van 62 naar 26 weken. Daaraan wil ik tegelijkertijd een aantal andere instrumenten
in het kader van de Wet ruimtelijke ordening toevoegen. Zo is de ministerraad
afgelopen vrijdag akkoord gegaan met het zogeheten projectbesluit. Dit houdt
in dat gemeenten een besluit kunnen nemen, waardoor projecten sneller van
start kunnen gaan. Dit is te vergelijken met de artikel-19-procedure. Ik heb
inmiddels het advies van de Raad van State ontvangen over de planschaderegeling.
Ook dit instrument kan dus tot versnelling van de procedure bijdragen. Binnenkort
komt bovendien de grondexploitatie aan de orde.Kortom, ik streef naar een instrumentarium voor niet alleen de nieuwbouwproductie,
maar straks ook voor de gebiedsontwikkeling. De formele procedures van de
ruimtelijke ordening kunnen daardoor versneld worden en daarmee de activiteiten
die daaruit voortvloeien. Dit is van belang, omdat wij tevens streven naar
de VROM-vergunning. Op het ogenblik zijn er in het land ter zake twee experimenten
gaande. Als wij die vergunning over enige tijd kunnen doorvoeren, is daarmee
versnelling van de individuele projecten mogelijk. Immers, er is sprake van
een gecoördineerde aanpak bij de verschillende elementen van een bouwproject.De heer Van der Lans (GroenLinks):Ik wil een vraag stellen over het projectbesluit, want ik begrijp het
niet en wil natuurlijk wel alles begrijpen. U zei dat afgelopen vrijdag in
de ministerraad is besloten tot een gemeentelijk projectbesluit. Voor zover
ik weet, bestaat dat al. Mijn maidenspeech ging over de wijziging van artikel
19. Het doet er niet toe dat daar verder niemand bij aanwezig was, maar die
wijziging is wel doorgevoerd. Wij hebben indertijd een projectbesluit opgesteld
waar ik als enige tegen was. Ik heb dat besluit dus heel goed begrepen. Was
de ministerraad in de war of is het projectbesluit uit de ontwerp-WRO gevallen
en er nu weer in gezet?Minister Dekker:Ja. De ministerraad is nooit in de war. Wij hebben het er nu weer in opgenomen,
zodat het een geheel vormt. U hebt toen dus de vinger op een zere plek gelegd.
Ik ben u daarvoor erkentelijk. De heer Van den Oosten refereerde al aan een aantal fatale termijnen in
het stelsel. Wederzijdsheid hoort daar natuurlijk bij. Op het gebied van de
ruimtelijke ordening gaan wij dit nog aanzetten.Het is goed om stil te staan bij het nieuwe huurbeleid. Dat heeft een
aantal geachte afgevaardigden al geduid. Ik herhaal dat het in beweging zetten
van de woningmarkt ten behoeve van de bereikbaarheid van goede woningen voor
burgers wat mij betreft een drietal beleidsmaatregelen vergt. Ik heb gesproken
over maatregelen op het vlak van de nieuwbouwproductie, over herstructurering
in het kader van de aanpak van 56 wijken en over het huurbeleid. De essentie
van het nieuwe huurbeleid is dat dit meer marktconform wordt. Dat is alleszins
nodig. Niet alleen de corporaties, maar ook de commerciële verhuurders
moeten tot grotere investeringen worden bewogen. Van de 6 miljoen woningen
in Nederland is de helft huurwoning. 2 miljoen woningen worden door corporaties
beheerd en 1 miljoen door commerciële verhuurders. Als wij echt willen
dat ook de corporaties met een niet zo hoge onrendabele top investeren, moeten
wij hiertoe ruimte bieden in het huurbeleid. Voor mij is van prioritair belang
dat de betaalbaarheid van woningen voor lagere inkomens vooropgesteld blijft.
Dit is voor mij een harde voorwaarde. Ik werk het huurbeleid uit in samenspraak
met huurdersorganisaties en met de drie verhuurdersorganisaties waaronder
de corporaties. Daarbij wordt ervoor gezorgd dat een meer marktconform huurbeleid
kan worden gevoerd. Alle organisaties zijn het daarmee eens. Dit ligt vast
in een startdocument. Ik heb ook aan alle organisaties gevraagd welke onderwerpen
zij op de lange termijn op tafel willen hebben buiten de onderwerpen die nadrukkelijk
gelieerd zijn aan het nieuwe huurbeleid. Het is belangrijk om dit soort zaken
aan de orde te stellen. Dit ligt vast in het zogenoemde bestuurdersconvenant.
Daarmee is het alleen nog niet gerealiseerd. Het is nodig om dat proces in
ieder geval in te zetten.Daarnaast werk ik aan een uitgangspuntennotitie die mede de basis is voor
mijn beleidskeuzes die tot een marktconform huurbeleid moeten leiden. Een
aantal elementen springt daaruit. Allereerst de vraag hoe wij aankijken tegen
de liberalisatiegrens. U weet dat de huur van 5% van het aantal huurwoningen
vrij is en de overige 95% onder de liberalisatiegrens ligt. Verder de vraag
op welke wijze wij woningen waarderen. In Nederland is mede door de historie
van het huurbeleid een kloof ontstaan tussen de huurmarkt en de koopmarkt.
Wij moeten ook eens kijken naar de wijze waarop huurwoningen gewaardeerd worden.
Wij kennen daar het klassieke woningwaarderingsstelsel. Dat is altijd een
resultaat van stevige onderhandelingen tussen alle partijen. Ik wil kijken
naar het type woningwaarderingsstelsel. Bij koopwoningen hebben wij het WOZ-stelsel.
Wellicht zitten daarin elementen die gebruikt kunnen worden voor alle woningen.
Wat moet er nog aan toegevoegd worden voor huurwoningen?Een derde belangrijke vraag is hoe wij omgaan met het huurprijzenstelsel
en welke effecten dat heeft voor de markt. Mijn achterliggende doelstelling
bij een meer marktconform huurbeleid is in ieder geval een woningmarkt waarin
beweging zit, waar sprake is van een gevarieerd aanbod van woningen op vraag
van burgers en waar marktconforme huren meer bijdragen tot investeringen in
huurwoningen. Op die manier krijgen burgers antwoorden op hun vragen.Mijn voornemen is om de eerste schets van mijn visie met betrekking tot
het huurbeleid eind mei/begin juni naar de Tweede Kamer te zenden. Daarna
zal er uiteraard politieke discussie plaatsvinden. De verschillende organisaties
zullen ook met hun achterban kunnen spreken. Ik wil u graag op de hoogte stellen
van de inzet die ik daarbij wil plegen. Nogmaals, het is een van de drie elementen
van mijn beleid om te komen tot beweging op de woningmarkt en tot vermindering
van het woningtekort. Ik wil daarmee een antwoord geven aan de burgers waarvoor
wij uiteindelijk allemaal werken en die in aanmerking willen komen voor een
kwalitatief goede woning.Mevrouw Meindertsma (PvdA):Ik heb de minister gevraagd of wij de fiscale verkenningen mogen ontvangen
waarover zij spreekt in haar schriftelijke beantwoording.Minister Dekker:Het antwoord is ja.De beraadslaging wordt gesloten.De voorzitter:Ik kom tot afhandeling van het wetsvoorstel. Ook bij dit wetsvoorstel
is sprake van een zogenaamde administratieve behandeling van dit begrotingswetsvoorstel.
Ook dit begrotingshoofdstuk moet vóór 1 mei door de Kamer
worden goedgekeurd.Nu besloten is de behandeling van de rest van dit begrotingsvoorstel niet
vóór 1 mei aanstaande te houden, stel ik voor, dit wetsvoorstel
zonder verdere beraadslaging af te doen, onder het voorbehoud dat de regering
bereid zal zijn op een later tijdstip deel te nemen aan een met de Kamer te
houden debat over andere met dit begrotingsvoorstel samenhangende onderwerpen.Daartoe wordt besloten.Sluiting 0.10 uur 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/h-ek-20032004-1377-1389.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl