Voortzetting van: de algemene financiële beschouwingen naar aanleiding van de Miljoenennota voor 1999 (26200), en  - de behandeling van: het wetsvoorstel Vaststelling van de begroting van de uitgaven en de ontvangsten van het ministerie van Financiën (IXB) voor het jaar 1999 (26200 IXB);  - het wetsvoorstel Vaststelling van de begroting van de uitgaven en de ontvangsten van de Nationale Schuld (IXA) voor het jaar 1999 (26200 IXA)
Staten-Generaal — Handelingen 
Datum: 2014-07-10 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Handeling 1998-1999, pag. 400-441

 
 
 

Handeling

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Vergadernummer
Datum vergadering

08-10-1998

Tweede Kamer der Staten-Generaal

1998-1999

nr. 9, pagina 400-441

01-10-1998

 

 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties over kamerdossier

Kamerdossier 26200Toon publicaties die dit dossier behandelen
Kamerdossier 26200-IXBToon publicaties die dit dossier behandelen
Kamerdossier 26200-IXAToon publicaties die dit dossier behandelen

 
 
 Publicaties in vergadering

Behandeling van: het wetsvoorstel Wijziging van de Wet geluidhinder (25905)Pagina 377-377
Presentie en opening (donderdag 1 oktober 1998)Pagina 377-377
Regeling van werkzaamheden (donderdag 1 oktober 1998)Pagina 398-400
Voortzetting van: de algemene financiële beschouwingen naar aanleiding van de Miljoenennota voor 1999 (26200), en - de behandeling van: het wetsvoorstel Vaststelling van de begroting van de uitgaven en de ontvangsten van het ministerie van Financiën (IXB) voor het jaar 1999 (26200 IXB); - het wetsvoorstel Vaststelling van de begroting van de uitgaven en de ontvangsten van de Nationale Schuld (IXA) voor het jaar 1999 (26200 IXA).Pagina 377-398
Voortzetting van: de algemene financiële beschouwingen naar aanleiding van de Miljoenennota voor 1999 (26200), en - de behandeling van: het wetsvoorstel Vaststelling van de begroting van de uitgaven en de ontvangsten van het ministerie van Financiën (IXB) voor het jaar 1999 (26200 IXB); - het wetsvoorstel Vaststelling van de begroting van de uitgaven en de ontvangsten van de Nationale Schuld (IXA) voor het jaar 1999 (26200 IXA)Pagina 400-441
BIJVOEGSEL bevattende Schriftelijke antwoorden van de minister en de staatssecretaris van Financiën op vragen, gesteld in de eerste termijn van de algemene financiële beschouwingen naar aanleiding van de Miljoenennota voor 1999 (26 200)Pagina 442-454
Lijst van ingekomen stukken, met de door de voorzitter terzake gedane voorstellen (donderdag 1 oktober 1998)Pagina 441-441

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 193 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
Aan de orde is de voortzetting van:de algemene financiële
beschouwingen naar aanleiding van de Miljoenennota voor 1999 (26200), en de behandeling van:het wetsvoorstel Vaststelling
van de begroting van de uitgaven en de ontvangsten van het ministerie van
Financiën (IXB) voor het jaar 1999 (26200 IXB);het wetsvoorstel Vaststelling van de begroting van de uitgaven en de ontvangsten
van de Nationale Schuld (IXA) voor het jaar 1999 (26200 IXA).De (algemene) beraadslaging wordt hervat.Staatssecretaris Vermeend:Voorzitter! Er zijn drie redenen waarom ik mij kan beperken. In de eerste
plaats is een aantal feitelijke kwesties die aan de orde zijn gesteld al schriftelijk
beantwoord. Een belangrijk punt is ook dat het belastingplan 1999 binnenkort
naar de Kamer gaat, zodat wij daarover uitvoerig met de Kamer van gedachten
zullen kunnen wisselen. Een derde reden is dat de 21ste eeuw nog niet is begonnen,
wat betekent dat het belastingplan voor de 21ste eeuw ook nog uitvoerig in
deze Kamer zal worden besproken. Er zijn nogal wat vragen gesteld die daarop
betrekking hebben.Ik heb mijn bijdrage in blokjes ingedeeld en begin waar de minister geëindigd
is, te weten de vergroening van het fiscale stelsel en de gedachtewisseling
daarover met de heren Marijnissen en Vendrik. Mij is in de bijdrage van de
heer Vendrik opgevallen dat hij de vergroening van het belastingstelsel als
slechts marginaal heeft aangemerkt. Ik heb wel eens betere complimenten gehad
van GroenLinks, zeker van de voorgangers van de heer Vendrik, want die vonden
helemaal niet dat de vergroening marginaal was. Sterker nog, het hele vergroeningspakket
in ogenschouw nemend, dus niet alleen de heffingenkant, maar ook de positieve
prikkels, kun je vaststellen dat Nederland internationaal gezien bepaald een
voorhoedepositie inneemt. Wij merken dat ook regelmatig wanneer wij uitgenodigd
worden om kenbaar te maken op welke wijze wij die vergroening hebben
aangepakt. Ik verwijs ook graag naar de rapportages van de commissie-Van de
Vaart, waarover ook de SP-fractie beschikt en waarin uitvoerig is ingegaan
op de positie van Nederland, ook internationaal gezien. Ik zou wat dit betreft
het begrip 'marginaal' niet gebruikt willen zien. Zijn fractie heeft het,
zoals gezegd, ook nooit als marginaal gekwalificeerd, maar had redelijk wat
waardering voor onze aanpak, al vond zij wel dat het wat beter en meer kon.
Vanuit die optiek heb ik naar zijn bijdrage geluisterd.De heer Vendrik wil méér dan het kabinet op het punt van
de energiebelasting, met name de grootverbruikersheffing.De heer Vendrik (GroenLinks):Mijnheer de voorzitter! Om meteen maar een misverstand uit de weg te ruimen,
ik heb niet gezegd dat de inspanningen tot nu toe marginaal waren en eigenlijk
niets voorstelden. De omvang ervan is beperkt in het licht van wat wij wensen
en neergelegd hebben in ons verkiezingsprogramma. Als ik het mij goed herinner,
heb ik het woord 'marginaal' vooral gebruikt in het licht van de plannen die
komen gaan, het vergroeningspakket van 3,7 mld. dat de komende vier jaar op
het programma staat. Dat verschilt nogal van de inzet die wij hebben gekozen
in ons verkiezingsprogramma. In die zin heb ik het woord 'marginaal' gebruikt.
Dat neemt niet weg dat elke inzet van de kant van het kabinet om tot verdere
vergroening te komen, zeker onze steun heeft.Staatssecretaris Vermeend:Voorzitter! Ik dank de heer Vendrik voor de toelichting op dit punt. Hiermee
wordt een misverstand weggenomen.Ik ga nu dus in op de grootverbruikersheffing. Overigens moet ik erop
wijzen dat al diverse malen en bij verschillende gelegenheden in deze Kamer
over de grootverbruikersheffing is gediscussieerd, bijvoorbeeld in het kader
van de meerjarenafspraken. Ook uitvoerig is de wenselijkheid of onwenselijkheid
van de grootverbruikersheffing aan de orde geweest bij de belastingverkenningen
21ste eeuw. Wij hebben uitdrukkelijk aandacht besteed aan de mogelijkheid
van een grootverbruikersheffing. Wij hebben op basis van een gedegen afweging
besloten tot een ander pakket dan GroenLinks voorstelt. Ik wil die afweging
nog eens weergeven, want ook de heer Marijnissen heeft – waarvoor dank –
de verschillen in energieprijzen in Nederland en andere landen op een rijtje
gezet. Op basis van zijn rapportage komt hij tot de conclusie dat in Nederland
de grootverbruikers minder voor energie betalen dan in het buitenland. Ik
ga er niet over strijden of die verschillen precies zo zijn als hij ze heeft
aangegeven. Duidelijk is dat de grootverbruikersprijzen in Nederland gunstig
zijn in vergelijking met die in het buitenland. Wij hebben dat zelf ook kenbaar
gemaakt in de belastingverkenningen 21ste eeuw. Daarin hebben wij verwezen
naar de studie van het Centraal planbureau uit 1996, waarin het CPB tot de
conclusie komt dat een internationale vergelijking leert dat grootverbruikers
in Nederland gemiddeld goedkoper uit zijn. Ik ga dus niet over dat punt strijden.De heer Marijnissen (SP):Voorzitter! Ik zou er wel over willen strijden, want het antwoord op vraag
75 luidt dat het kabinet geen correcte onderling vergelijkbare cijfers heeft
met betrekking tot de verschillende categorieën van verbruikers van gas
en elektra in het buitenland. Dat vond ik nogal ernstig.Staatssecretaris Vermeend:Dat is niet ernstig. Wij baseren ons in de discussie op het cijfermateriaal
uit de CPB-studie. Wij geven daarbij aan dat de grootverbruiker in Nederland
in de vergelijking van de energieprijzen gunstig afsteekt ten opzichte van
de grootverbruiker in het buitenland. Over de mate waarin kun je discussiëren.
De heer Marijnissen heeft zelf aangegeven dat de prijsafspraken die zijn gemaakt
ook moeten worden meegewogen.De heer Marijnissen (SP):Voorzitter! Ik heb ook de vraag gesteld hoe kan worden verklaard dat wij
nog steeds niet over de cijfers van de megagebruikers kunnen beschikken. Het
gaat dan om bedrijven als Budelco en DSM. Kan de staatssecretaris dit verklaren?Staatssecretaris Vermeend:Het gaat hier om individuele bedrijven met individuele contacten. In die
sfeer zijn veel gegevens niet openbaar.De heer Marijnissen (SP):Is het in het licht van het beleidsmatige werk van het kabinet en Kamer
niet vreemd dat van de huishoudens het gebruik tot twee decimalen wordt geregistreerd
en vastgesteld, gemiddelden worden berekend en zelfs de milieueffecten van
de ecotaks, terwijl wij in het ongewisse verkeren over het gebruik van de
gigantische energieverbruikers. Er moet toch een modus zijn te vinden om dit
eindelijk eens openbaar te maken en inzage te verschaffen.Staatssecretaris Vermeend:De heer Marijnissen zou dit ook aan de minister van Economische Zaken
moeten vragen.De heer Marijnissen (SP):Dat zal ik zeker doen. De staatssecretaris erkent dat er een verschil
is tussen de tarieven voor grootverbruikers in Nederland en daarbuiten. Vandaag
is de centrale vraag waarom de grootverbruikers zijn uitgezonderd van de voorstellen
van het kabinet voor een extra ecotaks voor gezinnen en midden- en kleinbedrijf.Staatssecretaris Vermeend:Deze discussie is al vaker gevoerd, onder andere bij de bespreking van
de belastingverkenningen 21ste eeuw. De heer Marijnissen was daar niet bij,
maar bij die gelegenheid is uitvoerig aangegeven waarom is gekozen voor het
pakket dat nu in het regeerakkoord is vastgelegd. Wij hebben ons gebaseerd
op een bredere afweging. Het eerste aspect dat meeweegt, is dat met de meeste
grootverbruikers meerjarenafspraken zijn gemaakt voor energiebesparing. Je
kunt de vraag stellen of dit effectief is of dat een heffing effectiever zal
zijn. Tegelijkertijd is het een feit dat die meerjarenafspraken met grootverbruikers
over beperking van het energiegebruik vragen om investeringen. Dat wil zeggen
dat het bedrijfsleven door die afspraken wordt geconfronteerd met een extra
lastenstijging. Dit aspect neemt de heer Marijnissen niet mee in zijn overwegingen.
Zijn vergelijking is ook verder eenzijdig. Hij haalt een element van de vestigingsplaats
van een bedrijf naar voren en komt op basis daarvan tot de conclusie dat dit
bedrijf daardoor in Nederland voordelig uit is. Maar als hij echt een vergelijking
wil maken tussen de positie van een grootverbruiker in Nederland en een grootverbruiker
in het buitenland, moet hij alle productiekosten in zijn afweging
betrekken. Als de productiekosten door een energieheffing zouden worden verhoogd,
zou het best wel eens zo kunnen zijn dat een bedrijf in een totale afweging
van de productiekosten tot de conclusie komt dat het beter is de productie
naar elders te verplaatsen. Om die reden zijn wij er voorstander van op Europese
vlak tot een energiebelasting te komen die ook en juist voor het grootverbruik
zou moeten gelden.De heer Marijnissen (SP):Voorzitter! Ik maak bezwaar tegen de inhoud van de redenering van de staatssecretaris.
Tijdens een uitzending van NOVA is gisteravond gesproken over de achtergebleven
lonen in Nederland. Er is dus volgens mij geen enkele aanwijzing dat Nederland
als vestigingsplaats voor het bedrijfsleven in een nadelige concurrentiepositie
zou verkeren ten opzichte van het buitenland. Het gaat erom dat de Raad van
State en ECN – een van de belangrijkste adviseurs van de regering –
zeggen dat echte vooruitgang op het punt van de energiebesparing in Nederland
niet meer van de huishoudens kan komen. Daar zal de winst nog marginaal zijn
of er moet nog veel meer worden geïnvesteerd in isolatie. Echte milieuwinst
kan alleen nog bij de grootverbruikers worden behaald. De regering omarmt
de prijsprikkel voor huishoudens, waarom doet zij dat dan niet bij het bedrijfsleven,
zeker nu er zo'n significant groot verschil bestaat tussen de tarieven in
Nederland en in het buitenland? Waarom kiest zij niet voor een ecotaks en
sluist zij de opbrengst vervolgens weer terug? Dat is immers ook in de ecotaks
geregeld. De ecotaks kan dan worden gebruikt om energiebesparende maatregelen
bij de bedrijven te bevorderen, zonder dat dit effect heeft op de concurrentiepositie,
omdat de opbrengst vervolgens weer wordt teruggesluisd.Staatssecretaris Vermeend:Ik herhaal dat wij een afweging hebben gemaakt op basis van het regeerakkoord,
de rapporten van de commissie-Van der Vaart en de studie van het Centraal
planbureau. De heer Vendrik weegt het anders en zegt dat er nog wat bij kan
en dat dit geen effect heeft voor de concurrentiepositie. Uit de studie van
het Centraal planbureau blijkt dat het pakket waarvoor het kabinet heeft gekozen
inhoudt dat enerzijds is gekeken naar de energiebesparingsmogelijkheden –
het inzetten van positieve fiscale prikkels, het maken van afspraken en heffingen
op het kleinverbruik – en anderzijds naar de concurrentiepositie. Dat
pakket is gewogen. Wij hebben gekozen voor positieve prikkels en niet voor
een energieheffing op grootverbruik. Wij willen voorkomen dat wij de problematiek
verplaatsen naar het buitenland. Stel dat wij een grootverbruikersheffing
zouden instellen die zou ertoe leiden dat de productie zich gaat verplaatsen.
Dan zijn het milieu en het energieverbruik daarmee niet gediend. Daarom ben
ik voorstander van een op Europese schaal ingevoerde energiebelasting. Ik
verschil met de heer Marijnissen van opvatting. GroenLinks zet sterk in op
een grootverbruikersheffing. Het Centraal planbureau heeft kanttekeningen
geplaatst bij het programma van GroenLinks. Ik zou er niet voor kiezen.De heer Vendrik (GroenLinks):Het is interessant dat de staatssecretaris verwijst naar het rapport van
het Centraal planbureau naar aanleiding van de verkiezingsprogramma's. Wij
hebben daaruit niet opgemaakt dat een grootverbruikersheffing onmiddellijk
tot allerlei rampspoed leidt. Er blijkt heel wat mogelijk te zijn. Wij zijn
precies tot het maximum gegaan, zonder dat allerlei negatieve effecten optreden,
zoals de staatssecretaris schetst. Dat punt begrijp ik niet.Wij zijn het beiden eens over de noodzaak van vergroening van het belastingstelsel.
Dat betekent dat er een zekere mate van gelijkheid moet zijn als het gaat
om het betalen van de ecotaksen. De lijn van de afgelopen jaren is geweest
dat grootverbruikers als het om heffingen gaat zeer snel worden ontzien. Dat
doet afbreuk aan het draagvlak voor verdere ecologisering. Als de staatssecretaris
een voorstander is van vergroening van het belastingstelsel, moet hij een
keer een deadline neerzetten: de grootverbruikers gaan ook meebetalen. De
grote bedrijven gaan meebetalen aan het tegengaan van de vervuiling van het
milieu. Wij kunnen niet eindeloos doorgaan met deze tweesporenaanpak, waarbij
de gezinnen wel worden aangepakt en de grote bedrijven niet. Dat moet een
keer ophouden. Wanneer is dat het geval?Staatssecretaris Vermeend:Wij hebben een regeerakkoord, waaraan wij ons houden. Het vergroeningspakket
dat in het regeerakkoord is opgenomen is de maatstaf voor de komende periode.De heer Vendrik (GroenLinks):Wat dat vergroeningspakket betreft, wijs ik erop dat 80% neerslaat bij
de gezinnen en 20% bij de bedrijven. Daar zie je die ongelijkheid weer terug.Staatssecretaris Vermeend:U kunt niet het woord 'ongelijkheid' gebruiken. De schatkist wordt niet
beter van de ecotaks. Die wordt volledig teruggesluisd. De gestegen energielasten
worden gecompenseerd in de loon- en inkomstenbelasting. Gezinnen worden volledig
gecompenseerd. Omdat het grootverbruik niet wordt aangepakt ziet de heer Vendrik
een ongelijkheid. De grootverbruikers krijgen die compensatie niet.De heer Vendrik (GroenLinks):Het gaat mij niet zozeer om gelijkheid in eventuele koopkrachteffecten.
De koopkracht van een gezin is iets anders dan de koopkracht van een bedrijf.
Wij willen in de fiscale systemen het principe invoeren: de vervuiler betaalt.
Wanneer de vervuiler achter het aanrecht staat moet hij wel dokken, maar wanneer
de vervuiler in een grote auto rondrijdt, is dat niet het geval. Daar moet
een keer een eind aan komen. Dat is de gelijkheid die ik bedoel.Staatssecretaris Vermeend:Ik neem kennis van het standpunt van de heer Vendrik. Ik heb aangegeven
welk pakket in het regeerakkoord is opgenomen. Ik ben voorstander van vergroening,
om een groot aantal redenen. De minister heeft al aangegeven waarom hij een
voorstander is van energiebelastingen. Ook voor de schatkist is dit vanwege
de stabiliteit aantrekkelijk; er is sprake van een beperkt aantal heffingspunten.
Nederland is binnen de EU een van de landen die hard trekken aan de Europese
heffing voor grootverbruikers. De minister gaf ook aan dat het klimaat in
Europa nu genoeg is verbeterd om verdere stappen te zetten. Het zal niet aan ons liggen. Wij zijn echt degenen geweest die voortdurend
in Europa aan de bel hebben getrokken om tot een bredere aanpak te komen.
Hiermee voorkom je een aantal schadelijke effecten die gerelateerd zijn aan
de vestigingsplaats. Wij zijn het dus met elkaar eens over de inzet van de
vergoeding; wij verschillen van opvatting waar het gaat om de omvang en de
snelheid.De heer Schutte heeft een vraag gesteld over de koopkrachteffecten van
de vergroening en de terugsluis. In de eerste plaats wijs ik erop dat in het
belastingplan 1999 een terugsluisoperatie is opgenomen voor de eerste tranche.
Daarom stel ik voor dat wij bij de behandeling van dit plan verder van gedachten
wisselen over de vraag of er sprake is van een adequate terugsluis. In het
belastingplan 1999 is gepoogd om een evenwichtig totaalbeeld in de koopkrachtverdeling
te bereiken door middel van een brede inzet van terugsluismethoden. Gezien
de Sociale nota van 1999, waarin feitelijk de lastendrukverhoging in die sfeer
is verdisconteerd, en het totale plaatje, vind ik dat de einduitkomst evenwichtig
is. De Kamer kan bij de behandeling van het belastingplan 1999 tot een betere
afweging komen dan nu het geval is, op basis van de voorliggende stukken waarin
alleen globaal is aangegeven dat er een terugsluis zal komen.De heer Verbeek vroeg hoe het zit met kleine bedrijven. Hierbij wees hij
op het regeerakkoord, waarin specifieke aandacht is besteed aan de positie
van kleinere bedrijven. In het licht van het regeerakkoord hebben wij uitdrukkelijk
gekeken naar een terugsluispakket voor het midden- en kleinbedrijf. Op basis
van de cijfers in het belastingplan denk ik dat wij erin zijn geslaagd om
het MKB op een adequate wijze te compenseren. Natuurlijk moet wel worden gekeken
naar de jaren erna. Hierop doelde de heer Verbeek toen hij zei dat het regeerakkoord
beoogt om in de komende periode van vier jaar een evenwichtig terugsluispakket
samen te stellen voor de zelfstandigen die weinig of geen belasting betalen.
Ik denk dat wij er in ieder geval voor 1999 in zijn geslaagd om met een dergelijk
pakket te komen. Voor de jaren erna moet worden bekeken welke nieuwe benadering
moet worden gekozen om ervoor te zorgen dat de categorie van kleinere bedrijven
daar kan worden gecompenseerd waar het belastingsysteem tekortschiet. Ik stel
voor dat wij die discussie voeren aan bij de bespreking van het belastingplan
1999. In ieder geval is het de inzet van het kabinet, op basis van het regeerakkoord,
om ook daar te zorgen voor een adequate terugsluis.De heer Vendrik vroeg waarom een rechtvaardige verdeling van inkomens
geen doelstelling is in de stelselherziening voor de 21ste eeuw. Ik verbaasde
me enigszins over die vraag en heb voor de zekerheid het rapport er nog eens
bij gepakt om te lezen wat er stond. Ik kon me dit namelijk niet voorstellen.
Wij hebben in het kader van de belastingherziening voor de 21ste eeuw een
groot aantal doelstellingen geformuleerd. Een van de doelstellingen is de
evenwichtige en rechtvaardige verdeling van de belastingdruk. Wanneer je hiertoe
overgaat, betekent dit ook dat je die als een van de doelstellingen formuleert.
Wij kwamen tot de conclusie dat er een nieuw regime moet komen waarbij gekeken
wordt naar inkomsten uit vermogen. Het huidige regime leidt tot onrechtvaardige
effecten omdat de inkomsten uit vermogen onvoldoende bijdragen in het licht
van de belastingheffing over inkomsten uit arbeid. Mede daarom hebben wij
gekozen voor een vermogensrendementsheffing. Ik weet dat bij GroenLinks de
voorkeur uitging naar een vermogenswinstbelasting. De heer Crone vroeg hoe
ik de vermogensrendementsheffing zie in het licht van de huidige ontwikkelingen
en in relatie tot vermogenswinstbelasting. Alle argumenten van het kabinet
om een vermogensrendementsheffing te ontwikkelen worden bevestigd door de
huidige ontwikkelingen in bijvoorbeeld het beursklimaat. Het kenmerk van de
vermogenswinstbelasting is dat enerzijds de vermogenswinsten worden belast
en dat anderzijds voor de vermogensverliezen een aftrek moet worden toegelaten.
Wanneer het slechter gaat, moet de schatkist de verliezen voor zijn rekening
nemen. Ik heb al aangegeven dat de vermogenswinstbelasting leidt tot instabiele
belastingopbrengsten. Om deze reden hebben wij deze afweging gemaakt. De vermogensrendementsheffing
leidt tot stabielere belastingopbrengsten en is minder vatbaar voor belastingontwijking.
Ik voel mij in de keuze voor vermogensrendementsheffing gesterkt door het
unanieme SER-advies.De heer Van der Vlies verwees, vooruitlopend op de herziening van het
belastingstelsel, naar de positie van een- en tweeverdieners. Uit rekensommen
blijkt dat eenverdieners ten opzichte van tweeverdieners erop achteruitgaan.
Uit de voorlopige doorrekening blijkt dat het totale inkomenseffect –
ook voor de categorie eenverdieners – positief is. Ik meen echter dat
de heer Van der Vlies doelt op de relatieve positie van een- en tweeverdieners.
Ik zeg hem toe dat de inkomenseffecten voor deze groeperingen uitvoerig in
de wetgeving en de rapportage rondom de 21ste eeuw aan de orde komen. Op dat
moment ga ik graag een gedachtewisseling met de heer Van der Vlies aan. Overigens
hebben de verschillende types huishouding al aandacht gekregen in de verkenning
voor de 21ste eeuw.De heer Crone (PvdA):De VVD wil nu, in navolging van de heren Melkert en De Hoop Scheffer bij
de regeringsverklaring, ook voor de middeninkomens iets extra's doen. Onze
suggestie zou zijn om de twee hoogste tarieven niet zozeer sterk te verlagen,
maar vooral om de lengte van de eerste schijf te verlengen. Dat is toch het
beste middel om de middeninkomens wat extra te bedienen in het belastingplan?Staatssecretaris Vermeend:Voorzitter! Ik zie nu alle middeninkomens naar voren komen: iedereen spoedt
zich onmiddellijk naar de microfoon voor de middeninkomens! Maar de heer Crone
was er het eerst.De heer Crone (PvdA):Het is een goed conservatief-liberaal standpunt dat ik inneem.Staatssecretaris Vermeend:Daarom! De standpunten zijn ons bekend. Wij hebben gezien dat een groot
aantal fracties heeft gevraagd om uitdrukkelijk bij de uitwerking van de verkenning,
binnen de randvoorwaarden van het regeerakkoord, extra aandacht te vestigen
op de positie van de middeninkomens die, naar het oordeel van een grote meerderheid
van deze Kamer, er te bekaaid af zouden komen. Er zijn verschillende instrumenten
om dat te realiseren. Ik maak op dit moment die keuze niet,
want dat moet het kabinet doen. Het kabinet heeft duidelijk de wens in de
Kamer gehoord. Een van die instrumenten is bijvoorbeeld een vorm van schijfverlenging,
zoals de heer Crone suggereert. Er zijn ook andere mogelijkheden te bedenken.
Kortom, al die mogelijkheden zullen in het licht van de wens van een brede
Kamermeerderheid worden bezien. Ik zeg er wel uitdrukkelijk bij dat ze binnen
de randvoorwaarden van het regeerakkoord moeten blijven. Er kan niet selectief
gewinkeld worden uit dat pakket want het is een totaalpakket.De heer Balkenende (CDA):Voorzitter! Ik denk dat de staatssecretaris nu een heel belangrijke opmerking
maakt over de middeninkomens. Het opvallende is dat bij eerdere debatten de
verbetering van de positie van middeninkomens afhankelijk werd gesteld van
eventuele meevallers. Als ik de staatssecretaris nu beluister, heb ik het
gevoel dat hij iets verdergaat. Is die indruk juist?Staatssecretaris Vermeend:U heeft niets kunnen horen dat verdergaat dan het regeerakkoord. De minister
fluistert mij voortdurend in: regeerakkoord, regeerakkoord. Wij houden ons
dus gewoon aan het regeerakkoord. En dat omvat alles, zoals u weet. Dat omvat
ook de afspraken over het belastingplan en over mee- en tegenvallers. Het
is een keurig regeerakkoord; spijkerhard.De heer Balkenende (CDA):Maar u gaat langs mijn vraag heen.Staatssecretaris Vermeend:Nee, u wilt iets horen wat ik u niet vertel.De heer Balkenende (CDA):Nee, er ontstaat op het ogenblik een politiek momentum waarin wij iets
willen doen voor de middeninkomens. Het draagvlak neemt daarvoor toe. Dat
is helder. Wil je iets doen aan de verbetering van middeninkomens, dan kun
je niet volstaan met de opmerking dat wij die verbetering afhankelijk stellen
van meevallers. Kortom, u moet die zoeken in de structuur zelve. Wilt u die
stap maken?Staatssecretaris Vermeend:Voorzitter! Dit is een misvatting. Ik heb het woord 'meevaller' niet in
mijn mond genomen.De heer Balkenende (CDA):Nee, u niet maar premier Kok en de PvdA wel.De heer Crone (PvdA):Voorzitter! Misschien mag ik even aanvullen. Er is geen sprake van, want
ik heb ook niet over meevallers of over extra geld gesproken. Wij hebben met
elkaar de hoofdlijnen van het belastingplan afgesproken, maar wij zouden wel
blijven kijken naar de inkomenseffecten en hoe het uitpakt als wij het verder
doorrekenen. Daar voegt zich nu een politieke meerderheid bij die zegt dat
wij ten opzichte van de plaatjes die wij tot nu toe hebben gezien, iets meer
zouden moeten doen aan de middeninkomens. De vraag is dan waar de middeninkomens
ophouden. Als je het doet via het tarief van de tweede schijf – dan
heb je het nog over middeninkomens – heb je het over ƒ 105.000.
Ik vind dat geen middeninkomen meer. Maar als je de eerste schijf verlengt,
kom je tot inkomens van ƒ 60.000, ƒ 70.000 of ƒ 80.000
die een voordeel hebben. Daarom was ik zo blij met de steun van de VVD.Mevrouw Giskes (D66):Daar wilde ik ook op wijzen. De overeenstemming die gesuggereerd wordt,
werd juist uiteengedreven doordat er verschillende definities voor middeninkomens
zijn. Het lijkt mij dan ook heel goed wanneer de staatssecretaris bij de stelselherziening
een suggestie doet wat een middeninkomen is.Staatssecretaris Vermeend:Dat zal ik graag doen, voorzitter. Ik doe dat overigens wel in overleg
met het kabinet.De heer Van Beek (VVD):Op zichzelf ben ik blij met de benadering van de staatssecretaris. Daarmee
staat het punt geagendeerd en kunnen wij er in het kader van de discussie
die wij tegemoet gaan, nog eens goed naar kijken. Er is een aantal oplossingen
denkbaar. Natuurlijk moeten die allemaal blijven binnen de randvoorwaarden
van de afspraken die vastliggen in het regeerakkoord. Maar als er de komende
jaren enige ruimte is om de belastingen nog iets te verlagen, is de staatssecretaris
dan bereid om dat bedrag toe te voegen aan de bedragen die wij in principe
gereserveerd voor het belastingplan?Staatssecretaris Vermeend:Ik proefde zojuist bij de minister van Financiën een wat andere benadering.
Hij heeft aangegeven wat beschikbaar is in de komende jaren. Hij sprak over
4,5 mld. en dan eventueel nog 1,5 mld., tezamen 6 mld. Wij moeten maar eens
kijken hoe zich dat verder ontwikkelt. Ik ga er nu nog geen uitspraken over
doen. Wij hebben afspraken gemaakt over een stelselwijziging die met een bedrag
van 4,5 mld. goed bedeeld is en waarvan je evenwichtige effecten kunt zien.
Vooralsnog ga ik ervan uit dat wij op deze manier de stelselwijziging kunnen
doorvoeren. Verder wachten wij af hoe de situatie zich zal ontwikkelen en
welke prioriteiten gesteld zullen worden binnen de in het regeerakkoord gemaakte
afspraken. Het zou raar zijn om net na het sluiten van een regeerakkoord iets
bij die 4,5 mld. te doen. Dat zou betekenen dat wij ons huiswerk niet goed
hadden gedaan. Immers, wij hebben eerder geconcludeerd dat je met 4,5 mld.,
4,6 mld. een stelselwijziging kunt doorvoeren met evenwichtige inkomenseffecten.
Ik houd mij voorlopig aan het regeerakkoord.De heer Van Beek (VVD):Ik houd mij ook graag aan het regeerakkoord. Er is echter ook een andere
passage, die aangeeft dat er bij een overschot in eerste instantie een kwart
voor dit beleidsveld beschikbaar is. Wij moeten voorkomen dat wij speculatieve
discussies voeren. Bij toekomstige besprekingen zullen wij dit onderdeel in
de gaten houden.Staatssecretaris Vermeend:Ik zie uw bijdrage dan met belangstelling tegemoet. Het zal allemaal nog
uitgebreid worden besproken, ook aan de hand van de inkomenseffecten, onder
meer voor de middeninkomens.Voorzitter! Er is gesproken over de Europese dimensie van het belastingrecht.
De heer Schutte heeft hierover een prikkelende bijdrage verzorgd. Hij meende
enige afstand te zien tussen de wijze waarop de minister hiernaar kijkt en
mijn wijze van zien. Ik kan mij dat niet voorstellen. Wij overleggen zo veelvuldig,
dat dit zich niet kan voordoen. Wij hebben hierover dezelfde opvatting. Sterker
nog, de minister maant mij regelmatig om Europees te denken.
Dat lukt mij in toenemende mate, zoals bleek uit mijn bijdrage aan het Weekblad
voor fiscaal recht.De minister heeft vorig jaar gezegd dat concurrentie op het fiscale vlak
op zichzelf gesproken niet slecht hoeft te zijn. Landen concurreren op verschillende
terreinen met elkaar: arbeidsproductiviteit, arbeidskosten, infrastructuur,
enz. Een scala van factoren speelt een rol in de concurrentiepositie van landen.
Een van de factoren is het fiscale systeem. Nederland concurreert op een aantal
onderdelen ook op dit terrein. Essentieel is dat voorkomen moet worden dat
sprake is van schadelijke belastingconcurrentie is.Ik heb mijn artikel er nog even op nagelezen. De minister en ik zijn tegen
schadelijke belastingconcurrentie. Wij zijn in Europa degenen geweest die
getrokken hebben aan de totstandkoming van de gedragscode. Als wij er met
harmonisatie niet komen, laten wij dan commissaris Monti voor belastingzaken
steunen in zijn poging om te coördineren. Die coördinatie heeft
geleid tot een gedragscode, waarbij afgesproken is dat de lidstaten elkaar
geen schadelijke belastingconcurrentie aandoen. Wat schadelijk is, is vervolgens
aangegeven in de code. Wij zitten nu in een proces waarin regimes in beeld
worden gebracht. Met een cross-countrybenadering worden de regimes over en
weer getoetst aan de gedragscode.De heer Schutte (GPV):Schadelijke zaken moet je nooit doen, dus daarover zijn wij het snel eens.
Ik herinner echter aan de inzet van de discussie van vorig jaar. Op het gebied
van het monetaire beleid kunnen wij niets meer zelfstandig. Als je de belangen
van Nederland binnen Europa wilt behartigen, resteert onder meer beleidsconcurrentie
op het fiscale vlak. Met een zekere gretigheid werd gezegd dat wij dat zouden
proberen. Vindt de staatssecretaris beleidsconcurrentie op het fiscale vlak,
uiteraard binnen randvoorwaarden, ook nastrevenswaardig?Staatssecretaris Vermeend:Ik wijs op de totstandkoming van de EMU. Centrale overheden hebben daarmee
minder beleidsinstrumenten en zoeken dus naar instrumenten die zij nog wél
hebben. Automatisch zal er dan meer nadruk komen te liggen op het fiscale
stelsel, iets wat in andere landen ook gebeurt. De vraag die dan centraal
staat is of dit, als dat wordt gedaan – dat zal ongetwijfeld gebeuren –
een schadelijke belastingconcurrentie binnen Europa is. Als het niet schadelijk
is, kan het best op enigerlei wijze een bijdrage leveren tot een concurrentie
die op zichzelf gesproken niet nadelig hoeft te zijn. Met enige zorg kijk
ik naar landen die op fiscaal terrein generieke maatregelen treffen, waarbij
de belastingdruk over de hele linie fors omlaaggaat. Op zichzelf gesproken
kan dat voor zo'n land leiden tot een betere concurrentiepositie als het gaat
om vestigingsplaatsfactoren. De minister doelde op het feit dat als een land
de overheidsfinanciën gesaneerd heeft en erin slaagt ook op fiscaal terrein
te komen tot een internationaal concurrerend stelsel, dit kan bijdragen aan
verbetering van de concurrentiepositie. De gedragscode is tot stand gekomen
om te voorkomen dat landen elkaar vliegen gaan afvangen, met alle schadelijke
belastingconsequenties van dien. Wij hebben gekozen voor een evenwichtige
benadering, die ook consistent is als het gaat om de twee opvattingen.Voorzitter! De vragen over de ontwikkelingen op het terrein van de Belgisch-Nederlandse
samenwerking zullen binnenkort worden beantwoord. Wel kan ik nu al het volgende
daarover zeggen. Die samenwerking is er. De minister en ik hebben met de Belgische
minister van financiën, de heer Viseur, afspraken gemaakt om die samenwerking
te intensiveren. Dat is belangrijk om ook een aantal knelpunten tussen beide
landen op te lossen. Wij hebben afspraken gemaakt om die samenwerking te intensiveren.
Tegelijk hebben wij afspraken gemaakt om de al aan de Kamer kenbaar gemaakte
nog lopende onderhandelingen over de aanpassing van het belastingverdrag tussen
Nederland en België, te versnellen. Daarbij speelt de problematiek van
de grensarbeiders een rol, een typisch probleem dat bilateraal tot oplossing
moet worden gebracht. Dit staat op ons lijstje en dat van België van
binnen het belastingverdrag te realiseren aanpassingen.De heer Crone (PvdA):Verwacht u dat binnen Europa redelijk snel overeenstemming valt te bereiken
over de bronbelasting op rente, of is het omgekeerde het geval?Staatssecretaris Vermeend:In de stukken hebben wij daarop gereageerd.De heer Crone (PvdA):Inhoudelijk, maar niet vergezeld van een politieke beoordeling.Staatssecretaris Vermeend:Ik ben op dat punt niet optimistisch. Waarom? Omdat er nogal wat belangentegenstellingen
zijn. Dit is een van de redenen waarom commissaris Monti, die al enige tijd
aan dat dossier loopt te trekken, vindt dat voor juli 1999 tot besluitvorming
moet worden gekomen; zo niet, dan gaat dit dossier van de agenda. Het sleept
immers al erg lang, en de opvattingen verschillen zo sterk, dat het de politieke
vraag is of op basis van unanimiteit vóór 1999 besluitvorming
kan plaatsvinden. Gelet op wat ik zie in het Europese van vandaag, heb ik
daar mijn twijfels over.Mevrouw Giskes (D66):Maar het is wel een ontwikkeling die wat u betreft plaats zou moeten vinden,
ook al wordt het misschien een laag tarief, misschien lager dan wenselijk
zou zijn uit Nederlandse belastingtechnische overwegingen.Staatssecretaris Vermeend:Er ligt een richtlijnvoorstel, dat wij eerder met de Kamer hebben besproken
in het kader van de voorbereiding van de Ecofin-raad. Dit voorstel kent een
minimum van 20%. De minister heeft daarover gezegd dat 25% hem redelijker
had geleken. Als je voortgang wilt boeken, moet dat gebeuren binnen het internationale
krachtenveld. Overigens is het een misverstand dat die 20% een eindheffing
moet zijn. Je kunt bepalen dat het 20% wordt, en dat het vervolgens wordt
verrekend. Dat is dus een open vraag, die nog door de landen beantwoord kan
worden. Ik ben bang dat dit dossier niet snel zal worden afgewikkeld. Als
dit wel gebeurt, ben ik voor het eerst in mijn leven te pessimistisch geweest.Mevrouw Giskes heeft vragen gesteld over publicaties in de pers inzake
fiscale vrijstellingen in verband met zorgverlof. Ik heb die berichten ook
gelezen, maar ik kan ze niet bevestigen. Dit punt staat op de agenda van het
najaarsoverleg. Er wordt een notitie voorbereid waarin de mogelijkheden
van het huidige stelsel worden geschetst. Tevens wordt nagegaan voor welke
mogelijkheden wetswijziging is vereist. In de onderwijs-CAO zijn bijvoorbeeld
afspraken gemaakt die passen in het huidige fiscale stelsel. Als de omkeerregel
wordt toegepast, hoort daar wel een budgettair kader bij. In het regeerakkoord
zijn daar geen middelen voor beschikbaar gesteld.Mevrouw Giskes (D66):Er zijn dus twee mogelijkheden: een spaarloonachtige regeling en een oplossing
in de sfeer van de pensioenen.Staatssecretaris Vermeend:In de verkenning ten behoeve van het belastingstelsel in de 21ste eeuw
heb ik een koppeling gemaakt met de spaarloonregeling. Daarvoor is echter
wetswijziging nodig. Eerst zullen de mogelijkheden van het huidige systeem
geïnventariseerd moeten worden. Als er binnen het huidige systeem extra
maatregelen nodig zijn, wijs ik erop dat dit geld kost.Mevrouw Giskes (D66):Het kost inderdaad geld, maar een dergelijke regeling levert ook geld
op, omdat het aantrekkelijk wordt toe te treden tot de arbeidsmarkt. Zijn
daarvan al berekeningen gemaakt?Staatssecretaris Vermeend:Dat zijn inverdieneffecten en daar kan in de fiscale sfeer geen rekening
mee worden gehouden.Mevrouw Giskes heeft ook gesproken over de kinderopvang. In het belastingplan
1999 is inderdaad een voorstel voor de werkgeverskant opgenomen. Men kan ervan
uitgaan dat volgend jaar een werknemersvariant wordt uitgewerkt. Ik geloof
dat dit zelfs al is aangekondigd in het belastingplan 1999. Bij de bespreking
daarvan kunnen wij wellicht de discussie hierover voeren.Mevrouw Giskes (D66):Komt u nog te spreken over de modelberekeningen in de MEV?Staatssecretaris Vermeend:Ik meen dat die vraag schriftelijk is beantwoord.Mevrouw Giskes (D66):Ik geloof dat ik niet helemaal tevreden was met dat antwoord. Kunt u mij
zeggen waar ik dit terug kan vinden?Staatssecretaris Vermeend:Het begint met de woorden: Het CPB heeft om praktische redenen gekozen...De voorzitter:Het lijkt mij niet verstandig om dit in een interruptiedebat samen door
te lezen. Misschien kan dit na afloop onder het genot van een kopje thee uitgezocht
worden.Staatssecretaris Vermeend:Dat is een prima voorstel.Voorzitter! In het belastingplan 1999 is geen voorstel tot invoering van
vaarbelasting opgenomen. Invoering daarvan is voorzien per 2000. Om de bezwaren
in kaart te brengen – en om de problemen die zich eerder hebben voorgedaan,
te voorkomen – zal ik een werkgroep in het leven roepen. Deze werkgroep
zal nagaan op welke wijze invoering van de vaarbelasting het best kan worden
vormgegeven. Daarbij zal worden gekeken naar ervaringen in het buitenland.
Ook wordt er rekening gehouden met de aspecten die in het verleden tot afwijzing
van het voorstel terzake hebben geleid.De heer Schutte (GPV):Mijn ideële steun heeft de staatssecretaris, maar daar heb je niet
zoveel aan bij dit onderwerp. In het verleden zijn er verschillende malen
voorstellen gedaan. Iedere keer waren het nieuwe varianten en iedere keer
was de conclusie, ook na advies van de Raad van State, dat het niet kon. Blijft
er nu nog wel iets over om te onderzoeken? De opmerking van de staatssecretaris
dat er 80 mln. opbrengst wordt geraamd voor deze kabinetsperiode, terwijl
er nog geen begin is gemaakt met een onderzoek naar andere mogelijkheden dan
in het verleden zijn onderzocht, vond ik erg goedkoop.Staatssecretaris Vermeend:Men is in het regeerakkoord uitgegaan van de creativiteit van de bewindslieden
in dit kabinet. Die zullen er gezamenlijk in moeten slagen om een oplossing,
waaraan eerder nog niet gedacht is, te vinden die uiteindelijk ook de toets
der kritiek kan doorstaan.De heer Schutte (GPV):Dus mijn veronderstelling dat Zalm kan wat Kok en Duisenberg niet konden,
is juist?Staatssecretaris Vermeend:Ik kan verklappen dat ik gisteren een briefje van de voorzitter kreeg,
waarin stond dat het verschil was dat wij minder haar hadden dan Duisenberg
en Kok.De voorzitter:Er stond nog iets achter, maar laten wij dat maar buiten de Handelingen
houden.De heer Van Dijke (RPF):De staatssecretaris zei zojuist dat hij, wanneer het niet zou kunnen,
voor het eerst van zijn leven te pessimistisch was geweest.Staatssecretaris Vermeend:Dat gold voor een Europese kwestie.De heer Van Dijke (RPF):Kan hij dat ook van toepassing verklaren op dit dossier? Met andere woorden:
het is niet de vraag of er een vaarbelasting komt in deze kabinetsperiode,
maar het is de vraag op welke wijze dat gebeurt. Zo mag ik het toch begrijpen?Staatssecretaris Vermeend:De inzet van het kabinet is dat er een vaarbelasting komt.De heer Van Dijke (RPF):Dat is geen inzet; er is een bedrag aan geplakt en dat betekent dat er
een vaarbelasting komt.Staatssecretaris Vermeend:In het regeerakkoord is gesteld dat er een vaarbelasting komt en daar
is een bedrag van 80 mln. netto voor ingeboekt. Dus dat is de inzet. En nu
gaat het erom daar op zodanige wijze vorm aan te geven dat het doelmatig is,
zonder administratieve rompslomp. Dat is de inzet. Een breed samengestelde
werkgroep zal op basis van de ervaringen onderzoeken of er een creatieve oplossing
te vinden is die tegemoetkomt aan de bezwaren die er tegen eerdere varianten
waren.Voorzitter! Dan kom ik bij de discussie rondom de euro en de kosten die
daarmee gemoeid zijn. Wij hebben besloten om drie maal 60 mln. in de sfeer
van het midden- en kleinbedrijf beschikbaar te stellen om een fiscale tegemoetkoming
te creëren. Dat zal ook in het belastingplan 1999 kenbaar worden gemaakt.
Dat moet dan een fiscale tegemoetkoming zijn – ook in het kader van
 Europese afspraken die zijn gemaakt – die past binnen
het huidige instrumentarium. Daarover zal overleg worden gepleegd met de belanghebbenden,
in dit geval het midden- en kleinbedrijf. Het gaat erom dat deze tegemoetkoming
wordt toegespitst op de kleinere bedrijven. Mevrouw Giskes vroeg waarom is
uitgekomen op 45 mln. Dat is vanwege het kaseffect.Mevrouw Giskes (D66):Het ging mij meer om de berekeningen die geleid hebben tot de conclusie
dat een bedrag van 45 mln. nodig zou zijn.Staatssecretaris Vermeend:Het is niet zo dat er een geweldige berekening aan ten grondslag ligt
om te onderzoeken wat er uiteindelijk nodig is. Het gaat sterk verschillen
per type bedrijf. Dus je kunt niet zeggen dat er over de gehele sector een
bepaald bedrag nodig is. Wij hebben onderzocht wat een redelijke bijdrage
zou kunnen zijn, die ook kan worden ingepast in het kader van andere prioriteiten.
Voor hetzelfde geld kan het meer of minder zijn. Het is een kwestie van afwegen
als het gaat om lastenverlichting en het stellen van prioriteiten. Wij hebben
de kostenpatronen over de jaren 1999, 2000 en 2001 bekeken en op basis daarvan
is voor deze benadering gekozen. Nu gaat het er dus om dat je dit binnen het
bestaande instrumentarium zodanig vormgeeft, dat de tegemoetkoming juist bij
de kleinere bedrijven terechtkomt. Dat was ook de wens die in deze Kamer eerder
is geuit en daarover ga ik in gesprek met het midden- en kleinbedrijf.De heren Crone en Marijnissen hebben een vraag gesteld over maatschappelijk
gebonden eigendom en de discussie die daarover wordt gevoerd. Op zeer korte
termijn zal ik de vaste commissie voor Financiën en de vaste commissie
voor Volkshuisvesting een notitie doen toekomen. Daarin worden de fiscale
aspecten van deze regelingen exact aangegeven. Daar spitst het zich toe op
het begrip 'eigen woning'. Het is bekend dat wij er voorstander van zijn het
eigenwoningbezit ook te bevorderen onder mensen met lagere inkomens. Daarover
zijn ook afspraken gemaakt in het regeerakkoord. Men kan er dus in ieder geval
van uitgaan dat die mogelijkheden binnen de grenzen van de wet – ik
moet mij aan de wet houden – zullen worden benut. Ik zeg 'binnen de
grenzen van de wet', omdat het begrip 'eigen woning' in fiscale zin vastligt.
Als je daaraan wilt tornen, zul je de wet moeten wijzigen.De heer Crone (PvdA):Dat lijkt mij juist, maar het is net een probleem omdat het al vijftien
jaar binnen de grenzen van de wet lijkt te vallen.Staatssecretaris Vermeend:Dat is niet waar. Dat is ook te zien in de notitie die ik de Kamer zal
toezenden. Er hebben zich de afgelopen jaren verschillende patronen ontwikkeld.
Dat begrip wordt op verschillende wijzen ingevuld. In het verleden zijn hierover
afspraken gemaakt met de belastingdienst. Het is de bedoeling om in ieder
geval over te gaan tot een uniformering van dat beleid, en wel in het licht
van de maatschappelijke betekenis van een dergelijke benadering. Daarbij moet
ik mij natuurlijk wel houden aan de wet. De heer Crone moet zich ook houden
aan de wet. Binnen de grenzen van de wet zal het eigenwoningbezit daar waar
mogelijk moeten worden bevorderd en toegelaten. In de notitie zal worden uitgegaan
van een positieve insteek.De heer Marijnissen (SP):Daarvoor zijn wij de staatssecretaris erkentelijk, ware het niet dat dit
probleem zich al een hele tijd voordoet. Ik had eigenlijk liever gezien dat
dit veel sneller zou worden opgelost, temeer omdat het een win-winsituatie
is: je kunt het eigendom onder mensen bevorderen, het is met name bedoeld
voor mensen met lage inkomens, de coöperaties varen er wel bij en de
speculanten krijgen geen kans. Het zit op heel veel punten hartstikke goed
in elkaar. Het is een fantastisch initiatief. Ik vind dat het van een sociaal-democraat
alle medewerking zou mogen verwachten. De staatssecretaris zei net dat hij
zich wel aan de wet moest houden. Ik weet niet of hij hoorde wat de heer Crone
daarop zei. Hij zei het misschien iets te zacht voor de staatssecretaris,
maar ik wil het wel herhalen: dan moeten wij de wet veranderen. Enige creativiteit
is dus toch wel op z'n plaats, met in het achterhoofd dat maatschappelijke
doel.Staatssecretaris Vermeend:De heer Marijnissen tart mij opdat ik zal vooruitlopen op de notitie.
Hij mag ervan uitgaan dat ik in het licht van het regeerakkoord er voorstander
van ben dat het eigenwoningbezit wordt bevorderd, ook onder de mensen met
de laagste inkomens. Dat dit een methode is, is waar. Daar wil ik niet over
discussiëren. Er zijn echter talloze afspraken gemaakt. Ik zou de heer
Marijnissen daarover wel eens iets willen vragen, maar daarop kan hij niet
antwoorden omdat hij de bedoelde stukken ook niet heeft. Er zijn nogal wat
verschillen tussen de wijzen waarop wordt omgesprongen met die eigendom. Er
zijn ook verschillen waarover de heer Marijnissen zegt: is het nou wel zo
verstandig om dat zo te doen?De heer Marijnissen (SP):Ik ben de eerste om dat te erkennen. Het is volgens mij de taak van de
staatssecretaris – hij is de verantwoordelijk bewindspersoon –
om een modus te ontwikkelen die aan al die voorwaarden voldoet, dus het maatschappelijk
doel dient en tegelijkertijd de wind uit de zeilen neemt van degenen die het
op een oneigenlijke manier doen.Staatssecretaris Vermeend:De minister was het al een keer met de heer Marijnissen eens, en ik ben
het ook helemaal met hem eens. Wij zijn het vandaag erg vaak eens met de SP.Dan kom ik op de vraag van mevrouw Giskes of fiscale wetgeving op een
eerder tijdstip openbaar gemaakt moet worden dan thans gebeurt op grond van
de Wet op de Raad van State. Ik heb in het dossier gezocht naar de brief die
ik hierover heb geschreven op 20 mei 1997. Zij had gevraagd of het niet mogelijk
is dat fiscale wetsvoorstellen openbaar worden wanneer zij naar de Raad van
State gaan. Zij vergen een lange voorbereiding en daarover moet je een maatschappelijke
discussie kunnen voeren, met alternatieven en commentaar.Ik heb daarover advies ingewonnen, want ik ben daar eigenlijk wel voor,
omdat je dan wat meer ruimte hebt om daarover van gedachten te wisselen. In
artikel 25a van de Wet op de Raad van State, lid 2, is dat tijdstip echter
geregeld. Ik ben niet bevoegd om die wetsvoorstellen eerder naar buiten te
brengen. Het is op zichzelf een interessante optie. Ik zal deze gedachtewisseling
onder de aandacht brengen van de minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties, want hij is als eerste ondertekenaar verantwoordelijk
voor de Wet op de Raad van State.Mevrouw Giskes (D66):Die brief was mijn aangrijpingspunt om verder te gaan met het dringende
verzoek om creatief te zijn en desnoods tot een wetswijziging te komen.Staatssecretaris Vermeend:Ik zal deze wens doorgeleiden. Ik zie wel voordelen in een dergelijke
benadering. De Raad van State zal nadelen aanvoeren die al eerder zijn geopperd,
zoals dat men niet rustig kan beschouwen, maar tegelijkertijd weer moet reageren
op de reacties op de voorstellen die openbaar zijn geworden. Daar zit wat
in. Er zijn wel bezwaren, maar de regering krijgt meer ruimte voor het wetgevende
traject met de Kamer. Ik ben het met u eens dat het kan bijdragen aan de kwaliteit
van de wetgeving.Mevrouw Giskes (D66):Ik vind de eerdere antwoorden op de vragen over de kinderopvang onbevredigend.
Er zijn drie varianten met een inzet van 300 mln. De eerste is dat alles gaat
naar de nieuwbouw van opvangvoorzieningen. De tweede is dat alles gaat naar
fiscale maatregelen voor werkgevers. Dan lijkt mij een logische derde variant
dat alles gaat naar fiscale maatregelen voor werknemers. Maar nee, de derde
variant is geen inzet van middelen. Ik vond dat een heel verrassende keuze.
Mijn vraag is waarom die is gemaakt en of mijn derde variant alsnog kan worden
doorberekend.Staatssecretaris Vermeend:Uw vraag is helder. Het Centraal planbureau heeft een bepaalde keuze gemaakt
en u wilt nog een variant zien die erop neerkomt om 300 mln. beschikbaar te
stellen voor deze drie varianten.Mevrouw Giskes (D66):Doet het planbureau dat eigenmachtig? Dat is toch wel enigszins in overleg
met iemand van het kabinet?Staatssecretaris Vermeend:Het Centraal planbureau heeft natuurlijk wel een eigen bevoegdheid. Ik
ga niet over het CPB, maar ik kan wel vragen of zij genegen zijn om deze vraag
te becijferen met de modelmatige aanpak die zij kiezen.De heer Van Dijke (RPF):Voorzitter! Ik zie dat de staatssecretaris afrondt. Het is altijd lastig
dat je over de schriftelijk beantwoording die nog moet komen, niet met elkaar
van gedachten kunt wisselen. Met het welnemen van de voorzitter wil ik nog
twee puntjes die in de schriftelijke beantwoording zijn gewisseld, terughalen.
De rest stel ik wel in mijn eigen termijn aan de orde.Over de douane heb ik twee vragen gesteld. Een daarvan heeft de staatssecretaris
al beantwoord. De staatssecretaris heeft een schriftelijk antwoord toegezegd
op mijn vraag naar het karakter van de notitie over de beleidsmatige keuzen
die bij de douane worden gemaakt. Wanneer mogen we dat antwoord tegemoetzien?Het tweede punt zijn mijn opmerkingen over de Betuwelijn. In de schriftelijke
beantwoording lees ik dat er al een heleboel geld is geïnvesteerd. Uit
het antwoord spreekt de suggestie dat het dwaas is om er nu mee te stoppen.
Ik wil echter weten waarin de genoemde 3,4 mld. is geïnvesteerd en of
het op zo'n manier is geïnvesteerd dat we niet meer terug kunnen. Als
je de aangekochte gronden verkoopt, heb je weer geld beschikbaar om de sluis
bij IJmuiden aan te leggen, om maar iets te noemen. Hierover krijg ik graag
wat meer helderheid.Staatssecretaris Vermeend:Ik stel voor dat wij deze vraag in de tweede termijn beantwoorden. De
vraag over de douane zal ik zo spoedig mogelijk beantwoorden.De heer Vendrik (GroenLinks):Ik heb de staatssecretaris in mijn eerste termijn met betrekking tot de
aftrek van de hypotheekrente gewezen op een artikel van hemzelf in het Weekblad
voor fiscaal recht. Wij hebben dat toegezonden gekregen. Daarin schrijft hij:
'Budgettair neutraal kan deze vermindering worden gerealiseerd door een verschuiving
van de belastingheffing van mobiele naar minder mobiele grondslagen en van
directe naar indirecte belastingen.' Als dat uitgangspunt het zijne is, is
het de vraag of een ongehinderde aftrek van hypotheekrente nog wel overeind
kan blijven.Staatssecretaris Vermeend:Ja, op zichzelf kan dat wel. Ik zal kort iets zeggen over de internationale
vergelijking. Het kabinet is in de verkenning voor de 21ste eeuw niet volledig
voorbijgegaan aan de fiscale positie van het eigen huis. Wij hebben uitdrukkelijk
een afweging gemaakt van de voors en tegens en uiteindelijk hebben wij een
keuze gemaakt. Wij hebben gezegd dat het stelsel voor het eerste eigen huis
wat ons betreft onverkort blijft gelden. Vervolgens hebben wij gezegd dat
wij voor het tweede huis een ander regime zouden nemen. Voorts hebben wij
nog aangegeven dat het daadwerkelijk moet worden aangewend voor de financiering
en de verbetering van het eerste eigen huis.Alle landen in Europa hanteren op dat punt verschillende systemen. Met
andere woorden, er is geen enkele reden om op dat punt te komen tot harmonisatie.
Ik heb uit het advies van de Raad van State begrepen dat dit wel het geval
zou moeten zijn, maar dat is niet nodig. Er is geen enkele afspraak over,
ook niet als het gaat om de coördinatie van het fiscaal beleid. Het speelt
ook geen rol in de discussie. Ik zit zelf in Europese werkgroepen en ik heb,
zolang ik in dat circuit meeloop, nooit vernomen dat er op dat punt behoefte
bestond om te harmoniseren of te coördineren. Daarin zijn landen gewoon
volledig vrij. Je kunt een keuze maken voor een stelsel en wij hebben gekozen
voor dit stelsel. Andere landen bevorderen het bezit van een eigen huis veel
meer via de subsidiekant. Wij hebben gezegd dat dit onze keuze is en daar
blijven wij bij.Als de heer Vendrik zo'n discussie wil voeren, dan moet hij niet uitsluitend
kijken naar de aftrekkant, maar ook naar de andere kant van de zaak. Hij moet
kijken naar de overige belastingen die opgebracht worden, zoals de onroerendezaakbelasting
die door de gemeente wordt geheven. Hij moet dan ook kijken naar het huurwaardeforfait.
Kortom, dan is het beeld anders dan wanneer wij uitsluitend kijken naar de
aftrekkant. De discussie hierover zou evenwichtiger zijn als hij die discussie
zou verbreden. Ik heb geen behoefte aan een discussie, want het kabinetsstandpunt
is duidelijk. Wij tornen er niet aan.De heer Vendrik (GroenLinks):Vorige week heeft mevrouw Giskes de staatssecretaris verzocht om een kleine actualisatie te maken van een notitie uit 1996.Staatssecretaris Vermeend:Er was een notitie uit 1996 van collega Tommel.De heer Vendrik (GroenLinks):Ik begreep dat de staatssecretaris die toezegging heeft gedaan en dat
die actualisatie er komt.Staatssecretaris Vermeend:Ik heb gezegd dat ik vind dat het op dit moment geen hoge prioriteit heeft,
gezien het feit dat al mijn mensen op het ogenblik op de nulde verdieping
bezig zijn om de 21ste eeuw vorm te geven. Daar lopen wij zelf ook zo nu en
dan rond. Wij zijn dus voortdurend bezig. Wij zijn van de straat, om het zo
maar te zeggen. Het vraagt veel inzet van medewerkers. Ik heb gezegd dat ik
met de collega van VROM contact zou opnemen om te vragen of wij op de punten
die er toen lagen, kunnen komen tot een actualisering. Wij zullen eens kijken
op welke termijn wij dat kunnen realiseren. Het is niet bedoeld om er weer
een discussie over te beginnen, het is meer bedoeld als voorlichting, cijfers.
Dan mag de heer Vendrik discussiëren.De heer Vendrik (GroenLinks):Voorzitter!...De voorzitter:Nee, het zou uw laatste vraag zijn. U heeft ook nog een tweede termijn.
Nog één interruptie van de heer Van Dijke en dan gaan wij naar
de tweede termijn.De heer Van Dijke (RPF):Voorzitter! De staatssecretaris heeft nu zelf precies aangegeven waarom
het zo voor de hand ligt en zeer aantrekkelijk is om die discussie niet als
het ware onder de mat te schoffelen, maar gewoon met elkaar te voeren. Immers,
er zitten vele aspecten aan die van alle kanten bekeken kunnen worden. Hij
noemde de onroerendezaakbelasting, de overdrachtsbelasting, het forfait en
dergelijke. Dat zijn allemaal dingen die met deze zaak te maken hebben. Laat
ons daarom inzichtelijk maken hoe onze positie is ten opzichte van het buitenland
en laat ons inzichtelijk maken wat er eventueel gebeurt wanneer we op een
bepaalde plek gaan schuiven. Kortom, laat ons ervoor zorgen dat wij weten
wat wij doen wanneer we het terzijde leggen of eventueel juist willen inbrengen.
Het is toch een van conservatisme getuigend idee dat je op die manier geen
enkele discussie meer wenst te voeren. Het zou toch dwaas zijn dat niet te
willen, als we voor zo'n lange periode een nieuw belastingregime organiseren.Staatssecretaris Vermeend:Voorzitter! Het aardige van het vorige en ook dit kabinet is dat wij die
aspecten natuurlijk wél hebben gewogen. We hebben ook gekeken naar
het systeem van huurwaardeforfait, we hebben ons ook gebogen over het feit
dat de OZB wordt geheven en dat de overdrachtsbelasting wordt geheven. Wij
hebben nota bene in de belastingverkenningen 21ste eeuw zelfs voorgesteld
om de overdrachtsbelasting te handhaven, terwijl er ook voorstanders zijn
van het beperken of zelfs afschaffen van de overdrachtsbelasting. Ook in dat
kader hebben wij die afweging gemaakt. Het is dus niet zo dat de discussie
niet is gevoerd. Alleen is de uitkomst een andere dan de heer Van Dijke had
gewenst.De heer Van Dijke (RPF):Als die discussie fraai gevoerd was, dan zou u in het belastingplan en
de belastingverkenningen 21ste eeuw op het punt van de hypotheekrenteaftrek
een aantal scenario's naast elkaar hebben gezet. U zou dan ook de uitkomsten
van de discussie die u zegt te hebben gevoerd, inzichtelijk hebben gemaakt.
Maar u hebt het woord 'hypotheekrente' bijna niet in de mond durven nemen.Staatssecretaris Vermeend:Jawel, het staat in het stuk over de 21ste eeuw. Daarin is een afweging
ten aanzien van de hypotheekrenteaftrek opgenomen. Wij hebben alleen een andere
keuze gemaakt dan u.De vergadering wordt enkele minuten geschorst.De voorzitter:Ik wijs erop dat er een lijstje is rondgedeeld met de spreektijden die
nog beschikbaar zijn in tweede termijn.De heer Balkenende (CDA):Voorzitter! Ik dank de minister en de staatssecretaris voor de beantwoording.
Omdat dit de eerste keer is dat ik hier mag optreden, dank ik de minister
voor de 'eer van zijn bestrijding' van sommige onderdelen van mijn betoog.
Ik dank de heer Crone voor zijn vriendelijke woorden na mijn maidenspeech.Voorzitter! Dit debat vindt plaats op een moment van grote onzekerheid.
Het probleem is dat wij op dit moment niet precies de effecten kunnen voorspellen.
Die onzekerheid draagt ertoe bij dat wij moeten balanceren tussen behoedzaam
anticiperen – dat wil zeggen geen risico's lopen – en tegelijkertijd
geen paniek oproepen. De betekenis van solide formules kan daarom niet genoeg
worden onderstreept.In mijn tweede termijn ga ik in op drie onderdelen. Ik zal eerst iets
zeggen over de inbreng van andere partijen; ik zal mij hierbij beperken tot
de drie regeringspartijen. Vervolgens ga ik in op de opmerkingen van de minister
om ten slotte toe te komen aan een aantal moties.De heer Crone heeft namens de Partij van de Arbeid heel duidelijk aangegeven
hoe het kabinet tegen de zaken aankijkt. Hij onderschrijft de solide formules
en heeft ook gewezen op een aantal zwakten in de marktsector. Wat mij opviel
in zijn betoog, is dat hij minder scherp dan de heer Melkert sprak over de
Zalmnorm. Het is mij verder opgevallen dat de minister heel helder heeft gezegd:
'Ik houd vast aan deze norm.' Ik neem dan ook aan dat de discussie over de
Zalmnorm nu beëindigd is, want het zou wat merkwaardig zijn als wij daar
nog steeds maar mee doorgaan. Verder is mij in het betoog van de heer Crone
opgevallen dat hij een zwaar accent legt op de verhouding tussen Staat en
markt. Hij sluit af met de woorden: 'Ik wens de overheid veel sterkte toe
bij de interventie in de vrije markt.' Nu heeft onze premier het regelmatig
over gemeenschapszin. Ik mag hopen dat wij – misschien niet vandaag
en ook niet in dit huis – toch nog eens een debat kunnen hebben over
de vraag wat er nog meer is naast staat en markt en wat gemeenschapszin en
poldermodel betekenen voor het beleid.De heer Bakker heeft namens D66 de nodige waardering uitgesproken voor
het beleid in de afgelopen jaren. Ik heb zelf forse kritiek geuit, maar tegelijkertijd
ook gezegd dat er veel is bereikt. In die zin onderschrijf ik zijn woorden,
dat er nu na 25 jaar een behoorlijke verbetering optreedt.
Het aardige in zijn betoog is dat hij zegt dat minister Zalm een heel eind
is gekomen: '...juist om dat karwei (nagenoeg) te kunnen afmaken.' Juist het
woordje 'nagenoeg' zegt heel veel over de ambities op dit moment. Wij hebben
discussies gehad over het financieringstekort en de vraag hoe wij aankijken
tegen de solide formules. Ik zou dat woordje dat nu tussen haakjes staat,
nog eens willen onderlijnen. Wij moeten het karwei afmaken.De heer Bakker (D66):Voorzitter! Ik moet mij heel sterk vergissen, maar naar mijn mening sloeg
dit 'nagenoeg' op de vorige periode. Inderdaad is er nog wel wat te doen,
maar dat gebeurt wat mij betreft ook in het regeerakkoord. De heer Balkenende
heeft natuurlijk gelijk als hij op de risico's wijst, maar iedereen hier is
zich daarvan volop bewust, inclusief en misschien wel juist de minister.De heer Balkenende (CDA):Dit is een verduidelijking, maar de heer Bakker en ik zijn het in ieder
geval eens over het feit dat wij een behoorlijk eind zijn met de zaak op orde
te brengen en dat dit hopelijk alleen nog een kwestie van tijd is.Verder is van de kant van D66 gesproken over de 'big bang'. Mevrouw Giskes
heeft daarin gelijk. Er moet voor worden gezorgd dat de euro op één
moment kan worden ingevoerd. Zij heeft daarover op 9 september vragen gesteld.
Wij waren een dag later met onze vragen. Wij vragen aandacht – het komt
wel terug bij de behandeling van de begroting van Economische Zaken –
voor de tegemoetkoming voor ondernemers als het gaat om de omschakeling van
de gulden naar de euro. De staatssecretaris noemde een bedrag van 180 mln.
Ik heb eerder aan mevrouw Giskes gevraagd of zij dat bedrag toereikend vindt.
Ik meen dat die discussie moet worden gecontinueerd.Ik kom bij de VVD. De heer Van Beek heeft gezegd – hij maakt daarmee
een punt – dat de ambitie soms wat hoger moet zijn. Hij sprak in dat
kader uitdrukkelijk over het terugbrengen van het tekort naar nul. Hij heeft
een intrigerende formulering gebruikt. Hij heeft gezegd dat ruimschoots voordat
aan die norm van 3% wordt voldaan – de EMU-norm als het gaat om het
financieringstekort – er een afweging moet komen in de uitgavensfeer.
Ik hoop dat hij duidelijkheid geeft over dat 'ruimschoots'.De heer Van Beek (VVD):Wij hebben die discussie vanochtend al met de minister gevoerd. De minister
zei dat als over de hele periode de groei 1% minder is, het financieringstekort
net onder de 3% blijft. Ik kan mij goed voorstellen dat in enig jaar achteraf
blijkt dat het nadeliger is dan is begroot. Dan is die formule prachtig. Er
is dan de harmonicafunctie om het op te lossen. Als de cijfers er structureel
slechter uitkomen, als je ziet aankomen dat je langzaam maar zeker naar die
3% toe gaat, dan moet er op tijd worden bijgestuurd. De minister zei ook:
het kan niet zo zijn dat je het tot 2,99% laat oplopen en daarna in paniek
maatregelen neemt. Er moet op tijd worden gereageerd. Wij zullen dat signaal
zeker afgeven als het onverhoopt plaatsvindt.De heer Balkenende (CDA):Het is een verduidelijking. Uit de bijdrage van de VVD in eerste termijn
zou je een zekere kritiek op uitgavenbeleid kunnen lezen.Dan de publiek-private samenwerking. Het deed mij deugd dat in de tekst
het voorbeeld Amstelveen was opgenomen. Ik ben daar jarenlang gemeenteraadslid
geweest. Er is niets gezegd over de Betuwelijn ten aanzien waarvan dit soort
vraagstukken spelen. Ik kan mij voorstellen dat er meer gezegd moet worden
over dit onderwerp.Dan kom ik over de middeninkomens te spreken. Op een gegeven moment stond
er een kordon aan mensen die allemaal wilden interveniëren. De staatssecretaris
zei: daar komen de middeninkomens aan. Er doet zich iets typisch voor. De
VVD is helder en wil de problematiek van de middeninkomens aan de orde stellen.
Bij het debat over de regeringsverklaring heeft mijn fractievoorzitter een
motie ingediend, met de overweging dat de middeninkomens minder profiteren
van de tariefsverlaging dan de lagere en hogere inkomens. Deze motie verzocht
de regering de fiscale herziening zodanig vorm te geven, dat de middeninkomens
evenredig profiteren van de in het vooruitzicht gestelde lastenverlichting.
Waarom is die motie niet ondersteund?De heer Crone (PvdA):Tariefsverlaging is misschien wel de slechtste manier om de middeninkomens
te helpen. Dan gaat er geld naar inkomens boven de ƒ 90.000. Het klopt
gewoon niet, los van andere overwegingen om de motie niet te steunen. Het
beste is de schijf te verlengen.De heer Balkenende (CDA):Waar heb je het over als het gaat om de middeninkomens? In de berekeningen
van de fiscale herziening – de bijlage bij het regeerakkoord is heel
helder – staat dat bij anderhalf modaal het effect van geringere inkomensvooruitgang
optreedt. Ik wil niet spreken over de vraag wat precies een middeninkomen
is. Het geeft wel aan dat die groep van anderhalf modaal te maken heeft met
een minder grote vooruitgang dan de andere. Ik vind de winst van dit debat,
dat wordt gezegd dat er eens goed naar gekeken moet worden. Ik ben blij met
de opmerking van de staatssecretaris om te bekijken hoe het systeem kan worden
gerepareerd.De heer Crone (PvdA):Langs een omweg geeft u aan dat een tariefsverlaging niet de beste bijdrage
is om de middeninkomens te helpen. Hetzelfde geld wordt ook aan de hogere
inkomens besteed. Wij willen best een correctie aanbrengen.De heer Balkende (CDA):De politieke notie van dit moment houdt in: laten wij die geringere vooruitgang,
het achterblijven van de middeninkomens ten opzichte van de rest, repareren.
Ik ga nu niet nader in op techniek en maatvoering. Dat moeten wij nu niet
doen.Voorzitter! Ik kom terug op wat de minister van Financiën heeft genoemd
'de eendagsvlieg', de notitie van het ministerie van Sociale Zaken. Mij is
in het betoog van collega Bakker opgevallen dat hij vond dat wat dit betreft
de regie tekort is geschoten. In mijn interventie heb ik het merkwaardig genoemd
dat eerst de secretaris-generaal van EZ met een verhaal kwam dat in het kabinet
veel kritiek ontmoette en dat vervolgens een vergelijkbare situatie is ontstaan
als gevolg van deze notitie. Deze wijze van optreden versterkt in elk geval
niet het beeld van een stabiel en vertrouwenwekkend kabinetsbeleid. Het valt het kabinet wellicht niet aan te rekenen wanneer er iets
gebeurt dat men niet weet, maar je zou toch in deze tijd van economische onzekerheid
willen dat er heldere signalen worden gegeven. Wat wij nu zien, is dat de
signalen die wij uit ambtelijke kringen horen, een stuk ernstiger klinken
dan die van het kabinet. Dat leidt tot onrust. Ik meen dat het kabinet er
alles aan moet doen om die onrust tegen te gaan.De minister sprak voorts over de veronderstelde loonontwikkeling. Er zijn
wat dit betreft correcties gekomen op de in het regeerakkoord aangenomen ontwikkeling.
Ik ben de minister erkentelijk voor het feit dat hij helderheid heeft verschaft
over de vrijheid die de sociale partners op dit terrein hebben. Dat hij hen
tegelijkertijd heeft aangesproken op hun verantwoordelijkheid, onderschrijven
wij. Op bladzijde 4 van de beantwoording van de schriftelijk gestelde vragen
wordt gesteld dat er per saldo geen sprake zal zijn van koopkrachtverlies.
In feite wordt aangegeven dat er sprake zal zijn van koopkrachtverbetering.
Het lijkt mij goed dit punt te markeren.De minister heeft in relatie met zaken als het financieringstekort de
noodzaak van een stabiel financieel beleid onderstreept. Tegen die achtergrond
is al het nodige gezegd over de inkomstentegenvallersformule, ook door de
coalitiepartijen. Ik vraag nog eens de aandacht voor stabiliteit, óók
met het oog op de houdbaarheid van de overheidsfinanciën in relatie met
de EMU en de vergrijzing. Wanneer er als gevolg van conjuncturele tegenwind
een situatie ontstaat met oplopende financieringstekorten, heeft dat belangrijke
gevolgen voor de staatsschuld en ontstaan er op termijn risico's in verband
met rente- en aflossingsverplichtingen. Als de minister streeft naar grote
stabiliteit met het oog op verdergaande reductie van het financieringstekort,
steunen wij hem graag. Ik ben in zijn ogen in eerste termijn nogal kritisch
geweest, maar hij kan mijn woorden ook opvatten als ondersteuning van beleid
dat is gericht op behoedzaamheid ten aanzien van de overheidsfinanciën.Vervolgens kom ik bij de problematiek van de sociale fondsen. De minister
heeft gezegd dat de situatie behoorlijk lastig was toen het eerste kabinet-Kok
aantrad, maar dat dit kabinet er uiteindelijk, aan het eind van de kabinetsperiode,
beter is uitgesprongen. Misschien is het goed om alle concrete cijfers nog
eens te horen. Ik maak deze opmerking, omdat in de discussies van vorig jaar
over de problematiek van de sociale fondsen heel veel waarschuwingen zijn
geuit aan het adres van het kabinet. Sommige vakbonden zeiden zelfs dat zij
uit besturen zouden stappen. Toen werd het kabinet gewezen op de grote risico's.
Het is goed als de minister hiervan een verduidelijking geeft.Voorzitter! Uit de bodylanguage van de minister is mijns inziens gebleken
dat hij van oordeel is dat ik bij mijn pleidooi voor een andere aanwending
van de lastenverlichting geen rekening heb gehouden met de loonstrookjesproblematiek
van 850 mln. Ik kreeg enigszins de indruk dat de minister deze uitgavenverhoging
met enige wrevel en twijfel gadeslaat. Hij weet natuurlijk ook wel dat de
loonstrookjesproblematiek niet in de laatste plaats door zijn eigen premier
is veroorzaakt. Deze had het immers over een koopkrachtgarantie en een garantie
moet nu eenmaal worden waargemaakt. Vanuit de financiële hoek kan ik
de bodylanguage van de minister verstaan, maar de problematiek zit feitelijk
in de boezem van zijn kabinet.De minister heeft een vergelijking gemaakt met de periode 1986-1990. Wellicht
heeft hij dit gedaan om iets weg te nemen van mijn kritiek in eerste termijn
op de prestaties van Paars I. In de vorige periode is het wel voorgekomen
dat mijn fractie in de schoenen kreeg geschoven dat het CDA verantwoordelijk
was voor 70 jaar beleid. De minister heeft deze termijn teruggebracht tot
vier jaar. Voor die beperking zijn wij de minister erkentelijk. Hier komt
nog bij dat zijn partij al die jaren in de regering zat. Overigens, een verwijzing
naar een vorige periode kan als vergelijking nuttig zijn, maar kan nooit een
alibi zijn om niet beter te kunnen presteren dan in het verleden. Voor de
duidelijkheid merk ik op dat wij, als wij spreken over de jaren 1986-1990,
ook moeten kijken naar de periode daarna. De tijden na de Tussenbalans waren
erg moeilijk. Dankzij heel pijnlijke ingrepen heeft de minister in de afgelopen
periode successen kunnen boeken. Het is dus een kwestie van een goede presentatie
van zaken.Terecht is over de marktwerking gesproken. Ik heb gevraagd of de bewindslieden
een oordeel kunnen geven over de marktwerking in de sociale zekerheid. De
heer Crone heeft niet veel op met het conservatief-liberalisme. Hij plaatste
hierbij kritische kanttekeningen en sprak over overheidsinterventie. Volgens
mijn waarneming stond men de eerste helft van de negentiger jaren veel vriendelijker
tegenover een promarktwerkingsbeleid dan nu. De laatste tijd worden hier meer
kritische kanttekeningen bij geplaatst. Daarom wordt er soms gesproken over
overheidsinterventie of tegenwicht biedende krachten in de samenleving. Ik
hoor graag hoe u aankijkt tegen de marktwerking in de sociale zekerheid. Wij
zijn bepaald niet overtuigd van het nut van een te vergaande marktwerking
in de sociale zekerheid als het bijvoorbeeld gaat om de afschaffing van de
Ziektewet.De heer Bakker (D66):Betekent dit dat de heer Balkenende zich aansluit bij de afspraken in
het regeerakkoord over de noodzaak van de publieke en onafhankelijke claimbeoordeling
bij de toekenning van uitkeringen? De discussie richt zich op de vraag of
dit aan de marktwerking moet worden overgelaten.De heer Balkenende (CDA):U kent de opvatting van de CDA-fractie als het gaat om de uitvoering van
de sociale zekerheid. Wij vinden dat het compromis dat in eerste aanleg tot
stand is gekomen in de Stichting van de arbeid, en naderhand is bevestigd
door de SER, een werkbare formule is. Wel vinden wij dat de claimbeoordeling
als zodanig behoort te geschieden binnen publiekrechtelijke kaders. De vraag
of dit via afzonderlijke instituties moet, is voor ons geen uitgemaakte zaak.
In die zin volgen wij niet de lijn van het kabinet. Wij volgen meer de lijn
van de sociale partners.De heer Bakker (D66):Dan onderschrijft u dus de lijn van de sociale partners die marktwerking –
of middenveldwerking – inhoudt.De heer Balkenende (CDA):Marktwerking zit in deze plannen. De claimbeoordeling is onafhankelijk.
Er zijn ook tegenwicht biedende krachten als het gaat om de rol van de vakbeweging
in het geheel. De minister heeft opmerkingen gemaakt over de private financiering van
infrastructurele projecten. Hij wil zich niet op voorhand vastleggen op die
private financiering. Hoe beoordeelt hij dan, achteraf, de financiering van
de Betuwelijn? Dit lijkt een kostbare geschiedenis te worden. Als de zaak
wordt doorgezet, zal dit ten koste gaan van een aantal andere zaken.Ik kom bij mijn drie moties en ik heb aansluiting gezocht bij de drie
punten die ik in het tweede gedeelte van mijn betoog in eerste termijn heb
genoemd. Ik heb gesproken over de financiële kaders toen ik het thema
duurzaamheid behandelde. Het is mij opgevallen in de afgelopen dagen dat er
verschillende accenten worden gelegd, soms ook in de coalitiepartijen. Ik
noem de Zalmnorm en de inkomstentegenvallersformule. Het is van belang dat
er als wij deze beraadslaging sluiten, duidelijkheid is over de financiële
kaders.De Kamer,gehoord de beraadslaging,overwegende, dat dient te worden afgezien van maatregelen die een behoedzaam
begrotingsbeleid doorkruisen;verzoekt de regering: - onverkort vast te houden aan de regel
dat meevallers in de uitgavensfeer en meevallers in de inkomstensfeer onafhankelijk
van elkaar behandeld dienen te worden:- vast te houden aan de regel
dat meevallers in de uitgavensfeer in eerste instantie dienen te worden gereserveerd
om eventuele ruilvoetverliezen te compenseren,en gaat over tot de orde van de dag.De voorzitter:Deze motie is voorgesteld door het lid Balkenende. Naar mij blijkt, wordt
zij voldoende ondersteund.Zij krijgt nr. 25 (26200).De Kamer,gehoord de beraadslaging,constaterende, dat voor 1999 lastenverzwaringen worden voorgesteld;overwegende, dat huishoudens, met name ook wanneer deze zich in financieel
kwetsbare posities bevinden, geen inkomensnadeel van deze herziening mogen
ondervinden;verzoekt de regering ervoor zorg te dragen dat de beoogde lastenverschuivingen
niet zullen leiden tot koopkrachtvermindering voor welke inkomensgroep dan
ook,en gaat over tot de orde van de dag.De voorzitter:Deze motie is voorgesteld door het lid Balkenende. Naar mij blijkt, wordt
zij voldoende ondersteund.Zij krijgt nr. 26 (26200).De heer Balkenende (CDA):Ten slotte, voorzitter, sluit ik aan bij het punt dat ik zo-even noemde,
de private financiering van de infrastructuur, waarvoor ik de volgende motie
aan de Kamer wil voorstellen.De Kamer,gehoord de beraadslaging,van mening, dat voor de realisatie van bepaalde infrastructurele projecten
de betrokkenheid van het bedrijfsleven nadrukkelijk gewenst is via publiek-private
samenwerking;verzoekt de regering voor het einde van het jaar met voorstellen te komen
om besluitvorming en financieringswijze beter af te stemmen op het bedrijfsleven,en gaat over tot de orde van de dag.De voorzitter:Deze motie is voorgesteld door het lid Balkenende. Naar mij blijkt, wordt
zij voldoende ondersteund.Zij krijgt nr. 27 (26200).Mevrouw Giskes (D66):De fractie van het CDA tamboereert heel graag op het onderwerp publiek-private
samenwerking. Dat suggereert dat die fractie wel bronnen heeft om financieringsmiddelen
te vinden die dit kabinet kennelijk niet kan vinden en het vorige ook niet
heeft kunnen vinden. In het CDA-verkiezingsprogramma had men 750 mln. ingeboekt.
Dat is door het CPB overigens niet geaccepteerd als basis voor ombuigingen.
Waar ontleent de heer Balkenende toch steeds de positieve houding aan en wat
doet dit kabinet dan niet goed volgens hem?De heer Balkenende (CDA):Wij hebben de indruk dat de publiek-private financiering op een gegeven
moment niet goed gaat als je vooraf niet helder maakt dat het gaat om concrete
projecten waaraan op marktconforme wijze iets valt te verdienen. Het bedrijfsleven
vraagt de regering ook om met concrete zaken te beginnen en met concrete voorstellen
te komen waar men in bedrijfsmatige zin iets mee kan. Het zou goed zijn om
die mogelijkheden nog eens te verkennen. Mijn fractiegenoten hebben daar al
de nodige opmerkingen over gemaakt. Zeker nu het financieel lastiger wordt,
denken wij dat het van belang is wanneer ook het kabinet een slag maakt om
in overleg met private financiers nog eens te bezien op welke wijze er meer
wordt gerealiseerd op het gebied van de infrastructuur. Die intentie zit in
deze motie en die houden wij graag aan deze Kamer voor.Mevrouw Giskes (D66):U suggereert daarmee dat dit allemaal niet geprobeerd wordt en dat wegen
niet bewandeld worden die wel bewandeld zouden kunnen worden, terwijl de aard
van de projecten zich kennelijk niet altijd leent voor dergelijke samenwerking.De heer Balkenende (CDA):De aard van een project kan met zich meebrengen dat het niet mogelijk
is, maar er zijn ook situaties denkbaar – ik verwijs naar het metro-Randstadnet –
waar dit wel zou kunnen. BalkenendeHet is dan goed om die mogelijkheden snel
na te gaan, zodat men aan de slag kan. Dat is de intentie van deze motie.Voorzitter! Ik ben hiermee aan het einde van mijn betoog in tweede termijn
gekomen. Ik dank de minister nogmaals voor zijn antwoord op mijn vragen. Hij
heeft ons nadrukkelijk gewezen op het feit dat de formules houdbaar en bestendig
zijn. Ik heb in eerste termijn aangegeven dat wij daar twijfels over hebben.
De minister heeft ons niet volledig kunnen overtuigen, maar
wij moeten wel aan de slag. De factor vertrouwen zal op dit punt een belangrijke
rol moeten spelen. Wij wensen het kabinet daar alle goeds mee. Eigenlijk wens
ik iedereen toe dat het goed mag gaan met de economie, want niemand schiet
iets op met kinken in de kabel. Wel blijven wij ons zorgen maken over de houdbaarheid
van een goed begrotingsbeleid. Ik wens u alle goeds toe.De heer Crone (PvdA):Mijnheer de voorzitter! Ook ik dank de beide bewindslieden voor de beantwoording.
Ik voeg daaraan toe dat het idee om bij maidenspeeches niet te interrumperen
volgens mij niet meer hoeft, want alle mensen die maidenspeeches hebben gehouden,
hebben laten zien dat ze op z'n minst goed kunnen interrumperen. En wie de
bal kaatst moet hem dan ook maar terugontvangen. Bovendien hebben ze allemaal
campagne gevoerd in zaaltjes door het hele land. Misschien mag ik dat eens,
via u, voorzitter, in overweging geven.De voorzitter:Maar u moet toegeven dat het vanuit een oogpunt van time management een
groot voordeel heeft!De heer Crone (PvdA):Ja, en ook dat vind ik een groot bezwaar voorzitter, want ik moet nu allemaal
punten van kritiek op het CDA in mijn betoog verwerken in plaats van die kritiek
op het goede moment te spuien. Dat geldt trouwens voor alle mensen die een
maidenspeech hebben gehouden. Mijn time management blijft op orde, voorzitter.
Ik zei dit overigens in uw interruptietijd.Voorzitter! Sommigen spreken over grote crisis in het internationaal kapitaalverkeer.
Ik denk dat dit juist is. Ik wil de minister iets voorhouden. Wij hebben een
keuze tussen twee dingen. Of wij maken echte marktwerking met echte openheid,
transparantie, met een hogere risicoafdekking waar hogere risico's zijn bijvoorbeeld
door het particuliere bankwezen, met echt toezicht op het bankwezen, enzovoorts,
en ook met toezicht op landen die geld lenen op good governance. Of wij doen
dat niet en dan blijft het een rommeltje en zullen wij uiteindelijk de bottere
maatregelen zien komen. Landen doen het dan zelf en zij gaan grenzen sluiten
voor kapitaal of de internationale organisaties zijn ertoe gedwongen om landen
hard aan te pakken.De bewindsman heeft niets gezegd over de Tobin-tax, maar hij heeft er
in zijn notitie wel negatief over gedaan. De Tobin-tax kun je in de eerste
en in de tweede categorie doen. Je kunt zeggen dat de Tobin-tax een botte
maatregel is. Ik geloof dat dit, los van de vraag of die uitvoerbaar is, eigenlijk
de opvatting van de bewindsman is. Je kunt ook zeggen dat die de echte marktwerking
bevordert, want hij bevordert het langdurig kapitaal verstrekken – daar
gaat het om – en is een zekere ontmoediging om het kapitaal van dag
tot dag ergens naartoe te sturen. Het gaat, zoals de minister weet, om tientallen
miljarden per dag. Het wordt dan duurder om het kapitaal van dag tot dag ergens
heen te sturen. In de stukken schrijft de minister dat men voor een half procentje
niet in een land blijft dat failliet gaat of waarvan de valutakoers onderuitgaat.
Je gaat niet dag in dag uit een half procentje over je kapitaalstroom betalen,
want het is nogal wat als je dat 40 keer per jaar doet. Daarmee is het toch
een relatieve benadeling van het 'flitskapitaal' en een bevoordeling van het
lange kapitaal.Ik heb zeer goed geluisterd naar de zes punten die de minister in dit
kader noemde. Het spreekt ons aan om die punten te wijzigen in het internationaal
kapitaalverkeer, ook om het toezicht te verbeteren. Tegelijkertijd beluister
ik dat de minister op sommige punten minder wil. Zeker zijn schriftelijke
notitie heeft, vergeleken met zijn betoog hier, een negatieve toonzetting.
Voor alle zekerheid wil ik dan ook, mede namens een aantal collega's, een
paar punten in een motie vastleggen. Daarmee geven wij de minister extra steun
om bij het IMF en de Wereldbank op een aantal wijzigingen aan te dringen.
Wij hebben immers niet net verkiezingen gehad.De Kamer,gehoord de beraadslaging,overwegende, dat de ernst van de internationale financiële crisis
noopt tot ingrijpende maatregelen van het IMF en de Wereldbank;overwegende, dat de aanstaande IMF/WB-vergadering, mede gezien de belangrijke
bijdrage van Nederland aan deze instellingen, zich leent voor een maximale
inzet van de Nederlandse regering ten aanzien van deze hervormingen en maatregelen;van mening, dat deze inzet zich concreet en via operationele plannen dient
toe te spitsen op: - de mogelijkheid van beperking en controle
op vormen van korte kapitaalstromen, zowel door de landen in kwestie als middels
internationale maatregelen;- vergroting van transparantie, openbaarheid
van analyses en waarschuwingen;- versterking van bankentoezicht in
nationaal en internationaal kader;- verbetering van de taakverdeling
tussen IMF en WB, ook op het terrein van armoedebestrijding;- versterking
van controle op Hedge-fondsen en dergelijke;- verbeterde lastenverdeling
tussen de particuliere en de private sector;verzoekt het kabinet zich hiervoor maximaal in te zetten en over de stand
van zaken aan de Kamer te rapporteren,en gaat over tot de orde van de dag.De voorzitter:Deze motie is voorgesteld door de leden Crone, Bakker, Schutte, Van Dijke,
Balkenende, Van der Vlies, Marijnissen en Vendrik.Zij krijgt nr. 28 (26200).De heer Crone (PvdA):Deze motie is op z'n minst bedoeld om de beste gedachten in de twijfelende
inborst van de minister te steunen.CroneDe minister heeft zeer duidelijk het belang benadrukt dat Europa
en ook Nederland hun eigen positie in IMF, G7 en dergelijke hebben en houden.
Hij heeft echter niet geantwoord op mijn vraag of het verstandig is dat ook
de presidenten van de nationale banken van Duitsland, Frankrijk en Engeland
bij vergaderingen van de G7 aanwezig zijn, gezien het feit dat de president
van de ECB daarbij al zal aanschuiven. Dat betekent immers dat de eurolanden
niet meer met één mond spreken, zoals wij toch met z'n allen
hadden afgesproken. Met andere woorden: zouden die andere bankpresidenten
niet beter afwezig kunnen zijn? Dat geeft dan ook de ruimte
om de Europese delegatie in te vullen met meer politiek verantwoordelijken,
zoals de minister zelf beklemtoonde.De heer Vendrik (GroenLinks):Ik herhaal mijn vraag van dinsdagavond. De PvdA leek vorige week donderdag
een voorbehoud te hebben gemaakt bij het instemmen met de middelenverruiming
van het IMF. Dat liet u dinsdag boven de markt hangen. Stemt de PvdA, na het
antwoord van de minister te hebben gehoord, nu in met die uitbreiding van
middelen?De heer Crone (PvdA):Ik geloof dat, strikt genomen, die vraag pas voorligt bij de Najaarsnota.
Het bedrag is immers niet in de Miljoenennota opgenomen. De minister heeft
het echter zelf in zijn termijn wel aangekaart. Mijn politieke antwoord is
dat wij het gewoon moeten doen. Nederland heeft immers al jarenlang bepleit
dat er meer moet gebeuren. Dat is dus mijn eerste inzet. In de tweede plaats
wijs ik erop dat de minister duidelijk heeft gemaakt dat hij op een aantal
punten verbeteringen wil. Die zes punten heb ik in mijn motie opgenomen. Dat
is een tweede reden om de minister op dit punt voluit onze steun te geven.
Het moet wel heel gek lopen, wil er bij het IMF niets gebeuren. Ook Engeland,
Frankrijk en Duitsland willen nu namelijk dat er maatregelen worden genomen.
Ik denk dan ook dat het wel goed zal komen. Als over één, twee,
drie of vier jaar echter blijkt dat het meer een rommeltje is dan echte marktwerking,
dan houdt het een keer op. Op dit moment heb ik echter niet de neiging om
het zwaard van Damocles boven de minister te hangen. Hij moet daar voluit
kunnen functioneren met het gezag en het geld van Nederland.Voorzitter! Ik heb gevraagd om de discussie hier te kunnen voeren over
het richtsnoer voor beleid, als wij het weer hebben over het eurogebied. Ik
dank de minister voor zijn instemming met mijn vraag om die stukken in het
vervolg naar de Kamer te sturen. Ik ben benieuwd of hij ook niet denkt dat
dit misschien nog wel belangrijker discussies zullen gaan worden voor ons
land, maar ook voor de andere landen, dan die welke wij tot nu toe hebben
over de MEV en de Miljoenennota. Deze zullen namelijk zeer bepalend worden.
Kan de minister ons binnenkort voorstellen toesturen over de aanpak hiervan?
Wanneer komen die stukken? Wanneer zijn er concepten? Op welk moment zouden
wij dan een discussie kunnen hebben? Niet alleen met hem, maar ook met de
andere ministers. Immers, in antwoord op vragen zegt de minister dat hij over
het economisch beleid niet spreekt met de heer Wellink, maar met de minister
van Financiën. Het interessante is echter dat het hier juist gaat over
richtsnoeren voor het financiële en budgettaire beleid, maar ook voor
werkgelegenheidsbeleid en al de andere dingen die ik heb genoemd. Wij zouden
in principe met het kabinet moeten spreken, en al of niet van geval tot geval
de ministers van Economische Zaken en van Sociale Zaken en Werkgelegenheid
daarbij moeten betrekken. Ik vraag daarom om een agendavoorstel. Daarin kunnen
wij inpassen op welk moment de sociale partners in het debat kunnen worden
betrokken. Gesprekken met de sociale partners op Europees niveau moeten immers
worden teruggekoppeld naar de nationale sociale partners.Voorzitter! In de schriftelijke antwoorden zegt de minister dat het horen
van de president van De Nederlandsche Bank mogelijk is volgens de Bankwet,
zij het dat dit moet worden toegespitst op het monetaire beleid. Dat lijkt
mij juist als het gaat om het verantwoorden door de president voor iets. Maar
nu wil het toeval dat het blad FEM mij heeft gezegd dat mijn suggestie om
de president te horen, door de woordvoerder van De Nederlandsche Bank werd
verwelkomd, zij het dat de Kamer dan ook te horen krijgt, wat de president
vindt van het Nederlandse beleid. Als het van de minister niet mag en de president
geeft die mening wel, hoe lossen wij dat dan op? Laten wij het maar inhoudelijk
oplossen: hoe is monetair beleid mogelijk zonder inzicht in en standpunt over
het onderliggende reële economische beleid, loonbeleid, budgettair beleid
enzovoorts? Ik denk dat wij daar wel uitkomen. De heer Wellink is er klaar
voor, waarmee ik blij ben.Voorzitter! De minister heeft, als het gaat om het toezicht, op twee punten
notities toegezegd, betreffende de vervlechting van financiële instellingen
en de integratie van bedrijfseconomisch toezicht en integriteitstoezicht,
beide op nationaal niveau. Krijgen wij bij die notities met analyse ook de
beleidsvoorstellen? Zo niet, dan moeten wij weer, bij het verschijnen van
de analyse, vragen wat het beleidsstandpunt is. Ik ben niet tevreden met het
antwoord over het internationaal toezicht. De minister zegt dat er al zoveel
internationaal toezicht op financiële instellingen goed is geregeld.
Op Europees niveau hebben we het thuislandprincipe: ieder land moet dat zelf
goed regelen. Voor bedrijven die in twee landen opereren, hebben wij bilaterale
afspraken. Er is nog geen sprake van echte internationale financiële
concerns. Ik betwijfel dat, als ik zie hoe snel de fusies elkaar opvolgen
in Europa. Dat lijkt mij dus een reden om al wel internationaal toezicht te
activeren. Bovendien treden natuurlijk veel banken, ook Europese, buiten Europa
op, die natuurlijk nooit onder het toezicht via de richtlijnen vallen. Ik
zou daarom toch een sterk pleidooi willen houden om ons snel voorstellen te
doen toekomen, waarin de ECB al wel een rol krijgt bij het internationale
toezicht. Dat lijkt mij zeker goed waar de ECB ook in het IMF gaat participeren.
Gelet op mijn eerste verhaal over internationaal toezicht is dat een extra
positie voor de ECB.Voorzitter! Ik kom toe aan de bespreking van de inbreng van andere partijen,
met name die van het CDA. Dit komt dus nu in de interruptietijd van het CDA.
Het budgettair kader is zeer goed toegelicht door de minister. Ik begrijp
nu helemaal niet meer waarom het CDA daar niet tevreden mee is. Ik begrijp
de positie van het CDA überhaupt niet zozeer, want volgens mij zijn er
twee enorme misverstanden in het spel. Ons wordt de Zijlstranorm, met een
reëel uitgavenkader, voorgehouden, maar tegelijkertijd wordt gezegd dat
tegenvallers niet in het tekort mogen, omdat dat niet solide is. Het is het
een of het ander. De eerste mogelijkheid is dat wij een reëel uitgavenkader
hanteren, zoals de minister voortreffelijk uiteen heeft gezet, waarna je in
principe alles, dus mee- en tegenvallers, in het tekort laat weglopen, nog
even afgezien van de afspraak van 3%. Zo heeft Zijlstra dat onlangs nog uitgelegd
in het blad van VNO-NCW. Dan ben je af van het gedoe van ministers
die steeds geld komen vragen. Minister Zalm heeft dat op zijn eigen manier,
aangepast aan de moderne tijd, voortreffelijk ingevuld. Het CDA kan dus niet
zeggen: dat mag niet, dat moet maar tot bezuinigingen leiden, of tot iets
met de lasten.De heer Balkenende (CDA):Ik denk dat de heer Zijlstra niet van mening is dat tegenvallers ongelimiteerd
aan het tekort kunnen worden toegevoegd. De heer Crone heeft overigens terecht
dit artikel genoemd. De heer Zijlstra sprak daarin waardering uit voor de
minister van Financiën. Hij maakte echter ook de zeer belangrijke opmerking
dat de politiek soms de neiging heeft om te zeggen: de broekriem is aangehaald,
het gaat goed en nu kan er uitgegeven worden. Dat mag volgens de heer Zijlstra
niet gebeuren. Hij waarschuwt het kabinet dan ook voor een te riant uitgavenbeleid.
Die waarschuwing is van meer belang dan de opmerking die de heer Crone zo-even
maakte.De heer Crone (PvdA):Op die inconsistentie kom ik straks terug. Mijn eerst punt was dat het
wel mogelijk moet zijn om tegenvallers ten laste te laten komen van het financieringstekort.
U heeft gezegd dat dit niet solide is en dat is het juist wel. Dat was namelijk
de afspraak. Er is bezuinigd om een financieringstekort te realiseren, dat
als buffer kan fungeren om tegenvallers op te vangen. Dat is winst. Als het
iets minder gaat, hoeft er niet onmiddellijk bezuinigd te worden. Wij kunnen
nu wachten, bijvoorbeeld tot maart, om te bezien of er echt maatregelen nodig
zijn. De buffer is zeer groot. Wij kunnen ons zelfs een economische groei
van 1% permitteren.De heer Balkenende (CDA):U moet voorzichtig zijn met het gebruik van termen zoals 'inconsistentie'.
Ik heb eerder de minister een vraag gesteld over de formule op grond waarvan
met meevallers en tegenvallers wordt omgegaan. Kunnen tegenvallers wel worden
opgevangen in het financieringstekort, gelet op het huidige niveau ervan?
Moet er niet een begrotingsevenwicht zijn bereikt? Als de financiën beter
op orde zijn, kan die formule beter en voorzichtiger toegepast worden. Er
is nu aan het begin al een financieringstekort, terwijl er sprake is van allerlei
onzekerheden. Ik heb daarop gewezen. Ik houd een pleidooi om eerst meer werk
te maken van reductie van het financieringstekort. Dan ontstaat er meer ruimte.
De minister heeft gezegd dat er bij een financiële dip niet veel nodig
is om het financieringstekort te laten stijgen met 1,5%. Wij hebben nu een
tekort van 1,3%. Als daar 1,5% bijkomt, komen wij dicht bij de EMU-norm. Als
het financieringstekort verder wordt teruggebracht, is de formule beter toepasbaar.
Dat heeft niets met inconsistentie te maken.De heer Crone (PvdA):U zegt dat het financieringstekort nog niet laag genoeg is om te dienen
als buffer voor een conjuncturele terugslag. Daarover kun je van mening verschillen.
U heeft echter eerder gezegd dat het beleid van het kabinet niet solide is.
Dat is niet waar.U bepleit – evenals uw fractievoorzitter – een lager financieringstekort.
Tegelijkertijd mag er geen sprake zijn van lastenverhoging, zelfs niet om
de vermogenspositie van de fondsen te verbeteren. Ik kan echter geen krant
openslaan of er wordt door een fractielid van het CDA gevraagd om meer geld,
bijvoorbeeld voor de zorg en ten behoeve van het wegwerken van wachtlijsten.
Kennelijk schiet de regie bij de CDA-fractie tekort. U kunt niet extra geld
uitgeven, zonder aan te geven waar er bezuinigd kan worden. GroenLinks dwingt
wat dat betreft respect af, want deze fractie heeft een sluitende begroting
gepresenteerd.De heer Balkenende (CDA):Het indienen van een tegenbegroting heeft de laatste jaren niet goed gewerkt.De heer Crone (PvdA):Ik zou het ook niet doen in uw geval, want dat is buitengewoon riskant.
U komt kennelijk uit op een groot tekort.De heer Balkenende (CDA):Dat kunt u niet weten. Bij een tegenbegroting worden er vaak enkele aspecten
uitgehaald. Bij de algemene politieke beschouwingen werd de heer De Hoop Scheffer
door de heer Dijkstal gevraagd zijn bedoelingen te vertalen in een paar bedragen.
Vervolgens kan de discussie daartoe worden beperkt. Vervolgens kan dan betoogd
worden hoe erg het is dat het CDA minder geld voor bepaalde doelen wil uitgeven.
Ik heb uiteraard respect voor de tegenbegroting van GroenLinks. Ik wijs er
echter op dat de premier er enkele sympathieke woorden aan heeft gewijd, waarna
deze begroting vakkundig onder het tapijt werd geschoven. Het debat in dit
huis moet vooral gaan over de vraag hoe solide de financiële formules
zijn. Ik heb er in eerste termijn ook op gewezen dat het kabinet een aantal
behoorlijke risico's loopt. Wij moeten het eerst over het motorblok hebben,
over de financiële formules. Daarover moet helderheid zijn. Daarna volgt
de discussie over de maatvoering. In tegenbegrotingen worden vaak onvergelijkbare
grootheden opgevoerd.De heer Crone (PvdA):Ik ben het met u eens dat een tegenbegroting niet nodig is. Ik verwacht
van u echter wel een solide inzet. U kunt niet volstaan met te zeggen: lasten
omlaag, tekort omlaag en uitgaven omhoog. De vraag waar het geld vandaan moet
komen, moet ook beantwoord worden. Dat is het grote gat in de hand van de
heer De Hoop Scheffer. Ik had verwacht dat er tijdens de financiële beschouwingen
wel een dekking bij zou komen. Dat mag ook. Maar hier is sprake van een groot
ongedekt gat. Tegen deze achtergrond vind ik dat de heer Balkenende zichzelf
de uitspraak van de heer Drees 'niet alles kan, en zeker niet tegelijk' zou
moeten voorhouden.De voorzitter:Nu moet ik er toch tussenkomen. Ik heb een aantal interrupties toegestaan,
maar er is sprake van een omgekeerde volgorde. Ik ben wat coulant geweest
in het kader van uw aardige opmerkingen over maidenspeeches. Maar nu komt
het toch te vaak voor. Alles wat u voortdurend aan de heer Balkenende vraagt,
had u hem ook in zijn tweede termijn kunnen vragen. Bij interrupties gaat
het om korte vragen van degene die bij de interruptiemicrofoon staat aan degene
die op het spreekgestoelte staat en niet omgekeerd. De heer Balkenende werd
ertoe uitgelokt naar de interruptiemicrofoon te komen. Dus ik heb het een
paar keer toegestaan, maar ik sta nu de reacties op de uitlokkingen niet meer
 toe. Ik verzoek de sprekers uitlokkingen achterwege te laten.De heer Crone (PvdA):Voorzitter! Wij zullen volgende keer de regie goed bespreken, want de
heer Balkenende begon zijn tweede termijn met uitvoerige commentaren op de
drie regeringspartijen. Toen had ik kunnen interrumperen. Dat had meer tijd
gekost. Maar goed, ik laat het hierbij op dit punt.Voorzitter! Over het FES komen wij nog te spreken. Dat debat wachten wij
af. De minister heeft wat het PPS betreft bevestigd wat ik wilde, namelijk
dat het niet om financiering gaat. Ik steun hem ook om stevig en hard te roepen:
kan het niet zonder het geld van Financiën. Wij zouden misschien zelfs
op dat punt de bewijslast willen omkeren. Het gaat vaak om investeringen met
een geheel of grotendeels privaat belang. Dan zou eigenlijk van die kant de
bewijslast moeten komen, waarbij de vraag speelt of er eigenlijk wel maatschappelijk
kapitaal bij nodig is. Dan gaat het veel meer over de organisatie en integratie
van markten en concurrentie. Dit was voor ons reden om te zeggen: dit is een
kwestie van het ministerie van Economische Zaken, die onze economie organiseert.
Uiteraard is Financiën daarbij betrokken, zeker als er geld nodig is.
Maar goed, die discussie kan ik beter voeren in november als er een algemeen
overleg over dit onderwerp wordt gehouden.Voorzitter! Ten aanzien van het najaarsoverleg kan ik kort zijn. Ik ben
blij dat het gelopen is zoals het gelopen is. Wij hebben in politieke zin
geen uitspraken gedaan over de loonhoogte, laat staan over de inzet die daarvoor
nodig is. Het heeft mij wel enigszins verbaasd dat de partij die altijd zo
voor het middenveld is, het hardst geprobeerd heeft het kabinet uitspraken
te ontlokken of de looneisen niet te hoog waren. Dat hoort natuurlijk helemaal
niet. De vraag stellen is al verkeerd, wat mij betreft.Over de belastingen wil ik een paar korte opmerkingen maken. Ik herinner
mij heel goed dat wij nog maar een halfjaar geleden cijfers van het ministerie
van Economische Zaken hebben gekregen over de grootverbruikerstarieven. Ons
verkiezingsprogramma vroeg ook om een heffing voor grootverbruikers die de
concurrentie niet in gevaar zou brengen, maar de marge die wij kozen, was
veel kleiner dan de 3 cent uit de studie van de SP. Dus ik zou het kabinet
dringend willen vragen om bij de behandeling van het belastingplan met de
goede cijfers te komen. Ik ben overigens zeer tevreden met de vorm van terugsluizing
waarvoor nu is gekozen. Je ziet nu dat iedereen vanwege de verlaging door
de knip in de eerste schijf ƒ 135 krijgt. Dat is meteen een zekere
correctie op de compensatie van het energieverbruik, die eerder tot problemen
heeft geleid.De heer Marijnissen (SP):Vervolgens blijft er niet veel over van die knip als het gaat om de vraag
of men er echt op vooruitgaat. Ik heb nog een vraag over de grootverbruikers.
De heer Crone heeft het rapport van de SP gelezen. Dat verheugt mij. Hij heeft
daar ook in kunnen lezen dat wij hebben vastgesteld op grond van studie van
de cijfers van EnergieNed – de verenigde energiebedrijven – dat
de tarieven voor gas respectievelijk elektra in Nederland voor grootverbruikers
5% en 36% lager liggen.De heer Crone (PvdA):Dat is een veel groter verschil dan uit de stukken van Economische Zaken
tot nog toe naar voren is gekomen. Ik haal uit uw rapport nog niet het verschil
met die analyse, maar ik zal er nog verder op studeren. De glastuinbouw is
een belangrijke groep grootverbruikers met een laag tarief. Dat verstoort
misschien het hele beeld, want andere landen hebben geen glastuinbouw. Dat
scheelt een flinke slok op een borrel in die macrobecijferingen die, in al
hun charme en eenvoud, misschien toch niet helemaal juist zijn. Maar ik wacht
liever de discussie met de ministers van Economische Zaken en van Financiën
over het belastingplan af.De heer Marijnissen (SP):Wij hebben er natuurlijk rekening mee gehouden dat er door het kabinet
maatregelen genomen zullen worden voor de glastuinbouw. Ik kan u verzekeren
dat dit van marginale invloed op de cijfers is. Een ander aspect is de vergelijking
huishoudens-grootverbruikers. De huishoudens betalen aanzienlijk meer, tussen
de 60% en 75% aan ecotaks over het tarief. Bij de grootverbruikers zijn die
tarieven respectievelijk 2,5% en 16%. Daar zit een enorm gat tussen. Het moet
de Partij van de Arbeid toch aanspreken om dat gat nu eindelijk eens te dichten?De heer Crone (PvdA):Ja, daarom zei ik ook dat wij daarover bij het opstellen van ons verkiezingsprogramma
goed hebben nagedacht. Onze grens is gewoon wat redelijker. In de totale ecotaks
gaat eenderde naar de bedrijven en tweederde naar de gezinnen, maar dat geldt
ook bij de terugsluizing. De gezinnen krijgen dus terug wat zij betaald hebben.
Dat is ook de bedoeling. Het is geen geld voor de schatkist, het is geen belastingverhoging,
het is het prikkelen van twee grote groepen en dat gaat op deze manier heel
adequaat. Een extra positieve prikkel is dat wij speciaal zuinige energie
goedkoper maken.De heer Marijnissen (SP):De heer Crone staat erop dat vervolgens de ecotaks wordt geïntroduceerd
en dat het geen botte verhoging van de tarieven is, waarvoor de SP deels zou
willen pleiten. Hij is dus bereid mee te werken aan het dichten van dat gat
tussen de huishoudens en de grootverbruikers indien dat in de vorm van een
ecotaks gebeurt. Begrijp ik dat goed?De heer Crone (PvdA):Mijn cijfers wijzen tot nu uit dat dit vrijwel niet aan de orde is. De
discussie daarover moeten wij eerst voeren. Overigens is in het regeerakkoord
een afspraak gemaakt die dat misschien moeilijk maakt. Als de VVD en D66 echter
meedoen, zijn wij het weer met z'n allen eens. Ik heb dus nog een omweg langs
die kant van de zaal nodig voordat wij het daarover eens kunnen worden.De heer Marijnissen (SP):De heer Crone is niet van plan zich op dit punt verder achter het regeerakkoord
te verschuilen.De heer Crone (PvdA):Ik wil in ieder geval die cijfers zien.De heer Marijnissen (SP):Er is met de fractie van de PvdA te spreken over een dichten van dat gat,
als dat tenminste gebeurt door middel van een ecotaks die ook het bezwaar
van de staatssecretaris wegneemt, namelijk dat er concurrentienadeel zal ontstaan. Die ecotaks wordt immers teruggesluisd.De heer Crone (PvdA):Ja, maar het regeerakkoord en de motie-Remkes zijn er ook nog. Daarin
wordt gevraagd of, als bedrijven gaan meebetalen, het geld niet kan worden
teruggesluisd als zij een convenant hebben afgesloten. Die motie heb ik ook
medeondertekend. Dat is het Deense model. Dat komt allemaal wel op tafel als
wij het belastingplan bespreken.De heer Marijnissen (SP):Houdt dit in dat wij op dit punt op de Partij van de Arbeid moeten wachten
totdat het belastingplan aan de orde komt? Of kan eerder met de fractie van
de PvdA zaken worden gedaan om deze schrijnende ongelijkheid weg te nemen?De heer Crone (PvdA):Ik doel niet op het belastingplan voor de 21ste eeuw, maar op het belastingplan
voor het volgend jaar. Dat hebben wij over een paar weken in huis.De heer Marijnissen (SP):En dan is het mogelijk om met de Partij van de Arbeid zaken te doen over
het dichten van dat gat?De heer Crone (PvdA):Onder de conditie dat de analyse klopt en onder de conditie dat de partijen
waarmee wij samen een regeerakkoord hebben opgesteld, ook zeggen dat er openingen
zijn in combinatie met zo'n Deens model. Maar als dat niet zo is, dan is er
een eerder gemaakte afspraak.De heer Marijnissen (SP):Nu komt de heer Crone er toch weer een beetje van terug. Dat zou betekenen
dat de PvdA een soort gegijzelde is van de VVD. Hoe de VVD over dit soort
fenomenen denkt, is inmiddels wel duidelijk. Het gaat erom dat de Raad van
State en de ECN hebben gezegd dat wij helemaal niet meer bij de huishoudens
moeten zijn als wij door middel van ecotaksen echt voordeel willen boeken
op het gebied van milieu. Op dat terrein kunnen slechts marginale winsten
worden geboekt. Dan moeten wij bij de grootverbruikers zijn. Ik probeer de
heer Crone over te halen om in ieder geval conform het verkiezingsprogramma
van de PvdA te kijken naar mogelijkheden om het naar mijn mening onverdraaglijke
verschil dat al jaren bestaat tussen de grootverbruikers en de huishoudens
te dichten.De heer Crone (PvdA):Vanmorgen stond in de krant dat zich juist bij de gezinnen de minste stijging
of zelfs geen stijging voordeed van het CO2-gebruik. Misschien
heeft dat ook te maken met de prikkels van de afgelopen jaren. Verder heeft
de Raad van State gezegd dat, bezien van het milieu, ook aan de grootverbruikers
moet worden gedacht. Daar heeft de heer Marijnissen gelijk in. In diezelfde
analyse van de Raad van State staat echter niet wat dat betekent voor de concurrentiepositie.
Als wij dat de volgende keer vragen aan de Raad van State, krijgen wij misschien
een ander antwoord. Overigens, de grootverbruikers moeten wel wat doen. Zij
moeten convenanten afsluiten. Zij worden via de vergunningen aangesproken.
Dat zijn allemaal verplichtende afspraken om 20% energiebesparing te halen.
Dat kost ze ook geld. Vandaar dat die grote bedrijven ook wel eens bij ons
op de stoep staan met de vraag of het niet minder kan. Nee, het kan dus niet
minder. Zij moeten ook hun energiebesparingsdoelstellingen halen.De heer Marijnissen (SP):De recente cijfers van de Gasunie wijzen uit dat vanaf 1993 tot 1997 het
gasverbruik bij de huishoudens min of meer gelijk is gebleven, terwijl die
bij de industrie met 30% is toegenomen. Dan kun je wel meerjarenafspraken
maken en een besparing realiseren van 1% per jaar per kosteneenheid energieverbruik,
maar die 30% poets je daarmee niet weg.De heer Crone (PvdA):Dat betreft het debat over het totale stijging van het energieverbruik
versus het energieverbruik per eenheid product. Moet je dan sectoren het land
uit jagen die per eenheid product wel zuinig zijn? Laten wij die discussie
maar voeren bij de behandeling van de begroting van Economische Zaken.De heer Vendrik (GroenLinks):Voorzitter! Ik heb een vraag aan de heer Crone. Misschien mogen er van
de PvdA op de korte termijn verschillen zijn tussen groot- en kleinverbruiker,
maar ik neem aan dat het de bedoeling is van de Partij van de Arbeid dat de
energieprijzen op de lange termijn voor iedereen gelijk zijn. Dat is toch
de ecologische revolutie die wij met z'n allen willen? Gaat de Partij van
de Arbeid nu weer vier jaar wachten voordat dit punt dichterbij wordt gebracht?
Wat is nu eigenlijk de termijn voor dit soort ongelijkheden die de heer Crone
hieraan wil verbinden?De heer Crone (PvdA):Die termijnen hangen af van wat mogelijk en wenselijk is. Dat is in internationaal
perspectief. In uw eigen voorstellen en doorrekeningen is er ook steeds een
lager tarief voor grootverbruikers dan voor kleinverbruikers. Bij de doorrekening
van uw programma moeten de gezinnen gigantisch veel meer betalen: 28 cent
per m3 gas in vier jaar tijd. Dat wil ik niet aan
mensen voorstellen. De gasprijsverhoging die u voorstelt voor grootverbruikers,
is vele malen minder. Ik kan beter aan u vragen waarom u dat niet doet.De heer Vendrik (GroenLinks):Het punt is dat u er opnieuw voor kiest om het grootverbruik vier jaar
vrij te stellen van extra heffingen.De heer Crone (PvdA):Nee, grootverbruikers moeten meer betalen dan in de oude situatie, zij
het weinig. Aan de voet gaan zij nu ook betalen.De heer Vendrik (GroenLinks):Dat is buitengewoon marginaal. Mijn vraag is wanneer u daar een einde
aan maakt.De heer Crone (PvdA):Zo snel mogelijk. De SPD heeft nu gewonnen en de Grünen nog niet,
maar zij gaan toch meedoen in de coalitie. Wie weet wat dat allemaal oplevert.
Be my guest, dan doen wij het samen. Ik ben blij met het enthousiasme achter
de regeringstafel. In de stukken staat dat zij zelf initiatieven nemen om
voortgang te boeken, nu er een rood-groene coalitie gloort.Bij de coalitie was altijd een sterke behoefte om de zuinige auto fiscaal
te bevorderen, omdat zij een belangrijk effect kan hebben. Gisteren stonden
in De Telegraaf weer nieuwe modellen van zuinige auto's. Komt dat ook terug
in het belastingplan? Vorig jaar hebben wij dat niet getrokken in de Kamer,
maar de indruk was toen dat alle partijen erachter zullen staan als de regeling
wat eenvoudiger wordt. Ik ben blij met de toezeggingen over de cultuurbegroting, zij het dat
ons nog niet helemaal duidelijk is welke kortingen de kwaliteit aantasten
en wat echte efficiëntieverbeteringen zijn. Die discussie komt nog wel
terug bij de cultuurbegroting. Hetzelfde geldt voor het vervoer van gehandicapte
leerlingen.Beide bewindslieden proberen de heer Marijnissen in te kapselen wat het
eigenwoningbezit betreft. Mocht het niet goed aflopen met het maatschappelijk
gebonden eigendom, dan stel ik voor dat wij gezamenlijk een initiatiefwet
indienen om het eigenwoningbezit aan de onderkant te bevorderen. Dan is hij
volledig ingekapseld en daar zijn de mensen ook mee gediend. Dat bedoel ik
positief.De heer Marijnissen (SP):Ik kan een grapje wel waarderen, maar niet als het drie keer wordt herhaald,
want dan gaat het een eigen leven leiden. Dat mijn fractie langzamerhand leert
om resultaatgericht te opereren, wil absoluut niet zeggen dat zij uw analyses
en visies deelt, laat staan die van het kabinet. Wij hebben net nog gezien
dat u zo traag als een slak vooruitkomt bij de grootverbruikersheffingen voor
energie. Er is nog genoeg om over van mening te verschillen, en dat zal de
komende jaren nog wel blijken.De heer Crone (PvdA):Ik zal inderdaad het razendsnelle tempo waarin de SP-fractie van een ferme
tegenstander van alle vormen van ecotaks naar de meest fervente voorstander
aan het groeien is, nooit evenaren.De heer Marijnissen (SP):Hier moet ik even op reageren. Dit zegt meer over het voortschrijdend
inzicht van de PvdA-fractie in de inzichten van de SP dan over de inzichten
van de SP als zodanig. Wij hebben de ecotaks altijd pragmatisch beoordeeld.
De heer Crone heeft zojuist nog eens aangehaald wat voor problemen er zijn
geweest bij het terugsluizen, zodat iedereen dat geld terug zou krijgen. Wij
kennen het probleem dat huishoudens hebben met de isolatie. Dat waren onze
bezwaren. De vergroening van het belastingstelsel als zodanig hebben wij nooit
en te nimmer afgewezen, lees ons verkiezingsprogramma er maar op na. Maar
wij vinden het echt inconsequent om de huishoudens en het midden- en kleinbedrijf
wel te pakken met de ecotaks en de grote jongens, bij wie je het meeste kunt
winnen, te laten lopen. Dat doet u nog steeds.De heer Crone (PvdA):Ik ben blij dat uw inbreng bij dit punt een andere is dan die van de heer
Poppe in de vorige ronde.De heer Marijnissen (SP):Ik vind het niet helemaal in de haak om discussies van andere mensen op
andere momenten met elkaar in verband te brengen als dat niet verifieerbaar
is.De heer Crone (PvdA):U hebt gelijk, maar ik kan vele citaten van de heer Poppe aanhalen, waarbij
vergeleken het woord 'onding' nog een vriendelijke benaming was.De heer Marijnissen (SP):De heer Crone maakt hier echt een foutje. Het is zijn coalitiegenoot,
de VVD, geweest die het een 'onding' heeft genoemd.De heer Crone (PvdA):Dat klopt, maar dat was nog een vriendelijke kwalificatie vergeleken met
de bewoordingen waarmee de heer Poppe het wetsvoorstel geprobeerd heeft onderuit
te halen.De heer Marijnissen (SP):Dat gold voor de randvoorwaarden en daar ben ik al duidelijk over geweest.
Nogmaals, wij hebben steeds een pragmatische benadering gekozen. De randvoorwaarden
deugden niet en daarom hebben wij het wetsvoorstel inderdaad een nog vreselijker
kwalificatie gegeven dan 'onding'. Het woord 'onding' komt echter van een
bondgenoot van de heer Crone en niet van ons.De heer Crone (PvdA):Het was een onding en wij voerden het toch in.Voorzitter! Wij hebben een debat gehad over de middeninkomens. Ik ben
blij dat, behalve de CDA-fractie, ook de VVD-fractie daar meer aandacht voor
wil in het belastingplan voor de 21ste eeuw. De vraag is dan natuurlijk of
er extra geld voor moet komen. Ik zou zeggen: in principe niet. Als een belastingplan
bij het huidige budget rechtvaardiger kan voor de middeninkomens, dan doen
wij dat en dan moet je binnen het plan wat verschuiven. Je kunt ook zeggen
dat wij er meer geld bij moeten doen, maar dan komt eerst de afweging of je
dat geld niet beter kunt besteden aan iets anders. Het gaat dan om meevallers
aan de inkomstenkant, om maar even zuiver in de leer te blijven. Daarvan hebben
wij afgesproken dat wij die naar de prioriteiten van het regeerakkoord inzetten.
Misschien zeggen wij dan wel: lastenverlichting voor milieuverbetering of
voor werkgelegenheid. Ik ga nu niet zeggen dat er extra geld moet komen. Er
zijn legio mogelijkheden om meer te doen voor de middeninkomens binnen het
totale complex. Alleen tellen wij de middeninkomens niet tot boven een ton,
zoals via tariefsverlaging zou gaan gebeuren.De heer Van Beek (VVD):Voorzitter! Het is de eerste keer dat ik hoor dat wij nu ook zover zijn.
De VVD-fractie heeft al eerder opmerkingen gemaakt over de middeninkomens.
Los daarvan denk ik dat het goed is dat wij vrij breed constateren dat het
op z'n minst noodzakelijk is om nog eens te spreken over de voorstellen die
er nu liggen. Er is natuurlijk een aantal oplossingen denkbaar, zowel binnen
het bedrag als met extra bedragen. De opening die de staatssecretaris heeft
geboden, is wat ons betreft voldoende voor vandaag. Ik begrijp uit de reacties,
zowel van de kant van het CDA als van de PvdA, dat er een ruime meerderheid
is die daar serieus naar wil kijken. Daar ging het mij om.De heer Crone (PvdA):Ik was ook blij, omdat het nog niet bleek tijdens het debat over de regeringsverklaring.
Tot zover gaat mijn geheugen terug. Als de VVD-fractie daarvoor ook al voor
de middeninkomens was, dan hadden wij het in het regeerakkoord ook kunnen
regelen. Ik ben het met de heer Van Beek eens dat wij het beter nu samen met
de staatssecretaris kunnen oplossen. Dat is toch het mooiste besluit.Ik wens de bewindslieden succes bij verdere interventies in de markt.De heer Balkenende (CDA):Voorzitter! Er speelt nog iets in mijn hoofd en dat is het gat in de hand
van het CDA. Ik denk dat wij de feiten even goed op een rijtje moeten zetten.
In het verkiezingsprogramma hebben wij niet de truc toegepast om te kiezen
voor hogere financieringstekorten na 1998. In ons programma was de staatsschuld
 lager dan bij andere partijen. Ik heb in dit debat duidelijk
gemaakt dat er verschil is tussen de uitgangspunten voor het financieel beleid
en de concrete maatvoering. Je hebt andere uitgangspunten nodig dan het kabinet
kiest. Het kabinet heeft gezegd dat het de uitgangspunten voldoende vindt.
Dat is de eerste discussie. Daarna gaan wij praten over de concrete maatvoering.
Als mevrouw Verburg en anderen voorstellen doen, dan zal dat gebeuren op basis
van de kaders die het kabinet aanreikt. Wij zullen binnen die kaders met voorstellen
komen, het plan 'De moeite waard' en andere zaken. Dat heeft niets te maken
met een gat in de hand. Ik vind dat verwijt eerlijk gezegd elke grond missen.Ik herhaal graag de opmerking van de heer Drees: 'Niet alles kan en zeker
niet tegelijk!'. Wij zullen zien of het uitgavenbeleid van dit kabinet op
termijn handhaafbaar is.De heer Crone (PvdA):Voorzitter! Als wij zouden doen wat de heer Balkenende in dit debat en
de laatste weken heeft gevraagd, dan zouden wij niet die lastenverhoging doen
om het sociaal fonds op peil te brengen. Voorts zouden wij extra geld uittrekken
voor wachtlijsten en andere dingen en wij zouden het financieringstekort versneld
laten dalen. Als wij die drie dingen zouden doen, dan zou er op zeer korte
termijn een tussenbalans nodig zijn omdat wij dan allemaal gaten in de begroting
krijgen. Dit kabinet is nu zo schokbestendig dat die tussenbalans waarschijnlijk
niet nodig zal zijn.De heer Balkenende (CDA):Ik hoop met de heer Crone dat een tussenbalans niet noodzakelijk zal zijn.
Ik heb al gezegd dat het uitgavenbeleid van het kabinet aanzienlijk forser
is dan in de vorige periode, terwijl de economische omstandigheden een stuk
slechter zijn. Daarmee loop je bepaalde risico's. Dat heb ik in eerste termijn
ook gezegd. Ik hoop met de heer Crone dat een tussenbalans niet nodig is,
maar ik heb er toch wel wat twijfels over.De heer Crone (PvdA):De economische situatie is nu goed, maar kan slechter worden. Daarom zijn
de buffers ook groter en sterker dan vier jaar geleden. Die buffers zijn er,
namelijk een lage behoedzame groei en al die andere buffers die ik heb genoemd
en dus is er geen tussenbalans nodig.De voorzitter:Ik moet de heer Balkenende teleurstellen. Ik ben ervan overtuigd dat het
niet de laatste keer is geweest dat u hier samen in debat bent geweest.De heer Vendrik (GroenLinks):Voorzitter! Ook ik dank de bewindslieden voor hun antwoorden.Ik heb in eerste termijn woorden gewijd aan de zorgwekkende toestand van
de wereldeconomie. Ik ben toch een beetje teleurgesteld in het antwoord van
de minister over de positie en het functioneren van het IMF. Ik denk dat er
op dat punt heel veel te veranderen is. Ik heb dan ook voluit steun gegeven
aan de motie van de heer Crone.Op één punt wil ik nog even de aandacht vestigen. Ik heb
de minister de vorige week tijdens het algemeen overleg over de crisis in
Azië gevraagd of hij bereid was ons op de hoogte te brengen van zijn
analyse van de ontwikkeling van de financiële markten de afgelopen jaren.
Dat is toen als het ware in de randen van de tweede termijn verdwenen. Ik
hecht zeer aan die analyse. Ik heb in het overleg gezegd dat mijn indruk is
dat de ontwikkelingen zo snel gaan, dat wij nauwelijks nog in de gaten hebben
hoe wij die ontwikkelingen economisch gezien moeten waarderen. Voor toezichthouders,
financiële en monetaire autoriteiten is er dus een enorm probleem. Omdat
dit de wereld letterlijk raakt – er wordt niet voor niets over een global
casino gesproken – dring ik nogmaals aan op die notitie. Wellicht spoort
dat met of is dat een kleine uitbreiding van de rapportage die de heer Crone
in zijn motie vraagt.Mijn tweede punt is de inkomensontwikkeling in 1999. Wij hebben in onze
tegenbegroting extra middelen uitgetrokken voor een verhoging van het sociaal
minimum. Ik hecht eraan hier nogmaals te stellen dat dit mogelijk was met
behoud en zelfs groei van werkgelegenheid. De FNV en de Raad van kerken hebben
ook via een publieke actie opgeroepen om het sociaal minimum eindelijk eens
een keer te verhogen. Voor de inkomens onderin het inkomensgebouw is in 1999
eigenlijk sprake van een koppeling-min. Er wordt een energieheffing teruggesluisd.
Dat loopt min of meer rond. Tegelijkertijd wordt in de nieuwe eerste schijf
het premiepercentage verhoogd, zodat per saldo het fiscale pakket in 1999
negatief uitpakt voor de laagste inkomens. Als je daar de koppeling bij optelt,
kom je net boven de nul uit. Daarom dien ik de volgende motie in.De Kamer,gehoord de beraadslaging,constaterende, dat het pakket fiscale maatregelen met inbegrip van de
premieverhoging van het kabinet in 1999 per saldo leidt tot inkomensachteruitgang
voor de mensen met een uitkering of loon op minimumniveau;voorts constaterende, dat de koopkrachtverbetering uit hoofde van de koppeling
hierdoor deels verloren gaat;roept de regering op, indien in 1999 sprake zal zijn van meevallende inkomsten,
het deel dat volgens de afspraken uit het regeerakkoord bestemd is voor lastenverlichting
bij voorrang aan te wenden voor verdere verlaging van het tarief nieuwe eerste
schijf,en gaat over tot de orde van de dag.De voorzitter:Deze motie is voorgesteld door het lid Vendrik. Naar mij blijkt, wordt
zij voldoende ondersteund.Zij krijgt nr. 29 (26200).De heer Vendrik (GroenLinks):Voorzitter! VendrikIk zou graag heel veel opmerkingen maken over het belastingplan
21ste eeuw, maar ook daarvoor heb ik nu te weinig tijd. Ik wil de staatssecretaris
wel vragen om op één punt te reageren. Het SCP is vandaag met
een prachtig rapport gekomen over hoe wij denken in deze tijden. Daaruit blijkt
dat tweederde deel van de Nederlandse bevolking nivellering bepleit. Ik zie
dat niet terug in het belastingplan 21ste eeuw. Het is wat kort door de bocht,
maar als de staatssecretaris spreekt over een rechtvaardig belastingstelsel,
moet ik denken aan een boekje van zijn hand van een aantal
jaren geleden. In dat boekje, dat ik met veel belangstelling heb gelezen,
schreef hij toen: het belastingstelsel is redelijk progressief, het gaat om
de wijze van premie-inning, die verstoort het beeld. Als ik nu zie wat er
in het belastingplan veranderd wordt, constateer ik dat die op zich progressieve
tariefstructuur verder wordt afgeplat. Dat komt de rechtvaardigheid niet ten
goede in mijn interpretatie ervan, namelijk dat de sterkste schouders de zwaarste
lasten dragen.Wat de vermogenswinst- of rendementsbelasting betreft, zouden inderdaad
ook in het voorstel van GroenLinks voor een vermogenswinstbelasting eventuele
verliezen fiscaal gecompenseerd worden. Maar op de lange termijn zal een vermogensrendementsbelasting
die uitgaat van 4% waarschijnlijk een stuk minder opbrengen dan de vermogenswinstbelasting.
Gezien de ontwikkelingen op de financiële markten, waar ook nu nog rendementen
van gemiddeld 10% worden gehaald, denk ik dat per saldo op de lange termijn
de vermogenswinstbelasting veel meer geld oplevert. Dit los van de vraag van
de continuïteit van de inkomsten waarop de staatssecretaris terecht de
aandacht heeft gevestigd. Ik erken volledig dat dit op zich een probleem is.
Maar als het gaat om de hoogte van de inkomsten en de rechtvaardigheid van
dit typen belastingen, zou ik de staatssecretaris nogmaals de vermogenswinstbelasting
in overweging willen geven.De heer Crone (PvdA):Natuurlijk zullen macro-economisch gezien op lange termijn de verliezen
wel tegen de winsten wegvallen, maar daaronder schuilen verschuivingen van
mensen die gigantische verliezen lijden. Zij zullen die allemaal afboeken
op de fiscus, terwijl de mensen die de winsten boeken – deels ook instellingen –
geen vermogensbelasting betalen. De heer Vendrik moet achter het macro-economische
gelijk wel de werkelijkheid zien en dat is nu juist het bezwaar tegen de vermogensaanwasbelasting.
Juist dat schommelende effect is het bezwaar hiertegen.De heer Vendrik (GroenLinks):Dat schommelende effect vind ik eerlijk gezegd een probleem van de minister.
Ik blijf erbij dat op lange termijn de werkelijke winsten ver uitstijgen boven
de rendementen die fictief worden vastgesteld op 4%. Daar valt dus een extra
belasting te halen.Voorzitter! Ik kom nu op de vraag die ik eerder heb gesteld over een eventueel
modern getint beleggingsregime richting ethisch beleggen. Het spijt mij zeer
dat de minister daar niet voor is. Ook bij de algemene beschouwingen bleek
al dat de minister-president niet erg geporteerd is voor het verschijnsel
verantwoord ondernemen. Toch wil ik de Kamer de volgende motie voorleggen
en misschien ziet de minister die wel als het mooiste welkomstgeschenk dat
hij de toekomstige voorzitter van de SER kan aanbieden.De Kamer,gehoord de beraadslaging,constaterende, dat in toenemende mate aandacht besteed wordt aan de mogelijkheden
van verantwoord ondernemen, zoals het ethisch beleggen;van mening, dat de kwaliteit van de samenleving gediend is bij deze discussie;roept de regering op advies te vragen aan de SER over verantwoord ondernemerschap
en het ethisch beleggen in het bijzonder en de eventuele mogelijkheden en
wenselijkheden van ondersteunende overheidsmaatregelen,en gaat over tot de orde van de dag.De voorzitter:Deze motie is voorgesteld door het lid Vendrik. Naar mij blijkt, wordt
zij voldoende ondersteund.Zij krijgt nr. 30 (26200).De heer Vendrik (GroenLinks):Tot slot stel ik nog een korte vraag over het begrotingskader. De minister
heeft in een andere hoedanigheid deze zomer gekozen voor een behoedzaam begrotingsscenario.
Daarbij stonden hem bepaalde veronderstellingen omtrent de meerjarige economische
groei voor ogen. Gelet op de bijstelling van en de verwachtingen over die
groei die in de afgelopen weken naar voren zijn gekomen, moet ik constateren
dat er eigenlijk geen sprake is van een behoedzaam begrotingsscenario, maar
eerder van een trendscenario. Wat de minister deze zomer nog dacht aan extra
inkomsten te kunnen realiseren in de komende jaren, maar waarmee hij geen
rekening wilde houden, is nu helemaal weg. Het behoedzame scenario is nu een
soort middenscenario geworden. Dan zijn er volgens mij twee mogelijkheden:
óf je geeft het een nieuw naam en dan zijn wij ook in naam afgestapt
van het behoedzame scenario, óf je zegt – maar dat is een vrij
drastische ingreep – ik pleeg een herzieningsoperatie opdat ik de komende
jaren een behoedzaam scenario kan volgen waarbij ik eigenlijk regisseer dat
ik meerjarig een aantal meevallers kan aanwenden voor eventuele tegenvallers
en extra gelden voor lastenverlichting. Ik krijg graag nadere duidelijkheid
van de minister.De heer Van Beek (VVD):Voorzitter! Ik dank de minister en de staatssecretaris voor de beantwoording
van de vragen. Ik dank hen ook voor de schriftelijke beantwoording. Als ik
de schriftelijke en mondelinge antwoorden overigens met elkaar vergelijk,
valt mij op dat je beter af bent als je vragen mondeling worden beantwoord.Het was van belang dat het kabinet bij monde van deze bewindslieden nog
eens neerzette hoe het aankijkt tegen de economische ontwikkeling in de wereld
en de consequenties daarvan voor Nederland. Ik denk dat het goed is dat met
name minister Zalm dat nog eens heeft gedaan. Na een periode waarin werd gesproken
over de vraag wat er gebeurde als wij boven het behoedzame scenario zaten,
kwam er een periode waarin werd gediscussieerd over de vraag wat te doen als
wij onder het scenario uitkomen. Wij zijn vandaag redelijk dicht bij het scenario
uitgekomen, in ieder geval statistisch, als je de analyses bekijkt. De discussie
moet niet gaan over de vraag wie de beste prognoses weet te maken. Het gaat
erom welk beleid moet worden gevoerd. Op basis van de afspraken die in de
begroting vastliggen, zouden wij voorlopig moeten starten.Ik ben tevreden met de antwoorden – deels ook schriftelijk –
als het gaat om de rapportage aan de Kamer over het realiseren
van de bezuinigingen. Ik vind het belangrijk dat de bezuinigingen worden gerealiseerd.
Het beeld moet weg dat dit wat minder serieus zou worden opgepakt dan de verhoging
van de uitgaven. In die zin is het goed dat de informatiestromen op gang komen.Voorzitter! Het financieringstekort komt er op begrotingsbasis slechter
af dan op rekeningbasis. De minister beaamt dat door te zeggen dat de rekening
er elke keer gunstiger uitziet dan de cijfers die op begrotingsbasis zijn
gepresenteerd. Ik verwijs naar de 0,9 ten opzichte van de 1,3. Ik meen dat
wij dat voor lief moeten nemen. Ik heb de verwachting dat de cijfers op nacalculatiebasis
gunstiger zullen uitpakken.De heer Balkenende (CDA):De heer Van Beek zegt duidelijk dat de ombuigingen moet worden gerealiseerd,
een soort inspannings- en resultaatsverplichting. Als er een kink in de kabel
komt terzake van de ombuigingen, moet er dan worden ingegrepen in de uitgaven?De heer Van Beek (VVD):Daarover zijn duidelijke afspraken gemaakt en de minister-president is
hierover duidelijk geweest. Als bepaalde bezuinigingen geen doorgaan vinden,
zullen er andere voor in de plaats moeten komen, want het totaalbedrag zal
gehaald moeten worden. Wij hebben afgesproken dat het niet verhaald zal worden
op de intensiveringen.De heer Balkenende (CDA):U zegt dus: als er op een gegeven moment tegenvallers zijn bij de ombuigingen,
moet elders extra worden omgebogen om op die manier de intensiveringen overeind
te kunnen houden?De heer Van Beek (VVD):Dat is de afspraak die daarover is gemaakt.De heer Balkenende (CDA):Als het niet lukt om die andere ombuigingen te vinden, komt er dan een
moment waarop de intensiveringen niet of in mindere mate doorgaan?De heer Van Beek (VVD):Ik meen dat die vraag niet aan de orde is. De bezuinigingen zijn niet
absurd hoog, zeker niet als je ze vergelijkt met die in de vorige periode,
toen er voor 18 mld. aan bezuinigingen moest worden gerealiseerd. Je praat
hier niet over een onhaalbare taakstelling. De gemaakte afspraak is wat ons
betreft voldoende. Het ingeboekte bedrag aan bezuinigingen moet er gewoon
uitkomen.Voorzitter! Er is gesproken over de vraag hoe om te gaan met het behalen
van het 3% financieringstekort. Ik hoef daarop niet meer terug te komen.Ik heb aan het kabinet gevraagd hoe het zelf risico's inschat als het
om deze begroting gaat. Ik heb twee voorbeelden genoemd. Ik heb daarop een
kort antwoord gekregen; ik zal het maar netjes zeggen. Het ging over de asielzoekersproblematiek
en het millenniumprobleem. Mijn vraag strekte verder. Ik verlangde inzicht
in de wijze waarop in het algemeen wordt aangekeken tegen risicofactoren in
deze begroting. Overigens kan met het antwoord gegeven op vragen over de millenniumproblematiek,
worden volstaan als er verder geen problemen rijzen. Wij maken ons echter
zorgen over de mogelijkheid dat het op het laatste moment anders loopt. In
dat geval mag het niet zo zijn dat men aanloopt tegen een groot aantal procedures.
Dan moet er direct daadwerkelijk worden ingegrepen.Over de belastingplannen kan ik kort zijn omdat de staatssecretaris de
discussie daarover heeft verplaatst naar het moment dat die plannen aan de
orde zijn. Ik doel nu op het belastingplan 1999 of de plannen voor de 21ste
eeuw. Uit de beantwoording van schriftelijke vragen van de fractie van de
SP blijkt hoe de bedragen voor particulieren uitpakken in relatie met de ecotaks.
Op het moment dat de tariefstelling bekend is, kunnen wij zelf nagaan of die ƒ
135 voldoende is om in een gemiddelde verbruikssituatie zowel voor kilowattuur
als voor kubieke meter soelaas te bieden. Ik krijg de indruk dat de staatssecretaris
echt de intentie heeft om deze zaak vooral ook voor kleinere bedrijven goed
uit te werken. Ik vraag hem nog eens om tegen deze achtergrond te kijken naar
de positie van verenigingen, meer in het bijzonder sportverenigingen.Over het belastingstelsel voor de 21ste eeuw is in veel interrupties al
het een en ander gezegd. Mij gaat het erom dat de geschetste problemen als
zodanig zijn geagendeerd. De heer Crone heeft de suggestie gedaan een oplossing
te zoeken in de marginale tarieven, maar die werkwijze staat ons nu juist
niet voor ogen. Dit raakt immers een van de zaken die voor ons zo van belang
waren bij het opstellen van dit belastingstelsel.Voorzitter! In de discussie over investeringen in de infrastructuur ben
ik nogal terughoudend geweest met het stellen van voorwaarden. Wel heb ik
gevraagd om na te gaan of het, met inachtneming van een aantal randvoorwaarden,
mogelijk is om in de komende jaren op deze manier een aantal projecten te
realiseren die anders niet of niet goed van de grond zouden komen. Ik constateer
dat in de motie van de fractie van het CDA in het geheel geen voorwaarden
worden gesteld. Daarin wordt slechts gevraagd om een en ander te bespoedigen.
Dat lijkt mij wat te weinig van het goede. Ik hoop wel dat de minister dit
onderwerp wat enthousiaster en stimulerender wil aanpakken. Ik realiseer me
dat de overheid bij financiering vaak de goedkoopste kan zijn, maar met alle
afspraken die binnen het budgettaire kader gemaakt zijn, liggen daar natuurlijk
ook meteen de beperkingen. Het gaat mij erom dat wij een aantal zaken echt
van de grond weten te krijgen.Ik ben erkentelijk voor de duidelijke beantwoording ten aanzien van de
problematiek rond het Gemeentefonds en het Provinciefonds. Daar kan geen misverstand
meer over bestaan. Ik ga voorlopig akkoord met de beantwoording van de vragen
over de brandweerzorg en de rampenbestrijding. Hiermee staan deze zaken op
de agenda. In het kader van de BZK-begroting moet een en ander maar nader
worden uitgewerkt.Ik heb het gevoel dat wij elkaar over de financiering van de EU heel dicht
genaderd zijn. Ik kijk met belangstelling uit naar de uitkomsten van dit proces.
Ten aanzien van de EMU en de kosten van de introductie van de euro ben ik
blij met de drie maal 60 mln., maar ik ben zeer geïnteresseerd in wat
de omschakeling echt gaat kosten. Er doen immers wel eens bedragen met veel
meer nullen de ronde. Ik denk dat in de Kamer daarom veel belangstelling bestaat
om hierover goed geïnformeerd te worden.Over de omschakeling van de BTW van 17,5% naar 19% maak ik twee opmerkingen.
Deze omschakeling moet in één keer plaatsvinden en
niet trapsgewijs. Uit economisch oogpunt kan ik me hierbij iets voorstellen,
maar deze ingreep heeft natuurlijk effect op de inflatie. Trapsgewijze omschakeling
heeft echter vele nadelen. Voorts staat in de stukken dat, als dit internationaal
mogelijk is, na die 19% nog iets kan komen. Het gaat mij op dit moment niet
zozeer om het percentage als wel om het feit dat zo'n ingrijpende wijziging
maar eenmaal kan plaatsvinden.Ik ben tevreden met het antwoord van de staatssecretaris over mijn vraag
naar de grenslandtoets. Dit punt staat bij hem en in een aantal gremia op
de agenda.Ik had over een aantal punten een discussie met de heer Balkenende willen
voeren naar aanleiding van zijn inbreng, maar de heer Crone was mij voor.
De eerste motie van de heer Balkenende is een herinnering aan wat door andere
partijen is vastgelegd in het regeerakkoord. Van twee kanten van de tafel
is dit vandaag nog eens expliciet bevestigd. Wij hebben dus geen behoefte
aan deze motie.In zijn tweede motie wordt gevraagd om iets wat niet mogelijk is. Als
de sociale premies omhooggaan, zou niemand dat mogen merken. Iedereen zal
dit echter merken. Dat is het nadeel van dit soort verhogingen. Met deze tekst
kan ik niet veel doen.De heer Balkenende (CDA):Ik heb, wat de eerste motie betreft, bewust gezegd dat een aantal formules
helder moet worden vastgelegd omdat daarover verdeeldheid in de Paarse kringen
bestaat.De heer Van Beek (VVD):U hoeft zich daarover met name vanuit uw positie geen zorgen te maken.
Ik krijg zowel van de coalitiefracties als van de bewindslieden niet het gevoel
dat iemand hierover nerveus wordt.De heer Balkenende (CDA):We zullen zien. Ik heb gehoord dat de heer Zalm naar aanleiding van het
betoog van de heer Crone opmerkte dat er geen vermenging van uitgaven en inkomsten
zal plaatsvinden. Als de zaak zo verloopt als vandaag, is de discussie die
de heer Melkert heeft aangezwengeld voorbij.Ik wijs verder op bladzijde 4 van de beantwoording op de schriftelijke
vragen. Daar staat aan het slot: er zal sprake zijn van een koopkrachtverbetering.
Indien dit het geval is, willen wij dat graag in een motie onderlijnen en
erop toezien dat het werkelijk zo gebeurt.De heer Van Beek (VVD):In het eerste deel van de motie staat dat huishoudens geen inkomensnadeel
mogen ondervinden. Als er sprake is van een premieverhoging, zal iedereen
daar inkomensnadelen van ondervinden. Als u een andere oplossing hebt, hoor
ik die graag. Misschien kan die nog eens te pas komen.Eenzelfde opmerking heb ik over de tweede passage. Bij een lastenverhoging
is er altijd sprake van koopkrachtvermindering.Op de punten die door ons aan de orde zijn gesteld, is op afdoende wijze
geantwoord. Het is verstandig dat wij starten met de uitvoering van deze begroting.
In het voorjaar zal er een moment komen waarop wij opnieuw met elkaar van
gedachten zullen wisselen over de vraag in hoeverre de aannames in deze begroting
overeenkomen met de inzichten die er dan zijn. Ik hoop dat volgens de dan
geldende inzichten deze begroting onverkort kan worden uitgevoerd.De heer Marijnissen (SP):Voorzitter! Mijn fractie heeft na ampel beraad besloten om mij enkele
minuten extra te gunnen, zodat ik de bewindslieden op correcte wijze en compleet
van repliek kan dienen.De voorzitter:De heer Poppe heeft mij dat bevestigd.De heer Marijnissen (SP):Ik wil eerst een opmerking maken over het internationale vrije kapitaalverkeer.
Ik stel vast dat de minister in de loop der tijd enigszins opschuift. Aanvankelijk
presenteerde hij zich bij zijn aantreden, vier jaar geleden, als een doorgewinterde
liberaal. Ik merk nu uit zijn inbreng dat hij op een aantal punten wel degelijk
kijkt – en hij heeft al eerder signalen in die richting afgegeven –
in de richting van enige restrictie. De SP-fractie is hier erg blij om. Desalniettemin
hebben wij graag de motie-Crone medeondertekend. Deze motie houdt de minister
aan zijn toezeggingen en spoort hem aan om vooral het maximale eruit te halen.
Daarover wil ik een vraag stellen. Als bij het overleg in Washington andere
landen met voorstellen komen die verdergaan dan de opsomming die de minister
hier heeft meegedeeld, hoever strekt dan zijn mandaat? Kan hij daarmee ter
plekke de verdere restricties ondersteunen, iets wat de SP-fractie graag ziet
gebeuren? Of is dat uitgesloten?Mijnheer de voorzitter! Mijn fractie is in ieder geval blij met de toezegging
van de minister, dat wij na afloop van de bijeenkomst in Washington een overzicht
krijgen van alle voorstellen die ter plekke zijn gedaan, vervolgens voorzien
van een commentaar van de kant van de regering, zodat wij dit debat kunnen
voortzetten. Ik ben het namelijk met de minister eens: dit soort debatten
wordt vaak gevoerd naar aanleiding van bepaalde crises. Het zou beter zijn
dit debat continu voort te zetten. De discussie van vandaag is voor ons slechts
een opmaat naar meer.Mijnheer de voorzitter! Ik was blij te horen dat de minister het eens
is met mijn mening over het ambtelijk stuk van Sociale Zaken en Werkgelegenheid.
Hij kon dat haast niet over zijn lippen krijgen, maar hij deed dat uiteindelijk
toch vrij royaal. Is de minister het met mij eens dat het van tweeën
één is: óf een ambtelijk stuk is een serieus stuk, wordt
vervolgens met een stempel en dus door de politiek verantwoordelijke verzonden
en is dan tevens openbaar, óf het is een ambtelijk stuk, en dan blijft
het vervolgens binnenshuis. Als het lekt, kunnen wij het net zo goed in de
prullenbak gooien. Ik denk dat er geen middenweg is in ons staatsrecht. In
het vervolg op de loyale ondersteuning door de minister is enige toelichting
vereist.Voorzitter! Naast het H-woord, de hypotheekrenteaftrek, hebben wij nu
ook het E-woord, de ecotaks voor grootverbruikers. Waarom zeg ik dat zo? Ik
vind dat staatssecretaris Vermeend zich niet van zijn beste kant heeft laten
zien. Over het algemeen is het iemand die het debat niet schuwt en graag met
argumenten komt. Eerlijk gezegd maakt hij zich er wat de tarieven voor de
grootverbruikers van gas en elektra betreft, wat makkelijk vanaf door te zeggen:
wij bestrijden de cijfers uit uw rapport niet; wij erkennen dat de grootverbruikers
in dit land aanzienlijk lagere tarieven berekend krijgen dan hun concurrenten
in het buitenland, edoch, wij hebben een regeerakkoord, edoch,
wij hebben anders besloten, wij doen er niks aan. Ik vind dat eerlijk gezegd
niet zo'n sterke vorm van argumentatie. Resumerend wil ik dan ook zeggen dat
er feitelijke ongelijkheid bestaat tussen de tarieven voor huishoudens en
die voor grootverbruikers, dat huishoudens over 60% van het gas dat zij verbruiken
ecotaks betalen en over 75% van de elektriciteit, terwijl dat bij de bedrijven
respectievelijk 2,5% en 18% is. Ik vind dat een vorm van ongelijkheid die
absoluut geen pas geeft en inhoudelijk totaal niet gerechtvaardigd is.Ik kom toe aan de ongelijke concurrentie met het buitenland. Na een gewogen
beoordeling en vergelijking stellen wij vast dat het gemiddelde zo is dat
Nederlandse bedrijven op het punt van gas 15% lager zitten en op het punt
van elektra 36%. Je kunt dat ook zien als een soort verkapte subsidie. Weet
Van Miert in Brussel hier eigenlijk van? Met andere woorden: kan dit eigenlijk
allemaal zomaar? De concurrentiepositie van het Nederlandse bedrijfsleven
is niet in gevaar. Het loonpeil is in Nederland relatief laag, want als je
kijkt naar de verhogingen in het gemiddelde in Europa, is Nederland achtergebleven.
Dat geldt voor het wettelijk minimumloon. Wij hebben een eerste Paars kabinet
gehad, dat een enorme lastenverlichting voor het bedrijfsleven heeft doorgevoerd.
Het kan niet anders of de concurrentiepositie van de Nederlandse bedrijven
is heel goed. Op het punt van de tarieven hebben zij een oneigenlijk voordeel
in plaats van een nadeel. Volgens mij weet de heer Van Miert hier helemaal
niets van.Voorzitter! De geheime tarieven. De staatssecretaris heeft gezegd dat
het om twee contractpartijen en dat de overheid daar buiten staat. Dat is
politiek echter ongewenst. Van een aantal grote energieslorpers in Nederland
is er totaal geen inzicht in het verbruik en de tarieven. Uit beleidsmatig
oogpunt is dat onaanvaardbaar.De belangrijkste adviseurs van de staatssecretaris – de Raad van
State en ECN – zeggen dat het niet consistent is dat de huishoudens
wel de volledige ecotaks moeten betalen en grote bedrijven niet. Zij wijzen
er ook op dat juist bij de grote bedrijven milieuwinst geboekt kan worden.Ik heb bij de algemene politieke beschouwingen een motie ingediend, waarin
staat dat er ongeveer 1,5 mld. bij die bedrijven te halen is: 500 mln. voor
het gas en 1 mld. voor de elektra. Nu kan ik mij voorstellen dat het kabinet
de nadruk legt op de concurrentiepositie van bedrijven. Ik heb daar het volgende
op gevonden. Ik zal een motie indienen, waarin geen sprake is van een tariefsverhoging
maar van een ecotaks. Wij weten allen dat de opbrengst van de ecotaks weer
moet worden teruggesluisd. Dit kan per definitie niet nadelig voor de concurrentiepositie
van bedrijven zijn. Wie weet waar deze motie nog toe kan leiden.De Kamer,gehoord de beraadslaging,constaterende, dat de Raad van State de keuze van het kabinet om de tweede
fase ecotaks te beperken tot de kleinverbruikers en het midden- en kleinbedrijf
uit milieuoogpunt inconsistent noemt 'omdat de financiële prikkel niet
wordt gehanteerd waar hij stellig wel zou werken en wel gehanteerd waar hij
veel minder werkt';constaterende, dat in de Nationale energieverkenningen geconcludeerd wordt
'dat vanuit het oogpunt van effectiviteit heffingen juist toegepast moeten
worden bij grotere verbruikers, die (op termijn) sterker reageren op hogere
prijzen';overwegende, dat de elektriciteits- en gastarieven voor grootgebruikers
in Nederland momenteel substantieel lager zijn dan het gewogen gemiddelde
in onze buurlanden;verzoekt het kabinet zo spoedig mogelijk voorstellen voor een ecotaks
voor grootverbruikers aan de Kamer te doen toekomen, waarbij de opbrengsten
teruggesluisd worden naar diezelfde grootverbruikers, in de vorm van subsidies
op energiebesparende investeringen,en gaat over tot de orde van de dag.De voorzitter:Deze motie is voorgesteld door het lid Marijnissen. Naar mij blijkt, wordt
zij voldoende ondersteund.Zij krijgt nr. 31 (26200).De heer Bakker (D66):Voorzitter! Ze zeggen wel eens dat partijen steeds meer op elkaar gaan
lijken en nu komt ook de SP onze richting op. De heer Marijnissen heeft het
over marktwerking, prijsprikkels enzovoorts. Ik juich dat toe.De heer Marijnissen (SP):Voorzitter! Als D66 en de SP elkaar als magneten aantrekken, ben ik benieuwd
naar het oordeel van de heer Bakker over de zojuist ingediende motie. Ik verwacht
dat D66 die zal steunen als de milieupartij in het Paarse kabinet.De heer Bakker (D66):U zult het niet vreemd vinden dat wij ons daar nog even op willen beraden.De heer Marijnissen (SP):Beraden is geen enkele probleem; discussiëren ook niet. Misschien
mag ik u meteen vragen wat u uw fractie over de motie zult adviseren. Ik verwacht
zeker een positief advies, nu u zo dicht tegen ons bent aangekropen.De heer Bakker (D66):Ik heb de motie alleen nog maar gehoord. Als wordt voorgesteld om het
instrument van de prijzen te gebruiken voor een goede regulering van de energie,
kan ik niet anders dan constateren dat wij het daarover eens zijn. Dat staat
ook in het regeerakkoord. Ik geef nu geen oordeel over het voorstel om de
tarieven voor grootverbruikers te verhogen. Er zijn daarover afspraken gemaakt.
Daarnaast moet het begrip 'concurrentiepositie' niet te beperkt worden gedefinieerd.
Dit begrip omvat meer dan louter gas- en elektriciteitsprijzen. Het gaat om
de brede kostenopbouw van bedrijven. De staatssecretaris heeft terecht opgemerkt
dat bedrijven redelijk mobiel zijn. Zij zullen vrij gemakkelijk de gunstigste
vestigingsplaats in Europa kiezen. Dit is een reden om het in Europees verband
te regelen. Overigens moet u fiscale argumenten met mevrouw Giskes wisselen.De heer Marijnissen (SP):Ja, maar ik wist niet of mevrouw Giskes nog wel het woord zou voeren.
Straks bent u klaar met uw betoog en komt mevrouw Giskes niet meer aan het
woord. Dan kan ik het niet meer vragen. Dus ik stel voor dat wij dit onderwerp afhandelen, als u er geen bezwaar tegen hebt. Of wilt u
per se dat ik dit met mevrouw Giskes bespreek?De heer Bakker (D66):Ja, het is haar specialisme. Dus dat lijkt mij beter.Voorzitter! Ook van mijn kant dank aan de bewindslieden voor de beantwoording
in eerste termijn. Ik wil nog terugkomen op het najaarsoverleg. De minister
heeft gezegd dat de ambtelijke notitie waarover de commotie is ontstaan, beter
niet verzonden had kunnen worden, althans, niet in deze vorm. Ik sluit mij
daar graag bij aan. Het is een geheel andere mening dan minister De Vries
deze week in een brief aan de Kamer kenbaar maakte. Hij zei: die notitie mag
er zijn; het is heel normaal om op die wijze stukken uit te wisselen; het
was alleen niet de bedoeling dat de notitie in de publiciteit kwam. Kennelijk
had de notitie in de kelders van het poldermodel moeten blijven liggen. Het
is een goede zaak dat dit in de publiciteit is gekomen en het verheugt mij
dat de minister vindt dat het een volgende keer niet zo moet gaan. Ik voel
mij door de houding van deze minister veel meer aangesproken dan door die
van de minister van Sociale Zaken. Wat mij betreft verder zand erover, maar
dit betekent wel dat verhoudingen goed in het oog moeten worden gehouden.
Dat geldt voor de verhouding tussen overheid en sociale partners op het punt
van de arbeidsvoorwaarden en ook voor de verhouding tussen kabinet, Kamer
en derden.Voorzitter! De minister is ingegaan op de normen voor uitgavenmeevallers
en inkomstentegenvallers, de aanvullende normen die het kabinet in de Miljoenennota
heeft gepresenteerd. De minister heeft geconstateerd dat daarover geen gezamenlijke
afspraken zijn gemaakt. Het staat de Kamer dus vrij om als dat aan de orde
is, haar afwegingen te maken en om dat al dan niet samen met het kabinet te
doen. Dat vond ik ook en dat heb ik willen onderstrepen. Tegen die tijd zullen
wij zien waar een en ander toe leidt, alle argumenten die op dat moment een
rol spelen in aanmerking nemend.Dan heb ik nog een enkele opmerking over de inbreng van het CDA. Daar
heb ik mij over verbaasd, hoe welsprekend deze ook gebracht werd. Ik feliciteer
de heer Balkenende nogmaals graag met zijn maidenspeech. Dat geldt natuurlijk
ook voor de andere sprekers die een maidenspeech hebben gehouden. Maar dit
terzijde. In de debatten die de afgelopen maanden zijn gevoerd over het regeerakkoord,
de regeringsverklaring, de Miljoenennota en tijdens de algemene politieke
beschouwingen heeft het CDA constant gehamerd op de 'sleetse plekken in de
samenleving'. Dat is belangrijk. In het regeerakkoord zijn dan ook afspraken
gemaakt over bijvoorbeeld extra intensiveringen in de zorg. Het CDA was voor
een stijging van 1,8% per jaar. Het regeerakkoord komt uit op 2,3% stijging
per jaar. Niettemin komt de heer De Hoop Scheffer keer op keer uitleggen:
het is een sleetse plek en eigenlijk is het nog niet genoeg. Hetzelfde geldt
voor het onderwijs. Het kabinet trekt er meer voor uit dan het CDA, maar toch
is het nog niet genoeg. Vervolgens wordt het kabinet door het CDA bekritiseerd
op het feit dat het tekort niet snel genoeg daalt, dat er misschien extra
bezuinigingen nodig zijn, dat de intensiveringen uiteindelijk hoger zijn dan
de ombuigingen. Het verkiezingsprogramma van het CDA zou ook zijn uitgekomen
op een financieringstekort van 1% bij een behoedzame ontwikkeling van 2% groei
per jaar. Ik vind het vervelend dat het CDA geen consistente opstelling heeft
ten aanzien van de overheidsfinanciën en de begroting. Het verhaal van
de heer Balkenende bevat nogal wat inconsistenties. Dat maakt het extra jammer
dat wij nog geen tegenbegroting hebben, een punt waarover wij een paar weken
geleden uitvoerig hebben gedebatteerd. Dat is natuurlijk bij uitstek het instrument
waarmee je kunt aangeven waar je voor staat en waar je niet voor staat.De heer Balkenende (CDA):Wij moeten ervoor oppassen niet in herhalingen te vervallen, want zojuist
in het debat met de heer Crone was hetzelfde onderwerp aan de orde. De CDA-fractie
heeft bij deze financiële beschouwingen de aandacht willen vragen voor
de houdbaarheid van het kader van dit kabinetsbeleid. Van alle kanten vraagt
men zich af of het handhaafbaar is. Er bestaan grote twijfels ten aanzien
van een aantal punten, bijvoorbeeld als het gaat om de reductie van het financieringstekort.
De vraag die op het ogenblik speelt, is in eerste aanleg of het werken met
behoorlijke intensiveringen van de uitgaven op de langere termijn handhaafbaar
is, gegeven de moeilijke economische situatie. Daarover hebben wij met elkaar
van gedachten gewisseld. Daarnaast is de vraag van de maatvoering aan de orde.
De richting van de intensivering als zodanig vormt geen punt van discussie.
De vraag is alleen of de uitgavenintensiveringen over de gehele periode in
stand te houden zijn.De heer Bakker (D66):U kunt die vragen niet stellen zonder in eerlijkheid aan te geven op welke
punten u minder wilt intensiveren. Dat zeg ik, omdat in het CDA-verkiezingsprogramma
precies dezelfde afwegingen zijn gemaakt als de regering heeft gemaakt. Er
stond alleen geen lastenverlichting in het CDA-programma. Nu fulmineert u
tegen een kleine lastenverzwaring volgend jaar. Die zal echter in latere jaren
weer gecompenseerd worden en uiteindelijk wordt uitgekomen op 4,5 mld. lastenverlichting.
Ik begrijp best dat wij behoedzaam moeten zijn. Dat zegt de heer Balkenende
ook als financieel woordvoerder, maar dan moet hij wel aangeven waar hij de
accenten zou leggen en wat hij bijvoorbeeld niet zou doen.De heer Balkenende (CDA):Ik ben heel blij dat wij geen tegenbegroting hebben ingediend, en wel
om de volgende reden. Op het moment dat je geen eenduidigheid hebt over de
uitgangspunten voor het financiële beleid, ga je dingen met elkaar vergelijken
die niet met elkaar te vergelijken zijn. Ik heb het al eerder gezegd tegen
de heer Crone. Een snelle auto is niet te vergelijken met een zuinige auto.
De automobielfabrikant die komt met een snelle auto, kan zeggen tegen de fabrikant
met die zuinige auto: die auto van u is niet vooruit te branden. Maar de fabrikant
met de zuinige auto brengt een ander product op de markt. Het gaat erom of
onze formules bestendig zijn. Als je daarover hebt gesproken, ga je naar de
maatvoering kijken. De heer De Hoop Scheffer heeft volstrekt helder gemaakt
dat wij ook kiezen voor intensiveringen van veiligheid, zorg en onderwijs.
Dat is geen punt van verschil. De vraag is alleen: zijn die formules op lange
termijn handhaafbaar? Daar hebben wij aandacht voor gevraagd
en daarover moet het in dit debat gaan.De heer Bakker (D66):Maar u zegt...De voorzitter:Het gaat nu hetzelfde als bij de heer Crone. Ik laat het een of twee keer
toe, maar dan is het weer mooi geweest. Dit is weer de omgekeerde richting.
U moet afronden, anders spreekt u in de tijd van mevrouw Giskes, spreekt mevrouw
Giskes in de tijd van mevrouw Van Vliet of iemand anders. Dat wordt een enorme
heibel in de fractie van D66. U moet dus afronden.De heer Bakker (D66):Wij komen op dit onderwerp nog wel terug. Wij hebben er nog ruim de gelegenheid
voor.Voorzitter! Wij zullen natuurlijk nog terugkomen op de discussie rondom
Mondriaan. Ik heb begrepen dat de vragen nu beantwoord zijn. Wij houden er
toch aan vast dat de 30 mln. die nog in het fonds zitten, uiteindelijk in
het publieke fonds terecht moeten komen. Ik heb in eerste termijn onder verwijzing
naar de Najaarsnota aandacht gevraagd voor de monumenten en het beroepsonderwijs.
Over het laatste punt had ik een motie voorbereid. Ik heb echter begrepen
dat minister Hermans vanmiddag in een algemeen overleg vrij vergaande toezeggingen
heeft gedaan over oplossingen op dit punt. Ik zal die nalopen. Anders komen
wij er wel op terug bij de behandeling van de Najaarsnota.Mevrouw Giskes (D66):Voorzitter! Ook ik zeg dank voor alle antwoorden. Een antwoord is ook
deze keer helaas niet gegeven. Dat gaat over de ijklijnen voor de belastinguitgaven.
Wil de staatssecretaris die nog eens kort toelichten?Ik ben blij met de toezegging dat op het gebied van de kinderopvang nog
een vierde variant zal worden doorgerekend. Ik wil alleen nog weten op welke
termijn wij de uitkomst daarvan tegemoet kunnen zien. Hetzelfde geldt voor
de toezegging nog eens naar de Wet op de Raad van State te kijken in verband
met de snelheid van fiscale wetten. Wanneer kan de staatssecretaris de Kamer
iets laten horen over zijn inspanningen op dat punt?Dan kom ik op de publiek-private samenwerking. Ik hoop dat al gebleken
is dat D66 het gevoel heeft dat er op dit punt wel eens wat erg hoge verwachtingen
zijn. Ik heb sterk de indruk dat met name het CDA hoge verwachtingen heeft.Waar hoort een kenniscentrum eigenlijk thuis? Bij Financiën? Of is
het beter op zijn plek bij Economische Zaken? Daarover had ik graag iets meer
gehoord. Ik hoor daar graag nu wat over, zodat wij daar in het algemeen overleg
dat nog zal worden gevoerd, op terug kunnen komen.Dankzij het streng doch rechtvaardige voorzittersbeleid hebben wij weinig
gedachten kunnen uitwisselen over de introductie van de euro. Ik meen dat
mijn punt duidelijk is. Wellicht kan de minister er zo meteen nog even op
ingaan. Gelet op de procedures, voel ik mij toch geroepen nu alvast een motie
op dit punt in te dienen met het doel op één dag de gulden te
laten vervallen en de euro te introduceren, terwijl je voordien en nadien
nog de mogelijkheid hebt om te wisselen.De Kamer,gehoord de beraadslaging,overwegende, dat de overgang van de gulden naar de euro zomin mogelijk
mensen hinder moet opleveren;verzoekt de regering alles in het werk te stellen om de overgang van gulden
op euro op één moment te laten plaatsvinden, met de mogelijkheid
van wisselen vooraf en achteraf,en gaat over tot de orde van de dag.De voorzitter:Deze motie is voorgesteld door de leden Giskes, Crone, Van Beek, Schutte,
Van Dijke, Van der Vlies, Balkenende en Vendrik.Zij krijgt nr. 32 (26200).Mevrouw Giskes (D66):Alleen de heer Marijnissen denkt nog na over het medeondertekenen van
mijn motie, want hij vindt het nu wat te close worden.De heer Crone (PvdA):Voor de annalen is het goed om te weten dat de heer Marijnissen riep:
'ik steun het kabinet'.Mevrouw Giskes (D66):Het is wel verleidelijk om door te gaan over de Salonfähigkeit van
de SP. Het wordt druk in de salon.De voorzitter:Gaat u door, voordat de heer Marijnissen bij de interruptiemicrofoon is.Mevrouw Giskes (D66):Voorzitter! Vorig jaar heeft de Kamer een motie aangenomen waarin stond
dat er voor 1 januari 1999 voorstellen moesten komen om het aandelenbezit
bij werknemers te bevorderen. Dat behoeft overigens niet per se fiscaal te
worden bevorderd. In de begroting van Financiën staat echter dat de uitwerking
van die motie wordt betrokken bij de uitwerking van de belastingplannen voor
de 21ste eeuw. Dat lijkt mij niet helemaal met elkaar te stroken. Ik krijg
daarop graag nog een reactie.De heer Marijnissen (SP):Misschien wil mevrouw Giskes nog reageren op het rapport dat de SP heeft
uitgebracht.Mevrouw Giskes (D66):De ecotaks is voor D66 nooit per definitie een kleinverbruikersheffing
geweest. Wij hebben dat indertijd bij de introductie ervan benadrukt en gezegd
dat het gaat om het behalen van het hoogste milieurendement, dus daar belasten
waar dat kan en het liefst zo gelijk mogelijk. Maar ook wij zijn opgelopen
tegen de grenzen die dat heeft bij de echt grotere verbruikers. Je moet dan
rekening houden met de kosten van de ecotaks in relatie tot de internationale
concurrentiepositie. Het gaat daarbij uiteraard om het hele complex van kosten.
GiskesDe afweging daarvan bepaalt of een bedrijf hier al dan niet kan blijven
functioneren. Een ander probleem is steeds geweest dat het terugsluizen bij
bedrijven ingewikkelder blijkt te zijn dan bij huishoudens het geval is. Bovendien
wordt in de sfeer van het bedrijfsleven veel meer gewerkt met convenanten
en meerjarenafspraken. Wij hebben in de Kamer verschillende malen besproken
dat wij op die toer willen doorgaan om zoveel mogelijk energiebesparing bij
de bedrijven te bereiken. Op dat front zien wij nog niet zoveel veranderingen,
dat het verantwoord is om nu op een andere manier te gaan werken.De heer Marijnissen (SP):Het aardige is dat de Raad van State en ECN zeggen dat de effectiviteit
van de ecotaks bij huishoudens min of meer is uitgewerkt en slechts nog marginaal
is. De grote winst is juist bij de grootverbruikers te behalen. Op dat punt
kan ik mevrouw Giskes dus niet bijvallen. Verder wijst er niets op dat de
concurrentiepositie van Nederland in vergelijking met die van de ons omringende
landen negatief zou zijn. Integendeel. Heel wat multinationals hebben hun
moederbedrijf in Nederland gevestigd en dat is niet veranderd. Verder pakken
de grote bedrijven hun gebouwen niet zo een, twee, drie op om over de grens
te vertrekken. Het valt mij op dat een milieupartij als D66, geconfronteerd
met gezaghebbende instanties als de Raad van State en ECN, zegt: nee, wij
verschuilen ons achter het regeerakkoord en wij doen niet mee met het initiatief
om de grootverbruikers ook eens aan te slaan.Mevrouw Giskes (D66):Onze inzet is: overal waar het kan, moet je het doen. Je kunt theoretisch
wel het meeste rendement behalen door de grootverbruikers flink aan te slaan,
maar als die grootverbruikers dat niet overleven of vertrekken, haal je dat
profijt niet binnen. Je kunt je dan beter afvragen of je op een andere manier
hetzelfde doel kunt bereiken. Natuurlijk gaat een bedrijf niet van de ene
op de andere dag weg, maar uiteindelijk wordt dit wel een steeds belangrijker
punt in de afweging. Als het kan, wil D66 het ook. Dat moet de heer Marijnissen
van ons aannemen. Wij blijven het ook onderzoeken en wij blijven de gegevens
volgen. Als blijkt dat de convenanten absoluut geen rendement hebben, hebben
wij bijvoorbeeld een probleem. In dat stadium zijn wij nu echter nog niet.De heer Marijnissen (SP):Dat laatste met betrekking tot de rendementen hebben wij in ons rapport
ook opgenomen, namelijk dat er per eenheid product een besparing is gerealiseerd
van 1,5% op jaarbasis. Het elektriciteits- en gasverbruik blijkt de laatste
tien jaar overigens met 60% te zijn toegenomen. Met andere woorden, als wij
echt energiebesparende maatregelen doorgevoerd willen zien voor de grootverbruikers,
dan kan dat naar mijn idee alleen maar via de introductie van de ecotaks,
waarbij wij vervolgens kunnen terugsluizen door middel van een echte subsidie
voor energiebesparende maatregelen en dus niet door middel van een verkapte
subsidie die u voorstelt.Mevrouw Giskes (D66):Er is een theorie waarin tot uiting komt hoe je cijfers in het algemeen
en percentages in het bijzonder kunt versluieren. Het bezuinigen met 1% op
heel veel, is natuurlijk ook heel veel. Als het verbruik is toegenomen, moet
je dat natuurlijk wel afzetten tegen de hoeveelheid bedrijvigheid. Je mag
dus niet zomaar wat strooien met percentages om er vervolgens bij te zeggen
dat het iets bewijst. U bewijst daarmee namelijk nog onvoldoende. Overigens,
weest u ervan overtuigd dat wij net zo hard als u kijken naar wat er kan en
hoever je kunt gaan. Zover als je kunt gaan, zullen wij gaan.De heer Van Dijke (RPF):Mijnheer de voorzitter! Ik dank beide bewindspersonen voor de antwoorden,
niet alleen die welke in de Kamer zijn gegeven maar ook de schriftelijke antwoorden.
Ik heb de negatieve kanten van de beantwoording in schriftelijke zin al genoemd.
Ik zal er dus toch nog een paar woorden aan moeten wijden.Wij hebben gepleit voor een inkomensafhankelijke toeslag of kop op de
kinderbijslag. Volgens ons heeft dat nogal wat voordelen. In de beantwoording
staat dat die maatregel er in feite op neerkomt dat wij de marginale wig voor
huishoudens met kinderen vergroten. Op zichzelf is dat juist, maar in dit
verband is het een dwaze redenering, omdat de specifieke inkomensmaatregelen
van dit kabinet, zoals huursubsidie, de tegemoetkoming studiekosten, de bijzondere
bijstand en de WVG, eveneens dezelfde nadelen kennen. Dus daarin zit geen
onderscheid. Het voordeel van de weg die ik voorstel, is vooral daarin gelegen
dat wij lagere perceptiekosten en minder loketten hebben. Derhalve is er ook
sprake van minder loketafhankelijkheid bij betrokkenen. Daarom begrijp ik
niet zo goed waarom het kabinet zich hier zo tegen teweer stelt.Wat betreft de fiscalisering van de premies volksverzekeringen nog het
volgende. De AOW en de kinderbijslag zijn al gefiscaliseerd. Waarom dan ook
niet een gedeeltelijke fiscalisering van de premies volksverzekeringen? Volgend
jaar gaan de premies met 1,5 mld. omhoog. Waarom boren wij niet een andere
financieringsbron aan die een breder draagvlak in de samenleving tot gevolg
heeft?Over de douane in de Zeeuwse regio krijg ik nog een antwoord van de staatssecretaris.
Dat betreft met name de vraag wanneer wij zijn notitie krijgen en wat die
zal behelzen. Overigens zal ik graag gebruik maken van de uitnodiging zoals
verwoord in de schriftelijke beantwoording. Dus komen wij er nog nader over
te spreken. Maar daarvoor heb ik dan wel de notitie van de staatssecretaris
nodig. Ik vind namelijk dat wij er als Kamer een keer over moeten kunnen debatteren,
aangezien het een belangrijk vraagstuk is.Verder heb ik nog een reactie tegoed van de minister waar het de Betuwelijn
betreft.Met betrekking tot de technische onzekerheden rondom onze voorgestelde
kilometerheffing vind ik het antwoord, dat ons voorstel op technische bezwaren
zou stuiten, wat achterhaald. In Noorwegen bijvoorbeeld wordt allang met een
digitale tachograaf gereden en zijn de daarmee opgedane ervaringen tot nu
toe uitstekend. Ik begrijp derhalve die technische bezwaren niet. Wat dat
aangaat zijn de bewindslieden niet bij de tijd.Mijn laatste onderwerp betreft het budget voor Ontwikkelingssamenwerking.
Naarmate de toestroom van asielzoekers toeneemt, wordt de aanslag op het budget
voor Ontwikkelingssamenwerking groter. De begrotingsonzekerheid die voorheen
bij Justitie lag, wordt nu doorgeschoven naar de begroting voor Ontwikkelingssamenwerking.
Ik vind dat zeer ongewenst. De begroting voor Ontwikkelingssamenwerking wordt
achteraf vastgesteld. Deze manier van werken vergroot alleen maar de onzekerheid.
Een grotere toestroom van asielzoekers kan de andere uitgaven voor ontwikkelingssamenwerking
onverhoeds wegdrukken. Het departement voor Ontwikkelingssamenwerking heeft
geen invloed op de hoogte van de uitgaven die met asielbeleid
gepaard gaan. Met andere woorden: de minister van Justitie bepaalt en de minister
voor Ontwikkelingssamenwerking betaalt. Het is makkelijk snijden uit andermans
leer. Ik wil daarom de volgende motie indienen.De Kamer,gehoord de beraadslaging,constaterende, dat in de nieuwe systematiek van de kostentoerekening van
de opvang van asielzoekers aan het budget voor Ontwikkelingssamenwerking de
afrekening plaatsvindt op basis van realisaties;overwegende, dat derhalve de mogelijkheid bestaat, gezien de forse toename
van het aantal asielzoekers, dat dit leidt tot een aanzienlijk beslag van
de kosten van opvang op het budget voor Ontwikkelingssamenwerking;overwegende, dat het niet wenselijk is dat de minister van Justitie op
deze wijze in vergaande mate mede de hoogte van de uitgaven van de minister
voor Ontwikkelingssamenwerking bepaalt;verzoekt de regering te komen tot een plafonnering van de kosten van de
opvang van asielzoekers, voorzover deze ten laste komen van het budget voor
Ontwikkelingssamenwerking,en gaat over tot de orde van de dag.De voorzitter:Deze motie is voorgesteld door het lid Van Dijke. Naar mij blijkt, wordt
zij voldoende ondersteund.Zij krijgt nr. 33 (26200).De heer Schutte (GPV):Voorzitter! Ik dank beide bewindslieden voor hun uitvoerige beantwoording.
Financiële beschouwingen zijn vooral discussies over meer of minder prioriteitenstelling
en over afwegingen. Bij deze discussies waart de geest van het regeerakkoord
rond en komt het regelmatig even om de hoek kijken. Op zichzelf is dat begrijpelijk.
Dat is ook te zien in de discussies over de tekortreductie. De minister heeft
gezegd dat er deze keer voor is gekozen om daar ex ante geen extra prioriteit
aan te geven maar wellicht ex post wel. Daarmee heeft de tekortreductie het
karakter gekregen van een sluitpost, want als de meevallers niet komen, is
er geen extra tekortreductie te verwachten. De vraag is of dat past in een
tijd van hoogconjunctuur.Voorzitter! Er is uitvoerig over de marktwerking gesproken. Eén
punt komt bij mij steeds opnieuw naar voren. Wij hebben bij de discussies
over marktwerking behoefte aan instrumentarium. Wij hebben een redelijk instrumentarium
op het gebied van concurrentieverhoudingen, waar de mededingingsautoriteit
zijn werk gaat doen. Wij stellen altijd politieke keuzes aan de orde. De vraag
is of we nu beschikken over het instrumentarium om die politieke keuzes goed
te kunnen maken. Ik heb het citaat gegeven van In 't Veld die daarbij onderscheid
maakt tussen de materiële en immateriële aspecten. Lopen wij niet
het risico dat we ons al te zeer beperken tot de concurrentieoverwegingen?Voorzitter! Ik ben het op het gebied van het PPS eens met de opmerkingen
van de minister. Je moet niet uitstralen dat je behoefte aan geld hebt, als
je geld zoekt. Hij heeft niet geantwoord op mijn vraag of hij ook signalen
had opgevangen, dat de beleggers de weg naar het goede loket niet altijd zouden
kunnen vinden.Bij Europa en de fiscaliteit speelt de politieke inzet een rol. Is deze
inzet om maximaal gebruik te maken van de concurrentie als instrument van
de fiscaliteit of om te zoeken naar verdere harmonisatie in het belang van
de Europese integratie? De minister koos vorig jaar duidelijk voor het eerste.
Ik denk dat de staatssecretaris in zijn termijn vooral voor het tweede kiest.
Dat zijn qua profiel verschillende zaken. Als je daar een mix van probeert
te maken, wordt het al gauw paars of misschien grijs.Minister Zalm:Voorzitter! Ik zal proberen de diverse opmerkingen nog even langs te lopen.
Ik begin bij de notitie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid. Ik heb niet
beoogd enig licht te laten vallen tussen de minister van Sociale Zaken en
Werkgelegenheid en mijzelf. Ik denk dat wij beiden ongelukkig zijn –
hij is waarschijnlijk nog ongelukkiger dan ik – met de wijze waarop
dit gelopen is. Ik zeg de heer Marijnissen dat er, als je zoiets gewichtigs
te melden hebt, inderdaad slechts twee mogelijkheden zijn: je houdt dat gewichtige
binnen het departement óf dat gewichtige gaat officieel naar buiten.
Het gaat mij nu te ver om dit voor ieder onderwerpje als algemene regel te
stellen, want dan wordt het erg moeizaam om informeel en op ambtelijk niveau
met de sociale partners van gedachten te wisselen. Met betrekking tot deze
kwestie zijn wij het volgens mij met elkaar eens dat dit binnen had moeten
blijven, of als het kabinet dit type informatie had willen melden, openbaar
gemaakt had moeten worden. Maar goed, volgens mij is deze kwestie in het overleg
van gisteren snel opgehelderd. Ik verwacht dus niet dat wij daar verder vervelende
effecten van te verwachten hebben. Die indruk hebben de sociale partners althans
niet gewekt.Dan de kwestie van de stabiliteit van het beleid en het financieringstekort.
Je kunt niet twee dingen tegelijk doen. Je kunt zeggen dat wij streven naar
een stabiel financieringstekort en dat wij daar alle garanties voor inbouwen;
dan kies je voor een labiel beleid. Dat was het geval van 1990 tot 1994; er
waren toen heel leuke scènes op tv, waarbij wij al die ministers vier
keer per jaar – bijvoorbeeld ook bij de Tussenbalans – 's nachts
in die zalen zagen. Die keuze is mogelijk; je hebt dan een soort garantie
ten aanzien van het tekort. Het trendmatig begrotingsbeleid, waar de heer
Balkenende zo op gesteld is, is een ander type beleid. Met dat beleid wordt
het tekort daarvoor benut waarvoor het bedoeld is, namelijk als buffer. Dat
past dus geheel in de benadering van Zijlstra om het tekort een bufferfunctie
te laten vervullen. Daarvoor moet het tekort wel laag genoeg zijn. Je moet
ook uitkijken dat je door te hoge trendmatige veronderstellingen en door net
te doen alsof er niets aan de hand is als de feiten steeds de andere kant
op wijzen, niet helemaal ontspoort. Dat is gebeurd aan het eind van de jaren
zeventig en het begin van de jaren tachtig, omdat de correctie toen te laat
is toegepast. Het huidige beleid vormt een combinatie. Er zijn enkele veiligheidskleppen
die gebaseerd zijn op het feitelijke financieringstekort, dat
daardoor gemaximeerd is op 3%. Naarmate het tekort verder afwijkt van 1,25%,
wordt er af- of bijgeboekt op de lastenverlichting. Naar mijn oordeel is dit
een redelijke mix.Ten aanzien van de sociale fondsen heb ik een vergelijking gemaakt tussen
datgene wat wij in 1994 hebben aangetroffen – namelijk een exploitatietekort
van 5,5 mld. – en de situatie in 1998. Volgens de huidige prognoses
is er in 1998 in ieder geval een exploitatieoverschot. Dat wil niet zeggen
dat de vermogenstekorten al helemaal zijn ingelopen, want er zijn tussentijds
tegenvallers geweest, ook na de door ons aangetroffen situatie. Er zijn pogingen
gedaan om die tekorten in te lopen, maar dat is vervolgens eigenlijk niet
gebeurd omdat de premies tegenvielen of omdat er met name in de zorg nogal
eens uitgavenoverschrijdingen werden genoteerd. Wij gaan nu proberen om deze
zaak in de komende twee jaar af te ronden. Dat betekent inderdaad dat er ook
in 1999 enige lastenverzwaring zal zijn.De heer Balkenende (CDA):Het ging mij om het getal. U hebt nu gezegd dat er in 1994, bij de start
van het eerste Paarse kabinet, een tekort van 5,5 mld. was en dat er door
de inhaaloperatie een exploitatieoverschot is, maar hoe hoog is het tekort
nu?Minister Zalm:Er is nu een exploitatieoverschot van 2 mld. Het vermogenstekort is vergelijkbaar
met de schuld, maar heeft betrekking op het benodigde vermogen. Dat tekort
is nog net zo hoog als in 1994, namelijk 7,2 mld. Op dat punt zijn wij door
tussentijdse tegenvallers niet echt opgeschoten. Wij hebben nu wel de goede
balans in de flow, maar het voorraadprobleem is nog niet opgelost. Daarom
hebben wij die twee extra jaren nodig om grotere exploitatieoverschotten dan
die 2 mld. te realiseren, in 1999 en 2000 zelfs overschotten van rond de 3,5
mld.; dan zou ook het vermogenstekort verdwenen zijn.De heer Balkenende (CDA):Ik houd toch mijn punt staande. Het kabinet is immers in de afgelopen
jaren gewaarschuwd, begin vorig jaar zelfs in een behoorlijke felle discussie,
dat er meer gedaan had kunnen worden. Als het in mindering was gebracht op,
bijvoorbeeld, de lastenverlichting, had er meer gedaan kunnen worden. De uitgangspositie
was dan beter geweest.Minister Zalm:In 1997 hebben wij besloten om te beginnen met een vermogensinhaling in
drie jaar. Toen was er overigens nog een vermogenstekort van 1,5 mld. De driejaarsplanning
is er al enige tijd. Als er ondanks die planning sprake is van tegenvallende
premie-inkomsten en overschrijdingen bij de uitgaven voor de zorg, moet de
berekening worden herzien. Er is nu in ieder geval een wat ruimer uitgavenkader
voor de zorg. Men moet wel binnen dat kader blijven. Op dit punt lopen wij
voor de jaren 1999 en 2000 minder risico. Daarnaast moet afgewacht worden
of de premieontwikkeling redelijk loopt. Over 1998 heb ik in ieder geval geen
indicaties dat er tegenvallers zijn bij de premies. Normaal gesproken moeten
wij de zaak dus kunnen inhalen.De heer Balkenende heeft gelijk dat het kabinet schuldig of medeschuldig
is aan de loonstrookjesproblematiek. Het leek mij echter gepast om het enthousiasme
van de Kamer bij het hiervoor uittrekken van een extra bedrag te memoreren.Ik heb maar één CDA-periode aangehaald en wel die van 1986-1990,
dit mede in verband met de jeugdigheid van de heer Balkenende. Ik wil hem
niet te ver in het verleden voeren.Bij de marktwerking in de sociale zekerheid is er een bekend debat over
de Ziektewet. Daarbij kan geconstateerd worden dat door de wijzigingen die
in de loop der tijd in de Ziektewet zijn opgetreden, het ziekteverzuim in
ieder geval drastisch omlaag is gegaan. Het is nu de eigen verantwoordelijkheid
van de werkgever die meer benadrukt wordt. De aspecten die de heer Balkenende
noemde, risicoselectie en dat soort zaken meer, zijn ook aanwezig. Per saldo
is echter de introductie van financiële prikkels voor de werkgever, buiten
de polisvoorwaarden voor de werknemer om, een goede zaak. Het beroep op de
sociale zekerheid is erdoor verminderd. Ook is de verantwoordelijkheid dichter
bij de individuele werkgever komen te liggen. Die verantwoordelijkheid ligt
niet meer bij een anonieme overheid.De heer Balkenende (CDA):De echte effecten bij het terugdringen van het ziekteverzuim zijn opgetreden
na de twee/zes-wekenmaatregel van enkele jaren geleden. Die werkte goed. De
operatie met de WULBZ heeft zeker niet die effecten opgeleverd. Sterker nog,
er zijn nu al klachten. Het is een duurder systeem. Het is dus maar de vraag
of het allemaal op de bedoelde wijze werkt. In de sfeer van de WAO is een
toenemende volumeontwikkeling te zien. Ik vraag mij dus af of het allemaal
wel tot positieve effecten leidt.Minister Zalm:De heer Balkenende heeft gelijk dat de privatisering van de Ziektewet
geruime tijd geleden is gestart en is begonnen met de twee/zes-wekenmaatregel.
Daarna is besloten om volledige privatisering toe te passen. Ik ken geen onderzoeken
die aangeven dat louter deze maatregelen hetzelfde effect zouden hebben als
de volledige privatisering. Er zijn particuliere verzekeringsmogelijkheden
die Arbo-diensten, etc., in één pakket leveren samen met Ziektewetverzekeringen.
Dat leidt ertoe dat ook de arbeidsomstandigheden veel meer aandacht krijgen
dan in het verleden.De heer Balkenende (CDA):De woorden van de minister onderstrepen dat het van belang is om snel
te evalueren en duidelijkheid te verkrijgen over deze discussie.Minister Zalm:Ik stel voor dat de heer Balkenende dit punt bij de begrotingsbehandeling
van Sociale Zaken naar voren brengt.Ik kom bij de private financiering en de Betuweroute. Straks zal ik enige
punten van de heer Van Dijke behandelen over de Betuweroute. De heer Balkenende
vroeg echter speciaal naar wat ik achteraf vind van de private financiering
op dit vlak. Ik kreeg in 1994 voor het eerst te maken met het Fonds economische
structuurversterking. Daarin waren erg veel plannen vastgelegd, al was de
financiering wat onduidelijk. Er werd gespeculeerd op een groot bedrag aan
common-areabaten. Er was ingezet op private financiering, terwijl daar nog
niet zoveel zicht op was. Geleidelijk aan hebben wij in de vorige kabinetsperiode
de gaten gedicht. Wij hebben nogal wat verkopen gedaan en het FES is nu geheel
gedekt. De private financiering is als dekking niet meer nodig.
Dat geeft ons een sterke positie. Als wij werkelijk zinvolle private arrangementen
willen, is dat nooit omdat wij anders de Betuweroute niet kunnen aanleggen,
maar alleen omdat wij er voordeel mee denken te kunnen behalen. De Betuweroute
is uiteraard ook een van de projecten waar ik straks nader op zal ingaan.Voorzitter! Ik heb er alle begrip voor dat het CDA niet aan een tegenbegroting
begint. De fractie van GroenLinks zal kunnen bevestigen dat dit een zeer arbeidsintensieve
aangelegenheid is. Ik complimenteer deze fractie overigens met haar tegenbegroting
die ik beschouw als een degelijk en ambachtelijk stuk werk. Wel meen ik dat
een oppositiepartij dient aan te geven wat er in het beleid moet veranderen.
Zij moet niet alleen in abstracto zeggen dat er te veel en te snel wordt geïntensiveerd
en dat de begroting een meer solide basis moet hebben om vervolgens, als het
concreter wordt, aan te geven waaraan meer geld moet worden besteed en welke
lastenverlagingen niet mogen doorgaan. Ook van een oppositiepartij mag een
lichte mate van consistentie worden gevraagd. Op een gegeven moment moeten
keuzes worden gemaakt. Het is natuurlijk wel een beetje gek om te zeggen dat
de regering te veel uitgeeft, om vervolgens zelf meer te willen uitgeven en
minder aan lastenverzwaring te willen doen door te stellen dat geen enkele
inkomensgroep in Nederland er in inkomen op achteruit mag gaan.De heer Balkenende (CDA):Niet alleen omdat het CDA een oppositiepartij is, heeft zij kritiek geleverd
op de beleidsuitgangspunten van het kabinet, maar vooral ook omdat de kritiek
buiten de Kamer zo geweldig aan het toenemen is. Ik heb in dit verband verschillende
instanties en personen genoemd. Het is opvallend dat er in dit huis een redelijk
zonnig beeld bestaat van het begrotingsbeleid, de houdbaarheid van de financiële
formules en de inkomensontwikkeling terwijl het beeld in de wereld om ons
heen steeds somberder wordt. Mijn fractie wil graag van de minister horen
of de uitgezette lijnen handhaafbaar zijn, of er sprake is van solide kaders
voor de toekomst. Vooralsnog hebben wij daar zo onze twijfels over. Dat alles
heeft niets te maken met inconsistentie. Het CDA heeft zijn keuzen neergelegd
in zijn verkiezingsprogramma. Als het gaat om de maatvoering van intensiveringen
en ombuigingen, moet je beginnen met algemene kaders. Vervolgens moet worden
bezien waaraan het geld dient te worden uitgegeven. De minister kan natuurlijk
verklaren dat hij de uitgangspunten van het CDA te strikt vindt, maar dan
moeten wij maar zien of zijn beleid handhaafbaar is.Minister Zalm:De uitgangspunten van het CDA zijn mij niet te strikt, maar veel te royaal.
Volgens het CPB is in uw verkiezingsprogramma sprake van een groei van de
collectieve uitgaven van 2,25% per jaar. U kunt altijd nog zeggen: het kabinetsbeleid
deugt niet, maar ons programma is nog beroerder. U mag natuurlijk een zeer
uitbundig verkiezingsprogramma hebben als het gaat om de collectieve uitgaven,
maar dan moet u de regering niet eenzelfde uitbundigheid verwijten als het
regeringsprogramma een stuk matiger is.De heer Balkenende (CDA):De minister van Financiën is een vakkundig econoom. Als er iemand
is die weet hoe de zaken in elkaar steken, is hij het. Geruime tijd geleden
is het boek 'The use and abuse of statistics' verschenen, maar ook de minister
maakt nu een onterechte vergelijking. Hij volstaat met te verwijzen naar het
CDA-verkiezingsprogramma en trekt vervolgens een conclusie. De CPB-doorrekening
laat echter zien dat het CDA-verkiezingsprogramma gemeten in termen van staatsschuldquote
het meest solide was. Als de minister het CDA verwijt te veel uit te geven,
moet hij ook ingaan op de financierbaarheid en de staatsschuld. Als hij dat
niet doet, is hij bezig met verkeerde beeldvorming.Minister Zalm:U zegt dat het kabinet te royaal is. Ik constateer dat uw eigen verkiezingsprogramma
nog royaler is en dat uw suggesties alleen maar geld kosten en geen geld opleveren.
Dat vind ik raar. U heeft moties ingediend, waarvan de eerste beoogt het kabinetsbeleid
te onderschrijven. U geeft althans een interpretatie die ik ook graag lees.
Uw tweede motie zegt dat er voor welke inkomensgroep dan ook geen koopkrachtvermindering
mag komen. Ik vermoed dat dit de schatkist geen geld zal opleveren. Hoe u
denkt te kunnen komen tot verdere versobering of verbetering van soliditeit,
blijft in het verborgene.De voorzitter:Ik zeg tegen beide professoren dat wij zo langzamerhand naar het einde
van de gedachtewisseling moeten gaan.Minister Zalm:Het was wat mij betreft een toegift.De heer Balkenende (CDA):De vraag die bij mij opkomt naar aanleiding van het bedrag dat is uitgetrokken
voor de intensivering van volgend jaar, betreft de maatvoering. Is het verstandig
om het zo te doen? Je kunt praten over de lastenverlichting en ook daarover
kun je van mening verschillen. Ik heb bewust gesproken over de resultaten
van het eerste kabinet-Kok. Mijn conclusie was dat er veel bereikt is en dat
er veel goede dingen gedaan zijn, maar dat de resultaten desondanks niet goed
genoeg zijn. Het was mijn stelling dat als wij in 1998 niet al die miljarden
hadden besteed aan lastenverlichting, maar meer hadden gedaan aan reductie
van het financieringstekort en als we meer hadden gedaan aan de problematiek
van de sociale fondsen, de uitgangspositie nu beter was geweest. Het is mijn
zorg dat wij een riant uitgavenbeleid voor de komende jaren gaan neerzetten,
waarvan absoluut niet vaststaat of het handhaafbaar is, gelet op de economische
ontwikkeling. Met oog hierop zeg ik dat er een knip is gekomen in de Zalmnorm.Minister Zalm:Zo kan ik ook nog een tijdje teruggaan. Als in de opgang naar dit kabinet,
de tweede helft van de jaren tachtig, het tekort ook aan de beurt was gekomen,
hadden wij nu een overschot gehad. Daar schieten wij toch niets mee op: wij
moeten de keuzes vandaag maken. U heeft commentaar op de begroting voor 1999.
Wij bespreken immers de begroting voor 1999 en niet die voor 1998. Als u vindt
dat die niet deugt, dan geeft u normaliter aan wat u veranderd wilt hebben.
Dat hoeft niet in de vorm van een tegenbegroting, maar zeggen dat alles solide
moet zijn en dat er minder geïntensiveerd moet worden, terwijl u alleen
maar concrete voorbeelden geeft die geld kosten, vind ik een
vreemde manier van oppositie voeren.De voorzitter:Het laatste woord is in dezen aan het parlement, vind ik. Ik geef dan
ook het woord aan de heer Balkenende. Dan moet de minister toch ophouden.De heer Balkenende (CDA):De minister heeft het over een vreemde vorm van oppositie voeren. Ik denk
dat de minister het CDA niet verantwoordelijk kan stellen voor de niet optimale
resultaten in de afgelopen periode. Dat is één. Het CDA heeft
lange tijd in de regering gezeten en dat is vaak gepaard gegaan met sombere
economische tijden, waarin jarenlang is gesaneerd. Ik denk dat het afgelopen
kabinet is begonnen met goede afspraken en dat het veel bereikt is. Ik heb
gezegd: 'chapeau!'. In mijn taxatie is het echter niet genoeg geweest en dat
is in zekere zin jammer, want er is nog zoveel te doen. Het geeft dan geen
pas om te zeggen: zo kan ik ook oppositie voeren. Wij moeten kijken wat het
beleid van de vorige periode is geweest en hoe houdbaar de formules voor de
tijd zijn. Wij blijven bepaalde riskante elementen in het beleid zien.Minister Zalm:Ik ben volstrekt niet overtuigd, maar dat zal de heer Balkenende niet
verrassen. Eigenlijk is deze discussie al gehouden door de hogere goden, bij
de algemene beschouwingen. Die doen wij nu nog een keer over. Ik steun mijn
minister-president nog steeds, en de heer Balkenende steunt zijn fractievoorzitter.De heer Balkenende (CDA):Het is in ieder geval een geruststellende gedachte dat de minister de
minister-president steunt.Minister Zalm:Ik kom tot de moties van de heer Balkenende. Even afgezien van de exacte
redactie, heb ik er niet zo'n behoefte aan dat in een motie wordt bevestigd
wat is afgesproken binnen het kabinet. Een kleine redactionele kanttekening
is nog dat de regel dat meevallers in de uitgavensfeer vooral dienen voor
de compensatie van eventuele ruilvoet- verliezen, macro-economische meevallers
betreft. Het is niet onbelangrijk om dat onderscheid te maken.In de volgende motie verzoekt de heer Balkenende de regering ervoor te
zorgen dat geen koopkrachtvermindering plaatsvindt voor welke inkomensgroep
dan ook. Zo'n royale garantie is nog nooit gegeven. Het kan een heel dure
garantie zijn. Het past niet in onze economische orde dat de overheid voor
iedere inkomensgroep en iedere inkomenscategorie een inkomensgarantie afgeeft.
Er zijn ook eigen verantwoordelijkheden, bijvoorbeeld van de sociale partners
voor de loonontwikkeling. Wij hebben al eens een nulontwikkeling in CAO's
gehad. De overheid kan dan toch niet, hoewel de lonen achterblijven bij de
prijzen, het inkomen van die groep repareren? Wij hebben VUT-fondsen met bepaalde
indexatiemechanismen, wij hebben pensioenfondsen en wij hebben een maatschappelijk
middenveld, dat in Nederland ook nog iets te vertellen heeft. In de motie
wordt alles bij de overheid gelegd, alsof er geen maatschappelijk middenveld
in Nederland bestaat.De heer Balkenende (CDA):Dit gaat even van: van dik hout zaagt men planken. Dat gun ik de minister
natuurlijk graag, maar wordt niet juist in de Miljoenennota de suggestie gedaan
dat verhogingen in de sfeer van ecotaks en dergelijke worden gecompenseerd?Minister Zalm:Neen...De heer Balkenende (CDA):Wat wij voorstellen, ligt volgens mij in het verlengde van de Miljoenennota.
Of zit ik er dan helemaal naast?!Minister Zalm:De koopkracht wordt beïnvloed door een drietal ontwikkelingen, te
weten 1. de individuele bruto-inkomensontwikkeling, 2. het bruto-nettotraject,
resulterend in een netto-inkomensontwikkeling en 3. de prijsstijging.Een koopkrachtplaatje bestaat derhalve uit al die componenten. De gemiddelde
Nederlander ondervindt per saldo een licht nadeel als gevolg van directe invloed
van de overheid, in termen van premies en belastingen. Dat wordt veroorzaakt
door de inhaaloperatie bij de vermogens van de sociale fondsen, die wij uitvoeren.
De lastenverzwaring voor burgers is bescheiden, maar wel aanwezig. Aan de
onderkant zie je dat niet, omdat wij daar relatief zwaar een accent zetten
door middel van de knip in de eerste schijf. Het kan echter niet zo zijn dat
wij als overheid voor iedere inkomensgroep in Nederland garanderen dat de
koopkracht intact blijft. Voor ondernemers is dat sowieso niet mogelijk, want
die hebben te maken met winststijgingen en -dalingen. Voor alle groepen –
ieder met hun eigen mechanisme – proberen wij een zekere gemiddelde
koopkracht te laten zien. Wij kunnen zo ook het effect van het overheidsbeleid
laten zien. Redelijkerwijs is te verwachten dat de meeste groepen in de plus
zitten bij een indexatie of contractloonstijging in de buurt van 3% en een
prijsstijging beneden de 2%. Voor AOW'ers, bijstandsgerechtigden en dergelijke
kunnen wij dat allemaal netjes laten zien. Echter, voor mensen met een aanvullend
pensioen is dat veel ingewikkelder. Zo zijn er pensioenfondsen die niet indexeren,
die beperkt indexeren, die indexeren aan de hand van de CAO-loonontwik- keling,
die dat doen op basis van de prijsontwikkeling enz. Daar kunnen wij allemaal
geen garanties op afgeven. Dat past niet in onze economische ordening. Het
past zeker ook niet in de economische ordening die u nastreeft.De heer Balkenende (CDA):Op grond van de Miljoenennota hadden wij in ieder geval de indruk dat
compensatie zou worden geboden. U zegt nu duidelijk dat u niet alles kunt
garanderen en dat dit te kostbaar zou zijn. Wij zullen er nadrukkelijk op
letten hoe de effecten uitpakken, want feitelijk laat u nu doorschemeren dat
er als gevolg van deze lastenverzwaring nogal wat verliezers zouden kunnen
zijn.Minister Zalm:Uiteraard zal iemand de lastenverzwaring betalen. Dat is altijd zo. De
heer Van Beek heeft daar heldere woorden over gesproken. Voor de meeste Nederlanders
is het een vrij gunstige tijd om zo'n lastenverzwaring te dragen, want de
loonstijging is aanzienlijk groter dan de prijsstijging. Ook de uitkeringsontwikkeling
is groter dan die van de prijsstijging. Wat dat betreft kan het nu betrekkelijk
gemakkelijk. Overigens is de verzwaring waarmee burgers worden geconfronteerd
per saldo niet zo groot. Het is maar zo'n 600 à 700 mln.; niet echt
geweldig dus. Hoe dan ook, van koopkrachtgaranties voor alle inkomens hebben
wij dik onze bekomst na de vorige loonstrookjesaffaire die
ons 1 mld. heeft gekost. De formules zijn dus voorzichtiger. Ter lezing kan
ik u vooral aanbevelen de – op een SER-advies gebaseerde – passages
in de Sociale nota over de verdeling van verantwoordelijkheden tussen overheid
en andere partijen waar het gaat om de koopkracht. Zo'n motie lijkt mij daar
in het geheel niet in te passen.Voorzitter! Dan kom ik tot de motie over de infrastructuur. Die vind ik
in zoverre sympathiek, dat zij het kabinet ergens toe oproept. De erin genoemde
datum is mij echter wat te vroeg. Het is niet mogelijk om al voor 1 januari
met allerlei voorstellen te komen. Wel kan ik zeggen dat wij proberen om voor
1 januari in ieder geval een selectie te hebben gemaakt van projecten die
zich daarvoor lenen. Ik heb al een aantal voorbeelden genoemd, maar ik zou
nog wat dieper in de materie kunnen gaan. Zo kun je bij stedelijke ontwikkeling
ook denken aan het plan waarmee de gemeente Utrecht in haar centrum bezig
is. Ook wordt er gekeken naar de metroshuttle op de Kop van Zuid en naar de
Kralingse Zoom in Rotterdam. Verder noem ik nog Westrave in Utrecht en De
Rietvelden in Den Bosch. Zo ziet u, het is van alles en nog wat en er ligt
heel wat waaruit wij in overleg met de diverse overheden en de private partijen
nu een goede selectie willen maken. Zo willen wij bezien of wij iets kunnen
ontwikkelen dat aan alle partijen voordeel biedt. Op 1 januari 1999 zal dan
het kenniscentrum financiën zijn beslag moeten krijgen. Over de vraag
of dit nu moet worden ondergebracht bij Financiën of bij Economische
Zaken, leven volgens mij overigens wat misverstanden. Ik weet niet precies
hoe de staatsrechtelijke verhoudingen liggen, maar volgens mij is het zo dat
het in principe aan de regering is om te bepalen hoe zij haar werk organiseert.
Als de Kamer maar waar voor zijn geld krijgt. De Kamer kan natuurlijk alles,
dus als men de regering ook over haar interne organisatie wil lastigvallen...
De regering staat hier en is aan de Kamer overgeleverd... Maar het leek me
toch in zekere zin gebruik om de interne organisatie van de regering een beetje
aan de regering te laten, mits de output voor de Kamer naar wens is.Verder wordt er gezegd dat het typische organisatievraagstukken zijn en
dat het dus een zaak van EZ is. Maar EZ is geen bedrijfseconomisch departement,
het weet meer van industriepolitiek, technologiebeleid, energiebeleid en macro-economie.
In die zin heeft Financiën een veel langere bedrijfseconomische traditie,
via de doelmatigheidstoets, de kengetallen en de eisen die worden gesteld
aan agentschappen die wij al dan niet gaan oprichten. Wij hebben bovendien
een directie financieringen, dus zijn er ook connecties met de private sector.
Bij de verkoop van deelnemingen is Financiën altijd betrokken, dus wij
weten ook alles van de gang naar de beurs en dergelijke. Het departement heeft
dus veel expertise. En ik wil natuurlijk geen lelijke dingen zeggen over andere
departementen, dus laat ik het zo zeggen: nog een voordeel is dat bij ons
niet zo gauw de neiging zal ontstaan om budgettaire kunsten uit te halen om
als er eigenlijk geen geld is, toch een project voor elkaar te krijgen. Een
departement als dat van Economische Zaken komt wellicht sneller in de verleiding
om dat te doen. Het gaat niet om budgettaire kunstgrepen – die willen
wij niet meer, ook de Kamer niet – maar om publiek-private vormen die
echt een meerwaarde opleveren, ook voor de belastingbetaler en de gebruiker.
De positionering van Financiën is overigens helemaal niet omstreden,
noch in het ambtelijke, noch in het politieke circuit. Bovendien hebben wij
sowieso altijd al een natuurlijk netwerk gehad dat zich over andere departementen
uitstrekt, namelijk via de inspectie rijksfinanciën, de accountantsdienst,
het overleg van directeuren van de accountantsdienst en de directeuren FEZ.
Financiën vormt ook een kenniscentrum, zoals het Centrum voor beleidsanalyse.
Dat past heel goed in de servicetraditie van Financiën op financieel-economisch
terrein. Ik zou dus zeggen, geef ons op dit punt het voordeel van de twijfel;
er is in het kabinet in ieder geval geen twijfel wat dit betreft.Hiermee kom ik min of meer automatisch bij enkele andere opmerkingen van
de heer Crone. Ik was niet zo gelukkig met de toelichting op zijn motie, al
staan er te veel handtekeningen onder om het een motie van wantrouwen te kunnen
noemen. Mijn echtgenote zou mij overigens buitengewoon erkentelijk zijn als
ik het daartoe kon leiden... Maar voorzover die toelichting bedoeld is als
samenvatting van wat ik heb gezegd, heb ik daar niet zo geweldig veel behoefte
aan, want ik heb niet voor niets verteld wat ik van plan ben te gaan melden
in Washington. En als ik heel precies ga kijken, zou een kleine nuance hier
en daar er ook nog wel bij kunnen. De passage over het inperken van de korte
kapitaalstromen staat er nu pur sang, zonder voorwaarden voor een inbedding:
tijdelijk en passend in een goed programma. En bij het tweede liggende streepje
is er sprake van de openbaarheid van analyses en waarschuwingen. Voor die
waarschuwingen wil ik toch wel waarschuwen. Ook in de huidige situatie heeft
het IMF de bevoegdheid om een land een publieke, openbare waarschuwing te
geven, maar ik waarschuw er wel voor dat dit dan gewoon een aankondiging van
het faillissement van zo'n land is, want dan is iedereen meteen weg. Het kan
als een soort atoombom op financieel-economisch gebied worden gezien. Ik heb
dus niet zo de neiging om frontaal dergelijke pleidooien te houden. De Kamer
moet maar zien wat zij met de motie doet. Ik had de indruk dat de door mij
uitgezette lijn toch op een redelijke ondersteuning zou kunnen rekenen, dus
vroeg ik mij af waarom er nog een motie nodig zou zijn. Bovendien zijn in
ieder geval twee onderdelen van de motie iets te kort door de bocht geformuleerd.De heer Crone (PvdA):Ik zou ook maar de minste vorm van schijn willen wegnemen dat hier wantrouwen
op zijn plaats is, laat staan in een motie. Als dat zo was, zouden wij er
vandaag nog over moeten stemmen. En dat allemaal nog vóór zes
uur. Dat kan niet. Het is ook echt niet de bedoeling. Ik heb duidelijk gezegd
dat er twee bewegingen in de discussie zijn. De ene is er een van volledige
marktvrijheid en de andere is er een van allemaal botte maatregelen om te
stoppen met het vrije kapitaalverkeer. Ik heb zelf gezegd dat ik voorstander
ben van vrij kapitaalverkeer, maar dan met een echt goede controle, een goede
marktwerking en dat soort zaken. Toen ik zei dat ik bij de minister twijfel
hoorde, doelde ik daarop. Dat was dus niet persoonlijk bedoeld. Hij wil niet
ten principale ingrijpen in het vrije kapitaalverkeer, maar hij wilde wel
meedenken over een betere regeling. Daar doelt de motie op.
In die zin is het een vorm van ondersteuning.Overigens, de mogelijkheid van beperking en controlevorming van korte
kapitaalstromen heeft de minister zelf ook aangegeven als een optie die in
de toekomst eens bekeken moet worden. Die mogelijkheid moet uiteraard van
randvoorwaarden worden voorzien. Voor het andere punt dat hij aanhaalde, namelijk
de vergroting van de transparantie, geldt precies hetzelfde. Er staat niet:
absolute transparantie van analyses en waarschuwingen. Ik geef de richting
aan om die kant op te gaan, maar het overleg met de andere landen en met het
IMF zal moeten uitwijzen wat wel of niet wijs is. Daarom vragen wij ook om
een rapportage over de voortgang van de discussie, enz. Qua richting heeft
de Kamer hier een vrij breed gevoelen over. Zelfs al lijkt het soms overbodig,
toch is het altijd goed om dat gevoelen weer te geven, zeker omdat de notitie
over het flitskapitaal wat minder ruim was – ik herhaal de woorden van
de heer Van Beek – dan het mondelinge antwoord van de minister.Minister Zalm:Als het een traditie wordt om moties van ondersteuning en stimulering
te rekenen tot het reguliere Kamerwerk, dan mag ik ook de motie van het lid
Balkenende, op stuk nr. 25, in de ondersteunende aandacht van de Kamer aanbevelen.
Dat is namelijk ook een motie die het kabinetsbeleid volledig ondersteunt.
Dat is in die zin origineel, dat de motie van de oppositie komt!De voorzitter:Ik zie dat wij via de heer Crone terugkomen bij de heer Balkenende. De
minister is er weliswaar schuldig aan, maar ik geef de heer Balkenende toch
niet het recht om te interrumperen.Minister Zalm:Wat er verder ook met de motie-Crone c.s. gebeurt, ik ben niet van plan
om te zeggen dat openbare waarschuwingen van de zijde van het IMF regel moeten
worden. In de motie staat namelijk: 'vergroting van transparantie, openbaarheid
van analyses en waarschuwingen'. Ik ben voor openbaarheid van analyses en
ik ben voor openbaarheid van alle data. Nederland zal de special designation
standard onderschrijven en ook snel publiceren. De openbare waarschuwingen
lijken mij voorshands eerder meer gevaar dan voordeel op te leveren. Ten aanzien
van het eerste punt heb ik al gezegd dat het in een wat bredere setting moet
worden gezien dan alleen het beperken en beheersen van kapitaalstromen. Voor
het overige wacht ik maar af wat er van de motie terechtkomt. Ik zal mij in
Washington niet gehandicapt voelen als de motie is aangenomen, verworpen of
ingetrokken. Ik ga daar mijn gang wel.Voorzitter: BlaauwMinister Zalm:Voorzitter! Wat de Kamer met de president van De Nederlandsche Bank bespreekt,
is aan de Kamer. De president van de bank zal vast wel zijn opvattingen over
andere terreinen dan louter het monetaire willen verkondigen, als de Kamer
dat prettig vindt. Van mij mag hij. Ik zal daar niet moeilijk over doen.Het lijkt mij goed dat wij een notitie toezenden over het globale richtsnoer
en de procedurele gang van zaken, zoals de heer Crone vroeg.De heer Vendrik heeft een notitie gevraagd over een analyse van de ontwikkeling
van financiële markten, ook in connectie met de financiële toezichthouders.
Hij krijgt die notitie inderdaad, want er komt een notitie, niet zozeer gekoppeld
aan het IMF als wel aan de analyse van de ontwikkeling van verschillende markten
van verzekeringen en banken, van het in elkaar grijpen daarvan, van conglomeraten
en van de gevolgen die dat voor het toezicht zal moeten hebben. In die toezichtsnotitie
zullen wij proberen een analyse te geven van de ontwikkelingen op de financiële
markten en de gevolgen die zij zouden moeten hebben voor primair het Nederlandse
toezicht. Er zitten echter ook wat bredere en meer algemene tendensen in.
Ik denk dat hij via de weg van die notitie, die dit jaar afgerond moet worden
met hopelijk ook enige operationele conclusies, het beste kan worden bediend
en niet zozeer via het IMF-aanhangsel, als ik het zo mag zeggen.Voorzitter! De motie over het verantwoord ondernemen vraagt om een SER-advies.
Zoals bekend hebben zij er, naar ik meen, al twintig gekregen. Ik vermoed
derhalve dat dit geen grote prioriteit van de zijde van het kabinet zal krijgen,
als daar al interesse voor zou bestaan.Voorzitter! Dan kom ik bij de andere motie, rond de koopkracht en de inkomenskwestie
en de meevallende inkomsten. De gedachtegang zoals ik die heb over inkomstenmeevallers
enz., is dat we toch wel één keer per jaar een belastingplan
maken en één keer per jaar de premies vaststellen, en dat we
ook op dat vlak enige stabiliteit houden, zowel binnen het kabinet, als het
gaat om het aanhouden van de datum van augustus, als voor wat betreft de Kamer,
namelijk in oktober, november: dan doen we het lastenbeleid. Het betekent
dat we niet bij ieder nieuw cijfer over de belastingopbrengsten tussentijds
de belastingen of premies gaan aanpassen. In die zin is, zoals ik er tegenaan
kijk, het eerstvolgende moment waarop we hier met elkaar aan de slag gaan
over belastingen en premies, bij gelegenheid van de begroting voor 2000. Dat
is nog even een apart aspect.Voor het overige zijn juist de lagere inkomens natuurlijk goed bediend,
als ik het zo lelijk mag zeggen, met name door de knip in de eerste schijf
en we hebben ook de volledige koppeling. De knip in de eerste schijf is sterk
toegespitst: omdat het in guldens voor iedereen gelijk is, is het relatief
heel gunstig voor de laagste inkomens; we zien geen aantasting van koopkracht
van uitkeringen of minimumloon. Daar staat men toch allemaal in de buurt van
de 1% à 1,25% en dat is meer dan het verschil tussen de bruto-uitkering
en de prijsstijging. Er zit dus, vanuit de lastenverlichting, nog iets gunstigs
achter. Het is ook niet zo dat we een stuk van de koppelingskoopkrachteffecten
hebben weggehaald. Als je de koppeling neemt minus de prijsstijging, kom je
op een lager percentage dan het koopkrachtbeeld. Er is vanuit het bruto-nettotraject
ondersteund en niet weggehaald, zoals een beetje de suggestie in de motie
is.De heer Vendrik (GroenLinks):Voorzitter! Die suggestie mijnerzijds klopt in ieder geval. Als ik het
allemaal goed onder elkaar zet, dan wordt het effect van de regulerende energiebelasting
1999 gecompenseerd via een nieuw tarief eerste schijf, maar daar zit nog de
premiestijging bij. Als je dat verdisconteert, resulteert per saldo een koopkrachtverlaging. Vervolgens wordt de koppeling daarop losgelaten.
Als je dan weer de inflatie erbij betrekt, resulteert, zoals ik het genoemd
heb, een koppeling-min. Bij de algemene beschouwingen zijn er verschillende
fracties geweest die dachten dat het een andere kant opging, namelijk dat
er sprake zou kunnen zijn, mede dankzij die fiscale maatregel, van een koppeling-plus.
Ik constateer dat dit nu niet het geval is en daarom heb ik deze motie ingediend,
die tevens een reactie is op wat de minister zei over de manier waarop wij
inkomensbeelden samenstellen. Als ik het goed begrepen heb, is er bij de Voorjaarsnota
toch weer een moment om na te gaan of er sprake is van inkomstenmeevallers?
Dan is er toch weer een gesprek aan de orde – zo begrijp ik ook de afspraken
in het kader van het regeerakkoord – over wat er vervolgens met die
meevallers gebeurt?Minister Zalm:Zeker.De heer Vendrik (GroenLinks):Dan is er een eerder moment dan de begroting 2000 om te spreken over eventuele
aanpassing van belastingtarieven en zou er per 1 juli 1999 wellicht een extra
compensatie geboden kunnen worden voor deze koppeling-min.Minister Zalm:In de eerste plaats even de cijfers. De nieuwe geknipte eerste schijf
eindigt bij het sociaal minimum. Als je kijkt naar die nieuwe geknipte eerste
schijf, dan is dat een percentage van 35,75. Dat is dan een all-in-percentage,
inclusief volksverzekeringspremies, nabetalingen, enz. Dat was in 1998 36,35%.
Het integrale tarief eerste schijf voor de inkomens tot en met het sociaal
minimum is dus met 0,6 procentpunt verlaagd. Dan kun je niet zeggen dat vanuit
die optiek men een verzwaring heeft. Ik kan dat niet volgen.De heer Vendrik (GroenLinks):Dat klopt. Die 0,6% is, zeg maar, ƒ 90: 0,6% van ƒ 15.000.
Daartegenover staat een gemiddelde heffing, een extra heffing op energiegebruik,
van ƒ 135. Dat resulteert in een min van ƒ 45. Vervolgens laat
je de koppeling erop los. Dan komt er op zichzelf terecht een positief koopkrachtbeeld
uit voor 1999, maar er is per saldo sprake van een koppeling-min en niet van
een koppeling-plus.Minister Zalm:Wij kijken natuurlijk ook of de modale werknemer nog wat koopkrachtvoordeel
heeft van zijn loonstijging. In ieder geval kunnen wij het erover eens zijn
dat de sociale minima, de minimum-plussers en de minimumloners er volgend
jaar redelijk opstaan. De heer Vendrik redeneert dat hij dat nog wel wat beter
had gewild. Dat is zijn goed recht en ik kan dat gezien zijn politieke achtergrond
ook begrijpen.Voor meevallers en tegenvallers in de belastingen is de procedure dat
wij die moeten vaststellen en dat vervolgens de aanwending daarvan, behoudens
exceptionele omstandigheden, in augustus aan de orde komt. Gesteld dat wij
in het voorjaar van 1999 de indruk krijgen dat de belastingopbrengst zal tegenvallen,
dan moet volgens de formule van het kabinet een deel worden teruggevorderd
door lastenverzwaring c.q. door minder lastenverlichting. Ik ben dan niet
van plan om het belasting- en premiebeeld voor 1999 nog ter discussie te stellen.
Dat moeten wij ordelijk doen. Wij behandelen een keer per jaar een begroting.
Wat mij betreft behandelen wij een keer per jaar de belasting- en premietarieven,
behoudens zeer exceptionele omstandigheden waarin je wel tussentijds moet
ingrijpen. Voor de rust van iedereen is dat ook beter. Dat geldt niet alleen
voor meevallers, maar ook voor tegenvallers. Ik heb tijdens de besprekingen
rond het regeerakkoord wel eens een discussie gehad met de heer Wallage, die
dacht dat ik bezig was al die meevallers in mijn zak te steken. Dat vaste
uitgavenkader is een voordeel in voor- en tegenspoed. Dat geldt ook voor die
formules rond de inkomsten. Je moet dat accepteren, ook als er tegenvallende
ontwikkelingen zijn. Dat moet ik ook doen. Ik voel er niet zoveel voor om
mee- of tegenvallers tussentijds in de belasting- en premietarieven te verwerken.
Een keer per jaar begroten vind ik eigenlijk het allermooiste wat er is.De heer Vendrik (GroenLinks):Voorzitter! Ik zou er bij een meevaller zelf de voorkeur aan geven dat
maximaal wordt bekeken of die in het komende jaar resulteert in een verlaging
van het tarief in de eerste schijf. Ik sluit niet uit dat, als dat om een
bepaalde reden niet kan, het voor het komende jaar een grote prioriteit wordt
bij de begroting voor 2000. Dat neemt mijn motie niet weg.Minister Zalm:Voorzitter! Bij de begroting voor 2000 staat alles weer open. Hopelijk
hebben wij dan nog iets te verspijkeren, want dat zou helemaal prettig zijn.
De fiscalisering van de omroepbijdrage, wellicht in 2000, is ook een interessant
punt. Ik ken de voorliefde van de heer Vendrik voor deze inkomenscategorie.
Het kabinet heeft er ook speciale aandacht voor, maar ik kan nu niet alvast
bespiegelingen houden over het belastingplan 2000 als wij dat voor 1999 nog
niet hebben behandeld.De heer Vendrik bracht een interessant punt naar voren. Hij zou bij wijze
van spreken zo ambtenaar op Financiën kunnen worden. Hij zegt: wat vroeger
behoedzaam was, is nu misschien realistisch geworden; als je toch behoedzaam
wilt zijn, dan moet je al je uitgangspunten naar beneden trekken.De voorzitter:Mijnheer Vendrik, wat wilt u nog een keer vragen over hetzelfde onderwerp?Minister Zalm:Voorzitter! Ik was nog niet helemaal klaar.De voorzitter:Daarom wilde ik ook even laten ophouden met interrumperen.Minister Zalm:Voorzitter! Op zichzelf geeft de heer Vendrik mij min of meer een verleidelijk
scenario in de aanbieding. Het zou evenwel betekenen dat wij elke week of
elke twee maanden plotseling onze opvattingen herzien. Nu is de algemene indruk
dat het wat minder is, maar het is best mogelijk dat je een ontwikkeling krijgt
van bijvoorbeeld 2%-3%-4%-3%; ik noem maar wat. Er zijn geen indicaties dat
Europa of Amerika structureel zwak is, dat wij 'down the drain' gaan en in
een crisis terechtkomen zoals die aan het begin van de jaren tachtig. Zolang
wij daar niet in terechtkomen, is het behoedzame scenario echt afdoende. Ik
wil dat dus maar bewust erin houden, met de winterslaap starten en in maart
of april volgend jaar de balans weer opmaken en kijken wat
er aan de hand is. Voorzitter! Ik ben nu met dit onderdeel klaar.De voorzitter:Ik wilde de minister eerst laten uitspreken. U maakt er over en weer een
leuke theekrans van. Als de heer Vendrik nu nog een interruptie wil plaatsen,
zeg ik: met genoegen!De heer Vendrik (GroenLinks):Ik begrijp dat het idee achter zo'n scenario is dat je niet aan de gang
blijft met het aanpassen van inkomsten en uitgaven. In de zomer heeft de minister,
zo stel ik mij voor, gedacht: laat ik een scenario ontwerpen dat niet onmiddellijk
tot problemen leidt en dat mij aan het eind van de rit waarschijnlijk nog
geld oplevert ook. Zo is er ook tijdens het debat over de regeringsverklaring
over gesproken. Het is immers voor iedereen prettig en politiek zeer rustgevend
als er geld overblijft, want dan kan men wat extra verdelen. Zo interpreteer
ik het idee van de minister. Daarom is in het debat over het regeringsverklaring
ook gesproken over wat er met de meevallers moest gebeuren en zelfs over een
begrotingsevenwicht. Nu is de sfeer ineens omgeslagen: de groei is weliswaar
niet sterk neerwaarts bijgesteld, maar er is wel wat aan de hand. Ik constateer
dat wij langzamerhand moeten spreken van een trendmatig begrotingsbeleid en
niet meer van een behoedzaam begrotingsbeleid. Maakt de minister dat ervan?
Zegt hij: daar is wel iets voor te zeggen, want mijn oorspronkelijke intentie
van de zomer kan ik niet meer overeind houden, want wij spreken nu, niet zonder
reden, veel meer over tegenvallers? Dat was de achtergrond van mijn vraag.Minister Zalm:Het behoedzame scenario is ongeveer anderhalf jaar geleden opgesteld.
Daarbij is toevallig gekozen voor de 2% groei die ook in het vorige behoedzame
scenario stond. Het slaat natuurlijk ook op een periode van vier jaar. Overigens
zeggen de meest recente IMF-cijfers dat de ramingen uit onze macro-economische
verkenningen redelijk goed zijn. Op grond van de conjuncturele inzichten die
wij nu met betrekking tot 1998 en 1999 zouden hebben, heb ik niet plotseling
een geheel ander oordeel over het gemiddelde in de periode 1999 t/m 2002.
Ook mijn kwalificatie van het scenario is dus niet veranderd. Wij hebben steeds
gezegd dat de kans op meevallers groter is dan de kans op tegenvallers, maar
niet dat meevallers gegarandeerd waren. Het behoedzame scenario beoogt ook
om de kans op meevallers groter te maken dan de kans op tegenvallers, maar
ik zeg niet dat tegenvallers zijn uitgesloten. In die zin kan altijd gebeuren
wat de heer Vendrik als een mogelijkheid schetst. Ik wil het nu laten zoals
het is. Mijn persoonlijke taxatie is dat voor de periode 1999-2002 de kans
op meevallers nog steeds groter is dan de kans op tegenvallers. Dat houd ik
voorlopig staande.De voorzitter:Ik deel de Kamer mede, dat wegens tijdsproblemen besloten is om de behandeling
van het Verdrag inzake de verzameling, afgifte en inname van afval in de Rijn-
en binnenvaart (25851) voor vandaag van de agenda af te voeren.Minister Zalm:Ik geloof, voorzitter, dat dit geen aanmoediging is om nog erg lang van
stof te zijn.De heer Van Beek heeft nog gesproken over risicofactoren in de begroting,
zoals de asiel- en millenniumproblematiek. De millenniumproblematiek is naar
mijn beste weten financieel afgedekt, wat nog niet inhoudt dat alle millenniumproblemen
zijn opgelost. De financiële gevolgen van de asielproblematiek zullen
in de Najaarsnota aan de orde komen en, naar ik vermoed, ook in de Voorjaarsnota
en de Kaderbrief 2000.De heer Van Beek vroeg ook naar ons enthousiasme voor PPS-projecten. Namens
de medewerkers op het departement en ook namens mijzelf kan ik een groot enthousiasme
melden om daarmee op een nieuwe, intelligente manier aan de slag te gaan en
niet op de 'geldharkmanier' van vroeger. Hij kan dus rekenen op mijn enthousiasme
om een adequate PPS tot stand te brengen.De voorzitter:Is dat enthousiasme voor de heer Van Beek niet voldoende? Wil hij toch
interrumperen?De heer Van Beek (VVD):Ik ben blij met dit enthousiasme, voorzitter, maar het gaat mij om het
vorige punt. Ik vroeg de minister naar risico's in de begroting en gaf daarbij
zelf twee voorbeelden. In tweede termijn noemt de minister deze voorbeelden
zelf ook. Ik had liever een analyse van hem gehoord over de andere risico's
in de begroting. Zijn er inderdaad nog andere punten waarbij wij moeten uitkijken?Minister Zalm:Er is er nog wel een, te weten de schaderegeling wateroverlast. Overigens
betreft het hier in principe iets incidenteels. Het is eens in de 125 jaar
dat er zo'n hoeveelheid regen valt. Over de exportkredietverzekering kun je
filosoferen. Dat punt zal in 1998 in ieder geval geen rol spelen, maar in
1999 zou het wel een risicofactor kunnen zijn. Verder is er de renteontwikkeling,
waarover wij al eerder hebben gefilosofeerd. Op het gebied van de lonen zitten
wij met de 3% redelijk safe. Daar verwacht ik niet echt een probleem. Ik kom
graag in maart, april via de Voorjaarsnota aan de Kamer melden wat er allemaal
verder aan de hand blijkt te zijn. Er komen altijd nog wel wat dingetjes naar
voren, zo is mijn ervaring.De heer Marijnissen heeft mij gevraagd of ik een mandaat heb indien andere
landen in het IMF wat verdergaande ideeën hebben. Ik zal afwachten wat
daar allemaal naar voren gebracht wordt. Het mandaat wordt door de ministerraad
vastgesteld. Daarin worden ook de teksten vastgesteld die ik geacht word uit
te spreken. Als ik verder in de geest handel van de lijn die uitgezet is,
dan kan ik mijzelf wel enige praktische vrijheden permitteren om bepaalde
zaken tot een meerderheid of een unanieme oplossing te brengen. Het is toch
een internationaal onderhandelingscircuit waar je niet met handen en voeten
aan gebonden kunt worden. Je moet toch enigszins naar bevind van zaken en
naar de geest en stijl van de lijn die de Nederlandse regering gekozen heeft,
kunnen werken.De heer Marijnissen heeft een motie ingediend, waarvan ik vermoed dat
ik de aanvaarding ervan moet ontraden. In ieder geval vereist die motie nog
enig overleg met het departement van Economische Zaken, dat ook nog iets met
energie van doen heeft. Vanwege het feit dat er meerjarige afspraken zijn,
heb ik het vermoeden dat er niet plotseling met allerlei heffingen overheen
gekomen kan worden. Verder kan ik mij voorstellen dat bij sommige bedrijven
de heffingen weliswaar goed kunnen worden geïnd, maar
dat het moeilijk is om hetzelfde bedrag via energiebesparende fiscale faciliteiten
terug te laten stromen. Bedrijven die heel erg energie-efficiënt werken
maar die niettemin vanwege de aard van het productieproces veel energie gebruiken,
zullen dan weinig hebben aan subsidies op energiebesparende investeringen.
Het lijkt mij goed dat er op deze motie een schriftelijke reactie van het
kabinet komt, waarbij ik overleg zal plegen met mijn collega van Economische
Zaken. Tenzij de Kamer er geen behoefte aan heeft, maar dan kan ik dus niet
iets aardigs zeggen over wat wij er mee zouden kunnen gaan doen.De heer Marijnissen (SP):Gesteld dat de motie wordt aangenomen... Het gaat mij natuurlijk om het
commitment. In de motie staat 'zo spoedig mogelijk'. Dat is niet per 1 januari
van het volgende jaar. Als de minister het gestaffeld of gefaseerd wil invoeren,
dan valt daarover te praten. In de motie spreekt de Kamer een richting uit.
Als de minister zegt dat het niet mogelijk is om het 100% terug te sluizen
via de subsidie op energiebesparende investeringen, dan verwacht ik nadere
voorstellen van hem hoe het eventueel op een andere manier kan.De heer Crone (PvdA):Ik had de heer Marijnissen aangeboden om het zo snel mogelijk te doen
en nu gaat hij het weer temporiseren en vertragen.De heer Marijnissen (SP):Dit debat loopt al te lang uit om hierop nog verder in te gaan.Minister Zalm:Dan ga ik maar snel naar de volgende motie, te weten de motie van mevrouw
Giskes. In de eerste overweging staat dat de 'overgang van de gulden naar
de euro zomin mogelijk mensen hinder moet opleveren'. Als wij 'zomin mogelijk'
vervangen door 'zoveel mogelijk', dan vind ik de motie kloppen. Wij zijn nu
allemaal zeer onder de indruk van de detailhandelaren die dat gedoe allemaal
niet willen hebben. Echter, het feit dat je op 31 december nog alleen met
guldens mag betalen en je op 1 januari verplicht met euro's moet betalen,
is voor de consument een buitengewoon bezwarende operatie. Zij gaan met 10
miljoen mensen in de rij staan op de eerste dag van januari dat er in euro's
betaald moet worden, of beter, ze doen dat niet omdat zij in december al min
of meer gedwongen worden om euro's te nemen, terwijl zij daar dan nog niets
mee kunnen. En dan maar wachten tot zij daar in januari mee kunnen gaan shoppen!
Dat betekent ook renteverlies voor de consument. De Consumentenbond die naar
ik aanneem de belangen van de consument goed in het oog houdt, heeft ook bezwaar
tegen de big bang. De detailhandelaren en het MKB willen de last van de hele
omwentelingsoperatie bij banken en consumenten leggen en zorgen dat zij er
zelf geen last van hebben. Ik ben daarom verbaasd dat de heer Balkenende ook
meetekent. Wij gaan in het kader van het Nationaal forum waar alle verschillende
organisaties in zitten – de Consumentenbond, de vakbond, de verzekeraars,
de banken, de detailhandelaren en het MKB – proberen om tot een gemeenschappelijk
draagvlak te komen. Het is dan natuurlijk geen goed signaal als er vanuit
de Kamer al wordt gezegd: 'Wij weten het al!', nog afgezien van het feit of
wat de Kamer denkt te weten, wel de goede wetenschap is. Het is allemaal niet
zo eenvoudig. Wij hebben enorme hoeveelheden munten en biljetten. Wat hier
staat, betekent de facto dat je de Staat krediet verleent door in de loop
van december al euro's te nemen en dus niet op 31 december, want dan staan
de mensen allemaal in de rij voor de bank. Je wentelt het probleem in dat
geval dus af op de consument. Een andere mogelijkheid is dat in de eerste
dagen van januari alles volkomen vastgelopen is, omdat je een enorme rij hebt
bij die banken omdat in één dag al die munten en biljetten moeten
worden ingewisseld.Ik ga er nu inhoudelijk op in, maar mijn voorkeur zou zijn om met een
uitvoerige rapportage naar de Kamer te komen, inclusief het verhaal van de
kosten en de opbrengsten en een goed introductiescenario. Hier is in het kader
van de fiscale begeleiding ook om gevraagd. Ik zou het prettig vinden als
het Nationaal forum de gelegenheid krijgt om mij op zijn minst van advies
te dienen. Ik kom dan met een standpunt naar de Tweede Kamer toe. Het is raar
dat de Kamer, terwijl deze procedure is voorzien, nu al zegt: 'Je kunt overleggen
en schrijven wat je wilt, maar wij weten al wat wij willen. Wij willen op
één dag de big bang'. Ik vind dat niet verstandig!De voorzitter:U voelt zich uitgelokt, mijnheer Balkenende?De heer Balkenende (CDA):In ieder geval aangesproken, uitgelokt is iets anders. Ik denk dat de
minister van Financiën één keer in het bijzonder de lachers
op zijn hand heeft gekregen, toen hij zei: 'Wij voeren hem niet uit'. Is deze
motie van dien aard dat hij zegt: 'Ik heb er zoveel moeite mee dat ik er niet
mee kan werken.'?Minister Zalm:Als 'zomin' wordt vervangen door 'zoveel', kan ik er al een stuk beter
mee leven. Als het doel van de Kamer is dat zoveel mogelijk mensen er hinder
van hebben, is dit een goede motie, maar ik deel die doelstelling niet. Het
staat de Kamer natuurlijk vrij om dit te doen, als zij alle overwegingen heeft
gehoord, maar ik vind het raar. Ik ben van plan met een rapport naar de Kamer
te komen, ik heb deskundigen vanuit het veld en al die belangenorganisaties
die mij advies geven. Ik ga de Kamer uitvoerig voorzien van alle informatie
die volgens mij nodig is om die afweging te kunnen maken. Ik kan daar dan
wel mee ophouden. Als de Kamer zegt het al te weten zonder dat de minister
iets geschreven heeft, gaat de Kamer regeren. Misschien moet de minister dan
controleren. Ik weet niet hoe de rolverdeling dan wordt, maar ik vind het
raar.Mevrouw Giskes (D66):Dat zou terecht zijn, ware het niet dat Financiën zelf behoorlijk
vertegenwoordigd is in dat gezelschap. Dit is een oproep aan u om uw afgezanten
een bepaalde boodschap mee te geven. Ik denk dat u er terecht op wijst dat
er een zwartepietenspel aan de gang is, wie er wie met die zakken met munten
komt te zitten. Want daar gaat het natuurlijk om. U zegt dat de detaillisten
daar geen zin in hebben, maar ik denk dat de banken daar ook geen zin in hebben.
En zij zijn natuurlijk ook een zware partij in dit geheel. De vraag wordt
dan aan wie je meer steun geeft. Ik denk dat het dan belangrijk is om te beseffen
dat de detaillisten niet degenen zijn die gewend zijn met zakken geld te sjouwen.
U wijst erop dat de Consumentenbond niet voor is. De Consumentenbond
is niet voor een big bang. Maar wij pleiten hier voor een legal big bang.
Dat betekent dat je van tevoren al euro's kunt bemachtigen als dat nodig is
en dat je daarna nog rustig kunt wisselen. Je hoeft niet op één
dag de hele handel om te zetten. Zodra het 1 januari is – of wanneer
we het doen – zul je bij de automaten gewoon weer je geld moeten kunnen
halen. Mensen gaan dus geen enorme renteverliezen lopen. Kortom, wat mij betreft
zijn er heel wat argumenten pro.Minister Zalm:Als de Kamer geen behoefte heeft aan de argumenten die in dat forum bij
elkaar geschraapt worden en aan de opvatting van de minister van Financiën,
is dat natuurlijk aan de Kamer. Ik vind dat echter een heel rare uitspraak.
Er is sprake van een zorgvuldige procedure en wij hebben dat forum met medeweten
van de Kamer ingesteld. Daar was de Kamer ook enthousiast over. Binnen vier
weken zal het forum advies aan mij uitbrengen. Er is sprake van een zorgvuldige
procedure en ik begrijp dus niet waarom er nu moties van de Kamer zouden moeten
komen. Het volgende zou meer voor de hand liggen: als ik met die informatie
kom en daar een verkeerde conclusie uit trek, kan de Kamer zeggen dat zij
het, met het oog op die informatie, niet met mij eens is en kan zij een motie
indienen, omdat zij iets anders wil. Ik heb steeds gezegd dat de omwisselperiode
zo kort mogelijk moet zijn. Dat is zelfs in lijn met de wens van mevrouw Giskes,
maar in de motie staat iets anders, namelijk 'op één moment'.Mevrouw Giskes (D66):Bent u het niet met mij eens dat het heel lastig zal worden om, als het
forum eenmaal tot een conclusie is gekomen, daar langs allerlei omwegen op
terug te komen? Mijn stelling blijft dat Financiën op dit moment een
belangrijke invloed heeft op dat overleg. Bovendien heeft de vertegenwoordiger
van De Nederlandsche Bank gezegd dat De Nederlandsche Bank zich zal verbinden
aan de uitkomsten van het forum. Het wordt dus heel lastig om in het door
u bedoelde late stadium anders te beslissen.Minister Zalm:Mijn stelling is steeds geweest dat de omwisselperiode zo kort mogelijk
moet zijn, maar daarbij leg ik de nadruk op het woord 'mogelijk'. Dat is de
insteek van Financiën.De voorzitter:Mevrouw Giskes, ik krijg niet de indruk dat u op korte termijn door de
minister te overtuigen bent.Mevrouw Giskes (D66):Nee, maar het gaat erom dat de minister overtuigd wordt door de Kamer.De voorzitter:Mijn opmerking geldt voor beide zijden.Minister Zalm:Als de Kamer mij zegt dat zij de periode zo kort mogelijk wil houden en
dat ik moet uitzoeken hoe ik die grote logistieke operatie vorm zal geven –
de Kamer is op dit punt immers niet in eerste instantie de expert; ik ga er
althans van uit dat zij dit niet als haar primaire kracht ziet – begrijp
ik dat: ook ik wil dat en ik zal over vier of vijf weken met de stukken komen,
waarin alle overwegingen en de voorgestelde oplossing zullen staan. Laten
wij dan de discussie voeren en niet nu een motie indienen waarin staat dat
het op één dag moet; dat vind ik raar.De voorzitter:Het woord is aan de heer Crone.Mevrouw Giskes (D66):Ik heb één laatste vraag.De voorzitter:Het woord is aan de heer Crone.De heer Crone (PvdA):Wij willen nu niet het hele debat voeren, maar in alle landen die tot
nu toe iets gedaan hebben, is het wel altijd in één dag gedaan.
Daarbij kon men van tevoren geld opnemen en kon men daarna ook terugwisselen.
Simpel gezegd lijkt het op het van tevoren opnemen van geld voor een vakantie.
Het is nu dus iets ingewikkelder, maar landen die dit hebben gedaan, hebben
het in één dag gedaan. Ik wil de discussie nu echter niet voeren
en ik zal goed nadenken over wat de minister heeft gezegd, want er is spanning
tussen enerzijds het Nationaal forum en zijn adviezen en anderzijds onze behoeften.
Wij hebben immers gesproken met mensen die in dat forum participeren; daar
heerst kennelijk geen gevoel van volledige vrijheid: men vraagt zich af wat
men precies in het forum doet en wat er met de resultaten zal gebeuren. Wij
zullen dit alles op ons laten inwerken, want ik geef toe dat u een punt hebt.
Misschien hebben ook wij een punt.Minister Zalm:Dan hef ik die club toch op? Dan kan ik trouwens ook het ministerie van
Financiën wel opheffen, want de Kamer weet alles al voordat de minister
of zijn adviseurs überhaupt iets hebben opgeschreven. Ik vind het raar
om mij een motie aan mijn broek te smeren om de euro in één
dag in te voeren als er zo'n zorgvuldige procedure is en als de Kamer akkoord
is gegaan met de gehele operatie inzake dat forum. Ik vind dat op z'n minst
prematuur.De voorzitter:Het signaal van de minister is duidelijk en ik denk dat iedereen dat signaal
geabsorbeerd heeft en moet verwerken voordat wij bij de stemmingen komen.
De argumenten zijn immers gewisseld.Minister Zalm:Ik heb nog enkele opmerkingen over de ijklijnen voor de belastinguitgaven.
Men zal misschien vragen waarom de minister en niet de staatssecretaris daarop
ingaat, maar dit onderwerp heeft natuurlijk zeer te maken met de budgettaire
systematiek. Wij komen op dat punt met een notitie. Waartoe kan zo'n ijklijn
dienen? De ijklijn kan twee functies vervullen.In de eerste plaats betekent een ijklijn belastinguitgaven dat er een
discipline is waarbij meer belastinguitgaven ombuigingen inhouden. De ene
belastinguitgave moet dan op de andere worden aangepast. Ik weet niet of de
Kamer dat wil. Op dit moment vallen deze uitgaven gewoon onder de algemene
beweging van de belastingopbrengsten. Ik geef een voorbeeld. Als de faciliteit
leerlingwezen harder loopt qua uitgaven omdat er meer gebruik van wordt gemaakt,
zou de consequentie moeten dat er bij een andere belastinguitgave iets teruggedraaid
wordt. Ik weet niet of de Kamer dat wil. Het zou kunnen van wel. Ik wijs echter
toch even op deze consequentie.In de tweede plaats is er een ander negatief aspect. Stel dat er een inkomstenmeevaller
is en dat de regering op het idee komt om hiermee iets te doen in de sfeer
van de milieufaciliteit. Dat mag niet, want deze faciliteit
valt binnen het belastinguitgavenkader en de ijklijn. Dat betekent dus dat
een andere belastinguitgave afgeknepen moet worden.Ik wijs op deze twee aspecten. Vanuit de PvdA-fractie is de belastingijklijn
naar voren gebracht als iets heel moois. Ik wijs daarom op deze twee dingen,
die het misschien voor de VVD aantrekkelijker maken om dit idee te steunen.
De gedachte kan zich echter ook tegen de goede doelen keren.Mevrouw Giskes (D66):Mijn vraag betekende niet dat ik per se een belastingijklijn wil zien.
Mijn vraag was hoe de minister een en ander ziet. De minister wijst erop dat
kan blijken dat de zaken uit de hand lopen. Dat weet men meestal pas een of
twee jaar na het jaar waarvoor de ijklijn gold. Dat is dus een praktisch probleem.De heer Crone (PvdA):De minister stelt zich op als vertegenwoordiger van een 'spending department'.
Wij zeggen tegen de zorgsector dat men geld krijgt om het probleem van de
wachtlijsten op te lossen. Als later blijkt dat de oplossing meer geld kost,
is dat toch niet de reden om deze sector per definitie meer geld te geven?
In deze zin heeft alles een onzekerheidskarakter. Belastinguitgaven zijn uitgaven
van het departement van de minister van Financiën. Wij willen zien of
daarbij gekomen wordt tot een ijklijn. De argumentatie van de minister is
echter verkeerd.Minister Zalm:Ik wijs erop dat bij de inkomstenmeevallers gekeken is of dit geld naar
de lastenverlichting kan gaan. Ik herinner mij dat een aantal partijen ook
belastinguitgaven wilde doen, in het bijzonder in de sfeer van het milieu.
Men zag een connectie tussen groei en milieu. Ik wijs erop dat men die weg
in ieder geval afsnijdt met een ijklijn. Voor het overige heeft de heer Crone
een punt. Als zaken harder lopen dan verwacht, is het goed om daar iets aan
te doen. Dat hebben wij in het verleden incidenteel gedaan, bijvoorbeeld toen
het spaarloon een beetje uit de hand liep. Toen hebben wij achteraf een maatregel
genomen om de zaak te versoberen. Dat was gelijk na ons aantreden, als ik
het mij goed herinner. Wij komen echter met een notitie. Dat hebben wij de
Kamer toegezegd, reeds naar aanleiding van de algemene beschouwingen. Wij
komen dit jaar met een notitie over de opvattingen van het kabinet over de
plussen en minnen van een belastinguitgavenijklijn.De heer Vendrik (GroenLinks):Besteedt de minister in die notitie ook aandacht aan de nadere definiëring
van het woord 'belastinguitgaven'? In 1987 is er ooit een besluit over genomen
op het departement. Die definitie wordt nog steeds gehanteerd. Daar valt echter
nog het nodige over te zeggen.Minister Zalm:Zeker! Over definities kan altijd worden gesproken. Ik acht dat niet het
grootste probleem. Een definitie is altijd wat willekeurig. Het gaat erom
vast te houden aan de definitie. De definitie moet tussentijds niet worden
gewijzigd, zeker niet bij disciplineregels. Er zijn afbakeningsproblemen bij
de rijksuitgaven en de zorguitgaven. Daar is soms sprake van iets willekeurigs.
Wij kunnen daarop ingaan. Voor het antwoord op de vraag of het nuttig is om
een ijklijn in te voeren, is de definitiekwestie echter niet doorslaggevend.
Wellicht dat wij iets kunnen schrijven over hoe het nu afgebakend is in de
Miljoenennota.De heer Van Dijke heeft een punt als hij zegt dat niet alleen inkomensafhankelijke
toeslagen op de kinderbijslag, maar ook de individuele huursubsidie slecht
is voor de marginale wig. Ik durf echter de stelling van de heer Van Dijke
te betwisten dat inkomensafhankelijke toeslagen lagere perceptiekosten en
minder loketten betekenen. De kinderbijslag is nu eenvoudig uitvoerbaar. Men
hoeft alleen te constateren of er kinderen in een gezin zijn, in welke volgorde
en in welke leeftijd. Als de Sociale verzekeringsbank zich in de toekomst
moet gaan bezighouden met het uitdelen van inkomensafhankelijke toeslagen,
moet deze organisatie alle inkomensgegevens opvragen. Dat gebeurt al voor
de IHS. In die zin kan men bij de IHS-route aansluiten bij een bestaand systeem.
Als ook bij de kinderbijslag, in verband met een inkomensafhankelijke toeslag,
inkomensgegevens een rol gaan spelen, ontstaan wel extra perceptiekosten en
extra administratieve verplichtingen voor betrokkenen. Dit lijkt mij uitvoeringstechnisch
dan ook bezwaarlijk.Overigens hebben wij er in het regeerakkoord voor gekozen om het niet
zozeer in rechtstreekse kindertoelagen te zoeken, maar in de tegemoetkoming
studiekosten. De individuele huursubsidie is weer wat meer toegespitst op
de ouderen.In het belastingplan voor de 21ste eeuw worden de volksverzekeringen de
facto niet slechts gedeeltelijk, maar volledig gefiscaliseerd. In dat plan
is ook precies te zien wat de heer Van Dijke bepleit: de BTW omhoog en de
tarieven voor volksverzekeringen en belastingen omlaag. Hij komt dus aan zijn
trekken, zij het wellicht iets later dan hij zou willen.Ik sta aarzelend ten opzichte van zijn opmerkingen over de Betuwelijn.
Ik ben uiteraard zeer aanspreekbaar op het algemene financieel-economische
beleid en op algemene zaken rond infrastructuur, maar in dit geval gaat het
om de vraag of een specifiek project heroverwogen zou moeten worden. Dit lijkt
mij meer iets voor de behandeling van de begroting van Verkeer en Waterstaat.
Ik heb nog wel enige gegevens hierover, maar ik ben niet primair de aangewezen
minister om een debat over een individueel investeringsproject mee te voeren.
Er zijn al verplichtingen aangegaan: ongeveer 1,6 mld. voor het A15-tracé.
De zeesluizen van IJmuiden zullen, als alles goed gaat, toch in het MIT worden
opgenomen; anders zou het een PPS-project moeten worden. Wij kijken hier nu
naar en er is waarschijnlijk wel een interessante oplossing voor te vinden.In ieder geval denk ik dat het het beste is om, als men het debat over
de Betuwelijn wil heropenen, dit te doen met de minister van Verkeer en Waterstaat.De heer Van Dijke (RPF):Dat zullen wij zeker doen, maar het gaat mij er nu om dat u verantwoordelijk
bent voor een zorgvuldig beheer en een adequate aanwending van 's Rijks financiën.
Nu evident vraagtekens rijzen over de rentabiliteit van dit project, moet
ik u als minister van Financiën aanspreken op de vraag of wij wel zorgvuldig
met 's lands financiën omgaan als wij in dit project investeren. Ik krijg
graag van u een uitspraak over de vraag of het niet verstandig is om dit project
 vanuit die optiek nog eens tegen het licht te houden.Minister Zalm:Ik meen dat hier twee aspecten spelen, voorzitter. Enerzijds komen er
in de loop der tijd nieuwe stellingen naar voren, anderzijds speelt het punt
dat een overheid die afspraken heeft gemaakt, ook betrouwbaar moet zijn en
zich aan haar woord moet houden. De ontwikkeling van die lijn is al in een
zeer ver stadium en ik wil ook niet zeggen dat alle critici die nu weer naar
voren komen, gelijk hebben. Er zijn destijds, in 1993-1994, berekeningen gemaakt
over de macro-economische rentabiliteit van die lijn en die vielen positief
uit, zij het dat de 'overkill' wat mij betreft nog wel wat groter had mogen
zijn. Nu zijn wij die lijn aan het aanleggen. Als eenmaal een besluit is genomen
en het in uitvoering is, kan niet iedere keer de vraag worden gesteld of dat
besluit misschien kan worden teruggedraaid.De heer Van Dijke (RPF):Ik begrijp het punt van de betrouwbare overheid, maar in dit geval beginnen
degenen voor wie de lijn wordt aangelegd, om het hardst te roepen dat zij
die lijn niet meer hoeven omdat die niet meer nodig is, veel duurder is en
minder oplevert.Minister Zalm:De aanleg van die lijn is niet zozeer bedoeld om het verladers naar de
zin te maken, maar vooral om de vorm van transport te beïnvloeden: minder
op de weg en meer op het spoor. Als de verladers maar omzet hebben, zal het
hen niet zoveel uitmaken hoe zij die omzet realiseren. Maar goed, ik begrijp
dat de heer Van Dijke dit punt nog eens in een gesprek met minister Netelenbos
zal aankaarten.De heer Marijnissen (SP):Nog één vraag in dit verband, voorzitter, want de opmerkingen
van de minister intrigeren mij toch wel. Ik heb hierover ook bij de algemene
beschouwingen met de minister-president gesproken en heb dat al eerder met
andere bewindslieden gedaan, maar elke keer komt hetzelfde verhaal over de
betrouwbaarheid van de overheid. Toch staat deze week in Binnenlands Bestuur
dat het Rotterdamse havenbedrijf heeft berekend dat de overslag waarschijnlijk
aanzienlijk lager zal liggen dan was voorzien in de verwachtingen voor de
Betuwelijn. Gezien dat soort gegevens moet er toch een moment komen waarop
ook het kabinet zegt dat hier nog eens serieus naar gekeken moet worden, onder
het motto 'beter ten halve gekeerd dan ten hele gedwaald'?De voorzitter:Mede om deze moeilijke vragen te kunnen beantwoorden, is door de vaste
commissie voor Verkeer en Waterstaat naar aanleiding van de vierde voortgangsrapportage
over de Betuwelijn een debat ingelast. Ik nodig u uit voluit aan dat debat
deel te nemen en het onderwerp hier verder te laten rusten.Minister Zalm:Dat heeft ook mijn voorkeur. Een discussie over het IMF vind ik leuker.De opvang van houders van een A-status valt onder de definitie van ODA.
In plaats van een stelpost te hanteren, wordt gewoon uitgerekend hoeveel geld
daarmee is gemoeid. Dit onderwerp is uitgebreid aan de orde geweest tijdens
de algemene beschouwingen.De heer Schutte heeft nog iets gezegd over de tekortreductie als sluitpost.
Het tekort hoort ook een sluitpost te zijn en zou het liefst nul moeten zijn.
Wij zijn niet verder gekomen dan 1% op grond van een behoedzaam scenario.
Wellicht zal dit nog iets beter uitpakken. Wat mij betreft blijft het PPS-loket
bij het ministerie van Financiën. Wij zijn graag eenieder behulpzaam
bij het verkennen van mogelijkheden van publiek-private samenwerking. In ieder
geval hebben wij het netwerk om door te verwijzen naar de desbetreffende departementen.Mijnheer de voorzitter! Op Europees niveau moeten alleen zaken worden
geregeld die regeling behoeven om te voorkomen dat lidstaten elkaar in de
problemen brengen. Daarom ben ik hartgrondig voorstander van harmonisering
van de benzineaccijns (te beginnen met een verhoging in Duitsland) en een
minimum-BTW-tarief. Wellicht moet er zelfs ook een minimumtarief voor de vennootschapsbelasting
komen. Wat de Ieren nu doen, vind ik wel een beetje griezelig. Zo zijn er
nog enkele onderwerpen, maar voor het overige probeert Nederland natuurlijk
wel de beste prestaties te leveren als het gaat om de economische groei, de
werkgelegenheid, het milieu enz. Daarvoor zetten wij alle instrumenten in,
inclusief de fiscale instrumenten. Wat dat betreft verschillen de staatssecretaris
en ik niet van mening. Ik moet zeggen – maar nu klap ik een beetje uit
de school – dat hij in het algemeen nog strakkere subsidiariteitsopvattingen
heeft op het gebied van de fiscaliteit dan ik. Dat is wellicht het beste bewijs
dat het verschil van mening, dat de heer Schutte meent te ontwaren tussen
de staatssecretaris en mij, niet bestaat.Mevrouw Giskes (D66):Voorzitter! Razendsnel overleg met de mede-indieners van de motie op stuk
nr. 32 heeft mij doen besluiten deze motie aan te houden.Minister Zalm:Dat vind ik heel lief!De voorzitter:Op verzoek van mevrouw Giskes stel ik voor, haar motie (26200, nr. 32)
van de agenda af te voeren.Daartoe wordt besloten.Staatssecretaris Vermeend:Mijnheer de voorzitter! De heer Crone heeft gevraagd of de zuinige auto's
nog terugkomen in het belastingplan 1999. Ik wijs hem erop dat ik vorig jaar
met een plan terzake bij de Kamer ben gekomen, maar dat de Kamer tot mijn
verbazing dat plan vervolgens uit het belastingplan heeft gehaald. Wij zijn
momenteel bezig met een onderzoek naar de vergroening van de motorrijtuigenbelasting.
Waarschijnlijk zal eind 1998 kunnen worden gerapporteerd. Dan kan, wat mij
betreft, die wetgeving meegenomen worden in de tweede tranche van de vergroening.
In feite gaan we er wel mee door. Ik wijs er wel op dat wij hierover al eerder
een plan bij de Kamer hebben ingediend, dat niet door de Kamer is geaccepteerd.Voorzitter! De heer Vendrik heeft nog eens een pleidooi gehouden voor
de vermogenswinstbelasting. Ik wil die discussie niet overdoen, maar ik wijs
er wel op dat ik hier niet op tegen ben. Ik heb eerder geschreven in de belastingverkenning
dat uit fiscaal-theoretisch oogpunt de vermogenswinstbelasting in feite de
beste belasting is. Daar schort het niet aan. Wij hebben echter een afweging
gemaakt van voors en tegens en op basis daarvan hebben wij
gekozen voor een vermogensrendementsheffing. Daar komt nog bij dat de praktijk
van landen die een vermogenswinstbelasting hebben, leert dat een dergelijke
belasting sterk vatbaar is voor ontwijkingsgedrag. Hier wordt in de stukken
op gewezen en het is ook door mij gezegd in eerdere discussies met de Kamer.
Je ziet dat in andere landen vermogenswinsten zoveel mogelijk worden uitgesteld –
men probeert de heffing te ontwijken – en dat vermogensverliezen zo
spoedig mogelijk worden gepresenteerd aan de fiscus. Wij dachten nu juist,
gezien de toenemende globalisering en de Interneteconomie, dat een vermogensrendementsheffing
daartegen beter bestand zou zijn en dat ze uiteindelijk ook bijdraagt aan
een rechtvaardiger heffing. Overigens is mij gebleken dat bij mijn collega's
belangstelling bestaat voor dit fenomeen.De heer Van Beek heeft de aandacht van de regering gevraagd voor het terugsluizen
van de ecotaks. Hij heeft in dit verband sportverenigingen en nogmaals het
midden- en kleinbedrijf genoemd. Ik heb al toegezegd dat wij daarop bij de
eerste tranche van de vergroening die is opgenomen in het belastingplan voor
het volgend jaar zullen terugkomen. Hij kan dan bezien of wij ons huiswerk
goed hebben gedaan.Dan kom ik bij de opmerkingen die gemaakt zijn over het verhogen van de
BTW van 17,5% naar 19%. Het is een voornemen in het belastingplan voor de
21ste eeuw om dat in één keer te doen. Dit is ook de achtergrond
van de verkenning.Mevrouw Giskes heeft vragen gesteld naar aanleiding van haar motie over
de fiscale bevordering van het aandelenbezit. Ik kan zeggen dat ik hiernaar
gekeken heb in het kader van de voorbereiding van het belastingplan 1999.
Vooruitlopend op het belastingplan merk ik op, dat wij ons wel moeten realiseren
dat het in ieder geval budgettaire middelen kost om dit via de fiscale weg
te doen. In het regeerakkoord zijn die budgettaire middelen niet uitgetrokken.
Met andere woorden, wij hebben in het regeerakkoord prioriteiten gesteld,
waarbij niet stond dat extra financiële middelen moesten worden ingezet
voor een fiscale bevordering van het aandelenbezit. Overigens zijn er in het
huidige systeem redelijk wat positieve prikkels om het aandelenbezit te bevorderen.
Niettemin moeten wij in het kader van de totale belastingherziening sowieso
bezien op welke wijze de regelingen die nu bestaan, moeten worden ingepast
of gewijzigd. In zoverre zal de motie daarbij een rol spelen.Ik zeg de heer Van Dijke toe dat de notitie over de douane zo spoedig
mogelijk komt.De minister is al ingegaan op onze gedachtevorming over het Europese fiscale
beleid. De minister en ik zitten op één lijn.Voorzitter! Ik ga de heer Van Dijke niet toezeggen dat ik 80 douanebeambten
naar Zeeland stuur of zoiets.De heer Van Dijke (RPF):Ik vind het prima dat de staatssecretaris een beetje tempo maakt, maar
dit kan natuurlijk niet. Ik heb nu drie keer gevraagd wat er in de notitie
komt te staan en wanneer wij de notitie tegemoet kunnen zien. Ik wil een werkbezoek
afleggen. Ik wil mij er op alle fronten in verdiepen. Ik moet ook een aanknopingspunt
hebben op grond waarvan wij in de Kamer debatten kunnen voeren. Daarvoor hebben
wij de notitie nodig.Staatssecretaris Vermeend:Ik heb zelf geen enkele behoefte aan een notitie. Dat hebt u kunnen zien
in het antwoord op uw vragen. Ik kom u zelfs tegemoet, omdat u een notitie
over een aantal aspecten hebt gevraagd. Omdat u het mij vraagt, krijgt u een
notitie.De heer Van Dijke (RPF):Dan is de vraag of u een indicatie hebt wanneer die komt toch gerechtvaardigd?Staatssecretaris Vermeend:Zo spoedig mogelijk!De heer Van Dijke (RPF):Dat kan over vier jaar, voor de verkiezingen, zijn.Staatssecretaris Vermeend:Dat vind ik nu kinderachtig. Zo spoedig mogelijk betekent: binnen enkele
weken. Dat lijkt mij toch redelijk?De heer Van Dijke (RPF):Dat was het enige dat ik van u vroeg.Staatssecretaris Vermeend:Dan zijn wij weer vrienden.De heren Marijnissen en Vendrik spraken over de ecotaks. De minister heeft
al commentaar gegeven op de motie. Op één punt uit het betoog
van de heer Marijnissen wil ik nog even reageren. Hij zegt het jammer te vinden
dat ik op dit punt het debat schuw, terwijl ik dat normaal gesproken niet
doe. Inderdaad, normaal gesproken schuw ik het debat niet. Ik vind debatteren
op basis van argumenten juist leuk. Aan de andere kant – en dat kunt
u mij niet kwalijk nemen – moet ik wel rekening houden met het regeerakkoord.
Daar houd ik mij dus aan. Vervolgens wil ik met u – ook in de toekomst –
natuurlijk graag voluit het debat aangaan over de merites van een voorstel.
Dat mag u van mij vragen en dat wil ik ook doen. Dan moet je een afweging
maken. Ik heb een aantal argumenten gegeven op grond waarvan ik – gegeven
de afweging van belangen – vind dat onze keuze respectabel is. Zo wijs
ik erop dat onze meerjarenafspraken met de grootverbruikers voor hen resulteren
in kostbare investeringen en dus tot kostenverhogingen. Ik vind dat u dat
mede moet afwegen bij een tariefsvergelijking. Ook vind ik dat u bij uw keuze
voor een ecotaks of een andere methode moet afwegen wat het doeltreffendst
en doelmatigst is. Het is best mogelijk – mede met het oog op studies
van het Centraal planbureau – dat u eerder moet kiezen voor een positieve
prikkel dan voor een heffing. Het Centraal planbureau komt tot de conclusie
dat in bepaalde gevallen een combinatie van het een en het ander het beste
resultaat in het milieubeleid oplevert. Op het moment dat het plan hier echt
ligt, zullen wij hier nog wel dieper op ingaan, maar toch wil ik u nu nog
iets voorhouden. U kijkt naar de tarieven. Op zich kan dat natuurlijk. Dan
wijs ik er echter op dat grootverbruikers in andere landen ook zijn onderworpen
aan belastingtarieven. In een aantal landen ligt het tarief voor de vennootschapsbelasting
lager dan in Nederland.De heer Marijnissen (SP):In Duitsland is het hoger!Staatssecretaris Vermeend:U noemt nu Duitsland, maar bijvoorbeeld in Engeland is het lager. U moet
dus uw vergelijking ook doortrekken naar die tarieven. Immers, u zegt dat
in het buitenland hogere tarieven moeten worden betaald voor energie,
maar daar stel ik tegenover dat daar lagere tarieven gelden voor bijvoorbeeld
de vennootschapsbelasting. Ik heb uw partij nog niet horen pleiten voor verlaging
van die belasting. Dat hoeft u niet te doen, maar los van de vraag of ik er
voor of tegen ben, vind ik dat u dit moet meewegen in uw vergelijking. U doet
dat niet en concentreert zich geheel op de tarieven. Dit laat onverlet dat
de minister en ik waardering hebben voor de inzet die u toont en voor de wijze
waarop u dit op papier zet. Ik ben bereid de collega van Economische Zaken
te vragen uw cijfers tegen het licht te houden. De heer Crone maakte een aantal
opmerkingen over uw cijfers die ons daartoe prikkelen. Dat lijkt mij een redelijke
uitkomst van dit debat.De heer Marijnissen (SP):Ik denk niet dat ik het de Kamer kan aandoen om hier inhoudelijk diepgaand
op te reageren. Wel vind ik het jammer dat de staatssecretaris dit heeft bewaard
tot de tweede termijn. Als hij dat niet had gedaan, hadden wij hier in eerste
termijn wat diepgaander over van gedachten kunnen wisselen. Laat ik het erop
houden dat ik dit gebaar ook op prijs stel. Zo kan ik direct het misverstand
bij de heer Crone wegnemen, als zou ik dit vooruit willen schuiven. De cijfers
van Economische Zaken krijg ik het liefst zo snel mogelijk; het liefst nog
voor de stemmingen van aanstaande dinsdag. Die motie blijft natuurlijk wel
op tafel liggen.Kort wil ik nog even ingaan op uw inhoudelijke argument. Ik wierp tegen
dat de vennootschapsbelasting in Duitsland hoger is dan in Nederland en onmiddellijk
gaf de staatssecretaris dat toe...Staatssecretaris Vermeend:Hoelang nog?De heer Marijnissen (SP):Het lijkt mij goed om in deze discussie de Prinzipienreiterei voorlopig
even te laten voor wat hij is en vast te stellen dat gezaghebbende organisaties
onze opvatting delen, dat de grootste milieuwinst nu te halen is door een
prijsprikkel te leggen bij de grootverbruikers. Verder is duidelijk dat er
een groot verschil is tussen de tarieven die worden berekend aan de huishoudens
en aan grootverbruikers. Die twee constateringen tezamen brengen ons op het
idee dat er iets aan moet worden gedaan. Als dat moet in de vorm van een ecotaks,
vind ik het uitstekend. Vervolgens kunnen wij dan praten over de manier waarop
dat geld wordt teruggesluisd.Staatssecretaris Vermeend:Voorzitter! Ik stel voor dat wij daar ook nog eens over discussiëren.
Ik nodig de heer Marijnissen daar graag voor uit. Ik ben bereid om er uitgebreid
met hem over van gedachten te wisselen als het belastingplan voor volgend
jaar aan de orde is.De voorzitter:Ik kan u verzekeren dat dit voorstel ruimhartig in overweging genomen
zal worden...Staatssecretaris Vermeend:Voorzitter! Ik meen dat ik nu alles gehad heb.De heer Vendrik (GroenLinks):Voorzitter! Er is nog vraag van mij uit de eerste termijn een beetje doorheen
geslipt. Het betreft het voorstel van mijn fractie om een systeem van earned
income tax credit in te voeren. De minister van Financiën prees onze
tegenbegroting, ik sta nog helemaal na te gloeien. Misschien zou de staatssecretaris
niet alleen op het voorstel willen reageren – daar zal hij al eens van
gehoord hebben – maar met name op de resultaten die het Centraal planbureau
aan het instellen van zo'n tax credit verbindt, resultaten die bepaald niet
voor de poes zijn.Staatssecretaris Vermeend:Voorzitter! Wij hebben deze gedachte in de doorrekening van de begroting
door GroenLinks vrij uitvoerig bezien in het kader van de verkenningen voor
de 21ste eeuw en ook nog in een debat in de Kamer over die verkenningen. Wij
hebben de voors en tegens gewogen, maar wij hebben voor de 21ste eeuw gekozen
voor een andere oplossing voor een arbeidsaftrek door voor een deel een heffingskorting
in te voeren. Die levert behoorlijk knappe resultaten op en ze heeft in een
aantal opzichten wat minder bezwaren dan het voorstel van GroenLinks. Je zit
namelijk altijd met het technische probleem van de marginale wig, zoals ook
het Centraal planbureau aangeeft. Ik kan niet ontkennen dat de werkgelegenheidseffecten
van het plan van GroenLinks in de modellen van het CPB op zichzelf goed scoren,
maar ik vind dat je daar dan wel de kanttekeningen bij moet betrekken die
het Centraal planbureau maakt. Maar ook hiervoor geldt dat de heer Vendrik
nog volledig aan zijn trekken komt als wij in het komende jaar aan de slag
gaan met het belastingstelsel in de 21ste eeuw, want een van de centrale thema's
bij die herziening is dat er voldoende prikkels moeten zijn om de werkgelegenheid
te stimuleren. Als GroenLinks dat voorstel daarbij wil inbrengen, ben ik bereid
om er uitvoerig over van gedachten te wisselen.De heer Vendrik (GroenLinks):Ik zou er nog één vraag over willen stellen, voorzitter.
Een van de problemen die vaak genoemd worden, is het optreden van die marginale
wig, die sterk vergroot zou worden. Maar in eerste termijn heb ik al gezegd
dat je ook de andere kant op kunt redeneren, want het vergroten van die wig
door de ETC leidt er juist toe dat men veel gemakkelijker in deeltijd kan
gaan werken. En dat is zeker van belang voor langdurig werklozen en voor bijstandsmoeders
en -vaders, die deeltijdarbeid nodig hebben omdat zij ook nog zorgtaken hebben.
Dat is dan een buitengewoon groot voordeel, maar dat komt in het commentaar
van het Centraal planbureau op onze tegenbegroting niet helemaal uit de verf.
Het is een van de problemen voor mensen met een uitkering om de stap naar
betaald werk te zetten. Zij krijgen niet zo heel veel loon en zij moeten meteen
een volledige baan nemen, zodat de zaak vastloopt.Staatssecretaris Vermeend:Voorzitter! Ik denk dat ik alle voor- en nadelen van dat systeem wel kan.
Ik kan wel verklappen dat er in de belastingwerkgroep die de voorbereiding
van het regeerakkoord heeft verricht, een uitvoerige gedachtewisseling over
dit fenomeen heeft plaatsgevonden. Ik ben dus even goed op de hoogte als de
Kamerleden die daarbij betrokken zijn geweest. En vervolgens is dit onderwerp
ook uitvoerig aan de orde geweest in de gedachtewisseling rondom de verkenningen
voor de 21ste eeuw, waarbij deze gedachte door een bepaalde minister naar
voren is gebracht. Ik denk dus dat wij daarover moeten discussiëren als
wij de belastingherziening zullen bespreken. Wij hebben echter een afweging
gemaakt die in het voordeel van het door ons gekozen systeem
is uitgevallen.Mevrouw Giskes (D66):Voorzitter! Ik heb nog twee vragen over data gesteld. Dat betreft allereerst
de doorrekening inzake de kinderopvang.Staatssecretaris Vermeend:Wat dat betreft ben ik afhankelijk van het Centraal planbureau. Ik heb
al gezegd dat wij die doorrekening niet zelf maken. Ik moet dus een vriendelijk
verzoek richten aan het Centraal planbureau. Dat zal ik doen en ik zal daarbij
vermelden dat mevrouw Giskes er behoefte aan heeft dat het op korte termijn
gebeurt. Ik ben afhankelijk van de opstelling van de directeur van het Centraal
planbureau.Mevrouw Giskes (D66):De tweede vraag was op welke termijn wij iets terug kunnen horen over
de kwestie van de Wet op de Raad van State.Staatssecretaris Vermeend:Dat moet ik voorleggen aan de heer Peper. Ik zal hem een vriendelijk briefje
schrijven en ik zal dit deel van het stenografisch verslag bij het briefje
voegen, met het verzoek om zo spoedig mogelijk te reageren.Mevrouw Giskes (D66):Wat mij betreft bij voorkeur vóór het einde van dit jaar.Staatssecretaris Vermeend:Dat is hierbij genotuleerd.De (algemene) beraadslaging wordt gesloten.Sluiting 18.54 uur 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/h-tk-19981999-400-441.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl