Behandeling van: - het wetsvoorstel Wijziging van de bepalingen van de Mediawet in verband met een herziening van de organisatiestructuur van de landelijke publieke omroep (25216)
Staten-Generaal — Handelingen 
Datum: 2014-07-11 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Handeling 1996-1997, pag. 6446-6496

 
 
 

Handeling

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Vergadernummer
Datum vergadering

27-06-1997

Tweede Kamer der Staten-Generaal

1996-1997

nr. 93, pagina 6446-6496

17-06-1997

 

 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties over kamerdossier

Kamerdossier 25216Toon publicaties die dit dossier behandelen

 
 
 Publicaties in vergadering

Vragen van het lid Poppe aan de minister van Verkeer en Waterstaat ad interim, mevrouw de Boer, over de noord-zuidlijn van de Amsterdamse metroPagina 6431-6434
Stemming over een motie, ingediend bij het debat over de vliegramp Eindhoven, te weten: - de motie-Zijlstra c.s. over rampenbestrijding op Nederlandse vliegvelden (24814, nr. 8)Pagina 6438-6438
Stemmingen in verband met het wetsvoorstel Wijziging van de Wet op de telecommunicatievoorzieningen in verband met de invoering van het veilen van schaarse frequenties voor systemen van digitale mobiele telecommunicatie (veilen frequenties mobiele telecommunicatie) (25171), en over: - de motie-H.G.J. Kamp c.s. over gebruik van DCS 1800-frequenties door KPN en Libertel (25171, nr. 12); - de motie-H.G.J. Kamp/Roethof over landelijke dekking als voorwaarde voor vergunningverlening (25171, nr. 13); - en zes andere motiesPagina 6437-6438
Presentie en opening (dinsdag 17 juni 1997)Pagina 6431-6431
Lijst van ingekomen stukken (dinsdag 17 juni 1997)Pagina 6496-6498
Stemmingen over drie moties, ingediend bij het debat over de herstructurering van de tuinbouw, te weten: - de motie-Augusteijn-Esser/Blauw over de verbetering van de vestigingsvoorwaarden in het noorden des lands (25000 XIV, nr. 50); - de gewijzigde motie-Van Ardenne-van der Hoeven c.s. over een verplaatsings- en saneringsregeling (25000 XIV, nr. 51); - de motie-Van Ardenne-van der Hoeven/Van der Vlies over de financiering van nieuwe infrastructuur in Noord- en Zuid-Holland (25000 XIV, nr. 52)Pagina 6438-6438
Debat naar aanleiding van een algemeen overleg van 10 juni 1997 over het leerlingenvervoer van gehandicapte kinderenPagina 6438-6442
Regeling van werkzaamheden (dinsdag 17 juni 1997)Pagina 6434-6437
Behandeling van: - het wetsvoorstel Wijziging van de bepalingen van de Mediawet in verband met een herziening van de organisatiestructuur van de landelijke publieke omroep (25216)Pagina 6446-6496
Voortzetting van de behandeling van: - het wetsvoorstel Regels omtrent de kamers van koophandel en fabrieken (25029), en van: - de motie-Remkes c.s. over een aantal aandachtspunten voor het evaluatieproces (25029, nr. 27); - de motie-Van Walsem c.s. over de opslagpercentages van de Databank (25029, nr. 28); - de motie-Van Walsem c.s. over afschaffing van de beëdiging van makelaars (25029, nr. 29)Pagina 6442-6446

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 225 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
Aan de orde is de behandeling van:het wetsvoorstel Wijziging
van de bepalingen van de Mediawet in verband met een herziening van de organisatiestructuur
van de landelijke publieke omroep (25216).De voorzitter:Ik stel voor, dat wij een uiterste poging doen om de eerste termijn van
de Kamer te beëindigen voor de dinerpauze. Dat lukt natuurlijk altijd,
als we de dinerpauze maar flexibel maken, maar mijn bedoeling is om de dinerpauze
op een nette tijd te houden zodat het geen souperpauze wordt. Na de dinerpauze
volgt het antwoord van de staatssecretaris en dan moeten we zien welke tijd
nog rest tussen het "amen" van de staatssecretaris en 23.00 uur voor een deel
van de tweede termijn.De algemene beraadslaging wordt geopend.De heer Beinema (CDA):Voorzitter! Er was eens in een ver oosters land een vizier – een
vizier is één rangetje lager dan een grootvizier – van
cultuur en media, die erg veel van lezen hield. Van schrijven ook, trouwens,
en van schrijven over schrijven. Maar aan dat soort schrijven kwam hij niet
meer toe, sinds hij als vizier zoveel moest herschrijven en voorschrijven.Deze vizier las van jongs af aan niet alleen veel boeken maar ook veel
kranten. Vooral dat laatste kwam hem goed van pas, want als vizier moest je
goed en veelzijdig geïnformeerd zijn en kennisnemen van allerlei meningen
met allerlei kleuren, van groen tot paars, en nog wel erger.Zo zat hij, al lezend, ook zonder er voortdurend lijfelijk en actief aan
deel te nemen, toch midden in wat hij bijna verlekkerd en toch beschaafd "het
discours" placht te noemen. Maar zijn leesplezier werd meer en meer vergald,
doordat hij steeds vaker las en merkte dat de mensen in zijn land elk jaar
weer minder tijd aan het lezen gingen besteden, omdat ze zaken als beeldinformatie,
Internetspeurtochten en zeepsopdrama's veel interessanter en ontspannender
vonden dan al dat gelees.Toen nam de vizier op een kwade dag met pijn in het hart een kloek besluit,
want hij was niet alleen gevoelig maar ook doortastend. Hij riep om te beginnen
alle directeuren en hoofdredacteuren van alle kranten bij zich en hij begon
met vaderlijke stem te zeggen: "Beste jongens en meisjes...". Maar dat "meisjes"
moest hij weer gauw inslikken, want hij zag opeens dat er geen meisjes bij
waren. Daar moest hij dus ook nog iets aan doen, maar dat kwam later wel.
Nu zei hij dus, zo streng als zijn goedmoedigheid toeliet: "Beste jongens,
het speelkwartier is echt afgelopen." Die uitdrukking had hij wel eens van
een andere staatsman gehoord. En hij vervolgde: "Voor je eigen bestwil en
voor mijn bestwil en wel voor de bestwil van onze hele samenleving moeten
jullie van al jullie bedrijven één bedrijf maken en in innige
samenwerking nog maar één krant uitgeven. Dat is niet makkelijk,
maar ik zal jullie wel helpen. Als jullie dat niet doen, gaan jullie kranten
stuk voor stuk onder in de concurrentieslag met de nieuwe en vooral met de
allernieuwste media. Ik laat een nieuw gebouw ontwerpen door een Spaanse architect –
want dat zijn de beste – en daarin komen jullie allemaal bij elkaar
te zitten om elkaar te motiveren en te inspireren. Elke redacteur mag in zijn
eigen stijl blijven schrijven en zijn eigen mening blijven verkondigen, maar
die stijl en mening moeten wel gaan passen in het geheel. De organisatie moet
veel en veel slagvaardiger en vooral professioneler gemaakt worden. En omdat
jullie dat toch niet doen voordat het weer te laat is, zal ik door de sultan
een nieuwe topdirectie laten benoemen."Zo ging het allemaal gebeuren en de lezers in het land, die zich niet
meer in die ene, slagvaardige krant herkenden, zegden in versneld tempo hun
abonnement op. Soms kochten ze, als er een sportbijlage bij zat, nog wel eens
los nummer om nog eens na te kunnen lezen wat ze al gezien hadden op de televisie.Dit lijkt een beetje op een sprookje, zij het dan van de akelige, om niet
te zeggen gruwelijke, soort. Als ik daarin het woord "krant" vervang door
het woord "omroep" gaat het ineens over het wetsvoorstel van vandaag.Mijnheer de voorzitter! Ik wil mijn bijdrage in een breder kader plaatsen
dan waartoe dit wetsvoorstel ogenschijnlijk noopt. Ik doe dat, omdat dit voorstel
zijn schaduwen vooruitwerpt naar een volgend wetsvoorstel, naar een volgende
kabinetsperiode en naar de positie van de pluriforme publieke omroep in de
volgende decennia. "Over de hele wereld brengt de informatie- en communicatietechnologie
een nieuwe industriële revolutie teweeg, die nu al even betekenisvol
en ingrijpend is als de vorige." Ik ontleen dit door een germanisme enigszins
ontsierde citaat aan een rapport dat nu alweer drie jaar geleden door een
groep van prominenten op het gebied van de informatiemaatschappij werd uitgebracht
aan de Europese Raad.Een tweede aanhaling luidt als volgt: "Deze revolutie voegt een geweldig
nieuw vermogen toe aan de menselijke intelligentie en maakt dat de manier
waarop we samen leven en werken ingrijpend verandert." Dat lijkt, niet naar
de vorm maar naar de inhoud, ook wel een sprookje. Overigens zal ik die term
verder niet meer gebruiken om niet uit te lokken dat de staatssecretaris of
collega-woordvoerders andere delen van mijn inbreng zo gaan kwalificeren.Het rapport over de achtergronden van de omroepproblematiek dat het Interkerkelijk
contact in overheidszaken (ICO) de Kamer vorige maand deed toekomen, is ook
in dat brede kader geplaatst van de wereldwijde veranderingen in de informatiemaatschappij.
Die commissie constateert daarin dat de euforie van de ongetwijfeld realiseerbare
positieve gevolgen momenteel erg groot is. Maar de commissie signaleert tevens
dat er anderzijds stemmen opgaan, ook van kerkelijke zijde, die waarschuwen.
En zij verwijst daarbij onder meer naar een discussienota die de Europese
oecumenische commissie voor kerk en maatschappij en de Commissie
van de bisschoppenconferentie in de Europese Gemeenschap samenstelden. Die
waarschuwende stemmen vragen aandacht voor de tweepoligheid, ten goede of
ten kwade, die wetenschap en technologie ook bij deze ontwikkeling kenmerkt.De inrichting van de informatiemaatschappij zal immers ook gevolgen hebben
voor de structuur van de samenleving, voor het weefsel van de menselijke gemeenschappen,
waarvan de vitaliteit in hoge mate wordt bepaald door de kwaliteit van de
onderlinge communicatie en het daarmee verbonden bewustzijn van gemeenschappelijke
waarden. Moderne communicatiemiddelen kunnen die sociale netwerken vernieuwen
en revitaliseren, maar omgekeerd kunnen zij ook bijdragen aan de desintegratie
van dat maatschappelijk weefsel, als de gebruikers zich strikt beperken tot
hun individuele voorkeuren en belangen. De integratiefunctie van de openbare
discussie verzwakt dan door fragmentatie tot verdwijnens toe. En daarmee kom
ik bij de functies van de publieke omroep.De voortschrijdende individualisering valt, zoals gezegd, niet eenzijdig
als negatief of als positief te kwalificeren, maar vergt wel, tot behoud van
de samenhang in onze samenleving, het tegenwicht van factoren die bijdragen
tot wederzijds begrip en tot integratie. De publieke omroep kan en moet derhalve
daarbij een aantal belangrijke functies vervullen. Hij behoort een betrouwbare
en gemeenschappelijke bron van informatie te zijn en bovendien – niet
minder belangrijk – die informatie vanuit uiteenlopende maatschappelijke
en/of levensbeschouwelijke visies te duiden.Het aan de orde stellen en voor uiteenlopende delen van de bevolking bespreekbaar
maken van vraagstukken is daarbij even onmisbaar als het zichtbaar maken van
de pluriformiteit in de samenleving. Een op een breed publiek gerichte programmering
is daarom niet minder functioneel dan programma's die specifiek op bepaalde
bevolkingsdelen gericht zijn. Samenleven betreft immers een mogelijkheid om
als samenleving binnen en tussen de segmenten van de bevolking te communiceren.
In een democratische samenleving kan het produceren van dergelijke programma's
voor de publieke omroep noch de verantwoordelijkheid van de overheid, noch
de uitsluitende verantwoordelijkheid van de programmamakers zijn. De organisatie
daarvan door omroepverenigingen biedt daarvoor nog steeds het beste kader,
mits verzekerd is dat die verenigingen daadwerkelijk aansluiten bij wat er
onder hun publiek leeft.Voorzitter! U, de andere collega's en zeker de staatssecretaris zullen
inmiddels bemerkt hebben dat ik zo-even enkele passages uit het rapport-Ververs
vrijwel woordelijk tot de mijne heb gemaakt. Ik heb dat niet gedaan bij gebrek
aan authentieke CDA-teksten, maar omdat de commissie-Ververs breed samengesteld
was met leden die nadrukkelijk niet namens de grote politieke stromingen spraken,
maar wel elk voor zich zo'n stroming van binnenuit kenden. Hun duidelijke
motivering van het bestaansrecht van de publieke omroep in Nederland ondersteunde
het standpunt van de regering die, zoals verwoord in de brief van de staatssecretaris
d.d. 16 mei vorig jaar: "een publieke omroep voorstaat die streeft naar een
onderscheidend en pluriform programma-aanbod voor een breed geschakeerd publiek
waaronder ook kleine publieksgroepen. Dit programma-aanbod dient onafhankelijk
te zijn, zowel van commerciële als van overheidsinvloed. Het hart ervan
is de informatieve, opiniërende en culturele programmering. Een omroep
die zich uitsluitend tot die kern beperkt, zal echter onvoldoende aandacht
verwerven bij een breed publiek. De publieke omroep heeft een dubbele taakstelling:
hij moet doelgroepen, minderheden en elites bereiken én een groter
publiek interesseren in wat andere doen, vinden en denken."Over die opvatting bestaat dus een brede politieke overeenstemming, waaraan
de VVD overigens niet in elk opzicht deel lijkt te hebben. Die fractie betoont
zich binnen en soms ook buiten de Kamer voorstander van een sterk teruggesnoeide
publieke omroep, die beperkt moet blijven tot wat dan, lichtelijk misleidend,
kernfuncties worden genoemd. Die brede politieke overeenstemming blijkt, voorzover
we aan enquêtes waarde mogen hechten, gepaard te gaan met een even brede
maatschappelijke waardering voor de pluriforme publieke omroep. De ruime consensus
die er bestaat over het bestaansrecht en, meer in het algemeen, de functie
van de publieke omroep, maakt het voor mij overbodig over dat hoofdaspect
van het voor ons liggende wetsvoorstel uit te weiden.Een tweede hoofdaspect is de tweeledige vraag of de conclusie van de commissie-Ververs
standhoudt, dat "de organisatie van de publieke omroep via de omroepverenigingen
nog steeds het beste kader biedt" en, als dat het geval is, hoe dat toegepast
en uitgewerkt moet worden. De keuze van die commissie voor de organisatie
binnen het kader van de omroepverenigingen is ook de nadrukkelijke keuze van
mijn fractie, al komen wij bij de uitwerking daarvan tot een andere structuur
dan Ververs en de zijnen.Met de voorkeur voor dat kader wees de commissie-Ververs tegelijkertijd
een homogene, professionele omroeporganisatie, zoals het door sommige politici
aangeprezen BBC-model, onomwonden af. Ik citeer: "in díé constructie
duiken onmiddellijk de aloude vragen en behoeften op waar de figuur van de
omroepvereniging een antwoord op bood; vragen die in alle stelsels van publieke
omroep voorkomen en daar vaak minder adequaat zijn opgelost (...)".Ook de regering wijdt vele goede woorden aan de waarde van de omroepverenigingen,
maar zij komt tot een uitwerking die onzes inziens onvoldoende recht doet
aan die waardering. En de regeringsfracties lijken de rol van de omroepverenigingen,
zeker na ommekomst van de huidige concessieperiode, eerder meer dan minder
te willen verkleinen dan dit kabinet al beoogt.De CDA-fractie huldigt van haar kant de stelling, dat de publieke omroep
opgebouwd dient te worden op en vanaf het fundament van de omroepverenigingen.
Wij beschouwen die, in het algemeen, als waardevolle instellingen op het middenveld
tussen enerzijds de overheid en anderzijds de kijkersmarkt. En meer in het
bijzonder zijn zij onmisbaar om in hun functie gestalte te geven aan de pluriformiteit
die onze samenleving rijk is. Zij vullen, om met Bolkestein te spreken, "de
ruimte tussen het individu en de Staat." "Daardoor wordt – ik citeer
nog steeds met instemming collega Bolkestein – cohesie aan de maatschappij
 verleend en worden tradities en waarden van generatie op generatie
overgedragen." Maar helaas pleegt deze liberale gedachtegang te verzwakken
als het erop aankomt het middenveld met een zekere autonomie publieke taken
te laten vervullen.Mevrouw Van Heemskerck Pillis-Duvekot (VVD):Mijnheer de voorzitter! Gefascineerd heb ik naar mijn collega geluisterd.
Hij dicht de VVD een aantal dingen toe, maar is daarbij incorrect. Nu hij
de woorden van mijn fractievoorzitter gaat aanhalen, wil ik op het volgende
wijzen.De heer Beinema citeert te pas en de onpas passages uit het rapport van
de commissie-Ververs. Als hij het heeft over de waarde van de omroeporganisaties,
moet hij zich toch kunnen herinneren dat in het rapport van de commissie-Ververs
staat: er moet een omroepverkiezing komen om de legitimiteit van de omroeporganisaties
te toetsen. De heer Beinema citeert wel uit het rapport van de commissie-Ververs,
maar laat een heel belangrijk element daarin weg. Die commissie neemt niet
zomaar aan dat wat wij nu hebben, op de juiste manier door alle leden wordt
gedragen.De heer Beinema (CDA):Voorzitter! Ik heb gezegd dat ik de opvatting en de motivering van de
commissie-Ververs ten aanzien van de waarde en de functie van de omroepverenigingen
deel. Daaraan heb ik in een tussenzinnetje iets toegevoegd en waarschijnlijk
is dat mevrouw Van Heemskerck ontgaan. Dat tussenzinnetje luidde: de uitwerking
van de commissie-Ververs is een andere dan de onze. Mevrouw Van Heemskerck
moet mij niet kwalijk nemen dat ik dat niet verder uitwerk. Zij en ik weten
waarover ik het heb als ik dit zeg.Voorzitter! De wijze waarop de PvdA-fractie in het verslag de omroepverenigingen
benadert, maakt mij niet echt optimistisch, maar in deze partij wordt ook
positief gedacht over middenveld en omroepvereniging. Zo wees Van der Zwan
zijn partij onlangs op de noodzaak van herwaardering van het maatschappelijk
middenveld. Oud-minister Hedy d'Ancona, nu vooraanstaand lid van de socialistische
fractie in het Europees Parlement, schreef nog niet zo lang geleden dat het
feit dat sociale, culturele en levensbeschouwelijke organisaties als de omroepverenigingen
de publieke omroep verzorgen, uniek is in Europa en een typisch Nederlandse
verworvenheid, waarmee niet lichtvaardig mag worden omgesprongen. Ik proef
dat op de tong: waarmee niet lichtvaardig mag worden omgesprongen.Onze invulling van het middenveld is overigens iets anders dan ouderwets
gestalte geven aan de verzuiling, waarvan in de nota naar aanleiding van het
verslag de regering schrijft dat daaraan in Nederland een einde is gekomen.
Zo geformuleerd is dat het kort door de bocht intrappen van een open deur.
Uit andere passages blijkt evenwel dat ook de regering over een bredere en
meer genuanceerde kennis van deze historische ontwikkeling beschikt en wel
degelijk beseft dat de voormalige zuilen niet in het niets zijn opgegaan.
Als wij de zuilen beschouwen als – ik gebruik de definitie van Kruijt
en Lijphart – geïntegreerde complexen van maatschappelijke organisaties
of instellingen op levensbeschouwelijke grondslag, moeten wij vaststellen
dat zij de geslotenheid en vanzelfsprekendheid van weleer veelal verloren
hebben. In die vormen zijn zij grotendeels verdwenen. Zij hebben evenwel een
metamorfose ondergaan en leven voort in de diverse stromingen die zich minder
scherp van elkaar onderscheiden dan vroeger bij zuilen het geval was en waarvan
de aanhangers niet meer met het vroegere automatisme hun eigen organisatievormen
voorstaan. Dat alles neemt niet weg dat verreweg het merendeel van de leden
van christelijke schoolverenigingen, van CNV, van KRO, NCRV, EO, VPRO, VARA,
enz. juist voor dat lidmaatschap kiest, omdat zij zich bewust zijn van de
levensbeschouwelijke of maatschappelijke grondslag van die organisaties.Mijn fractie is met de commissie-Ververs van mening dat de publieke functie
vergt dat de programma's van de publieke omroep aansluiten bij stromingen,
gevoelens en opvattingen onder de bevolking. Dat staat trouwens ook met zoveel
woorden in artikel 14 van de Mediawet. Een consequentie daarvan is dat de
in de statuten van de omroepverenigingen vastgelegde identiteit de kern behoort
te zijn van de legitimatie van de omroepvereniging. Die identiteit moet derhalve
wezenlijk meer zijn dan een loze leus en dieper steken dan de beleving van
een clubgevoel bij door de vereniging georganiseerde reizen. Deze identiteit
behoort allereerst en allermeest te blijken uit herkenbare programma's. Dat
vereiste stelt, zoals de commissie-Ververs terecht schrijft, ook beperkingen
aan de mate waarin programma's en programmaonderdelen uitsluitend op basis
van professionele overwegingen worden geproduceerd. Verenigingen die in het
recente verleden een omroepbedrijf op afstand naast zich hebben geplaatst,
doen er dus goed aan dit bedrijf weer formeel en feitelijk in een ondergeschikte
positie en in dienst van de vereniging te stellen.Alleen een omroepvereniging die de door haar aangeboden programma's effectief
weet te toetsen aan een duidelijke identiteit, is gelegitimeerd om voor haar
part de publieke functie van de omroep in betrekkelijke autonomie te vervullen.
De overtuigingskracht van de legitimatie zal erbij gebaat zijn als het toetsingsproces
en de resultaten daarvan jaarlijks geëvalueerd worden door een commissie
van onafhankelijke, uit eigen stroming afkomstige deskundigen. De overheid
komt aan die toetsing uiteraard niet te pas. Wel kunnen en mogen de evaluatierapporten
een rol spelen bij het al dan niet verlengen van de concessie van omroepverenigingen.
Een publieke omroep waarvan de identiteit niet meer functioneert in wisselwerking
met de achterban en niet herkenbaar is in de programma's, verdient geen verlenging
van de concessie te krijgen. Anderzijds behoort een nieuwe stroming, zoals
de islamitische zou kunnen zijn, bij de toedeling van concessies aan bod te
komen, omdat een pluriform bestel werkelijk open behoort te zijn.Een opbouw vanaf de basis van de omroepverenigingen verdraagt zich niet
met een centralistische structuur. De regering vindt dat het voorstel geenszins
als centralistisch kan worden beschouwd. Zij voegt daar in de nota naar aanleiding
van het verslag het volgende aan toe: "De regering wil er geen misverstand
over laten bestaan dat het haar intentie is de verschillende identiteiten
binnen respectievelijk de pluriformiteit en de diversiteit van het Nederlandse
publieke omroepbe stel te handhaven en te versterken". Deze
uitspraken wekken bij mij een onweerstaanbare associatie met de uit de literaire
regels van de renaissance stammende kwalificatie "se non è vero, è
ben trovato", als het niet waar is, is het toch mooi bedacht.In de literatuur hoeft een verhaal inderdaad niet overeen te stemmen met
de werkelijkheid om een goed verhaal te zijn. Maar in de politiek behoren
de verkondigde principes en intenties waargemaakt te kunnen worden door het
daaraan gekoppelde wettelijk instrumentarium. In de nota naar aanleiding van
het verslag is het beoogde organisatieschema enigszins misleidend gekanteld
afgedrukt. Het lijkt daardoor plat, maar dat is het niet. In de bovenste helft
daarvan lopen enkele belangrijke lijnen, anders dan nu het geval is, van de
top en van boven de top naar beneden. Ik doel in de eerste plaats op de leden
van de raad van bestuur die allen, anders dan nu bij de leden van het dagelijks
bestuur gebeurt, door onze minister worden benoemd. Ik doel in de tweede –
maar niet minder belangrijke – plaats op de netcoördinatoren die
nu nog benoemd worden door en in dienst staan van de netbesturen maar straks
benoemd worden door de raad van bestuur en in dienst zijn van de stichting.Natuurlijk zal de staatssecretaris er straks op wijzen dat de leden van
de raad van bestuur worden benoemd op voordracht van de raad van toezicht
en dat de benoeming van een netcoördinator de instemming behoeft van
het desbetreffende netbestuur. Dat is waar, het had nog erger gekund. Die
kanttekeningen in de marge – hoe belangrijk op zichzelf ook –
nemen niet weg dat bij de samenstelling van de raad van bestuur de minister
het laatste woord heeft en dat de coördinator als een naar het net getransplanteerd
element alleen aan de raad van bestuur verantwoording schuldig is. Transplantatie
brengt het gevaar van afstoting met zich. Bovendien heeft deze kunstmatige
constructie tot gevolg dat de netcoördinatoren nieuwe stijl – in
tegenstelling tot de huidige functionarissen – niet meer kunnen beschikken
over een eigen percentage zendtijd en budget, zodat hun mogelijkheden onnodig
beperkt worden. Deze structuur is – ik kan het niet anders zien –
in belangrijke mate centralistisch. Ik heb op dit punt twee amendementen ingediend.Mevrouw Van Zuijlen (PvdA):Ik zou niet weten waarom de gewoonte om zendtijd aan de netcoördinatoren
te geven, niet gecontinueerd kan worden. Op het eerste net wordt nu bijvoorbeeld
20% tot 25% aan de netcoördinatoren beschikbaar gesteld. Waarom zou dat
veranderen?De heer Beinema (CDA):In theorie blijft die mogelijkheid bestaan. De staatssecretaris heeft
laten weten dat dit niet in de wet voorgeschreven kan worden. Ik verwacht
ook niet dat de omroepverenigingen het zullen doen. Het gaat dan eigenlijk
om wezensvreemde elementen.Mevrouw Van Zuijlen (PvdA):Het is niet zo vreemd om te veronderstellen dat de huidige netcoördinator
van net 1 opnieuw wordt benoemd. Waarom zou het netbestuur dan ineens besluiten
om zijn aandeel terug te brengen tot bijvoorbeeld 5%? Dat lijkt mij hoogst
merkwaardig en ook ongewenst.De heer Beinema (CDA):Het gaat niet om incidentele mogelijkheden. Er wordt een structuur opgebouwd
die voor een aantal jaren zal gelden.Voorzitter! De omroepen zijn bezig met het realiseren van vergaande samenwerking
per net. Voor een deel is die al gerealiseerd. Dat heeft de regering in de
nota naar aanleiding van het verslag "met vreugde" geconstateerd. Die vreugde
was echter van korte duur. Onmiddellijk daarna schrijft zij: "Maar dat is
opnieuw niet genoeg". Als ik de staatssecretaris niet beter kende, zou ik
daaraan toegevoegd hebben: schrijft zij met sardonisch genoegen. Hoezo niet
genoeg? Heerst ten departemente de dogmatische opvatting dat publieke omroepen
per definitie achterblijven bij het zoveel rijpere en meer toekomstgerichte
inzicht waarover de staatssecretaris en zijn medewerkers beschikken? Maakt
de praktijkervaring, zoals die op Nederland 1 is opgedaan, niet in toenemende
mate duidelijk dat een door de zendgemachtigden zelf benoemde coördinator,
die een deel van de zendtijd en de middelen ter eigen beschikking heeft, veel
meer kan bereiken dan een van buiten gedropte functionaris die – op
zichzelf terecht – niet over eigen middelen en zendtijd kan beschikken?
Ging het de staatssecretaris ook niet vooral om effectiviteit en slagvaardigheid?De vorm van netcoördinatie die al in praktijk wordt gebracht, is
niet alleen effectiever maar ook zuiverder dan het toekennen van een eigen
programmabudget aan de raad van bestuur. Hoe verdraagt dit budget zich met
de programmatische autonomie van de zendgemachtigden die de regering naar
eigen zeggen wil respecteren? Ik heb op stuk nr. 13 een amendement ingediend
dat ertoe strekt het aparte budgetcompartiment te doen vervallen.Mevrouw Van Zuijlen (PvdA):Voorzitter! De heer Beinema lijkt door zijn opmerkingen de houding van
de zendgemachtigden te ondersteunen. Zou de houding van de zendgemachtigden
niet gericht moeten zijn op één publieke omroep met één
brede culturele doelstelling die ze met zijn allen gaan dienen? Waarom zouden
de zendgemachtigden zich terugtrekken op hun bastion op het moment dat er
een raad van bestuur komt, die zij nota bene zelf hebben gewild?De heer Beinema (CDA):Omdat de zendgemachtigden in casu de omroepverenigingen niet opgericht
zijn en niet tot doel hebben om uiteindelijk op te gaan in één
grote organisatie waarin zij aan de kant geschoven worden. Zij hebben ten
doel een stroming te representeren en zij dienen daartoe bestuurlijk de mogelijkheden
te hebben.Mevrouw Van Zuijlen (PvdA):Hoe kunt u nu volhouden dat de omroepverenigingen aan de kant geschoven
worden? In de eerste plaats zitten zij in de raad van toezicht, in de tweede
plaats zitten zij in het netbestuur, kunnen zij netcoördinatoren voordragen
en hebben zij een vetorecht en ten derde hebben zij inhoudelijke eindverantwoordelijkheid
over de programmering.De heer Beinema (CDA):Ik heb net twee hoofdpunten aangegeven waarop ik geamendeerd heb, waaruit
blijkt dat die lijnen inderdaad niet meer van beneden naar boven, maar van
boven naar beneden lopen. Dat geldt niet voor alle punten, maar wel voor twee
belangrijke.Voorzitter! Dat de raad van bestuur belast wordt met de coördinatie
tussen de verschillende programmanetten, heeft op zichzelf onze instemming.
Dat deze raad volgens artikel 99 met het meerjarenplan slechts rekening zou
moeten houden – en daarvan dus inhoudelijk kan afwijken – gaat
ons echter te ver, omdat ook dit in strijd is met de programmatische autonomie
van de zendgemachtigde.Voorzitter! Het voorliggende voorstel van wet zal naar mijn stellige overtuiging
niet leiden tot de uitvoering van de intentie die de regering zegt te hebben,
maar tot het tegendeel daarvan. Ik voel mij in die opvatting ten minste lichtelijk
gesteund door de kanttekeningen die de Raad van State heeft gemaakt bij de
strekking van dit wetsvoorstel. De Raad concludeerde in zijn advies van 10
december vorig jaar dat het wetsvoorstel herziening organisatiestructuur landelijke
publieke omroep "de positie van de omroepinstellingen reeds zoveel mogelijk
modelleert naar de plaats welke die instellingen naar het inzicht van de regering
na 2000 in de publieke omroep zullen innemen. Die plaats zal principieel verschillen
van de huidige." (...) "Daarmee wordt, voordat de tweede fase van de voorgenomen
wetgeving is aangebroken, de vraag actueel naar de verhouding tussen de identiteit
van de omroepverenigingen als vertegenwoordigster van een stroming en de identiteit
van de publieke omroep."Aan het dringende verzoek van de Raad van State om in de memorie van toelichting
zo breed en concreet op de actuele vraag in te gaan als ware de tweede fase
van wetgeving aan de orde, is door de regering geen gevolg gegeven, omdat
"het niet zo is dat het wetsvoorstel onomkeerbare gevolgen heeft. De verleende
concessies voor landelijke omroep worden immers gerespecteerd."Van het laatste ben ik minder zeker dan de regering zegt te zijn. Ingrijpende
wijzigingen van de organisatie vormen wezenlijke veranderingen van de situatie
waarin de concessie kan worden uitgeoefend en dus van de mogelijkheden die
de concessie biedt. Het is uiteraard aan de concessiehouders om op dat punt
een actie in te stellen.Voor de terughoudendheid die de regering betracht met betrekking tot de
volgende fase van wetgeving heb ik, vanuit het oogpunt van tactiek, enig begrip.
Uit de bijdrage van de drie regeringsfracties aan het verslag valt immers
af te leiden dat zij het op zijn zachtst gezegd niet over alle hoofdpunten
van toekomstig omroepbeleid geheel eens zijn.In haar reactie op het advies verhult de regering niet – die openhartigheid
is op zichzelf zeker te prijzen – dat dit wetsvoorstel gezien moet worden
als een stap op weg naar verdergaande centralisatie. In de memorie van toelichting
en de nota naar aanleiding van het verslag lezen we dat in de concessiewet
het opereren van de publieke omroep als eenheid nog scherper gestalte zal
krijgen, alsmede dat de omroepverenigingen en de andere zendgemachtigden zich
dan in het geheel van de publieke omroep zullen moeten "verenigen". "Verenigen"
is in dit verband een veelzeggende en in mijn wijze van zien omineuze term.
Het betekent "samenvallen", anders gezegd: zo samengaan dat de oorspronkelijke
elementen niet meer van elkaar te onderscheiden zijn. Dat houdt dus in dat
de vele warme woorden die de regering aan de waarde en de functie van de omroepverenigingen
wijdt, in de praktijk snel zullen verkillen doordat de consequentie ervan
niet getrokken wordt. Ik geef een voorbeeld uit vele.De regering zegt dat zij de identiteit van de publieke omroep als geheel
in het verlengde ziet liggen van de verschillende identiteiten van de samenstellende
delen daarvan. In dat beeld loopt de lijn van beneden naar boven, maar in
de beoogde organisatiestructuur wordt die lijn van beneden naar boven halverwege
afgebroken. En dat is een van onze fundamentele bezwaren tegen dit voorstel
van wet. Ik herhaal de vraag die ik al meer dan eens heb gesteld: waarom wil
de regering zover gaan in een naar mijn stellige overtuiging verkeerde richting?
Niet zonder recht en reden toont de Raad van State in zijn advies zorg en
bezorgdheid voor de identiteit van de omroepverenigingen. Het advies doet
mij zelfs vermoeden dat de raad een concessiewet, zoals de staatssecretaris
die in gedachte heeft, scherp zal afwijzen. Dat zal de toekomst uitwijzen.Als het gaat over de verhouding tussen – zo formuleert de raad het –
de identiteit van de omroepvereniging als vertegenwoordigster van een stroming
en de identiteit van de publieke omroep als geheel, plegen de regering en
de regeringspartijen zich te buiten te gaan aan ongemakkelijke en onaangename
beelden. Vroeger was dat het beeld van de pijnlijke spagaat. Nu is die vervangen
door de dubbelrol met haar associaties van karakterloosheid en onbetrouwbaarheid.
In de memorie van toelichting gaat het als volgt: "Het volledig uitspelen
van deze dubbelrol gaat echter te zeer ten koste van een herkenbaar karakter."
Maar de staatssecretaris weet toch wel dat een professionele toneelspeler
zeer wel in één stuk twee rollen kan spelen, elk met een eigen
herkenbaar karakter, en dat die beide karakters dan bijdragen tot de herkenbaarheid
en de eenheid van het stuk?Voorzitter! Ik gebruik op mijn beurt een heel ander beeld, dat de staatssecretaris
en de woordvoerders van de regeringsfracties toch zal moeten aanspreken, namelijk
de paarse kleur van het huidige kabinet. Men zal mij niet horen zeggen dat
dit een goed kabinet is dat een stralende eenheid tentoonspreidt, maar de
staatssecretaris en de woordvoerders van PvdA, VVD en D66 zullen senator Wiegel
toch niet nazeggen dat je paars kunt zien als een coalitie van ontkleurde
partijen? Ik verwijs naar Trouw van dit weekend. Zij zijn toch van mening
dat met behoud van kleur en identiteit van elk van de deelnemende partijen
een kabinet aan het werk is, dat ook als eenheid een duidelijke kleur heeft?
Of vergis ik mij daarin? Waarom zijn zij er dan toch zo zeker van dat wat
in de politiek wél kan, niet kan bij de omroep? Eigenlijk is, op termijn
gezien, de terugdringing van de invloed van de omroepvereniging een achterhoedegevecht
in het licht van de toenemende vraag in de samenleving naar een grotere inbreng
van in enig verband georganiseerde burgers.Voorzitter! Na zo de hoofdlijnen van het wetsvoorstel besproken te hebben,
wil ik een paar andere aspecten in mijn eerste termijn niet onvermeld laten.
Dat betreft in de eerste plaats de zogenaamde ontkoppeling.De omroepvereniging moet kunnen steunen op leden die bewust juist voor
dat lidmaatschap hebben gekozen. Naar mijn indruk heeft het merendeel
van de huidige leden-abonnees dat gedaan. Tegen de nu voorgestelde ontkoppeling
kan men als terechte tegenwerping inbrengen dat die, formeel gesproken, pas
in de komende concessiewet thuishoort. Mijn fractie heeft er echter geen overwegend
bezwaar tegen als deze mogelijke verbetering van de legitimatie nu al wordt
ingevoerd.Wel hebben wij overwegende bezwaren tegen de verhoging van de kosten van
het lidmaatschap met 150%. De regering is er ook in de nota naar aanleiding
van het verslag niet in geslaagd de fundamentele bezwaren te weerleggen die
de Raad van State opperde tegen de verhoudingsgewijs extreem hoge kostenstijging
van het lidmaatschap van een omroepvereniging. Integendeel, het beruchte geeltje
brengt de regering ook in de nota tot merkwaardige bokkensprongen. Enerzijds
wordt betoogd dat de betrokkenheid van de leden van de omroepvereniging moet
blijken uit hun bereidheid ƒ 15 meer voor hun lidmaatschap te gaan
betalen, anderzijds wordt, op zichzelf terecht, geconstateerd dat dit voor
leden die ook geabonneerd zijn op het programmablad van de omroep niet tot
een prijsverhoging van ƒ 15 behoeft te leiden. Zo komt de aap uit de
mouw. Het gaat de regering er kennelijk niet primair om dat elk lid, als toetssteen
van zijn betrokkenheid, omgerekend door de wetgever met terugwerkende kracht
een indexering krijgt opgelegd vanaf 1974. Opmerkelijk is trouwens dat de
regering er niet toe overgaat de omroepbijdrage alsnog vanaf 1974 te indexeren.
Die zou daardoor stijgen tot een bedrag dat dichter bij de ƒ 300 ligt
dan bij de ƒ 200. Overigens is mijn fractie bepaald niet tegen een
normale indexering van de lidmaatschapsbijdrage. Daarvoor hoeft de wet niet
gewijzigd te worden. Dat laat de huidige wet al toe.Als blijkt dat de publieke omroep financieel niet in staat is de huidige
kwaliteit te handhaven, dient de regering voort te gaan op de koninklijke
weg die de Raad van State heeft gewezen: verhoging van de omroepbijdrage.
Het is nog niet duidelijk wanneer de noodzaak daartoe ontstaat. Het verschil
van inzicht tussen de staatssecretaris en de omroepen over de actuele financiële
problematiek is de laatste dagen gelukkig iets kleiner geworden, maar pas
in de komende maanden zal aan de hand van de rapportage van McKinsey kunnen
blijken waar het gelijk precies ligt.Ik stel nu vast, en daarin volg ik de staatssecretaris, dat bezuinigen
niet ten koste van de programma's mag gaan. Waar de grens ligt van besparingen
door efficiencymaatregelen, zal hopelijk uit de rapportage van McKinsey blijken.
Het overschrijden van die grens is per definitie inefficiënt.Voorzitter! Onze fractie is met de Rekenkamer van mening dat toezicht
op het financieel beheer van de omroepen een taak van het commissariaat is
en moet blijven. Het ligt dan in de rede ook de verdeling van de middelen
over de omroepverenigingen door het commissariaat te continueren.Het pleidooi dat de Partij van de Arbeid in het verslag voerde voor het
project Telefilm, ondersteun ik graag. Collega Van Zuijlen zal mij zo dadelijk
wellicht tegenwerpen dat die uitspraak wat goedkoop is, want ik ontkom er
niet aan de staatssecretaris gelijk te geven, als hij zegt dat de huidige
financiële positie van de publieke omroep weinig of geen ruimte voor
dat project biedt. Zoals gezegd, die situatie kan verbeteren.De bezorgdheid van Partij van de Arbeid en D66 over de positie van de
buitenproducenten deelt mijn fractie, maar ook hier heb ik een voor die woordvoerders
teleurstellende toevoeging. Ik vind het inderdaad wel van belang dat de diversiteit
en de kwaliteit en daarmee ook de werkgelegenheid in die sector behouden blijven,
maar het lijkt mij dat de precaire financiële positie waarin de omroepen
verkeren, het toch bezwaarlijk maakt om het percentage onafhankelijk product
te verhogen.Mijn fractie blijft van mening dat het voor de coördinatie van de
radioprogrammanetten gewenst is dat er radiobesturen komen. Wij zullen het
amendement hierover van collega Stellingwerf en de zijnen in welwillende overweging
nemen.Tot slot. Ik wil nog wel geloven dat de staatssecretaris het beste voor
heeft met de publieke omroep in het algemeen en met de funderende functie
van de leden en de identiteitsgebonden omroepverenigingen daarin. Maar het
voorliggende wetsvoorstel beantwoordt op fundamentele punten niet aan die
goede bedoelingen en doet deze zelfs in hun tegendeel verkeren. Dat is jammer
voor de staatssecretaris, treurig voor de publieke omroepen en triest voor
onze samenleving.De heer Verhagen (CDA):Mijnheer de voorzitter! Vanochtend meldde een landelijk ochtendblad ten
onrechte dat wij vandaag de tweede fase van een wetsvoorstel tot liberalisering
van de Mediawet zouden behandelen. Toch zijn er wel een aantal elementen in
de discussie die een vervolg zijn op de discussie die wij hebben gevoerd over
de liberalisering van de Mediawet. Deze had wat mij betreft uitgebreid mogen
worden tot een debat over de FM-frequenties voor de radio, maar gelet op het
ordedebat van hedenmiddag zullen wij daar een apart algemeen overleg over
hebben. Het zal niet vandaag aan de orde komen. Na de ietwat vreemde procedure
van vorige week, denk ik dat het terecht is dat wij er apart bij zullen stilstaan.
Het laatste woord is daarover nog niet gesproken.Een ander element dat wel heel nadrukkelijk aan de orde is, zijn de activiteiten
op het gebied van de nieuwe diensten. Mevrouw Van Zuijlen en collega De Koning
hebben een amendement ingediend bij deze wijziging van de Mediawet om te zorgen
dat zij niet bij voorbaat verboden nevenactiviteiten zullen worden. Het is
uiteraard een opmerkelijke en toe te juichen ontwikkeling dat de Partij van
de Arbeid en D66 tot de conclusie zijn gekomen dat het nodig, of althans wenselijk,
is dat hiervoor geen belemmeringen worden opgeworpen bij de publieke omroep.
Zij hebben een inhoudelijk toe te juichen amendement ingediend, waarbij die
nieuwe diensten niet meer worden gezien als een te verbieden nevenactiviteit.
Ik zou echter graag een nadere toelichting verkrijgen.Bij het debat over de liberalisering van de Mediawet hebben mevrouw De
Koning, mevrouw Van Zuijlen en ikzelf een amendement terzake ingediend. Dat
amendement hield in wezen hetzelfde in en er stond heel uitdrukkelijk in vermeld
dat er geen goede redenen zijn om nevenactiviteiten die uit nieuwe diensten
bestaan, anders te behandelen dan de conventionele activiteiten. Dat amendement
beoogde hetzelfde als het nu ingediende amendement. Tijdens dat debat is er
iets gebeurd waardoor mevrouw De Koning en mevrouw Van Zuijlen
hun handtekeningen onder dat amendement hebben weggehaald, zodat het een amendement-Verhagen
werd. Men zal zich kunnen voorstellen dat dit op zich geen probleem is, ware
het niet dat de fracties van de PvdA en D66 op 20 maart jl. tegen dit amendement
hebben gestemd en toen derhalve van mening waren dat die nieuwe diensten wel
degelijk gezien moesten worden als andersoortige nevenactiviteiten waar een
speciale regeling voor moet gelden. Uiteraard staat voor de CDA-fractie de
inhoud voorop. Wij zullen dus onze steun geven aan dit amendement dat soortgelijk
is aan het amendement-Verhagen bij de behandeling van de liberalisering van
de Mediawet, maar ik wil van de indieners wel vernemen wat hen er tussen maart
jongstleden en nu toe heeft gebracht om nu ineens een amendement in te dienen
waar zij twee maanden geleden tegen hebben gestemd. Het denken staat niet
stil; ik neem aan dat dat ook bij mijn twee collega's het geval is. Ik hoop
dat dit amendement nu in stemming wordt gebracht en dat wij dan wel op hun
stem kunnen rekenen.Mevrouw De Koning (D66):Wij hebben het zelf ingediend!De heer Verhagen (CDA):Ja, maar de vorige keer heeft u tegengestemd.Mevrouw De Koning (D66):Ik weet niet of de voorzitter het ermee eens is dat wij deze privé-partijpolitieke
kluwen thans ontrafelen, maar wij hebben onze handtekening onder dat amendement...De voorzitter:Interrupties zijn er om in het debat verheldering te verkrijgen.Mevrouw De Koning (D66):Precies. Dank u vriendelijk, voorzitter.De voorzitter:In de reglementen staat dat in beginsel drie à vier zinnen daartoe
voldoende moeten zijn.Mevrouw De Koning (D66):In dat geval denk ik dat ik mij toch op mijn blauwe stoeltje moet terugtrekken.
Nee, dat is een beetje flauw. Ik zal de heer Verhagen antwoord geven. Het
maken van amendementen gaat altijd onder druk en dat moet vlug. Op dat moment
was er absoluut iets voor enig uitstel te zeggen, om de staatssecretaris de
gelegenheid te geven om de AMvB te maken waarin de verschillende regimes voor
de nevenactiviteiten worden vastgelegd. Dat moest allemaal in een paar uur.
Wij hebben ervoor gekozen om wel vast te houden aan de kern van de inhoud
van het amendement, maar om daar een beetje meer tijd voor te geven. De heer
Verhagen zegt nu dat het hem om de inhoud gaat, maar hij heeft toen het mindere –
namelijk het bijgestelde amendement – tot onze grote verbazing niet
gesteund, waardoor het geen meerderheid heeft gehaald.De heer Verhagen (CDA):Ik heb dat niet gesteund, om de doodeenvoudige reden dat wij toen niet
wensten mee te werken aan het creëren van een schaamlap. Datgene waarvoor
wij stonden, stelden wij voorop, namelijk het mogelijk maken van de ontwikkeling
van nieuwe diensten, ook door de publieke omroep. Vandaar dat wij toen het
amendement op stuk nr. 49 hebben ingediend, waar de fracties van D66 en de
PvdA tegen hebben gestemd. Ik constateer nu met blijdschap dat zij op hun
schreden zijn teruggekeerd en dat zij het amendement waar zij twee maanden
geleden tegen hebben gestemd, nu zelf indienen. Beter ten halve gekeerd dan
ten hele gedwaald, en in dit geval zal ik mijn zegeningen dus tellen. Ik heb
echter een toelichting gevraagd: waarom hebt u de vorige keer, twee maanden
geleden, tegen iets gestemd wat u nu zelf voorstelt? Nogmaals: ik vind het
prima dat u het voorstelt, maar ik wil graag weten wat u tot deze ommezwaai
heeft gebracht.De voorzitter:Mevrouw De Koning, wilt u daar kort op antwoorden? Daarmee zou ik dit
interruptiedebatje willen sluiten.Mevrouw De Koning (D66):Goed, voorzitter. Wij hebben toen weliswaar – als de heer Verhagen
het zo wil zeggen – tegengestemd, maar wij hebben daarvoor in de plaats
een soortgelijk amendement ingediend. Dat was iets minder dringend, omdat
het tijdsverloop tot 2000 erin zat. Wonderlijk genoeg heeft de heer Verhagen
ons dat ontzegd; hij heeft althans geen steun gegeven, waardoor het amendement
geen meerderheid heeft gehaald. Dat heeft ons reuze verbaasd, maar als wij
er nu van uitgaan dat wij het eens zijn, is dat misschien een verblijdende
conclusie.De heer Verhagen (CDA):Misschien is dat wel een prettige conclusie. Ik ben blij dat u nu datgene
wilt realiseren wat wij al twee maanden geleden wilden en dat u nu tot de
conclusie bent gekomen dat er geen AMvB meer nodig is, terwijl u dat toen
in het amendement op stuk nr. 48 wel naar voren heeft gebracht. Nogmaals,
laten wij blij zijn dat de wijsheid tot de fracties van D66 en de PvdA is
gekomen.Voorzitter!De voorzitter:Hebt u een andere spreektijd in gedachten dan op de sprekerslijst staat?De heer Verhagen (CDA):Dit was een vrij lange interruptie en ik meende daarop te moeten reageren
zoals ik gedaan heb.Er is een belangrijk onderwerp blijven liggen. De Kamer heeft de vorige
keer vrijwel met algemene stemmen een motie aangenomen over de zomertelevisie
Het beste van Nederland. De Kamer heeft toen heel nadrukkelijk gesteld dat
de staatssecretaris al hetgeen nodig is, moest doen om per 1 juli a.s. de
voorzetting te realiseren van een project dat alom toegejuicht werd. Wij hebben
toen ook gesteld dat de staatssecretaris de NOS ertoe moest bewegen om daarvoor
de middelen ter beschikking te stellen.Sinds de aanneming van die motie is gebleken dat er nogal wat problemen
zijn. Wij konden om te beginnen lezen dat de NOS erover denkt om de zenders
Nederland 1, 2 en 3 op de satelliet te plaatsen. Daarnaast zijn er nogal wat
hobbels met betrekking tot het leveren van de programma's aan Het beste van
Nederland. De Kamer heeft heel nadrukkelijk gesteld dat zij voortzetting van
die zomertelevisie op prijs stelt en wenselijk acht. Wij gaan er dan ook van
uit dat de motie-Verhagen wordt uitgevoerd. Een motie die is aangenomen, dient
gewoon uitgevoerd te worden totdat het tegendeel blijkt.Ik wil graag van de staatssecretaris vernemen of hij van zins is om ervoor
zorg te dragen dat de zomertelevisie inderdaad per 1 juli a.s. van start kan
gaan, met daarbij de levering van programma's door de publieke
omroepverenigingen aan dat project van de Wereldomroep. Mocht dat niet verzekerd
kunnen worden, dan overweeg ik om met andere collega's een nog dringender
motie in te dienen, opdat de motie-Verhagen daadwerkelijk wordt uitgevoerd.Voorzitter! Mijn laatste vraag aan de staatssecretaris betreft het nieuws
van hedenochtend, dat het op grond van de liberalisering van de Mediawet mogelijk
zal zijn dat de NOS een eigen programmablad zal uitgeven. Ik denk dat dat
niet geheel in lijn zou zijn met dat wat degenen die deze wijziging van de
Mediawet bespraken, voor ogen stond. Is het inderdaad waar dat de NOS overweegt
om een eigen programmablad uit te geven? Zo ja, is dat volgens de staatssecretaris
dan in lijn met de ondersteuning van het publieke bestel en de publieke omroepverenigingen
die je van de NOS zou mogen verwachten?Mevrouw Van Zuijlen (PvdA):Voorzitter! Toch nog binnen de afgesproken tijd, namelijk tijdens deze
regeerperiode, behandelen wij de herziening van de organisatiestructuur van
de landelijke publieke omroep. Even zag het ernaar uit dat van het in het
regeerakkoord opgenomen voornemen niet veel terecht zou komen. De staatssecretaris
is niet voortvarend van start gegaan maar langzaam op gang gekomen. Zijn besluit
om een commissie in het leven te roepen die zich over de problematiek moest
gaan buigen, is in dit opzicht opvallend. Het zal wel altijd de vraag blijven
of dit vertragend heeft gewerkt of juist niet. Hoewel wij niet in alle opzichten
gelukkig waren met het rapport van de commissie-Ververs, heeft het waarschijnlijk
toch gewerkt als een katalysator. Met name het nieuwe evenwicht tussen een
top-down- en een bottom-upbenadering, waar de commissie voor pleitte, is terug
te vinden in het nu voorliggende wetsvoorstel.Voorzitter! Voordat ik puntsgewijs de vragen en opmerkingen van de PvdA-fractie
langsloop, heb ik behoefte duidelijk uiteen te zetten wat de uitgangspunten
zijn waarmee wij naar deze materie kijken. Vooropstaat dat wij het van het
grootste belang vinden dat Nederland beschikt over kwalitatief hoogstaande,
pluriforme en betrouwbare informatie. Dat is belangrijk voor iedere gezonde
democratie en voor ieder land dat een cultuurbeleid in brede zin wil voeren.
Historisch is in Nederland de situatie gegroeid dat deze algemene doelstellingen
door particuliere organisaties binnen een publiek bestel worden behartigd.
Zij worden hiervoor publiek gefinancierd via een doelheffing. Technologische
ontwikkelingen die een verschuiving in de mediamarkt tot gevolg hadden, zetten
deze situatie onder druk. Ook anderen bleken uitstekend in staat het publiek
naar tevredenheid te bedienen. Over de noodzaak van publieke financiering
voor hoogwaardige programma's bleven vriend en vijand het ondertussen eens.
De fundamentele vraag of dit via traditionele omroeporganisaties moet gebeuren,
is niet ter discussie gesteld. Dat is begrijpelijk, in ogenschouw nemend dat
het kabinet is uitgegaan van de gegroeide praktijk. Daarom ligt nu een wetsvoorstel
voor dat sterk uitgaat van de huidige situatie waarin de publieke omroepen
tot september van het jaar 2000 een licentie hebben.De heer Stellingwerf (RPF):Houdt mevrouw Van Zuijlen in haar benadering niet te weinig rekening met
de historische ontwikkeling? Zij constateert dat er een aantal nieuwe technieken
zijn en verklaart waarom die omroepen er nu eenmaal zijn. Geeft dat dan helemaal
geen meerwaarde?Mevrouw Van Zuijlen (PvdA):Deze vraag is bijzonder voorbarig. De heer Stellingwerf moet eerst mijn
betoog afwachten alvorens dergelijke conclusies te trekken.De heer Stellingwerf (RPF):Wat u zei, was niet mis. Ik dacht dat ik daarover wel een vraag mocht
stellen.Mevrouw Van Zuijlen (PvdA):Misschien zijn het wel de oren waarmee u luistert. Voor de fractie van
de PvdA geldt dat publieke omroepen een essentiële rol vervullen in het
publieke bestel. In de toekomst zal dat zo blijven.De heer Stellingwerf (RPF):Ik ben benieuwd hoe u dat verder invult.Mevrouw Van Zuijlen (PvdA):U kunt rustig blijven luisteren.Voor de situatie na 2000 is echter nog veel onduidelijk. Waar willen wij
eigenlijk naartoe? Welke rol gaan de omroepen precies spelen? Ook wat dit
betreft, staat wat ons betreft voorop dat de gegroeide praktijk niet radicaal
moet worden omgegooid. Uitgangspunt is de organisatiestructuur zoals die nu
wordt vastgesteld. Geredeneerd vanuit het verleden is de keuze van het kabinet
voor de hand liggend. In de vorige kabinetsperiode hebben het CDA en de PvdA
samen gekozen voor intensieve samenwerking per net. Het was ook toen al voor
iedereen duidelijk dat de primaire loyaliteit van de kijker immers niet lag
bij de individuele omroep maar bij het net. Daarom werd gekozen voor het ontwikkelen
van netidentiteiten waarbinnen de verschillende omroepen een deel van hun
autonomie opgaven. Deze keuze voor het net heeft niet aan actualiteit en relevantie
ingeboet. Sterker nog: met de op handen zijnde digitalisering van de ether
kan per televisiekanaal ongeveer negen maal zoveel capaciteit worden vervoerd.
Dit betekent niet alleen een toename van het aantal doelgroepzenders, maar
ook een toenemende individualisering van het kijkgedrag.De heer Beinema (CDA):Ik heb die vorige periode al dan niet toevallig meegemaakt. Ik herinner
mij dat mijn fractie instemde met het toegroeien naar een zekere netidentiteit.
Wij hebben er steeds bij gezegd, en doen dat nog, dat de netidentiteit niet
ten koste mag gaan van de identiteit van de afzonderlijke zendgemachtigden.
Als ik goed geluisterd heb, is dat een toevoeging die mevrouw Van Zuijlen
niet heeft gememoreerd.Mevrouw Van Zuijlen (PvdA):Deze woorden zijn voor rekening van de heer Beinema. Dat is zijn opvatting.
Met die achtergrond heeft hij het beleid van zijn fractie uitgedragen. Ik
wijs erop dat op het eerste net de omroepen vrijwillig een deel van de zeggenschap
over de zendtijd hebben overgedragen aan de netcoördinator. Dat is volgens
mij een rechtstreeks gevolg van de wetswijziging waarmee hij heeft ingestemd.De heer Beinema (CDA):Dat klopt, maar de mogelijkheid om de eigen identiteit te uiten, blijft.
Daarom gaat het. Het gaat er niet om dat men iets overdraagt.
Daar hebben wij mee ingestemd. Dat vind ik een goede ontwikkeling. Dat bleek
ook uit mijn inbreng van zo-even. Maar de eigen identiteit kan programmatisch
nog steeds tot uiting worden gebracht.Mevrouw Van Zuijlen (PvdA):U maakt een prachtig punt, maar niet tegen mij, want ik heb niet tegengesproken
dat het zo is. Natuurlijk is het zo. Dat is het uitgangspunt.De heer Beinema (CDA):Ik vul iets aan. Laten wij het zo zeggen.Mevrouw Van Zuijlen (PvdA):Precies. Dat moet duidelijk zijn.Mevrouw Van Heemskerck Pillis-Duvekot (VVD):Ik hoor de heer Beinema praten over de eigen identiteit. Wat bedoelt hij
dan precies? Heeft hij het over de identiteit van de omroeporganisaties of
de identiteit van de publieke omroep? Ik heb uit het verhaal van collega Van
Zuijlen begrepen dat zij zegt: de identiteit van de publieke omroep moet heel
duidelijk over de diverse netten met een eigen identiteit per net naar voren
komen. Ik heb het idee dat de heer Beinema blijft vasthouden aan de identiteit
van de omroeporganisaties zelf.De heer Beinema (CDA):Dat blijf ik ook doen, maar dat sluit niet uit dat het mogelijk is een
netidentiteit op te bouwen en met de verschillen netten een totale identiteit
op te bouwen. Denk maar aan een vergelijking met het kabinet: alle kleuren
die toch paars zijn.Mevrouw Van Heemskerck Pillis-Duvekot (VVD):Wat doet u dan als de netidentiteit in de problemen komt wanneer verschillende
spelers op verschillende netten misschien niet helemaal bij elkaar passen?
Zegt u dan dat de identiteit van de omroeporganisaties prevaleert of mag er
breed over de netten worden geprogrammeerd? Wilt u vasthouden aan het strakke
huis per net?De heer Beinema (CDA):In het wetsvoorstel is de mogelijkheid opgenomen van een beperkte netoverschrijdende
programmering. U hebt in het verslag niet kunnen zien dat wij ons ertegen
verzetten. U hebt ook niet kunnen horen dat ik mij ertegen verzet. Binnen
de beperkingen die de staatssecretaris terecht voorstelt, vinden wij dat het
mogelijk moet zijn. Dat kan het probleem tenminste ten dele oplossen.Mevrouw Van Zuijlen (PvdA):Misschien is de charme van het Nederlandse publieke bestel wel dat er
juist een zekere spanning is tussen de identiteit van de verschillende omroepen
en de netidentiteit binnen de eenheid van het geheel.De heer Beinema (CDA):Heel juist!Mevrouw Van Zuijlen (PvdA):Voorzitter! De technologische ontwikkelingen en de groei van het aantal
kanalen maken drie dingen duidelijk.Ten eerste maken zij duidelijk dat de relevantie van de discussie over
het aantal kanalen dat de publieke omroep mag gebruiken, sterk is verminderd.
Ten aanzien van het aantal kanalen geldt, ook voor de radio, dat het na de
digitalisering makkelijker wordt te beschikken over verschillende kanalen
en dat bij wijze van spreken herhalingen van programma's in verschillende
programmaschema's op verschillende kanalen kunnen plaatsvinden.Ten tweede betekenen deze ontwikkelingen dat het kabinet alles op alles
zou moeten zetten om de netidentiteiten te versterken. Hiermee is het besluit
van het kabinet om de omroepen hun legitimiteit via de heffing van het zogenaamde
geeltje te laten versterken, in strijd. Ik kom hier later uitgebreid op terug.Ten derde betekenen de technologische ontwikkelingen dat de publieke omroep
niet teruggeworpen moet worden op de drie etherfrequenties, maar zou moeten
kunnen profiteren van de mogelijkheden van nieuwe media. Deze keuze houdt
in dat het Commissariaat voor de media in het vervolg niet vooraf maar achteraf
kan toetsen of activiteiten, zoals Internet, in strijd zijn met de Mediawet.
Het uitgangspunt van de fractie van de PvdA is dat het niet gaat om de informatiedrager,
maar om de informatie. Publieke informatie moet niet worden beperkt tot traditionele
informatiedragers, zoals etherradio en -televisie. Hooguit kan de inhoud van
deze informatie aanleiding geven tot klachten over oneerlijke concurrentie.
In dat geval kunnen gedupeerden naar de Nederlandse mededingingsautoriteit
stappen. Het middel, het medium, de informatiedrager, is in dit opzicht neutraal.
Daarom hebben wij samen met D66 een amendement ingediend om de publieke omroep
meer mogelijkheden te geven op het terrein van nieuwe media. Het is uitdrukkelijk
niet de bedoeling van het amendement om een verdere commercialisering van
de publieke omroep in de hand te werken.Mevrouw Van Heemskerck Pillis-Duvekot (VVD):Ik heb het amendement gezien en wij weten allemaal dat wij volgende week
in de Kamer een discussie hebben over de notitie-Cohen inzake markt en overheid.
Alles wat mevrouw Van Zuijlen en collega De Koning in dit amendement voorstellen,
valt toch onder de toets van de genoemde werkgroep? Met andere woorden: het
is toch heel duidelijk dat wij hier iets afspreken dat slaat op een heel belangrijke
discussie die wij volgende week hebben?Mevrouw Van Zuijlen (PvdA):Dat lijkt mij niet aan de orde. Ik heb precies aangegeven waarom dat niet
het geval is. Het medium, of je nu Internet gebruikt, de computer, de satelliet,
de ether of wat dan ook, doet er niet toe. Het gaat om de inhoud van de informatie.
Een medium op zich kan niet concurrentievervalsend zijn. De informatie daarover
wel. Het is ook uitdrukkelijk niet de bedoeling dat de publieke omroepen juist
heel commerciële informatie over de nieuwe media gaan geven. Waarom zouden
zij dat ook doen? Zij hebben prachtige documentaires en misschien beginnen
zij wel een apart kanaal waarop alleen maar documentaires worden herhaald
of Nederlands drama. Dat lijkt mij schitterend.Mevrouw Van Heemskerck Pillis-Duvekot (VVD):U zegt mij dus toe dat de bedoeling van het amendement niet is het verdringen
van enige vorm van marktpartijen, maar heel duidelijk dat er gebruik wordt
gemaakt van de beschikbare technologische kennis bij de publieke omroepen?Mevrouw Van Zuijlen (PvdA):Laten wij wel wezen: wij hebben net een nieuwe Mededingingswet. Als commerciële marktpartijen het gevoel hebben dat hun oneerlijke
concurrentie wordt aangedaan, kunnen zij een klacht indienen.Mevrouw Van Heemskerck Pillis-Duvekot (VVD):Met respect, maar dat is te makkelijk.Mevrouw Van Zuijlen (PvdA):Dat zijn de feiten.Mevrouw Van Heemskerck Pillis-Duvekot (VVD):Wij hebben hier volgende week een heel duidelijke en inhoudelijke discussie
over de werkgroep-Cohen. Ik meen dat u moet toezeggen dat dit sowieso de Cohentoets
kan doorstaan.Mevrouw Van Zuijlen (PvdA):Ik ken dat rapport. U weet dat mijn hart uitgaat naar die manier van denken.
Ik ben er ook helemaal van overtuigd dat dit daarbinnen past.Mevrouw De Koning (D66):Het rapport-Cohen is er gekomen, omdat wij erom gevraagd hebben. Ik heb
mij dus wel drie keer bedacht. Ter geruststelling kan ik zeggen dat wij een
ander amendement zullen indienen dat ertoe strekt om, scherper dan nu, alle
nevenactiviteiten die ertoe dienen om dienstbaar te zijn aan winst door derden,
te verbieden, zodat het commissariaat daar weer een sterkere stem in heeft.De voorzitter:Zullen wij toch proberen om niet te veel onderlinge discussies via de
interruptiemicrofoon te voeren en ons vooral te richten op de bijdrage van
de woordvoerder?Mevrouw Van Zuijlen (PvdA):Voorzitter! Over het geeltje is meer te zeggen dan ik tot nu toe heb gedaan.
Het moge duidelijk zijn dat de fractie van de PvdA een principieel probleem
heeft, aangezien de keuze voor het geeltje negatieve effecten heeft voor de
samenwerking. Nu al is zichtbaar dat de verschillende omroepen hun identiteit
gaan versterken. Dat kan niet anders dan ten koste gaan van de verdere doorgroei
naar netidentiteiten. Voorts heeft de staatssecretaris er met deze beslissing
expliciet voor gekozen om leden van omroepverenigingen te laten betalen voor
programmering die uitdrukkelijk het algemene belang dient. Wij vinden dat
geen zuivere manier van doen en willen daarover graag nader van gedachten
wisselen. Met name de vergelijking met al dan niet gesubsidieerde one-issuebewegingen
lijkt ons niet van toepassing. Publieke programmering is immers uitdrukkelijk
een doelstelling die de overheid in het kader van cultuurbeleid stelt.De heer Poppe (SP):Mevrouw Van Zuijlen wil wel nader discussiëren over die bijdrage
van ƒ 10 en ƒ 25, maar volgens mij zijn wij daarvoor nu bij
elkaar.Mevrouw Van Zuijlen (PvdA):Ik ben pas bij mijn tweede argument. Ik heb er nog twee.De heer Poppe (SP):U gaat er nu over discussiëren?De voorzitter:Als een spreker gezegd heeft op een punt terug te zullen komen, dan sta
ik op dat punt geen interrupties meer toe, want anders proberen wij de tijd
twee keer te gebruiken. En dat lukt niet. De heer Poppe geeft mij nu aanleiding
om te reageren. Hij lokt mij uit. Blijkbaar reageer ik op een adequate manier.Mevrouw Van Zuijlen (PvdA):Ik geef nadrukkelijk mijn standpunt aan. Ik heb daarop graag een reactie
van de bewindspersoon. Zo werken de zeden in dit huis.Voorzitter! Indien, in de ogen van die overheid, een gebrekkige financiering
dreigt, dient deze dan ook publiek te zijn. Juist het bewuste risico dat het
kabinet neemt ten aanzien van het al dan niet binnenhalen van de ƒ
25 – het is immers een instrument van legitimering die er misschien
nog maar slechts gedeeltelijk is – is het bewijs van de stelling dat
de politiek de zelf gestelde doelstellingen publiek moet financieren.Ten derde. De staatssecretaris gebruikt deze extra bijdrage van leden
om een financieel gat, dat er volgens hem in de begroting van de omroepen
zit, te dichten. Hierover maak ik een aantal opmerkingen. Ten eerste is geen
overeenstemming tussen de omroepen en de staatssecretaris over de mate waarin
de omroepen hun kosten kunnen terugbrengen. Om de impasse hierover te doorbreken
hebben beide partijen besloten organisatieadviseur McKinsey in te schakelen.
En, wat schetst onze verbazing, nog voordat McKinsey goed en wel heeft gerapporteerd,
roept de staatssecretaris de omroepen al op het matje. Het is ons nog steeds
niet duidelijk waar deze paniek voor nodig was. Ten tweede is het nog maar
de vraag of de 50 mln. die de staatssecretaris met het geeltje beoogt binnen
te halen, zal worden gehaald. Het is immers onduidelijk wat de effecten van
de maatregelen precies zullen zijn. Wat gaat de staatssecretaris doen als
de opbrengst niet gehaald wordt? Voor welke van de door hem aangedragen alternatieven
heeft hij een voorkeur? Voor de fractie van de Partij van de Arbeid is het
nog maar de vraag of het nodig is de reclame-inkomsten of de omroepbijdrage
te verhogen. Wij vragen ons af of de maximale winst uit de samenwerking al
is gehaald. Nog steeds zijn er onzes inziens mogelijkheden om facilitaire
bedrijven meer te laten samenwerken. En ook samenwerking ten behoeve van programma's
hoeft niet per definitie ten koste te gaan van de kwaliteit van die programma's.
Waarom heeft McKinsey niet de opdracht gekregen om te onderzoeken wat verdere
samenwerking op programmatisch niveau op zou kunnen leveren. Ik vraag mij
bijvoorbeeld in alle eerlijkheid af of het op de radio nodig is dat iedere
afzonderlijke omroep per net met eigen programmamakers werkt. Het zou zelfs
de eenheid op de netten ten goede kunnen komen als hier en daar redacties
worden samengevoegd.We hebben hierover een interessante brief ontvangen van het Muziekcentrum
voor de omroep, die mede is ondertekend door de zendercoördinator van
Radio 4. In deze brief wordt gesproken van een "versnipperd" en "versplinterd"
beleid van de publieke omroep. Citaat: "Deze fragmentatie leidt tot onderlinge
concurrentie, die vervolgens weer noodzaakt tot coördinatie, zij het
binnen de marges die betrokkenen zelf bepalen." De ondertekenaars pleiten
voor samenwerking in één organisatie, waardoor tot een beter
aanbod kan worden gekomen. Kan de staatssecretaris daarop ingaan?Aangezien het naar de mening van de fractie van de Partij van de Arbeid
onduidelijk is of er op de lange termijn rust komt op het financiële
 vlak, vragen wij de staatssecretaris op korte termijn met
een visie te komen over de financiering van de publieke omroep op de lange
termijn. Wij zouden graag zien dat daarin aandacht wordt besteed aan ten minste
twee zaken. Ten eerste moet onzes inziens de mogelijkheid worden onderzocht
om de omroepbijdrage te fiscaliseren. Nu vormt bij een eventuele verhoging
van de omroepbijdrage het nominale karakter daarvan een belemmering. Bij fiscalisering
dragen de sterkste schouders de zwaarste lasten. Bovendien kunnen we er nu
met een gerust hart van uitgaan dat bijna iedereen een televisie- of radio-ontvangstinstallatie
heeft. Het is dan de vraag of we niet onnodig een opsporingsapparaat instandhouden.
Ten tweede willen we dat in de notitie aandacht wordt besteed aan de mogelijkheid
de publieke omroep minder afhankelijk te maken van de commercie. Nu veroorzaakt
vermindering van de reclameopbrengsten onrust en de begrijpelijke neiging
de programmering hieraan aan te passen. Een geleidelijk verminderen van de
afhankelijkheid van reclame-inkomsten betekent meer rust en een natuurlijke
aandacht voor de kwaliteit van de programmering.Dat brengt me bij het vierde en laatste bezwaar dat mijn fractie tegen
het geeltje heeft. De publieke omroepen zijn al gelegitimeerd, omdat ze voor
vijf jaar een licentie hebben gekregen. Het is merkwaardig om nu tussentijds
de legitimering opnieuw ter discussie te stellen. Bovendien geeft het kabinet
onvoldoende aan wat een gebrekkige legitimering precies betekent. Welke gevolgen
zal dat hebben voor de diverse omroepverenigingen?Overigens geeft het kabinet zelf in de nota naar aanleiding van het verslag
al aan dat, indien het erg tegenvalt met de legitimering, de getalscriteria
eenvoudigweg naar beneden zullen worden bijgesteld. Wat is zo'n criterium
dan nog waard? Ook bij de manier waarop de legitimering wordt getoetst, heb
ik mijn vraagtekens. Een serieuze toets zou meer moeten inhouden dan een inflatiecorrectie
en het doorknippen van de band tussen lidmaatschap van omroepverenigingen
en een omroepblad. Zeker nu de omroepen de prijs van hun blad kunnen laten
dalen en het kunnen laten bij een wilsbeschikking, is de legitimering niet
meer dan een wassen neus. Al met al is de problematiek van de legitimering
wat ons betreft niet voldoende zorgvuldig doordacht en mede daarom nu niet
aan de orde. De fractie van de PvdA heeft behoefte aan een heldere verkenning
van de problematiek en zou de staatssecretaris willen vragen in het kader
van de voorbereidingen van de hoofdlijnennotitie over de concessiewet hiermee
rekening te houden. Ik ga er daarbij impliciet van uit dat er in het najaar
zo'n hoofdlijnennotitie komt. Is dat terecht? Naar de mening van de fractie
van de PvdA heeft de publieke omroep een dubbele legitimering. Ten eerste
via maatschappelijke verankering en ten tweede via de van de commerciële
omroepen te onderscheiden programmering, oftewel het hoge kwaliteitsniveau
van de programmering. Wat is de visie van de staatssecretaris hierop?De heer Stellingwerf (RPF):Ik ben het in een aantal opzichten eens met de kritische benadering van
het geeltje. Ik zal daar zelf uiteraard ook zo op ingaan, maar iets blijft
er toch erg onduidelijk.De voorzitter:Nu kom ik even tussenbeide. U gaat nu zeggen wat u dadelijk in uw termijn
ook wilt zeggen. Ik wijs u er even op dat wij ten aanzien van de interrupties
geleidelijk aan toe moeten naar een strakkere manier van doen, want elke interruptie
heeft de neiging een termijn te worden. U zegt het nu bijna zelf.De heer Stellingwerf (RPF):Ik wil nu een vraag stellen.De voorzitter:Daar is een interruptie dus voor!De heer Stellingwerf (RPF):Precies, zover was ik ook al! Mevrouw Van Zuijlen geeft aan wat zij niet
wil, maar ook dat haar fractie wil denken over fiscalisering van de kijk-
en luisterbijdragen. Het kan natuurlijk gebeuren dat helemaal niets een meerderheid
in deze Kamer zou verwerven. Is zij in dat geval ook bereid om gewoon de kijk-
en luistergelden te zijner tijd, als dat nodig zou zijn, ter discussie te
stellen? Zij vraagt nu om een notitie van de staatssecretaris en daar kunnen
we voorlopig wel even mee vooruit.Mevrouw Van Zuijlen (PvdA):De heer Stellingwerf gebruikt de woorden "te zijner tijd, als dat nodig
zou zijn". Ik ben nog niet eens bij wat het zou kunnen betekenen als het nu
op de korte termijn niet nodig zou zijn. Het moge toch duidelijk zijn dat
mijn betoog gericht was op fiscalisering en dat wij eventueel voelen voor
een verhoging! Echter, omdat de nominale verhoging problemen oplevert, denken
wij aan fiscalisering. Het is overigens niet de eerste keer dat wij daarover
spreken.De heer Stellingwerf (RPF):Ik vind dat u nu te gemakkelijk afscheid neemt van het geeltje, omdat
de omroepen op dit moment onduidelijkheid hebben over wat er met dat financiële
gat moet gebeuren.De voorzitter:Dat is een constatering en dan is nu het woord aan mevrouw De Koning!Mevrouw De Koning (D66):Kan mevrouw Van Zuijlen zich voorstellen dat je die legitimatie aan de
vooravond van een grote heroriëntatie en een andere indeling echt eens
goed wilt bekijken? Dat vind ik nou zo logisch!Mevrouw Van Zuijlen (PvdA):Allereerst merk ik aan het adres van de heer Stellingwerf op dat de omroepen
zelf die ƒ 25 volgens hun meerjarenplan helemaal niet nodig vinden.
Aan het adres van mevrouw De Koning zeg ik dat ik mij zoveel kan voorstellen.
Ik heb al aangegeven dat ik zelfs de vorm waarin het nu gebeurt, niet wenselijk
vind. Het is een reorganisatie die erop gericht is om de publieke omroep als
geheel sterker neer te zetten en de netten ten opzichte van elkaar beter en
sterker te profileren, opdat niet dezelfde soort netten ontstaan. Tegelijkertijd
organiseer je een soort centrifugale beweging – een beweging naar buiten
toe – terwijl je eigenlijk die eenheid wilt. Dat is dus in tegenspraak
met de voorstellen die je doet. Ik kan dat eigenlijk niet begrijpen, nee!Mevrouw Van Heemskerck Pillis-Duvekot (VVD):Voorzitter! Het is een goed gebruik in dit huis dat wanneer je gaten schiet,
ook aanlevert waar je het geld vandaan haalt. Dit jaar heeft de omroep 66
mln. tekort en het volgend jaar 67 mln. Deze cijfers komen van McKinsey
na een uitgebreid onderzoek. Hoe stelt de PvdA zich voor om die tekorten van
ruim 130 mln. dit jaar en het komende jaar in te vullen, afgezien van de plannen
voor de toekomst?Mevrouw Van Zuijlen (PvdA):Mevrouw Van Heemskerck, ik geloof dat niemand op dit moment een overzicht
heeft van de werkelijke tekorten en de dekkingsmogelijkheden daarvoor. Ik
heb gisteren nog per fax een brief gekregen van de staatssecretaris. Ik heb
vanochtend nog een brief van het NOS-bestuur gekregen. Ik zou daarover eerst
wel eens helderheid willen hebben. Bovendien komt pas op 29 juni de eindrapportage
van McKinsey. Het is dus nu niet aan de orde dat mij de maat wordt gemeten
over de dekking van dit voorstel.Mevrouw Van Heemskerck Pillis-Duvekot (VVD):Met andere woorden, u laat het dus lopen voorlopig. U zegt: de eindrapportage
van McKinsey komt pas op 29 juni. De tussenrapportage van de staatssecretaris,
gebaseerd op gesprekken met en cijfers van McKinsey, legt u op dit moment
terzijde?Mevrouw Van Zuijlen (PvdA):Ik wacht dat rustig af.Mevrouw Van Heemskerck Pillis-Duvekot (VVD):Ja of nee. U wacht het af. U eindigt dit debat dus niet met een beslissing?Mevrouw Van Zuijlen (PvdA):Ik zal dit debat met een beslissing eindigen. Als u nog één
minuutje wacht, vertel ik wat de beslissing is.De voorzitter:Betekent dit dat u over een minuutje aan het einde bent van uw eerste
termijn?Mevrouw Van Zuijlen (PvdA):Nog lang niet, in alle eerlijkheid.De voorzitter:U bent nu ongeveer een halfuur aan het woord.Mevrouw Van Zuijlen (PvdA):Mijnheer de voorzitter! Er zijn hier allerlei debatten geweest tussen
geachte afgevaardigden. Het CDA heeft bij elkaar een uur gesproken. Ik ben
op de helft van mijn betoog en ik ben van plan het ook af te ronden.De voorzitter:U hoeft niet zo tegen mij te spreken. Dat is nergens voor nodig. Ik ga
uit van de spreektijd die u heeft opgegeven. Dat lijkt mij voor een voorzitter
het enige relevante gegeven. De spreektijd die u heeft opgegeven, bedraagt
15 minuten.Mevrouw Van Zuijlen (PvdA):Toen ik het thuis oefende, was het 20 minuten.De voorzitter:Dan heeft u waarschijnlijk vlug gelezen.Mevrouw Van Zuijlen (PvdA):Ik werd ook niet geïnterrumpeerd.Voorzitter! Ik ben vooral verbaasd over de bandbreedte die de staatssecretaris
aanhoudt van tussen de 40 mln. en 70 mln. Dat is nogal een verschil. Hij concludeert
in deze brief impliciet dat de door hem gewenste verhoging van de ledenbijdrage
van ƒ 15 misschien niet meer helemaal nodig is. Is deze constatering
juist? Deze mogelijkheid doet overigens geen afbreuk aan onze tot nu toe geventileerde
bezwaren. Ik heb samen met de heer Beinema een amendement ingediend dat tot
doel heeft de ƒ 25 niet door te laten gaan.Dan kom ik bij de organisatiestructuur. Een belangrijke pijler van het
nu voorliggende wetsvoorstel is een beter evenwicht tussen centraal en decentraal.
Ik vind het van belang dat wij de discussie over dit deel van het voorstel
genuanceerd voeren, aangezien mijns inziens nogal wat indianenverhalen de
ronde doen over de werkelijke aard van de wijziging. De reden daarvoor is,
ook nu weer, niet vreemd. Aangezien het hier een wetsvoorstel betreft dat
een overgangssituatie regelt en aangezien in zekere zin onduidelijk blijft
wat de toekomst precies inhoudt, zorgen de voorstellen voor onrust. Beoordeeld
op wat zij zijn, namelijk voorstellen voor het regelen van een overgangssituatie
binnen de randvoorwaarden die de concessies van de omroepen geven, valt een
en ander nogal mee. Het sluit in grote lijnen aan bij de al eerder door het
NOS-bestuur geventileerde ideeën.De fractie van de Partij van de Arbeid kan in grote lijnen instemmen met
de voorstellen die het kabinet op dit terrein heeft gedaan. Onzes inziens
heeft de staatssecretaris een interessant evenwicht weten te vinden tussen
meer centrale sturing en het behoud van de zelfstandige en pluriforme inbreng
van de omroepverenigingen. De laatste weken zijn wij echter geconfronteerd
geweest met een massieve lobby van de kant van de omroepverenigingen die ons
en het Nederlandse publiek willen doen geloven dat hier een staatsomroep in
het leven wordt geroepen. Ik begrijp overigens dat hiermee niet wordt bedoeld
dat de TROS verder afziet van publieke financiering van die vermaledijde staat.Mevrouw De Koning (D66):Mag ik in dit verband interrumperen, voorzitter?Mevrouw Van Zuijlen (PvdA):Liever niet.Mevrouw De Koning (D66):Het is misschien niet prettig. Maar ik vind datgene wat ik hoor verbijsterend.
Ik begrijp dat u en de heer Beinema heel oude vrienden zijn. Als het geeltje –
wat ik een vreselijk woord vind – wordt verlaagd, zult u nog steeds
het voorstel van de staatssecretaris niet steunen en zelfs frustreren. Begrijp
ik dat goed? Dat is dan een interessante mededeling.Mevrouw Van Zuijlen (PvdA):Wij zijn een partij van principes. Het is een principiële kwestie.
Of het nu ƒ 5, ƒ 10 of ƒ 15 is.Mevrouw De Koning (D66):Dit wordt een heel pikant gesprek, hoor.Mevrouw Van Zuijlen (PvdA):Ik vind er niks pikants aan, eerlijk gezegd. Volgens mij blijkt uit onze
schriftelijke inbreng volkomen duidelijk hoe wij hierover denken.Mevrouw De Koning (D66):Dat wel, maar er is ook steeds aangegeven dat het vooral ging om de hoogte
van het bedrag. Mensen zouden dat bedrag niet kunnen opbrengen.Mevrouw Van Zuijlen (PvdA):Dat is absoluut niet waar. Dan had u onze schriftelijke inbreng beter
moeten lezen.Mevrouw Van Heemskerck Pillis-Duvekot (VVD):Ik hoor dat de PvdA zegt: wij kunnen deze staatssecretaris eigenlijk niet
op zijn woord geloven, wij geloven meer in de cijfers die de NOS ons heeft
toegestuurd, wij dienen met een oppositiepartij reeds in eerste termijn,
dus voordat de staatssecretaris heeft kunnen reageren, een amendement in om
dit gat te dichten. Heb ik dat goed gehoord?Mevrouw Van Zuijlen (PvdA):Het gaat er helemaal niet om of wij deze staatssecretaris al dan niet
op zijn woord geloven. Het gaat erom dat wij deze wijze van financieren niet
accepteren.Mevrouw De Koning (D66):U accepteert die überhaupt niet, ook niet als een bedrag ƒ
2,50 wordt gevraagd?Mevrouw Van Zuijlen (PvdA):Als het om dat bedrag gaat, zouden we misschien nog eens met elkaar van
gedachten kunnen wisselen.Mevrouw De Koning (D66):Dus de principes zijn...Mevrouw Van Zuijlen (PvdA):Mevrouw De Koning, u wilt dat ik u tegemoetkom. Nu kom ik u tegemoet en
dan is het weer niet goed. Laat ik daarom blijven bij mijn standpunt. Wij
hebben een amendement ingediend waarmee de contributie van ƒ 25 sowieso
niet doorgaat, ook niet al komt het aan op 10 cent.Mevrouw Van Heemskerck Pillis-Duvekot (VVD):Voorzitter! Mogen wij dat amendement nog zien? Ik heb trouwens geen antwoord
op mijn vraag gekregen. Mevrouw Van Zuijlen heeft alleen maar gezegd: er komt
een amendement. Kan zij misschien zeggen welke dekking zij samen met het CDA
voorstelt? Met andere woorden: wat is de inhoud van het amendement?Mevrouw Van Zuijlen (PvdA):Dat de situatie blijft zoals die nu is.Mevrouw Van Heemskerck Pillis-Duvekot (VVD):En hoe dicht u dan het gat?Mevrouw Van Zuijlen (PvdA):Wij weten nog niet eens hoe groot het gat is.Mevrouw Van Heemskerck Pillis-Duvekot (VVD):De staatssecretaris heeft u dat...Mevrouw Van Zuijlen (PvdA):Ik krijg net te horen dat er misschien maar een bijdrage van ƒ
2,50 nodig is.De voorzitter:Zullen wij het antwoord van de staatssecretaris eerst afwachten? Anders
praten wij uitsluitend over onbekende dingen.De heer Poppe (SP):Mijnheer de voorzitter! Dit debatje gaat over het amendement op stuk nr.
23 van mevrouw Van Zuijlen en de heer Beinema. Heeft mevrouw Van Zuijlen het
amendement op stuk nr. 22, dat dus eerder is ingediend, gezien? Daarin staat
dat onderdeel Q moet komen te vervallen. Waarom voert mevrouw Van Zuijlen
in haar amendement dat tientje op? Het amendement op stuk nr. 22 is toch een
beter amendement, want daarmee komt het onderdeel Q te vervallen. Eigenlijk
was haar amendement niet nodig. Heeft zij eigenlijk het amendement op stuk
nr. 22 wel gezien?Mevrouw Van Zuijlen (PvdA):Nee, dat heb ik niet gezien.De heer Poppe (SP):Dat is dan jammer.Mevrouw Van Zuijlen (PvdA):Ik zou graag op uw woorden ingaan, maar ik weet niet waarover u het nu
hebt.De heer Poppe (SP):Met het amendement op stuk nr. 22 wil men onderdeel Q laten vervallen.Mevrouw Van Zuijlen (PvdA):Dat is dan niet precies hetzelfde als mijn amendement.De heer Poppe (SP):Daarom was mijn vraag waarom u een bedrag van ƒ 10 in plaats van ƒ
25 in de wet vermeld wilt zien.De voorzitter:Nu kan mevrouw Van Zuijlen haar betoog vervolgen.Mevrouw Van Zuijlen (PvdA):Ja, maar dit is een aardige vraag. Wij hebben ervoor gekozen de situatie
te laten zoals die is. Je kunt je echter afvragen of de bijdrage überhaupt
nog nodig is. Daarover hebben we nu niet gesproken.De heer Poppe (SP):Maar nu wilt u in de wet bepaald hebben dat een tientje aan contributie
kan worden gevraagd.Mevrouw Van Zuijlen (PvdA):Dat staat al in de wet. Dus ik wijzig het wetsvoorstel in die zin dat
het weer luidt zoals de huidige wet.De heer Poppe (SP):Dat betekent dat het amendement op stuk nr. 23 een herhaling is van het
amendement op stuk nr. 22.Mevrouw Van Zuijlen (PvdA):Laten we straks nader bestuderen of dat zo is.Mevrouw Van Heemskerck Pillis-Duvekot (VVD):Voorzitter! Ik heb het amendement van collega Van Zuijlen voor mij. Er
staat in de toelichting: "Financiering van de publieke omroep moet publiek
geschieden en niet via de leden van de omroepverenigingen." Wat stelt de Partij
van de Arbeid voor als publieke financiering?Mevrouw Van Zuijlen (PvdA):Voorzitter! Ik heb op deze vraag drie keer geantwoord. Ik wil er eigenlijk
niet nog een keer op antwoorden.Mevrouw Van Heemskerck Pillis-Duvekot (VVD):Ja, maar fiscalisering is toch niet iets wat...Mevrouw Van Zuijlen (PvdA):De voorzitter sprak het woord fiscalisering uit. Ik niet.Mevrouw Van Heemskerck Pillis-Duvekot (VVD):U wilt dus fiscaliseren.Mevrouw Van Zuijlen (PvdA):Ik wil eerst de staatssecretaris aan het woord laten en van hem horen
wat er überhaupt nog nodig is. Gisteren hebben wij over de fax een brief
gekregen die niet geheel duidelijk is, ook voor u niet. Ik wil nu eerst het
rapport van McKinsey afwachten. Dat komt 29 juni. Mochten er dan nog gaten
zijn, dan praten wij met elkaar verder.Mevrouw Van Heemskerck Pillis-Duvekot (VVD):U stelt dus een belastingverhoging voor?Mevrouw Van Zuijlen (PvdA):Dat is nu niet aan de orde, mevrouw Van Heemskerck.Mevrouw Van Heemskerck Pillis-Duvekot (VVD):Dat is wel publieke financiering, mevrouw. Publieke financiering wil namelijk
zeggen dat men algemene middelen aanwendt. Die moeten gevonden worden
door middel van een belastingheffing. Fiscalisering wil zeggen: betaling via
een belastingheffing. U stelt dus een belastingverhoging voor om het gat te
dichten.Mevrouw Van Zuijlen (PvdA):Dat is niet aan de orde. De publieke omroep wordt nu publiek gefinancierd.
Als de publieke omroepen, zoals zijzelf in het meerjarenplan aangeven, via
efficiencymaatregelen kunnen voorkomen dat de heffing van ƒ 25 nodig
is, is er ook sprake van publieke financiering.Mevrouw De Koning (D66):Voorzitter! Ik heb altijd van mevrouw Van Zuijlen begrepen dat het fatsoenlijk
is om een amendement in tweede termijn in te dienen.De voorzitter:Een amendement mag ook ingediend worden voordat met de plenaire behandeling
is begonnen.Mevrouw De Koning (D66):Uiteraard! Dat hebben wij ook gedaan.De voorzitter:Op elk moment nadat een wetsvoorstel is ingediend, kan een amendement
ingediend worden.Mevrouw De Koning (D66):Natuurlijk...De voorzitter:Maar...Mevrouw De Koning (D66):Ik begrijp u wel, maar laat ik nu mijn zin ook eens mogen afmaken. Ik
zeg dat mevrouw Van Zuijlen mij er bij herhaling van heeft overtuigd dat het
fatsoenlijkér is om een amendement in tweede termijn in te dienen.
Nu wordt ons nota bene een amendement, dat ons overvalt als een storm op zonnige
dag, reeds in eerste termijn gepresenteerd. Ik ben lichtelijk verbijsterd.De voorzitter:Laat het daar dan even bij. Dat zou mevrouw Van Zuijlen de mogelijkheid
bieden om haar betoog voort te zetten.De heer Poppe (SP):Maar ik wil mevrouw De Koning nog vragen hoe lang zij al lid is van de
Kamer.De voorzitter:Mevrouw Van Zuijlen, wilt u proberen nog een blokje van uw tekst voor
te dragen.Mevrouw Van Zuijlen (PvdA):Mevrouw de Koning, het kan strategisch zijn om een amendement pas in latere
instantie in te dienen. Als de staatssecretaris zegt dat het allemaal niet
meer nodig is, trekken wij het keurig in.Kan de staatssecretaris nog eenmaal duidelijk maken hoe met name ten aanzien
van het functioneren en het aansturen van de netcoördinator de positie
van de omroepverenigingen is geregeld? Wat kan een netcoördinator precies
doen zonder instemming van zijn netbestuur, maar met opdracht van de raad
van bestuur? De fractie van de Partij van de Arbeid maakt zich zorgen over
geluiden uit Hilversum, dat dit model oorlog betekent. Welke macht hebben
netbesturen werkelijk om de raad van bestuur het werken onmogelijk te maken?
Kan de staatssecretaris mij op dit punt geruststellen? Het NOS-bestuur heeft
voorgesteld 20% programmacoördinerende taken wettelijk aan de netcoördinator
te geven. De omroepvoorzitters vergelijken deze 20% met de 5% die de netcoördinatoren
nu via de raad van bestuur tot hun beschikking hebben. Zo bekeken is sprake
van een enorme achteruitgang in de samenwerking op de netten. Als bij omroepvoorzitters
de neiging bestaat om zich te beperken tot deze 5%, zal dat dan geen terugslag
betekenen voor de nu ontstane netsamenwerking? De fractie van de Partij van
de Arbeid maakt zich hierover grote zorgen. Indien het terugtrekken van netsamenwerking
door het gekozen model tot de mogelijkheden behoort, overweegt de fractie
van de Partij van de Arbeid de slagkracht van de netcoördinator te vergroten.De heer Beinema (CDA):Ik wil die zorgen van de PvdA gaarne verlichten door op de mogelijkheid
te wijzen om voor mijn amendement terzake te stemmen.Mevrouw Van Zuijlen (PvdA):Uw amendement is voorwaardelijk. U combineert de 20% wettelijke taken
met een benoeming van netcoördinatoren door het netbestuur. Dat is niet
wat ik wens.Ook ten aanzien van de autonomie van de omroepverenigingen heb ik een
vraag die ik aan de hand van een voorbeeld aan de staatssecretaris wil voorleggen.
Op dit moment is de KRO, in de woorden van de heer Slangen, bezig zich om
te vormen tot een mediaonderneming door zich actiever te richten op dienstverlening
aan het publiek. Deze dienstverlening hoeft niet in eerste instantie programmatisch
van aard te zijn. Tegelijkertijd schrijft de heer Slangen brieven aan documentairemakers
en het Muziekcentrum voor de omroep dat hij niet langer gebruik wenst te maken
van hun diensten, omdat de documentaire en klassieke muziek geen prioriteit
meer hebben. In hoeverre past een dergelijke strategie, waar ik problemen
mee heb, in de plannen die de staatssecretaris met de publieke omroep heeft?
Kan de KRO deze plannen in de voorgestelde organisatiestructuur doorzetten?De staatssecretaris heeft de mogelijkheden om netoverschrijdend te programmeren,
iets verruimd. Wij vragen ons af of met de gekozen formulering het maximum
is gebruikt van de ruimte die de concessievoorwaarden bieden. De Partij van
de Arbeid vindt het namelijk onwenselijk dat drie sterk op elkaar lijkende
netten ontstaan. Wij denken dat het Nederlandse publiek het meest is gediend
met netten die zich richten op brede, zoveel mogelijk van elkaar onderscheiden
doelgroepen, zodat bijvoorbeeld de jeugd beter aan zijn trekken kan komen.
Wij willen de raad van bestuur dan ook zoveel mogelijk instrumenten geven
om dit te kunnen bewerkstelligen. Heeft de staatssecretaris hiervoor mogelijkheden?De fractie van de Partij van de Arbeid kan instemmen met de scheiding
die in het wetsvoorstel wordt aangebracht tussen professionele uitvoering
en bestuurlijk toezicht. In de praktijk zal dat in één geval
leiden tot het moeten opgeven van een functie. Moet dat per direct gebeuren
of kan een en ander een natuurlijk verloop hebben?Bij de NOS is ontevredenheid ontstaan over de uitwerking van de voorstellen.
Ik vind het begrijpelijk dat er, gezien de geschiedenis van de NOS, angst
is voor een nieuwe splitsing. Hoe denkt de staatssecretaris dat de praktijk
met twee besturen zal uitpakken? Is feitelijk geen sprake van splitsing? De
argumentatie van de staatssecretaris dat NOS-taken bij uitstek de gezamenlijkheid
dienen, kunnen wij delen, maar is het niet zo dat behalve de raad van toezicht
ook de raad van bestuur de gezamenlijkheid dient? Moet deze raad juist in
 het kader van de voorgestelde wijziging niet het bestuur vormen
van de NOS als geheel? Het bezwaar van belangenverstrengeling is onzes inziens
niet aanwezig. Deze taak van de raad van bestuur vindt immers plaats onder
toezicht van de raad van toezicht en moet passen binnen het ook door de raad
van toezicht goedgekeurde meerjarenbeleidsplan.Ook bij plaatsing van de NOS in de netredactie van het tweede net heb
ik mijn vraagtekens. De NOS maakt immers programma's voor alledrie de netten.
De drie netten moeten dan ook in gelijke mate het gevoel hebben dat de NOS
er voor hen is. Identificatie met één net is ongewenst en kan
zelfs contraproductief werken. Daarom overwegen wij een amendement in te dienen,
dat de NOS het recht geeft als waarnemer op de verschillende netten op te
treden. Hoe denkt de staatssecretaris daarover? Zou het bovendien niet raadzaam
zijn dat de NOS een eigen meerjarenplan aan de raad van bestuur aanbiedt?
Dat lijkt vanzelfsprekend, gelet op het gezamenlijkheidskarakter van het NOS-programma
en de verdeling daarvan over drie netten.De onduidelijkheid over de situatie na 2000 heeft bij de publieke omroepen
een gedragsverandering teweeggebracht. Een mogelijk scenario kan immers zijn
dat de omroeporganisaties zich ontwikkelen tot programmaproducenten die programma's
aanleveren voor één of meerdere netten, al dan niet met een
afnameverplichting. Ook binnen dit scenario zijn weer verschillende varianten
denkbaar. Deze mogelijkheid heeft omroepen ertoe gebracht meer in eigen huis
te produceren. Op zichzelf vindt de fractie van de PvdA dat daar niets op
tegen is; sterker nog, het is een goede ontwikkeling dat omroepverenigingen
zich concentreren op hun kerntaak, te weten het maken van mooie programma's.
In die zin delen wij ook niet de opvatting van sommigen, dat het produceren
en programmeren van programma's twee geheel onderscheiden activiteiten zijn
die door verschillende organisaties moeten worden uitgevoerd. Wij krijgen
van de staatssecretaris graag de resultaten van het onderzoek dat het Commissariaat
voor de media naar het percentage onafhankelijk product verricht. Deze cijfers
zouden volgens de nota naar aanleiding van het verslag, medio juni beschikbaar
zijn.De ingezette ontwikkeling heeft negatieve effecten. De positie van de
onafhankelijke producenten komt sterk onder druk te staan. Samen met de publieke
omroepverenigingen vormen de onafhankelijke film- en televisieproducenten
echter een belangrijk onderdeel van de Nederlandse audiovisuele sector of,
zo men wil, culturele infrastructuur. Dat betekent dat beide van belang zijn
voor de ontwikkeling van de werkgelegenheid in de sector, voor het stimuleren
van technologische innovaties en voor het ontwikkelen van content. Met de
groei van de capaciteit van informatiedragers zowel in de ether, op de kabel
als via de satelliet, wordt het steeds belangrijker dat er partijen zijn die
ervaring hebben met het produceren van informatie. De fractie van de PvdA
overweegt daarom, zonder de omroepverenigingen daarbij in hun ontwikkeling
te belemmeren, de sector een bepaalde zekerheid te geven over afname door
de publieke omroepen. De omvang van deze afnameverplichting moet ten eerste
een lichte prikkel voor de omroepen betekenen, ten tweede de omroepen niet
onnodig in de problemen brengen en ten derde een zekere mate van rust creëren
voor onafhankelijk producenten. Het is niet de bedoeling op deze manier de
marktwerking onnodig te frustreren en ook niet om individuele omroepen die
van oudsher weinig gebruikmaken van de onafhankelijke producenten, te dwingen
dat nu wel te doen.Behalve voor televisieproducenten speelt de publieke omroep ook voor filmproducenten
een belangrijke rol. Zonder het commitment van een omroep blijft het grootste
deel van de financiering die nodig is voor het maken van een speelfilm buiten
het bereik van filmmakers. Het is niet mijn bedoeling deze systematiek nu
uitgebreid te kritiseren. Ik spreek er wel mijn verbazing over uit dat een
overduidelijk sympathiek project zoals Telefilm maar niet van de grond komt.
Met Telefilm wordt beoogd dat dertien Nederlandse speelfilms jaarlijks direct
op de Nederlandse televisie worden uitgezonden. Hiervoor is van verschillende
kanten geld nodig. Uiteindelijk wil ook de publieke omroep meedoen, maar heeft
moeite met de financiering. Wanneer komt hierover nu eens duidelijkheid? Iedereen
is het erover eens dat het een prachtig plan is. In Duitsland functioneert
het uitgebreid en zeer succesvol bij de commerciële omroep. Heeft de
onderhandelingsstrategie van de publieke omroep daarmee te maken? Kan de staatssecretaris
ons op de hoogte stellen van de meest recente ontwikkelingen ten aanzien van
het project Telefilm?Het aan de orde zijnde wetsvoorstel heeft gevolgen voor de toezichthoudende
taken van het Commissariaat voor de media. Hoe heeft het commissariaat op
de voorstellen gereageerd? Uit het rapport van de Rekenkamer over het financiële
toezicht op de omroepen bleek dat het ministerie niet altijd goed zicht had
op de rechtmatigheid van de bestedingen door de omroepverenigingen. De staatssecretaris
schreef naar aanleiding daarvan aan de Kamer dat hij aanvulling van het instrumentarium
overwoog. Wanneer denkt hij daarmee te komen? Wordt overwogen om de goedkeuring
van de jaarrekeningen expliciet onder te brengen bij de toezichthouder? Ten
aanzien van de bestuurlijke boetes en het sanctie-instrument kan het commissariaat
slechts ingrijpen na afstemming met de raad van bestuur. Waarom wordt op deze
manier de positie van de toezichthouder verzwakt?Ten slotte wil ik van de gelegenheid gebruikmaken om de staatssecretaris
een paar vragen te stellen over de voortgang van door de Kamer aan de orde
gestelde zaken. Hoe verlopen de gesprekken van de staatssecretaris met het
NOS-bestuur over de omroepgegevens? Op welke termijn denkt hij met resultaten
naar de Kamer te kunnen komen? Hoe staat het met de voortgang van het BVN-project?
Ons bereiken daarover tegenstrijdige berichten. Per 1 juni of 1 juli begint
zomer-tv toch?Hoe denkt de staatssecretaris over de verantwoordelijkheidsverdeling tussen
de Wereldomroep en het NOS-bestuur? Is het juist dat hierover problemen zijn
ontstaan? Hoe oordeelt de staatssecretaris in dit kader over de wens van de
Wereldomroep, ook een beroep te mogen doen op het stimuleringsfonds voor culturele
omroepproducties?Is het waar dat de drie netten binnenkort op de satelliet te zien zullen
zijn? In dat geval zou een wens van de PvdA-fractie worden
vervuld.De heer Stellingwerf (RPF):Voorzitter! Helaas hebben de media de afgelopen dagen meer aandacht gehad
voor enkele tientallen vernielzuchtige chaoten in Amsterdam dan voor 30.000
jongeren die zingen en luisteren naar muziek en toespraken. Voor wie het ontgaan
is: afgelopen zaterdag was de jaarlijkse EO-jongerendag. Ik mocht daar ook
zijn. Op die dag is weer eens duidelijk geworden dat het veel te generaliserend
is om te stellen dat het slecht gesteld is met de maatschappelijke verworteling
van de publieke omroep.Staatssecretaris Nuis:Mijnheer de voorzitter! Ik kan daar uit eigen ervaring het Terschellinger
Oerol afgelopen zaterdag aan toevoegen.De heer Stellingwerf (RPF):Voorzitter! Uiteraard kan niet het hele publieke bestel opgehangen worden
aan het succes van een jongerendag, maar het geeft wel iets aan. Het geeft
mijns inziens in ieder geval aan dat omroepen niet per definitie worden afgestraft
wanneer ze kleur bekennen. Ik hoop daarom ook dat de publieke omroepen in
den brede kleurrijker worden. Daarmee staat of valt het bestaansrecht van
het publieke bestel. Alleen dan is de pluriformiteit en maatschappelijke verworteling
gewaarborgd. En alleen dan is het gerechtvaardigd om met publiek geld een
omroepbestel in stand te houden. Overigens is er de laatste jaren een keer
ten goede waar te nemen in de profilering van het bestel.Voorzitter! In dit licht valt te vrezen voor het moment waarop de poorten
van het publieke bestel opengaan voor de flauwekulomroep Barts News Network.
Een omroep die in het publieke bestel inbreekt via een commerciële omroep
en slechts aangeeft zich op jongeren te richten, heeft waarschijnlijk geen
toegevoegde waarde. In vergelijking met de commerciële en andere omroepen
heeft BNN geen toegevoegde waarde. Terecht houdt de staatssecretaris vast
aan de brede doelstelling van de publieke omroep. Diepgang en amusement horen
beide bij het leven en dus ook bij de publieke omroep. Voor een omroep die
alleen maar pret wil bieden voor jongeren, kan echter geen plaats zijn. Wellicht
kan de staatssecretaris aan de hand van BNN aangeven hoezeer hij hecht aan
het criterium van zich van elkaar onderscheidende omroepen. Is hij met de
RPF-fractie van mening dat de pluriformiteit niet vervuild mag worden door
omroepen die wellicht via spectaculaire acties leden binnenhalen, maar zich
in cultureel-maatschappelijk opzicht niet onderscheiden?Mijnheer de voorzitter! In de schriftelijke voorbereiding vermeldt de
staatssecretaris dat aan de verzuiling een einde is gekomen. Dat wisten we
al een tijdje. Overigens is dat niet zo relevant voor het publieke bestel.
Er moet namelijk een onderscheid worden gemaakt tussen verzuiling en pluriformiteit.
De verzuiling was een tijdelijk verschijnsel, maar maatschappelijke en culturele
verscheidenheid is iets van alle tijden.Hoewel de noodzaak van pluriformiteit voor de instandhouding van het publieke
bestel door velen wordt erkend, bijvoorbeeld ook door de staatssecretaris
in zijn reactie op het rapport-Ververs, wordt tegelijk de noodzaak van centrale
sturing van de publieke omroep bepleit. Dat zijn twee uitersten van een continuüm.
Hier wordt getracht het onverenigbare te verenigen. Want hoe meer centrale
sturing, des te minder speelruimte voor de afzonderlijke omroepen en des te
minder mogelijkheden voor profilering. Met dit wetsvoorstel verschuift het
zwaartepunt meer in de richting van centrale sturing. En als het aan de voorstanders
van het zogenaamde BBC-model ligt, kunnen activiteiten die bijdragen aan de
maatschappelijke verworteling van het bestel, helemaal verleden tijd worden.
Afzonderlijke omroepen zijn dan zelf verleden tijd geworden.Het is van belang te weten welke van de twee richtingen wordt gekozen.
Een reorganisatie kan nodig zijn – bijvoorbeeld om de concurrentie aan
te gaan met de commerciële omroep – maar deze reorganisatie kan
bij een verkeerde richting ook het begin van het einde van de afzonderlijke
publieke omroepen zijn. De publieke omroep is dan verworden tot een staatsomroep.
Het zou goed zijn wanneer de staatssecretaris nog eens bevestigt dat de in
de samenleving gewortelde omroepverenigingen wat hem betreft het uitgangspunt
en de voorwaarde voor het publieke bestel blijven. Is het bijvoorbeeld mogelijk
dat bij de evaluatie van deze wet, waar de staatssecretaris in de nota over
spreekt, de centralistische aanpak voor een deel weer wordt teruggedraaid?
Of sluit de staatssecretaris dit bij voorbaat uit? Als bij een open evaluatie
zou blijken dat de resultaten hiernaar zijn, dan zou die mogelijkheid op zijn
minst erkend dienen te worden. Overigens zullen de komende verkiezingen en
het komende regeerakkoord van groot belang zijn voor de toekomst van het bestel.In ieder geval lijkt er nog geen rust in de tent te komen. Waar enige
weken geleden de Europese cultuur- en mediaministers nog warme woorden wijdden
aan de noodzaak van stabiliteit en juridische zekerheid van de publieke omroep,
daar voelen de omroepen in het land van het voorzitterschap steeds de hete
adem in de nek van een kabinet dat nooit tevreden is met de daden die Hilversum
zelf stelt. Iedere maatregel die de regie in Hilversum verder centraliseert,
vormt de opmaat voor een volgende, nog verdergaande maatregel. Met andere
woorden: het is nooit goed.In Elsevier van vorige week kondigt collega Van Heemskerck fier aan dat
het vanaf het jaar 2000 echt afgelopen is met de fragmentering. Ik hoor het
haar inderdaad zo zeggen. Mocht het onverhoopt de kant opgaan die de VVD-fractie
voorstaat, dan is het wellicht afgelopen met de fragmentering, maar het is
volgens ons dan ook afgelopen met de maatschappelijke legitimiteit en de pluriformiteit.Mevrouw Van Heemskerck Pillis-Duvekot (VVD):Collega Stellingwerf weet toch dat vorig jaar een motie is aangenomen,
ondertekend door de drie fractievoorzitters van paars? Eén versterkte
centrale directie, één financieringsstroom en heel duidelijk
één concessie. Zijn verbazing komt wel wat laat. Hij heeft het
gewoon kunnen zien aankomen.De heer Stellingwerf is volgens mij een beetje bang. Hij praat over de
BBC en een staatsomroep. Dat zijn voorbeelden die wij hier geen van allen
in de mond hebben genomen. Het lijkt mij dan toch dat hij de kwaliteit en
de redactionele onafhankelijkheid van de BBC grenzeloos onderschat.De heer Stellingwerf (RPF):Daar wordt nadrukkelijk verschillend over gedacht. Van de motie die in
het verleden is aangenomen, hebben wij uiteraard kennisgenomen. Ik meen dat
het van belang is dat wij in een debat over de toekomst van de publieke omroep
onze principiële visie naar voren brengen en dat daaruit blijkt hoe wij
nu tegen de huidige situatie aankijken, ingegeven door de ontwikkeling in
het recente en verdere verleden.Ik beschouw de benadering van de VVD-fractie in ieder geval als a-historisch.
Het is een miskenning van de unieke historische ontwikkeling die heeft geleid
tot de participatie van maatschappelijke groeperingen en daarmee tot een waardevol,
pluriform omroepbestel. Het VVD-streven naar uniformiteit en verstatelijking
lijkt ook haaks te staan op het liberale denken waarin concurrentie en eigen
initiatief van burgers juist centraal horen te staan. In ieder geval leidt
deze benadering niet tot door de heer Bolkestein gewenste bezielende verbanden.Misschien werkt het verhelderend als een vergelijking wordt gemaakt met
onze democratie. Onze parlementaire democratie met verschillende minderheden
en een coalitieregering is ongetwijfeld niet het toppunt van efficiency. Als
wij er een BV Nederland van maken met een aantal managers aan het hoofd, gaat
de besluitvorming ongetwijfeld sneller en efficiënter. Er zijn echter
waarden waardoor wij het niet ons in hoofd halen om die parlementaire democratie
af te schaffen. Ik zie ook wel dat de parlementaire democratie een veel bredere
strekking heeft, enz., maar de waarden onder het publieke bestel kunnen volgens
mij toch vergeleken worden met de pluriformiteit van het Nederlandse evenredige
systeem.Daarom mogen, wat ons betreft, doelmatigheid en centralisatie niet ten
koste gaan van de legitimiteit en pluriformiteit van het omroepbestel. Daarbij
mag geen onnatuurlijke scheiding gemaakt worden tussen de bestuurlijke en
de professionele kant van de publieke omroep. Het valt te hopen dat de ontwikkeling
van steeds verdergaande centralisatie eens ophoudt. Te vrezen valt echter
dat het nog even zo doorgaat. In dit wetsvoorstel valt op dat bij de tv-organisatie
een begin wordt gemaakt met een centralere sturing, waarbij voorzien is in
respectievelijk netbesturen, netredacties en netcoördinatoren. Bij de
radio-organisatie, waar al netcoördinatoren aanwezig waren en al langer
wordt gewerkt aan netkleuring, blijven de netbesturen afwezig. Dat is toch
eigenlijk merkwaardig. Zo wordt de suggestie gewekt dat de netbesturen bij
de tv-zenders slechts fungeren als een soort overgangsmaatregel en bedoeld
zijn om de pijn op korte termijn te verzachten. Bij de radio kan het wetsvoorstel
al iets verdergaan, omdat de omroepen zelf de regie meer gecentraliseerd hebben.
Zo wekt de staatssecretaris de indruk de salamitactiek te volgen. In ieder
geval is er geen sprake van consistentie in het voorstel en hebben de omroepen
minder zeggenschap over de radio dan over de tv. Het zou bijvoorbeeld mogelijk
worden dat de netcoördinator op een radiozender een minder populair programma
naar nachtelijke uren verbant of zelfs van de zender weert, omdat het niet
in het profiel zou passen. In dat scenario zouden omroepen die zich onderscheiden,
gestraft worden omwille van de eenheidsworst. Daarmee is nog maar eens het
spanningsveld tussen eenheid en verscheidenheid geïllustreerd. Om dit
te voorkomen en consistentie in de organisatie van zowel radio als tv aan
te brengen, heb ik met de collega's Schutte en Van der Vlies een amendement
ingediend.Als het gaat om de organisatie van de tv, wordt er in het wetsvoorstel
bij de keuze tussen verscheidenheid en eenheid regelmatig gekozen voor de
eenheid. Dat kan van belang zijn voor de slagkracht van de publieke omroep
in de woelige mediawereld, maar daarbij dient ook de autonomie – zo
men wil de eigen verantwoordelijkheid – van de afzonderlijke omroepen
bewaakt te worden.In het huidige voorstel wordt van de omroepleden enerzijds gevraagd om
meer te betalen voor het lidmaatschap, maar anderzijds krijgen de omroepen
minder zeggenschap. Zo vragen wij de omroepleden knollen voor citroenen te
kopen: meer geld, maar minder invloed. Versterking van de legitimiteit is
gerechtvaardigd, bijvoorbeeld door loskoppeling van het lidmaatschap en het
abonnement op een programmablad. Meer betalen in combinatie met terugdringing
van de invloed van de omroepverenigingen, en dus de leden, doet toch merkwaardig
aan.Overigens is er formeel sprake van loskoppeling van het lidmaatschap en
een abonnement op een programmablad. In de praktijk zullen sommige omroepverenigingen
de verhoging van het lidmaatschapsgeld verevenen met de winst op het programmablad.
Per saldo merken de leden van deze omroepen niets van deze verhoging. Dit
in tegenstelling tot de leden van een omroep met relatief weinig abonnees.
Hier dreigen gelijke omroepen in een ongelijke positie te komen. Uiteraard
moeten de omroepen de vrijheid behouden om zelf de hoogte van het abonnementsgeld
te bepalen. Maar zou het voor de zuiverheid niet beter zijn om leden het abonnementsgeld
en het lidmaatschapsgeld via twee aparte acceptgirokaarten te laten overmaken?
Zo wordt het lidmaatschap gebaseerd op een echte wilsverklaring. Graag een
reactie van de staatssecretaris.De RPF-fractie vraagt de staatssecretaris de verhoging van het lidmaatschapsgeld,
als deze toch door zou moeten gaan, op z'n minst geleidelijk in te voeren,
bijvoorbeeld door het nu te verhogen tot ƒ 15 en het vervolgens regelmatiger
met de verhoging van de omroepbijdrage te laten stijgen. Nu bevat de wet een
kan-bepaling; het lidmaatschapsgeld kan aan de hand van de prijsindex voor
de gezinsconsumptie worden bijgesteld. Maar als daar slechts één
keer in de twintig jaar gebruik van wordt gemaakt, dan kan die ene keer het
karakter krijgen van een overval, met alle gevolgen voor het ledental en de
inkomsten van de omroepen van dien. Het is zelfs mogelijk dat een grote verhoging
van het lidmaatschapsgeld lagere inkomsten tot gevolg heeft, vanwege een sterke
daling van de ledenaantallen. Ik geef toe dat ik misschien een erg zwarte
kijk heb op de praktijk, maar het is niet uitgesloten. Om deze redenen wil
de RPF-fractie de staatssecretaris deze meer geleidelijke verhoging onder
de aandacht brengen. Wat is zijn reactie daarop?Bij een versterking van de legitimiteit en de eigen verantwoordelijkheid
van de omroep dient de autonomie van de omroepen bewaard te blijven, zoals
gezegd. Daarom acht onze fractie het van belang dat de netcoördinator
in dienst is van het netbestuur en niet van de raad van bestuur.
Het bestaan van het netbestuur impliceert een meer centrale aanpak per net,
terwijl de omroepen erin vertegenwoordigd zijn. Zo kan een meer centrale aanpak
in een democratische context plaatsvinden. De van hogerhand benoemde raad
van bestuur blijft verantwoordelijk voor de horizontale coördinatie.In hetzelfde kader is het onjuist om de raad van bestuur een budgetcompartiment
voor versterking van de programmering te geven, waarover collega Beinema een
amendement heeft ingediend. Dit budget kan ongelijk verdeeld worden over gelijkwaardige
omroepen. Met deze bevoegdheid en de sanctiemogelijkheid wordt de raad van
bestuur zwaar opgetuigd en kan hij gaan functioneren als een zwaard van Damocles,
dat op een onverwachte moment een willekeurige omroep kan treffen. Sterker
nog, er kan voorkeursbeleid voor bepaalde omroepen ontwikkeld worden.Iets soortgelijks zie je in het voorstel dat collega Van Zuijlen in de
Volkskrant van vanochtend naar voren heeft gebracht voor de verplichte winkelnering
bij de vrije producenten. Merkwaardigerwijs wil zij daarbij voor de NPS en
de VPRO een soort status aparte. Als dat bericht klopt, is dat toch een vorm
van discriminatie of politieke sturing, die in een democratisch omroepbestel
eigenlijk niet aanvaardbaar is.Mevrouw Van Zuijlen (PvdA):Het is dan ook niet waar. Als wij het doorzetten, zou het percentage moeten
gelden voor de publieke omroep als geheel, zodat gekeken kan worden of bepaalde
omroepen daar vanwege bepaalde overwegingen, bijvoorbeeld overwegingen van
omroepprogrammatische aard, niet aan kunnen of willen voldoen. De omroep als
geheel zou dan kunnen zeggen dat aan die 25% moet worden voldaan, maar de
TROS zal dat in de praktijk misschien makkelijker doen dan de VPRO. Zo zou
mijn voorstel in de praktijk kunnen uitpakken.De heer Stellingwerf (RPF):Als ik het goed begrijp, is het dus een soort totaalpercentage voor de
hele omroep en daarbinnen mag men dan schuiven.Mevrouw Van Zuijlen (PvdA):Ja, dat hebt u goed begrepen.De heer Stellingwerf (RPF):Maar dan is er wel instemming van iedereen voordat zoiets in werking kan
treden.Mevrouw Van Zuijlen (PvdA):Ik begrijp steeds dat alles zo bij de publieke omroep werkt.De heer Stellingwerf (RPF):Dan begrijp ik de nuance.Mevrouw Van Heemskerck Pillis-Duvekot (VVD):Misschien mag ik collega Stellingwerf herinneren aan historisch gegroeide
situaties. Omroepen zoals de VPRO hebben altijd heel weinig buiten de deur
geproduceerd; andere omroepen zijn minder buiten de deur gaan produceren.
Laten wij in dezen het historisch besef eens mee laten tellen.De heer Stellingwerf (RPF):Met de verklaring van mevrouw Van Zuijlen erbij heb ik er iets meer begrip
voor: men moet eerst intern tot afspraken komen over het percentage, waarbinnen
kan worden geschoven. Dan moet iedereen er echter wel mee instemmen. Als iedereen
dat doet, heb ik daar niet zo'n probleem mee, maar het lijkt mij hoogst merkwaardig
om op voorhand te zeggen dat de VPRO niet die cultuur heeft. Als je dit wilt
en als je dit blijkbaar een belangrijke doelstelling vindt, moet je dit voor
iedereen en dus ook voor de VPRO stimuleren.Even vreemd acht ik de toeslag die de NPS krijgt omdat zij geen leden
heeft, niet alleen omdat de tientjesleden sommige omroepen niets opleveren
vanwege de kosten van de verenigingsactiviteiten en er dus geen geld kan worden
overgeheveld naar de programma's, maar ook omdat zo de leden van omroepen
indirect moeten betalen voor de NPS. Dit kost een omroep al gauw 1 mln. Ook
op dit punt heb ik een amendement ingediend. Als de staatssecretaris van mening
is dat de NPS een toeslag nodig heeft, is verhoging van de omroepbijdrage
daarvoor de koninklijke weg.Tot slot acht ik het gerechtvaardigd dat, als het gaat om de vaststelling
van de programmatische uitgangspunten, de niet-ledengebonden zendgemachtigden
dezelfde positie hebben als de omroepverenigingen en de NPS. De programmering
gaat ook hen aan en ook zij hebben een volwaardige plaats binnen het publieke
bestel.Voorzitter! Met een geleidelijke verhoging van het lidmaatschapsgeld en
met een aantal principieel gefundeerde keuzes voor autonomie van de omroepverenigingen
en tegen een te centralistische organisatie kan een weg gevonden worden waarop
bestuurlijke daadkracht en behoud van de pluriformiteit gecombineerd kunnen
worden. Dat is niet alleen in het belang van de omroepen. Het gaat mij niet
om hun positie, maar om een volwaardig en vitaal tegenwicht tegen de vercommercialisering
van de omroep en om een vitale cultuur met minderheden. Daarom geloof ik dat
deze weg in het belang is van ons allemaal. Dat wordt eens temeer onderstreept
door de grote ledenaantallen en de grote steun die in de samenleving bestaat
voor de publieke omroep in de huidige vorm, zoals blijkt uit de recent gehouden
enquête van de afdeling kijk- en luisteronderzoek. Laten wij daarom
niet het kind met het badwater weggooien.De heer Van der Vlies (SGP):Mijnheer de voorzitter! De voorliggende wijzigingen van de Mediawet behoren
tot de meest ingrijpende die in de afgelopen jaren zijn voorgesteld. Dit wetsvoorstel
neemt een niet te onderschatten voorschot op de toekomstige opzet van het
Nederlandse omroepbestel. Weliswaar zal de meer fundamentele discussie over
de toekomst van de omroep plaatsvinden bij de behandeling van de al aangekondigde
concessiewet, maar daar wordt in dit wetsvoorstel nu al op geanticipeerd.
In die zin kan gerust gesteld worden dat dit kabinet over zijn eigen periode
heen regeert. Het kabinet erkent dit ook, omdat het de typering "overgangsregime"
afwijst en erover rept dat reeds nu "in beduidende mate de toekomstige inrichting
van de publieke omroep bepaald wordt". Dat staat op bladzijde 4 van de nota
naar aanleiding van het verslag. Begrijp mij goed: ik maak die opmerking niet
om de regering op dit punt te bekritiseren. Regeren is per slot van rekening
onder meer vooruitzien. Wel stel ik vast dat de regering in het onderhavige
wetsvoorstel nogal wat overhoophaalt voor slechts – enigszins gechargeerd
gezegd – een luttel drietal jaren. Als alles goed gaat, gaat de hele
structuur zoals die nu gestalte moet krijgen, tussen nu en het jaar 2000 immers
opnieuw op de schop. Volgens de SGP-fractie is het de vraag wat het nut en
de noodzaak van zo'n ingrijpende reorganisatie op dit moment zijn. Kan de
regering dat nog eens uitleggen? De motivering in de nota naar aanleiding
van het verslag op de pagina's 3 en 4 heeft onze fractie in ieder geval nog
niet echt kunnen overtuigen.Voorzitter! Het kabinet ziet in het publieke bestel nog steeds een belangrijke
rol weggelegd voor de omroepverenigingen. Wie de uitwerking van de voorstellen
beziet, kan zich evenwel niet aan de indruk onttrekken dat er voor die omroepverenigingen
toch wel heel veel gaat veranderen. Het citaat in de nota naar aanleiding
van het verslag op pagina 4 over een zodanig sterke samenwerking dat die "in
materiële zin als een samengaan of fusie kan worden gekenschetst", is
veelzeggend. In feite wordt officieel, namelijk bij wet, afscheid genomen
van het oude, verzuilde omroepbestel. Als ik het wat kort door de bocht mag
zeggen, zijn de omroepverenigingen er alleen nog maar om de diversiteit en
de pluriformiteit te waarborgen. Dat is, gelet op de razendsnelle ontwikkelingen
in het medialandschap, wellicht begrijpelijk; het betekent wel dat het oude
bestel nu zo goed als definitief heeft afgedaan. Het wordt voor de omroepen
en voor de kijkers en luisteraars nooit meer zoals het geweest is, zo wordt
wel gevreesd.Voorzitter! Het verschil tussen wat geweest is en wat komt, zal voor de
burgers het meest zicht- en voelbaar worden in de portemonnee en in de brievenbus.
De koppeling tussen het lidmaatschap en het abonnement op het programmablad
wordt losgelaten. Verder zal de prijs van het lidmaatschap van een omroepvereniging
behoorlijk stijgen, als de voorstellen van de staatssecretaris de eindstreep
halen. Los van de principiële motivering die het kabinet voor de combinatie
van beide maatregelen aanvoert, namelijk legitimatie – daarbij kan de
SGP-fractie zich het een en ander voorstellen – is er ook het financiële
argument. Dat beide argumenten toch enigszins met elkaar wrikken, heeft de
SGP-fractie al in het verslag verwoord. Ik zal daar nu niet dieper op ingaan.
De tijd zal het leren: mogelijk ledenverlies, verschuivingen in aanhangen
en dus minder legitimatie, wellicht, of juist hier en daar versterking.De meeste aandacht is uitgegaan naar de verhoging van de prijs die voor
het omroeplidmaatschap neergeteld moet worden. Leden zullen voor hun steun
aan een van de omroeporganisaties niet meer met een tientje kunnen volstaan,
maar zullen voortaan met ƒ 25 over de brug moeten komen. In reactie
op de heftige kritiek die is losgebarsten naar aanleiding van dit voorstel,
is de staatssecretaris bereid gebleken zijn maatregel iets te verzachten,
echter niet door ook maar een gulden van het geeltje af te halen, maar door
de pil voor de omroepen te vergulden door te bepalen dat de extra inkomsten
aan de omroepen zelf zullen mogen toevallen.Voorzitter! Toen ik in aanvang alles op mij liet inwerken kwam ik, onder
meer afgaande op het in de nota naar aanleiding van het verslag door de regering
te berde gebrachte, tot de voorlopige conclusie dat er, gegeven de huidige
onzekere omstandigheden, moeilijk aan de door de regering voorgestelde verhoging
valt te ontkomen, ondersteld dat een en ander zonder meer ten goede zal worden
gebracht aan concurrerende kwaliteit. Maar, voorzitter, wij weten allemaal
wat er gebeurd is. Daarna is er een aanhoudende en, ik mag wel zeggen, zeer
intensieve publieke discussie geweest. Er ontstond een briefwisseling tussen
de NOS en de staatssecretaris en de faxen stonden steeds roodgloeiend. Zo
ontstonden er twee beelden naast elkaar. Bij zulke situaties denk ik wel eens:
over cijfers en feiten moeten volwassen mensen en organisaties het toch eens
kunnen zijn? Daar moet toch in alle objectiviteit zijn uit te komen? McKinsey
moet dan maar uitkomst bieden, maar aan de staatssecretaris, lettend op zijn
voorstellen terzake van die ƒ 25, leg ik toch de volgende vraag voor.
Hoe schat hij de definitieve posities in en wat is daarop de best mogelijke
reactie voor dit moment? De laatste fax van de NOS is een paar uur oud en
daarin is netjes op een rij gezet in welk opzicht de taxaties en de veronderstelde
en bekende feiten verschillen. Ik wil graag een indringend commentaar van
de staatssecretaris daarop horen om in die context te komen tot de afweging
van zijn voorstellen.Voorzitter! Het belangrijkste element van de reorganisatiewet is natuurlijk
de structuurwijziging die het kabinet in petto heeft. Deze structuurwijziging
heeft ten doel de publieke omroep slagvaardiger, efficiënter en herkenbaarder
te maken. Mij dunkt doelstellingen waar iedereen ja tegen kan zeggen en waar
dus hier niet al te lang bij hoeft te worden stilgestaan. Mensen die de SGP-fractie
al langer volgen, kunnen met mij zich de vraag stellen: ligt het beschermen
van het publieke bestel wel in de lijn van die fractie? Ik gaf daaraan in
dit huis al eerder uitdrukking. De SGP staat daar wat ambivalent tegenover,
omdat dat bestel het toch maar mogelijk maakt – en met overheidsgeld –
dat zeer uiteenlopende programma's en uitingen weergegeven worden. Kijken
wij naar de vijfde letter aan de voorkant en aan de achterkant in ons alfabet
en zoeken wij bij die letters, E en V, maar eens een omroepvereniging, dan
weten wij dat wij over volstrekt verschillende identiteiten spreken. Het moet
allemaal kunnen: godslasterlijke programma's, onzedelijke programma's, seks,
geweld en porno. Natuurlijk denken wij bij onze bezwaren niet in de eerste
plaats aan informatieve programma's en dergelijke, maar aan de zojuist aangeduide.Het medium als informatiedrager, als informatiebrenger, als boodschapper
is in zekere zin onmisbaar. Het gaat ook om de boodschap, de becommentariëring,
de kleur en de inkleuring. Deze aspecten zijn ons niet om het even. De impact
in de huiskamer ervan is evident, groot en verstrekkend. Daarom kon de SGP-fractie
het publieke bestel wat al die inhoudelijke schakeringen betreft nimmer van
ganser harte principieel steunen. De commercialisering van het omroepbestel
is echter als een nieuwe, zich heel snel ontwikkelende werkelijkheid gekomen
en daarin spelen de door mij gewraakte inhoudelijke overwegingen zeker zo'n
sterke rol. In dat geheel dreigt het publieke bestel kopje onder te gaan en
dan is er in relatieve zin een verantwoordelijkheid voor de overheid en dus
ook voor ons om geen onverantwoord grote ongelukken te laten gebeuren. Vandaar
de kernvraag: brengt de organisatiestructuur waarop het kabinet
nu mikt, de doeleinden – slagvaardigheid, efficiëntie en herkenbaarheid –
werkelijk dichterbij?Laat ik beginnen met de opmerking dat de voorgestelde nieuwe structuur
tamelijk complex is. Ook met het schematisch overzicht in de hand kost het
mij – ik beken het eerlijk – hier en daar moeite om het toekomstbeeld
scherp voor ogen te krijgen. Ik troost mij overigens met de gedachte dat ook
de hooggeleerde dames en heren van de Raad van State in hun commentaar, zie
bladzijde 4, spreken van een betrekkelijk ingewikkeld geheel van organen en
bevoegdheden. Dat deze gecompliceerde structuur uit de bus is komen rollen,
is omdat de regering ernaar streeft ook in de verdere toekomst eenheid en
verscheidenheid in één sterke publieke omroep te verenigen.Om de publieke omroep ten opzichte van de concurrentie, zijnde de commerciële
omroep, zo sterk mogelijk te maken, is gekozen voor een bestuursmodel waarin
de bestuurlijke, toezichthoudende taken losgemaakt zijn van de taken die meer
gericht zijn op de dagelijkse praktijk van het omroepbedrijf. Daar is veel
voor te zeggen. Ook elders in de maatschappij wordt dat onderscheid gehanteerd,
en terecht. De vraag is of het evenwicht dat de regering zegt gevonden te
hebben en dat ook nog eens moet sporen met het recht dat moet worden gedaan
aan de verscheidenheid en de pluriformiteit in omroepland, wel een juist evenwicht
is. Wat in ieder geval volstrekt helder dient te zijn, is dat omroepinstellingen
zeggenschap houden over eigen programmering en programma's, uiteraard binnen
gestelde en overeengekomen randvoorwaarden. Het gaat om het vraagstuk van
de autonomie. Daarin is de plaats van de netcoördinator een cruciale.
Ik ben dat met collega Beinema eens.Al in het verslag heeft de SGP-fractie haar duidelijke voorkeur laten
blijken voor enkele door de NOS en door de zendgemachtigden zelf aangedragen
gedachten in dat stadium. Ons spreekt daarin met name aan de wil die hieruit
blijkt om gezamenlijk de verantwoordelijkheid te dragen voor het welslagen
van de zenderkleuring. Wil de regering nog eens op dit punt ingaan, met name
op de gedachte om de netcoördinatoren te doen benoemen door het netbestuur
in plaats van de raad van bestuur?Ik ga nog apart in op de positie van het Commissariaat voor de media.
De SGP-fractie wijst de staatssecretaris nog eens op het feit dat dit commissariaat
formeel nog altijd niet op het peil is gebracht van een zelfstandig bestuursorgaan.
Dat was wel beloofd. Daartoe verwijs ik naar de departementale rapportage
over de doorlichting van ZBO's (25268, nr. 1). Waarom is deze toezegging nog
niet gestand gedaan?Hout snijdt naar de mening van de SGP-fractie de gehoorde opmerking dat
nog eens kritisch gekeken moet worden naar de overheveling van de verdeling
van de budgetten voor de landelijke publieke omroep naar de raad van bestuur
van de NOS. Daarmee wordt deze raad van bestuur in zekere zin met een openbare
taak en dus met openbaar gezag bekleed. Hoe verhoudt dit zich tot de aanwijzingen
voor ZBO's, met name de voorwaarde dat bestaande organen die tot ZBO worden
omgedoopt om hun bestuurstaak onafhankelijk van de overige bestaande en toekomstige
werkzaamheden van die organisatie uit te oefenen? Daarvoor verwijs ik naar
pagina 3 van dat stuk.De organisatie van de mediasector, die uit publieke en private organisaties
is opgebouwd, en de omvang van de publieke middelen die erin omgaan, alsmede
de risico's van vermenging van publieke en private geldstromen stellen hoge
eisen aan het financiële toezicht op de landelijke publieke omroep. Daarover
is veel te doen en daarover is dus helderheid vereist. Graag verneem ik het
antwoord op de vraag of dit wetsvoorstel deze helderheid op dit punt al dan
niet dichterbij brengt.Enkele amendementen heb ik medeondertekend respectievelijk daaraan steun
toegezegd. Ik noem de amendementen over de kleine zendgemachtigden, de zendtijd
van de kerken en de ondertiteling voor doven en slechthorenden.Mevrouw De Koning (D66):Voorzitter! De weerstand tegen verandering is taai en zit in ons allen
diep verankerd. Op basis hiervan wil ik hier mijn bijdrage aan de discussie
leveren.De oorsprong van dit wetsvoorstel laat zich eigenlijk in enkele woorden
vangen. Er moest iets veranderen en wel een beetje vlug. Misschien verandert
er in de ogen van sommigen niet genoeg en duurt het te lang; misschien in
de ogen van weer anderen verandert er te veel en gaat het te snel. Wat mijn
fractie betreft: wij denken dat de regering met dit wetsvoorstel er goed in
is geslaagd een tussenregime te vestigen, zij het dat ook wij op onderdelen
kritiek hebben en houden.Reorganiseren is al erg moeilijk. Dat geldt zeker voor het wettelijk kader
dat daarvoor moet worden gecreëerd. Overigens zou het ons interesseren
of in dit specifieke geval de kennis van een professionele organisatieadviseur
is ingewonnen, tenzij de staatssecretaris meent dat dit tot de keukengeheimen
van het departement behoort.Van dit wetsvoorstel is in de media vooral het zogeheten omroepgeeltje –
wij hebben dat vandaag al eerder gehoord – het symbool geworden. Daarom
begin ik er maar mee. Sleutelwoorden voor de toekomst zijn: een gezonde financiële
huishouding en een efficiënte organisatie. Daaraan vooraf gaat echter
de legitimatie. Want wie geen recht van bestaan heeft, hoeft nergens op te
letten. Toch is bij de gehele "Werdegang" van het briefje van ƒ 25,
dat leden voortaan zouden moeten gaan betalen, steeds betoogd dat het twee
doelen dient. De legitimatie door het lidmaatschap en, mooi meegenomen, de
bevordering van die gezonde financiële huishouding. Immers, er dreigt
of dreigde een structureel tekort van 100 mln. voor 1997 dat moest worden
ingevuld langs twee wegen: 50 mln. bezuinigen aan de kostenkant door efficiencyverbetering
en 50 mln. extra aan de inkomstenkant door die ƒ 25 lidmaatschap, waarbij
de regering rekening houdt met een ledenuitval van 15%. Inmiddels heeft de
staatssecretaris een pittige brief geschreven naar de omroepen, dat zij aan
hun taakstelling moeten voldoen, en inmiddels hebben de omroepen daar weer
boos op gereageerd. Blijkbaar is er als resultaat daarvan toch een soort vruchtbaar
overleg geweest tussen partijen, blijkens de brief van de staatssecretaris
van gisteren. Het is jammer dat wij vandaag niet kunnen beschikken over de
resultaten van het McKinsey-onderzoek. Maar goed, het lijkt
erop dat de omroepen wellicht toch méér kunnen bezuinigen dan
verwacht, door een betere efficiency en zonder dat dit de kwaliteit van de
programma's hoeft aan te tasten. Want dat blijft natuurlijk een eerste vereiste.De vraag is nu natuurlijk of die ƒ 25 dan misschien wat minder
kan, al zeg ik met nadruk dat mijn fractie het in principe volledig terecht
vindt dat het tientjeslid verdwijnt ten gunste van een zogenoemd geeltjeslid.
Het is toch gek dat ik het woord "geeltjeslid" zoveel erger vind dan het woord
"tientjeslid". Het woord "geeltje" vind ik heel erg plat. De waarde van de
omroepen ligt in hun maatschappelijke verankering en door de ƒ 25 maak
je die zichtbaar. Zeker, als omroepen veel leden verliezen door deze verhoging,
blijkt dat hun maatschappelijk draagvlak minder groot is. Maar ook dat is
belangrijk om te weten, met het oog op de toekomstige structuur van het bestel.
Graag heb ik hierop een reactie van de staatssecretaris.De heer Poppe (SP):Iedereen betaalt kijk- en luisterbijdrage.Mevrouw De Koning (D66):Dat mag je hopen.De heer Poppe (SP):Goed, iedereen wordt geacht kijk- en luistergeld te betalen. Nu wordt
een deel van het lidmaatschapsgeld van een vereniging waar je lid van bent,
eigenlijk kijk- en luistergeld. Dat betekent dat een deel van de Nederlandse
bevolking een bepaald bedrag aan kijk- en luistergeld betaalt en een ander
deel dat geen lid van een vereniging is, niet. Vindt u dat niet merkwaardig?Mevrouw De Koning (D66):Met alle respect, maar u drukt zich een beetje ongelukkig uit.De heer Poppe (SP):Volgens mij was het helder en duidelijk.Mevrouw De Koning (D66):Ik denk dat u bedoelt dat sommigen meer betalen dan anderen, terwijl die
anderen er ook van genieten.De heer Poppe (SP):De een betaalt alleen kijk- en luistergeld en de ander betaalt ƒ
15 per jaar meer.Mevrouw De Koning (D66):Ja, maar die is dan ook lid van een vereniging en die wil de vereniging
steunen.De heer Poppe (SP):Dat doet hij nu met een tientje. Straks moet hij met een tientje de vereniging
steunen en met ƒ 15 eigenlijk kijk- en luisterbijdrage betalen om de
gaten te dekken die kennelijk ontdekt waren.Mevrouw De Koning (D66):Of dat moet, wachten wij nog af. De houding van de Partij van de Arbeid
is hierin buitengewoon relevant.De heer Poppe (SP):Mijn vraag aan u was of u het terecht vindt dat op die manier het lidmaatschap
van een vereniging gebruikt wordt om gaten te dekken in de financiën
van de publieke omroep, waar anderen slechts aan meebetalen via het kijk-
en luistergeld.Mevrouw De Koning (D66):Ik vind het heel terecht dat mensen die lid zijn van een vereniging meer
betalen aan die vereniging dan de mensen die geen lid zijn. Dat is dus uitsluitend
de legitimatievraag.Vanuit dezelfde gedachtegang is het in dit verband nuttig op te merken
dat de loskoppeling van het lidmaatschap en het abonnement op het programmablad
onze volledige instemming heeft! Hierover sprekend, wil ik wel benadrukken
dat de criteria die verbonden zijn aan het uitgeven van een programmablad,
dat onder de nevenactiviteiten valt, naar ons oordeel strikt gehandhaafd moeten
worden. Een programmablad moet niet verworden tot iets wat daar nog weinig
mee te maken heeft. Overigens zijn wij benieuwd te horen hoe het staat met
de ontwikkelingen rondom het omstreden afgeven van programmagegevens, waarover
wij eerder dit jaar een motie indienden die ook de steun van de staatssecretaris
had.De heer Stellingwerf (RPF):Over de loskoppeling van het lidmaatschap en het programmablad stel ik
nog een vraag. Ziet mevrouw De Koning het probleem dat ik daarstraks aankaartte,
namelijk dat sommige omroepverenigingen gewoon gaan verrekenen, zodat de ƒ
15 die er eventueel bijkomt door het geeltje, voor de leden van die vereniging
eigenlijk helemaal niet aan de orde zijn, terwijl dat bij anderen wél
het geval is? Acht zij dat een rechtvaardige zaak?Mevrouw De Koning (D66):Ik vond uw suggestie van de afzonderlijke acceptgirokaarten een heel praktische
en goede oplossing. Mevrouw Van Heemskerck zal overigens nog ingaan op de
kwestie van de programmagegevens. Wij zijn er ook vanmorgen weer door opgeschrikt
met het nieuws over de NOS en het sportblad.Veel belangrijker dan de discussie over de ƒ 25 en de programmabladen
en -gegevens en wellicht ook belangrijker dan de bestuursstructuur, waarover
ik straks wil spreken, is uiteraard de taakopdracht van de publieke omroep
zelf. Dat geldt ook voor de vraag hoe de verenigingen en de andere zendgemachtigden
daar hun plaats – misschien moet ik zeggen: al dan niet – in houden.
Hun rol is wezenlijk, zegt de staatssecretaris. Wat houdt dat in? Ik val gewoon
maar eens met de deur in huis. Bestáán de omroepen nog in 2010,
naar het idee van de staatssecretaris? Ziet hij andere organisaties zich melden
in het publieke bestel? Ik noem maar iets: de ANWB, de Vereniging Natuurmonumenten
of wellicht de ouderenbonden? De regering schrijft in de nota naar aanleiding
van het verslag dat de publieke omroep zich niet moet beperken tot zijn zogenaamde
publieke kerntaken, omdat hij dan slechts een beperkt deel van de samenleving,
te weten de maatschappelijke bovenlaag, zal bereiken. Dat is op zichzelf een
valide redenering. Maar deelt de staatssecretaris niet onze mening, dat een
versterking naar binnen, een centraliseren van het bestuur, het inkoken als
het ware van misschien soms wat waterige bouillon, in zijn eigen aard een
sterkere concentratie op de kerntaken met zich brengt? Daar doe je het toch
ook voor? Voor een duidelijker onderscheid van het commerciële aanbod?
Het zijn uw eigen woorden. Zal die kerntaak op zijn minst niet een zwaarder
accent moeten krijgen? Ik vraag het maar, omdat ik daar zelf eigenlijk van
uitging. En ik bleek me in goed gezelschap te bevinden, namelijk in dat van
de Raad van State, die, zo lijkt het wel, met een zekere opluchting constateert
dat de omroepverenigingen straks niet meer met een brede programmering zullen
 zijn belast. Maar is dat zo? Ik denk het niet. De staatssecretaris
schrijft in zijn brief van 12 november het standpunt van de regering inzake
Ververs met dikke letters, namelijk dat een aantrekkelijke presentatie voor
een breed publiek nodig blijft en spreekt zelfs over ongecompliceerde verstrooiing
en ontspanning. Wat de fractie van D66 betreft zit een mogelijke oplossing
van dit eeuwige dilemma, dit historische spanningsveld tussen taakopdracht
en er voor zoveel mogelijk mensen zijn, in een hoge kwaliteitseis, te hanteren
bij wat er ook gemaakt wordt, óók bij spelletjes. Want per seconde
word je van het ene spelletje een stuk wijzer dan van het andere. In ieder
geval ziet mijn fractie uit naar de wettelijke definiëring van de taakopdracht
van de omroepen bij de totstandkoming van de concessiewet. Wij vinden dat
er helderheid over de toekomst van de omroepen moet ontstaan, ruim voordat
de concessie afloopt.De keuze van programma's is natuurlijk essentieel. Zo zouden wij ons goed
kunnen voorstellen dat Nederlandstalige dramaproductie en maatschappelijke
documentaires en zeker ook Nederlandse film een betere en ruimere plaats in
het aanbod krijgen. En programma's voor jeugd én voor ouderen. Maar
laat ik de inhoud verlaten en terugkeren naar de vorm, de te herziene organisatiestructuur.Het voorliggende voorstel is in feite de eerste en de laatste stap naar
het verlenen van één concessie voor het geheel en geeft de deelnemers
daarin zendtijd en middelen voor een langdurige periode. Hoelang zal die periode
eigenlijk zijn en wanneer kunnen wij die wet tegemoetzien? Die zou er eigenlijk
zeker binnen een jaar moeten zijn, zo niet eerder, willen de doelstellingen
worden gehaald. In de huidige plannen nemen de netprofielen een belangrijke
plaats in; mijn fractie is geen voorstander van de ook door de NOS bepleite
netcharters. Dat zou eerder een hindernis zijn op weg naar één
concessie en bovendien een rigide structuur creëren, waarbinnen netoverschrijdende
programmering niet mogelijk is. Daarvan zijn wij juist wel een voorstander,
maar we betwijfelen of de gegeven voorwaarde: instemming van beide partijen,
vastgelegd in artikel 41b, de werking daarvan niet grotendeels frustreert.
Beter ware wellicht dit geheel, zij het na overleg, tot de competentie van
de raad van bestuur te rekenen, die belast is met de zendtijdindeling. Wij
begrijpen echter dat dit met de verleende concessie in botsing komt. Toch
vragen wij de staatssecretaris nog eens na te gaan of hier niet een wat ruimere
bevoegdheid voor de raad van bestuur gecreëerd kan worden. Collega Van
Zuijlen heeft daartoe een amendement in voorbereiding.Die netten kennen niet alleen een profiel, maar ook een netbestuur, een
redactie en een coördinator. Het lijkt veel en nogal bewerkelijk en D66
zou er geen bezwaar tegen hebben als de figuur netbestuur vertrekt. Inmiddels
heeft de staatssecretaris daar zijn argumentatie voor gegeven. Een argumentatie
die wij kunnen volgen, met dien verstande dat wij de rol van het netbestuur –
de huidige voorzitter – beperkt zien tot het vaststellen van het profiel,
opgesteld door de netcoördinator en van de meerjarenplannen televisieprogrammanet,
waaraan overigens de raad van bestuur niet gebonden is. Dit is dus een van
de elementen van de organisatiestructuur die in de praktijk tot frustraties
kunnen leiden.Een van de punten waarop met name in Hilversum nogal geschokt is gereageerd,
is de benoeming van die netcoördinator door de raad van bestuur, van
bovenaf dus en niet van onderop. Wij kunnen ons de zorg daarover wel voorstellen,
maar zijn er ook van overtuigd dat de benodigde instemming van het netbestuur
een materiële voorwaarde is die het draagvlak in eigen kring garandeert.
Een raad van bestuur moet kunnen besturen; dat impliceert ook benoeming en
ontslag. En overigens heeft die coördinator wellicht niet uitsluitend
een ondankbare maar ook een cruciale taak: die voor de horizontale en verticale
coördinatie. Daarom kunnen wij de keuze van de staatssecretaris wel billijken.
Maar waar het vooral om gaat, is uiteraard het uitgangspunt van wederzijds
vertrouwen, het potentiële harmoniemodel en niet het vechtmodel.Dat geldt evenzeer voor de benoeming nog iets hoger in het gebouw, die
van de raad van bestuur zelf. Dat moet gebeuren door de minister, op voordracht
van de raad van toezicht. Van een dergelijke voordracht zou slechts in zeer
uitzonderlijke gevallen en zeer goed gemotiveerd kunnen worden afgeweken,
als wij de analogie met pagina 16 van de nota mogen aanhouden. Daar gaat het
om de benoeming van de netcoördinator. Maar wie zou er nu ergens benoemd
willen worden waar de verantwoordelijke bestuurderen je niet willen? Voor
mijn fractie had het begrip "voordracht" wel anders gedefinieerd mogen worden.
Wij zouden het begrip "met instemming van" als een voldoende waarborg beschouwen
voor een situatie die zich overigens, als het goed is, nooit voordoet. Daarbij
dienen wij natuurlijk ook te bedenken dat niet elke staatssecretaris dezelfde
mate van souplesse zal kennen. Collega Van Heemskerck zal hierover nadere
informatie geven. Het echte toezicht moet van de raad van toezicht komen,
vergelijkbaar – volgens de nota – met de raad van commissarissen
in het bedrijfsleven.Dat brengt mij op het volgende onderwerp: de bemoeienis met de dagelijkse
leiding van de NOS door de raad van toezicht. Het getekende schemaatje maakt
pas goed duidelijk hoe eigenaardig dat model is. De NOS hoort naar onze mening
niet zo'n directe band met de raad van toezicht te hebben. Dat zou in het
bedrijfsleven ook ondenkbaar zijn. Een tweede bezwaar geldt de splitsing van
de NOS in tweeën, waar het gescheiden toezicht geldt. Dat is opnieuw
een schisma, namelijk de raad van toezicht op de gemeenschappelijke diensten
en de raad van bestuur op de programmering. Wij hebben een amendement voorbereid
waarmee de NOS zonder tussenkomst van een programmacommissie direct onder
de raad van bestuur wordt geplaatst ten behoeve van de veelgeprezen slagvaardigheid.De raad van bestuur krijgt de meest dominante positie in de nieuwe organisatiestructuur.
Hij krijgt een groot aantal bevoegdheden: de vaststelling van het meerjarenplan,
een afzonderlijk budget, de zendtijdindeling, een deel van de vermogensreserve
en zelfs de bekostiging, de verdeling van de budgetten naar de zendgemachtigden,
zonder tussenkomst van het commissariaat. Gisteren hebben wij, zoals eerder
opgemerkt, een notitie van de commissie voor de Rijksuitgaven gekregen, waarin
hierover nogal kritische opmerkingen worden gemaakt, waarover ook wij graag
het oordeel van de staatssecretaris horen. De raad van bestuur
kan namelijk als privaatrechtelijke organisatie alleen met openbaar gezag
worden bekleed – en de verdeling van het budget wordt aangemerkt als
daad van openbaar gezag – als er sprake is van voldoende waarborgen
voor scheiding van functies en belangen. Daar waar de regering zelf meermalen
zegt de schijn van belangenverstrengeling te willen voorkomen, moet dit punt
van grote betekenis zijn. Wat vindt de staatssecretaris van deze kritiek?En in het verlengde daarvan ligt de positie van het commissariaat. Mij
is gebleken dat daarmee geen enkel overleg is geweest over deze voorgenomen
verschuiving van bevoegdheden. Ik vind dat onbegrijpelijk.De heer Schutte (GPV):Voorzitter! Mag de kritiek die mevrouw De Koning nu verwoordt, inderdaad
als haar kritiek worden beschouwd en niet als de kritiek van een commissie
of van wie dan ook? Wij praten hier immers namens fracties en niet namens
personen, wie dat ook moge zijn.Mevrouw De Koning (D66):Mijn fractie vindt dat onbegrijpelijk. Alleen weet zij dat nog niet!Voorzitter! Overigens is mijn fractie van mening dat het commissariaat
zijn taak goed vervult en dat er, mede gezien het kritische rapport van de
commissie voor de Rijksuitgaven, wellicht reden voor lijkt om tot aan de nieuwe
concessie de verdeling van de budgetten daar te laten waar die is, zodat de
hele ZBO-problematiek buiten beschouwing kan blijven. Ik hoor hierover eerst
graag de mening van de staatssecretaris. Zeker is het nodig dat de raad van
bestuur materiële bestuurskracht heeft. En daarin voorziet dit voorstel
op verschillende onderdelen. Wij zouden zelfs gaarne zien dat het programmabudget
van ten hoogste 5% – dat rechtstreeks naar de raad van bestuur gaat –
wat ruimer werd. Het is de staatssecretaris bekend dat D66 in het verleden
steeds heeft gepleit voor programmafinanciering, zodat programma's met een
meer typisch publiek karakter, passend in de taakopdracht, ook meer geld krijgen
uit de omroepmiddelen. Een bedrag van 10% zou de raad van bestuur een wat
reëler invloed geven op versterking van de programma's. Uiteindelijk
zal de toekenning van publieke gelden aan goede programmering wellicht niet
bij het bestuur moeten berusten, maar bij een instantie die de voorstellen
ook op artistieke gronden kan beoordelen. In de schriftelijke wisseling van
meningen is al eerder de hoogwaardige maatschappelijke documentaire genoemd,
die doorgaans buiten de werking en de criteria van het stimuleringsfonds valt.
Mijn collega's Van Zuijlen en Van Heemskerck delen deze opvatting. Graag zouden
wij het oordeel van de staatssecretaris horen, alvorens een hiertoe strekkend
amendement in te dienen.De heer Stellingwerf (RPF):Voorzitter! Is mevrouw De Koning er absoluut van overtuigd dat de netbesturen
dit soort functies helemaal niet kunnen vervullen? Wat is de meerwaarde als
de raad van bestuur al deze taken en liefst een dubbel budget krijgt?Mevrouw De Koning (D66):Ik denk absoluut niet dat de netbesturen die functies niet kunnen vervullen.
Zij houden dan altijd nog 90% van hun budget over.De heer Stellingwerf (RPF):Waarom zou je 100% aantasten, als de netbesturen het in principe goed
zouden kunnen doen? Het bewijs is nog nooit geleverd dat zij dat niet zouden
kunnen.Mevrouw De Koning (D66):Ik denk absoluut niet dat de netbestuurders dit soort functies niet kunnen
vervullen, maar zij houden altijd nog 90% van het budget over. Het gaat hier
om het afzonderen van een klein stuk.De heer Stellingwerf (RPF):Maar waarom zou je hun budget van 100% aantasten, als de netbestuurders
in principe de functies goed kunnen vervullen? Het bewijs is nog nooit geleverd
dat dit niet zo is.Mevrouw De Koning (D66):Met mijn voorstel kan er sprake zijn van een zeer werkzaam correctiemiddel.
Op bepaalde plaatsen kan men te weinig doen aan typische publieksprogrammering.
Daaraan kan dan iets extra's gedaan worden. Ik vind dat een heel goed idee.
Het geld daarvoor is dan zeker goed besteed.De heer Stellingwerf (RPF):Het is toch heel goed mogelijk via overleg een correctie aan te brengen.
Men kan in zo'n overleg aangeven waarop meer gelet moet worden. Dan kan de
bevoegdheid in dezen bij het bestuur zelf blijven.Mevrouw De Koning (D66):Wat u zegt is heel goed mogelijk; alleen, dat plegen van overleg leggen
wij doorgaans niet in de wet vast.De heer Stellingwerf (RPF):Maar u wilt de raad van bestuur niet 5%, maar liefst 10% toekennen. Blijkbaar
wilt u dat bestuur daarmee een supranationaal gezag geven en de mogelijkheid
geven om te zeggen: dat gebeurt niet goed, wij bedisselen wel even hoe het
moet.Mevrouw De Koning (D66):Nee, het gaat er niet om te kunnen zeggen: jullie doen het niet goed.
Het gaat erom dat een bepaald bedrag besteed kan worden voor het vervullen
van de specifieke publieke taakopdracht. Nogmaals, het gaat er niet om te
kunnen zeggen: jullie hebben je werk niet goed gedaan. Daarentegen zou gewezen
kunnen worden op de gaten in de programmering. Het is dan aan de raad van
bestuur de witte vlekken in te vullen nadat deze door hem zijn geconstateerd.Voorzitter! Ik kom te spreken over de zogenaamde buitenproducenten, de
onafhankelijke producenten, en hun positie. De staatssecretaris heeft ons
in de nota een verslag toegezegd omtrent recente cijfers over het aandeel
van die onafhankelijke producenten op de markt. Wij hebben eerder onze zorg
uitgesproken over het feit dat hier een belangrijke bedrijfstak zijn positie,
naar eigen zeggen, ernstig bedreigd ziet. Zijn de cijfers er al? Wij overwegen –
ik zeg met nadruk "overwegen" – samen met de Partij van de Arbeid een
zekerheid voor afspraken, gekoppeld aan het huidige niveau, vast te leggen,
waarbij via interne afspraken een oplossing gevonden zou moeten worden voor
de VPRO en de NPS, die traditioneel de programma's vooral in eigen huis maken.
Overigens laat een daartoe strekkend amendement de omroepen voldoende vrijheid
zelf te produceren, zoals dat altijd het geval is geweest. Overigens zou het
hier uiteraard gaan om een overgangsregeling. De vraag blijft – ik zei
het al eerder – hoe de regering straks de positie van
de omroepen ziet binnen die ene, enkelvoudige concessie, want dat heeft natuurlijk
direct te maken met dat deel van de wetgeving dat de verenigingen rechtstreeks
raakt.Wat het toezicht betreft, heeft mijn fractie enige moeite met de dubbelloopsheid
daarvan: de raad van toezicht en het commissariaat. Eens temeer lijken problemen
te rijzen bij het financieel toezicht, zoals ook blijkt uit dezelfde notitie
van de commissie voor de Rijksuitgaven. Zowel de raad van toezicht als het
commissariaat zou de jaarrekeningen en accountantsverklaringen van de publieke
omroepen moeten controleren; de laatste om de rechtmatigheid te controleren,
de eerste om tot definitieve vaststelling van de budgetten te komen. Graag
hoor ik wat het oordeel van de staatssecretaris hierover is.Het voorgaande geldt evenzeer voor de discussie over het toezicht op het
financieel beheer van de omroepen. Eerder constateerde de Algemene Rekenkamer
dat de minister geen zicht had op de rechtmatigheid van de bestedingen door
de omroepverenigingen. Instrumenten daartoe zouden ontbreken en de staatssecretaris
zegde ons toe aanvulling op dit punt te overwegen. Hoe staat het daarmee?De commissie voor de Rijksuitgaven spreekt nu van zoveel onduidelijkheden,
dat er een controletoren van Babel is ontworpen. Misschien wil de staatssecretaris –
wellicht doet hij dat graag – hier nog even nader op ingaan.De paragraaf over het toezicht brengt me bij opmerkingen over de bevoegdheid
van het commissariaat als toezichthouder op de naleving van de wettelijke
voorschriften, zoals terzake van de nevenactiviteiten en het niet dienstbaar
mogen zijn aan het maken van winst door derden. Bepalingen hierover zijn neergelegd
in artikel 55 van de Mediawet. Dit artikel betreft een kernpunt en heeft een
brede strekking. Het is de bedoeling van de wetgever geweest aan te geven
dat alle activiteiten, ook nevenactiviteiten, verboden zijn als ze dienstbaar
zijn aan het maken van winst door derden. Dit werd vooral aangetoond door
een onderzoek, verricht door het commissariaat, naar aanleiding van een overtreding
van een aantal omroepinstellingen op Radio 3. Het ging hierbij om het promoten
van een cd van Marco Borsato. Het lijkt ons juist en gewenst om, ter verrijking
van de discussie, de wet aan te scherpen. Het gaat er hierbij om dat het verbod
dan niet alleen geldt voor activiteiten die met behulp van de toegewezen zendtijd
dienstbaar zijn aan het maken van winst, maar dat het ook voor alle andere
activiteiten geldt. Wij stellen vooral prijs op indiening van een amendement
op dit punt, omdat wij ook heden de publieke omroep toegang verlenen tot de
nieuwe media, eveneens bij amendement dat eerder is besproken. Dat wil D66,
evenals trouwens de Partij van de Arbeid, omdat wij vinden dat de publieke
omroep niet van moderne dragers verstoken moet blijven, maar tevens vinden
wij dat de omroep zich op haar kerntaak moet concentreren, goede programma's
moet maken en niet de nieuwe media moet gebruiken ter verdere commercialisering.De radio is altijd, wonderlijk genoeg, een beetje een stiefkind in de
mediawetgeving geweest. Misschien kwam dat wel doordat het bij de radio redelijk
goed gaat en het netprofiel wettelijk is vastgelegd.De heer Beinema (CDA):De publieke omroep heeft mogelijkheden tot sponsoring. Door toedoen van
bepaalde fracties zijn deze aan het begin van de kabinetsperiode nogal erg
ruim uitgevallen. In feite verschillen ze nauwelijks van die van de commerciële
omroep. Moeten wij niet overwegen de mogelijkheden wat te verkleinen en het
verschil met de commerciële omroep dus wat groter te maken?Mevrouw De Koning (D66):Ik denk dat het commissariaat heel goed in staat is om dergelijke dingen
naast elkaar te leggen.De heer Beinema (CDA):Het commissariaat kan alleen regelgeving toepassen. Als de regelgeving
vrijwel gelijk is, is de toepassing vrijwel gelijk. Is het niet goed om de
regelgeving inzake sponsoring wat strakker te maken?Mevrouw De Koning (D66):Ik wil in ieder geval graag overwegen om er eens naar te kijken. Het gaat
ook om de interpretatie van de regels inzake sponsoring. De regels worden
meer opgerekt dan wij als wetgever ooit hebben bedoeld.De heer Beinema (CDA):De wet is eerst in de Kamer opgerekt en vervolgens buiten de Kamer verder
opgerekt. Als wij dat begin nou eens terugdraaien...Mevrouw De Koning (D66):Ik constateer dat wij het eens zijn.Mevrouw Van Zuijlen (PvdA):Welke aanwijzingen heeft mevrouw De Koning hiervoor? Ik heb de indruk
dat de publieke omroepen uitermate terughoudend omgaan met de wettelijke mogelijkheden.Mevrouw De Koning (D66):Dat ben ik wel met u eens. Pas de afgelopen maanden – ik denk aan
het idee van de KRO – komen initiatieven naar voren waar wij van ophoren.
Het is overigens helemaal niet gezegd dat het onder de huidige wetgeving niet
kan. Het enige criterium is het dienstbaar zijn aan het maken van winst door
derden.Mevrouw Van Zuijlen (PvdA):Wat de KRO doet, is iets anders dan het winst maken door sponsoring van
programma's.Mevrouw De Koning (D66):Dat ligt er een beetje aan over welke activiteit van de KRO wij het hebben.
Zodra een activiteit dienstbaar is aan het maken van winst door derden, is
zij conform de Mediawet verboden.Het gaat eigenlijk wel goed met de radio. Het netprofiel is al eerder
wettelijk vastgelegd en de instelling van coördinatoren lijkt redelijk
te werken. Wat wellicht verbetering behoeft, is de coördinatie tussen
de verschillende netten. De raad van bestuur zal zich hierop hopelijk richten.
Wij zien geen noodzaak tot het instellen van een radionetbestuur. Wij zijn
er voorstander van dat de radio specifiek tot de zorg van één
lid van de raad van bestuur behoort, onafhankelijk van de onderscheiden beleidsterreinen.
Overigens zijn wij benieuwd naar de rechtspositie van de leden van de raad
van bestuur en vooral hun honorering. Wat mijn fractie betreft, moet deze
het niveau van die van de omroepvoorzitters ruim overstijgen.Staatssecretaris Nuis:Heeft u een bovengrens in gedachten?Mevrouw De Koning (D66):Ik persoonlijk niet, maar daar staat u zelf garant voor.De heer Stellingwerf (RPF):Mevrouw De Koning heeft geen behoefte aan een gelijk model voor radio
en televisie. Zou dat echter niet van consistentie getuigen?Mevrouw De Koning (D66):Dat lijkt logisch, maar de radiowereld zit volstrekt anders in elkaar
dan de televisiewereld. De mensen die bij de radio werken, willen de dingen
graag zo houden als ze zijn. En het werkt.De heer Stellingwerf (RPF):Wij spreken hier over de gewenste structuur. De radio heeft zich in de
afgelopen jaren anders ontwikkeld dan de televisie. Het lijkt mij nu echter
een goed moment om te proberen om de zaken op elkaar af te stemmen.Mevrouw De Koning (D66):Je moet boerenkool langer koken dan aardappels. Zo moet je ook radio en
televisie anders behandelen.Voorzitter! Ik kom op de kleine niet-ledengebonden zendgemachtigden, zoals
IKON en Teleac. Zij voldoen in onze ogen zeer aan de typische publieke taak
en hebben het het zwaarst. De bezuinigingsronden troffen hen in gelijke mate
als de A-omroepen. Naar ons idee moeten zij gelijkgesteld worden aan de NPS,
die straks ter compensatie van de contributieverhoging een toeslag van 7%
ontvangt. Ik hoor overigens graag hoe dat zo is bedacht. Wat is het oordeel
van de staatssecretaris? Het amendement-Schutte/Stellingwerf dat de kleine
zendgemachtigden een volwaardige stem geeft, zullen wij van harte steunen.Voorzitter! Eerder heeft de Kamer gesproken over het uitzenden van programma's
van publieke omroepen via de satelliet en over het programma Het beste van
Nederland, geïnitieerd door de Wereldomroep. Hoe is het daar nu mee gesteld?
De berichten die ons bereiken, maken ons wat ongelukkig.De manier waarop menige omroepvereniging met een deel van haar personeel
omgaat, baart ons al jaren zorgen. De arbeidsverhouding wordt bij voortduring
voortgezet via een contract voor een aantal maanden en daarna staat de betrokkene
weer op straat. Hoe kan dat toch? Is de staatssecretaris bereid hier onderzoek
naar te laten verrichten?Voorzitter! Ik had een mooi gedichtje voor de staatssecretaris willen
uitzoeken vanwege het feit dat hij inmiddels is voorzien van een poëtisch
adviseur. Op de een of andere manier lenen de zes bundels die ik bij mij heb
zich echter niet voor deze uiterst gevoelige materie.De voorzitter:Mevrouw De Koning heeft gerefereerd aan een notitie van de staf van de
commissie voor de Rijksuitgaven. Dat is toegestaan, maar de inhoud daarvan
is vertrouwelijk. Derhalve kan niet van de staatssecretaris worden gevraagd
daarop commentaar te geven.Mevrouw De Koning (D66):Voorzitter! Ik had begrepen dat wij deze notitie ter voorbereiding van
dit debat mochten gebruiken. Ik had een en ander wellicht anders moeten omschrijven.De voorzitter:De informatie is vertrouwelijk, dat is duidelijk.Staatssecretaris Nuis:Voorzitter! Ik heb de vragen goed gehoord. Ik zal het auteursrecht niet
aantasten.De voorzitter:Ik zou graag zien dat de eerste termijn van de Kamer voor de dinerpauze
is afgerond. Er staan nog drie sprekers op lijst. Gelet op het aantal interrupties
is het echter heel goed mogelijk dat wij het tijdstip van 19.00 uur ruimschoots
overschrijden en dat is ongewenst. Ik vraag de leden daarmee rekening te houden.De heer Schutte (GPV):Mijnheer de voorzitter! In de nota naar aanleiding van het verslag bij
dit wetsvoorstel trof ik de volgende zin aan: "aan de verzuiling in Nederland
is een eind gekomen; niet alleen de publieke omroepen worstelen met dat gegeven".
Ik zou nog een stap verder willen gaan: ook de regering heeft het daar moeilijk
mee. Ook voor haar is immers de vraag van groot belang, welke taak en functie
de publieke omroep heeft in een samenleving waarin normen en waarden steeds
meer geïndividualiseerd zijn geraakt en de markt een dominante rol speelt.Vanouds waren de omroeporganisaties diep geworteld in de samenleving.
De fundamenten waarop zij stonden, waren vooral de godsdienst en de levensovertuiging.
Daarachter ging een visie op de mens en de maatschappij schuil. Deze inhoudelijke
oriëntering van het publieke bestel heeft juist vanwege de individualisering
van normen en waarden de laatste decennia aan betekenis ingeboet. Het vacuüm
dat ontstond, werd ingevuld door commerciële zenders die handig inspeelden
op de behoefte aan goedkoop vermaak en luchtig amusement.Het succes van de commerciële zenders roept vanzelf de vraag op naar
de legitimering van het publieke bestel. Wat is de rechtvaardiging van het
bestel nu dat, anders dan vroeger, veelal niet meer direct kan worden geïdentificeerd
met duidelijke groepen in de samenleving en kijkcijfers in verband met reclameopbrengsten
een praktisch doorslaggevende factor zijn geworden? Voor die vraag staan niet
alleen de omroepen bij de invulling en uitvoering van hun missie, maar ook
wel degelijk de regering omdat zij de voorwaarden schept waarbinnen de omroeporganisaties
die missie kunnen blijven waarmaken.Het wetsvoorstel dat wij hier behandelen, tracht daarin te voorzien. Laat
ik beginnen met mijn waardering ervoor uit te spreken dat de regering volmondig
het belang van een sterke herkenbare publieke omroep erkent. Het is een goede
zaak dat in het verlengde van de passage in het regeerakkoord de regering
ook nadrukkelijk het standpunt van de commissie-Ververs heeft onderschreven.Er is tussen de regering en mij hierover dus geen verschil van mening.
Een vraag van fundamenteel belang is natuurlijk wel of de organisatorische
en financiële vormgeving van het publieke bestel voldoende mogelijkheden
scheppen om de positie van het publieke bestel in het algemeen en van de omroeporganisaties
in het bijzonder thans een hechte basis te geven, zodat men langere tijd vooruit
kan.Op basis van de schriftelijke voorbereiding tot dusverre heb ik nogal
wat aarzelingen. Twee elementen staan in dit wetsvoorstel centraal: in de
eerste plaats de organisatorische vormgeving om tot een slagvaardige publieke
omroep te komen die zich kan meten met de commerciële zenders en in de
 tweede plaats de verhoging van het lidmaatschapsbedrag tot ƒ
25 met als doelen de financiering van het bestel en de versterking van de
legitimatie.Alvorens ik op beide elementen inga, moet ik zeggen dat ik moeite blijf
houden met het feit dat dit wetsvoorstel vooruitloopt op de zogenaamde concessiewet.
Ik begrijp dat haast geboden is, gelet op de ontwikkelingen in het omroepveld,
maar er kan niet worden ontkend dat de voorgestelde reorganisatie vooruitgrijpt
op de concessiewet. Als we nu instemmen met deze reorganisatie, zal dat gevolgen
hebben voor de toekomst van het bestel zonder dat die gevolgen nu duidelijk
in beeld zijn. De staatssecretaris kan wel zeggen dat er nu geen onomkeerbare
beslissingen worden genomen, maar het zal niet zo zijn dat de thans ingeslagen
weg na het jaar 2000 weer kan worden verlaten.Voor mij is dan ook nog steeds de vraag relevant of de voorgestelde reorganisatie
niet beter gelijktijdig met de concessiewet had kunnen worden gerealiseerd.
Is tijdverlies wel zo'n krachtig argument, als bedacht wordt dat de implementatie
van de voorgestelde regelgeving ook de nodige tijd zal vergen? Hadden de omroeporganisaties
zelf binnen de kaders van de huidige regelgeving en met de concessiewet in
het vooruitzicht, niet kunnen toewerken naar een slagvaardig publiek bestel?
Ik denk dat die bereidheid er wel is, gelet op de opstelling van de omroeporganisaties.
Belangrijk bij deze afweging vind ik ook dat er thans bij de regering nog
onzekerheid bestaat over de geworteldheid van het bestel in de samenleving.
In feite bestaat er nog geen duidelijkheid over het voortbestaan van de verschillende
omroepen en over de vorm waarin dat eventueel het geval zal zijn. Natuurlijk
is men veilig binnen de huidige concessieperiode, maar zekerheid over de periode
daarna is er niet. De vraag is of de nu voorgestelde regeling de zuiverheid
van de besluitvorming daarover zal beïnvloeden.Deze bezwaren nemen niet weg dat ik het wetsvoorstel op de eigen merites
zal beoordelen. Bij deze beoordeling is de periode tot het verlopen van de
huidige concessie ook weer van belang. Zoals ik al eerder opmerkte, zal wat
we nu beslissen, van invloed zijn op de toekomstige vormgeving van het publieke
bestel. Het is dus zaak nu de juiste koers in te slaan.Van belang is dat het publieke bestel doelmatig, slagvaardig en als eenheid
kan opereren om zich zo een sterke positie te verwerven, nu en in de toekomst.
Ik deel die opvatting. Het bestuurlijke en organisatorische kader moet daarop
worden afgestemd. Dit roept de vraag op naar de juiste verantwoordelijkheidsverdeling.
In het wetsvoorstel is gekozen voor een sterke scheiding tussen professionele
uitvoering en bestuurlijk toezicht. De beslissende vraag hierbij is of in
de huidige afbakening van bevoegdheden het juiste evenwicht is gevonden. Ik
ben daar niet van overtuigd.Ik vind met name de positie van de netcoördinator die in dienst staat
van de raad van bestuur, een belangrijk knelpunt. Waarom niet in dienst van
het netbestuur, zoals de NOS voorstelt? De weerlegging van de regering overtuigt
mij niet. Naar het oordeel van de regering wordt in het alternatieve voorstel
van de NOS te veel gewicht gehecht aan de positionering van de omroepvereniging
vanuit de afzonderlijke posities van de programmanetten. De bottom-upbenadering
zou ten koste gaan van de samenwerking tussen de netten. Ik zou daar tegenin
kunnen brengen dat in het voorstel van de regering het overwicht van de raad
van bestuur ten koste zou gaan van de eenheid binnen en tussen de programmanetten.
Bovendien biedt het voorstel van het NOS-bestuur ook op het punt van samenwerking
tussen netten een betere oplossing. De staatssecretaris is daar in de schriftelijke
voorbereiding niet op in gegaan. Ik nodig hem daartoe graag uit.De staatssecretaris doet in dit verband een beroep op de evenwichtige
scheiding van professionele en bestuurlijke verantwoordelijkheden die inherent
is aan zijn voorstel. Daarop valt het nodige af te dingen. Zeer nadrukkelijk
wordt gesproken over het belang van het feit dat de netbesturen de netprofielen
en de meerjarenplannen televisieprogrammanet vaststellen. Dit zijn taken die
naar het oordeel van de regering op netniveau een bestuurlijke inbreng van
de zendgemachtigden vergen, omdat zij direct raken aan de programmatische
autonomie. Dat is juist. Maar ik moet vervolgens wel constateren dat de raad
van bestuur de bevoegdheid krijgt om af te wijken van de netmeerjarenplannen.
Als daarbij wordt bedacht dat de netcoördinator ook nog eens is belast
met het opstellen van de netprofielen en de meerjarenplannen, dan kan ik mij
niet aan de indruk onttrekken dat de scheiding tussen bestuurlijke en professionele
bevoegdheden doorslaat in de richting van het centrale, professionele bestuur.
De moeite die ik daarmee heb, wordt vooral ingegeven door de onduidelijkheid
die blijft bestaan over de toekomst van het publieke bestel en met name de
positie van de omroepverenigingen binnen de nieuwe concessiewet. Weliswaar
verzekert de staatssecretaris ons dat de verschillende maatschappelijke en
culturele stromingen in de toekomst binnen het publieke bestel herkenbaar
dienen te blijven, maar over de vorm en de mate waarin dat dient te gebeuren,
wordt wat de huidige omroeporganisaties betreft nog geen duidelijkheid geboden.Dat baart mij ook met betrekking tot een ander aspect van dit wetsvoorstel
enige zorgen. Ik heb het al eerder gehad over de legitimatie van het publieke
bestel, met andere woorden de verankering van de omroepen in de samenleving.
In navolging van de commissie-Ververs hecht de regering eraan die verankering
duidelijker in beeld te brengen. Daartoe dient onder meer de verhoging van
de lidmaatschapsbijdrage en de loskoppeling van lidmaatschap en programmablad.
Laat ik vooropstellen dat ik een legitimatie alleszins gerechtvaardigd vind.
Maar de wijze waarop die legitimatie wordt gemeten, moet dan wel zuiver zijn.
De voorgestelde regeling voldoet naar mijn oordeel niet aan dat criterium.
Principieel heb ik geen moeite met het vragen van een hogere bijdrage van
leden van omroeporganisaties ten behoeve van programma's. Als gevolg van het
lidmaatschap heeft men immers invloed op de inhoudelijke kleuring van de programma's.
Daar mag best wat tegenover staan. Aldus sterker gelegitimeerde omroepverenigingen
staan dan ook sterker bij de komende discussie over de ene publieke omroep.Een bezwaar dat ik tegen de voorgestelde regeling heb, is dat de voorgestelde
verhoging ook mag worden verrekend met de inkomsten uit de programmabladen.
Dat betekent dat leden van omroepen die deze inkomsten niet
hebben, wel de volledige bijdrage dienen te betalen, terwijl andere kunnen
volstaan met een geringe verhoging. Dat plaatst de ene omroeporganisatie in
een achterstandspositie ten opzichte van de andere.Ik kan mij voorstellen dat een verhoging van de bijdrage met ƒ
15 tot een behoorlijke ledenuitval kan leiden. Daarbij wil ik echter wel de
kanttekening plaatsen dat een dergelijke uitval nog lang niet alles zegt over
de legitimatie van het bestel. Ik ben blij dat de regering te kennen heeft
gegeven dat zij die opvatting deelt en daarmee rekening zal houden. Bovendien
kan aan het bezwaar van een mogelijke ledenuitval tegemoet worden gekomen
door een gefaseerde invoering. Ik zou de regering nadrukkelijk willen vragen
een dergelijk invoering in overweging te willen nemen. Ik denk daarbij aan
een fasering in twee termijnen. Ik ben mij ervan bewust dat een dergelijke
gefaseerde invoering ook geld kost, terwijl de regering het omroepgeeltje
nu juist mede wil invoeren om extra inkomsten te genereren. Toch zie ik hierin
geen onoverkomelijk bezwaar. De omroepen beschikken over aanzienlijke reserves
die, naar ik heb begrepen, de laatste jaren zelfs zijn toegenomen. Deze middelen
kunnen dan ter overbrugging van mogelijke tekorten als gevolg van de gefaseerde
invoering worden gebruikt.Een belangrijk argument van de staatssecretaris om het omroepgeeltje tot
dusverre te handhaven, ligt vooral in de noodzaak extra inkomsten te genereren.
Op dat punt kan ik de staatssecretaris niet meer volgen. Ruim een week geleden
luidde hij de noodklok en dreigde de omroepen met een korting van 100 mln.
In de brief die wij gisteren ontvingen naar aanleiding van het overleg met
de NOS toont hij zich weer optimistisch. Hij heeft nu meer inzicht gekregen,
zegt hij. De conclusie die je hieruit kunt trekken, is dat hij kennelijk maar
iets heeft geroepen zonder inzicht te hebben gehad in de materie. En wat hij
riep, levert ook niet bepaald het beeld op van een bewindsman die weloverwogen
tewerk gaat. Een korting van 100 mln. zou toch welhaast zeker ten koste zijn
gegaan van de programmabudgetten. Was het nu juist niet de bedoeling dat deze
programmabudgetten hoe dan ook buiten schot moesten blijven? Het heeft allemaal
wat weg van een kamikazeactie van een piloot die vlak voor zijn doel bedenkt
dat hij iets gaat vernietigen en dan toch maar snel van koers verandert.Staatssecretaris Nuis:Voorzitter! De heer Schutte spreekt voortdurend over een korting. Het
ging echter om de vraag op welk moment ik de omroepreserve zou kunnen inzetten.
Ik heb de omroep een maand geleden gemeld dat ik vreesde dat dit moment nog
niet was bereikt. Misschien is dat een precisering.De heer Schutte (GPV):Dat is een correcte precisering. Het woord "korting" heb ik inderdaad
gebruikt. De vorm is inderdaad zoals de staatssecretaris die omschrijft. Het
probleem wordt er evenwel niet minder door.Bij mij blijft inmiddels wel de vraag bestaan of de cijfers die wij nu
hebben, wel betrouwbaar zijn. Wat te denken van een bandbreedte van maar liefst
30 mln.! Om de verwarring nog groter te maken, kregen wij vanochtend de door
andere collega's al genoemde fax van de NOS, waaruit bleek dat het allemaal
weer wat anders zou liggen. Ik hoor wel wat de werkelijkheid is.Een ander punt waar ik nadrukkelijk de aandacht voor wil vragen, is de
voorgestelde regeling voor de radio. Ik ben van oordeel dat de radio zoveel
mogelijk naar analogie van het televisiemodel moet worden gestructureerd.
In de schriftelijke voorbereiding heb ik de vrees uitgesproken dat in de door
de regering voorgestelde regeling het niet ondenkbaar is dat bepaalde programma's
van omroepen op de radio niet meer aan bod komen, omdat zij onvoldoende passen
in een van bovenaf opgelegd netprofiel. Die vrees werd door de staatssecretaris
niet weggenomen maar, integendeel, in zekere zin bevestigd. Hij zegt dat hij
wel degelijk oog heeft voor het belang van coördinatie tussen radioprogrammanetten,
maar hij wil dat niet in de wet regelen. De reden daarvoor is dat de kleuring
per net nu eenmaal is uitgekristalliseerd en wettelijk vastgelegd. Dat mag
zo zijn, maar dat is nog geen inhoudelijk antwoord op mijn bezwaar. Als moet
worden erkend dat er altijd een zekere spanning bestaat tussen de opdracht
van de publieke omroep om enerzijds ook programma's te maken voor kleinere
publieksgroepen en anderzijds te streven naar het bereiken van een groot publiek,
is het dan juist niet van fundamenteel belang dat de overheid de voorwaarden
schept opdat de programma's voor kleinere publieksgroepen niet buiten schot
blijven? Als de overheid daarvan afziet, betekent dat in feite dat de norm
steeds meer kan worden bepaald door de luisterdichtheid van de zender en raakt
men op den duur verstrikt in een concurrentieslag met de commerciële
zenders. Daarmee wordt het wezen van de publieke omroep geraakt.De gang van zaken bij de radio stemt mij ook niet optimistisch over de
toekomst van de televisie. Moet ik de gang van zaken bij de radio soms als
het voorland van de toekomstige televisiestructuur zien? Ik zou het op prijs
stellen als de staatssecretaris mij op dit punt gerust kan stellen.Dan heb ik nog een opmerking over de positie van de kleine zendgemachtigden.
Ik vind het alleszins redelijk dat een vertegenwoordiger van de niet-ledengebonden
zendgemachtigden bij de totstandkoming van de programmatische uitgangspunten
op het televisieprogrammanet wordt betrokken. Deze dient in dat opzicht een
gelijkwaardige positie te krijgen aan die van de omroepverenigingen en de
NPS. Een daartoe strekkend amendement heb ik samen met collega Stellingwerf
ingediend.Voorzitter! Het zal duidelijk zijn dat ik nog stevige reserves heb over
dit wetsvoorstel. Ik ben niet ongevoelig voor het argument van de regering,
dat de huidige situatie op de Nederlandse omroepmarkt om maatregelen vraagt.
Die maatregelen moeten echter wel zo zijn dat de essentie van het publieke
bestel ook in de toekomst overeind blijft. Dat betekent dat de pluriformiteit
van het bestel ook in de toekomst gewaarborgd dient te zijn. Essentieel in
dat bestel zijn voor mij de omroeporganisaties. Ik zou voor die organisaties
ook in de toekomst een plaats willen inruimen, zodat zij hun missie waar kunnen
maken. Het wetsvoorstel biedt de garantie daarop in mindere mate dan het alternatieve
voorstel van het NOS-bestuur. Ik hoop dat wij in het debat hierover dichter
bij elkaar kunnen komen.Mevrouw Van Heemskerck Pillis-Duvekot (VVD):Voorzitter! De VVD heeft altijd een heldere en vooruitstrevende visie
op het omroepbestel gehad. Hilversum en de rest van Den Haag lopen steeds
achter de feiten aan, maar wij pleiten al sinds jaar en dag voor een zuiver
duaal bestel. De hoofdlijnen van dit duale bestel zijn eenvoudig: wanneer
de markt taken wil vervullen, moet zij daartoe zoveel mogelijk vrijgelaten
worden. Wanneer de markt bepaalde taken onvoldoende vervult, ligt er een overheidstaak.
Dat zijn de publieke taken binnen het omroepbestel. Deze taken onderscheiden
zich duidelijk van die van de commerciële omroepen.De heer Beinema (CDA):Voorzitter! De VVD heeft inderdaad een consequente visie, maar als zij
deze zo omschrijft, wijkt zij toch wel wezenlijk af van de visie van de regering
in de begeleidende stukken bij het voorstel van wet. Dat mag van mij, ik constateer
het alleen.Mevrouw Van Heemskerck Pillis-Duvekot (VVD):Wij wijken niet wezenlijk, maar op een aantal accenten af. Dat zult u
duidelijk blijven horen.De publieke mediataken liggen voor de VVD op het gebied van informatieverschaffing,
kunst, educatie en uitzendingen van nationaal belang. Alleen als omlijsting
en afgeleide van deze taken is er ruimte voor verstrooiing en amusement, zoals
de staatssecretaris in de memorie van toelichting van dit wetsvoorstel stelt.
Tot op heden loop ik synchroon met de regering, zeg ik tot de heer Beinema.De organisatie die zich bezighoudt met de uitvoering van de publieke mediataken,
hoort daarom in eerste instantie niet gericht te zijn op kijkcijfers en reclame-inkomsten.
De concurrentie met commerciële omroepen is een gevecht dat zij niet
behoeft aan te gaan.Daarnaast kan men van deze organisatie verlangen dat zij op een efficiënte
en effectieve manier haar taken uitvoert. Verder dient zo'n organisatie onafhankelijk
te zijn om haar informatiefunctie voldoende waar te kunnen maken. Hoewel bekostigd
door de overheid, moet zij dus op voldoende afstand van de overheid en politieke
partijen kunnen opereren om programmeervrijheid te blijven houden.Volkomen helder moet zijn dat de VVD voorstander is van een sterke publieke
omroep. Wij zijn geenszins van plan om een sluipmoord te verrichten op de
publieke omroep, zoals de heer Verhagen van het CDA ons toedichtte. Maar de
publieke omroep moet wel voldoen aan de hierboven geschetste voorwaarden en
taken, anders is het geen publieke omroep.De heer Stellingwerf (RPF):U zegt dat de publieke omroep de strijd met de commerciëlen niet
aan hoeft te gaan. Dat klinkt heel hoopvol. Als uit de kijkcijfers blijkt
dat de publieke omroep gigantisch keldert, want daar kijkt u natuurlijk toch
wel naar, verbindt u daar dan geen consequenties aan, omdat hij die strijd
niet aan hoeft te gaan?Mevrouw Van Heemskerck Pillis-Duvekot (VVD):Ik kan het duidelijk maken met het praktijkvoorbeeld van de programmering
van de televisie op zondagavond. Daar zit op primetime al sinds jaar en dag
de VPRO. Ik vind de VPRO een schoolvoorbeeld van een publieke omroep. Op die
primetime accepteren wij al sinds jaar en dag een kijkdichtheid die helemaal
niet zo hoog is, in vergelijking met andere avonden en momenten. Dat is een
van de legitimaties van een publieke omroep. Een publieke omroep moet ophouden
met het altijd naar kijkcijfers kijken. Kijkcijfers zijn een van de parameters
die natuurlijk altijd naast de programmering liggen, maar zij vormen geen
doel op zich, net zoals het verwerven van leden geen doel op zich is. Dat
probeer ik te zeggen: de publieke omroep hoeft geen gevecht met de commerciële
omroep aan te gaan. Daar is de publieke omroep niet voor en dat zou zij op
kijkcijfers altijd afleggen.Mevrouw Van Zuijlen (PvdA):Kijkcijfers zijn voor de publieke omroep misschien geen doel op zich,
maar het is wel prettig als behoorlijk wat mensen kijken naar een publieke
omroep, die publiek gefinancierd wordt. Het bereik is voor de publieke omroep
dus wel degelijk van belang.Mevrouw Van Heemskerck Pillis-Duvekot (VVD):Natuurlijk is het bereik belangrijk, maar als de publieke taken daardoor
zodanig in het nauw komen dat zij naar de randen van de programmeringsmomenten
worden geschoven en dat op primetime dus qua kijkcijfers scorende programma's
worden gezet, schiet de publieke omroep haar taak voorbij. Kijkcijfers blijven
echter natuurlijk belangrijk, want je moet het kind niet met het badwater
weggooien doordat de publieke programmering niet meer bekeken wordt. Kijkcijfers
zijn een van de parameters.De heer Verhagen (CDA):Mevrouw Van Heemskerck heeft gesteld dat ik de VVD-fractie ten onrechte
van sluipmoord heb beticht.Mevrouw Van Heemskerck Pillis-Duvekot (VVD):Dat staat in een krantenartikel, mijnheer Verhagen.De heer Verhagen (CDA):Ik zeg dat mevrouw Van Heemskerck heeft gesteld dat ik de VVD-fractie
ten onrechte van sluipmoord op de publieke omroep heb beticht. De VVD-fractie
stelt dat er een duidelijk herkenbare zenderkleuring moet zijn – een
popzender, een nieuwszender etc. – en vervolgens dat de functie van
de popzender Radio 3 ook door de commercie kan worden vervuld en dat Radio
3 dus kan worden opgeheven. Daarna hoor ik mevrouw Van Heemskerck niet praten
over het wegvallen van de reclame-inkomsten van Radio 3. Hoe noemt u dat dan?Mevrouw Van Heemskerck Pillis-Duvekot (VVD):Radio 3 is een verdienzender. Ik denk dat dat niet correct is. Het is...De heer Verhagen (CDA):Als u die verdiensten wilt weghalen en niet voor compenserende inkomsten
wilt zorgen, hoe noemt u dat dan? Dat noem ik "sluipmoord".De voorzitter:Mevrouw Van Heemskerck, was u al klaar met uw reactie op de eerste vraag
van de heer Verhagen?Mevrouw Van Heemskerck Pillis-Duvekot (VVD):Dat denk ik wel.De voorzitter:Dan is het goed.Mevrouw Van Heemskerck Pillis-Duvekot (VVD):Ik denk dat wij het niet eens zullen worden. Als ik kritisch
ben over de omroeporganisaties en over de manier waarop zij hun taak vervullen,
vindt de heer Verhagen dat ik een sluipmoord op de publieke omroep pleeg.
Dat is niet waar. Laten wij het hebben over deze heel concrete situatie. Als
je vindt dat Radio 3 te commercieel is en dat niet moet, zullen de reclame-inkomsten
afnemen, maar de heer Verhagen gaat er daarbij van uit dat de publieke omroep –
radio én televisie – op de huidige sterkte het permanente minimale
gegeven is. Daarover verschillen wij van mening.De heer Verhagen (CDA):Ik zeg niet dat het Commissariaat voor de media niet heeft toe te zien
op de activiteiten van bijvoorbeeld Radio 3. Dat moet het commissariaat wel
degelijk doen. Wel zeg ik, niet alleen in de krant maar ook in de Kamer, dat
de VVD-fractie best mag stellen dat de aan Radio 3 verbonden inkomsten moeten
wegvallen, omdat ook de commercie die functie voor haar rekening kan nemen,
maar dat de VVD-fractie dan voor aanvullende inkomsten behoort te zorgen.
Als u daar niet toe bereid bent, bent u niet bereid om voldoende financiële
middelen ter beschikking te stellen voor een volwaardige publieke omroep.
U pleegt derhalve sluipmoord op de publieke omroep.De voorzitter:Ik stel voor dat mevrouw Van Heemskerck hierop reageert en dat wij daarna
dit interruptiedebatje beëindigen. Daarna is het woord aan de heer Poppe
en vervolgens gaat mevrouw Van Heemskerck door met haar betoog.Mevrouw Van Heemskerck Pillis-Duvekot (VVD):Als de heer Verhagen over een volwaardige publieke omroep spreekt, gaat
hij ervan uit dat een volwaardige publieke omroep vijf netten op de radio
en drie netten op de televisie hanteert. Daarover verschillen wij fundamenteel
van mening. De heer Verhagen wil gewoon alle huidige netten en frequenties
instandhouden. Dat historische besef, dat de heer Verhagen in dezen blijkbaar
heeft, ontbreekt bij ons volledig.De heer Poppe (SP):Het is misschien verbazingwekkend, maar ik ben het volledig met mevrouw
Van Heemskerck eens dat het bij de publieke omroepen niet alleen om de kijkcijfers
moet gaan. Dat zijn wij volstrekt met elkaar eens. Als de kijkcijfers en daarmee
de STER-inkomsten zouden kelderen door de concurrentie van de commerciële
zenders, zou de VVD dan ook bereid zijn om meer geld uit de algemene middelen
voor de publieke functie te geven? Als mevrouw Van Heemskerck daartoe bereid
zou zijn, zouden wij het volkomen met elkaar eens zijn.Mevrouw Van Heemskerck Pillis-Duvekot (VVD):Mijnheer Poppe, ik zal u verrassen! Ik zie even af van de premisse dat
de publieke omroep zou moeten bestaan uit drie televisie- en vijf radiozenders,
en met "publieke omroep" doel ik even niet op het huidige bestel. Als de overheid
publieke omroepen als een van haar taken accepteert, vind ik dat zij bereid
moet zijn om die taak zo goed mogelijk uit te voeren. En als een zuiver publiek
bestel meer geld vergt, is het logisch dat de overheid dat dan ook ter beschikking
stelt. Daarom is dit wetsvoorstel voor ons belangrijk. Wij moeten ook over
de organisatie en de structuur spreken.De heer Poppe (SP):Dat is prima, maar ik mag dus vaststellen...De voorzitter:Het is toch helder wat mevrouw Van Heemskerck gezegd heeft? Dat hoeft
u toch niet te herhalen?De heer Poppe (SP):Er zijn geen bedragen genoemd en die zouden wel eens van belang kunnen
zijn.Mevrouw Van Heemskerck Pillis-Duvekot (VVD):U moet zorgvuldig luisteren om te begrijpen wat ik bedoel, maar principieel
zijn wij het volledig met elkaar eens.Voorzitter! Het huidige bestel voldoet niet aan de voorwaarden die ik
eerder heb geschetst. Het heet publiek te zijn, mijnheer Verhagen, maar het
bestaat feitelijk uit private organisaties. Het heet niet commercieel te zijn,
maar het is gefixeerd op reclame-inkomsten, kijkcijfers en het eigen marktaandeel.
Het heet identiteitsgebonden te zijn, maar van deze identiteit is in de programmering
nauwelijks nog iets te merken.De heer Verhagen (CDA):Dan herhaal ik mijn vraag. Bent u bereid om de discussie aan te gaan over
het wegvallen van reclame-inkomsten versus publieke financiering?Mevrouw Van Heemskerck Pillis-Duvekot (VVD):Daar zijn wij zeer toe bereid, maar als u in concreto praat over Radio
3, houd ik vol dat die een commerciële zender is en daarvoor is die discussie
niet nodig. Ik zeg niet dat de overheid ervoor moet zorgen dat Radio 3 op
een andere manier kan voortbestaan. U hebt mij niet horen zeggen dat de publieke
radio moet bestaan uit vijf zenders, waarvan er één een dubbele
bedekking heeft.De heer Verhagen (CDA):U weet ook dat de reclame-inkomsten van Radio 3 de financiering van die
zender te boven gaan en dat ze ook ten goede komen aan de rest van de publieke
omroep.Mevrouw Van Heemskerck Pillis-Duvekot (VVD):Dat weet ik, en het is absoluut verdringing van taken die commerciële
stations op zich zouden kunnen nemen.Voorzitter! Een groot deel van de huidige problemen is terug te voeren
op het karakter van ons omroepbestel. De identiteitsgebonden publieke omroepverenigingen
zijn gebaseerd op een verzuiling die allang geen voeding meer heeft in de
maatschappij. Dat staat ook in de memorie van toelichting. Het verval van
de verzuilde achterban en de identiteit, de komst van reclame en commerciële
omroepen hebben ertoe geleid dat de publieke omroepen zich steeds meer richten
op de grote kijkersgroepen en daardoor in concurrentie met de markt en met
elkaar komen. Dit leidt tot verval van publieke taken, concurrentievervalsing
en verspilling van gemeenschapsgelden. Dat biedt geen vruchtbaar toekomstperspectief
voor de publieke omroep en het is juist die toekomst die wij zeker willen
stellen.De heer Beinema (CDA):Voorzitter! Mevrouw Van Heemskerck vertekent de werkelijkheid enigszins.
Mijn fractie stemt erin toe dat de zuilen van vroeger niet meer bestaan, zoals
ook het kabinet stelt. Dat is een gegeven: de zuilen van vroeger bestaan niet
meer, al zijn er hier en daar restanten. Maar zoals ik al betoogd heb, zijn
daar duidelijke stromingen voor in de plaats gekomen en dat erkent de regering
 ook. Mogelijk verschillen mevrouw Van Heemskerck en de regering
daarover van mening. Zij heeft daar klaarblijkelijk geen oog voor. Voor de
oude zuilen is iets anders in de plaats gekomen en dat dient gehonoreerd te
worden.Mevrouw Van Heemskerck Pillis-Duvekot (VVD):Ik zeg ook niet dat ik de omroeporganisaties weg wil hebben; ik zeg alleen
dat het publieke bestel niet meer zuiver is.De heer Beinema (CDA):Nee, u zegt dat er geen identiteit meer is omdat de zuilen weg zijn.Mevrouw Van Heemskerck Pillis-Duvekot (VVD):Mijnheer Beinema, waar praat u over? Van de tien populairste programma's
op de Nederlandse publieke omroep zijn er vijf sportprogramma's en het zesde
is het NOS-journaal. Het is zo langzamerhand een fictie dat de achterban,
de Nederlandse kijker de zuilen zou willen herkennen in de programmering.De heer Beinema (CDA):U had het net over programma's van de VPRO waar zo weinig mensen naar
kijken en die zo belangrijk zijn. Dat de meeste mensen naar een voetbalwedstrijd
kijken, betekent toch niet...Mevrouw Van Heemskerck Pillis-Duvekot (VVD):Voetbal is toch geen publieke programmering? Dat is een kijkerstrekkertje.De heer Beinema (CDA):Dat betekent toch niet dat de desbetreffende omroep geen uitzending heeft
met een zekere identiteit en dat er niet naar gekeken wordt? Alleen zijn die
kijkcijfers soms wat lager.Mevrouw Van Heemskerck Pillis-Duvekot (VVD):Dat mag best en dat hoort u mij ook niet bestrijden. Wat ik probeer aan
te geven en wat u maar niet wilt horen, is dat de verzuilde achterban waarop
het huidige publieke bestel nog steeds is gebaseerd, een heel eind teruggelopen
is. Daarom zeg ik: omdat de achterban teruggelopen is, zijn de publieke omroeporganisaties
gefixeerd op kijkcijfers en reclame-inkomsten en niet meer op het laten zien
van hun identiteit en de publieke programmering.De heer Beinema (CDA):Ik wil hierover nog één opmerking maken. Er zijn aanzienlijk
meer bewuste leden van omroepverenigingen dan van politieke partijen. U kunt
wel zo minachtend doen en zeggen dat de aantallen teruggelopen zijn, maar
die zijn juist de laatste jaren gestegen. Nog niet het hele Nederlandse volk
is lid, maar het gaat wel om indrukwekkende aantallen die u iets zouden moeten
zeggen.De heer Stellingwerf (RPF):Ik denk dat mevrouw Van Heemskerck sterk generaliseert. Zij maakt geen
goed onderscheid tussen wat verzuiling is en wat pluriformiteit is. Ook als
je zegt geen geloof meer aan te hangen, kun je nog wel pluriform zijn.Mevrouw Van Heemskerck Pillis-Duvekot (VVD):Dat ondersteun ik volledig.De heer Stellingwerf (RPF):Daar ben ik blij mee, maar ik denk dat u er verkeerde conclusies uit trekt.Mevrouw Van Heemskerck Pillis-Duvekot (VVD):Daar zou ik wel eens over willen praten. Collega Beinema zegt dat zoveel
mensen lid zijn van een omroeporganisatie. Dat komt in grote lijnen door het
blad. Wij willen allemaal graag dat spoorboekje hebben en wij zijn dus geabonneerd
op een blad, waardoor je automatisch lid bent van zo'n organisatie. Ik ben
ervan overtuigd dat men niet meer bewust daar lid van is, op een paar omroepen
na. Ik vind de EO en de VPRO heel duidelijke...De voorzitter:Ik zie dat men weer wil interrumperen. Ik geef mevrouw Van Heemskerck
de gelegenheid nu haar betoog te vervolgen, ook al met het oog op de tijd.Mevrouw Van Heemskerck Pillis-Duvekot (VVD):Voorzitter! Het rapport van de commissie-Ververs en het antwoord van de
regering hierop "terug naar het publiek" verwoorden concreet de noodzaak tot
reorganiseren. De motie-Bolkestein c.s. gaf richting aan deze reorganisatie
door te pleiten voor één versterkte centrale organisatie, één
concessie en één financieringsstroom. Mede daarom spreekt het
hoofddoel van dit wetsvoorstel mijn fractie aan: het scheiden van beleid en
uitvoering. Er worden checks and balances aangebracht om programmering en
toezicht meer met elkaar in evenwicht te brengen. Ik kom hier later nog op
terug.De structuurwijziging is bedoeld om meer eenheid in de organisatie van
de publieke omroep te brengen en deze slagvaardiger te maken. Dat deze slagvaardigheid
op korte termijn tot een betere financiële positie van de publieke omroep
leidt, is voor ons een zeer hooggespannen verwachting. Verhoogde efficiency
en versobering zijn voor de VVD noodzakelijke elementen voor de toekomst,
vooral gezien de grote financiële tekorten. Dat dit voor de omroepverenigingen
niet zo voor de hand ligt, blijkt wel uit het feit dat de staatssecretaris
alle zeilen bij moet zetten om ze tot bezuinigingen te dwingen. In de brief
die ik van de NOS vanmorgen heb gekregen, wordt een toon aangeslagen waarvan
ik op zijn minst mijn wenkbrauwen moest optrekken. De NOS schrijft: de cijfers
in de brief die u gisteren van de staatssecretaris hebt gekregen, deugen niet.
Om u een behoorlijk inzicht te geven in de financiële cijfers sturen
wij u vandaag dit overzicht.Voorzitter! Wij zijn van mening dat de terugloop van reclame-inkomsten
van de publieke omroep hoe dan ook niet te stuiten is. De publieke omroep
zal het vanuit haar aard altijd af moeten leggen tegen de commerciële
omroep in de strijd om de kijkcijfers. Een fixatie op reclame-inkomsten zorgt
ervoor dat het belang van de uitvoering van publieke taken op het tweede plan
komt. Hoe meer men zich op reclame richt, hoe belangrijker de kijkcijfers
worden en hoe commerciëler de programma's. Dat is geen werkbaar scenario
voor de publieke omroep van de toekomst.Een verhoging van de omroepbijdrage om de afnemende reclameopbrengsten
van de publieke omroep te dekken, is voor de VVD echter uitgesloten. Het is
ondenkbaar dat mensen die steeds minder naar de publieke omroepverenigingen
kijken, worden gedwongen om door middel van een verhoging van deze doelheffing
dezelfde omroepen overeind te houden.Dat brengt mij op het wetsvoorstel. Ik heb reeds gesteld dat wij streven
naar één publieke omroep. Wij kunnen ons vinden in de mening
van de staatssecretaris dat een los conglomeraat van omroepen gevaarlijk
is, zoals staat in Uitleg van november 1995, en dat, zeg ik tegen mijn collega's
ter rechterzijde, de nieuwe publieke omroep een eenheid in verscheidenheid
moet worden. Daarnaast sluit één enkele publieke omroep aan
bij het voorstel...De heer Beinema (CDA):Dit is een ontolereerbaar misbruik van een term. Mevrouw Van Heemskerck
bedoelt er heel iets anders mee dan wij en dat weet zij.Mevrouw Van Heemskerck Pillis-Duvekot (VVD):Dat wist ik niet, maar vertelt u het mij. Ik begrijp u echt niet, mijnheer
Beinema.De heer Beinema (CDA):Heel kort en zakelijk: ik denk dat u pleit voor pluriformiteit binnen
de omroep...Mevrouw Van Heemskerck Pillis-Duvekot (VVD):Binnen één organisatie.De heer Beinema (CDA):Precies. Wij pleiten voor een pluriformiteit via de omroepverenigingen.
En dat zijn twee verschillende werelden.Mevrouw Van Heemskerck Pillis-Duvekot (VVD):Goed, ik claim dat die ene, enkele publieke omroep aansluit bij het voorstel
van de bespelers van indertijd het derde net, om te komen tot één
publieke omroep met behoud van pluriformiteit. Dat is precies wat u mij nog
eens in de mond legde.Voorzitter! In dit licht beoordelen wij het wetsvoorstel. Het beoogt meer
centrale sturing aan te brengen. Het wetsvoorstel beoordelen wij in principe
positief.Wij hebben in het verslag gepleit voor een verankering van de publieke
taken in de wet. Dan kan de versterkte organisatie ook afgerekend worden op
juist dat publieke karakter. Een verankering van publieke taken in de wet
is het sluitstuk van onze benadering van de publieke omroep. Wij vinden het
wenselijk dat de discussie over het hoe en wat nog voor het eind van deze
kabinetsperiode wordt gestart. Op deze wijze kunnen de contouren van de concessiewetgeving
op tijd worden besproken en vastgesteld.Is de staatssecretaris bereid om nog voor het eind van dit jaar een notitie
uit te brengen over de taken van de publieke omroep, de wijze van verankering
in de wet en de wijze waarop deze georganiseerd en gefinancierd dienen te
worden na het jaar 2000 en waarin het idee van netcharters ook wordt uitgewerkt?De heer Stellingwerf (RPF):Dat lijkt mij hoogst merkwaardig. In de nota naar aanleiding van het verslag
staat duidelijk dat er sprake moet zijn van een evaluatie. Ik kan mij niet
voorstellen dat je zinvol kunt evalueren bij zo'n technisch complexe ontwikkeling
al vóór het eind van dit jaar. Dat is toch absurd?Mevrouw Van Heemskerck Pillis-Duvekot (VVD):Ik vraag ook niet om een evaluatie. Ik vraag om een volgende stap in de
reorganisatie.De heer Stellingwerf (RPF):De staatssecretaris geeft al aan dat hij wil evalueren. Je gaat toch niet
de volgende stap zetten, voordat je geëvalueerd hebt?Mevrouw Van Heemskerck Pillis-Duvekot (VVD):Ik denk dat die twee dingen best gelijktijdig mogelijk zijn. Vandaar dat
ik het vraag.Voorzitter! De omroeporganisaties zitten met geweldige tekorten. Na vele
discussies over gedwongen bezuinigingen en efficiencyverhoging is McKinsey
te hulp geroepen om te becijferen hoeveel er nog kan worden bezuinigd, met
andere woorden, hoe groot het financiële gat nog is.De staatssecretaris kwam met het voorstel van het omroepgeeltje. Ik ben
het met mevrouw De Koning eens, als zij zegt dat dit een naar, plat woord
is. Dat voorstel komt neer op een verhoging van het lidmaatschap met ƒ
15 en formele loskoppeling van het programmablad en het lidmaatschap. Dit
omroepgeeltje zou ongeveer 50 mln. opbrengen. Ik was een tikje verbaasd over
de argumentatie van mijn collega van de PvdA. Zij zei: ik geloof eigenlijk
de brief van staatssecretaris Nuis niet. De cijfers van de NOS komen haar
beter uit om haar principiële bezwaren te onderbouwen. Maar mag ik mijn
gewaardeerde collega eraan herinneren dat staatssecretaris Nuis namens het
kabinet spreekt? Het kabinet is via de staatssecretaris onze gesprekspartner.Mevrouw Van Zuijlen (PvdA):Ik ben hier niet bijzonder van onder de indruk, hoewel mevrouw Van Heemskerck
dat wel lijkt te verwachten.Mevrouw Van Heemskerck Pillis-Duvekot (VVD):Dat verwacht ik niet.Mevrouw Van Zuijlen (PvdA):Ik heb gezegd dat die brief van de staatssecretaris voor mij geen heldere
consequenties heeft.Mevrouw Van Heemskerck Pillis-Duvekot (VVD):Nee, dat is wat anders.Mevrouw Van Zuijlen (PvdA):Ik heb aan de staatssecretaris de vraag gesteld wat de precieze betekenis
daarvan kan zijn voor de hoogte van het bedrag. Vervolgens heb ik gezegd dat
het ons niet gaat om de hoogte van het bedrag, maar om het principe.Mevrouw Van Heemskerck Pillis-Duvekot (VVD):Dat heb ik begrepen, maar u laat wel heel duidelijk merken dat u de cijfers
niet helemaal gelooft, ook al omdat u vanmorgen een brief van de NOS hebt
ontvangen. Ik heb daarvan al gezegd dat ik de toon heel hoog vond. Maar goed,
dat is de subjectieve beoordeling van eenieder. Verder heeft staatssecretaris
Nuis gisteren in zijn brief heel duidelijk aangegeven dat het rapport van
McKinsey, waarover hij vorige week nog heeft gesproken met de NOS-partners,
de basis is voor zijn financiële onderbouwing.Mevrouw Van Zuijlen (PvdA):Ten eerste gaat de staatssecretaris uit van een bandbreedte tussen 40
mln. en 70 mln. Op een bedrag van 100 mln. is dat nogal een ruime bandbreedte.
Ik begrijp dan ook niet hoe u die cijfers zo precies kunt begrijpen. Ik kan
het in ieder geval niet. Ten tweede komt het rapport van McKinsey pas op 29
juni uit. Ik ben geen helderziende.Mevrouw Van Heemskerck Pillis-Duvekot (VVD):De staatssecretaris heeft in zijn brief geschreven – dat accepteer
ik dus – dat hij een gesprek heeft gehad over de voorlopige analyse
en conclusies van McKinsey. In het rapport van McKinsey staat een bandbreedte,
tussen 40 mln. en 69 mln. Dat is de bandbreedte in de eventuele
bezuinigingen die de omroeporganisaties zouden kunnen bereiken via efficiencymaatregelen.
De staatssecretaris is buitengewoon mild, door de omroeporganisaties niet
te houden aan het maximum van 69 mln. dat zij moeten bezuinigen. Hij zegt:
ik ga op de ondergrens zitten van de totale bandbreedte die McKinsey aangeeft,
namelijk op 40 mln. De staatssecretaris zegt dus: vrienden, ik houd jullie
niet aan 69 mln. bezuinigen via efficiencymaatregelen en kortingen op uw organisatie,
maar ik ga uit van 40 mln., dus van de laagste grens die door McKinsey is
aangegeven. Dat is het rekensommetje van de staatssecretaris.Mevrouw Van Zuijlen (PvdA):U zegt dat de staatssecretaris buitengewoon mild is. Maar als de omroepen
zelf aangeven dat zij het niet op deze manier willen invullen, vraag ik mij
af waar dat milde en coulante vandaan komt. Dan denk ik: kennelijk is er een
soort conflict tussen de staatssecretaris en de omroepen. Daarin neem ik geen
positie in, in tegenstelling tot hetgeen u beweert.Mevrouw Van Heemskerck Pillis-Duvekot (VVD):Ik neem wél een positie in. Als de staatssecretaris de efficiencybezuinigingen
die de omroepen kunnen bereiken, inschat op het lage niveau van het rapport
van McKinsey, gezien de geschiedenis van een aantal bezuinigingen en gezien
het feit dat er 21 mln. extra betaald moet worden voor de sportrechten –
dat staat ook in de brief – dan is de staatssecretaris naar mijn mening
mild om de omroeporganisaties aan een lagere bezuiniging te houden dan de
hoogste inschatting van McKinsey. Maar ook dat is een inschatting. Wij zullen
het wel zien. Wij hebben ook gezien hoe hoog de omroeporganisaties hun vermeerdering
van de reclame-inkomsten schatten. Zij zeggen dat de reclame-inkomsten zullen
vermeerderen. Daar gaan zij van uit in hun brief. Ik help het ze hopen. De
huidige cijfers van de inkomsten uit reclame op televisie laten zien dat die
hoop op niets gebaseerd is.Mevrouw Van Zuijlen (PvdA):Ik hoop dat het bereik van de publieke omroep vergroot wordt naar aanleiding
van de nieuwe organisatiestructuur waarmee wij nu met z'n allen bezig zijn.
Dat zou ook úw inzet moeten zijn.Mevrouw Van Heemskerck Pillis-Duvekot (VVD):Dat hoop ik ook.Mevrouw Van Zuijlen (PvdA):Wij zijn niet bezig met een puur bestuurlijke onderneming. Het is een
inhoudelijke onderneming. Wij willen drie ten opzichte van elkaar enigszins
onderscheiden netten maken, die zich sterk positioneren ten opzichte van de
commercie en die ook de jeugd weer naar zich toe trekken. Dat willen wij.
Het is niet een bestuurlijke onderneming. Wij willen een krachtigere, mooiere
en interessantere publieke omroep maken.Mevrouw Van Heemskerck Pillis-Duvekot (VVD):Ik steun uw pleidooi voor een krachtige en mooie publieke omroep. Maar
een onderneming met dermate grote financiële tekorten mist een stuk slagkracht.
Dat willen wij zoveel mogelijk opheffen. Ook het voorstel van de staatssecretaris
wil dat. Mevrouw Van Zuijlen pleit voor meer inkomsten via de reclame. De
NOS gaat uit van de premisse dat die inkomsten stijgen. Mevrouw Van Zuijlen
weet net zo goed als ik dat de STER op dit moment nog 44% korting geeft –
misschien is het nu wat minder – op haar tarieven. Een substantiële
stijging van de reclame-inkomsten van de omroeporganisaties is bijna een fictie.De voorzitter:Wilt u uw betoog vervolgen?Mevrouw Van Heemskerck Pillis-Duvekot (VVD):Graag, voorzitter.De VVD staat niet afwijzend tegenover het omroepgeeltje. De omroepen krijgen
hun zendtijd en hun geld op basis van hun ledenaantal. Dus laat nu dan ook
maar eens duidelijk blijken hoeveel leden zij daadwerkelijk hebben. Daar kan
toch geen bezwaar tegen zijn? Het is toch ideële ondersteuning op basis
van een zo hooggeroemde identiteit? En als het je dierbaar is, moet je er
toch ook iets voor over hebben? Het is niet verplicht, het is allemaal vrijwillig.Daarnaast moeten wij er bestuurlijk tevreden over zijn dat het tekort
van 67 mln. volgend jaar met 50 mln. wordt verkleind. Dat gat is bijvoorbeeld
toch ook ontstaan omdat er 21 mln. extra aan sportrechten bijkomt? Dat wilde
men toch zo graag? Ik kan mij de reacties ten tijde van Sport 7 nog heel goed
herinneren. Sport moest op de publieke omroep. Maar dan moet men ook niet
zeuren als de rekening nu wordt gepresenteerd. Bij de wijze waarop het bovenstaande
nu in het wetsvoorstel is uitgewerkt, zetten wij echter onze kanttekeningen.
De verplichting om de verhoogde contributie aan de programmering te besteden,
was juridisch gezien nogal dubieus. De staatssecretaris is tot ons genoegen
aan dit bezwaar tegemoetgekomen.Verder zou voorkomen moeten worden dat omroepen de prijs van hun blad
omlaagbrengen om de contributieverhoging te compenseren. Dat zou namelijk
contrair zijn aan de versterking van de legitimiteit en de verbetering van
de financiële uitgangspositie. Bovendien leidt het tot een onevenredig
nadeel voor omroepen die nu al veel tientjesleden hebben, echte leden dus,
los van het programmablad. Dat kan toch niet de bedoeling zijn?Voorzitter! De VVD-fractie neemt dus uitdrukkelijk afstand van de opmerking
in de nota naar aanleiding van het verslag, dat omroepen de contributieverhoging
mogen compenseren in de prijs van het omroepblad. Dat toestaan, is tegengesteld
aan het verbeteren van de financiële uitgangspositie, de legitimiteitsverbetering
en de ontkoppeling van blad en lidmaatschap.Ook de suggestie om eventueel de normen voor het minimumledenaantal van
een omroep te verlagen, is niet in lijn met het verhogen van de legitimiteit,
die de staatssecretaris zelf beoogt. Enerzijds de legitimiteit willen versterken
en anderzijds de consequenties voor omroepen die over onvoldoende legitimiteit
beschikken, niet onder ogen willen zien, is tweeslachtig. Wat is de reactie
van de staatssecretaris hierop?Voorzitter! Ik kom nu te spreken over een aantal concrete punten uit het
wetsvoorstel. Wanneer we spreken over het scheiden van beleid en uitvoering,
dan dient de raad van bestuur zo onafhankelijk mogelijk gepositioneerd te
zijn. Onafhankelijk van de politiek maar ook van de omroepen. Dat de staatssecretaris
de leden van de raad van bestuur benoemt in nauw overleg met de raad
van toezicht, lijkt me voor de hand liggend. Professionele mensen, met affiniteit
voor het mediabedrijf, een noodzaak om er in de toekomst ook een succes van
te maken. Alleen, het voorstel om de leden op voordracht van de raad van toezicht
te benoemen, gaat ons wat ver. Waarom hier niet gewoon in overleg met of na
het horen van? Ditzelfde geldt voor de netcoördinatoren. Buitengewoon
belangrijk dat men "met elkaar door één deur kan", maar ook
hier legt de staatssecretaris de zeggenschap wel erg veel naar één
kant uit. Waarom het woordje "instemming" niet vervangen door "na overleg
met"? Collega De Koning zei het ook al: een bestuur moet uiteindelijk kunnen
besturen en haar eigen verantwoordelijkheid nemen.Voorzitter! Op twee punten blijft het wetsvoorstel onduidelijk.Ten eerste het bedrijf NOS. Mijn fractie zou het oneens zijn met een verdere
opsplitsing tussen het beleidsondersteunende gedeelte en het meer programmatische
deel. Verdere fragmentarisering aan de vooravond van een bestuurlijke reorganisatie
wijzen wij pertinent af. Een ongedeelde NOS onder de paraplu van de raad van
bestuur is ons beeld. Splitsing dient geen enkel voordeel. Kan de staatssecretaris
mij toezeggen dat geen plannen in deze richting bestaan?Ten tweede de toezichthoudende rol van het Commissariaat voor de media.
Uit het rapport van de Algemene Rekenkamer blijkt dat het toezicht op het
financiële beheer van de omroepen een onderdeel is van het takenpakket
van het commissariaat. De staatssecretaris legt dit in zijn antwoord uit als
geen controletaak in financiële zin. Volgens de Rekenkamer is de accountantscontrole
een normaal onderdeel van de controlestructuur en laat dit onverlet dat een
toezichthouder op een hoger niveau controle dient uit te oefenen op de rechtmatigheid
en de doelmatigheid van de uitgaven en inkomsten. Het wetsvoorstel verzwakt
in feite deze rol van het commissariaat door de raad van bestuur er als het
ware tussen te schuiven. Wat wil de staatssecretaris nu precies? De raad van
bestuur sanctiebevoegdheid geven of deze bij het commissariaat laten? Er doen
zich op verschillende niveaus hierover onduidelijkheden en onvolkomenheden
voor. Wij hebben in het recente verleden problemen rondom toezichthoudende
organen gesignaleerd. Ik wijs in dit verband op het CTSV. Kortom, kan de staatssecretaris
de VVD-fractie de garantie geven dat óf het commissariaat óf
de raad van bestuur voldoende geëquipeerd is om een adequate controle
op beleid en middelen uit te oefenen?Een ander punt dat verduidelijking behoeft, zijn de programmagegevens.
Mijn motie hierover van 18 maart jl. heeft geleid tot overleg tussen de NOS
en de staatssecretaris. Maar ik heb geen uitsluitsel van de staatssecretaris
gekregen, iets wat hij wel had toegezegd. Het kan toch niet zo zijn dat wanneer
de Kamer in meerderheid beslist dat de programmagegevens tegen marktconforme
prijzen vrijgegeven dienen te worden, de NOS gewoon blijft weigeren en ondertussen
zelf wel plannen maakt voor commerciële sport annex programmablad? Dat
de omroeporganisaties auteursrechten claimen over deze gegevens, is ten onrechte.
Het spoorboekje van de programmagegevens is publiek bezit. Het feit dat omroepen
er jarenlang commercieel gebruik van hebben gemaakt, is mooi geweest. Maar
het wordt tijd het evenwicht ook hierin te herstellen. Dat de zomerversie
van Het beste van Nederland nu weer stagneert, is ronduit teleurstellend.
Waarom weigert de NOS, de gezamenlijke omroepen, om mee te werken aan de populaire
zomertelevisie voor alle Nederlanders in het zomerse buitenland? Wanneer houdt
dit dwarsliggen op en wanneer geeft de staatssecretaris uitvoering aan de
aangenomen motie van dit huis? Collega Verhagen sprak er al over. Het gaat
om een Wereldomroepinitiatief, breed gesteund door de Kamer. Dat de NOS dit
initiatief wil gebruiken als opstapje voor een eigen satellietzender, begrijp
ik. Maar nu dit niet lukt, laat de NOS het BVN-plan mislukken. Dat is jammer.
Dat stemt ons niet vrolijk.Mevrouw Van Zuijlen (PvdA):Ik begin vragen te krijgen over het hele BVN-plan. Wil de Wereldomroep
dit platform niet met programma's van de NOS vullen? Het is dan toch begrijpelijk
dat de NOS daarvoor enige medeverantwoordelijkheid wil?Mevrouw Van Heemskerck Pillis-Duvekot (VVD):Dat is zeer begrijpelijk. Ik denk ook dat het alleen maar lukt als er
in goed overleg wordt gepland. Maar er is eindeloos gezeurd. En op het allerlaatste
moment stagneert het op het punt van de rechten. De programma's zijn grotendeels
gemaakt door omroeporganisaties en wel via de NOS. Als dan zo'n heel plan
niet door kan gaan, vind ik dat niet getuigen van een groot enthousiasme om
uitvoering te geven aan iets waaraan zoveel mensen genoegen beleven. Hierover
is een motie aangenomen in de Kamer. Wij hebben dat allemaal met elkaar gedaan.
En dan denk ik: het moet nu ophouden.Nu wij het toch over de Wereldomroep hebben, merk ik op dat mijn fractie
de Wereldomroep graag in aanmerking wil laten komen voor programmasubsidies
uit het stimuleringsfonds Nederlandse culturele omroepproducties. Ik heb hiervoor
een amendement ingediend. Dit zou een gemiste kans zijn, juist nu cultuur
zo'n belangrijk identiteitsonderstreping is in de wereld van morgen.Mevrouw Van Zuijlen (PvdA):De Wereldomroep heeft toch een heel specifieke taak? De Wereldomroep is
er toch om programma's voor Nederlanders in het buitenland te maken en voor
degenen die niet goed worden voorgelicht over Nederland? Waarom is het dan
nodig dat het fonds voor de Wereldomroep open wordt gesteld?Mevrouw Van Heemskerck Pillis-Duvekot (VVD):Het is goed als niet moeilijk wordt gedaan om uit het stimuleringsfonds
geld te besteden aan een aantal programma's van de Wereldomroep, die een stuk
culturele identiteit van Nederland en dan misschien niet van een specifieke
omroeporganisatie uitdraagt.Mevrouw Van Zuijlen (PvdA):Dit zijn programma's die ook door de omroepen worden gemaakt, programma's
met een specifieke artistieke waarde. Ik kan mij niet voorstellen dat die
per se door de Wereldomroep moeten worden gemaakt.Mevrouw Van Heemskerck Pillis-Duvekot (VVD):Ik heb het natuurlijk niet alleen over Het beste van Nederland. Ik heb
het niet alleen over de zomerprogrammering. Ik heb het over
de totaliteit van de Wereldomroep.Voorzitter! De onafhankelijke televisieproducenten verdienen onze steun.
Het eventuele amendement van collega Van Zuijlen zal ik medeondertekenen.
Verder sluit ik mij volledig aan bij haar pleidooi. De Kamer heeft al eerder
gezamenlijk aandacht gevraagd voor de positie van doven en slechthorenden.
Er is nu ongeveer eenderde van alle publieke programmering ondertiteld. Waarom
wordt dat niet per 1 januari a.s. verhoogd naar 50%? De vier partijen hebben
de staatssecretaris hierover in het verleden een brief geschreven. Wij dringen
erop aan dat dit doorgaat. Speciale aandacht wil ik vragen voor kinderen.
Naast de ongeveer 1 miljoen volwassenen zijn er 250.000 kinderen die afhankelijk
zijn van doventaal en/of ondertitels. En het moet mogelijk zijn om via het
NOB tegen kostprijs de service van de ondertiteling aan te bieden aan de commerciële
omroepen. Mag ik de staatssecretaris uitnodigen zo spoedig mogelijk hierover
een voorstel bij de Kamer in te dienen?Tot slot kom ik te spreken over de radio, nog steeds – en zeker
voor mijn fractie – een belangrijk onderdeel van het publieke omroepbestel.
Ik steun de voorstellen om tot betere samenwerking te komen en om de structuur
op televisie en radio zoveel mogelijk gelijk te schakelen. Ook voor de radio
geldt dat er een verankering moet komen van de publieke taken in de wet en
de wijze waarop deze georganiseerd en gefinancierd dienen te worden na het
jaar 2000. Ik zou daarom graag zien dat ook de radio in de door mij gevraagde
notitie wordt betrokken.De heer Poppe (SP):Mijnheer de voorzitter! Het wetsvoorstel dat wij behandelen, is te beschouwen
als een tussenwet. Het wordt ook steeds zo genoemd. Na het jaar 2000 komt
er waarschijnlijk één concessie voor de gehele publieke omroep.
Dit wetsvoorstel moet leiden tot meer samenwerking tussen de omroepinstellingen,
zodat na het jaar 2000 één publieke omroeporganisatie mogelijk
wordt. Aangezien er door de opkomst van commerciële omroepen snel veel
verandert, vindt de SP versterking van de publieke omroep noodzakelijk. Meer
samenwerking tussen de omroepinstellingen zal de positie van de publieke omroep
versterken en dat is toe te juichen. Voorop staat wel dat de publieke omroep
onafhankelijk en pluriform moet blijven. Daarom veroorzaakt een aantal onderdelen
van het wetsvoorstel bij ons nogal pijn.Ik wil in de eerste plaats iets zeggen over de positie van de netcoördinator,
in de tweede plaats over de ontkoppeling van lidmaatschap en het hebben van
een abonnement op het programmablad en in de derde plaats over de verhoging
van de minimumcontributie.In de voorgestelde nieuwe organisatiestructuur gaat de netcoördinator
een zeer belangrijke rol spelen. Hij moet zorgen voor de onderlinge afstemming
van de programma's en voor het netprofiel. Hij moet als het ware de indeling
van de krant bewaken. Zijn taken en bevoegdheden zijn afgeleid van die van
de raad van bestuur. De netcoördinator is ook in dienst van de raad van
bestuur. Dat stuit bij ons nu juist op grote bezwaren.Volgens het wetsvoorstel gaat de netcoördinator meer doen dan coördineren.
Hij gaat ook programmeren. Die taak hoort echter thuis bij het netbestuur.
Om die reden zou de netcoördinator ook in dienst van het netbestuur moeten
zijn. Laat ik de netcoördinator eens vergelijken met de eindredacteur
van een dagblad. De eindredacteur van een dagblad is lid van de redactie,
maar niet van de raad van commissarissen. Daarom is hij ook onafhankelijk.
Dat is in het belang van de persvrijheid. Deze situatie moeten wij vooral
zo houden.De netcoördinator is lid van het bestuur waarin ook de drie onafhankelijke
mensen zitten die door de minister zijn benoemd, maar het zal zeker niet de
bedoeling van de staatssecretaris zijn om via de netcoördinator invloed
uit te oefenen. Dat geloof ik op de mooie krullen van de staatssecretaris.
Op dit gebied is hij namelijk een integer man. Echter, regeren is vooruitzien
en de regering controleren is eveneens vooruitzien. Komende regeringen zouden
aan de hand van deze constructie wel eens invloed kunnen uitoefenen. Daar
zouden wij op tegen zijn. Daarom zijn wij van mening dat voor een andere organisatie
moet worden gekozen en dat de netcoördinator lid moet zijn van de redactie.
Wij hebben op dit punt een amendement ingediend. Het is gedrukt onder stuk
nr. 21. Ik hoor wel wat de staatssecretaris daarvan vindt.Voorzitter! Vervolgens wil ik iets zeggen over de ontkoppeling van lidmaatschap
en het hebben van een abonnement op het programmablad. Het is mij niet duidelijk
waarom deze ontkoppeling in dit wetsvoorstel wordt geregeld. Het bestaansrecht
van de omroepen staat in deze periode namelijk niet ter discussie. Met deze
ontkoppeling raakt het wetsvoorstel de omroepverenigingen wel op een zwakke
plaats. Het is een schop onder de gordel.Het blijkt dat de staatssecretaris met deze ontkoppeling op twee gedachten
hinkt. Enerzijds regelt hij dat het lidmaatschap los van het abonnement komt
te staan, maar anderzijds wenst hij dat de omroepverenigingen een nauwe koppeling
tussen beide na blijven streven. Als het laatste zijn wens is, zeg ik: blijf
ervan af. Waarom zouden wij de situatie niet laten zoals die nu is?Ten slotte wil ik iets zeggen over de verhoging van de minimumcontributie
van ƒ 10 naar ƒ 25. De Raad van State stelt dat die verhoging
strijdig is met het publieke karakter van het verzorgen van programma's door
omroepverenigingen. Daar zijn wij het volledig mee eens. De financiering van
de programmering van de publieke omroep behoort met de algemene middelen te
gebeuren. Als de leden worden verplicht ƒ 50 bij te dragen aan de financiering
van de programmering, wordt daarmee dit uitgangspunt verlaten. Er zouden daarmee
ook twee soorten televisiekijkers ontstaan. De ene kijker is lid van een vereniging,
draagt bij aan de financiering van de programmering. De andere kijker is geen
lid en draagt dus niet bij aan financiering van de programmering, maar hij
krijgt wel exact hetzelfde programma-aanbod. Dat is op zijn minst eigenaardig,
omdat wij het hebben over een publieke, dus algemene, functie van de omroep.De verhoging met 150%, want daar spreken we over, brengt ook een risico
met zich, namelijk dat het lidmaatschap op grote schaal wordt opgezegd. De
mensen zouden terecht kunnen denken: mijn buurman kijkt naar dezelfde programma's als ik, maar ik moet daarvoor meer betalen doordat ik
lid ben, dus ik zeg mijn lidmaatschap maar op. De fractie van D66 steunt dit
voorstel van haar staatssecretaris. Elke vergelijking gaat mank, maar stel
je nu voor dat het Presidium volgend jaar voorstelt om de kosten van het lidmaatschap
van alle partijen in de Kamer, die een publieke functie hebben, met 150% te
verhogen en de meeropbrengst in de raming van de Kamer te verwerken om de
publieke taak beter te kunnen vervullen.De voorzitter:U wilt geloof ik het omgekeerde.De heer Poppe (SP):Ja. Ik zou wel eens willen zien hoe de fractie van D66 op haar achterste
benen staat bij zo'n voorstel. Ik denk dat de omroepverenigingen dit gevoel
hebben. Het is vergelijkbaar. Ik vind het onterecht om op deze manier in het
verenigingsleven in te grijpen. Een politieke partij is ook maar een vereniging.
Met andere woorden, wij voelen absoluut niets voor dit voorstel. Wij vinden
het een oneigenlijk gebruik van de macht van de wetgever. Het is vervuiling
van het karakter van de publieke omroep. De verenigingen zullen verzwakt raken
als mensen weglopen. Het pluriforme karakter kan daarmee in het geding komen.De staatssecretaris meent dat de leden niet zullen weglopen. Ik vraag
hem waarop hij die mening baseert. Op stuk nr. 22 hebben wij een amendement
ingediend om aan deze ongein, om aan dit onprettige voorstel een eind te maken.
Mevrouw Van Zuijlen en de heer Beinema hebben op stuk nr. 23 een amendement
ingediend waarmee hetzelfde doel wordt nagestreefd. In tegenstelling tot onze
bedoeling wordt met het amendement op stuk nr. 22 ook het tientje weggehaald.
Het betreft een productiefout; in de toelichting staat duidelijk wat ons doel
is. Het lijkt mij een goed idee om de amendementen in elkaar te schuiven.De heer Stellingwerf (RPF):Als ik de redenering van de heer Poppe volg, mag in feite geen sprake
zijn van een extra bijdrage van wie dan ook. Er is dan alleen kijk- en luistergeld
en verder niets.De heer Poppe (SP):Wij vinden zelfs dat het kijk- en luistergeld moet worden afgeschaft en
dat de hele omroep uit de algemene middelen moet worden betaald. Kijk- en
luistergeld is namelijk niet inkomensgebonden. Het is niet redelijk om mensen
met lage inkomens relatief meer te laten betalen dan mensen met hoge inkomens.
Daar hebben wij het vandaag echter niet over. Ik wil niet in het verenigingsleven
ingrijpen. Als de vereniging vindt dat het een tientje moet zijn, dan moet
het een tientje zijn. Als de leden van die vereniging dat niet goed vinden,
moeten zij een ander bestuur kiezen. Daar wil ik niet in treden. Het lijkt
mij dus goed om het tientje in de wetstekst te handhaven.De heer Stellingwerf (RPF):Erg consequent vind ik het niet.De heer Poppe (SP):Voor consequent gedrag moet u bij de verenigingen zijn. Zij hebben het
goedgekeurd en daar wil ik niet in treden.Voorzitter! Ik stelde dus voor om de amendementen ineen te schuiven.Mevrouw Van Zuijlen (PvdA):Wij willen hetzelfde. De heer Beinema en ik hebben er derhalve geen bezwaar
tegen.De vergadering wordt van 19.25 uur tot 20.55 uur geschorst.De voorzitter:Aangezien bij de regeling geen andersluidende afspraak is gemaakt, houd
ik vast aan het gegeven dat onder normale omstandigheden dit etablissement
om 23.00 uur wordt gesloten.Staatssecretaris Nuis:Voorzitter! Ik dank de geachte afgevaardigden voor hun uitvoerige en boeiende
eerste termijn. Dit debat gaat over een sterke publieke omroep. In dat kader
gaat het om nieuws, achtergrondinformatie over de samenleving in al haar veelzijdigheid,
educatie, cultuur, ontspanning en verstrooiing van hoge constante en consistente
kwaliteit. Dit moet aantrekkelijk gepresenteerd worden voor een breed publiek,
vernieuwend, onafhankelijk, pluriform, efficiënt en slagvaardig. Dit
zijn in een notendop de taken en eisen waaraan de publieke omroep nu en in
de toekomst moet voldoen.Aan die steekwoorden is het bestaansrecht van de publieke omroep af te
leiden als zelfstandige publieke voorziening, maar ook in concurrentie met
de commerciële omroep en met het groeiende aanbod van nieuwe informatiediensten.
Met dit ideaalbeeld voor ogen zet de regering zich in voor het voortbestaan
en optuigen van een sterke, herkenbare publieke omroep. In dat licht bespreken
wij vandaag het wetsvoorstel tot reorganisatie van de publieke omroep en heeft
de regering toegezegd spoedig te komen met een uitwerking van de nieuwe concessiewet
op basis waarvan de publieke omroep na 2000 zal worden vormgegeven. Ik ben
blij dat ik kan constateren dat over de taak van de publieke omroep grote
overeenstemming bestaat, zowel in dit huis als binnen de omroep zelf. Ik constateer
ook dat de omroep de afgelopen jaren zijn taak zeer serieus heeft genomen
en erin is geslaagd met onderscheidende programmering een aanzienlijk deel
van de kijkers en luisteraars te bereiken.Ik heb ook gemerkt dat alle betrokkenen onderschrijven dat wij er nog
lang niet zijn. Iedereen beseft dat ingrijpende maatregelen nodig zijn om
de positie van zo'n publieke omroep zeker te stellen. Het is een groot goed
dat het de afgelopen jaren niet bij dat besef is gebleven. De omroepen hebben
constructief bijgedragen aan de vernieuwing van de publieke omroep.Dit geldt ook voor het wetsvoorstel dat wij vandaag bespreken. De publieke
omroep heeft een sterke, sobere, slagvaardige en professionele organisatie
nodig. Daar bestaat geen verschil van mening over, net zomin als over het
uitgangspunt dat de publieke omroep over een gezonde financiële huishouding
moet beschikken en het principe moet huldigen dat zij draagvlak in en raakvlakken
met de samenleving moet hebben. De rol die de omroepverenigingen daarbij kunnen
spelen, wordt door vrijwel iedereen onderkend. In dit wetsvoorstel wordt die
rol omschreven en in verhouding gebracht met de wens om de organisatie als
geheel slagvaardiger te maken.Juist vanwege het belang van verankering van de publieke omroep en de
prominente rol die omroepverenigingen daarbij claimen, is met het oog op de
vormgeving van de publieke omroep na 2000 een toets opgenomen
inzake de legitimiteit van die omroepen. Omroepverenigingen zullen door de
introductie van een echt lidmaatschap moeten aantonen die rol werkelijk te
kunnen spelen.Uitzicht op een financieel gezonde, slagvaardige en professionele publieke
omroep, waarin omroepverenigingen met recht aanspraak kunnen maken op een
belangrijke bijdrage in onderscheidende programma's van hoge kwaliteit voor
een breed publiek, moet de inzet en ook de uitkomst van dit debat zijn.Ik zal in mijn betoog eerst kort ingaan op het perspectief van dit wetsvoorstel
in de tijd, op de situatie na het jaar 2000 en op de nieuwe concessiewet.
Dan zal ik vragen beantwoorden over organisatie van de publieke omroep. Daarna
zal ik ingaan op vragen over de legitimiteit van de publieke omroep en de
ontkoppeling van het lidmaatschap en het abonnement van het omroepblad. Ik
kom vervolgens vanzelf op de financiële maatregelen, waarvan de verhoging
van de ledenbijdrage in dit wetsvoorstel onderdeel is. Hierbij spelen een
aantal kwesties een rol die hier voor een deel al eerder aan de orde zijn
geweest, zoals de programmagegevens, de positie van de onafhankelijke producenten
etc. Ik heb daarmee een groot deel van de naar voren gebrachte materie besproken.
Er zullen dan nog enkele kleine onderwerpen overblijven. Ik zal er denk ik
niet aan toekomen, mijnheer de voorzitter, ook nog op alle voorliggende amendementen
in te gaan, voorzover ik deze nog niet heb besproken. Dat lijkt mij ook niet
nodig, omdat hier in tweede termijn nog wel het een en ander zal veranderen.
Dat wint dan weer een beetje in de tijd.Voorzitter! Voor ik echter aan de afwerking van dit programma begin, wil
ik een ander onderwerp naar voren brengen. Ik doe dit in het begin van mijn
betoog, omdat de Kamer er anders later op de avond wellicht door verrast zou
worden, hoewel dit onderwerp ook al besproken is in een algemeen overleg.
Het betreft het geweld op de televisie. Ik hoopte dat een van de woordvoerders
zou vragen: "Komt u nog?". Ik had dan kunnen zeggen: "Ja, ik kom nog." We
hebben op 29 mei een algemeen overleg gehad over het kabinetsbeleid inzake
de geweldsbeelden in de audiovisuele media. Het gaat daarbij om de bescherming
van jeugdigen. Ik heb toen samen met de betrokken collega's toegezegd te komen
met een plan van aanpak, waarin de noodzakelijke wetgeving en een betrouwbaar
stelsel van zelfregulering in samenhang zouden worden gepresenteerd. Daaraan
wordt nu voortvarend gewerkt. Wij hebben echter met elkaar in het overleg
geconstateerd dat één maatregel met voorrang zou moeten en kunnen
worden getroffen. Sinds 1977 is de kinderbedtijd nogal opgeschoven. Tussen
negen en tien uur 's avonds zitten veel kinderen van rond de 12 jaar nog voor
de televisie. Het uitzenden van films en andere programma's, waarvan is vastgesteld
dat deze schadelijk zijn voor jongeren onder de 16, zal dus later op de avond
moeten plaatsvinden. De bezwaren van de Vestra zijn bekend, maar het belang
van de kinderen zal hier het zwaarste moeten wegen. Teneinde het uitzendtijdstip
van films en programma's die ongeschikt zijn voor jongeren onder de 16 jaar
te verschuiven van negen naar tien uur 's avonds, dien ik een daartoe strekkende
nota van wijziging in. Er zijn meer maatregelen denkbaar, maar de gevolgen
daarvan zijn minder goed te overzien. Ik wil eventuele verdere maatregelen
dus graag bezien bij de uitwerking van het hele pakket.Mijnheer de voorzitter! Ik dien hierbij dus een tweede nota van wijziging
over dit onderwerp in.Voorzitter! Over het nut en de noodzaak van de commissie-Ververs is het
een en ander gezegd. Ik zal dit hier laten rusten. Het rapport heeft in ieder
geval een aantal uitgangspunten geboden die breed gedragen werden en die mij
geholpen hebben om het regeringsstandpunt en het beeld van de publieke omroep
na 2000 te laten zien. Het werk van de commissie is in dat opzicht, ook al
heeft het enige tijd gekost, van veel nut geweest voor de verdere ontwikkeling
van het beleid.De Kamer heeft kennis kunnen nemen van het regeringsstandpunt over het
rapport van de commissie-Ververs. Ik zal het hier dus niet herhalen, hoewel
het jammer is dat wij dat standpunt niet in de Kamer besproken hebben, omdat
het daarin wel degelijk gaat om wat er voor en wat er na 2000 aan de hand
is. Omdat wij nu spreken over de concrete maatregelen die onmiddellijk moeten
ingaan, blijft het stuk waarin het regeringsstandpunt is verwoord voortdurend
boven de markt hangen. Ik kan dat in de verschillende bijdragen van de geachte
afgevaardigden ook horen.Voorzitter! Ik zal dus graag de hoofdlijnen van de concessiewet, die in
de kiem al aanwezig zijn in het regeringsstandpunt op de commissie-Ververs
en in de memorie van antwoord, zoveel mogelijk proberen uit te werken. Ik
zal, zoals mevrouw Van Heemskerck en anderen hebben gevraagd, dit standpunt
in een zo uitgewerkt mogelijke vorm aan de Kamer doen toekomen, zodat de Kamer
nog ruimschoots de tijd heeft om over de uitgangspunten van de concessiewet
van gedachten te wisselen. Het is loze hoop te denken dat we het wetsvoorstel
zelf in dit jaar nog zullen kunnen behandelen, alleen al gezien de tijd die
de Raad van State hiervoor nodig heeft. Ik meen ook dat dit niet nodig is,
maar ik denk wel dat het nuttig is als wij over die uitgewerkte hoofdlijnen
voor de verkiezingen nog eens van gedachten kunnen wisselen. Daar wil ik het
wat dit betreft nu bij laten.Ik wil alleen even ingaan op de vraag hoe de regering en ik aankijken
tegen de positie van de omroepvereniging in de publieke omroep van na 2000.
Dat is namelijk aan de orde gekomen in de publiciteit en dat heeft ook zijn
weerslag gevonden in dit debat. Dit heeft te maken met het voorstel van de
regering inzake die ene concessiewet. Is daar nog een plaats voor? Ik vat
het kort samen.De positie van de omroepverenigingen in dat bestel, zoals ik die nu heb
voorgesteld, zal naar mijn indruk niet wezenlijk veranderen in de concessiewet.
Het is weliswaar één concessie, maar het is wel degelijk de
bedoeling om verschillende rechten en plichten van de deelnemers aan de omroep –
dus ook de omroepverenigingen – daarin vast te leggen. Dat kan bij overschrijding
van programmering nuttig zijn. Daar komen wij straks ook op terug. Dat hoeft
dan echter niet meer gedetailleerd vastgelegd te worden, in de negen verschillende
bullen die de minister dan uitreikt, maar dat kan dan in dat ene verhaal gebeuren
waarin het allemaal duidelijk staat. Ik twijfel er niet aan dat de organisatie
die wij nu in de steigers zetten, in de toekomstige situatie
niet wezenlijk meer zal hoeven te veranderen. Wat men nu ziet aan omroepverenigingen,
zal er dan ook zijn.De heer Stellingwerf vroeg of dan het onverenigbare wordt verenigd. Ik
meen dat dit niet waar is. Ook het lot van de omroepverenigingen is afhankelijk
van het slagen van de publieke omroep als geheel. Ik zal ook eens een uitdrukking
gebruiken: united we stand, devided we fall. En "we" zijn dan de omroepverenigingen
en die kunnen allemaal vallen als de publieke omroep valt. Daarom liggen die
dingen in elkaars verlengde. De kracht van de publieke omroep geeft de publieke
omroepen en omroepverenigingen de kans om ook in de toekomst de rol te spelen
die zij nu spelen.De heer Beinema (CDA):De staatssecretaris zegt – en dat vind ik boeiend – dat de
positie van de omroepverenigingen grosso modo in de volgende wet niet zal
veranderen. Mag ik hem eraan herinneren dat in de nota naar aanleiding van
het verslag, en ook elders, staat dat de omroepverenigingen zich na afloop
van de concessieperiode in nog sterkere mate binnen het geheel van de publieke
omroep zullen moeten verenigen? Dan kan de staatssecretaris wel zeggen dat
het meer van hetzelfde is, een kwantitatief verschil, maar wij weten beiden
dat kwantitatieve verschillen op een gegeven moment kwalitatieve verschillen
worden. Als ik op de woorden van de nota afga, meen ik dat de staatssecretaris
het toch iets onschuldiger voorstelt dan het is.Staatssecretaris Nuis:Of dat nu onschuldige of minder onschuldige woorden zijn, kan nou juist
blijken uit de notitie die ik de Kamer zojuist heb toegezegd. Daarin laat
ik de concrete maatregelen zien die ik in gedachten heb. Ik zeg dat in de
organisatie zoals wij die nu opzetten, dan geen wezenlijk verschil optreedt.
Een concessie zal zeker bepaalde dingen mogelijk maken op het gebied van de
efficiency van een organisatie. Het wezen van de omroepverenigingen wordt
daardoor niet aangetast. De heer Stellingwerf...Ik zie dat de heer Stellingwerf nu al iets wil zeggen.De heer Stellingwerf (RPF):Volgens mij wilde de staatssecretaris op voorhand antwoorden.Staatssecretaris Nuis:Dat hoop ik.De heer Stellingwerf vroeg of het uitgangspunt én voorwaarde is
dat de publieke omroepen ook na 2000 bestaan. Uitgangspunt is het wel, voorwaarde
is het niet. Wat is namelijk het geval? Dat kun je niet zeggen; dat zijn ze
ook nu niet. Wij hebben een open bestel. Omroepverenigingen bestaan zolang
ze geworteld zijn in de samenleving. Dat moet ergens uit blijken. Daar komen
wij nog op terug. Als dat niet meer blijkt, verdwijnt de omroepvereniging.Laat ik een ander voorbeeld geven. Als de samenwerking op het net zo innig
wordt dat drie samenwerkende omroepverenigingen tot de conclusie komen dat
zij beter als een eenheid door het leven kunnen gaan dan als drie afzonderlijke,
dan is er dus iets veranderd in het bestel, maar dat tast het uitgangspunt
niet wezenlijk aan. Die vrijheid hebben omroepverenigingen. Nieuwe omroepverenigingen
ontstaan. Krijgen zij een dergelijke aanhang en legitimatie dat zij van het
bestel deel uit kunnen maken, dan kan dat. Ik maak geen systeem waarin ik
dingen vastvries, maar ik maak een systeem waarin de omroepverenigingen, als
zij aan die voorwaarden van bestaansrecht voldoen, ook echt bestaansrecht
hebben.De heer Stellingwerf (RPF):Daar ben ik het ook mee eens. Ik denk dat dit ook het kenmerk is van een
levend systeem. In de nota naar aanleiding van het verslag, op bladzijde 4,
spreekt u nadrukkelijk van een evaluatie, op grond waarvan een nadere uitwerking
van de concessiewet zal plaatsvinden. Het lijkt mij heel vreemd wanneer u
zegt: dit gaat het worden, ongeacht de evaluatie. Is dat niet een soort overkill
op voorhand?Staatssecretaris Nuis:Ik denk niet dat dit elkaar hoeft te bijten. Ik heb in het regeringsstandpunt
de contouren aangegeven van hoe het na 2000 zou moeten zijn. Die zijn uiteraard
nog heel globaal, dat kan moeilijk anders. Ik zal proberen deze wat meer in
te vullen. Ik ben aan het werk aan een conceptconcessiewet, want anders is
zij in 2000 niet klaar. Ik denk dat het buitengewoon nuttig is om aan de Kamer
de uitgangspunten van zo'n wet voor te leggen, zodat ik ook kan proeven hoe
de Kamer daartegenover staat. Dat is één weg. De andere weg
is dat je in de nadere uitwerking van die wet, en in laatste instantie zelfs
de amendering daarop, heel goed kunt meewegen hoe de organisatie die wij nu
tot stand hebben gebracht, zal bevallen. In die zin is het ook een evaluatie
die pas ontstaat als je met een model gaat werken. Door er in de praktijk
mee te werken kun je ook nog wijsheid opdoen voor het uiteindelijke wetsvoorstel
dat wij in 2000 aannemen.De heer Stellingwerf (RPF):Zou die wijsheid zelfs zover kunnen gaan dat je tot de conclusie komt
dat het principe waarvan je uit denkt te moeten gaan, op losse schroeven komt
te staan? Mij dunkt dat dit ook een kenmerk is van een evaluatie.Staatssecretaris Nuis:Wij gaan nu uit van het principe dat ik net heb geformuleerd. Ik denk
dat wij de moed moeten hebben om niet met alles te wachten tot 2000, maar
nu aan de slag te gaan om de hoofdrichting te bepalen waarover wij het eens
zijn. Dat heeft bepaalde consequenties, namelijk een bepaalde vorm van balans
en eenheid in verscheidenheid die je bij kunt stellen, als je in 2000 ziet
dat het nodig is.De heer Schutte (GPV):Voorzitter! Als het één concessie wordt, dan is de situatie
van de concessieverlener anders, in die zin dat hij meer sturing kan geven
aan de positie van de omroepverenigingen binnen die ene concessie. De minister
is toch de instantie die zegt: dit wordt de inhoud van de concessie en dat
kan de plaats van de omroepverenigingen zijn.Staatssecretaris Nuis:Het is wel eenvoudiger, maar ik weet niet of het meer is. Op het ogenblik
staan in al die verschillende bullen dezelfde eisen waaraan de zendgemachtigde
moet voldoen, getoetst door het Commissariaat voor de media. Dat is op een
lager niveau. Als je straks één concessiewet hebt, waarin je
goed hebt beschreven wat de positie van alle spelers is, hetzij in de wet,
hetzij in de uitwerking daarvan, dan is het wellicht eenvoudiger om te toetsen
of de publieke omroep voldoet aan zijn taakstellingen van zoveel procent cultuur
en dergelijke. Ik zou niet kunnen zeggen of dat meer sturing is, want nu kan
het ook, als je het maar negen keer zegt, en dan moet je het
heel precies zeggen, want anders heb je er geen greep op.De heer Schutte (GPV):Ja, maar u gaat niet voor niets naar één concessie toe.
U kunt één instantie beter sturen dan negen verschillende persoonlijkheden
naast elkaar.Staatssecretaris Nuis:Je kunt dan globaler sturen en misschien wat meer op afstand. Het heeft
mij in de afgelopen jaren steeds verbaasd dat ik negen keer hetzelfde verhaal
aan negen mensen stuur. Dat moet ik altijd bij die negen mensen afzonderlijk
toetsen. Als er één organisatie ontstaat met die verscheidenheid,
kan ik tegen die organisatie zeggen: wil je eens kijken hoe je aan die voorwaarden
voldoet. Ik hoef dat dan niet negen keer te vragen, maar ik kan het één
keer vragen. Dat is niet alleen voor mij een voordeel, maar ook voor de organisatie
zelf.Voorzitter! Dan kom ik bij de organisatie van de publieke omroep, zoals
ik deze zie in dit wetsvoorstel en in dat verdere perspectief. Met het voorliggende
wetsvoorstel wordt een belangrijke stap gezet in de ontwikkeling van de organisatie
van de publieke omroep. De doelstelling van die operatie is om een organisatie
te creëren die evenwicht aanbrengt tussen posities en belangen van betrokkenen
en die ondanks de ingewikkeldheid slagvaardig kan opereren en tegelijkertijd
toch pluriform blijft. Daar gaat het om. Die zaken kunnen met elkaar botsen;
dat is juist. Er zit een spanning in; ook dat is juist. Dat is de spanning
die wij willen, omdat zij de creativiteit van het geheel kan versterken. Er
moeten wel oplossingen worden geboden die de verschillende belangen optimaliseren,
maar het gaat er altijd om een goed werkbare organisatie te creëren.
Wij hebben dus een stelsel van checks and balances nodig, maar niet van die
checks and balances zoals in de machine van Tinguely, waarbij er helemaal
niets verandert; je moet er wel mee vooruit kunnen. Dat is de doelstelling.De gevoeligheid wordt natuurlijk duidelijk zichtbaar bij de vitale draaipunten,
de scharnieren van de organisatie. Daar is vandaag veel over gesproken: de
benoeming van de leden van de raad van bestuur, de bevoegdheden van die raad,
de benoeming van de netcoördinatoren, de positionering van de radio-
en televisietaken van de NOS en de programmacommissie, al of niet een netbestuur
voor radio. Op al die onderwerpen ga ik straks specifiek in. Eerst wil ik
er echter bij de Kamer voor pleiten om de voorgestelde structuur van de organisatie –
afgezien van de inpassing van die draaipunten – over te nemen. Ik denk
echt dat Hilversum aan die structuur toe is, hoewel de NOS wat dat betreft
wisselende signalen afgeeft. Aanvankelijk waren wij het over de hoofdlijnen
eens. Dat hoor ik nog steeds wel, maar ik zie ook veel alternatieve voorstellen.
Dat zij zo.Mijn belangrijkste inzet in de organisatieontwikkeling is, zoals eerder
gezegd, een betere verhouding tussen professionele uitvoering en bestuurlijk
toezicht, zonder dat zij los van elkaar raken. Ik denk dat ik daar met mijn
voorstel een goede vorm voor heb gevonden, waarin functionarissen en bestuurders
hun taken en verantwoordelijkheden zelfstandig en gezamenlijk kunnen realiseren.De heer Beinema heeft een soort ketting van amendementen ingediend. Eigenlijk
had het ook één amendement kunnen zijn, want je kunt je niet
goed voorstellen dat er één wordt aangenomen en de overige verworpen
worden. Dan zouden wij immers een heel wonderlijk wetsvoorstel hebben. Dat
pleit voor de consistentie van zijn aanpak, die er in algemene zin op neerkomt
dat de beslissingsbevoegdheden eigenlijk allemaal bij de omroepen liggen.
Dat heeft de heer Beinema ook zo gezegd. De omroepverenigingen zijn het uitgangspunt
en daar moet de samenwerking geheel van onderop worden gebouwd. Dat is consistent.
Je zou daardoor een heel ander wetsvoorstel krijgen. Dat wetsvoorstel wil
ik niet tot het mijne maken. Ook ik meen dat de organisatie van de publieke
omroep alleen kan werken als de onderdelen daarvan van onderop meedoen, maar
in zijn aanpak is dat zo belangrijke top-downelement vrijwel helemaal verdwenen.
Dat lijkt mij veel te ver gaan. Mijn kritiek op de hoofdlijn van die amendementen
is dat de heer Beinema de huidige organisatie van de publieke omroep te veel
bij het oude laat en dat er te weinig vernieuwende elementen in de organisatie
worden ingebracht. Daarom wil ik, met zijn welnemen, van mijn wetsvoorstel
uitgaan en bekijken welke reacties daarop zijn gegeven.Ik begin bij de benoeming van de leden van de raad van bestuur. De raad
van bestuur moet een onafhankelijk orgaan zijn. Dat hebben alle woordvoerders
gezegd en ik benadruk dat nog eens. Niet zozeer in de Kamer, maar wel daarbuiten
is immers soms de suggestie gewekt dat het zou gaan om een soort marionetten
van de regering. Dat is absoluut niet de bedoeling. Wij zitten niet te wachten
op zo'n publieke omroep met zo weinig ruggengraat. Het moet een onafhankelijk
en capabel gezelschap zijn dat daardoor vertrouwenwekkend is, zowel voor de
buitenwereld – voor wie zij toch het gezicht en het boegbeeld van de
publieke omroep zullen worden – als binnen de organisatie. Zo moet die
raad van bestuur eruitzien.De heer Poppe (SP):Ik heb al gezegd dat ik de staatssecretaris, wat de intentie betreft,
natuurlijk onmiddellijk geloof, maar de mogelijkheid bestaat – dat is
niet bijzonder in Nederland – dat er straks sprake is van politieke
benoemingen.Staatssecretaris Nuis:Daar komen wij op, want dat is natuurlijk het punt. Het is een orgaan
dat leiding moet geven aan een ingewikkeld proces. Dat is duidelijk. Het moeten
dus "zware" mensen zijn. Het wetsvoorstel regelt dat de raad van toezicht –
daar zitten de verantwoordelijke omroeporganisaties in – de leden van
de raad van bestuur voordragen en dat de minister, indien hij met de voordracht
instemt, hen benoemt. Dat betekent niet: nee, ik stem er niet mee in, komt
u maar met de volgende. Of eigenlijk betekent het dat wel, en daar kan hij
mee doorgaan tot sint-juttemis, maar zo gaat het niet. Je gaat mensen niet
op die manier beschadigen. De gang van zaken zal als volgt zijn. De raad van
toezicht heeft namen of misschien eerst een profiel in gedachten en praat
daarover met de minister of de staatssecretaris en dan blijkt of zij het daarover
eens worden. Voordat er namen naar buiten worden gebracht, moet daarover een
vorm van overeenstemming over bestaan. Dat is het uitgangspunt. Dat is het
dubbele slot op de deur. Ik vind dat een goede oplossing: een voordracht en
het recht om die voordracht niet over te nemen, zodat men
het eens moet worden. Je kunt ook andere constructies bedenken, of eigenlijk
alleen andere woorden; de constructie is altijd dezelfde. De minister kan
niet zonder de raad van toezicht en die kan niet zonder de minister.Die constructie vind ik heel zuiver om twee redenen. Ze bevestigt de onafhankelijkheid
van de positie van de benoemden, want zij hebben de steun van allebei. Daarnaast
is er een legitimatie voor. De publieke omroep is een beetje van alle burgers,
want zij betalen er allemaal voor, zoals in de Kamer welsprekend is opgemerkt.
En hoe brengen wij in dit land de verantwoordelijkheid van alle burgers tot
uiting? Via de democratische weg: via de Staten-Generaal en de regering, dus
via de minister, die daarvoor ter verantwoording kan worden geroepen. De publieke
omroep is ook een beetje van de mensen die haar maken en van de verenigingen.
Daarom vind ik het vanzelfsprekend dat de raad van toezicht daar ook greep
op moet houden. Het dubbele slot is dus de enige manier waarop het kan werken.En wat gebeurt er nu als de betrokkenen het helemaal niet eens kunnen
worden? In dit wetsvoorstel wordt ervan uitgegaan dat mensen wel in staat
zijn om uiteindelijk overeenstemming te bereiken. Als dat niet zou gebeuren
en er op deze manier geen directie tot stand zou komen, dan is het moment
aangebroken om de wet te veranderen, maar ik geloof daar niet in. Ik geloof
dat het mogelijk is om het samen te doen.Voorzitter! Ik heb nog geen betere constructie dan de mijne gehoord. Wat
wij in geen geval moeten doen en wat ik zeer verwerpelijk zou vinden, is een
constructie waarbij de ene partij als het ware alleen maar de vrijblijvende
adviseur van de andere partij is. Dat kan niet.Mevrouw Van Heemskerck Pillis-Duvekot (VVD):Voorzitter! Het dubbele slot spreekt mij aan, want je moet het met elkaar
doen. Ik heb een amendement aangekondigd en twee bewoordingen genoemd: "na
overleg met" of "het horen van". De staatssecretaris zegt zelf: "na overleg
met". Als ik het amendement indien, kan hij mijn bewoordingen dan omarmen?Staatssecretaris Nuis:Tot mijn spijt kan ik dat niet, en ik zal zeggen waarom. Er is een aantal
formuleringen mogelijk. Je kunt zeggen: "de een benoemt, de ander stemt in"
en dan zit je aan allebei vast. Als je het wat vager wilt houden maar binnen
de marge wilt blijven, kun je zeggen: "in overleg". Mevrouw Van Heemskerck
zegt echter: "ná overleg". Dat is een subtiel maar niet onbelangrijk
verschil. "Na overleg" betekent: ik heb u gehoord of ik heb met u overlegd,
maar ik doe toch mijn eigen zin. En dat kan dus niet. Ik heb een voorkeur
voor de formulering die ik heb gekozen, dat zal duidelijk zijn, maar als de
Kamer de voorkeur geeft aan een andere formulering, dan zal ik mij daar niet
trillend van verontwaardiging tegen verzetten.Mevrouw Van Heemskerck Pillis-Duvekot (VVD):Ik heb mijn tekst er nog even op nagekeken en daarin staat "in overleg
met". Daar gaan wij dus beiden van uit.Staatssecretaris Nuis:Dat is nog net binnen de marge en het is ook, denk ik, tamelijk in overeenstemming
met wat er in de praktijk gebeurt.Mevrouw De Koning (D66):Voorzitter! Nu wij toch met een taalkundige oefening bezig zijn; hoe denkt
de staatssecretaris over "met instemming van"?Staatssecretaris Nuis:Dit is een interessante uitwisseling van gedachten. Ik vind de formulering
van de voordracht waarbij de minister benoemt, de mooiste en de zuiverste,
omdat die de zaken het duidelijkste en het meest principieel stelt. De andere
formuleringen maken de zaken onhelderder naar mijn mening. Ik zie blijkens
de bodylanguage van één geachte afgevaardigde dat deze het met
mij eens is. De andere formuleringen die zijn geopperd – in overleg
met en met instemming van – vallen nog binnen de bandbreedte en vind
ik niet zo vreselijk, maar er zijn er ook waarvan ik zeg: zoiets kan niet.De heer Stellingwerf (RPF):Met "dat vind ik niet zo vreselijk" kunnen wij niet zoveel. Ik vind "in
overleg met" een wezenlijk andere typering. Op een gegeven moment kan het
overleg ophouden en kan de minister zeggen: ik doe het maar zo, want wij komen
er niet uit. Ik vind dat een duidelijke verzwakking.Staatssecretaris Nuis:Daarom zeg ik ook dat ik mijn formulering het helderste vind.De heer Stellingwerf (RPF):Ik raad u aan daaraan dan maar vast te houden. Ik vind het vreemd dat,
nu een fractie een verzwakking voorstelt, u daarmee plotseling akkoord gaat.Staatssecretaris Nuis:Dat heb ik niet gezegd. Er is mij de vraag gesteld wat ik aanvaardbaar
vind en wat niet. Ik heb aangegeven waar ik het onaanvaardbaar begin te vinden.De heer Stellingwerf (RPF):U stelt iets voor. Niet dat ik het daarmee eens ben, maar als u ergens
voor staat, moet u niet direct al allerlei nuances aanbrengen waar men alle
kanten mee op kan.Staatssecretaris Nuis:Voorzitter! Ik zie dat als een poging om wat kort door de bocht een open
deur in te trappen, om een gedenkwaardige uitspraak van de geachte afgevaardigde
de heer Beinema te gebruiken. Ik heb er lang over zitten denken hoe hij dat
doet. In elk geval probeerde ik het debat wat te bekorten, maar ik merk dat
ik het daarmee, zoals zo vaak, alleen maar langer maak. Ik denk trouwens dat
de bedoeling duidelijk is.Voorzitter! Ik kom dan tot de benoeming van de netcoördinatoren.
Dit is een belangrijk discussiepunt. Wat is de positie van de netcoördinatoren?
Als men denkt dat wat ik voorstel betekent dat de overheid als het ware een
direct lijntje heeft naar de eindredacteur van een net, moet ik zeggen: dat
is absoluut niet de bedoeling. De raad van bestuur is een onafhankelijk, eenheidbevorderend
orgaan in de publieke omroep. Het is een benoemd orgaan, met instemming, samen,
slot op de deur, maar zelfstandig opkomend voor het geheel van de omroep en
niet voor de overheid.De heer Poppe (SP):Daarvoor is het toch helemaal niet nodig dat de netcoördinator onderdeel
uitmaakt van de raad van bestuur?Staatssecretaris Nuis:Ik zit midden in een uitleg en ik verzoek u mij die even
te laten afmaken, mijnheer Poppe.Voorzitter! Het is duidelijk dat netcoördinatoren alleen maar goed
kunnen functioneren als zij het volledige vertrouwen hebben van de bespelers
van de zendernetten en van de raad van bestuur. Het moeilijke als je netcoördinator
wilt worden in dit leven, is dat je het vertrouwen moet hebben van zowel de
centrale als het net. Daarom heb ik net als bij de benoeming van de leden
van de raad van bestuur gezocht naar een oplossing die aan die twee kanten
recht doet, dus naar een evenwicht in het dubbele slot de deur. Ik ben uitgekomen
op een regeling waarin de raad van bestuur benoemt, met instemming van het
netbestuur. Ik heb daarbij gezegd dat, als het netbestuur het wil, het een
voordracht kan doen. Dat is een garantie dat alleen personen kunnen worden
benoemd die het vertrouwen hebben van de omroepen. Dat betekent duidelijk
twee dingen: het netbestuur kan vanaf het begin meespreken over de keuze van
de netcoördinator en het netbestuur heeft een vetorecht op ongewenste
benoemingen.Mevrouw Van Zuijlen heeft gevraagd hoe het zit met een netcoördinator
zonder instemming van het netbestuur. Mijn antwoord is: zo iemand kan niet
functioneren.Mevrouw Van Zuijlen (PvdA):De netcoördinator wordt weliswaar met instemming van de netbesturen
benoemd, maar die wordt vervolgens aangestuurd door de raad van bestuur. De
situatie kan zich voordoen dat de raad van bestuur iets wil wat de netbesturen
niet willen. Hoever kan dat gaan?Staatssecretaris Nuis:Dan moet je even aan het eind van de rit denken. De netcoördinator
heeft twee verantwoordelijkheden. De ene is het eigen net goed coördineren.
De andere is dat hij een deel van de organisatie is die het geheel coördineert;
daar heeft hij ook iets mee te maken. Dat kan hem in conflicten brengen. Hij
is er wel voor om die conflicten zo goed mogelijk op te lossen, maar misschien
raakt hij het vertrouwen kwijt van de ene of de andere partij. Als hij het
vertrouwen van beide partijen kwijtraakt, is hij weg. Als hij het vertrouwen
kwijtraakt van de centrale directie, kan hij niet meer functioneren. De centrale
directie kan hem ook ontslaan.Als hij het vertrouwen kwijtraakt van het netbestuur, ontstaat er een
groot probleem, een beetje politiecommissarisachtig. Het netbestuur kan hem
namelijk niet ontslaan. De directie heeft het vertrouwen nog weliswaar, maar
kan hem niet laten werken. Immers, hij kan niet meer functioneren. Dan moet
de centrale directie op zoek naar de mogelijkheid om het vertrouwen in hem
te herwinnen. In allerlaatste instantie kan men zeggen: ik wil hem niet ontslaan.
Dat hangt heel erg af van de omstandigheden. Er zijn namelijk verschillende
posities denkbaar.Mevrouw Van Zuijlen sprak in dit verband over de netbespelers. Zo is een
situatie mogelijk van meerderheden en minderheden op het net. Ook is het mogelijk
dat de andere netten het al dan niet volledig eens zijn met de casus van het
ontstane conflict met de netcoördinator.Als het vertrouwen echt grondig verstoord is van de netbespelers, is een
gewone functionering op dat moment niet meer mogelijk. Het hangt van de omstandigheden
af op welke wijze er gehandeld moet worden.Mevrouw Van Zuijlen (PvdA):Ik noem een concreet geval. De raad van bestuur wil een programma plaatsen
op een net of vindt dat een programma anders op het net geprogrammeerd moet
worden. Ik doel op de verticale coördinatietaak van de raad van bestuur.
De netcoördinator is het daarmee eens, maar het netbestuur zegt: aan
m'n hoela. Dat kan wekelijks gebeuren. Dan is er direct al sprake van een
crisis. Hoe vaak komt zo'n crisis voor? Hoe werkt dat in de praktijk?Staatssecretaris Nuis:Dat zijn moeilijke vragen om te beantwoorden. Ik denk dat er in ieder
geval geen oorlog van komt. Dan werkt de hele boel namelijk niet meer en dat
is in niemands belang. Mensen moeten samenwerken. Het coördineren van
de programma's op het net is in het algemeen een zaak van de netcoördinator
en zijn netbestuur. Het conflict kan ontstaan, als over die coördinatie
door de andere netcoördinatoren wordt gezegd: je zit ons geweldig dwars,
wij kunnen zo niet gemeenschappelijk over de netten heen. Welnu, wij hebben
afgesproken dat in zo'n conflict de centrale directie uiteindelijk de knoop
moet doorhakken. Als dat regelmatig gebeurt, is er iets grondig mis en moet
er ernstig gepraat worden over de verschillende profielen en hun onderlinge
verhouding.Mevrouw Van Zuijlen (PvdA):Op zich is dat een interessant punt, want de netbesturen, dus de omroepvoorzitters,
geven nu aan dat zij geen enkel vertrouwen hebben in de werking hiervan. Sterker,
zij verwachten dat er oorlog komt. Het is niet iets wat ik wil. Ik wil dat
alle partners werken vanuit één brede culturele doelstelling.
Sterker nog, zij geven ook aan dat zijzelf bereid zijn tot 20% per net te
gaan en dat zij dat niet zullen doen op het moment dat de 5% wordt ingevoerd
via een door de raad van bestuur benoemde netcoördinator.Staatssecretaris Nuis:Daarop kan ik een heel eenvoudig antwoord geven. Ik kan dit alleen verklaren
vanuit de gedachte van de netbespelers dat zij een coördinator krijgen
die zij niet willen. Welnu, dat is niet zo. Er komt daar iemand te zitten
die de instemming van die mensen heeft om te beginnen. Wij praten over een
casus die veel verder ligt, namelijk waarin er na jaren een conflict ontstaat
met iemand die de mensen zelf gekozen hebben. Ik geef toe dat dat altijd kan
gebeuren. Dat mensen nu zeggen dat het oorlog wordt, moet gegrond zijn op
het misverstand dat zij iemand op hun dak geschoven krijgen die zij niet willen.
Dat kan niet.De heer Poppe (SP):Ik ben het toch niet eens met de argumentatie van de staatssecretaris.
De netcoördinator, de eindredacteur, hoort bij de redactie, bij het hele
spul. De raad van bestuur houdt er toezicht op dat alles goed gaat. Daar is
wel eens discussie tussen. Als er een probleem ontstaat tussen de raad van
bestuur en de netcoördinator, is het niet zo'n groot probleem, omdat
de productie gewoon kan doorgaan. De redactie, met de eindredacteur, is het
immers eens. Is het echter andersom, dus dat de netcoördinator, de eindredacteur,
deel uitmaakt van of direct zit onder de raad van bestuur, dan hebben zij
bij een conflict problemen met de productiemakers, met de programmamakers.
Dan is het werkelijk een probleem, want dan wordt het een
zooitje op het scherm. Daarom is het toch veel logischer en redelijker om
vast te stellen dat een netcoördinator hoort bij en onderdeel uitmaakt
van de netredactie. Het dubbele kan natuurlijk wel, liefst van alle twee kanten,
met goedkeuring. Maar nu andersom, met het dubbele slot de andere kant op.Staatssecretaris Nuis:U hebt een bepaald beeld van de redactie, de directie en de raad van bestuur.
Ik heb ook een bepaald beeld. Ik zal even proberen uw beeld wat te variëren.
Ik houd er even die krant bij. Wij hebben drie netten, die samen de krant,
de publieke omroep zijn. Je moet de netcoördinator dan vergelijken met
een rubrieksredacteur, in ieder geval voor eenderde van de krant. Als de kunstredacteur
zegt "deze lap wil ik op 3", dan is er een hoofdredactie die zegt: "Je kunt
me wat, je blijft maar in je eigen hok, want wij hebben daar iets anders wat
belangrijker is." Dat is de kwestie van de programmering. Bij de programmering
heb je het over dat equivalent. Waar komt een bepaald programma? De programma's
worden niet gemaakt door de netcoördinator, maar door de omroepverenigingen,
door de redacties. Het gaat om de vraag hoe die in het schema gezet worden.
Dat is het werk van de opmaakredacteur. Daar heb je er drie van. Die kunnen
met elkaar in conflict raken als het niet goed werkt. Dan is de centrale directie
bevoegd.De heer Poppe (SP):Voorzitter!...De voorzitter:Het lijkt mij iets voor de tweede termijn om dit verder uit te benen.De heer Poppe (SP):Ik wil er één korte opmerking over maken en een vraag over
stellen.De voorzitter:In de serie. Dat ken ik. Het lijkt mij eigenlijk niet nodig om dit nu
verder uit te benen, omdat wij nog een volledige tweede termijn hebben. Tenzij
u op voorhand afziet van de tweede termijn!De heer Poppe (SP):De tweede termijn heb ik dan niet meer nodig, zou ik haast zeggen.De voorzitter:Daar houd ik u aan. Dan mag u nu één opmerking maken. U
bent geregistreerd.De heer Poppe (SP):"Haast niet meer nodig" heb ik gezegd. Hebt u dat ook genoteerd?De staatssecretaris vergelijkt het met een grote krant, met verschillende
bijlagen. Het zijn in feite drie afzonderlijke kranten. De drie netten hebben
hun eigen uitgave. De netcoördinator heeft te maken met de netredactie
van Nederland 1, Nederland 2 of Nederland 3. Het slot vind ik een goede zaak,
maar dan andersom, met de netcoördinator aan de kant van de redactie
in plaats van aan de kant van de raad van commissarissen.De heer Van der Vlies (SGP):Voorzitter! De staatssecretaris zei daarstraks dat de raad van bestuur
de knoop doorhakt als er een conflict is. Hoe gaat het daarna verder? Is er
dan een aanwijzingsbevoegdheid of iets dergelijks in de richting van het net?
Gaat het spel dan tussen het netbestuur, met daarin de omroepverenigingen,
en de raad van bestuur?Staatssecretaris Nuis:Het is ontzettend moeilijk om de casuïstiek volledig uit te werken.
De eerste vraag is natuurlijk hoe waarschijnlijk het is dat dit soort dingen
allemaal zal gebeuren. Ik zal de dingen echter in de goede volgorde noemen.
We hebben het namelijk almaar over netbestuur en netcoördinator. In feite
gaat het echter om de netredactie en de netcoördinator. Het netbestuur
stelt het profiel vast en heeft met dit soort problemen waarschijnlijk niet
eens zoveel te maken. Het conflict zal zich waarschijnlijk eerder afspelen
tussen de netredactie en de coördinator. De heer Van der Vlies heeft
gevraagd welk soort conflicten zich hier kunnen voordoen. Welnu, hoe we het
ook wenden of draaien, we hebben een systeem waarin altijd conflicten kunnen
ontstaan. Hoe los je ze op? Ook als we eenmaal vastgesteld hebben dat de centrale
regelaar er iets en dat de netten daar ook "ruimte" in hebben, is er altijd
een casuïstiek denkbaar.Als het netbestuur – en niet de redactie – om een reden die
in het geheel niet gedeeld wordt door de rest van de publieke omroep, met
de benoemde niet uit de voeten kan, wordt deze man ontslagen. Dan is er pas
echt een groot probleem, want dan zou dat wel heel gemakkelijk gaan. Die man
heeft namelijk ook een verantwoordelijkheid naar het centrum, terwijl hij
ineens kan wegvallen. Dat probleem is minstens zo groot. Het lijkt mij daarom
beter om net iets aan de andere kant van het slot te gaan hangen en deze man
te laten benoemen door de centrale directie, maar dan wel zodanig dat er absoluut
instemming nodig is van de mensen met wie hij moet werken. Dan minimaliseer
je het probleem en heb je een oplossing, die misschien niet voor alle duizend
gevallen werkt, maar dat zien we wel vaker in ons bestel. Om die reden verwees
ik zojuist ook even naar de politie. Dat kan zich dus wel eens voordoen en
dan moet er naar wijsheid worden gehandeld. Ik heb dan liever de uiteindelijke
verantwoordelijkheid ook voor het probleem bij de centrale directie; die moet
dan maar een oplossing vinden.De heer Van der Vlies (SGP):Die hakt dan de knoop door en moet dat aan het net opleggen. Dat raakt
toch de autonomie van de omroepverenigingen?Staatssecretaris Nuis:De centrale directie er toch aan gehouden om iemand te benoemen die de
instemming heeft van het netbestuur. Hoe je het ook doet, de mogelijkheid
van problemen is er, maar dit lijkt mij de beste manier om het dubbelslot
in elkaar te steken.Mevrouw Van Zuijlen (PvdA):Het NOS-bestuur biedt in zijn voorstel in feite aan om in de wet vast
te leggen dat 20% wordt overgedragen aan de netcoördinator. Dat is toch
winst in vergelijking met de huidige praktijk. Uw voorstel komt neer op 5%
aan de netcoördinatoren. Kunt u ingaan op die discrepantie, want ik neem
aan dat u ook liever meer dan 5% heeft!Staatssecretaris Nuis:De vraag is niet zozeer of ik dat wenselijk vind. Ik vind het wel wenselijk,
maar ik wil zo weinig mogelijk in de wet regelen. Als er nu al op verschillende
netten 20% wordt gehaald, waarom moet ik dat dan in de wet zetten? Dan wijs
ik erop dat er netten zijn waarop dat voorlopig nog even niet wordt gehaald.Mevrouw Van Zuijlen (PvdA):Dit is nu precies mijn punt. Er zijn twee netten waarop het niet gebeurt,
zo begrijp ik. Er is één net waarop het wel
gebeurt. Maar zelfs het net waarop het wel gebeurt, stelt: als de bevoegdheid
naar de raad van bestuur gaat, vragen wij ons af of wij het moeten houden
zoals het nu is.Staatssecretaris Nuis:Voorzitter! Wij zijn eraan gehouden om een oplossing te zoeken voor de
kwestie van de bevoegdheden, een oplossing die ons het beste voorkomt. Ik
beargumenteer waarom deze oplossing volgens mij de beste is. Ik heb ook beargumenteerd
dat ik mij niet kan voorstellen dat een netbestuur na rijp beraad tot de conclusie
zal komen dat er in het geval van de door hemzelf aangeboden netcoördinator
toch reden is om af te wijken, alleen vanwege het strakke principe dat de
benoeming ergens anders ligt. Ik vind dat, eerlijk gezegd, ook bedenkelijk.
Ik vind het bedenkelijk dat wij de beste oplossing voor het probleem laten
afhangen van wat in feite neerkomt op een dreigement van de omroepen. Het
is iets wat vrijwillig wordt gedaan. Er is geen enkele reden om dat nu niet
meer te doen. De omroepen krijgen iemand met wie zij zelf hebben ingestemd.
Ik vind het merkwaardig als dan ineens wordt gedreigd om er niet mee akkoord
te gaan om een soort van abstracte reden. Want daar komt het ten slotte toch
op neer.De heer Beinema (CDA):Voorzitter! Dit is een schets die niet helemaal klopt. U zegt: hun eigen
man zit daar, want zij hebben met hem ingestemd.Staatssecretaris Nuis:Zij kunnen hem zelfs voordragen.De heer Beinema (CDA):Zeker. Het kan trouwens ook een vrouw zijn! Maar goed, hun eigen functionaris
zit daar. En die is door hen voorgedragen. Dat is zeker waar. Maar u schetste
zojuist situaties waarin conflicten ontstaan. Op het moment dat een functionaris
in dienst is van de raad van bestuur, kan het netbestuur er verder niks aan
doen. Ja, er kan een situatie ontstaan die onwerkbaar is. Maar het netbestuur
heeft er verder geen zeggenschap over. Als het netbestuur hem zelf heeft benoemd,
is dat wel het geval. Dat is toch een wereld van verschil!Staatssecretaris Nuis:Ja, en dan heeft het centrale bestuur geen enkele zeggenschap over zijn
eigen mensen die ervoor moeten zorgen dat de coördinatie van het centrum
in stand blijft.De heer Beinema (CDA):Nee, het zijn geen eigen mensen.Staatssecretaris Nuis:Het zijn natuurlijk ook de eigen mensen van het centrum. Als het mensen
zijn van het netbestuur, zijn het ook mensen van het centrale bestuur. Dat
is nu juist het evenwicht. De heer Beinema is op dit punt wel consistent.
Hij zegt: ik wil alles opbouwen vanuit de omroepverenigingen. En dat is niet
mijn standpunt.Ik stap over op het nettenbestuur van de radio, zoals van verschillende
kanten voorgesteld. Hierover is ook een amendement ingediend. Het idee is
dat het parallel loopt met de televisiestructuur. Dat is overigens niet helemaal
waar. Als het echt parallel moet lopen, zou er per radionet een apart bestuur
moeten worden ingesteld. Dat is echter niet de bedoeling. Er zou één
bestuur voor vijf netten moeten komen. Dat is de gedachte. Het loopt dus niet
helemaal parallel. Maar het wordt vooral vanuit de parallellie beredeneerd.
Ik heb in mijn antwoord op het verslag van de Kamer al uitgelegd wat ik ertegen
heb. Ik zal het niet allemaal herhalen. Het lijkt mij niet nodig. Het lijkt
mij een complicerende extra bestuurslaag. Ik wil dit nog kort toelichten.
Zoals gezegd, is radio iets anders dan televisie. Wat doen televisienetbesturen
vooral? Zij stellen zenderprofielen vast. Dat hoeft het nettenbestuur in ieder
geval niet te doen. Die profielen zijn al vastgesteld. Die liggen in de wet
vast. Op dat punt hebben zij dus geen taak. Een ander argument is dat in het
nettenbestuur alle omroepverenigingen zijn vertegenwoordigd. In het netbestuur
bij de televisie zitten niet alle omroepverenigingen, maar de instellingen
die op dat net zitten. Zij hebben een eigen netbelang. Aan dat radionettenbestuur
zouden echter alle omroepverenigingen weer deelnemen en dat lijkt mij niet
passen bij de gedachte die aan het wetsvoorstel ten grondslag ligt. Voor het
algemene toezicht hebben wij nu eenmaal de raad van toezicht. Daarom zie ik
geen praktische en ook geen principiële reden om voor de radio een extra
tussenlaag te creëren.Ik heb wel begrip voor de bewering dat de radio extra aandacht nodig heeft,
maar dat is een ander punt. Als wij niet oppassen, praten wij alleen maar
over de televisie en niet over de radio, terwijl de radio naar mijn vaste
overtuiging ook in 2010 en 2020 een wezenlijk onderdeel van de publieke omroep
zal zijn. Daaraan valt niet te twijfelen. Ik ben het er ook mee eens dat wij
moeten blijven zorgen voor evenwicht tussen het een en het ander.Ik meen dat mevrouw De Koning voorstelde om een apart lid van de raad
van bestuur in dezen bevoegd te maken. Dergelijke ideeën doen mij denken
aan de wens om voor iets dat men heel belangrijk acht een aparte staatssecretaris
te benoemen. Echter, het benoemen van een aparte staatssecretaris zorgt vaak
helemaal niet voor versterking. Naar mijn mening is het in dit geval ook beter
dat de hele raad van bestuur aandacht heeft voor dit onderdeel van de omroep.
Voor de coördinatie van de radionetten lijkt mij wel een organisatorische
voorziening nodig. Daarover hoeft naar mijn mening echter geen bepaling in
de wet opgenomen te worden. Naar mijn mening kan de organisatie aan de raad
van bestuur en de radionettencoördinatoren overgelaten worden. Een nettenbestuur
voegt naar mijn mening op dit punt niet echt iets toe aan de bestaande mogelijkheden.De heer Stellingwerf (RPF):Voorzitter! Ik ben het hiermee natuurlijk niet eens, anders had ik dat
amendement ook niet ingediend. Overigens ben ik bereid om in mijn amendement
in plaats van het getal één het getal vijf op te nemen, althans
als dat het wijzigingsvoorstel consistenter maakt. Aanvankelijk heb ik dit
niet gedaan, om ik met mijn voorstel in de richting van dat van de staatssecretaris
wilde komen. De staatssecretaris zegt dat voor de tv door de zenderbesturen
de profielen nog moeten worden opgesteld. Echter, als dat ook een eenmalige
activiteit is, vraag ik mij af waarom voor de tv wel die zware structuur nodig
is.Staatssecretaris Nuis:Nadat de profielen zijn vastgesteld, kan het geheel als het ware nog in
beweging blijven. Voor de radio hebben wij een en ander precies vastgelegd.
Daar valt na het treffen van de regeling niets meer te doen.
Netbesturen kunnen het profiel vaststellen voor het televisienet, maar zij
kunnen na verloop van tijd tot de conclusie komen dat dat profiel bijstelling
behoeft. Daarvoor is dat bestuur er ook.Mevrouw De Koning (D66):Voorzitter! Er zou het misverstand kunnen zijn ontstaan dat naar mijn
mening één lid van de raad van bestuur zijn handen al vol zou
hebben aan zaken betreffende de radio. Dat heb ik echter niet bedoeld te zeggen.
Los van de onderscheiden taakverdeling moet men bij de radio weten: wij moeten
bij die en die zijn. Dat bedoelde ik te zeggen.Staatssecretaris Nuis:Ik vind dat men bij de radio het gevoel moet hebben dat men altijd toegang
heeft tot de voorzitter en beide andere leden van de raad van bestuur en niet
slechts tot een lid van het bestuur.De heer Schutte (GPV):Voorzitter! Ik had met name aandacht gevraagd voor de kleine publieksprogramma's.
Op welke manier is met de structuur die de staatssecretaris voor de radio
voorstelt, verzekerd dat die programma's op een redelijke wijze aandacht krijgen?Staatssecretaris Nuis:Waarom denkt u dat zich voor de radio op dit punt een probleem kan voordoen?De heer Schutte (GPV):Bij de televisie hebben wij de tussenstructuur, het netbestuur. Die is
er voor de radio niet. Daarom mijn vraag: wie houdt zich speciaal bezig met
de kleine radioprogramma's?Staatssecretaris Nuis:Daarover is een amendement ingediend. Ik doel nu op het amendement over
de positie van de kleine zendgemachtigden en hun eventuele rol in het netbestuur.De heer Schutte (GPV):Dat is een ander onderwerp, het onderwerp van de kleine zendgemachtigden.
Ik doel nu op de programma's die niet voor een breed publiek bestemd zijn,
maar die beter toch maar niet verschoven moeten worden naar 's avonds twaalf
uur.Staatssecretaris Nuis:Die programma's vallen wel degelijk onder de verantwoordelijkheid van
de netcoördinator. Hierop heeft de raad van bestuur toezicht en uiteindelijk
ook de raad van toezicht. Als op dit punt iets structureel mis zou gaan, mag
de raad van toezicht daarvan wat zeggen. U stelt vertrouwen in het netbestuur,
maar ik minstens evenveel in de raad van bestuur. Maar wat geldt altijd bij
programmering? Dat het de taak van de publieke omroep is om erop toe te zien
dat belangrijke programma's ook op de juiste tijdstippen worden uitgezonden.
Via het Commissariaat voor de media hebben we daar nu een stelsel voor. Dat
tasten we niet aan. Integendeel! Ik zou mij overigens heel goed kunnen voorstellen
dat aan de hand van de concessiewet die hierop volgt, dit punt beter wordt
verankerd. Voor mij bestaat in dezen namelijk ook wel een zorg. Je kunt altijd
voldoen aan formele eisen als je ze alleen als formeel beschouwt, als je ze
als een minimum om door de regels heen te komen beschouwt. Als zoiets zou
gebeuren, is er reden tot grote zorg. Een evaluatie moet dat uitwijzen.Voorzitter! Er komt nog een heel interessant onderwerp ter sprake, maar
om de spanning op te voeren stel ik eerst het budget van de programmaversterking
bij de raad van bestuur aan de orde. Ik heb gepleit voor 5% en van de zijde
van de Kamer is het voorstel gedaan om te komen tot 10%. Ik ben daar niet
voor en zal uitleggen waarom. 5% betekent een bedrag van tussen de 40 mln.
en 50 mln. jaarlijks. Dat is een heleboel, ook vergeleken met de 120 mln.
eenmalig. Het bedrag is ook weer niet zo groot dat de raad van bestuur zich
al te zeer met de inhoud van de programma's zal gaan bemoeien. Als wij heel
veel geld geven, zal de raad van bestuur zich al snel met de inhoud van de
programma's gaan bemoeien. 10% is 80 mln. tot 100 mln. per jaar. De balans
in de organisatie tussen coördinerend beleid en uitvoering, tussen centraal
en decentraal, zou daarmee de andere kant op worden verstoord. Om die reden
houd ik het op 5%. Een bedrag van 40 mln. à 50 mln. per jaar vind ik
bepaald niet niks. Voorlopig zou ik het erbij willen houden.Mevrouw De Koning (D66):De staatssecretaris spreekt van de inhoud, maar het gaat natuurlijk om
het type programma's, bijvoorbeeld jeugdprogrammering en drama. Hij zal zich
de motie herinneren over de afzondering van 120 mln. voor programmaversterking.
Een bedrag van 80 mln., 10%, ligt natuurlijk dichter bij 120 mln. dan de 40
mln. van 5%.Staatssecretaris Nuis:Die 120 mln. was eenmalig, terwijl het hier gaat om een jaarlijks bedrag.Mevrouw De Koning (D66):Een programma dat je bevalt, zie je natuurlijk heel graag terug. Programmaversterking
doe je toch niet voor een jaar?Staatssecretaris Nuis:Maar u verwees naar het bedrag van 120 mln., dat eenmalig wordt verstrekt.
Ik stel nu niet minder dan 40 mln. à 50 mln. per jaar voor. Dat is
nogal wat. Met jaarlijks 80 mln. à 100 mln. zou je de raad van bestuur,
die coördineert, bijstuurt en knopen doorhakt, een roer geven om zaken
van jaar tot jaar te veranderen.Mevrouw De Koning (D66):Met alle respect, met 10% kun je natuurlijk niet het roer omgooien.Staatssecretaris Nuis:Met 100 mln. per jaar kun je ontzettend veel programma's maken.Mevrouw De Koning (D66):Op een miljard.De heer Beinema (CDA):Ik begrijp de redenering van de staatssecretaris niet helemaal. Hij heeft
bezwaar tegen die 10%, een bezwaar dat ik deel. Met 5% kan men echter ook
inhoudelijk bijsturen, terwijl dat specifiek niet de taak van de raad van
bestuur is.Staatssecretaris Nuis:De heer Beinema wil heel consistent helemaal niets.De heer Beinema (CDA):Het is erg aardig dat de staatssecretaris mij iedere keer consistent noemt,
maar daarmee kan hij niet alle vragen beantwoorden.Staatssecretaris Nuis:Dat kan ik wél. De consistentie bestaat eruit dat de heer Beinema
een ander uitgangspunt kiest dan ik. Een ander uitgangspunt leidt tot iets
anders. Ik wil niet telkens opnieuw hoeven uit te leggen dat ik wel degelijk
voor een balans ben, iets wat niet geldt voor de heer Beinema.De voorzitter:Uit de inbreng van de Kamer herinner ik mij dat de omroepbijdrage een
van de meest gevoelige politieke punten is. Gezien de beperkte tijd en het
vaststaande sluitingsuur, beveel ik de staatssecretaris aan om enige voorrang
te geven aan dit punt, dat zich minder gemakkelijk laat verschuiven naar de
tweede termijn.Staatssecretaris Nuis:Daar kom ik zo aan toe. Eerst wil ik ingaan op de positionering van de
programmacommissie van de NOS. Mijn bezwaar tegen het toevoegen van deze commissie
aan de raad van bestuur is dat deze raad de middelen evenwichtig moet verdelen.
Het is dan niet verstandig dat de raad van bestuur een commissie onder zich
krijgt die zich met de toebedeling bezighoudt. Daaruit zou een vermoeden van
bevoordeling kunnen ontstaan. Ik heb een voorkeur voor onderbrenging bij de
raad van toezicht. Voorzitter! Sommige geachte afgevaardigden zijn van mening
dat dit ook tot dubbele petten aanleiding kan geven, in dit geval bij de raad
van toezicht. Ik ben bereid om de programmacommissie een grotere zelfstandigheid
te geven, ook ten opzichte van de raad van toezicht. Dit hoeft volgens mij
niet bij wet geregeld te worden. Het is wellicht mogelijk een en ander te
regelen via de statuten van de NOS. Ik zal nagaan wat ik op dit punt kan doen
bij de beoordeling van de statuten.Mevrouw De Koning (D66):Ik wil graag meer duidelijkheid. De staatssecretaris zal dit nagaan. Daarover
zullen wij eerst meer informatie moeten hebben voordat wij verder spreken.Staatssecretaris Nuis:Ik zeg toe dat ik dit in de statuten zal regelen.Mevrouw De Koning (D66):Dat is prachtig, maar u heeft het alleen over de programmacommissie. De
raad van toezicht heeft echter ook een rechtstreekse lijn naar de NOS, dat
wil zeggen naar de gemeenschappelijke diensten. Volgens mij – en volgens
anderen – is dit een scheiding die na de instelling van de NPS in het
geheel niet gewenst is.Staatssecretaris Nuis:Ik ben helemaal niet van plan een verdere splitsing aan te brengen.Mevrouw De Koning (D66):Dat doet u wel. De raad van bestuur gaat over de programmering en de raad
van toezicht over het bestellen van zes houten balken.Staatssecretaris Nuis:Er is een programmacommissie nodig. Deze commissie bevindt zich in dezelfde
positie als de andere zendgemachtigden. Ik wil haar niet onderbrengen bij
de raad van bestuur, want daardoor ontstaat er een dubbele betrokkenheid.
De leden van de programmacommissie kunnen door de raad van toezicht worden
benoemd, maar verder moet de bemoeienis van die raad met die commissie ook
niet gaan. Een en ander hoeft niet in de wet geregeld te worden. Volstaan
kan worden met aanpassing van de statuten. De afstand van de raad toezicht
tot de programmacommissie dient even groot te zijn als de afstand tot andere
betrokkenen.Mevrouw De Koning (D66):Is dit uw reactie op het amendement dat hierover is ingediend?Staatssecretaris Nuis:Ja. Ik heb groot bezwaar tegen dat amendement, omdat het de raad van bestuur
een dubbele positie bezorgt. Ik heb oog voor het probleem dat de raad van
toezicht te veel bevoegdheden op dit punt krijgt. Daar kan ik iets aan doen,
maar dan wel op een andere manier.Mevrouw De Koning (D66):Het gaat om gezamenlijke programma's. In de meerjarenplannen zijn de relevante
gegevens daarvan vastgelegd. De raad van toezicht heeft zich daar ook over
gebogen. Er is geen sprake van een soort een-tweetje tussen de raad van bestuur
en de NOS.Staatssecretaris Nuis:De raad van bestuur krijgt een budget dat hij over de zendgemachtigden,
over de verschillende instellingen mag verdelen, dus ook over de programmacommissie
van de NOS. Als de programmacommissie rechtstreeks voortvloeit uit de raad
van bestuur, kan gemakkelijk de verdenking ontstaan dat het eigen kind, de
eigen toko bij de verdeling en de coördinatie in het algemeen wordt bevoordeeld
boven anderen. Daarom is die figuur niet gewenst en zoek ik naar een andere
oplossing, zoals ik die zonet heb uitgelegd.Mevrouw De Koning (D66):Ik betwist dat.Mevrouw Van Zuijlen (PvdA):Ik herhaal het argument van mevrouw De Koning. Ik vind dat de staatssecretaris
hier niet voldoende op ingaat. De raad van bestuur staat toch onder beheer
van de raad van toezicht? En deze houdt toch ook toezicht op dit soort zaken?Staatssecretaris Nuis:Inderdaad. De enige vraag is nu: wie benoemt de programmacommissie? Als
je dat rechtstreeks laat doen door de raad van bestuur, dan heb je te maken
met het probleem dat ik zo-even noemde. Ik heb begrepen dat de Kamer ook bezwaren
heeft tegen de raad van toezicht, omdat deze er te dicht op zou zitten. Ik
zeg daarom: laten we het beperken tot de benoeming en de programmacommissie
voor het overige die zelfstandigheid geven. Je kunt dat bij de statuten regelen.Voorzitter! We komen nu bij de legitimering, de toetsing van de aanhang
van de omroepverenigingen, de verhoging van de ledenbijdrage en daarmee samenhangend
het gat in de begroting. Ik begin met het principiële gedeelte, de legitimering,
de toetsing van de aanhang van de omroepverenigingen. Ik constateer dat we
het er in grote lijnen over eens zijn dat het van belang is dat we weten welke
betekenis de Nederlandse bevolking en groeperingen daarbinnen toekennen aan
de bestaande omroepverenigingen. Het is gewenst dat duidelijk naar voren komt
of er een band bestaat tussen de leden en de omroepverenigingen. Vandaar de
ontkoppeling van lidmaatschap en abonnement. Deze kwestie speelt al heel lang.
De commissie-Ververs heeft bevestigd dat de commerciële omroep de legitimering
van de publieke omroep des te noodzakelijker heeft gemaakt. Daarom is voorgesteld
het lidmaatschap los te koppelen van het abonnement op het programmablad.
Je zult je dus uitdrukkelijk als lid van een omroepvereniging moeten melden,
een uitdrukkelijke wilsverklaring af moeten geven om als lid van een omroepvereniging te worden aangemerkt.De gedachte van de heer Stellingwerf van de twee girokaarten was heel
aardig. De gedachte geeft duidelijk aan wat we bedoelen. Dit wettelijk verplicht
stellen, zou echter een ingewikkelde affaire zijn. Het is natuurlijk niet
uit te sluiten dat omroepen met hun blad leden zullen gaan werven. Dat mag,
zolang de regel wordt gehanteerd dat het lidmaatschap niet verbonden is aan
het abonnement van het blad en dat er een aparte prijs voor wordt berekend.Verschillende afgevaardigden vroegen zich af of je die prijs niet moet
vaststellen. Ik denk dat je dat niet kunt doen. Omroepverenigingen moeten
zelf de prijs voor hun blad vaststellen. Die vaststelling heeft ook te maken
met het soort blad dat ze uitgeven. Die vrijheid heb je als omroepvereniging.
De ene omroepvereniging doet dat anders dan de andere. De enige eis die we
kunnen stellen is dat omroepbladen geen structureel verlies mogen opleveren.
Dat staat al in de wet. Dat kunnen we ook controleren. We kunnen niet nagaan
hoeveel een blad zou moeten kosten. Als een omroep, geconfronteerd met een
verhoging van de ledenbijdrage, overgaat tot het maken van een ander, goedkoper
type omroepblad, dan mag dat natuurlijk. Dit blad mag echter niet structureel
verliesgevend zijn. Maar als een omroep nu veel geld verdient op zijn blad
en er minder op wil gaan verdienen, dan hebben wij geen middelen om dat tegen
te gaan. Dat is ook precies de grens.Mevrouw Van Heemskerck Pillis-Duvekot (VVD):In de wet staat dat een omroepblad minimaal ƒ 30 moet kosten. Dat
is inclusief ƒ 10 van het beoogde lidmaatschap. Wij verhogen dat ƒ
10 voor het lidmaatschap naar ƒ 25. Dan is het toch heel logisch dat
wij in de wet gaan zetten dat een omroepblad minimaal ƒ 45 moet kosten?Staatssecretaris Nuis:Het aardige van dit wetsvoorstel is dat wij daarin vaststellen wat het
lidmaatschap mag kosten exclusief het programmablad. Dat is niet zo eenvoudig.
Want wat zou je dan moeten zeggen? Dat een programmablad minimaal ƒ
20 moet kosten? Dat kunnen wij in de wet zetten, maar dat is volgens mij niet
nodig, want niemand kan voor minder dan dat geld een blad maken. Dat lijkt
mij overbodig. Wij moeten het niet overdrijven. Omroepen hebben daar een zekere
ruimte in, maar het moet wel de kosten opbrengen. Ik meen dat daar in belangrijke
mate overeenstemming over bestaat.Je moet een minimumprijs vaststellen voor het lidmaatschap. Het is immers
duidelijk dat een kwartje per jaar niet echt legitimeert. Er moet dus een
soort minimum, een bodem in zitten. Het verbaast mij – en dat heeft
nog helemaal niks te maken met het gat in de omroepbegroting – dat dit
in het amendement van mevrouw Van Zuijlen en de heer Beinema op ƒ 10
wordt gesteld. ƒ 10 was het toen wij het invoerden in 1974. Als ik
naga wat ik in 1974 bij de kapper betaalde en nu, dan blijkt daaruit een aanzienlijk
verschil. Daar helemaal geen rekening mee houden en stellen dat het in 1974 ƒ
10 was en het daarom nu nog ƒ 10 moet zijn, gaat mij echt te ver. Ik
heb het nog helemaal niet over het gat. Daar kom ik nog over te spreken. Ik
heb het nu gewoon over een minimumcontributie die iets voorstelt, in 1997,
en niet in 1974. Die ƒ 10 kan eigenlijk nauwelijks serieus bedoeld
zijn.De heer Beinema (CDA):Nu zal de staatssecretaris wel gaan zeggen dat ik consistent ben, maar
dat risico neem ik maar.Nu even zakelijk. Het amendement van mevrouw Van Zuijlen licht niet de
bepaling uit de wet die het mogelijk maakt om te indexeren. Dat kan de staatssecretaris
en dat kon hij, maar hij heeft het nooit gedaan.Mevrouw Jorritsma-van Oosten (D66):Dat is interessant.De heer Beinema (CDA):Dat is niet interessant, dat staat in de wet!Staatssecretaris Nuis:De mogelijkheid heeft bestaan, maar daarvoor was ook de loskoppeling nodig.
En dat hebben wij niet eerder naar voren gebracht, en dat heeft de Kamer ook
niet eerder gedaan. Pas door de loskoppeling wordt dat tientje echt zichtbaar
als iets wat in het algemeen nodig is. Het is dus op zichzelf waar; wij hadden
dat waarschijnlijk eerder kunnen doen. Wij kunnen het nu ook, maar wij zitten
nu met het feit dat wij al sinds 1974 met het tientje zitten. Ik vind een
tientje vandaag de dag gewoon erg weinig als legitimerend bedrag.Mevrouw Van Heemskerck Pillis-Duvekot (VVD):Voorzitter! Mag ik iets vragen aan mijn collega Beinema?Ik heb begrepen dat de heer Beinema grote bezwaren heeft tegen het omroepgeeltje.
Ik heb zijn opmerking gehoord. Heeft hij dan geen bezwaren tegen een reële
indexering van de ƒ 10 lidmaatschap vanaf 1974?De heer Beinema (CDA):Dat heb ik niet gezegd.Mevrouw Van Heemskerck Pillis-Duvekot (VVD):Ik vraag het.De heer Beinema (CDA):Ik heb herhaald wat ik in eerste termijn heb gezegd. De staatssecretaris
kan nu indexeren en daar heeft mijn fractie geen enkel bezwaar tegen. Ik heb
gezegd dat hij het indertijd wellicht ook had kunnen doen. Ik heb echter niet
van terugwerkende kracht gesproken, integendeel.Mevrouw De Koning (D66):Dit is wel een buitengewoon verrukkelijke gedachte die ons misschien wel
bij elkaar kan brengen. Ik heb begrepen dat een indexering zou leiden tot
het bedrag van ƒ 26,54.Staatssecretaris Nuis:Ja, maar dat is een indexering met terugwerkende kracht en ik heb de indruk...De heer Beinema (CDA):Zullen wij de omroepbijdrage dan ook vanaf diezelfde tijd indexeren? Dan
wil ik erover denken.Staatssecretaris Nuis:Dat hebben wij gedaan, maar dan iets minder lang.De heer Beinema (CDA):Vanaf 1974! Dan kom je uit op ongeveer ƒ 300.Staatssecretaris Nuis:Ja, precies. Ik weet niet of dit een voorstel is van de heer Beinema,
maar dan is hij volgens mij niet consistent.Voorzitter! Mevrouw Van Zuijlen heeft bij haar verdediging van die ƒ
10 nog iets anders gezegd en dat is interessant. Zij zegt dat het in feite
een principekwestie is. Het gaat om ƒ 10. Ik neem aan dat zij erover
bezorgd is dat een hoger bedrag, de door mij genoemde ƒ 25, leidt tot
 extra inkomsten voor de programma's. Dat is tegen het principe,
want het principe is dat de publieke omroep moet worden betaald uit publiek
geld.Dat vind ik merkwaardig. Naast de omroepbijdrage en naast de reclame-inkomsten,
die inderdaad teruglopen – maar daar kom ik nog op terug – hebben
wij al een hele tijd nog een inkomstenstroompje voor de programma's. Dat staat
ook in de wet. Wat een omroepvereniging overhoudt aan inkomsten, na aftrek
van verenigingskosten, dient te worden besteed aan de programma's, en wel
meteen. Dat mag eigenlijk niet in de reserves gestopt worden. Dat moet volgens
de Mediawet en volgens de Europese richtlijnen aan de programma's besteed
worden. Als wij de publieke omroep dienstbaar maken aan winst maken, buiten
de programma's om, zitten wij in de moeilijkheden.De heer Stellingwerf (RPF):Kan de staatssecretaris aangeven hoe groot dat stroompje is?Staatssecretaris Nuis:Ja, dat is op dit moment 20 mln. Dat is niet veel, maar het was een principieel
punt. Het ging erom dat het eigenlijk helemaal niet mocht. Het mag wel, het
moet zelfs. Sinds het rapport van de Rekenkamer heb ik de indruk dat ik wat
strikter moet handhaven dat de omroepverenigingen wat zij overhouden echt
in de programma's moeten stoppen. Dat is een erkende geldstroom voor de publieke
omroep.Het uitgangspunt was om de ledenbijdrage op een peil te brengen dat echt
legitimerend is. Ik heb oorspronkelijk gezegd dat wat je extra doet, in de
programma's moet gaan zitten. Dat is niet juist geformuleerd. Dat vind ik
nu ook. Maar ik kan wel zeggen dat de omroepvereniging de ledenbijdrage krijgt,
waardoor de inkomsten van de omroep omhooggaan. De kans dat de omroep iets
overhoudt en in de programma's kan stoppen, is dan ongeveer met dat bedrag
gestegen. Het is geen principiële kwestie, dat ik een geheel nieuwe inkomstenbron
van de publieke omroep aanbied, maar het is wel degelijk een kwestie van opportuniteit
of wij deze manier om problemen op te lossen aanvaarden of niet.De heer Poppe (SP):Als er een stroompje van 20 mln. is, is dat tientje ruimschoots voldoende
als lidmaatschapsgeld, want er blijft zelfs van over.Staatssecretaris Nuis:Nee, ik geef toe dat het een beetje ingewikkeld is. Er zijn veel meer
neveninkomsten. De omroepen verdienen bijvoorbeeld op hun omroepbladen en
zij hebben allerlei andere neveninkomsten. Dat mag, maar zij moeten deze wel
opgeven. Als zij er geld van overhouden, als zij de verenigingskosten ervan
af hebben getrokken, moeten zij zorgen dat het in de programma's gaat zitten.De heer Poppe (SP):De staatssecretaris zegt dat alles wat boven die ƒ 15 zit, er direct
naartoe gaat. Dat betekent dat een tientje niet te weinig is en dat de gemeenschap
niet meebetaalt of de leden subsidieert. Dat is er niet aan de hand. De leden
betalen zichzelf. Dat tientje legitimeert dat de leden lid zijn. De omroepverenigingen
kunnen dan zeggen: kijk eens, wij hebben zoveel leden. Daar verandert niets
aan, alleen het bedrag wordt hoger. Het kan met een tientje, maar het kan
ook met ƒ 25. ƒ 25 is niet zoveel meer op jaarbasis, laten wij
eerlijk zijn, dus het is eigenlijk onzin. Laat het aan de verenigingen over
wat hun lidmaatschapsgeld is! Dat is toch het simpelste wat er is, lijkt mij.Staatssecretaris Nuis:Dat doen wij ook, maar wij leggen er een minimum in, omdat ik niet zozeer
geloof in de legitimering van een omroepvereniging die twee tientjes onder
alle andere gaat zitten en dan zegt: wil je lid van mij worden.De heer Poppe (SP):Dat zijn wij met elkaar eens, daarom staat het ook in de wet en kan het
ook zo blijven.Staatssecretaris Nuis:Nu hebben wij de positie bereikt dat ik zeg dat ik ƒ 25 een redelijk
bedrag vind als minimum. Ik vind ƒ 10 echt geen legitimering meer.De heer Poppe (SP):Waarom niet?Staatssecretaris Nuis:Dat heb ik net uitgelegd en dat ga ik niet herhalen. Dat komt doordat
het een bedrag is uit 1974. Ik vind dat niet reëel. Ik vind dat het hoger
moet. Ik denk dat ƒ 25 redelijk is, als ik het vergelijk met andere
lidmaatschappen. Ik vind het ook helemaal niet gek – dat zeg ik ook
nog maar tegen de heer Poppe – om te zeggen dat de publieke omroep wordt
betaald en dat elke burger daar een flink bedrag voor betaalt; dat loopt straks
tegen de ƒ 200 en dat is de hoofdzaak. Als je echter lid bent van een
omroepvereniging, wil je dat die publieke omroep geen neutraal product presenteert,
maar dat het product een speciale kleuring, een soort signatuur, heeft. Dat
vind ik nou juist de legitimatie: mensen hebben een kleinigheid extra over
om die speciale kleuring toe te voegen aan het grote blok van de publieke
omroep. Dat vind ik legitimering; dat kan heel goed. Men hoeft dat niet te
doen, want men kan ook genoegen nemen met het neutrale blok, maar als men
het een beetje roder, een beetje groener of een beetje blauwer wil, betaalt
men daar iets extra's voor. Dat is het idee en dat vind ik nog steeds houdbaar.Nu heb ik de omweg nodig om eerst de kwestie van dat gat uit te leggen.
Wij hebben het principiële punt gehad en wij hebben het erover gehad
dat er een zeker redelijk minimum moet zijn. Nu is het de vraag of dat ƒ
25 moet zijn of misschien iets minder. De geachte afgevaardigden de heren
Schutte en Stellingwerf hebben bijvoorbeeld gesuggereerd om het een beetje
te faseren. Dan komen wij op de vraag of er een groot ledenverlies dreigt
en of de opbrengst daardoor wordt aangetast. Voor dat type argumenten, dat
niet zozeer van principiële, maar van praktische aard is, is het van
belang om eerst te weten wat precies de positie ten aanzien van dat gat is.De heer Beinema (CDA):Het ging toch om de legitimering?Staatssecretaris Nuis:Ja.De heer Beinema (CDA):Dan is het voor u verder toch niet zo interessant hoe hoog dat bedrag
is?Staatssecretaris Nuis:Jawel. Ik heb nu in mijn redenering betoogd dat ik ƒ 10 echt te
weinig vind en dat ik ƒ 25 reëel vind. Er zijn echter mensen in
deze Kamer – volgens mij u ook, maar in ieder geval anderen –...De heer Beinema (CDA):Nee, ik niet.Staatssecretaris Nuis:Het zou niet inconsistent zijn geweest als u dat had gedaan. Het gaat
om de vraag of het reëel is om te zeggen: kan het wat minder dan ƒ
25 en kunnen wij dat laten oplopen? Dat heeft natuurlijk wel degelijk te maken
met de vraag of wij het bedrag in die range nodig hebben. Dat lijkt mij irreëel;
ik vraag mij af of ik daar van de heer Beinema even mee mag doorgaan. Ja,
dat mag. Ik dank hem daarvoor.De voorzitter:Van mij mag het ook.Staatssecretaris Nuis:Maar van u wist ik het al, mijnheer de voorzitter!Ik ga eerst in op de kwestie van het geld. Laat ik om te beginnen –
omdat de klok van elven nadert – toezeggen dat ik de Kamer datgene wat
ik nu ga zeggen, ook schriftelijk zal laten toekomen. Het is immers een kwestie
van cijfers en dat is in een debat altijd een beetje lastig. De hoofdlijn
zal ik nu echter aangeven. Ik heb de Kamer een brief gestuurd en de NOS heeft
daarna een brief teruggestuurd. Zo zijn wij al een tijdje bezig en ik ben,
afgezien van de precieze toon, ontzettend blij dat ik op 28 mei een brandbrief
heb gestuurd, omdat die een discussie op gang heeft gebracht. Als ik iets
eerder met die brief was gekomen, was het nu misschien afgerond geweest. Het
spijt mij dus dat ik die brandbrief niet eerder heb gestuurd, maar ik was
te hoopvol.Uit het commentaar van de NOS haal ik twee punten. Er zijn ook kleinigheden,
maar daar ga ik nu niet op in. De NOS schrijft dat de publieke omroep zich
heeft gecommitteerd om 69 mln. aan efficiency te realiseren, terwijl ik uitga
van 40 mln. Sommige Kamerleden hebben gevraagd hoe je op zo'n klein bedrag
zo'n grote bandbreedte kan hebben. Dat komt omdat McKinsey niet klaar is.
Dat is het punt. Ik heb nu een indruk. McKinsey moet echt in alle hoeken en
gaten van de publieke omroep uitzoeken waar efficiency te halen valt. Daar
heb ik een voorlopige indruk van gekregen evenals een cijferlijstje dat de
Kamer van mij heeft gekregen. Daarvan denk ik: tot dusver had ik eigenlijk
nog maar 7 mln., maar dat kan best 40 mln. worden. Dan heb ik het echt over
efficiency, inclusief het beter met programma's omgaan op Radio 4.Mevrouw Van Zuijlen (PvdA):Theoretisch is het dus mogelijk dat McKinsey straks rapporteert dat er
überhaupt geen probleem is en dat er zelfs een overschot kan worden gecreëerd.Staatssecretaris Nuis:Eerlijk gezegd is dat zelfs theoretisch niet mogelijk.Mevrouw Van Zuijlen (PvdA):Is dat echt onmogelijk?Staatssecretaris Nuis:Misschien mag ik even doorgaan. Het gaat om het volgende punt. De publieke
omroep zegt mij dat hij 70 mln. kan behalen, maar niet zonder in de programma's
te snijden. Dat is met zoveel woorden gezegd en het blijkt ook uit de cijfers.
Daarin is namelijk 40 mln. aan efficiency ingeboekt, inclusief efficiency
in de programma's zelf. De posten vanaf 40 mln. tot 70 mln. komen in toenemende
mate gewoon neer op snijden in de programma's. De oorspronkelijke stelling
van de NOS was ook dat ze wel 70 mln. kon bezuinigen, maar dan op de programma's.
En dat kan natuurlijk ook, althans bestuurlijk gezien; in de praktijk is het
wat moeilijk. Ik meen echter dat ik in de geest van de Kamer handelde door
het in de efficiency en niet in de programma's te laten zoeken. Naarmate het
bedrag vanaf 40 mln. zal oplopen naar 70 mln., weet ik dus nu al zeker dat
er niet alleen in bestaande programma's zal worden gesneden, maar ook dat
nieuwe dingen volstrekt uitgesloten worden. Dat laatste moet niet uitgevlakt
worden. Wij werken naar het jaar 2000 toe en ook uit de Kamer komen allerlei
ideeën over nieuwe activiteiten van de publieke omroep. Ik hoor dat het
zo mooi zou zijn als wij op de satelliet zouden gaan, maar dat kost wel weer
7 mln. Het is niet veel geld, maar het is wel 7 mln. Dat is er dan niet meer,
want wij moeten alles bezuinigen. Daarom vind ik het echt onverstandig om
zo hoog in de boom te gaan zitten voordat het rapport van McKinsey uit is.
Om die 40 mln. in 2000 te halen, zal al een grote inspanning nodig zijn en
programmatisch verdwijnt elke marge als wij de doelstelling verhogen tot 70
mln. Dat is één verschil.Een ander verschil ziet er als volgt uit. Met de sportrechten, die wij
uit het matching fund gehaald hebben, is 41 mln. gemoeid en met de extra sportrechten
21 mln., terwijl de NOS vorige week nog verzekerde dat die erbovenop kwamen.
Over de 40 mln. van de regionale televisie stelt de NOS nu dat die maar uit
de algemene reserve gehaald moeten worden. Dat is aardig als je het gevoel
zou hebben dat het eindig is en in 2000 ophoudt, maar dat is niet zo. Over
de vraag of de publieke omroep moet doorgaan met sport kunnen de meningen
verschillen, blijkens uitlatingen van mevrouw Van Heemskerck, maar over de
noodzakelijkheid van regionale televisie waren de Kamer en ik het eens. Ik
heb op verzoek van de Kamer mijn uiterste gedaan om regionale televisie van
de grond te krijgen waar mensen dat wilden. Dan kan ik natuurlijk niet in
2000 zeggen: sorry jongens, de omroepreserve is uitgeput, wij doen het niet
meer. Ik wil daarvoor dus een structurele dekking.Met zulke cijfers doet de NOS niets en daardoor lijkt het alsof het tekort
in 2000 uitkomt op nul, maar de cijfers zijn dus als volgt: 40 mln. voor de
regionale televisie, 41 mln. voor het matching fund en dan nog eens 21 mln.
extra voor de sportrechten die nu zijn aangemeld. En dan zegt de NOS ook nog
dat het tekort dan maar 60 mln. zal bedragen. Het is nu 125 mln. en wij hadden
nu juist afgesproken dat wij het zouden middelen op 100, dus dat is ook niet
echt serieus.Op een paar kleinere punten kan ik de NOS wel gelijk geven, zoals de efficiency
in verband met de STER en de DOB, maar daarbij gaat het om bedragen in de
orde van 5 mln. tot 10 mln., die de NOS overigens soms iets hoger inschat
dan ik. Als het tekort aflopend zo'n 67 mln. tot 59 mln. bedraagt en daar
10 mln. vanaf gaat, zit ik in 2000 nog steeds met een gat van, laten wij zeggen,
50 mln.Dat is het financiële plaatje. Zoals ik al zei zal ik dat nog laten
opschrijven, zodat er desnoods tussen nu en de tweede termijn nog brieven
en faxen met de NOS gewisseld kunnen worden en dan zullen wij ook van dezelfde
cijfers uitgaan. Dit zijn dus de globale bedragen, waarvan ik absoluut zeker
weet dat je er niet omheen komt.Wat gaan wij hier nu mee doen? Er was, zoals gezegd, overeenstemming met
de NOS over een andere dekking van die 100 mln., die wordt veroorzaakt door
een afname van de reclame-inkomsten. Mijn voorstel was om
de ene helft te vinden door bezuinigingen op de efficiency en dus niet op
de programma's en de andere helft door vergroting van de inkomsten. Voor dat
laatste heb ik het bekende middel aangeboden van verhoging van de ledenbijdrage.
Daar is kritiek op, kun je wel zeggen. Ik wilde die bijdrage verhogen met ƒ
15, hetgeen zo'n beetje op 50 mln. oplevert. Ik heb daarbij rekening gehouden
met een uitvalpercentage van 15. Sommigen hier zeggen: dat zou wel eens veel
meer kunnen zijn. Mijn inschatting van de trouw van de achterban van de omroepverenigingen
is blijkbaar groter dan die van sommige afgevaardigden. Ik weet niet of dat
consistent is of niet, maar ik geloof niet dat die uitval veel hoger zal zijn
dan 15%.Mevrouw Van Zuijlen (PvdA):Als de staatssecretaris het zo belangrijk vindt dat de omroepen gelegitimeerd
zijn en hij dit wil realiseren met die ƒ 25, waarmee hij tegelijkertijd
de financiering wil regelen, terwijl hij aangeeft dat het onzeker is, hoe
kan hij dan zeggen uit het oogpunt van het concept van consistentie dat hij
het getalscriterium omlaag haalt op het moment dat de legitimering niet zodanig
blijkt te zijn als hij zou willen waardoor hij ook die financiering niet voor
elkaar krijgt?Staatssecretaris Nuis:Dat is een misverstand. Ik haal helemaal niet het getalscriterium omlaag.Mevrouw Van Zuijlen (PvdA):Het staat in de nota naar aanleiding van het verslag.Staatssecretaris Nuis:De redenering is deze. Als ik 600.000 leden, waarvan niemand van ons weet
of zij echte leden zijn, vervang door 400.000 leden waarvan wij dat wel zeker
weten, vind ik dat een betere legitimatie dan nu het geval is. Als dat over
de hele linie gebeurt, kun je zeggen: dat tast de legitimering niet aan. Maar
dit is echt een zijweg en heeft niets te maken met de redenering die ik nu
houd over de dekking van dat bedrag.De heer Poppe (SP):Het gaat wat de legitimering betreft niet om aantallen per vereniging,
zal ik maar zeggen. Iedereen kan kiezen tussen een aantal verenigingen. Een
vereniging is gelegitimeerd als zij zoveel leden heeft.Staatssecretaris Nuis:Ik was aan het uitleggen waarom ik dacht dat bij een verhoging tot ƒ
25 grosso modo 50 mln. zou vrijvallen voor programmaversterking. Ik maak even
een som.De heer Poppe (SP):U hebt die som al gemaakt. Dit betekent dat leden bijdragen aan de publieke
omroep. Dat moet uit iets anders gebeuren.Staatssecretaris Nuis:Ik heb zojuist uitgelegd waarom ik dat gerechtvaardigd vind.Voorzitter! Nu gaat het om die 50 mln., waarbij sommigen zeggen: dan reken
je maar op 15% uitval; als het meer is, verdien je minder, dus dat is een
risico. Daarmee ben ik het eens. Een ander argument, onder andere naar voren
gebracht door mevrouw Van Zuijlen, is: de omroepen worden te veel tegen elkaar
opgezet. Ik vind dat reële argumenten. Over de aanpak die wordt voorgesteld
door de heer Schutte – en door de heer Stellingwerf op een iets andere
manier – valt te praten, vind ik. Wij kunnen nagaan of wij op die basis
tot een zekere overeenstemming kunnen komen. Wij komen 50 mln. tekort. Dat
is in het jaar 2000. Voor die tijd kan er het een en ander gebeuren. Wij kunnen
bijvoorbeeld nu beginnen met een redelijke verhoging, maar wij gaan niet tot ƒ
25; wij gaan na of wij lager in de boom kunnen gaan zitten. Vervolgens bezien
wij of wij met fasering, indexering en dergelijke moeten werken. Ik wil een
reëel minimum, maar ik wil niet dat een en ander meer geld oplevert dan
nodig is. Wij moeten nog van gedachten wisselen over die mogelijke oplossing:
minder dan ƒ 25 en zeker meer dan ƒ 10. Mijn absolute minimum
is ƒ 15. Anders wordt het echt te gek voor woorden. Bekeken moet worden
op welke wijze wij van het een naar het ander komen, als de suggestie van
de heer Schutte gevolgd wordt. Dat moet niet opnieuw uit de omroepreserve
aangevuld worden, maar uit die van de publieke omroepen. Langs die lijnen
kunnen wij elkaar misschien vinden.De heer Beinema (CDA):De staatssecretaris heeft een paar keer gezegd: een verhoging met ƒ
15 is voor mij een reële legitimatie. Daar kun je over twisten, maar
nu doet hij een beetje handjeklap en komt hij uit bij een verhoging met ƒ
5.Staatssecretaris Nuis:Het lijkt wel politiek.De heer Beinema (CDA):Is dat wel een echte legitimatie?Staatssecretaris Nuis:Ja. Een tientje is dat niet meer, misschien wel in 1974. Ik heb gezegd
dat ik ƒ 25 redelijk vind. Ik heb ook geluisterd naar de mening van
de Kamer dat, als dat in één klap gebeurt, de kans bestaat dat
iets onnodig wordt afgebroken. Daar wil ik naar luisteren. Ik houd dan het
probleem van de 50 mln., maar dat moet in 2000 opgelost zijn. Intussen kunnen
wij beginnen met een lager bedrag dat zo nodig verhoogd kan worden. Dan zit
je in 2000 al dan niet op ƒ 25.De heer Beinema (CDA):De staatssecretaris goochelt nu wat met de termen "een redelijke verhoging",
in geld uitgedrukt, en "een reële legitimatie". Als je dat een beetje
door elkaar klutst, kom je daarop uit.Staatssecretaris Nuis:Dat vermijd ik juist. Ik vind dat de heer Beinema het nu door elkaar klutst.
Ik haal het uit elkaar. Ik heb in een glashelder betoog aangegeven waarom
volgens mij de legitimatie bij ƒ 10 niet bereikt wordt. Dat zakt onder
een minimum. Ik heb ook glashelder aangegeven dat ik ƒ 25 reëel
vind. Als iemand zegt "begin maar met ƒ 20 of nog een paar gulden lager
en vind een manier om daarmee uit te komen en indexeer dat", is dat weliswaar
een minder goede oplossing, maar daarover is eventueel een compromis te bereiken
in het gemeen overleg met de Kamer. Ik herhaal dat ik ƒ 25 nog steeds
heel reëel vind. Dat vind ik niet de boel door elkaar klutsen.Mevrouw Van Heemskerck Pillis-Duvekot (VVD):Ik begrijp dat volgens de staatssecretaris de legitimatie het aparte lidmaatschap
is, dus de verklaring dat je naast je abonnement je lidmaatschap hebt. In
het verleden was dat ƒ 10. Ik deel de mening van de staatssecretaris
dat dit nu te weinig is. Nu zitten wij een beetje te "tabberen": gaan wij
tussen ƒ 10 en ƒ 15 zitten? Maar de aparte wilsverklaring blijft.Staatssecretaris Nuis:Nee, tussen ƒ 15 en ƒ 25.Mevrouw Van Heemskerck Pillis-Duvekot (VVD):Dat klopt. Ik wacht de discussie daarover af. De staatssecretaris kent
het standpunt van mijn fractie in dezen. Maar hoe gaat de staatssecretaris
het gat van 50 mln. dichten? De staatssecretaris doet in dit verband een uitstekende
suggestie over het eigen vermogen van de omroepverenigingen. Is dat echter
wel voldoende? Is er bij de omroeporganisaties dus wel voldoende geld om dat
gat te dichten, waarover de staatssecretaris nu zo kan beslissen?Staatssecretaris Nuis:Het punt is dat het gat in het jaar 2000 gedicht moet zijn. Wat dit betreft
en de efficiency heb ik gezegd dat dit tot 2000 uit de omroepreserve aangezuiverd
kan worden, als er maar een uitzicht op een oplossing van dit probleem bestaat.
Als ik dat ook toelaat voor de andere kant, is de omroepreserve te snel op.
Ik volg dan ook de suggestie van de heer Schutte. Ik kan nu tegen de omroepen,
die tegen mij almaar zeggen dat het allemaal best kan, zeggen: zorgen jullie
er maar voor dat jullie dat stuk tot het jaar 2000 uit de eigen reserves putten
en als dat niet lukt, dan hoor ik dat wel, want ik neem aan dat jullie dan
toch de ledenbijdrage verhogen. Deze mogelijkheid blijft namelijk altijd open.
Immers, omroepverenigingen kunnen dat zelf doen, als zij tot de overtuiging
zijn gekomen dat dit echt nodig is, met andere woorden als zij mijn overtuiging
zijn gaan delen.De heer Poppe (SP):De woorden van de staatssecretaris sterken mij in mijn standpunt dat ik
in eerste termijn heb verwoord. Wat de staatssecretaris verkoopt, wordt steeds
grotere, aperte onzin. Het tientje zou van zo lang geleden zijn en geen legitimatie
meer zijn, maar ƒ 15 misschien wel. Het zijn natuurlijk symbolische
bedragen. Het gaat gewoon om de verklaring van de staatssecretaris dat er
geld nodig is om het gat van 50 mln. te dichten. U wilt dus dat de leden van
de omroepverenigingen meebetalen aan de publieke functie van het omroepbestel.
Zeg dat dan ook duidelijk. Dat is wat u zegt. Praat dan niet over legitimeren,
want dat is onzin. In feite gaat het zelfs om symbolische bedragen.Staatssecretaris Nuis:Ik dacht dat het een interruptie was en dat u een vraag ging stellen.
Als wij helemaal geen tekort hadden, dan nog zou ik een tientje als legitimatie
voor de publieke omroep te laag vinden. Dat is het antwoord op de vraag die
u stelde.De heer Poppe (SP):En ƒ 15 wel? Dat is toch onzin. Laten we toch eerlijk zijn.Staatssecretaris Nuis:Nee, ik zeg ƒ 25. Als de Kamer vindt dat het iets minder kan, dan
hoor ik dat wel.De heer Van der Vlies (SGP):De staatssecretaris wil luisteren naar en reageren op de opmerkingen van
de Kamer. Hij doet als het ware een compromisvoorstel. Leidt dat tot een nota
van wijziging in dit stadium?Staatssecretaris Nuis:Nee, in dit stadium zeker niet. Ik houd mijn voorstel staande, want ik
vind ƒ 25 de beste oplossing. Dan zijn wij ervan af. Doet de Kamer
echter een voorstel waarvan ik vind dat het ook nog binnen het redelijke ligt,
dan is het wel aan de Kamer om dat voorstel te doen, zeker in dit stadium
van het debat. Het is immers nog erg onduidelijk hoe de zaken precies liggen.De voorzitter:Dat wordt dan een zaak voor de tweede termijn.De heer Van der Vlies (SGP):Akkoord.De heer Schutte (GPV):De staatssecretaris reageerde mede op mijn suggestie. Het is inderdaad
aan mij en enkele collega's om dit te verwoorden voor de tweede termijn. Wij
zullen daar ons best voor doen.Staatssecretaris Nuis:Prima.Voorzitter! Wij hebben nog een kwartier te gaan. Ik zal proberen nog zoveel
mogelijk vragen te beantwoorden. Mocht ik daarmee niet helemaal uitkomen,
dan neem ik mij voor om de rest van de vragen zo snel mogelijk schriftelijk
te beantwoorden. Wij zullen proberen tijdig voor de tweede termijn te reageren.Mevrouw Van Zuijlen vroeg mij een visie op de wat langere termijn. Zij
vroeg in het bijzonder naar mijn standpunt over het fiscaliseren van de omroepbijdrage,
gekoppeld aan een besparing op de DOB.Mevrouw Van Zuijlen (PvdA):Ik heb niet naar uw standpunt gevraagd. Ik heb gevraagd om een notitie,
waarin voor de langere termijn de voor- en nadelen van fiscalisering op een
rijtje worden gezet en waarin het minder afhankelijk maken van de omroep van
reclame aan de orde komt. De staatssecretaris hoeft er nu dus geen verhandeling
over te geven.Staatssecretaris Nuis:Die discussie kan ook niet echt een rol spelen voor het probleem waar
wij vandaag voor staan. Ik kan mij wel voorstellen dat het een rol speelt
in de volgende kabinetsperiode. Ik wil wel een poging doen om de voors en
tegens op een rij te zetten. Dat kan goed samengaan met het perspectief na
2000. Ik wil het nu wel doen, maar het is beter om het later te doen.Mevrouw Van Zuijlen vroeg ook naar het minder afhankelijk maken van de
reclame. Ik heb de cijfers nog eens opgevraagd. Het percentage van de reclame
in de totale financiering wordt kleiner. Dat krijg je met dit soort zaken.
In 1987 was het aandeel nog bijna 35%. Nu is het ruim 25%. Ik vind dat op
zichzelf bepaald geen ongunstige ontwikkeling. Het levert weliswaar problemen
op, maar het is geen ongunstige ontwikkeling. Integendeel. Ik vind overigens
niet dat je helemaal los moet komen van de reclame. Wel zie ik graag dat de
reclame wat minder bepalend is voor de koers van de publieke omroep.Mevrouw Van Zuijlen (PvdA):Het is precies mijn intentie dat u in de notitie uw visie daarop geeft,
ook in relatie tot fiscalisering en dus tot een eventuele verhoging van de
publieke bijdrage.Staatssecretaris Nuis:Het wordt een steeds interessantere notitie. Ik zal het graag doen.Mevrouw Van Heemskerck Pillis-Duvekot (VVD):Ik hoor dat de staatssecretaris een notitie over de fiscalisering toezegt,
met de contourennotitie. Houdt dit in dat mevrouw Van Zuijlen het amendement
dat zij als eerste heeft getekend, intrekt?Mevrouw Van Zuijlen (PvdA):Welk amendement?Mevrouw Van Heemskerck Pillis-Duvekot (VVD):Het amende ment waarin staat: de financiering van de publieke
omroep moet publiek geschieden en niet via de leden van...Mevrouw Van Zuijlen (PvdA):Dat heeft er helemaal niets mee te maken.Staatssecretaris Nuis:Als iets zo definitief wordt gezegd, moet dat ook zo zijn!Voorzitter! Mevrouw De Koning heeft ook gesproken over de netoverschrijdende
programmering. Zij heeft begrip voor het feit dat het verder daarin gaan binnen
die concessies eigenlijk niet kan. Mijns inziens moeten we dat echt in de
concessiewet regelen, vooral omdat we dan in de huidige praktijk kunnen bezien
of dat werkt of niet. Dan hebben we ook een betere basis.Voorzitter! Mevrouw Van Zuijlen en de heer Stellingwerf hebben gevraagd
of de NOS in het netbestuur moet zitten en dus het netprofiel mede moet bepalen,
dat wil zeggen of de NOS eenzelfde positie moet innemen als de ledenomroepen
dan wel of de NOS niet beter als waarnemer aan het bestuur kan deelnemen.
Dat vraagt de NOS ook, omdat de NOS in een ongewenste positie ten opzichte
van de overige zendgemachtigden op de andere netten kan komen. Ik zie dat
niet in. Ik ben zelfs geneigd om het omgekeerde te beweren. De NOS zit natuurlijk
op alledrie de zenders met het nieuws en met NOVA, maar het gaat natuurlijk
vooral om de sport. Dat is een belangrijk onderdeel van 2. De klacht die ik
gehoord heb – onder andere van de andere netbespelers op dat net –
is dat de NOS maar doet: als er een sportwedstrijd is, breken ze maar in terwijl
ze niet in het netbestuur zitten. Het zijn juist de bespelers van het netbestuur
die mij hebben laten weten dat zij het zeer op prijs zouden stellen als de
NOS erbij zat, want dan kun je daar samen over praten. Ik ben daarom geneigd
om ze erin te zetten; dat hoeft echt niemand zo dwars te zitten.Voorzitter! Er is een heel complex van vragen geweest over de positie
van het Commissariaat voor de media, over het toezicht, de verdeling van het
toezicht en de verdeling van de budgetten. Ik wil daar kort op ingaan en erbij
zeggen dat dit mij nu een onderwerp lijkt dat nogal gedetailleerd is en waarop
ik schriftelijk wat uitvoeriger wil ingaan. Ik zal echter proberen hier de
hoofdzaak te noemen.Volgens mij zijn er wel degelijk voldoende waarborgen in verband met scheiding
van functies en belangen om de NOS met openbaar gezag te kunnen bekleden.
De raad van toezicht is bevoegd om de statuten van de NOS te wijzigen, maar
een dergelijke wijziging behoeft dan weer de goedkeuring van de minister.
Daarmee is de onafhankelijkheid van de raad van bestuur niet in het geding.
Dan bestaat er verschil tussen de toezichthoudende taken van het Commissariaat
voor de media en de raad van toezicht, een wezenlijk en helder onderscheid.
Het Commissariaat voor de media houdt toezicht op de naleving van de wettelijke
bepalingen en kan in dat kader bestuurlijke sancties opleggen. De raad van
toezicht is het interne toezichthoudende orgaan van de NOS. Er is wel degelijk,
anders dan door in een vertrouwelijk stuk – waarop een paar maal is
gezinspeeld – een visie op het toezicht.De verdeling van de verantwoordelijkheden met betrekking tot de bekostiging
is in het kort als volgt. De minister stelt de deelbudgetten vast, de raad
van bestuur verdeelt de budgetten, het Commissariaat voor de media stelt de
budgetten achteraf definitief vast en houdt toezicht op de rechtmatige besteding
daarvan en ingeval van sanctionering is de raad van bestuur gehouden om op
eerste verzoek van het Commissariaat voor de media te korten op de bekostiging.
Het Commissariaat voor de media moet dus niet eerst eens even langs. Neen,
zodra het Commissariaat voor de media de raad van bestuur de opdracht geeft
om er wat aan te doen, moet de raad van bestuur korten. Dat is de situatie.
De positie van het Commissariaat voor de media wordt dus in geen enkel opzicht
uitgehold. Ik zal het rapport van de Rekenkamer en de vertrouwelijke notitie –
die ik misschien ook wel vertrouwelijk mag ontvangen, maar waarvan de inhoud
al is gemeld – betrekken bij de daadwerkelijke vormgeving van de NOS-organisatie
en de relaties daarmee en aan de hand daarvan bezien of wetswijziging nodig
is. Er komen nog wel gelegenheden om de Mediawet te wijzigen.Mevrouw De Koning (D66):U stelt nu dat de positie van het commissariaat niet is uitgehold. Ik
heb er verder geen oordeel over. Maar als de verdeling van de budgetten over
de zendgemachtigden daar wordt weggehaald, lijkt het woord "uithollen" mij
op z'n zachtst gezegd wel op zijn plaats. Ik herinner aan het verwijt dat
ik heb gemaakt dat het commissariaat daarover in het geheel niet van tevoren
is geïnformeerd. Dat vind ik echt heel eigenaardig.Staatssecretaris Nuis:Als je oprecht van mening bent dat je iemands positie niet aantast, wordt
het natuurlijk ook minder gek dat je iemand daarover niet raadpleegt. Als
u begrijpt wat ik bedoel!Mevrouw De Koning (D66):Hoe kunt u volhouden dat je iemands positie niet aantast als je hem de
verdeling van 900 mln. ontneemt!Staatssecretaris Nuis:Dat is niet het geval. Ik heb het nu in het kort aangegeven. Het is bijna
elf uur. Ik heb toegezegd wat ik van plan ben. Ik zal de Kamer dit deel, de
ingewikkelde kwestie van de toezichten, schriftelijk zo snel mogelijk doen
toekomen.De voorzitter:Zou dit geen mooie cesuur zijn?Staatssecretaris Nuis:Zeker, voorzitter. Ik zal aangeven waarop ik nog terugkom. Ik noem de
kwestie van de algemene maatregel van bestuur en de nevenactiviteiten. Daarover
heeft de Kamer opnieuw een amendement ingediend. Ik zal daarop schriftelijk
reageren, zodat wij er in tweede termijn verder over kunnen spreken. Ik noem
de kwestie van de programmagegevens van de omroepen en het programmablad van
de NOS. De heer Verhagen heeft daarnaar gevraagd. Tevens noem ik de kwestie
van de positie van de onafhankelijke producenten. Ik zal bezien of ik een
voorstel kan formuleren dat tegemoetkomt aan onze gezamenlijk gevoelde behoefte,
zonder andere belangen aan te tasten. Ik noem de positie van de documentaires.
Over het project Telefilm kan ik nu het volgende zeggen. Er zit schot in het
project. Het is moeilijk. De heer Beinema heeft terecht opgemerkt dat het
heel interessant, maar ook duur is. Wij moeten kijken of wij eruit kunnen
komen. Ik zeg toe dat ik de Kamer daarover voor 23 juni –
en dat is om een andere reden dan de tweede termijn – een brief zal
doen toekomen. Zoals mevrouw Van Zuijlen weet, kunnen wij een en ander dan
in samenhang presenteren. Ik zal ook nog terugkomen op de ondertiteling.Mevrouw De Koning (D66):Voorzitter! Komt u daar mondeling op terug of komt u daar schriftelijk
op terug?Staatssecretaris Nuis:Wat ik in de laatste twee minuten heb gezegd, was een opgave van de zaken
waarop ik schriftelijk zal reageren.De voorzitter:Dat had de staatssecretaris al gezegd.Mevrouw De Koning (D66):De staatssecretaris had het anders mondeling gedaan?Staatssecretaris Nuis:Ja.Mevrouw De Koning (D66):Ik vind het knap jammer dat wij niet gewoon een kwartiertje kunnen doorgaan.De voorzitter:Het is knap jammer dat wij met z'n allen dit debat niet kunnen afronden
binnen de ruime tijd die wij hebben. De staatssecretaris heeft toegezegd op
een aantal punten schriftelijk te zullen reageren. Ik neem aan dat die reacties
er voor het einde van de week liggen.Staatssecretaris Nuis:Ja zeker. Ik zou anders mondeling gereageerd hebben. Ik kan er dus morgen
voor zorgen dat de schriftelijke reacties in orde komen.De voorzitter:Dat had u dan ook voor het einde van de week gedaan, ja.Staatssecretaris Nuis:Dat zou ik in ieder geval gehaald hebben, voorzitter.Mevrouw Van Heemskerck Pillis-Duvekot (VVD):Voorzitter! Een van de majeure punten in dit debat is dat bekende omroepgeeltje.
In verband met de financiering van de publieke omroep is over fiscalisering
gesproken. Een van de coalitiepartners, de Partij van de Arbeid, heeft in
haar antwoord op vragen hierover gezegd dat op dit punt inhoudelijk nu niet
kon worden ingegaan, omdat McKinsey pas op 29 juni a.s. rapporteert. Nu we
toch volgende week een tweede termijn hebben, meen ik dat het goed zou zijn
als de staatssecretaris spoedoverleg met McKinsey voerde en daarbij dat bureau
vraagt om voor de tweede termijn van dit debat de uitkomsten van het onderzoek
te presenteren. De staatssecretaris heeft de voorlopige conclusie van McKinsey
gisteren bij zijn antwoord betrokken. Naar mijn mening zou het buitengewoon
verhelderend zijn, als wij voor de tweede termijn duidelijk krijgen te horen
wat de eventuele financiële problemen zijn. Op die manier kunnen wij
een afrondend debat hebben. Het voorstel moet namelijk ook nog door de Eerste
Kamer worden behandeld.Staatssecretaris Nuis:Ik stuur u eerst de toegezegde antwoorden, zodat u die niet op het laatste
moment krijgt. Vervolgens zal ik proberen de Kamer voordat de tweede termijn
begint – ik neem aan dat die volgende week wordt gehouden – naast
allerlei verhelderingen extra informatie te verschaffen met betrekking tot
het onderzoek van McKinsey. Ik wijs erop dat ook als McKinsey klaar is met
zijn onderzoek, rekening gehouden moet worden met een marge. Immers, de resultaten
van een dergelijk onderzoek zijn volgende week nog niet vertaald in besluiten.
In ieder geval zal ik proberen voor zoveel mogelijk helderheid te zorgen.Mevrouw De Koning (D66):Voorzitter! Wat zou erop tegen zijn indien, als wij volgende week toch
een tweede termijn houden en de staatssecretaris ons dan allicht iets te melden
heeft, hij dan zijn betoog afmaakt. Dat had hij natuurlijk nu willen doen,
maar zeer tot mijn spijt is dat niet mogelijk.De voorzitter:Mevrouw De Koning, ik ben daartegen en wel vanwege het feit dat wij reeds
meer tijd verbruikt hebben dan gepland was. Bovendien is de volgende week,
zonder de onderwerpen die er nog bij kunnen komen, al stijf vol gepland. Daarom
denk ik dat de voorgestelde schriftelijke afhandeling verreweg te prefereren
is.Mij blijkt dat de Kamer het hiermee eens is.De algemene beraadslaging wordt geschorst.Sluiting 23.00 uur 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/h-tk-19961997-6446-6496.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl