Debat over het verslag van de Nationale ombudsman over 2007 (31363)
Staten-Generaal — Handelingen 
Datum: 2014-07-04 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Handeling 2007-2008, pag. 7368-7388

 
 
 

Handeling

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Vergadernummer
Datum vergadering

07-08-2008

Tweede Kamer der Staten-Generaal

2007-2008

nr. 103, pagina 7368-7388

01-07-2008

 

 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties over kamerdossier

Kamerdossier 31363Toon publicaties die dit dossier behandelen

 
 
 Publicaties in vergadering

Voortzetting van de behandeling van het wetsvoorstel Vaststelling van een nieuwe Mediawet (Mediawet 20..) (31356)Pagina 7388-7404
Stemming over een motie, ingediend bij het debat over het vervoerplan van de NS en het beheer door ProRail, te weten de motie-De Krom over onderzoek naar het opnemen van kostenefficiëntie als prestatie-indicator (29984, nr. 142)Pagina 7347-7347
Voortzetting van de behandeling van: het voorstel van wet van de leden Ten Hoopen en Samsom tot het stellen van regels omtrent de levering van warmte aan verbruikers (Warmtewet) (29048)Pagina 7358-7366
Stemmingen over moties, ingediend bij het debat over het Actieplan LeerKracht, te weten de motie-Jasper van Dijk over realisering van het advies van Rinnooy Kan (27923, nr. 54), de motie-Jasper van Dijk over afzien van invoering van prestatiebeloning in het onderwijs (27923, nr. 55) en de motie-Jasper van Dijk over niet invoeren van de nieuwe beloningsleidraad van de VO-raad (27923, nr. 56)Pagina 7349-7350
Stemming over een aangehouden motie, ingediend bij het debat over de jaarverslagen van de Staten-Generaal, de Hoge Colleges van Staat en Kabinetten, het ministerie van BZK, het Gemeentefonds en het Provinciefonds, te weten de gewijzigde motie-Heijnen over quota voor het aantal medewerkers met een arbeidshandicap in rijksdienst (31444 VII, nr. 15)Pagina 7348-7349
Behandeling van de brief Presidium over beëindiging status van groot project voor het project SUWI (26448, nr. 370)Pagina 7346-7346
Debat naar aanleiding van een algemeen overleg op 10 juni 2008 over ABN AMRO (31052)Pagina 7366-7368
Stemmingen in verband met het Voorstel van wet van het lid Waalkens houdende strafbaarstelling van het plegen van ontuchtige handelingen met dieren en pornografie met dieren (verbod seks met dieren) (31009), en over de motie-Ouwehand over een inventarisatie van ethische vraagstukken inzake voortplantingstechnieken in de veehouderij (31009, nr. 12) en de motie-Ouwehand/Van Velzen over waarborging van het handhavingsniveau van de AID op het huidige niveau (31009, nr. 13)Pagina 7347-7348
Stemming over een motie, ingediend bij het debat over brandveiligheid, te weten de motie-De Wit over een inspectie naar het brandveiligheidsniveau in de justitiële inrichtingen (24587, nr. 288)Pagina 7345-7345
Stemmingen over moties, ingediend bij het debat over het zeevaartbeleid, te weten de motie-Roefs/Kortenhorst over maatregelen tot herstel van de concurrentiekracht van de Nederlandse zeescheepvaart (31409, nr. 4) en de motie-Remkes over maatregelen tot versterking van de concurrentiekracht van de Nederlandse zeescheepvaart (31409, nr. 5)Pagina 7347-7347
Debat naar aanleiding van een algemeen overleg op 19 juni 2008 over het reguleringskader gastransport landelijke netbeheerder GTS (29023)Pagina 7418-7419
Stemmingen over moties, ingediend bij het debat over de Wet maatschappelijke ondersteuning, te weten de motie-Agema over het versterken van de Wmo om fraude tegen te gaan (29538, nr. 83), de motie-Agema over het korten van gemeenten die niet voldoen aan hun compensatieplicht (29538, nr. 84) en de motie-Leijten/Kant over het niet langer aanbieden van een lager salaris voor huishoudelijke zorg (29538, nr. 85)Pagina 7346-7347
Behandeling van het wetsvoorstel Technische aanpassing en actualisering van de Wet financieel statuut van het Koninklijk Huis (31505)Pagina 7404-7415
Stemmingen over moties, ingediend bij het debat over het jaarverslag 2007 van het ministerie van Economische Zaken, te weten de motie-Graus over de bouw van een kerncentrale behorende tot de derde generatie (31444 XIII, nr. 13), de motie-Graus over verlichting van de administratieve lasten voor ondernemers (31444 XIII, nr. 14) en de motie-Graus over onderzoek naar een ondergrondse pompaccumulatiecentrale (OPAC) (31444 XIII, nr. 15)Pagina 7352-7352
Vragen van het lid Agema aan de minister van Volksgezondheid, Welzijn en Sport over het bericht dat horecaondernemers alleen de eerste dagen bij een overtreding van het rookverbod eerst een waarschuwing krijgen en in tweede instantie een boete in tegenstelling tot de toezegging van de minister dat zij altijd bij de eerste overtreding een waarschuwing zouden krijgen (mondelinge vragenuur)Pagina 7337-7338
Debat naar aanleiding van een algemeen overleg op 25 juni 2008 over Stimulering duurzame energieproductie (31239)Pagina 7417-7418
Stemming over een motie, ingediend bij het debat over het jaarverslag 2007 van het ministerie van OCW, te weten de motie-Jasper van Dijk over een heldere registratie voor het mbo van het aantal bevoegde docenten (31444 VIII, nr. 7)Pagina 7343-7343
Debat naar aanleiding van een algemeen overleg op 17 juni 2008 over handhaving en gegaste containers (22343)Pagina 7355-7357
Stemmingen in verband met het wetsvoorstel Wijziging van de Gemeente- en Provinciewet in verband met de evaluatie van de dualisering van het gemeente- en provinciebestuur (30902), en over de motie-Pechtold/Van der Staaij over het niet doorvoeren van wijzigingen in de lokale democratie die zijn ingegeven door bezuinigingen (30902, nr. 14)Pagina 7351-7351
Lijst van ingekomen stukken, met de door de Voorzitter ter zake gedane voorstellen (dinsdag 1 juli 2008)Pagina 7419-7421
Stemming over een aangehouden motie, ingediend bij het debat over de Transportraad, te weten de motie-Roemer over compensatie van en bijstand aan luchtreizigers (21501-33, nr. 166)Pagina 7342-7342
Stemmingen in verband met het wetsvoorstel Wijziging van de Kieswet in verband met het verlenen van het kiesrecht voor de verkiezing van de leden van het Europees Parlement aan alle Nederlanders die in de Nederlandse Antillen en Aruba woonachtig zijn (31392), en over de motie-Griffith over onderzoek naar de optie om het kiesrecht voor Europese verkiezingen te koppelen aan een tijdsbepaling (31392, nr. 9), de motie-Brinkman over evenredige verdelen van de jaarlijkse bijdrage aan de EU (31392, nr. 10) en de motie-Brinkman over terugvorderen van de kosten van verkiezingen voor het Europees Parlement op de Nederlandse Antillen en Aruba (31392, nr. 11)Pagina 7350-7350
Stemmingen over moties, ingediend bij het debat over palliatieve zorg, te weten de motie-Van Miltenburg over de financiering van kortdurende medische zorg (29509, nr. 23) en de motie-Wiegman-van Meppelen Scheppink over psychosociale zorg en geestelijke verzorging (29509, nr. 25)Pagina 7346-7346
Stemmingen over moties, ingediend bij het debat over kinderopvang, te weten de motie-Dezentjé Hamming-Bluemink c.s. over een overzicht van de extra kosten voor kinderopvang (31322, nr. 27), de motie-Dezentjé Hamming-Bluemink over overleg met de sector en de sociale partners (31322, nr. 28), de motie-Dezentjé Hamming-Bluemink over overleg over de stelselwijziging van gastouderopvang (31322, nr. 29) en een aantal andere motiesPagina 7351-7352
Stemming over een motie, ingediend bij het debat over het veteranenbeleid, te weten de motie-Eijsink over schadeloosstelling voor getroffen veteranen (30139, nr. 47)Pagina 7352-7352
Stemmingen in verband met de behandeling van de Raming der voor de Tweede Kamer in 2009 benodigde uitgaven, alsmede aanwijzing en raming van de ontvangsten (31473), en over de motie-Schinkelshoek c.s. over een goede balans voor actualiteit, debat, korte en lange termijn (31473, nr. 7), de motie-Schinkelshoek over het stimuleren van groepsbezoeken, met name van jongeren (31473, nr. 8), de motie-Van Raak over bezuinigen op budgetten van fracties (31473, nr. 9) en een aantal andere motiesPagina 7342-7343
Stemmingen over moties, ingediend bij het debat over de voortgang van het staatkundige proces op de Nederlandse Antillen, te weten de motie-Brinkman over een stappenplan voor de aanpak van corruptie (31200 IV, nr. 57), de motie-Brinkman over het niet betalen voor schuldsanering (31200 IV, nr. 58), de motie-Brinkman over een plan van aanpak voor het politiekorps en het OM van Sint Maarten (31200 IV, nr. 59) en 2 andere motiesPagina 7350-7351
Regeling van werkzaamheden (dinsdag 1 juli 2008)Pagina 7338-7341
Vragen van het lid Van Bochove aan de staatssecretaris van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties over het bericht dat blanke Nederlanders op Curaçao door demonstranten in elkaar zijn geslagen (mondelinge vragenuur)Pagina 7335-7337
Stemmingen over moties, ingediend bij het debat over verpleeghuiszorg, te weten de motie-Leijten/Kant over het stoppen van de certificatieprocessen (31200 XVI, nr. 158), de motie-Leijten/Kant over verbetering van bij- en nascholing (31200 XVI, nr. 159), de motie-Leijten/Kant over een leerwerkopleiding om het personeelsbestand te vergroten (31200 XVI, nr. 160) en een aantal andere motiesPagina 7346-7346
Presentie en opening (dinsdag 1 juli 2008)Pagina 7331-7331
Debat naar aanleiding van een algemeen overleg op 26 juni 2008 over de beleidsbrief ruimtevaart (24446)Pagina 7415-7417
Stemmingen in verband met het wetsvoorstel Nieuwe bepalingen met betrekking tot de productie en distributie van drinkwater en de organisatie van de openbare drinkwatervoorziening (Drinkwaterwet) (30895), en over de motie-Koppejan/Wiegman-van Meppelen Scheppink over het afschaffen van precarioheffingen op waterleidingen in 2009 (30895, nr. 41), de motie-Koppejan c.s. over het benutten van deskundigheid, kennis en ervaring ter bevordering van een goede drinkwatervoorziening in ontwikkelingslanden (30895, nr. 42) en de motie-Jansen over het opnemen van indicatoren bij de uitwerking van de richtlijnen voor de prestatievergelijking (30895, nr. 43)Pagina 7343-7345
Stemming over een aangehouden motie, ingediend bij het debat over defensiepersoneel, te weten de motie-Eijsink c.s. over het altijd in behandeling nemen van een vordering wegens PTSS door een (oud-)militair (31200 X, nr. 111)Pagina 7352-7352
Stemmingen over moties, ingediend bij het debat over het jaarverslag van het ministerie van Buitenlandse Zaken, te weten de motie-Boekestijn over het opnemen van informatie over realisatie van doelen en prestaties in het jaarverslag 2009 (31444 V, nr. 8), de motie-Boekestijn over het specifiek, meetbaar en tijdgebonden maken van het project De millenniumontwikkelingsdoelen dichterbij (31444 V, nr. 9) en de motie-Ferrier c.s. over versterking van basisgezondheidssystemen in ontwikkelingslanden (31444 V, nr. 10)Pagina 7349-7349
Debat naar aanleiding van een algemeen overleg op 12 juni 2008 over luchtkwaliteit (30175)Pagina 7352-7355
Stemmingen over moties, ingediend bij het debat over de Europese Top, te weten de motie-De Roon over het staken van het goedkeuringsproces van het Verdrag van Lissabon (21501-20, nr. 388) en de motie-Ten Broeke c.s. over een passerelle in het Verdrag van Nice (21501-20, nr. 389)Pagina 7345-7345
Vragen van het lid Karabulut aan de minister voor Wonen, Wijken en Integratie over de noodkreet van de MBO Raad dat hij steeds minder inburgeringscursussen kan aanbieden vanwege financiële problemen (mondelinge vragenuur)Pagina 7333-7335
Voortzetting van de behandeling van het verslag van een algemeen overleg met de minister van Economische Zaken over Bagatelregeling mededingingswet/Jaarverslag NMa (31200 XIII, 24036, nr. 58), en van de motie-Gesthuizen over het verbeteren van de onderhandelingspositie van zelfstandige apothekers (31200 XIII, nr. 61), de motie-Aptroot/Vos over het bevorderen van een gezonde concurrentie (31200 XIII, nr. 62) en de motie-Aptroot over het stellen van eisen aan de jaarverslagen van de auteursrechtenorganisaties (31200 XIII, nr. 64)Pagina 7358-7358
Debat over het verslag van de Nationale ombudsman over 2007 (31363)Pagina 7368-7388
Stemming over een motie, ingediend bij het debat over de jaarverslagen van het ministerie van Verkeer en Waterstaat, te weten de motie-Koopmans/Van Hijum over ombouwen van de keersluis bij Zwartsluis tot schutsluis (31444 XII, nr. 7)Pagina 7349-7349
Opmaken van een voordracht van drie kandidaten ter vervulling van een vacature in de Hoge Raad (31502, nr. 2)Pagina 7345-7345
Vragen van het lid Van der Burg aan de minister voor Wonen, Wijken en Integratie over het bericht dat de minister voor WWI wederom de deadline niet haalt ten aanzien van de aanpak van de 40 wijken en de consequenties hiervan (mondelinge vragenuur)Pagina 7331-7333
Stemmingen over moties, ingediend bij het debat over Passend onderwijs, te weten de motie-Kraneveldt-van der Veen c.s. over kleinere aanjaagsubsidies (31497, nr. 3), de motie-Dezentjé Hamming-Bluemink over het wegwerken van de clusterschotten (31497, nr. 5) en de motie-Dezentjé Hamming-Bluemink/Dibi over duidelijkheid omtrent resultaten van de experimenten en draagvlak onder ouders en leraren (31497, nr. 6)Pagina 7348-7348

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 109 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
Aan de orde is het debat over het verslag van
de Nationale ombudsman over 2007 (31363).De voorzitter:Ik heet in het bijzonder welkom de Nationale ombudsman, de heer Brenninkmeijer,
diens substituut, de heer F. van Doorne en mevrouw A. Stehouwer. Hartelijk
welkom in het huis van de democratie. Daarnaast heet ik beide bewindslieden
welkom. Gezien hun mimiek kan dit niet anders dan een goed debat worden.De heer Van Raak (SP):Voorzitter. Wij gaan in Nederland steeds minder fatsoenlijk met elkaar
om. Dat merken mensen die werken bij de politie, in het onderwijs, in de zorg,
bij de sociale dienst. Dat merken ook wij, politici. Tegelijk gaan overheden,
bedrijven en organisaties vaker onfatsoenlijk om met burgers. Dat stelt de
Nationale ombudsman. De SP heeft veel waardering voor de heer Brenninkmeijer
en voor zijn medewerkers. Wij hebben ons dan ook geërgerd aan de soms
wel heel gemakkelijke kritiek op zijn analyses. Geef de boodschapper toch
niet de schuld.De Nationale ombudsman heeft fundamentele kritiek op de manier waarop
overheden en organisaties omgaan met burgers. Hij legt daarbij de vinger op
een zere plek: het marktdenken – hij noemt dat bedrijfsmatig denken –
bij overheden en organisaties, het vermarkten van publieke diensten en het
sturen op prestatiecontracten. "Vanuit het perspectief van de burger
is het de vraag in hoeverre het binnenhalen van vormen van marktwerking en
daarbij horende prikkels steeds bijdraagt aan grotere tevredenheid. Bovendien
valt te bestrijden dat klanttevredenheid op de lange termijn een oriëntatiepunt
voor de overheid kan zijn. Het gaat in de verhouding burger-overheid immers
niet om klanttevredenheid maar om burgerschap", aldus de Nationale ombudsman.De Nationale ombudsman is bepaald niet de enige. Vicevoorzitter van de
Raad van State Tjeenk Willink wees in zijn jaarverslag eveneens op de gevolgen
van een neoliberale politiek voor het bestuur. Ik citeer hem: "Met een
zekere onbekommerdheid werden uitvoeringsinstanties verzelfstandigd en publieke
functies aan de tucht van de markt onderworpen. Te weinig werd voorafgaand
aan de hervormingen van publieke instituties een discussie gevoerd over het
publieke belang dat moet worden gehandhaafd."De ombudsman op zijn beurt citeert Paul Schnabel, directeur van het Sociaal
en Cultureel Planbureau, in diens verwondering over het functioneren
van de overheid. Ik citeer:"Het is een beetje paradoxaal vast te moeten
stellen dat van het bedrijfsleven steeds meer maatschappelijk ondernemerschap
wordt verwacht, terwijl de overheid zichzelf graag wil spiegelen aan de veel
beperktere normen van de traditionele markteconomie."De Nationale ombudsman, de vicevoorzitter van de Raad van State en de
directeur van het Sociaal en Cultureel Planbureau zijn niet de minsten. Zij
weten wat er speelt onder de bevolking, in het bestuur en in de wetenschap.
Hun kritiek is niet incidenteel maar structureel, en hun kritiek is hardnekkig.
Elk jaar horen wij van hen soortgelijke kritiek, elk jaar in iets hardere
bewoordingen. Wijze heren met harde kritiek, structureel en blijvend. Hoe
gaat het dan? Dan wordt al snel gezegd "dat hebben wij al gehoord", "dat
weten wij al".Ik daag de minister uit om serieus in te gaan op de kritiek van de Nationale
ombudsman, door niet meteen terug te vallen in een partijpolitieke stellingname,
zoals mevrouw Van der Burg deed met de opmerking dat de analyses van de Nationale
ombudsman wel uit het verkiezingsprogramma van de SP lijken te komen. Alsof
dat een diskwalificatie zou zijn, laat staan een weerlegging!Ik vraag de minister ook om niet meteen te vervallen in jijbakken en de
schuld van de verharding van de maatschappij niet af te schuiven op burgers.
Dat sommige burgers zich slecht gedragen, weet ik, maar dat rechtvaardigt
nog niet slecht gedrag van overheden en organisaties.Ik vraag de minister ook om te reageren op het juiste niveau. De Nationale
ombudsman vraagt aandacht voor de bedrijfsmatige structuur van overheidsorganisaties.
De minister stelt hier allerlei initiatieven tegenover om misstanden te voorkomen,
zoals kwaliteitshandvesten, menukaarten voor bezwaarschriften en codes voor
goed bestuur. Dat is allemaal goed en wel, maar de minister gaat niet in op
de structuurproblemen die de Nationale ombudsman signaleert. Deze problemen
vloeien voort uit de ontwikkeling waarbij overheidsorganisaties zichzelf steeds
vaker zien als bedrijven, en burgers zien als klanten.Als ik concrete voorbeelden noem, zal de minister waarschijnlijk al snel
verwijzen naar haar collega's. Daarom zal ik zo veel mogelijk bij het beleidsterrein
van de minister van Binnenlandse Zaken blijven. Ik maak echter één
uitzondering door de Wet maatschappelijke ondersteuning te noemen. De minister
heeft deze wet zelf een voorbeeld genoemd van een wet waarmee de regering
actief burgerschap wil stimuleren. De problemen in de thuiszorg zullen de
minister toch niet zijn ontgaan? Als ergens in de publieke sector het marktdenken
de waardigheid van mensen aantast, dan is het wel hier.Onze samenleving is ingewikkeld. De overheid kan niet anders doen dan
algemene regels opstellen voor veel verschillende mensen. Dat is onontkoombaar.
Hiermee kunnen wij echter wel rekening houden. Dit geldt zeker voor bijvoorbeeld
de problemen bij de Belastingdienst. Deze dienst moest in zeer korte tijd
nieuwe toeslagen verwerken voor huur, zorg en kinderen; opnieuw zaken die
diep kunnen ingrijpen in het leven van mensen. De Nationale ombudsman constateert
dat de problemen die hij hierbij eerder voorspelde, daadwerkelijk zijn uitgekomen.
Mensen krijgen ten onrechte geen toeslag, of zij krijgen de toeslag veel te
laat of moeten hem terugbetalen. Het laatste is misschien wel het ergste.
Mensen met weinig geld komen hierdoor in de problemen, niet door onwil, maar
door de aard van het systeem. Mensen die hiervan het slachtoffer worden, moeten
opboksen tegen ondoordringbare bureaucratie. De Nationale ombudsman wijst
op de vele klachten over de BelastingTelefoon en vraagt zich af waarom mensen
niet meer direct contact kunnen opnemen met de dienstdoende ambtenaar van
de regionale belastingkantoren. Ik hoor hierover graag een reactie van de
minister.Ook de politie is een overheidsorganisatie die direct ingrijpt in het
leven van mensen. De Nationale ombudsman heeft opnieuw veel kritiek op de
prestatiecontracten, waarbij agenten worden afgerekend op het aantal bekeuringen
dat zij uitdelen. In het verslag van de Algemene Rekenkamer stond soortgelijke
kritiek. Beide organisaties wijzen er terecht op dat de prestatiecontracten
hebben geleid tot veel onvrede bij burgers, maar ook bij dienders. Eigenlijk
wil niemand deze contracten, ook de Tweede Kamer niet. De minister blijft
echter halsstarrig in haar weigering om managers bij de politie hierop aan
te spreken en een einde te maken aan deze vorm van georganiseerd wantrouwen.De omstandigheden maken de mens. Bij de SP zeggen wij dan: maak de omstandigheden
daarom menselijk. De overheid is per definitie een systeem, is per definitie
een bureaucratisch systeem. Daarin is de overheid echter niet uniek. Ook grote
bedrijven verworden tot ingewikkelde systemen. Bureaucratie is bovendien niet
per definitie slecht. De politiek moet regels maken voor iedereen. Overheidsorganisaties
moeten mensen gelijkwaardig behandelen. Ook dat is een uitgangspunt van bureaucratie.
Mensen die werken in de publieke sector, in de ambtenarij, bij de politie
of in de sociale zekerheid, maar ook in de zorg, het onderwijs, het openbaar
vervoer, moeten de regels op een heldere, strenge maar ook verantwoorde manier
kunnen uitvoeren. Zij zijn bij uitstek de raakvlakken tussen systeem en mens.
In het jaarverslag van de Nationale ombudsman worden mijns inziens veelzeggende
voorbeelden genoemd, bijvoorbeeld van het meisje dat door de politie vroeg
in de ochtend uit huis werd geplaatst, door bureaucratische rompslomp niet
in een jeugdinrichting kon worden geplaatst en de nacht daardoor in een cel
moest doorbrengen. Dit kan opnieuw gebeuren, want de zogenoemde ketenproblemen
zijn nog niet opgelost. Organisaties werken niet samen, maar tegen elkaar
in. Mensen zouden het cement tussen organisaties moeten zijn.De verhoudingen in de samenleving verharden. Dit gebeurt echter niet omdat
mensen dat graag willen. In deze ontwikkeling speelt ook de politiek een rol.
Mensen die werken in de publieke sector zijn meestal trots op hun werk, maar
wij maken het deze mensen mijns inziens soms onnodig moeilijk om hun werk
goed te doen. Thuiszorgers willen graag mensen verzorgen, maar hebben onvoldoende
tijd om naar hun ouderen om te zien. Belastingambtenaren willen burgers graag
ter wille zijn, maar worden opgescheept met wel heel moeilijke taken. Agenten
willen hun buurt veiliger maken, maar verdrinken soms in bureaucratie. De
meeste burgers staan in het geheel niet onwelwillend tegenover de overheid,
maar als dingen misgaan, willen zij wel erkenning en excuus als dat nodig
is. Mensen kunnen niet in hun eentje vechten tegen een bureaucratische organisatie, of die nu onder de overheid valt, of deel uitmaakt
van het bedrijfsleven.Onfatsoenlijke bureaucratie komt lang niet altijd voort uit te veel overheidsbemoeienis,
maar is soms juist het gevolg van te veel markt. De Nationale ombudsman schrijft: "opgesplitst
zou de overheid zijn bijzondere betekenis in onze samenleving verliezen. Toch
kiest de overheid er juist meer en meer voor om via afsplitsing en verzelfstandiging
overheidstaken 'op afstand' te plaatsen". Een soortgelijke opmerking
las ik in het actieplan "Zet de vernieuwing op 1!" van de ambtenarenbonden.De bonden vragen ook nog aandacht voor de keerzijde van deze medaille;
voor, wat zij noemen de "bureaupolitiek". "Veel afdelingshoofden
blijven het belang van hun afdeling centraal stellen en niet dat van de minister,
laat staan van de samenleving." Het op afstand plaatsen van publieke
diensten en het organiseren van eilandjes in de bureaucratie zijn twee structurele
oorzaken van onfatsoenlijk gedrag.Ik heb nog twee korte opmerkingen. Als politici onrecht organiseren, moeten
mensen onrecht aanklagen. Ik was erg blij met het rapport van de Nationale
ombudsman, getiteld "Demonstreren staat vrij". In de praktijk is
het immers niet altijd duidelijk wanneer de politie een vergunning mag vragen
en een demonstratie afbreken. Zijn de regels voor demonstreren intussen verspreid
onder de agenten? De ombudsman zei ook dat het niet reëel is om bij kleine
demonstraties over actuele kwesties te vragen dat ze vier dagen van tevoren
aangemeld worden. Is de minister het hiermee eens?Ik wil nog een andere zaak onder de aandacht brengen. Mensen die willen
demonstreren, moeten zich vaak eerst melden bij de politie. Ik vind dat demonstreren
niet een potentieel criminele daad is, maar een uiting van een democratisch
recht. Zou het niet veel beter zijn, als mensen zich gewoon moeten melden
bij bijvoorbeeld de Tweede Kamer of op een gemeentehuis, in plaats van bij
de politie? Ik vind dat signaal zo verkeerd.Er is een discussie over de bevoegdheden van de ombudsman. Waar mag hij
zich wel en waar mag hij zich niet mee bemoeien? Wat mij betreft mag de Nationale
ombudsman zich bemoeien met de publieke diensten, met semipublieke diensten,
met organisaties, met bedrijven, eigenlijk met alle organisaties. Als wij
publieke diensten steeds meer op afstand zetten, kan het niet anders of de
bemoeienis van de Nationale ombudsman verandert mee. De ombudsman mag zich
dan ook blijven bemoeien met alles, ook met bedrijven, organisaties en alle
systemen waartussen burgers gemangeld raken; alles voor een fatsoenlijke omgang
tussen mensen.De heer Schinkelshoek (CDA):Voorzitter. Laat ik beginnen met een bekentenis. Na afloop van het eerste
optreden van de Nationale ombudsman in deze Kamer – een paar maanden
geleden presenteerde hij in het midden van de volksvertegenwoordiging zijn
jaarverslag – heb ik niet geapplaudisseerd. Het verhaal van de ombudsman
was mij te generaliserend, te ongenuanceerd, te grofmazig, te zwart-wit. Hij
presenteerde het beeld van een ongevoelige, onverschillige en zelfs kille
overheid die de goedwillende burgerij dwarszit. Nee, ik praat niet goed wat
fout is. Het leek echter alsof de ombudsman nooit gesproken had met bedreigde
agenten, gemaltraiteerd ambulancepersoneel, uitgescholden loketambtenaren
of mishandelde treinconducteurs. Zou hij in de nieuwjaarsnacht niet op straat
zijn geweest? Nee, voor zo'n karikatuur kan ik met de beste wil van de wereld
niet applaudisseren, zelfs niet uit beleefdheid.De CDA-fractie heeft...De heer Van Raak (SP):Ik mag slechts één keer interrumperen, maar ik moet nu al
gebruik maken van deze mogelijkheid. Ik wil op dit punt echt even opkomen
voor de Nationale ombudsman. U suggereert, mijnheer Schinkelshoek, dat de
Nationale ombudsman een eenzijdig stuk heeft geschreven en blind is voor de
agressie tegen mensen die in de publieke sector werken. Hij kan zich niet
in de Kamer verdedigen, maar dit lijkt mij absoluut niet het geval. Vanwege
zijn positie heeft hij te maken met burgers die gemangeld raken in systemen;
overheidssystemen, organisaties en zelfs bedrijven. Hier heeft hij aandacht
voor gevraagd. De Nationale ombudsman vraagt aandacht voor een probleem dat
ook ik ken. Immers, bij de SP melden zich ook veel mensen en waarschijnlijk
bij het CDA eveneens. U kunt de Nationale ombudsman, die nadrukkelijk de aandacht
vraagt voor één kant van de zaak, toch niet verwijten dat hij
geen oog heeft voor mensen die in de publieke sector werken? In tegendeel!
Het relativeren van opmerkingen en ervaringen die de Nationale ombudsman in
zijn jaarverslag heeft opgetekend, lijkt mij een verkeerde logica.De heer Schinkelshoek (CDA):Mijnheer Van Raak, als ik u was, zou ik zuiniger zijn geweest op mijn
ene interruptie. Misschien had u mij gewoon moeten laten uitpraten. Dan had
u het hele verhaal gehoord. Misschien zou u het er niet mee eens zijn geweest,
maar een heleboel vragen die u mij nu hebt gesteld, zouden dan overbodig zijn
gebleken. Met uw goedvinden, voorzitter, ga ik door. De heer Van Raak krijgt
dan antwoord op zijn vragen.De CDA-fractie heeft er niet zo'n behoefte aan om het debat over de politieke
kijk van de Nationale ombudsman en over de verhouding tussen overheid en burger
in aanwezigheid van de minister en de staatssecretaris over te doen, en al
helemaal niet na het ondubbelzinnige oordeel van de minister-president, gevolgd
door een al even heldere brief van de minister van BZK. Het is niet onopgemerkt
gebleven.In de commissie voor BZK, mijnheer Van Raak, hebben wij hierover uitvoerig
en zelfs openhartig met de ombudsman gesproken. Dat was nuttig, al heeft zo'n
gesprek altijd iets van het beleefd uitwisselen van opinies. Dat er iets onbevredigends
blijft hangen, is misschien wel onvermijdelijk. Dat zal de Kamer op de koop
toe moeten nemen. De Nationale ombudsman is een onafhankelijke instelling,
een Hoog College van Staat zelfs, die voluit recht heeft op haar opinie. Als
de Nationale ombudsman vindt, in mijn opinie misschien iets te generaliserend,
dat er fundamenteel iets mis is in de verhouding tussen overheid en burger,
is hij de eerste die dit heeft te signaleren. Zo simpel ligt dat. Er is niemand
die hem dat recht zal willen ontzeggen.Toch wringt er iets. Onwillekeurig komt de Nationale ombudsman, zeker
een ombudsman die zich tot aanklager ontwikkelt, zodoende op grotere afstand
van politiek en bestuur te staan. Naarmate zijn analyses scherper worden en
zijn optreden activistischer, krijgt hij onherroepelijk iets
van een roepende in de woestijn, iemand die zich dreigt te isoleren, iemand
die bezig is met zijn eigen gelijk, en dat kan niet de bedoeling zijn. Zoiets
als de Nationale ombudsman is te belangrijk om schouderophalend over te doen.Dat risico is niet denkbeeldig, vrees ik, al helemaal als de ombudsman
uitgespeeld wordt tegen het parlement, dat andere Hoge College van Staat,
dat in ons staatsbestel bij uitstek de vertegenwoordiger van het volk is.
Om die reden stel ik voor, zoals ik ook al in de commissie heb gedaan, om
de betrekkingen tussen de Nationale ombudsman en de Staten-Generaal, met name
de commissie voor de Verzoekschriften en de Burgerinitiatieven, aan te halen.
Tijdens het gesprek met de vaste commissie kwam het al ter sprake, en in zijn
inleiding tot het jaarverslag zinspeelt de ombudsman er zelf ook op. Het lijkt
zo vanzelfsprekend. Als beide, de ombudsman en het parlement, voor dezelfde
zaak staan – ja, dat is die van de burger – dan ligt het toch
voor de hand om tot meer samenwerking, meer samenspel te komen? Misschien
hebben regering en parlement indertijd – ik heb het over eind jaren
zeventig, begin jaren tachtig – te snel afstand gedaan van de gedachte
van een parlementaire ombudsman, een ombudsman die, zoals in de Scandinavische
landen gebruikelijk is, namens het parlement opereert. Zonder die discussie
nu weer helemaal te willen oprakelen, lijkt het mij goed om opnieuw na te
denken over nauwere samenwerking.De heer Pechtold (D66):Ik begrijp nu dat u de tekst van tevoren gelezen hebt, voorzitter, en
daarom maar één interruptie toestaat. Ik heb er vele.De voorzitter:Even voor de goede orde, mijnheer Pechtold, dat is niet zo.De heer Pechtold (D66):Nee, dat was ook maar een volledig ononderbouwde suggestie van mij. Ik
heb wel een vraag aan de heer Schinkelshoek. Is het nu een dreigement? De
heer Schinkelshoek verwoordt het heel mooi. Hij zegt eigenlijk: dreigt op
afstand te komen staan, waar samenwerking mogelijk zou zijn. Hebben wij niet
Hoge Colleges van Staat om juist onafhankelijk van elkaar, zij het natuurlijk
in één wereld en met één verantwoordelijkheid,
te werken? Zou het niet ook voor het CDA een teken moeten zijn dat de ombudsman
zo ongeveer de hekkensluiter was van een heel lange rij mensen – ik
noem de vicepresident van de Raad van State en de president van de Nederlandsche
Bank, en zo waren er velen, zelfs internationaal – die in het afgelopen
jaar dit soort kritiek uitten? Past het de heer Schinkelshoek dan wel om zo'n
eerste keer te zeggen: wij moeten gaan samenwerken? Hij heeft zelfs niet voor
een motie gestemd om de ombudsman hier te laten spreken; liever hoorde hij
hem niet in het parlement. De heer Schinkelshoek had hem hier liever zelfs
niet zijn jaarverslag doen presenteren.De heer Schinkelshoek (CDA):Ik reageer op één punt in dit contrabetoog van de heer Pechtold.
Ik laat er geen misverstand over bestaan, en als het nodig is herhaal ik het,
dat de ombudsman het recht heeft om te zeggen wat gezegd moet worden, even
goed als het mijn recht als lid van de volksvertegenwoordiging is om te zeggen
dat ik het niet met deze kritiek eens ben. Dat doe ik openlijk in gesprek
met hem en dat herhaal ik hier. Dat vind ik niet meer dan vanzelfsprekend,
omdat ik mij in die kritiek niet herken en omdat ik die te grofmazig en te
ruw vind. Dat is mijn eerste constatering. Daar hoeft u het niet mee eens
te zijn. Ten tweede constateer ik een trend. Dat is geen dreigement, maar
een trend. Als de ombudsman zich aldus ontwikkelt tot een soort activistische
aanklager, dreigt hij wel eens te kunnen komen staan als onafhankelijk Hoge
College van Staat tegenover een ander Hoge College van Staat. Dat vind ik
niet wenselijk. Ik zal u straks uitleggen dat ik dit ook niet wenselijk vind
in het belang van de burger, waarvoor beide Hoge Colleges van Staat, zowel
de volksvertegenwoordiging als de Nationale ombudsman staan.De voorzitter:Ik stel voor dat de heer Schinkelshoek zijn betoog vervolgt. Voor dit
debat hebben wij afgesproken om één interruptie toe te staan.
De heer Pechtold was er toen echter nog niet.De heer Pechtold (D66):Eén interruptie bestaat in de Tweede Kamer toch altijd uit een
reactie en een verhelderende vraag daarachter?De voorzitter:Zo hadden wij het niet afgesproken.De heer Pechtold (D66):Mijn hemel! Mag ik mijn tekst dan gewoon inleveren? Dan hoor ik morgen
wel wat het antwoord is. Dit is anders toch geen debat?De voorzitter:Wij hebben het zo afgesproken, mijnheer Pechtold.De heer Pechtold (D66):Eén interruptie bestaat in dit huis altijd uit een vraag. Vervolgens
kunnen wij ingaan op het antwoord.De voorzitter:Wij gaan met elkaar niet in discussie. Zo hebben wij het met elkaar afgesproken.
Ik stel u in staat nog een korte vraag te stellen.De heer Pechtold (D66):Fijn. De heer Schinkelshoek heeft tien minuten spreektijd aangevraagd
en is nu al halverwege zijn betoog. Kan hij ingaan op de analyse van de ombudsman?
De analyse is dat 1,37% van de Nederlanders misschien wel eens op de
vervelende manier in aanraking komt die u beschrijft. Daar moeten wij natuurlijk
hard tegen optreden. Ruim 98% gedraagt zich echter als goede, welwillende
burgers. Zij betalen belasting en komen niet in aanraking met politie. Ik
vond dit een verhelderende analyse, die eens vanuit de positieve kant redeneerde.
Kan de heer Schinkelshoek daar zijn analyse tegenover zetten? Waardoor komt
hij tot deze zwaarwichtige constateringen?De heer Schinkelshoek (CDA):Op deze opmerking had ik graag gereageerd als ik mijn verhaal had kunnen
afmaken. Dan zou ik op een paar van de dingen die u nu aanraakt, zijn ingegaan,
ook op de terechte klachten die naar mijn gevoel over de overheid worden gemaakt.
Ik heb aan het begin al gezegd dat ik niet wit poets wat zwart is. Ik vind
wel dat je moet oppassen voor zwart-witverhalen, waarbij je tegenover elkaar
komt te staan.Het verbaast mij in hoge mate dat u zo vehement, zo onstuimig, reageert
op een constatering die alom gedaan wordt. Ik roep op tot samenwerking, juist
in het belang van de burger. Ik had van u een andere reactie
verwacht. Ik had in ieder geval in mijn betoog willen reageren op het pleidooi
voor nauwe samenwerking en willen zeggen dat ik graag van andere fracties
suggesties verneem. Ook vraag ik graag onze commissie voor de Verzoekschriften
en de Burgerinitiatieven om een mening.Mevrouw Van Gent (GroenLinks):Ik begin er een beetje genoeg van te krijgen. De heer Schinkelshoek gebruikt
hier grote woorden. Hij zegt dat hij verder niemand het woord wil ontnemen.
Dat lijkt mij ook heel terecht.De Nationale ombudsman is er natuurlijk niet voor opgericht om een rapport
te maken over wat allemaal goed gaat in de samenleving. Veel dingen gaan goed.
De Nationale ombudsman is er ook niet voor opgericht om suggestieve opmerkingen
van de kant van de heer Schinkelshoek te incasseren. De Nationale ombudsman
is er voor opgericht om de vinger op de zere plek te leggen. Dan is het wel
heel opmerkelijk dat uw fractie, door middel van uw bijdrage, met de hele
hand een zwaai uitdeelt naar diezelfde ombudsman. U zegt dat er meer samenspel
moet plaatsvinden. Dit lijkt toch echt een beetje op doodknuffelen.Vindt u het niet een enorm zwaktebod dat u, als de grootste fractie in
dit parlement, met zo'n bijdrage komt, terwijl u volgens mij zou moeten ingaan
op de inhoud van de kritiek die de ombudsman levert? Ik zou het heel goed
vinden als u niet op klassieke wijze de boodschapper zou aanvallen. Ik vond
dit zo'n zwaktebod. Is dit nu het enige wat u hierin kunt bijdragen. Dat is
toch geen vertoning?De heer Schinkelshoek (CDA):Ook hierbij zou mijn verzoek aan mevrouw Van Gent zijn geweest om even
te wachten tot ik was uitgesproken. Ik had het rapport dan behandeld. U staat
al klaar met de meest vernietigende oordelen, terwijl u mij nog niet eens
hebt horen uitspreken. Over een zwaktebod gesproken.Mevrouw Van Gent (GroenLinks):Dit is toch niet langer aanvaardbaar. Je kunt wel steeds zeggen dat je
er straks op terugkomt. Ik moet zeggen dat ik vrees dat dit helemaal niet
gaat gebeuren. U bent nu al minutenlang bezig met het aanvallen van de ombudsman.
Hij zou te zwartgallig en te zwart-wit zijn. Er wordt echter een aantal serieuze
problemen geschetst in het jaarverslag. Daar zou u eens op moeten ingaan.
Het is namelijk wel een zwaktebod van u dat u de boodschap aanvalt en de boodschap
negeert. Dat vind ik heel ernstig.De voorzitter:Ik ga niet als een schoolmeester optreden. Wij hadden echter met elkaar
een afspraak gemaakt. Laten wij ons daar met elkaar aan houden. Ik geef het
woord aan de heer Schinkelshoek. Ik stel voor dat hij zijn betoog vervolgt
en daarin de vragen die gesteld zijn beantwoord. Hij heeft van die vragen
gezegd dat hij er in zijn betoog op zou terugkomen.De heer Schinkelshoek (CDA):U staat te snel met uw oordeel klaar, mevrouw Van Gent, en dat leek mij
een zwaktebod.Voorzitter. Het lijkt mij ook zinvol, een keer per jaar een gesprek met
de Nationale ombudsman te voeren over zijn opereren. Hij is de enige van de
Hoge Colleges van Staat die rechtstreeks door de Tweede Kamer wordt benoemd
aan de hand van een profiel, door de Kamer wordt geselecteerd en zelfs met
een opdracht op pad wordt gestuurd. Daarom zal ik er in de commissie voor
Binnenlandse Zaken voor pleiten, jaarlijks voortgangsgesprekken met de Nationale
ombudsman te organiseren. De burger kan er alleen maar beter van worden, want
er gaat veel fout bij de overheid. Je krijgt tranen in de ogen als je de Belastingdienst
ziet opereren. Elke fout is er één te veel. De CDA-fractie heeft
er – ik richt mij nu speciaal tot de heer Pechtold en mevrouw Van Gent –
geen enkele behoefte aan om wat dan ook onder te spitten of weg te schoffelen.
Ook al daalt het aantal klachten over overheidsoptreden, ook al gaat het beter
bij de Immigratie- en Naturalisatiedienst, ook al wordt het UWV zelfs geprezen,
er gaat nog steeds te veel fout. Het jaarverslag van de Nationale ombudsman
moet voor de regering een extra aansporing zijn om gesignaleerde klachten,
tekortkomingen, missers en zelfs blunders te corrigeren, te verhelpen of weg
te werken. Daarom vraag ik van de minister de stellige verzekering dat zij
haar collega's in het kabinet zal aanspreken op datgene wat de ombudsman signaleert.
En dan heb ik het heel concreet over haar collega's die verantwoordelijk zijn
voor de Belastingdienst, het UWV en de IND, maar ook degene die verantwoordelijk
is voor het CBR, voor de afgifte van rijbewijzen, kan wel een aansporing gebruiken.
Welke actie hebben de minister en de staatssecretaris tot nu toe ondernomen?Dit brengt mij bij een meer algemene vraag aan de minister: hoe ziet zij
haar rol als coördinerend minister? Is zij, om het even onbeleefd te
zeggen, niet meer dan een brievenbus waarin de ombudsman het pakketje klachten
stopt, of maakt zij werk van deze klachten? Zou zij daarvan, om het scherper
te formuleren, niet meer werk moeten maken? Ook daarom wil ik de minister
aanbevelen om jaarlijks namens het kabinet te reageren op het jaarverslag
van de Nationale ombudsman, zoals dit jaar voor het eerst is gebeurd, en zoals
bij de andere Hoge Colleges van Staat ook al gebruikelijk is, bijvoorbeeld
bij de Algemene Rekenkamer. Het gaat niet alleen om concrete krachten, het
gaat vooral om een betere, een opener, een hartelijker opstelling van overheidsdiensten
en overheidsdienaren tegenover burgers. Dat is gelukkig ook de inzet van de
regering, zo maak ik op uit haar brief. Van een kabinet dat het in zijn regeringsprogramma
heeft over een dienende overheid, verwacht de CDA-fractie niets anders. De
CDA-fractie heeft niet de minste behoefte om de overheid tegen de burger in
bescherming te nemen en evenmin om burgers bij voorbaat in het beklaagdenbankje
te zetten. Het gaat ons om het zoeken naar oplossingen en ik weet zeker dat
dit ook voor de Nationale ombudsman geldt. Het gaat ons erom, iets aan die
vermaledijde kloof te doen waarbij overheid en burgers als kemphanen tegenover
elkaar staan, een klimaat te creëren waarin de burger serieus wordt genomen,
waarin de overheid behoorlijk optreedt en burgers zich laten aanspreken op
hun verantwoordelijkheid, op hun burgerschap. Dat bereik je niet door op zo'n
schrille toon over elkaar te spreken of door zwart-witverhalen te vertellen.
Dat bereik je wel door klachten serieus te nemen, door structurele misstanden
te signaleren, door regering en parlement te wijzen op mogelijkheden om verbeteringen
in gang te zetten. Dat bereik je door constructief samen te werken.De heer Pechtold (D66):Voorzitter. De fractie van D66 was blij dat de ombudsman naar aanleiding
van onze motie dit jaar voor het eerst in deze zaal zijn jaarverslag mocht
aanbieden en toelichten. Dit doet meer recht aan de positie die hij inneemt
ten opzichte van de Kamer en aan de verhouding tussen de burgers en de overheid.
Bovendien sprak hij in zijn "maidenspeech" behartigenswaardige woorden.
Zo vestigde hij, in algemene zin, zijn aandacht op het feit dat de overgrote
meerderheid van de Nederlanders deugt. Het is goed om hierbij stil te staan,
zonder de ogen te sluiten voor excessen of te vervallen in rozewolkscenario's.
Mijn fractie vertrouwt op de eigen kracht van mensen; wij zien ons gesterkt
door dergelijke statistieken. Ook de behoefte om te participeren en betrokken
te zijn bij het openbaar bestuur die de ombudsman constateert, neemt mijn
partij al ruim veertig jaar waar; niet alleen op lokaal niveau, maar ook nationaal.
De overheid voldoet nog steeds onvoldoende aan deze behoefte: dag in dag uit,
jaar in jaar uit gemiste kansen met alle gevolgen van dien. De verhouding
tussen de burger en de overheid verhardt, zo signaleren de ombudsman en het
kabinet. De overheid staat te vaak met de rug naar de burger.Met de gemakzuchtige reactie "zwart-witverhaal" diskwalificeerde
de premier de genuanceerde conclusies van de ombudsman. Dit was de premier
onwaardig. Graag hoor ik een reactie van de minister, want ik neem aan dat
de minister-president met een mond ook namens haar sprak. De kort-door-de-bochtreactie
van de premier deed bovendien het instituut Nationale ombudsman tekort. De
reactie van het CDA zojuist was tekenend voor een regenteske machtspartij.
Zelfs het hoffelijk klappen achterwege laten en dat hier dan ook nog vertellen
kan ik niet anders afdoen dan als kleinzielig.De manier waarop de regering met rapporten en adviezen van de Hoge Colleges
van Staat en van adviescolleges en -commissies omgaat, baart mij zorgen. Een
onberedeneerd "nee" is te vaak de reactie. Zo dreigt hun positie
uit te hollen en blijft onduidelijk wat wij ervoor terugkrijgen. Wij zouden
zuiniger moeten zijn op onze adviseurs, op onze checks and balances. Hoe ziet
de minister deze ontwikkeling?Het kabinet stelt, zonder argumenten helaas, geen voorstander te zijn
van het voornemen van de ombudsman om bij het begrip "bestuursorgaan"
nauwer aan te sluiten bij de praktijk en de beleving van burgers. De ombudsman
oordeelt dat een andere opvatting dan de strikt juridische voor zijn taakuitoefening
meer geëigend zou zijn. Het gaat dan om gedragingen van private organisaties
die in bijvoorbeeld de jeugdzorg, reclassering of slachtofferhulp actief zijn.
Het onderscheid tussen publiek en privaat is vaak, misschien – ik stel
dat als open vraag – te vaak, diffuus. De overheid heeft veel taken
op afstand geplaatst. De ombudsman geeft aan dat het aan burgers niet altijd
valt uit te leggen dat sommige van deze instituten niet als overheid zijn
aan te merken. Kan de minister dit wel uitleggen? Behoren deze gedragingen
naar de mening van de minister tot de bevoegdheid van de ombudsman? Breder
kan de Kamer de uitvoerende macht moeilijk controleren op welke onderdelen
dan ook, want het is uit handen gegeven. Maar het wordt wel ervaren als overheidstaken.
Dit is slecht voor het vertrouwen. De minister en de staatssecretaris verwijten de ombudsman handelende ambtenaren
te diskwalificeren door de term "eerlijkheid" te gebruiken in plaats
van "behoorlijkheid". Kan de minister dit nader toelichten? Heeft
de ombudsman daadwerkelijk op de inderdaad diffusere norm "eerlijkheid"
getest of alleen op behoorlijkheidsaspecten en slechts de term "eerlijk"
gebruikt voor een aantal procedures en dus niet de handelende ambtenaren gekapitteld?
Heeft zij een reactie van de ombudsman op dit verwijt ontvangen?Ik deel de vreugde van het kabinet over de afname van het aantal klachten,
maar ik begrijp dat dit vanwege de financieringssystematiek ook betekent dat
de ombudsman minder budget krijgt. Maar de ombudsman steekt juist veel energie
in het proactieve preventieve werk, bijvoorbeeld door mee te denken met overheidsinstanties
over het implementeren van behoorlijkheidseisen en het inrichten van een interne
klachtenprocedure. Dit kan klachten voorkomen. Klopt dit? Deelt de minister
de mening dat hier sprake kan zijn van perverse prikkels met per saldo een
negatief resultaat? Hoe kunnen wij het beste hiermee omgaan?Een ander dossier dat het werk van de ombudsman raakt is dat van het Nationaal
Instituut voor de Rechten van de Mens. Ik vraag de minister om haast te maken
met de besluitvorming. De minister van Buitenlandse Zaken beloofde dat het
kabinetsstandpunt dit voorjaar naar de Kamer zou worden gestuurd. Het is volgens
mijn telling inmiddels zomer. Kunnen wij deze reactie verwachten?De pavlovreactie van het kabinet op de analyse van de ombudsman over de
maatschappelijke verruwing waarmee het alles van zich afschuift vind ik onterecht.
Ik vraag de minister dan ook om hier echt en uitgebreider bij stil te staan,
zoals zijzelf schrijft, maar dan ook zelfonderzoek niet te schuwen.Mevrouw Van Gent (GroenLinks):Voorzitter. Ik kan u verklappen dat de GroenLinksfractie wel geklapt heeft
bij de maidenspeech van de ombudsman. Wij vonden het een parlementair hoogtepunt
dat de ombudsman hier zelf zijn jaarverslag kon toelichten.Voor de GroenLinksfractie staat voorop dat de burger centraal staat. De
burger is er natuurlijk niet voor de overheid, maar de overheid moet er voor
de burger zijn. Dat moet met een open houding, een persoonlijk contact, een
behoorlijke behandeling en met participatie, zodat burgers binnen een redelijke
termijn inzicht krijgen in wat er met hun klachten of vragen gebeurt. De vele
contacten tussen burger en overheid betreffen ook vragen over regelingen.
Ik kom daar straks nog op terug, want op dat gebied gaat natuurlijk veel fout.
De titel van het jaarverslag, Burgerschap verzilverd, spreekt mij erg aan.
De overheid is natuurlijk een dienstverlener pur sang. Zo'n dienstverlener
staat open voor kritiek, want die wil er alles aan doen om het nog beter te
doen dan hij al deed. Je moet van kritiek leren in plaats van er zeer defensief
op te reageren.Wij hebben grote waardering voor het werk van de ombudsman. Het is ook
niet altijd lollig werk, want je moet toch keer op keer de vinger op zere
plekken leggen. Het is natuurlijk wel belangrijk dat dit gebeurt. Dat is ook
in het belang van de democratie. Ik heb zojuist al tegen de heer Schinkelshoek
gezegd: als de vinger op de zere plek wordt gelegd, dan mag
je niet met de volle hand de boodschapper van het slechte nieuws een zwaai
om de oren geven. Zo hoort de democratie niet te werken. Iemand die goed let
op wat de overheid doet, houdt de overheidsdiensten alert. Als het goed gaat,
dan mag dat gezegd worden en als het verkeerd gaat, dan mag daarvoor ook aandacht
zijn.Waar mag de ombudsman zich mee bemoeien? De GroenLinksfractie ziet dat
vrij breed: de publieke sector, de semipublieke sector, bedrijven en inderdaad
eigenlijk alles, omdat de samenleving een stuk complexer is geworden. De woordvoerder
van de SP-fractie sprak er ook al over. Ook voor burgers is het ingewikkelder
geworden om te weten met wie zij op welk moment te maken hebben; het relateert
vaak toch weer naar voorheen publieke diensten. De politiek heeft hierbij
een verantwoordelijkheid. Als wij diensten uitbesteden, moeten wij wel nauwkeurig
in de gaten houden hoe dit loopt. Wij moeten het niet over de schutting kieperen
en ons er vervolgens niets meer van aantrekken. Wij moeten dat toch wel goed
in de gaten houden.Kritiek is natuurlijk nooit leuk. Dat weten wij allemaal. Toch moet je
dat met opgeheven hoofd tot je nemen en je moet zeker geen defensieve houding
aannemen. Je moet niemand de rug toekeren, maar met open blik kijken naar
wat er precies aan de hand is en hoe dat kan worden opgelost. Als de overheid
zo zeker weet dat de kritiek onterecht, te hard of te zuur is en dat het allemaal
niet klopt, dan kan zij dat ook nauwkeurig weerleggen. Ik zou zeggen: doe
dat dan gewoon en ga er niet heel defensief op reageren.De ombudsman had natuurlijk wel een pittige constatering, namelijk dat
de overheid burgers veel te wantrouwig tegemoet treedt en daarmee bijdraagt
aan de verruwing van de samenleving. Dat is ook weer niet leuk om te horen,
maar voor de ombudsman zijn het geven van kritiek en het geven van een analyse
om het allemaal slechter te maken natuurlijk geen doelen op zich. Het gaat
de ombudsman er natuurlijk om dat wij van deze kritiek leren en kijken naar
hoe wij zaken kunnen verbeteren.De premier heeft zich laatdunkend – ik wil die term toch in de mond
nemen – uitgelaten over het rapport van de ombudsman. Dat was een premier
onwaardig. Hij is toch de coördinator van het kabinet en hij moet dan
toch veel genuanceerder en zelfbewuster reageren. Het is een beetje een verruwing
van het kabinet als zo wordt gereageerd op zo'n rapport. Wij moeten niet gaan
jijbakken, maar gewoon de problemen oplossen. Ik vraag aan de twee bewindslieden
wat zij ervan vinden. Zijn zij bereid om met een open mind op de kritiek te
reageren? Misschien krijg ik zo'n slap antwoord van: het kabinet spreekt met één
mond. Wellicht durven zij de coördinator van het kabinet niet te schofferen.Andere woordvoerders hebben het al gezegd: 98% van de mensen is
gewoon degelijk en fatsoenlijk. Die mensen willen ook zo behandeld worden
door de overheid. Bij het CDA wordt vaak gesproken van "fatsoen moet
je doen". Dat moet dan wel van twee kanten komen, mijnheer Schinkelshoek.
Die indruk heb ik echter niet gekregen van zijn bijdrage. De dienstverlener
moet zijn zaakjes op orde hebben en moet de burger serieus nemen. Bij kritiek
moet die niet de hakken in het zand zetten, maar de schouders eronder zetten
om zaken te verbeteren. Ik kon helaas niet aanwezig zijn bij de bijeenkomst van 9 april,
toen de ombudsman een eerste toelichting gaf op zijn jaarverslag aan een deel
van de Kamer. Wat was echter het nieuws in de media over deze bijeenkomst?
De Kamerleden waren allemaal overstuur van de kritiek van de ombudsman. Dat
was het nieuws van de dag. Het ging allemaal veel minder om de kritiek zelf.
Ik vond dat een opmerkelijke bedoening.Er zijn pittige zaken aangekaart. Ik noem de politie, UWV, CBR en de marktwerking
in de thuiszorg. Dat zijn allemaal serieuze problemen waarvan burgers heel
veel last hebben. Van de marktwerking in de thuiszorg hebben mensen last die
geholpen moeten worden door de Wmo en ook de werkers in de thuiszorg. Ik ga
ervan uit dat de minister deze kritiek doorsluist naar haar collega's en dat
zij nauwkeurig in de gaten houdt dat er iets mee gebeurt. Als het niet nodig
is, verwacht ik een onderbouwing waarom. Waarom gaat het allemaal goed zoals
het nu gaat?Ik vraag aandacht voor de berg aan bureaucratie en het niet of verkeerd
gebruiken van voorzieningen. Dat komt door allerlei veranderingen helaas heel
veel voor. Het gaat over de Wet werk en bijstand, met veel niet-gebruik van
voorzieningen omdat een uitkering voor mensen gecompliceerd is om aan te vragen.
Zij kennen de regelingen ook onvoldoende. Het gaat ook over de Belastingdienst
en de toeslagen bij huur, zorg en kinderopvang. De huurtoeslag moest snel
ingevoerd worden. Het zou immers allemaal efficiënter en effectiever
worden bij de Belastingdienst. Nu blijkt dat 320.000 mensen gemiddeld € 600
terug moeten betalen. Ik heb zoiets zelf aan de hand gehad, twintig jaar geleden.
Voor wie op een minimuminkomen zit en dit soort bedragen terug moet betalen,
omdat de Belastingdienst zijn zaken niet op orde heeft, is dit een hard gelag.
Je kunt je afvragen of de overheid een deel van de schuld op zich moet nemen.
Ik vind het een hard gelag dat, omdat de overheid haar zaken niet op orde
heeft, 320.000 mensen een rekening van € 600 krijgen. Ik hoor graag
een reactie van de bewindslieden. De overheid is dan immers onbetrouwbaar.
Mensen moeten bijvoorbeeld te lang wachten op de huurtoeslag of krijgen niet
de juiste huurtoeslag en moeten vervolgens terugbetalen.De overheid moet in onze ogen veel meer uitgaan van vertrouwen in plaats
van wantrouwen. Als 98% van de burgers fatsoenlijk, keurig en netjes
is, hebben wij wel een heel groot apparaat om de burger te controleren en
het de burger moeilijk te maken als die contact zoekt met of diensten vraagt
van de overheid. Ik reken dat niet per se de mensen aan die werken bij de
overheidsdiensten. Die voeren slechts wetten en regels uit, die behoorlijk
gecompliceerd kunnen zijn.Het duurt voor burgers soms heel lang voordat zij überhaupt een poot
aan de grond krijgen. Ook de boodschapper is vaak de klos. Dat zijn tegenwoordig
de klokkenluiders. Ik vraag de minister hoe het staat met de gemaakte afspraken.
Misschien kunnen wij dan alsnog een beetje opgewekt de zomer in.Mevrouw Van der Burg (VVD):Voorzitter. Wij spreken vandaag over de bevindingen van de Nationale ombudsman
in het afgelopen jaar. Namens mijn fractie dank ik hem hartelijk voor zijn
inzet. Het is goed dat een onafhankelijke partij de overheid
scherp in de gaten houdt. Ik onderstreep zijn uitgangspunt om aandacht te
vragen voor het feit dat 98% van de mensen gewoon deugt en dat zij
ook zo benaderd willen worden. Uitgaan van vertrouwen in plaats van wantrouwen,
is een uitstekende boodschap die mijn fractie onderschrijft.Uit het jaarverslag blijkt helaas dat het aantal klachten, 13.000, ook
dit jaar weer hoog is. Ik heb het dan nog niet over de telefonische meldingen.
Er is wel sprake van een lichte afname. Met name bij het UWV en de IND loopt
het aantal klachten terug, dat is goed nieuws. Bij de Belastingdienst en de
IBG, de club die de studentenleningen verzorgt, is het aantal klachten verder
toegenomen.Omdat er vaak meerdere overheidsorganisaties zijn betrokken bij de klachten,
worden die wel complexer, aldus de ombudsman. Hoe denkt de minister over deze
ontwikkeling? Zal zij stappen ondernemen om de complexe problemen op een integrale
manier op te lossen? Kijkt zij bijvoorbeeld naar de Sociale Verzekeringsbank,
een organisatie die als voorbeeld kan dienen voor vele overheidsorganisaties?
De Sociale Verzekeringsbank heeft de eigen zaken op orde en fungeert daarnaast
vaak als een organisatie die flexibel kan worden ingezet bij andere organisaties
die capaciteits- of andersoortige problemen hebben. Dit is een prima voorbeeld
voor een flexibele overheid en van een goede inzet van middelen.Veel mensen ergeren zich aan de manier waarop zij worden bejegend door
de verschillende overheidsdiensten. Zij zijn van mening dat zij niet correct,
niet hulpvaardig worden geholpen. Dit loopt van de behandeling bij de aanvraag
van een paspoort en de WOZ-beschikkingen tot het afhandelen van de belastingaangiften.Ik geef een concreet voorbeeld en citeer hiertoe uit een e-mailbericht
dat ik onlangs heb ontvangen. "Gedurende mijn vakantie heb ik een ernstig
ongeluk gehad. Tijdens de revalidatie in Frankrijk verliep mijn rijbewijs.
Ik heb verzocht om mijn rijbewijs voorlopig met twee maanden te verlengen
gezien de noodsituatie. De gemeente wilde wel meewerken, maar de Rijksdienst
voor het Wegverkeer en het ministerie van Verkeer en Waterstaat toonden geen
enkel begrip. Dit betekende dat ik na mijn revalidatie eerst per trein naar
Nederland moest om mijn rijbewijs te verlengen, om vervolgens terug te keren
naar Frankrijk om mijn auto op te halen. Een extra tegenvaller en een schadepost
bij de ellende die mij is overkomen." Dit is een typisch voorbeeld en
zo krijg ik er vele onder ogen.Er zijn in ons land regels die gehandhaafd moeten worden, laten wij daarover
duidelijk zijn, maar vaak ontbreekt de menselijke maat. De ervaring is dan
dat er geen enkele sprake is van dienstverlening. Dit soort zaken levert veel
frustraties op, zeker als je bedenkt dat iedereen een flink deel van zijn
inkomen moet afstaan voor die publieke taken en dienstverlening. Per jaar
wordt hier in totaal zo'n 250 mld. aan besteed. Veel mensen ervaren de overheid
dan ook als een grote kostenpost die niet voldoende kwaliteit en dienstverlening
levert. Zij zijn van mening dat zij onverschillig en soms ook arrogant worden
behandeld. Zij worden vooral wantrouwend bejegend. Zij zien problemen die
niet worden opgelost, denk aan de files, de wachtlijsten in de zorg, problemen
in het onderwijs en het woningtekort. Dan heb ik het niet eens over de zaken
die de overheid de mensen tegen wil en dank oplegt. Alleen al vandaag het
rookverbod in de horeca dat veel mensen niet willen, de accijnsverhoging op
de diesel en de befaamde vliegtaks die zij straks moeten betalen als zij op
vakantie gaan.De overheid is er voor de burger en niet andersom. Uit het jaarverslag
van de ombudsman blijkt dat er nog een verbeterslag moet worden gemaakt. Wat
doet de minister om de dienstverlening aan de burger weer centraal te stellen?
De VVD-fractie is van mening dat het tijd is voor een cultuuromslag bij de
overheid. Ambtenaren moeten zich ervan bewust zijn dat mensen betalen voor
hun diensten, of het nu gaat om het verstrekken van een paspoort of een vraag
over de belastingaangiften. Mensen hebben recht op een fatsoenlijke benadering;
zij betalen er genoeg voor. Overigens geldt ook hier dat een groot deel van,
in dit geval, de ambtenaren deugt. Laten wij ook daarover heel duidelijk zijn.
Toch is er nog veel te verbeteren.In de kabinetsreactie staat welke maatregelen al in gang zijn gezet. Dit
zijn wat mij betreft met name procedurele maatregelen. Er is nog te weinig
aandacht voor de heersende cultuur bij de overheid. Graag hoor ik of de minister
dit onderschrijft en hoe zij zal proberen om die cultuuromslag teweeg te brengen.Het is bij veel mensen slecht gevallen dat de minister-president de centrale
boodschap van de Nationale ombudsman als een zwart-witverhaal heeft weggezet.
Al eerder verweet deze minister-president Nederlanders een zesjesmentaliteit,
maar zelf is hij niet heel veel beter. Zijn streven, dat het overheidsapparaat
aan het einde van deze kabinetsperiode voor de dienstverlening gemiddeld een
zeven scoort, getuigt niet van heel veel ambitie. De VVD-fractie is van mening
dat het mooi zou zijn om naar een dikke acht te streven; dat staat mooi op
je rapport.De VVD-fractie heeft in het jaarverslag van de Nationale ombudsman wel
iets gemist, namelijk een woord van waardering voor de overheidsdienaren die
hun werk goed doen, ook onder moeilijke omstandigheden. Naast het veroordelen
van minder fatsoenlijk optreden door ambtenaren, zou ook een veroordeling
van het gedrag van Nederlanders die zich ten opzichte van ambtenaren minder
fatsoenlijk gedragen, op zijn plaats zijn geweest. Te denken valt aan ambulancepersoneel
dat wordt bedreigd en aan politiemensen die worden uitgescholden, maar ook
aan medewerkers van de sociale dienst, die bespuugd, geïntimideerd of
zelfs mishandeld worden. De VVD-fractie vraagt nadrukkelijk aandacht voor
deze medewerkers in overheidsdienst. Wij spreken hierbij onze waardering uit
voor het feit dat zij onder deze omstandigheden gewoon fatsoenlijk hun werk
blijven doen. Wij vinden dit gedrag jegens overheidsdienaren niet aanvaardbaar
en verwachten dan ook maatregelen van de minister. Graag een reactie.Tot slot kom ik op de positie van de Nationale ombudsman zelf. Naast de
waardering die ik uitdrukkelijk heb uitgesproken voor het verrichte werk,
uit ik namens de VVD-fractie ook een belangrijk punt van kritiek. De kracht
van de ombudsman is dat hij volledig onafhankelijk opereert en dat iedereen
dat ook als zodanig ervaart. In het Jaarverslag 2007 staan politieke uitspraken
als: de burger kan zijn stem uitbrengen en op die wijze heel beperkt invloed
uitoefenen op het overheidsbestuur, en: de introductie van marktwerking werkt
niet goed en dit leidt tot ongewenste verharding van de samenleving. De VVD-fractie
vindt dit soort politieke uitspraken ongewenst. De taak van
de ombudsman is, ervoor te zorgen dat zijn organisatie goed functioneert,
dat Nederlanders met klachten over de overheid heel gemakkelijk bij de Nationale
ombudsman terecht kunnen en goed geholpen worden, doordat de ombudsman op
een adequate manier intervenieert bij de overheidsorganisatie waarover de
klachten gaan. De ombudsman moet op een neutrale manier signaleren waardoor
de klachten worden veroorzaakt; dat is uitstekend. De VVD heeft dan ook een
nadrukkelijk advies voor de Nationale ombudsman: schoenmaker, hou je bij je
leest. Graag verneemt de VVD-fractie van de minister hoe zij hier tegenaan
kijkt.De heer Madlener (PVV):Voorzitter. Ik vervang mijn collega Brinkman, die normaal gesproken in
deze commissie excelleert. Ik zal proberen het zo goed mogelijk te doen.De Nationale ombudsman is een hoog college van staat, dat sinds 1999 in
de Grondwet is terug te vinden. Het is belangrijk dat wij elk jaar stilstaan
bij het functioneren van dit college, en zijn aanbevelingen goed bestuderen.
De PVV is een kritisch volger van het instituut Nationale ombudsman, juist
omdat het een hoog college betreft, dat wellicht niet direct de mogelijkheid
heeft om bij misstanden in te grijpen, maar dat wel een hoge mate van autoriteit
bezit met de uitspraken en aanbevelingen die het doet. Wij kunnen optimistisch
zijn over het jaarverslag van de Nationale ombudsman over 2007. Wij zijn optimistisch,
omdat volgens ons de Nationale ombudsman zich, meer dan het kabinet, bewust
is van het gegeven dat de overheid in dienst staat van de burger, en niet
andersom. De overheid is er zich volgens de Nationale ombudsman en naar de
mening van de PVV onvoldoende van bewust dat zij in dienst staat van de burger.
De overheid is geen grote sociale werkplaats die primair tot doel heeft om
mensen aan het werk te hebben, maar een orgaan dat te allen tijde in dienst
moet staan van de burger. De Nationale ombudsman noemt als voorbeeld de agent
die quota's heeft voor boetes. Dat roept niet allen agressie op bij de burger,
die voor onbenullige dingen boetes krijgt, maar het tast ook het rechtsgevoel
aan, en de autoriteit van de politie.De PVV is extra teleurgesteld door het feit dat de premier bij het bekendmaken
van het jaarverslag meteen in een stuip schoot en stelde dat de burger zelf
zich ook wel wat behoorlijker mocht gedragen. Het toont duidelijk de arrogantie
van het kabinet tegenover de hardwerkende burger aan, die zijn zuurverdiende
belastingcenten naar een organisatie ziet vliegen die dat geld liever uitgeeft
aan allerhande linkse hobby's dan aan dienstverlening waaraan de burger echt
iets heeft. Omdat de overheid in dienst van de burger staat, moet deze dat
ook als belangrijkste doel hebben. Gebleken is dat dit niet altijd het geval
is. De overheid verschuilt zich continu achter het standpunt dat het allemaal
maar incidenten zijn. Dat is natuurlijk grote onzin. De PVV is dan ook teleurgesteld
dat de regering zich achter deze zinsnede verschuilt. De Nationale ombudsman
heeft twee onderzoeken uitgevoerd om na te gaan of het incidenten betreft
en geconcludeerd dat de bewering van de overheid simpelweg niet waar is. Het
woord Belastingdienst is in dit kader ook al een aantal keer gevallen. Ik
krijg hier graag een reactie van het kabinet op. Zoals bekend, is de PVV geen voorstander van ellenlange procedures en
eeuwigdurende rechtsgangen in het kader van het vreemdelingenrecht, omdat
vreemdelingen zonder verblijfsvergunning het volgende generaal pardon van
dit kabinet afwachten. De PVV ziet dan ook met lede ogen aan dat vreemdelingen
zonder verblijfsvergunning procedure op procedure stapelen en hun toevlucht
zoeken tot de Nationale ombudsman als de zoveelste rechtsriedel waarop zij
een beroep doen. De PVV wil luid en duidelijk van het kabinet en van de Nationale
ombudsman horen dat zij geen geenszins van plan zijn om deze groepen een platform
te blijven bieden om hun beklag te doen over welke soort behandeling dan ook
van een overheidsorganisatie. De PVV vindt dat deze gevallen door de IND en
de rechter moeten worden afgehandeld en niet thuishoren bij de Nationale ombudsman.
De PVV is van mening dat de Nationale ombudsman er is voor de Nederlandse
burger en de Nederlandse burger alleen en niet voor vreemdelingen die de Nationale
ombudsman als het zoveelste Hollandse kippetje met de gouden eieren beschouwen.
Ook hierop krijg ik graag een reactie van het kabinet.De heer Heijnen (PvdA):Voorzitter. De Partij van de Arbeid is blij met de onafhankelijke kritiek
van gezaghebbende instellingen zoals de Hoge Colleges van Staat, waaronder
de Nationale ombudsman. De vraag die de ombudsman heeft opgeworpen is of de
overheid al dan niet bijdraagt aan de verharding in de samenleving. In het
jaarverslag en de media werd gesuggereerd dat de overheid daaraan actief bijdraagt.
Het kabinet, zo schrijven de bewindspersonen, deelt die suggestie niet. Het
onderkent wel de verruwing, maar gaat vervolgens vooral in op medewerkers
in de publieke sector die het slachtoffer zijn van deze verruwing van de kant
van de burgers. Het kabinet gaat niet in op de oorzaken die de ombudsman voor
de verruwing van de kant van de overheid noemt, namelijk bedrijfsmatig werken,
de introductie van marktwerking en de grotere nadruk op handhaving of nog
algemener: de burger als object in plaats van subject.Ik vind het een gemis dat de beide bewindspersonen niet ingaan op de verklaringen
van de ombudsman over zijn stelling, maar alleen op de stelling zelf. Dan
wordt het gauw een welles-nietesspelletje. Nu missen wij een fundamentele
reactie op het signaal van de ombudsman dat alleszins de moeite waard is,
los van de vraag of hij nu helemaal gelijk heeft. Als u het aan mij vraagt,
is er sprake van verruwing. Daar speelt de politiek een rol in. Dat hier in
dit huis wordt gesproken over Marokkaanse straatterroristen draagt naar mijn
smaak bij aan de verruwing in de samenleving. De belangrijkste oorzaak die
ik onderscheid is de handhaving, waar wij de afgelopen jaren, in achtereenvolgende
kabinetten, maar ook op lokaal niveau op vele onderdelen veel meer werk van
hebben gemaakt dan voorheen. Dat is in mijn ogen terecht, maar de toegenomen
aandacht voor handhaving, waaraan al onze professionals uitvoering geven,
leidt in de aard der zaak tot enige mate van verruwing. Ik vind alleen eigenlijk
niet eens zo van belang wat ik namens mijn partij waarneem. Veel meer van
belang is wat de professionals die het werk voor ons doen, waarnemen. Dan
heb ik het niet alleen over de door hen ervaren agressie van burgers, al kan
dat op zichzelf ook een oorzaak van verruwing van de kant van
de overheid zijn. Het zal je maar gebeuren dat je iedere keer onheus wordt
aangesproken door burgers. Dan ga je menselijkerwijs een keer vervelend terug
doen. Hebben wij die mensen ook gevraagd wat zij vinden van die systematische
oorzaken, zoals de ombudsman signaleert of ik postuleer? De handhaving is
het grootste probleem. Ik betreur het dat de minister dat niet heeft gedaan.
Ik zie één lichtpuntje in haar reactie. Zij schrijft dat zij
bij het uitwerken van het concept van actief burgerschap de waarnemingen van
de ombudsman wil betrekken. Zij is begonnen met honderd dagen luisteren. Wil
zij in dit kader nu eens een goede conferentie organiseren met mensen uit
uiteenlopende diensten in de publieke sector en hun de vraag stellen of er
sprake is van verruwing en wat volgens hen de oorzaken zijn? Zij kan dan het
rijtje van de ombudsman opnoemen en de zaken die ik eraan heb toegevoegd.
Misschien is dat een vruchtbaarder manier dan hier jijbakken en welles-nietesredeneringen,
dan wel via de media.Mijn tweede punt betreft de klokkenluiders. Voor het zomerreces zou het
kabinet aangeven of het een oplossing heeft gevonden voor een drietal klokkenluiders,
waaronder de heren Bos en Spijkers. Wij hebben met twee dagen te gaan nog
niets vernomen. Ik ben dus heel benieuwd omdat de ombudsman een relatie legt
met het fenomeen klokkenluiders. Wil de minister ingaan op de beloofde informatie
over de drie genoemde klokkenluiders? Wil de minister bij de uitwerking van
haar goede inzet voor een klokkenluidersregeling kijken naar het idee van
een soort consortium van IOVV, AHK, FIOD, AFM en NMa, waardoor die instellingen
het werk een beetje kunnen verdelen als het gaat om meldingen van klokkenluiders?
Ik ben heel benieuwd of de minister daartoe bereid is.Ik kom bij mijn laatste punt, het nationaal instituut rechten van de mens/kinderombudsman.
Ik vind dit typisch een voorbeeld waarbij het gevaar dreigt dat wij straks
twee nieuwe instituten hebben en een bestaand instituut. Daarnaast hebben
wij, een beetje in dezelfde sfeer, nog het College Bescherming Persoonsgegevens
en de Commissie Gelijke Behandeling. Ik kan mij voorstellen dat burgers straks
door de bomen het bos niet meer zien en niet weten bij wie zij met welke klacht
of vraag terecht moeten. Bovendien zien wij als politici door de bomen het
bos niet meer omdat de monitoringfunctie, die alle instituten misschien ook
voor hun rekening willen nemen, elkaar voor een deel overlapt. Zou dit niet
een voorbeeld kunnen zijn waarbij de ministers Ter Horst, Hirsch Ballin en
Rouvoet met de ombudsman rond de tafel gaan zitten om de instituten die er
snel moeten komen te stroomlijnen en te laten samenwerken en om er mogelijk één
instituut van te maken met het al door mij genoemde instituut?Mevrouw Van Gent (GroenLinks):De hartstocht rond de klokkenluiders deel ik. Voor het ideetje van de
heer Schinkelshoek van een samenspel tussen ombudsman en verzoekschriften
zou ik niets voelen, maar ik ben benieuwd naar uw mening. Misschien kunnen
wij het meteen weer van tafel halen.De heer Heijnen (PvdA):Dat is een idee dat hier is gelanceerd door een zeer achtenswaardige collega.
Ik ga echt niet nu uit de losse pols zeggen dat ik dit een waardeloos of een
goed idee vind. Daar wil ik mij eerst grondig in verdiepen, zoals ik gewend
ben.Mevrouw Van Gent (GroenLinks):Het is wel essentieel dat de onafhankelijkheid van de ombudsman gewaarborgd
blijft. Het lijkt mij dat u hierover een mening kunt hebben, want u bent ook
niet van de straat.De heer Heijnen (PvdA):De onafhankelijkheid van de ombudsman jegens alles en iedereen staat voor
mij op geen enkele manier ter discussie. Die heb ik zeer hoog zitten en daar
ga ik op geen enkele manier aan tornen.De heer Madlener (PVV):Daar gaat de PvdA weer! Ik weet niet tot welke stroming binnen de PvdA
u behoort, maar als u ons als boodschapper voor het Marokkaanse straattuig
de schuld gaat geven van verruwing in de samenleving, wijs ik erop dat uw
partij verantwoordelijk is voor het rampzalige immigratiebeleid dat u jarenlang
heeft gevoerd. Door nog steeds te ontkennen dat het Marokkaanse straattuig
de Nederlandse samenleving grondig verziekt en dan in mijn richting te kijken
als wij dit benoemen, ontkent u uw eigen rol in dit geheel. Ik vind u aansprakelijk
voor het Marokkaanse straattuig zoals dat de straten in Rotterdam totaal verziekt.
Ik vind dat u uw woorden moet terugnemen als u in mijn richting wijst als
het gaat om verruwing van de samenleving. Ik doe daar niet aan mee. Ik signaleer
dat het gebeurt. Ik wijs ook verantwoordelijken aan, die ook u kunt aanwijzen.
Ik vind echt dat u nu afstand moet nemen van uw eigen woorden en dat u moet
zeggen dat u ook hebt bijgedragen aan verruwing van de samenleving door Marokkanen
met die vreselijke straatcultuur toe te laten.De heer Heijnen (PvdA):Ik zie met smacht uit naar een debat over de vraag in hoeverre wij de
immigratie op een goede manier tot stand hebben laten komen en over de vraag
wie daarvoor verantwoordelijk zijn. Tegelijk zou ik heel graag willen dat
dit debat wordt gevoerd op een manier die van enig respect getuigt jegens
mensen. Ik wil dit best breder trekken dan alleen de rol die de PVV speelt
bij de verruwing in de samenleving. Ook menig fractielid van mijn partij heeft
het over medewerkers als "frontsoldaten". Daarmee geven wij mijns
inziens niet het goede voorbeeld. Als de fractie van de PVV het echter heeft
over "Marokkaans straattuig", geeft zij daarmee zeker niet het goede
voorbeeld.De heer Madlener (PVV):Voorzitter, ik wil op deze woorden van de heer Heijnen reageren. Ik vind
gewoon dat wij de taak hebben om de problemen die in de maatschappij worden
gevoeld, in de Kamer te verwoorden. Door deze problemen te ontkennen, kiest
de heer Heijnen weer voor de oude PvdA-lijn. Hij zegt dat hij het debat wil
voeren, maar dat debat is allang gevoerd en de Nederlandse samenleving is
daar allang uit. De komst van de Marokkaanse straatterroristen en van Antillianen
heeft het er in Nederland niet beter op gemaakt. Als de heer Heijnen dit nu
nog steeds ontkent en nog steeds niet wil horen, vraag ik mij af waar hij
de afgelopen vijf jaar is geweest.De voorzitter:De heer Madlener heeft een opmerking gemaakt en geen vraag gesteld. Daarom
geef ik het woord aan de heer Van Raak.De heer Van Raak (SP):Het is goed dat de heer Heijnen aandacht vraagt voor de klokkenluiders.
Ook ik wacht op een plan van aanpak voor de problemen van de heren Bos, Schaap
en Spijkers. Er ligt ook nog een motie van mijn hand, die ik heb aangehouden.
Gaat de heer Heijnen het aannemen van deze motie nu steunen?De heer Heijnen (PvdA):Ik heb tijdens dit debat over de Nationale ombudsman een vraag gesteld
aan het kabinet. Dit debat heeft een relatie met de problematiek rond de klokkenluiders.
Ik wacht het antwoord op mijn vraag af. De minister heeft beloofd dat zij
voor het reces een bericht naar de Kamer zal sturen over de drie genoemde
klokkenluiders. Dit bericht wacht ik in vol vertrouwen af.Minister Ter Horst:Voorzitter. Ik dank de Kamer voor de inbreng in het debat over het jaarverslag
van de Nationale ombudsman. Zoals zo vaak, leidt de inbreng van de Kamer tot
een zinvolle gedachtewisseling over de zaken die de ombudsman heeft gesignaleerd.Volgens het kabinet doet de Nationale ombudsman buitengewoon zinvol werk.
Wij kunnen ons zelfs niet meer voorstellen dat wij geen Nationale ombudsman
meer zouden hebben. Alles wat hij signaleert, behoeft een serieuze beschouwing.
Ik geef woordvoerders absoluut gelijk als zij stellen dat wij niet moeten
vervallen in jijbakken en dat er serieus moet worden ingegaan op de opvattingen
van de ombudsman. Bij de reactie die het kabinet heeft gegeven op het jaarverslag
moeten wij mijns inziens een onderscheid maken tussen enerzijds de reactie
op wat er door de ombudsman voor de camera is gezegd naar aanleiding van het
verschijnen van het jaarverslag, en anderzijds de reactie op de inhoud van
het jaarverslag. Mijns inziens is het goed dat wij ons in dit debat met name
richten op de inhoud van het jaarverslag.De heer Pechtold (D66):Ik begrijp dat de minister het over de inhoud van het jaarverslag wil
hebben. Ik wil echter nog even stilstaan bij het proces en de procedure. Het
was de eerste keer dat de Nationale ombudsman zijn jaarverslag in de Tweede
Kamer presenteerde. De president van de Nederlandsche Bank mag dat al langer
doen. De minister-president reageerde vrij uit de heup met de opmerking dat
de Nationale ombudsman een zwart-witverhaal had gehouden. De minister van
Binnenlandse Zaken heeft er even over kunnen nadenken en schreef in haar brief
dat de Nationale ombudsman de suggestie heeft gewekt dat de overheid actief
bijdraagt aan verruwing. "Deze suggestie delen wij zeker niet",
schrijft zij. Heeft de minister hierover nog gesproken met de Nationale ombudsman?Minister Ter Horst:Jazeker.De heer Pechtold (D66):Ik vraag mij af waar de Nationale ombudsman deze suggestie heeft gedaan.
Ik ben die niet tegengekomen. Ik vind daarentegen dat het kabinet de verhouding
tussen kabinet, ombudsman en Kamer wat heeft verruwd door het verhaal zelf
nogal zwart-wit te trekken. De minister-president deed dit als eerste door
uit de heup te schieten.Minister Ter Horst:Ik heb een buitengewoon constructief gesprek gehad met de ombudsman, niet
alleen over dit punt, maar ook over andere punten. Ik maak niet voor niets
een onderscheid tussen wat er in het jaarverslag staat. De woorden die de
ombudsman daarin spreekt, hebben een andere teneur, een andere lading, dan
wat hij voor de camera heeft gezegd. De minister-president heeft vooral gereageerd
op wat de ombudsman voor de camera heeft gezegd.De heer Pechtold (D66):Deelt de minister de mening van de minister-president in dezen? Ik zoek
geen spijkers op laag water. Wij moeten ervan leren, de ombudsman misschien
ook. Het stuk lezend, treffen wij dat daarin niet aan. De minister schrijft
in haar brief dat het gevoel uit de media zou kunnen komen. Hoe kijkt de minister
daar nu tegenaan? Eerst is er een actie van de Nationale ombudsman. Vervolgens
komt er een reactie van de premier en nu hebben wij het debat.Minister Ter Horst:De wisseling van opvattingen die voor de camera of naar aanleiding daarvan
heeft plaatsgevonden, doet eigenlijk geen recht aan wat er in het jaarverslag
van de ombudsman staat. In het verkeer met de Kamer wil ik dus liever spreken
over de inhoud van het jaarverslag. De minister-president heeft aangegeven
dat hij van mening is dat de andere kant van de medaille, namelijk dat nogal
wat overheidsdienaren geconfronteerd worden met agressie, gepleegd door burgers,
geen aandacht heeft gekregen. Hij heeft die andere kant van het verhaal ook
willen aangeven.De heer Pechtold (D66):Wat leren wij hier nu van? In het verhaal van de Nationale ombudsman komt
dat uitgebreid naar voren. Wat leren wij hiervan bij het communiceren tussen
Hoge Colleges van Staat?Minister Ter Horst:Het geldt voor ons allemaal, maar wij kunnen ervan leren dat, als je probeert
om iets samengevat te zeggen, je de nuance misschien wel eens vergeet.Mevrouw Van Gent (GroenLinks):Voorzitter. Het lijkt mij vrij essentieel. In de brief van het kabinet
staat dat het kabinet de verharding in de maatschappij die de Nationale ombudsman
signaleert, ook waarneemt. Vervolgens gaat het eenzijdig over de verruwing
of verharding ten opzichte van overheidsdienaren. Niemand heeft ontkend dat
daarvan sprake is, ook de ombudsman niet. Hij heeft er niet over geschreven,
maar hij heeft het ook niet ontkend. De vraag is of er ook verruwing plaatsvindt
van de kant van de overheid richting de burger. Het is ook erg als dat gebeurt.
Daar is ook een aantal voorbeelden van gegeven. Erkent de minister dat ook?
Zij mag het wat mij betreft anders noemen, maar zij moet wel erkennen dat
ook ten opzichte van de burgers zaken plaatsvinden die niet bijdragen aan
een mindere verruwing van de samenleving.Minister Ter Horst:De meest correcte weergave is dat er sprake is van een interactie tussen
overheidsdienaren en burgers. In het ene geval wordt de nadruk gelegd op de
ene partij en in het andere geval wordt de nadruk gelegd op de andere partij.
De ombudsman heeft aangegeven – daar heeft hij geen ongelijk in –
dat door het handelen van de overheid mensen zich benadeeld kunnen voelen, in hun hemd gezet, in de steek gelaten, hetgeen weer kan leiden
tot een reactie naar die overheidsdienaren toe. De meest juiste weergave van
het contact tussen overheidsdienaren en burgers is een interactie tussen beide.
Het is de opgave van kabinet, Kamer en overheid om ervoor te zorgen dat overheidsdienaren
zich zodanig opstellen dat de burger zich in zijn klachten, opmerkingen of
wensen recht gedaan voelt. Dat maakt de kans op agressie kleiner, maar het
omgekeerde geldt ook. Een overheidsdienaar mag verwachten van een burger dat
hij zich op een reële, nette en niet agressieve manier tegenover hem
of haar opstelt. Ik gebruik de term overheidsdienaar niet voor niets. Zij
zitten er niet voor zichzelf. Zij zijn er om de dienstverlening of andere
taken van de overheid op een goede manier uit te voeren.De heer Van Raak heeft gesproken over het domein van de Nationale ombudsman.
De opvatting van zijn partij is dat de ombudsman eigenlijk overal over zou
mogen gaan. Ik respecteer dit standpunt, maar zo is het niet vastgelegd. De
Nationale ombudsman gaat over bestuursorganen, zoals vastgelegd in de AWB.
Dit betekent dat dit orgaan ook gaat over zbo's, over provincies en eventueel
over gemeenten – een gemeente kan hiervoor kiezen – en over gemeenschappelijke
regelingen. Het kan dus niet gaan over alle organisaties die de bevolking
als overheid beschouwt. Dan komt men immers in een grijs gebied terecht. Als
wij als overheid een taak verzelfstandigen of in de markt wegzetten, dan is
het een deel van onze verantwoordelijkheid om ervoor te zorgen dat er een
goede bescherming is voor degenen die gebruik maken van deze diensten. Dat
wil niet zeggen dat je de Nationale ombudsman hierin ook een taak moet geven.
Wel kan hij contacten hebben met organisaties die niet tot zijn domein behoren,
teneinde te bespreken of de regelingen die deze organisaties kennen, de toets
der kritiek kunnen doorstaan. Daar zou ik mij wel iets bij kunnen voorstellen.De heer Van Raak (SP):Ik heb er niet voor gekozen om allerlei publieke diensten op afstand te
plaatsen. Dat hebben vorige kabinetten gedaan. Daarmee hebben de publieke
diensten ook een andersoortig karakter gekregen en is het niet altijd meer
duidelijk, niet voor de burgers en zelfs niet voor ons, wat nu publieke diensten
zijn. Deze discussie moeten wij eens een keer aangaan. Dit grijze gebied is
heel groot geworden. Denk aan de jeugdzorg, de reclassering of de thuiszorg;
wat is wel en wat is niet een publieke dienst? Moeten wij niet eens een discussie
met elkaar hebben over de vraag wat een publieke dienst is? Het moet vooral
zo zijn, dat de ombudsman er is voor burgers die in problemen komen als zij
publieke diensten betrekken. Door de politiek van vermarkten en verzelfstandiging
en privatisering en uitbesteding is het terrein veel groter geworden. Zouden
wij niet eens opnieuw moeten gaan nadenken over de vraag wat precies de reikwijdte,
het domein, van de Nationale ombudsman is?Minister Ter Horst:Ik zou deze discussie graag met u willen voeren, mijnheer Van Raak, maar
deze raakt maar voor een deel aan het onderwerp dat wij nu behandelen. Ik
ben hierin formalistisch en ik denk dat dit ook goed is. De taak van de Nationale
ombudsman is vastgelegd in de wet. Dit betekent dat hij zich hierbuiten niet
kan begeven. Als ik het jaarverslag lees, met name de pagina's 134 tot en
met 136, krijg ik de indruk dat de ombudsman een fundamentele wijziging zou
willen nastreven ten aanzien van de terreinen waarop zijn bevoegdheden van
toepassing zijn. Ik ben van opvatting dat dit niet kan – u bent dat
eveneens, naar ik aanneem – zonder dat dit ook door de Kamer wordt vastgelegd.
Anders gaan wij ongelukken maken, in de zin dat mensen niet meer weten waar
zij nu terecht moeten. Als de Kamer van mening is dat de terreinen waarop
de ombudsman zich begeeft zouden moeten worden uitgebreid, dan behoeft dat
een bespreking in deze Kamer en kan dit niet een organisch proces zijn.De heer Van Raak heeft verder vragen gesteld over de politie, altijd weer
een boeiend onderwerp. Hij heeft concreet gevraagd hoe het zit met de aanmeldtermijn
van vier dagen voor een demonstratie. Dit is niet overal hetzelfde. Een gemeenteraad
stelt deze termijn bij verordening vast. In sommige gemeenten zijn dit meer
dagen dan in andere. Het allerbelangrijkste is dat de melding tijdig plaatsvindt.
Wat tijdig is, is vaak ter beoordeling van het gezag. Zoals vaak, maakte de
heer Van Raak een niet oninteressante opmerking. Zouden burgers een demonstratie
eigenlijk niet moeten aanmelden bij een gemeente of de Tweede Kamer, in plaats
van bij de politie? Het hangt ervan af hoe dit lokaal geregeld is, maar ik
begrijp zijn punt wel. Het doen van melding bij de politie gebeurt niet omdat
er wanordelijkheden worden verwacht. De melding is bij de politie, opdat deze
in staat is te beoordelen of de demonstratie een probleem voor de openbare
orde zou kunnen zijn en om met de organisatoren te overleggen over het treffen
van eventuele maatregelen. Overigens is het in de praktijk vaak het geval
dat het gezag, dus de burgemeester, daarbij een rol speelt.De heer Van Raak (SP):Ik wil de discussie juist niet bij de gemeenten leggen maar hier, bij
de Tweede Kamer, omdat het gaat om demonstraties bij de Tweede Kamer. Het
onderzoek betreft de politie Haaglanden. Het gaat vooral om demonstraties
die hier, voor de Tweede Kamer, plaatsvinden. Dat is dus een landelijk belang.Ik heb drie vragen gesteld. Ten eerste heb ik gevraagd of de demonstratiekaart
verspreid is onder de politie. Voor politieagenten is immers niet altijd duidelijk
wanneer zij om een vergunning mag vragen en of zij een eind mag maken aan
een demonstratie. Dat is nooit het geval, maar daarover bestaat onduidelijkheid.
Ten tweede zegt de ombudsman dat demonstreren ook spontaan kan gebeuren; het
kan heel actueel zijn. Soms kan een actuele ontwikkeling ertoe leiden dat
je wilt demonstreren. Dan is het volgens de ombudsman niet reëel dat
je een demonstratie vier dagen van tevoren moet aanmelden als je die hier
wilt houden. Dat kan niet, want dan is de actualiteit al voorbij. Ten derde
vind ik het een verkeerd signaal. Ik snap dat de politie graag wil dat mensen
zich even melden en dat je zaken even doorspreekt. Ook voor mensen die demonstreren
kan dat handig zijn. Het is echter niet goed om dat op een politiebureau te
doen. Dat is echt de verkeerde symboliek. Daarmee is het alsof je een potentiële
overtreding begaat, terwijl je een democratisch recht uitoefent. Kan diezelfde
politieagent, liefst zonder pet, niet gewoon bijvoorbeeld naar de Tweede Kamer
komen, zodat het voorgesprek hier in de Tweede Kamer, of elders, op het gemeentehuis
van Den Haag, maar in ieder geval niet op een politiebureau, kan worden gehouden?Minister Ter Horst:Ik weet niet of wij er iemand een dienst mee bewijzen als alle demonstraties
in Nederland de toestemming van de Tweede Kamer moeten hebben. Dat is ook
niet wat de heer Van Raak bedoelt, denk ik.De heer Van Raak (SP):Voorzitter, de minister moet luisteren. Het gaat om demonstraties hier
bij de Tweede Kamer. Als wij niet naar elkaar luisteren, komen wij niet verder.
Het gaat mij niet om demonstraties in Amsterdam of elders, het gaat om mensen
die landelijk willen demonstreren. Daarover gaat de politie Haaglanden, en
daarover gaat ook dat onderzoek. Graag krijg ik een antwoord op mijn drie
vragen, zonder flauwekul.Minister Ter Horst:Het is helemaal geen flauwekul! Ik begon met te zeggen dat dit lokaal
geregeld is. Dat antwoord is voor de heer Van Raak alleen relevant als hij
ook van mening is dat dit een gemeentelijke bevoegdheid is. Het is iets anders
als hij van mening is dat dit een bevoegdheid van de Tweede Kamer zou zijn,
maar dat vindt hij natuurlijk helemaal niet; je gaat toch niet een bevoegdheid
geven aan diegenen voor wier gebouw wordt gedemonstreerd? Dat kan natuurlijk
niet. Ook als de demonstratie hier in Den Haag plaatsvindt, ligt de bevoegdheid
altijd bij de gemeente. Hoe de gemeente dit doet, staat in een gemeentelijke
regeling. Ik moet de heer Van Raak dus toch verwijzen naar zijn partijgenoten
in de gemeenteraad van Den Haag, ofschoon ik niet weet niet of de SP daar
vertegenwoordigd is. Daar hoort het besluit te worden genomen of het om vier
dagen gaat dan wel om één dag, en daar wordt besloten hoe het
precies geregeld wordt als men "on the spot", spontaan wil demonstreren.
Het doel van de melding voor een demonstratie is niet om de demonstratie te
verbieden, maar om ervoor te zorgen dat de goede maatregelen kunnen worden
getroffen. Zoals de heer Van Raak ook zegt, kan dat tevens in het belang zijn
van degenen die demonstreren.De heer Van Raak sprak ook over de klachten over de politie. Ik heb dit
nog even nagekeken in het jaarverslag. De meeste klachten bij de politie gingen
over de "klantgerichtheid". Dat is niet mijn term, maar een term
die door de ombudsman zelf wordt gebruikt. Kennelijk voelen veel mensen zich
toch klant, ook in hun contact met de politie. Ik ben geneigd om het meer
met de heer Van der Raak eens te zijn. Volgens mij zouden wij de ontwikkeling
dat de overheid alleen nog een dienstverlener is en de burger een klant, helemaal
niet moeten willen hebben. Iets anders is dat wij, als wij als overheid diensten
verlenen, natuurlijk wel gehouden zijn om het op de best mogelijke en meest
klantvriendelijke manier te doen. Ongetwijfeld registreert de heer Van Raak
deze nuance.Door een aantal woordvoerders is gesproken over de taken van de ombudsman.
Ik meen dat de heer Heijnen vroeg of het allemaal niet een beetje te veel
werd. Misschien is het goed als ik even uiteenzet welke voorstellen er nu
liggen ten aanzien van de rol van de ombudsman op andere domeinen. Wij hebben
gesproken over de mogelijkheid dat de ombudsman een rol krijgt met betrekking
tot klokkenluiders. Er is gesproken over de rol van de ombudsman als het gaat
om het NIRM, het instituut voor de rechten van de mens. De heer Heijnen vroeg
wanneer informatie hierover bij de Kamer zal komen. Dat zal direct na de zomer
zijn. Voor de zomer komt het in een deel van de ministerraad. Direct na de
zomer volgt ook het voorstel in verband met het NIRM. Het idee is ook om niet
weer het NIRM op te richten, naast alles wat wij al hebben, maar juist om
deze daarin te laten opgaan. Dit is uiteindelijk ook door het consortium zelf
voorgesteld. Het interessante, dat geldt overigens ook voor de werkzaamheden
van de kinderombudsman en werkzaamheden die de BES-gemeenten betreffen, is
dat wij een concentratie aanbrengen van verschillende activiteiten bij de
ombudsman. Ik zie het dus niet als een lappendeken, maar als een concentratie.De voorzitter:Ik sta u nog een interruptie toe. Ik vind dat men nu een beetje een loopje
neemt met de gemaakte afspraken.De heer Van Raak (SP):Daarmee was ik niet begonnen.De voorzitter:Wij gaan die discussie niet voeren. Dit is de laatste keer.De heer Van Raak (SP):Dank u wel, voorzitter. De minister sprak over de klokkenluiders. Wij
krijgen natuurlijk vóór het reces nog een plan van aanpak om
de klokkenluiders Bos, Spijkers en Schaap uit de problemen te helpen. Ik heb
daarvoor een motie ingediend. Die heb ik aangehouden, omdat ik wilde wachten
om te bekijken waarmee de minister voor het reces nog precies komt. Het begint
nu wel erg kort dag te worden. Komt dat plan van aanpak nog voor het reces?
Komt dit nog voor donderdagavond? Anders kan ik mijn motie alsnog in stemming
laten brengen.Minister Ter Horst:Ik heb deze vraag niet gemist. Hiernaar is volgens mij door drie of vier
Kamerleden gevraagd. Ik kom daar straks nog even op terug.De heer Schinkelshoek heeft vooral gevraagd naar de rol die de minister
van Binnenlandse Zaken ten opzichte van haar collega's in het kabinet heeft
ten aanzien van de waarnemingen en constateringen van de ombudsman. Ik heb
de Nationale ombudsman gevraagd of het rapport wordt besproken in algemene
overleggen van de Kamer. Ik begrijp dat dit niet het geval is. Ik weet niet
hoe u er tegenaan kijkt, maar het lijkt mij een goede gedachte dat de Kamer,
misschien niet tijdens alle overleggen met al mijn collega's, maar wel met
de meest betrokkenen, het rapport agendeert en daarover met de verantwoordelijke
minister spreekt.In het kabinet is gesproken over het jaarverslag, maar ik weet niet of
wij wie dan ook een dienst bewijzen, indien de minister van BZK ook ten aanzien
van dit onderwerp een coördinerende rol op zich neemt. Het lijkt mij
dus zinvol dat de Kamer zelf de relevante onderdelen van het jaarverslag van
de ombudsman bespreekt met de meest daarvoor in aanmerking komende bewindslieden.
Om dit voor elkaar te krijgen ben ik graag behulpzaam.De heer Schinkelshoek (CDA):Ik had de minister ook de suggestie gedaan om jaarlijks een brief van
het kabinet aan de Kamer te sturen waarin het kabinet reageert op de voornaamste
bevindingen van de ombudsman. Dat maakt dit debat alleen maar concreter. Dan
kunnen wij zien en beoordelen wat u ermee doet, wat u van plan bent er niet
mee te doen enzovoorts.Minister Ter Horst:Maar vond u de brief die nu gestuurd is, ook niet goed?De heer Schinkelshoek (CDA):Ik vond dit een heel goede aanzet. Daarom heb ik u opgeroepen om dit niet
bij een eenmalige actie te laten. Kennelijk was u geprikkeld door de kritiek.
Ik heb u opgeroepen jaarlijks terug te komen op de bevindingen van de ombudsman.Minister Ter Horst:Wilt u mij dan beloven dat ik die brief mag sturen en niet de minister-president?
Dan vind ik het goed.De heer Schinkelshoek (CDA):Sterker nog, ik heb gevraagd om meer coördinerende bevoegdheden van
u. Daar begon u over.Minister Ter Horst:Dat weet ik. Maar de Kamer had gewild dat de minister-president de brief
had gestuurd die aan de Kamer is gestuurd. Kunt u zich dat nog herinneren?De heer Schinkelshoek (CDA):Ik vroeg juist om meer coördinerende bevoegdheden. Neemt u die?Minister Ter Horst:Er is geen bezwaar tegen een kabinetsreactie als het jaarverslag van de
ombudsman er ligt. Dat kan niet op alle details gebeuren. Ik hoop echter dat
u ook bereid bent om bepaalde portefeuilleonderdelen, waaraan de Kamer een
groot belang hecht, in een algemeen overleg te behandelen met de meest betrokken
bewindspersoon. Ik denk overigens ook dat dit het meest effectief is.De heer Schinkelshoek (CDA):Ik stel vast dat wij een mooie afspraak hebben.Minister Ter Horst:De heer Schinkelshoek heeft gesproken over een nauwere samenwerking tussen
de ombudsman en de Tweede Kamer. Uiteraard is het aan de Kamer en de ombudsman
hoe zij dit willen vormgeven. Ik denk wel dat het heel belangrijk is dat de
positie van de ombudsman onafhankelijk blijft.De heer Schinkelshoek heeft ook verwezen naar Zweden. Zweden heeft echt
een heel ander model. In Zweden opereert de ombudsman als een vertegenwoordiger
van de Tweede Kamer. Die keuze is bij de instelling van de ombudsman in Nederland
niet gemaakt. Ik gaf zojuist al aan dat je geen onduidelijkheid moet laten
ontstaan over de domeinen waarvoor de ombudsman verantwoordelijk is, en ik
denk dat dit ook hiervoor geldt. Het lijkt mij wijs om de onafhankelijkheid
van de ombudsman hoog te houden.De heer Schinkelshoek (CDA):Dan ben ik op dit punt blijkbaar niet duidelijk geweest. Ik heb juist
gezegd dat ik de discussie over de instelling van een parlementaire ombudsman
die aan het eind van de jaren zeventig gevoerd is, niet wil overdoen. Maar
uitgaande van de situatie waarin wij een onafhankelijke ombudsman hebben,
lijkt het mij van des temeer belang om te bezien of er niet beter samengewerkt
zou kunnen worden met bijvoorbeeld de Commissie voor de Verzoekschriften en
de Burgerinitiatieven.Minister Ter Horst:Dit lijkt mij een punt waarover de Kamer zelf een besluit zou moeten nemen.De heer Pechtold is nog ingegaan op de financiering van de ombudsman.
Het aantal klachten is – gelukkig – gedaald, maar het budget van
de ombudsman daalt daarbij niet onmiddellijk mee. Sterker nog, het is zelfs
met een miljoen verhoogd. Het was de bedoeling om met dit extra geld de achterstanden
weg te werken en de doorlooptijden te verkorten. Maar als er gedurende verschillende
jaren structureel minder klachten zijn, zou je moeten bekijken of het budget
verlaagd kan worden, want het gaat toch, onparlementair uitgedrukt, om stukloon,
omdat er een bepaalde hoeveelheid tijd aan een klacht wordt besteed. Maar
alle ontwikkelingen die ik zojuist heb genoemd, zullen dan wel weer een goede
compensatie vormen.De heer Pechtold (D66):Maar erkent u dat de ombudsman zichzelf overbodig zou kunnen maken door
aan organisaties te adviseren hoe zij eigen klachtenprocedures kunnen opstellen?
Zou dit dan geen perverse prikkel zijn? Overigens verwacht ik dit niet van
de huidige ombudsman, maar er zou een ombudsman kunnen zijn die denkt: dat
doe ik dus niet. Ik hoop dus dat u uw financieringssystematiek in de toekomst
niet alleen op het aantal klachten, maar op meer indicatoren wilt toetsen.Minister Ter Horst:Ik ben een groot voorstander van preventie, van welke aard dan ook, en
daar gaat het ook hierbij om. Het zou onterecht zijn om te worden gestraft
voor het nemen van maatregelen die leiden tot minder klachten. Maar dan moet
wel aantoonbaar zijn dat de vermindering van het aantal klachten door die
maatregelen komt.Voorzitter. De heer Pechtold heeft ook nog gesproken over behoorlijk versus
eerlijk. Ik heb daarover gesproken met de ombudsman. Wij waren het geheel
met elkaar eens, dat de ombudsman behoort te toetsen op behoorlijkheid. De
heer Pechtold vroeg mij concreet of wat er in het jaarverslag staat, ook is
gebeurd. Dat is inderdaad het geval. Hij heeft tegen mij gezegd dat hij de
term "eerlijk" heeft gebruikt omdat mensen vaak ervaren dat zij
niet eerlijk worden behandeld, omdat zij eerder de term eerlijk gebruiken
dan de term behoorlijk. Maar wij waren het met elkaar eens dat dit geen reden
mag zijn om in de criteria die hij hanteert, het criterium eerlijkheid in
plaats van behoorlijkheid te laten sluipen. Hij heeft daarbij ook gezegd dat
de term eerlijk nooit is gebruikt in het verband van een negatieve kwalificatie
van ambtenaren.Ik heb al gezegd dat wij allemaal wel constateren dat er sprake is van
verruwing in de samenleving, zeker in verbale zin. Het is al een veeg teken
dat wij ons daarover zorgen moeten maken en dat wij ons daarmee moeten bemoeien.
Mevrouw Van Gent vroeg in dit verband wat de minister doet aan agressie tegen
overheidsdienaren. Deze week was ik op een school, waar ik aan kinderen heb
uitgelegd dat mensen die bij een ambulance werken, soms hun werk niet kunnen
doen. Je ziet dan het ongeloof in de ogen van die kinderen, want zij denken:
die mensen zijn er toch om ons te helpen? Op zichzelf is dat een ontwikkeling
de verkeerde kant op. U weet wellicht dat wij een uitgebreid programma hebben
om die agressie tegen overheidsdienaren te keren. Dat doen wij
samen met heel veel organisaties. Dat project, die activiteit is zeer stimulerend.Mevrouw Van Gent heeft mij gevraagd om met een open blik en een open mind
te kijken naar datgene wat de ombudsman aan ons presenteert. Absoluut, dat
hebben wij overigens niet alleen nu gedaan, maar dat doen wij altijd en zullen
wij ook in de toekomst doen.Zij constateert met de ombudsman dat 98% van de mensen deugt –
dat ben ik met haar eens – en dat er geen reden is om de nadruk te leggen
op die 2%. Dat begrijp ik, maar het omgekeerde geldt ook. Ik verwacht
dat ongeveer eenzelfde percentage, misschien ietsje lager, van het overheidshandelen
ook deugt. Ook daarvoor geldt dat je niet alle aandacht moet vestigen op alleen
maar datgene wat niet goed gaat. Op dat punt kunnen wij elkaar helemaal vinden.Zij heeft gevraagd naar de Belastingdienst. Ik moet haar daarop het antwoord
schuldig blijven en haar verwijzen naar Financiën. Dat geldt trouwens
ook voor een vraag van de heer Van Raak over de Belastingdienst.Zij zegt dat je zou moeten uitgaan van vertrouwen. Dat ben ik helemaal
met haar eens.Niet alleen mevrouw Van Gent, maar onder anderen ook de heer Heijnen heeft
gevraagd naar de klokkenluiders. Ik heb niet een plan van aanpak toegezegd
zoals de heer Van Raak het heeft geformuleerd. Ik heb beloofd om u een stand
van zaken te geven. Dat zal ik ook doen, dus u krijgt die brief op tijd. Ik
wil u vragen om u te realiseren dat het ingewikkelde kwesties zijn en dat
hier de uitspraak van een van mijn illustere voorgangers opgaat, namelijk
dat je een broedende kip niet moet storen. Er wordt met alle man en macht
aan gewerkt. Wij, u en ik, moeten dat proces niet verstoren. Ik verzoek u
om dat in het achterhoofd te houden, als u mijn brief ziet.Mevrouw Van der Burg heeft gevraagd naar de ondersteuning van ambtenaren
die worden aangevallen. Wij zijn daar ontzettend druk mee bezig. Wij hebben
ook een heel heldere doelstelling geformuleerd, zelfs in percentages: wij
vinden dat minder werknemers met geweld moeten worden geconfronteerd dan nu
het geval is.Zij heeft gevraagd naar complexere klachten. Het is natuurlijk niet zo
simpel om er iets over te zeggen. Ik wil het niet naar hem toeschuiven, maar
het vraagt ook van de ombudsman dat hij goed op die complexiteit kan reageren.
Wordt die complexiteit veroorzaakt doordat meerdere organisaties erbij betrokken
zijn, dan vind ik het ook een taak van de ombudsman om die organisaties daarop
aan te spreken. Ik weet ook dat hij dat doet.Mevrouw Van der Burg vertelde iets over het rijbewijs in het buitenland.
Ik ken de kwestie niet helemaal, maar het is toch ten hemelschreiend dat zoiets
gebeurt. Ik zal de laatste zijn om te zeggen dat de overheid geen dingen doet
waarvan men zich afvraagt hoe dat toch in godsnaam mogelijk is. Ik ben het
compleet met haar eens dat wij er alles aan moeten doen om dergelijke zaken
te voorkomen.Mevrouw Van der Burg (VVD):Ik heb nog een vraag over die complexere situaties. Ik had het voorbeeld
gegeven van de Sociale Verzekeringsbank, die bijvoorbeeld als vliegende kiep
optreedt als andere organisaties in de problemen komen. Komt u daarop terug?Minister Ter Horst:Ja.Mevrouw Van der Burg (VVD):Vindt u dat een positief voorbeeld?Minister Ter Horst:Ja.Mevrouw Van der Burg (VVD):De Kafkabrigade is hier ook voor. Wordt die nog actief ingezet en wat
zijn de resultaten?Minister Ter Horst:De staatssecretaris weet er alles van en zal er uitgebreid op ingaan.De heer Madlener heeft gesproken over het beroep dat vreemdelingen kunnen
doen op de Nationale ombudsman. Eenieder heeft het recht de ombudsman te verzoeken
een onderzoek in te stellen naar de wijze waarop een bestuursorgaan zich in
een bepaalde aangelegenheid heeft gedragen; artikel 9:18 van de Algemene wet
bestuursrecht.De heer Heijnen vraagt of het denkbaar is dat er een conferentie komt
over de verruwing en wat dat nu precies is. Ik ben daar absoluut niet tegen.
Wij moeten even bezien of dat niet dubbelt met wat wij op dit moment doen
aan het tegengaan van agressie tegen mensen die bij de overheid werken. Ik
zei daar zojuist al iets over. Kort geleden hebben wij een bijeenkomst gehad
om de campagne "Handen af van onze helpers" te lanceren. Daarbij
waren veel organisaties aanwezig die te maken hebben met die agressie. Wij
moeten het niet dubbelop doen, maar dat wil de heer Heijnen vast niet.De voorzitter:Wacht u even met uw interruptie, mijnheer Heijnen. Wij moeten het tempo
erin houden. Bent u aan het einde van uw betoog, minister?Minister Ter Horst:Ik geloof het wel, want ik ben al ingegaan op de andere twee punten van
de heer Heijnen over de klokkenluiders en de vraag of er niet te veel instituten
komen.De heer Heijnen (PvdA):Ik heb veel waardering voor de manier waarop de minister omgaat met publieke
dienstverleners die last hebben van agressie, van welke aard dan ook. Ik heb
daar alle vertrouwen in. Ik heb echter gevraagd of het niet verstandig zou
zijn om met die publieke dienstverleners om de tafel te gaan zitten en de
andere kant van de medaille eens te bespreken, zoals de ombudsman die heeft
gesignaleerd. Zo kan worden bezien of de verklaringen die de ombudsman in
zijn rapport noemt, worden herkend of dat er mogelijk andere verklaringen
zijn. Ik heb er een aantal genoemd. Wellicht geeft dat aanleiding tot actie
en verbetering. Het kabinet wil immers toch luisteren en samenwerken, samen
leren.Minister Ter Horst:Ik heb er geen enkel bezwaar tegen. Het is ook aardig als wij samen met
de ombudsman eens aan mensen die in de operaties zitten en dat een beetje
kunnen overzien, vragen of ook zij de teneur die de ombudsman aan de orde
stelt, zien en hoe wij die kunnen keren.De heer Madlener (PVV):Ik heb een vraag gesteld en een voorbeeld gegeven van een punt dat de
ombudsman zelf heeft genoemd, namelijk het stellen van quota aan boetes. De
politie moet minimaal zoveel boetes uitschrijven. Daarbij gaat de ministers
die boetes ook nog eens verhogen. Dat tast al met al het rechtsgevoel
van de burger aan. Kan zij daar nog eens op ingaan? Wat gaat zij daaraan doen?Minister Ter Horst:De discussie over quota hebben wij al vaak met een van uw collega's gevoerd.
Ik ben verantwoordelijk voor de landelijke doelstelling die wij formuleren.
In die landelijk doelstelling komen de quota voor de boetes niet meer voor.
Dat wil niet zeggen dat er geen korpsen zijn die menen dat zij afspraken moeten
maken met hun dienders over het aantal boetes dat wordt geschreven. Dat behoort
tot de vrijheid van die korpsen.Staatssecretaris Bijleveld-Schouten:Voorzitter. Ik zag dat de agenda vol is. Ik zal proberen het zo kort mogelijk
te houden.Ik ben hier omdat ik verantwoordelijk ben voor de coördinatie van
de kwaliteit van de overheidsdienstverlening. Wij hebben in september nog
een algemeen overleg gepland over de brief die ik daarover naar de Kamer heb
gestuurd. Daarin komen ongetwijfeld veel zaken aan de orde die ook vandaag
aan de orde zijn. In aansluiting op wat de minister naar voren heeft gebracht,
wil ik een paar dingen zeggen over de dienstverlening in haar algemeenheid.
Ik zeg tegen mevrouw Van Gent dat wij daar met een open blik naar kijken.
Bij tweedelijnsklachtrecht, maar ook bij de eerste lijn, zou iedere klacht
in positieve zin moeten worden bekeken. Er moet gekeken worden naar wat er
achter zit en hoe daarmee iets kan worden gedaan in de dienstverlening. Dat
is de algemene benadering die wij voorstaan en zo kijken wij ook naar het
jaarverslag. Ik ben het op dat punt met de heer Heijnen eens.Het aantal klachten is in het afgelopen jaar wel wat minder geworden.
Het is soms ook goed om je zegeningen te tellen. Wel moet worden gekeken over
welke organisaties de klachten bestaan. Het kabinet heeft een aantal brede
acties in gang gezet om de contacten tussen overheid en burgers te verbeteren.
Die acties bestaan uit kwaliteitshandvesten, de aanpak burgerbrieven en www.lastvandeoverheid.nl.
Die worden ook genoemd in de schriftelijke reactie van het kabinet op het
jaarverslag.Ik wil bij een van die zaken in het bijzonder stilstaan, omdat die aan
de orde is gesteld door met name mevrouw Van der Burg. Dat betreft het rapportcijfer
zeven over de overheidsdienstverlening. Zij vond dat wel wat weinig. Het is
in ieder geval veel beter dan een zes. Bij mijn kinderen vind ik een zes overigens
redelijk goed. Het is dus maar hoe je ernaar kijkt. Ik heb het in een eerder
debat met de Kamer gekwalificeerd als: een leuk begin. Wij zitten immers nog
niet op die zeven. Dat is goed om vast te stellen.Ik heb op 19 mei de resultaten van de eerste meting bekendgemaakt.
Daaruit blijkt dat de dienstverlening op organisatieniveau binnen de overheid
gemiddeld een zeven haalt. In het hele onderzoek klinkt de wens door om serieus
genomen te worden, te worden gehoord en betrokken te worden bij beslissingen.
De heer Heijnen heeft erover gesproken. Nu worden beslissingen soms over de
hoofden van burgers heen genomen. Terecht is op de dienstverlening van de
keten gewezen. Die wordt nog lang niet op een zeven gewaardeerd, maar op een
6,4. Dat is nog steeds een voldoende, maar dat is niet genoeg. De individuele
organisaties presteren dus naar behoren, maar in het geheel doen wij het niet
goed. De knelpunten zitten bij de schakels en bij de overdracht. Het positieve
voorbeeld van de SVB is gegeven, die daar achteraan is gegaan. Ik ben het
ermee eens dat wij naar positieve voorbeelden moeten kijken. Dat zullen wij
ook doen om te bekijken hoe verbeteringen in het geheel aangebracht kunnen
worden.Mevrouw Van der Burg (VVD):Ik heb de staatssecretaris en de minister uitgedaagd om naar een acht
te streven. Zij moeten voor de individuele organisaties naar een acht streven
en voor de keten naar een zeven. Zo vinden wij elkaar misschien.Staatssecretaris Bijleveld-Schouten:Wij komen daar ongetwijfeld over te spreken in het algemeen overleg in
september.De inzet voor de gehele keten gaat verder dan de flexibele inzet waar
de SVB bij zichzelf naar kijkt. Het gaat mij immers om de gehele keten. In
die zin zijn wij best ambitieus, zeker waar het gaat om burgers die tussen
wal en schip dreigen te vallen. Er is bij interruptie gevraagd naar de Kafkabrigade.
Dat instrument gebruiken wij zeker nog. Wij leren daar veel van. Een van de
dingen die uit de Kafkabrigade naar voren is gekomen, is het verschil tussen
gebruik van gegevens uit de burgerlijke stand bij huwelijken in het buitenland
en het GBA. Daarbij hebben wij een grote stap gezet door ook voor de burgerlijke
stand het GBA als geautoriseerde gegevensadministratie te gebruiken. Wij kijken
dus met een welwillend oog naar welke stappen in de praktijk gezet kunnen
worden.Wij kijken ook naar de bureaucratie voor de professionals, zo zeg ik tegen
de heer Van Raak. Daarvoor is www.mijnechtewerk.nl. Wij zijn begonnen met
de agenten die hij heeft aangehaald. Ik heb al eerder wat gezegd over wijkagenten
en rechercheurs. Er valt nog een hele wereld te winnen bij de poging om de
bureaucratie om het werk heen weg te halen. Ik heb mevrouw Van der Burg al
verteld dat het kabinet deze taakstelling heeft toegevoegd aan die van de
vorige kabinetten. Wij kijken ook naar professionals en interbestuurlijke
lasten bij lastenverlichting. Zo bereiken wij wat voor de burgers, doordat
professionals meer aan hun echte werk toekomen.Ik ben het ermee eens dat het niet alleen gaat om structuren, maar dat
veel in de houding van mensen zit. Daarover is onlangs een congres georganiseerd,
met veel aandacht voor het cultuurelement. Soms is het beter dat iemand op
een vriendelijke manier "nee" te horen krijgt in plaats van dat
die op een omslachtige en ingewikkelde manier aan het lijntje wordt gehouden.
Het cultuurelement speelt dan ook een nadrukkelijke rol in het beleid dat
wij voorstaan. Het is belangrijk voor het aanzien van de overheid als geheel.
Het is dus geen onderbelicht element in ons beleid.Alle andere zaken kunnen wat mij betreft in het algemeen overleg in september
uitgebreid aan de orde komen.Mevrouw Van der Burg (VVD):De staatssecretaris zegt terecht dat het bij cultuur om houding gaat.
Daar zijn Nederlanders in het algemeen niet altijd even sterk in, ook in de
horeca et cetera. Wordt daar in training en opleiding expliciet aandacht aan
besteed?Staatssecretaris Bijleveld-Schouten:In ieder geval voor zover wij dat doen, besteden wij aandacht aan dit
element. Wij doen dit als wij als werkgever naar mensen kijken die met klanten
te maken hebben. Daar was ook het project Burgerbrieven op gericht. Daarover
hebben wij met de ombudsman gesproken. Dit project heeft veel met houding
te maken om te onderkennen wat er achter de vraag zit en op basis daarvan
te schrijven. Verder kun je iets doen aan de fysieke afhandeling aan de balie.
Wij proberen op al die onderdelen aandacht te besteden aan houding en cultuur.De voorzitter:In de tweede termijn hebben de leden maximaal drie minuten spreektijd
inclusief het indienen van moties.De heer Van Raak (SP):Voorzitter. Het grootste deel van mijn bijdrage in eerste termijn was
gericht op een gevoelig punt waarvoor de Nationale ombudsman nadrukkelijk
aandacht heeft gevraagd, namelijk marktdenken bij overheden en organisaties,
het vermarkten van publieke diensten en het sturen op prestatiecontracten.
Ik heb dit niet gedaan omdat dit mijn hobby is, maar omdat dit een groot probleem
is en ook een gevoelig probleem als ik tenminste kijk naar de reactie van
de minister-president en van enkele van mijn collega's. Ik doe dit ook omdat
de Nationale ombudsman hierin niet alleen staat. Ook de vicevoorzitter van
de Raad van State, de directeur van het Sociaal en Cultureel Planbureau, de
ambtenarenbonden, de Wetenschappelijke Raad voor het Regeringsbeleid, ach
wie niet, iedereen die nadenkt in Nederland moet concluderen dat marktwerking
slecht is voor publieke diensten, slecht is voor het bestuur. De minister
gaat hier niet op in. Dat vind ik jammer. Dit zal vanavond niet meer lukken,
maar wellicht wel bij een andere gelegenheid. Ik zal proberen om dit onderwerp
op de agenda te houden, omdat het een van de fundamentele problemen is waarmee
wij te maken hebben.Prestatiecontracten, ja wel. Steun voor de heer Madlener voor de bonnenquota.
Ik heb hiervoor al vaak aandacht gevraagd. De Nationale ombudsman en anderen
doen dat ook. Dit is niet alleen een probleem van de korpsen. Het is een manier
voor de politiemanagers om hun mensen, hun dienders te sturen. Ik ben het
niet met de minister eens, dat weet zij, dat dit een aangelegenheid is van
de korpsen alleen. Dit is een algemeen belang. Ik zal hier in de toekomst
nog vaak op terug komen, evenals op de bureaucratie. Ik heb vorig jaar plannen
ingediend over dit onderwerp en die mag de staatssecretaris gratis overnemen.De heer Schinkelshoek en mevrouw Van de Burg maken zich zorgen over de
onafhankelijkheid van de Nationale ombudsman. Laat dit instituut alsjeblieft
onafhankelijk zijn en ga het niet de politieke maat nemen. De heer Schinkelshoek
sprak over het eigen gelijk van de ombudsman. Hij wil een gesprek over het
opereren van de Nationale ombudsman. Laat het instituut dit in onafhankelijkheid
doen. Schoenmaker hou je bij je leest, zei mevrouw Van de Burg. Ja, dat vind
ik ook. Laat de ombudsman zijn werk doen.Ik ga graag met de minister een discussie aan over de domeinen. Het zou
goed zijn als bijvoorbeeld de Tweede Kamer, de minister en de Nationale ombudsman
nagaan op welk domein de laatste zich richt, omdat er zo veel is verzelfstandigd
en uitbesteed. Wat zijn volgens de burgers publieke taken en zijn dat de taken
waarover de Nationale ombudsman gaat?Soms wil de minister mij niet goed verstaan. Als ik spreek over demonstraties,
spreek ik over landelijke demonstraties. Die behoren tot de verantwoordelijkheid
van de gemeente Den Haag, maar ook van onszelf. Daarom heb ik die vragen gesteld
en ik krijg daar graag een antwoord op.Tot slot de klokkenluiders. Als ik het goed heb begrepen, krijgen wij
voor donderdagavond een brief met de stand van zaken. Ik weet dat je een broedende
kip niet moet storen, maar ik wil graag weten of de kip broedt. Ik wil dus
graag voor donderdagavond inzicht in de stand van zaken. Zo niet, dan breng
ik donderdagavond alsnog mijn motie in stemming.Mevrouw Van der Burg (VVD):De heer Van Raak gaat altijd zo te keer tegen de marktwerking. Ik wijs
hem erop dat er een onderzoek is verricht, onder andere door het ministerie
van Economische Zaken, waaruit blijkt dat marktwerking tot uitstekende dienstverlening
leidt. Er zijn ook projecten mislukt, bijvoorbeeld de taxi's. Dat heeft vaak
meer te maken met het niet goed invoeren van de marktwerking dan met de marktwerking
zelf. Ik nodig de heer Van Raak uit om eens naar Cuba of Noord-Korea te gaan
om te zien hoe het daar is.De heer Van Raak (SP):De heer Van de Kamp heeft collega Karabulut al vergeleken met een dictator
uit Noord-Korea. Ach, wij zijn van de VVD-fractie wel wat gewend en ook dat
zij zo laag kan zakken. Ik ben wetenschapsfilosoof. Ik heb het onderzoek van
Economische Zaken bestudeerd. Het is een flutonderzoek, mevrouw Van de Burg.De heer Schinkelshoek (CDA):Voorzitter. In lijn met goede parlementaire gebruiken dank ik de minister
en de staatssecretaris voor hun bijdragen aan dit debat. Het debat was volgens
mij minder gericht tot de regering dan over de hoofden van de bewindslieden
heen tot de Nationale ombudsman. Het was een pittig debat, met stevige stellingnames.
Dat leek mij goed, want de Nationale ombudsman heeft er recht op, serieus
te worden genomen. Wie zulke stevige woorden spreekt, verdient een helder
weerwoord, ook vanuit de Kamer. Namens de CDA-fractie heb ik daaraan een bijdrage
geleverd.Wij zijn niet te spreken over de teneur. Ik zeg dat niet om te jijbakken.
Wij ontkennen niet dat er iets aan de hand is. Wij willen fouten, misslagen,
blunders en tekortkomingen niet onder het tapijt schuiven. Het is niet zo
dat wij gesignaleerde klachten, problemen en andere feilen van de overheid
niet zouden willen aanpakken. Integendeel, zeg ik tegen de heer Van Raak.
Integendeel, zeg ik tegen mevrouw Van Gent. Juist om oplossingen te zoeken
voor een tekortschietende overheid, moeten wij gezamenlijk aan de slag. Dat
vergt echter wel de juiste toon. Wij moeten elkaar niet zwart maken, maar
een klimaat creëren waarin productief wordt samengewerkt. Wij moeten
uit de kramp. Die constructieve instelling bespeurde ik gelukkig bij de minister
en de staatssecretaris. Zij lieten blijken dat zij zich terechte kritiek aantrekken en systematisch en dat zij taai willen werken aan verbeteringen.
Stapje voor stapje willen zij invulling geven aan wat in het coalitieakkoord
een dienende overheid wordt genoemd.Ambitieus was een woord dat ik uit de mond van de staatssecretaris optekende.
Er is meer dan genoeg te doen. Wij verwachten van dit kabinet concrete, merkbare
en vooral meetbare verbeteringen in de dienstverlening van de overheid. Daarom
ben ik blij met alles wat de staatssecretaris heeft aangekondigd. Wij kunnen
daarover doorspreken in september, na terugkeer van het zomerreces. Ik ben
ook blij met de toezegging van de minister om jaarlijks namens het kabinet
een stuk naar de Kamer te sturen, waarin wordt gereageerd op wat de ombudsman
heeft geschreven en waarin – en dat is minstens zo belangrijk –
acties, tegenmaatregelen en projecten worden aangekondigd om te repareren
en te herstellen wat er is fout gegaan. Kennelijk geprikkeld door de forse
toon, heeft het kabinet dit jaar voor het eerst een brief gestuurd. Dat maakt
een debat als dit concreter en tastbaarder. De parlementaire tegenhanger daarvan
is, dat belangrijke onderdelen en beleidsterreinen in algemeen overleg worden
besproken. Tegen die achtergrond moet de Kamer mijn suggesties verstaan om
het parlement nauwer te betrekken bij het werk van de Nationale ombudsman;
vandaar mijn suggestie om de banden met de commissie voor de Verzoekschriften
en de Burgerinitiatieven aan te halen, een idee dat ik ontleen aan het pleidooi
van de – inderdaad onafhankelijke – ombudsman zelf.Tegen deze achtergrond moet men ook mijn suggestie verstaan dat de desbetreffende
vaste commissie van tijd tot tijd, een keer per jaar, een gesprek heeft over
wat de Nationale ombudsman doet. Van die betere samenwerking kan de burger
alleen maar beter worden. Uiteindelijk willen wij allemaal hetzelfde: volgend
jaar weer minder klachten bij de Nationale ombudsman.De heer Pechtold (D66):Voorzitter, ik ben verheugd dat wij dit debat voor het reces hebben gevoerd.
Ik geef u echter wel mee om, daar wij de presentatie van het verslag hier
vlak voor de zomer hebben, toch nog eens na te denken over wanneer dit debat
moet worden geagendeerd. Op een avond als deze, zijn wij toch nog een beetje
aan het oefenen. Ik vind dat een dergelijk debat toch net iets meer tijd verdient.
Het smaakt naar meer, ook om toch te leren verkennen.Ik vond de reactie van beide bewindslieden positief. Zij keken ook positief
terug op de wijze waarop de communicatie is verlopen. Dat vond ik een stuk
prettiger dan de CDA-fractie, die hier toch twee termijnen heeft gebruikt
om de ombudsman eigenlijk te adviseren om nog eens even te praten over zijn
bevoegdheden. Nou, zeg ik bijna uit eigen ervaring, als de CDA-fractie mee
gaat denken over verbetering van de democratie of van instituties, tel dan
je bevoegdheden nog maar eens na. De heer Schinkelshoek vertrouw ik het muizenprobleem
in de gangen van de CDA-fractie meer toe dan de democratie.Wij hebben gesproken over een betere aansluiting bij de beleving van de
burgers en bij de praktijk. Ik dien zo een motie in om het kabinet en de Kamer
te vragen om daar werk van te gaan maken. Ik ben blij met de beantwoording
van de vragen over de begrippen "eerlijk" en "behoorlijk".
Ik vond dat de minister dat helder uitlegde. In de beleving is het woord "eerlijk"
nu eenmaal wat ons op de lippen ligt. Ik vind het goed dat wij de juridische
term vasthouden. Ik ben blij dat daarover is gesproken met de ombudsman.Ik ben ook blij met de toezegging dat het budget niet in de eerste plaats
afhankelijk is van prestaties alleen, maar dat gewoon wordt bezien wat een
ombudsman mag kosten. Het is goed dat wij er met zijn allen naar streven dat
er minder klachten komen, maar dat dit niet per definitie betekent dat het
budget direct omlaag gaat. Ik ben er zeer verheugd over dat er ook extra budget
beschikbaar is gesteld toen duidelijk werd dat achterstanden moeten worden
weggewerkt.Ik heb een punt van urgentie rond het Nederlands Nationaal Instituut voor
de Rechten van de Mens. Ik ben het met iedereen eens die zegt dat het niet
het zoveelste instituut moet worden. In een grijs verleden was mijn standpunt
ook altijd dat wij het aantal instituties wat moesten opschonen. Buitenlandse
Zaken had beloofd voor de zomer de Kamer te informeren en nu wordt gezegd
dat dit na de zomer zal gebeuren. Ik hoop van harte dat wij dit jaar nog wel
voortgang kunnen boeken op dit terrein.Ik heb een motie over de aansluiting bij het gevoel van de burger over
wat er onder de overheid zou vallen.De Kamer,gehoord de beraadslaging,overwegende dat de Nationale ombudsman constateert dat de overheid voor
veel burgers een groter domein vertegenwoordigt dan het strikt juridische;constaterende dat veel aan de overheid gelieerde organisaties, zoals bijvoorbeeld
jeugdzorg, reclassering en slachtofferhulp niet onder het domein van de Nationale
ombudsman vallen;verzoekt de regering, in overleg met de Kamer met de Nationale ombudsman
in gesprek te gaan over de vraag hoe deze situatie verbeterd kan worden,en gaat over tot de orde van de dag.De voorzitter:Deze motie is voorgesteld door de leden Pechtold, Van Raak en Van Gent.
Naar mij blijkt, wordt de indiening ervan voldoende ondersteund.Zij krijgt nr. 4(31363).Mevrouw Van Gent (GroenLinks):Voorzitter. Ik wil de beide bewindslieden vriendelijk bedanken –
dat heb ik natuurlijk in mijn oren geknoopt – voor hun beantwoording.
Laat ik ook vriendelijk tegen de heer Schinkelshoek zeggen: nee, wij doen
het niet, dat samenspel met de commissie voor de Verzoekschriften en de Burgerinitiatieven.
Hij heeft mij nog niet overtuigd. Misschien kan hij daar nog eens een notitietje
aan wijden of zo. De onafhankelijkheid staat voorop. Er zou kunnen worden
overwogen om aan mensen die een klacht indienen voor te leggen
dat zij dat ook bij de ombudsman kunnen doen. Dat vind ik iets anders dan
dat de Tweede Kamer een soort verwevenheid krijgt met de ombudsman. De heer
Schinkelshoek schudt nu nee. Overigens ook wel redelijk vriendelijk, is mijn
indruk. Voor zover ik er nu tegenaan kijk, moeten wij deze weg niet opgaan.De heer Schinkelshoek (CDA):Ik kan natuurlijk niet blijven zitten. Mevrouw Van Gent zegt zulke aardige
dingen, na de hele nare dingen die er al over zijn gezegd.Mevrouw Van Gent (GroenLinks):Het werkt, hé?De heer Schinkelshoek (CDA):Ja, dank u wel. Op een later moment wil ik haar er toch nog eens van proberen
te overtuigen dat er toch nog een paar misverstanden in haar hoofd zitten
waar het gaat om mijn voorstel. Het is niet de bedoeling om de onafhankelijkheid
aan de kant te zetten. Het gaat er juist om dat twee onafhankelijke instituten,
de Kamer en de Nationale ombudsman, beter samenwerken in het belang van de
burger. Misschien mag dat argument mevrouw Van Gent overtuigen.Mevrouw Van Gent (GroenLinks):Wat mij ieder geval niet overtuigt, is de opmerking dat er verkeerde dingen
in mijn hoofd zitten. Dat weet de heer Schinkelshoek helemaal niet. Ik neem
graag de uitnodiging aan om daar nog eens over door te praten, maar ik zeg
nu vriendelijk nee tegen u.Nu ga ik het hebben over de verruwing en de reactie van de minister-president.
Ik moet zeggen dat de minister in haar beantwoording wel meer zegt over de
wederkerigheid, dus dat enerzijds overheidsdienaren ruw worden benaderd, maar
anderzijds ook burgers ruw kunnen worden benaderd door de overheid en dat
je aan beide aspecten de nodige aandacht moet besteden. De minister worstelt
toch een beetje met de reactie van de minister-president, maar goed, wij zijn
vriendelijk, dus ik laat het hierbij. Zij heeft zich daar wel goed uit gepraat.
Laat ik het zo zeggen: ik ben het meer met haar formulering eens dan met die
van de minister-president in het begin, maar goed, het blijft natuurlijk spreken
met een mond, al kan het wel verschillend gezegd worden.Natuurlijk mag een ombudsman best een maatschappelijke analyse geven.
Hij constateert een aantal problemen en mag daar in mijn ogen ook best iets
over zeggen. Dat lijkt mij helemaal niet taboe. Als je een open blik hebt,
sta je daar ook voor open, want als je overtuigd bent van je eigen gelijk,
ben je ook bereid om daar met anderen die daar anders tegenaan kijken over
in debat te gaan.De minister gaat niet in op mijn voorbeeld van de huurtoeslag. Aan de
ene kant begrijp ik dat wel, maar aan de andere kant is het natuurlijk wel
zo'n prominent voorbeeld. Je gooit als overheid de hele zaak om, het wordt
een puinhoop – ik kan het niet anders noemen – en vervolgens krijgen
320.000 mensen een rekening gepresenteerd omdat het gewoon niet goed georganiseerd
is. Daarover wil ik de minister toch nog wel eens horen.Wij krijgen een stand van zaken opgemaakt over de klokkenluiders, maar
er wordt ook al gezegd dat je een broedende kip niet moet storen. Die kip
broedt natuurlijk al een tijdje, dus ik hoop niet dat het uiteindelijk een
rot eitje of een windei wordt, want er moet natuurlijk wel een mooi kuiken
uit komen. Dat heeft de Kamer glashelder gemaakt. De zaken Bos, Spijkers en
Schaap moeten echt en als het kan definitief tot een goed einde worden gebracht.
Over klokkenluiders in het algemeen moeten wij nog veel intensiever met elkaar
spreken.Tegen de ombudsman en zijn team zeg ik in het kader van de discussie van
vanavond en over hun jaarverslag: voorwaarts met uw goede werk.Mevrouw Van der Burg (VVD):Voorzitter. Ik wil de beide bewindslieden danken voor hun beantwoording.
Het lijkt mij heel goed dat wij vandaag de constatering van de ombudsman nog
maar eens naar voren brengen dat 98% van de burgers gewoon deugt, van
goede wil is, zich aan de wet wil houden en dergelijke kwalificaties en dat
wij hun dus vertrouwen moeten schenken en niet met wantrouwen moeten bejegenen.
Ook de andere kant, dus dat dit ook voor heel veel mensen in overheidsdienst
en juist in de publieke dienst geldt, is goed om hier te constateren. Ik zie
uit naar het debat over de kwaliteit van de overheid dat wij in september
met de staatssecretaris zullen voeren. Gegeven alle extra lasten die dit kabinet
de burgers oplegt, vind ik wel dat zij ook verplicht is om de ambitie bij
te stellen. Ik ga er dus van uit dat de staatssecretaris in september zegt
dat de ambitie voor de individuele organisaties naar een acht gaat en voor
de ketens naar een zeven. Extra kosten in rekening brengen vergt extra kwaliteit.Ik vond dat de staatssecretaris zich van de vragen over de complexe ketens
te gemakkelijk afmaakte door te verwijzen naar de ombudsman. Ik krijg vanavond
graag de toezegging dat wij bij het debat in september gewoon vijf concrete,
heel goede voorstellen hebben voor het verbeteren van de ketens aan de hand
van best practices. Dat lijkt mij, gezien de staat van dienst ook van de Kafkabrigade,
een heel reële vraag. Ik denk dat het goed is dat wij daar dan verder
met elkaar over praten. Ik krijg hierover graag een toezegging.Erkenning van het feit dat cultuur heel belangrijk is en dat wij daar
heel veel aandacht aan moeten besteden, lijkt mij ook een goede zaak. Misschien
zit die bij een van de voorbeelden en dan wel concreet uitgewerkt. De VVD
is op voorhand geen voorstander van het bij de ombudsman onderbrengen van
extra functies en instituties, zoals het NIRM, die mensenrechtenclub. Zij
wacht de voorstellen van het kabinet hiervoor af.De heer Madlener (PVV):Voorzitter. Een dienstverlenende overheid is een heel mooi ideaal. Een
dienstverlenende overheid luistert naar haar burgers. Dat doet dit kabinet
heel slecht. Nu de dieselprijzen de pan uit rijzen, gaat het nog eens extra
de accijns verhogen. Een bevolking die vraagt om een gezaghebbende politie
moet zich niet bezighouden met bonnenquota en een financieringsbron zijn om
slecht beleid te financieren. Die dienstverlenende overheid is met dit kabinet
dus helaas nog verder weg dan ooit. De administratieve lastenverlichting,
met minder regels en minder ambtenaren, komt er ook niet. Dat vergroot de
frustratie bij diezelfde burger als hij met de overheid te maken heeft. Is
de overheid er nu voor ons of is zij er vooral om zichzelf te verrijken en
om ons te hinderen in plaats van ons te helpen? Helaas heeft de reactie van
de minister op de bonnen weer aangetoond dat dit kabinet absoluut
geen oor heeft voor de bevolking en er simpelweg niet over wil discussiëren.
Ik dien een motie in die de Nationale ombudsman ontlast van een taak en die
ook nog eens de Vreemdelingenwet vereenvoudigt, dus de motie slaat twee vliegen
in één klap.De Kamer,gehoord de beraadslaging,constaterende dat de Nationale ombudsman klachten in behandeling neemt
die zijn aangespannen door vreemdelingen zonder verblijfsvergunning;voorts constaterende dat de Nationale ombudsman zich alleen bezig dient
te houden met klachten, aanhangig gemaakt door Nederlanders en vreemdelingen
met een geldige verblijfsvergunning;verzoekt de regering, de Nationale ombudsman duidelijk te maken dat hij
alleen klachten in behandeling dient te nemen die aanhangig zijn gemaakt door
Nederlanders en door vreemdelingen met een geldige verblijfsvergunning, en
dit indien nodig op te nemen in de Wet Nationale ombudsman,en gaat over tot de orde van de dag.De voorzitter:Deze motie is voorgesteld door de leden Madlener en Brinkman. Naar mij
blijkt, wordt de indiening ervan voldoende ondersteund.Zij krijgt nr. 5(31363).De heer Pechtold (D66):Ik heb nooit gehoord dat de PVV helemaal geen enkel asielzoeker zou willen
toestaan. Een gevluchte homoseksuele man uit Iran die hier binnenkomt, kan
een klacht hebben over de eerste contacten op Schiphol. Waar moet hij dan
terecht?De heer Madlener (PVV):Wij hebben er alle vertrouwen in dat wij als parlement de rechten goed
kunnen regelen en dat de IND en de rechter voldoende de rechten van de vreemdeling
behartigen. Daarmee zou de gang naar de ombudsman onzes inziens overbodig
zijn.De heer Pechtold (D66):Een homoseksuele man op Schiphol met een klacht is dus voor u iets anders
dan een homoseksuele man in Amsterdam met een klacht die daar met de politie
in aanraking komt? Dat zijn voor u dus verschillende situaties omdat de een
gewoon nog niet de kans heeft gehad om bijvoorbeeld Nederlander te worden
en de ander wel?De heer Madlener (PVV):Ik verval in herhaling. Ik heb gezegd wat ik gezegd heb. De rechten van
asielzoekers in Nederland zijn heel goed geregeld; zelfs te goed, want Nederland
is veel te aantrekkelijk voor vreemdelingen om naar toe te komen. Mijn betoog
en mijn standpunt zijn helder.De heer Heijnen (PvdA):Voorzitter. Ik lees in de samenvatting van het jaarverslag dat volgens
de Nationale ombudsman B-organen, niet-bestuursorganen met openbaar gezag
niet kunnen worden onderzocht. Dat licht hij toe met een aantal voorbeelden,
zoals de instellingen voor slachtofferhulp, AMK en crisisinterventieteams.
Het kabinet schrijft in zijn brief dat de ombudsman wil aansluiten bij zaken
die de overheid ervaart, ook als het gaat om gedragingen van private partijen
die niet plaatsvinden in het kader van de uitoefening van openbaar gezag.
Dat is echter juist wat de Nationale ombudsman aan de orde stelt in zijn jaarverslag.
Daarin wordt niet gesproken over private partijen zonder openbaar gezag, maar
over private of niet-private bestuursorganen met openbaar gezag. De minister
kan zich voorstellen dat dit menigeen gaat duizelen. De heer Pechtold werpt
daardoorheen nog eens een motie waarin wordt gesproken over "aan de overheid
gelieerde organisaties". Ik probeer mij voor te stellen dat er straks
een kinderombudsman is die geen klacht kan behandelen over de advies- en meldpunten
kindermishandeling. Dan weet helemaal niemand meer hoe het zit. Daarom verzoek
ik de heer Pechtold om zijn motie aan te houden. Tegelijkertijd vraag ik het
kabinet om serieus in te gaan op het probleem dat de ombudsman in zijn jaarverslag
aan de orde stelt en om de Kamer hierover een ordentelijke notitie te sturen.
Er moet helderheid zijn over de vraag met welke klacht men waar terecht kan.
Dit moet een sluitend systeem zijn dat ook nog transparant en helder is voor
de burgers. Ik ben geneigd om dit signaal van de Nationale ombudsman heel
serieus te nemen.De heer Pechtold (D66):Ik zie niet in wat het voordeel is van een brief van het kabinet boven
een motie van de Kamer. Als de Kamer zich hierover in een motie uitspreekt,
heeft zij een stok achter de deur. Als de heer Heijnen het met de inhoud van
de motie eens is maar nog wat in de bewoording wil veranderen, wil ik daarover
meedenken. Het gaat dan met name over het woord "gelieerd" en over
de vraag of het met of zonder gezag moet zijn. Liever dan slechts een brief
heb ik echter een motie waarin wij het kabinet hiertoe oproepen. Het kabinet
heeft immers al de mogelijkheid gehad om aan dit door de Nationale ombudsman
gesignaleerde probleem iets te doen.De heer Heijnen (PvdA):Ik constateer dat de reactie van het kabinet op dit punt niet helder is.
Het kabinet lijkt te zeggen: alles wat met enig openbaar gezag is bekleed,
valt onder de Nationale ombudsman. Toch is het daarover niet duidelijk. Daarom
ben ik benieuwd naar de nadere uitleg van de minister op dit punt. Misschien
bestaat het probleem helemaal niet, maar moet een en ander nog wel even in
de wet worden aangepast. Ik zal mij niet uitspreken voor deze motie en daarbij
vooruitlopen op de antwoorden van de minister. Ik ben überhaupt niet
zo voor het indienen van een motie als het kabinet tegemoet komt aan de gedacht
die in zo'n motie wordt verwoord.Minister Ter Horst:Voorzitter. In de discussie over het vermarkten van publieke
diensten sluit ik mij aan bij de woorden van mevrouw Van der Burg, die zei
dat het ministerie van Economische Zaken een uitgebreid en doorwrocht rapport
heeft uitgebracht over de voor- en nadelen van vermarkting en privatisering.
In het ene geval heeft dit absoluut een positief effect en in het andere geval
niet. Als ik hierover meer opmerkingen maak, loop ik het gevaar dat ik een
discussie opentrek die wij hierover al eerder hebben gevoerd.Er is gesproken over de prestatiecontracten. Ik heb mij afgevraagd of
de ombudsman iets over zulke contracten bij de politie heeft geschreven. Daarom
heb ik snel opgezocht wat daarover precies staat geschreven. De ombudsman
schrijft: "Ook het gebruik van prestatiecontracten, waarbij de opdrachtgevende
overheid zich als partij gaat opstellen, kan leiden tot prikkels." Dit
gaat echter niet over de politie. Ik probeer echt om het te snappen. Ik vraag
mij werkelijk af of er een fractie in de Kamer is die vindt dat ik mij niet
meer zou moeten bemoeien met de politiekorpsen. Er komen immers regelmatig
onderwerpen langs waarbij ik juist erg door de Kamer wordt gestimuleerd om
iets te bedenken over de politiekorpsen. Dat kan het dus in algemene zin niet
zijn. Het moet dus specifiek zijn, en dan zal het gaan over de boetes. Daarover
hebben wij met elkaar van gedachte gewisseld. Het standpunt dat je bij boetes
de wens van de bevolking moet volgen, is volgens mij populistisch. Ik zie
dat de heer Van Raak al gaat protesteren, maar ik beweer niet dat hij dit
standpunt heeft ingenomen. Ik weet ook wel hoe je je populair moet maken,
namelijk door te zeggen dat je alle boetes zult afschaffen. Dat kan echter
toch niet de bedoeling zijn? De politie is uiteraard bij uitstek de organisatie
die gedrag moet handhaven. Dat gebeurt door processen-verbaal op te maken.
Dit is ook mijn antwoord op de opmerking van de heer Madlener.De kwestie van de demonstraties wil ik maar even laten voor wat zij is.
Als ik heb beloofd dat de Kamer voor donderdagavond een brief krijgt over
de klokkenluiders, krijgt de Kamer zo'n brief.De heer Pechtold stelt dat ik zou hebben gezegd dat het budget van de
Nationale ombudsman niet afhankelijk werd van de prestaties. Dat heb ik echter
niet gezegd. Wel heb ik gesteld dat het budget van de Nationale ombudsman
niet alleen afhankelijk zou moeten zijn van de klachtenbehandeling, maar dat
wij ook moeten kijken naar andere activiteiten van de ombudsman. Die andere
activiteiten zijn echter wel degelijk ook prestaties. Het afrekenen op prestaties
blijft dus gelden.Mevrouw Van Gent (GroenLinks):Voorzitter. Wij krijgen donderdagavond een brief over de klokkenluiders,
maar zouden wij die voor 18.00 uur kunnen krijgen?Minister Ter Horst:Ja, wij doen ons best, want ik begrijp waarom u de brief voor 18.00 uur
wilt hebben.Dan de motie van de heer Pechtold. Ik voel veel voor wat de heer Heijnen
op dit punt heeft ingebracht en niet alleen omdat er verschillende termen
worden gebruikt. Ik voeg er geen zinnen aan toe die misschien op categorie
vier van de gebruikte termen betrekking hebben. Ik begrijp de bedoeling achter
de motie, maar er wordt een beetje gesuggereerd dat de problemen ontstaan
doordat een aantal sectoren niet onder het domein van de Nationale ombudsman
valt. In het dictum wordt aangegeven hoe die situatie kan worden verbeterd,
maar dat suggereert een beetje dat het probleem kan worden opgelost door die
sectoren wel onder het domein van de ombudsman te brengen. Daar ben ik echter
niet voor. Ik ben gaarne bereid om in overleg met de ombudsman te bezien of
de rechtsbescherming in domeinen die niet zozeer de private sector betreffen,
maar sectoren die op afstand zijn gezet, adequaat is geregeld. Als dat het
geval is, kan de ombudsman mensen die bij hem klagen, verwijzen naar organisaties
met een adequate rechtsbescherming. Als er geen adequate rechtsbescherming
is, ben ik uiteraard gaarne bereid om samen met mijn collega's te komen tot
die adequate rechtsbescherming. Ik vind dus dat wij eerst tot die analyse
moeten komen, in overleg met de ombudsman. Dat zou kunnen leiden tot reparatie
bij andere organisaties. Waar dat niet kan, is de laatste fase dat een en
ander wordt ondergebracht bij de ombudsman.Wat betreft de huurtoeslag vind ik het buitengewoon vervelend dat dit
is gebeurd. De Kamer zal het mij niet kwalijk nemen dat ik verder niets zeg
over de maatregelen die zullen worden getroffen.De heer Heijnen sprak over een sluitend systeem van klachtenbehandeling.
Dat zou inderdaad onze doelstelling moeten zijn.Staatssecretaris Bijleveld-Schouten:Voorzitter. De heer Schinkelshoek sprak over merkbaar en meetbaar. Ook
wij vinden dat het merkbaar beter moet worden voor burgers, maar je moet het
ook meten, omdat je moet kunnen laten zien wat dit betekent.Ik heb met betrekking tot de ketenaanpak niet verwezen naar de ombudsman.
Ik heb juist aangegeven dat wij daar veel aandacht aan besteden. Wij vinden
dat in de gehele keten moet worden gekomen tot verbeteringen, maar dat is
wel een knelpunt. Mevrouw Van der Burg vroeg naar vijf concrete voorbeelden
van verbetering. Ik wil daar naar kijken.Wat de cultuur betreft geloof ik echt in het verbeteren van het contact
van mens tot mens. Wij hebben ook geschreven dat dit belangrijk is. Dan moet
je ook aandacht besteden aan alle punten.Mevrouw Van der Burg (VVD):Voorzitter. Naar kijken is een toezegging, naar ik aanneem.Staatssecretaris Bijleveld-Schouten:Jazeker. Ik weet nog niet precies wanneer wij klaar zijn, maar wij zullen
proberen om de Kamer tijdig voor het debat over die kwestie te informeren.De beraadslaging wordt gesloten.De voorzitter:Ik dank de bewindslieden.Wij stemmen aanstaande donderdag over de ingediende moties.De vergadering wordt enkele ogenblikken geschorst. 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/h-tk-20072008-7368-7388.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl