Behandeling van het wetsvoorstel Wijziging van het Wetboek van Strafvordering met betrekking tot het hoger beroep in strafzaken, het aanwenden van gewone rechtsmiddelen en het wijzigen van de telastlegging (stroomlijnen hoger beroep) (30320)
Staten-Generaal — Handelingen 
Datum: 2014-07-05 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Handeling 2006-2007, pag. 58-63

 
 
 

Handeling

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Vergadernummer
Datum vergadering

19-10-2006

Eerste Kamer der Staten-Generaal

2006-2007

nr. 2, pagina 58-63

03-10-2006

 

 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties over kamerdossier

Kamerdossier 30320Toon publicaties die dit dossier behandelen

 
 
 Publicaties in vergadering

Voortzetting van de behandeling van het wetsvoorstel Wijziging van het Wetboek van Strafvordering met betrekking tot het hoger beroep in strafzaken, het aanwenden van gewone rechtsmiddelen en het wijzigen van de telastlegging (stroomlijnen hoger beroep) (30320)Pagina 67-72
Lijst van besluiten (dinsdag 3 oktober 2006)Pagina 78-78
Voortzetting van de behandeling van het wetsvoorstel Regels inzake geurhinder vanwege tot veehouderijen behorende dierenverblijven (Wet geurhinder en veehouderij) (30453)Pagina 72-78
Lijst van ingekomen stukken, met de door de Voorzitter ter zake gedane voorstellen (dinsdag 3 oktober 2006)Pagina 78-79
Stemming over het wetsvoorstel Wijziging van de Wet gelijke behandeling van mannen en vrouwen en het Burgerlijk Wetboek ter uitvoering van Richtlijn 2002/73/EG (30237)Pagina 53-58
Presentie en opening (dinsdag 3 oktober 2006)Pagina 53-53
Behandeling van het wetsvoorstel Regels inzake geurhinder vanwege tot veehouderijen behorende dierenverblijven (Wet geurhinder en veehouderij) (30453)Pagina 63-67
Noot 1 (zie blz. 53): JBZ-instemmingsbesluitenPagina 80-80
Behandeling van het wetsvoorstel Wijziging van het Wetboek van Strafvordering met betrekking tot het hoger beroep in strafzaken, het aanwenden van gewone rechtsmiddelen en het wijzigen van de telastlegging (stroomlijnen hoger beroep) (30320)Pagina 58-63

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 42 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
Aan de orde is de behandeling van:het wetsvoorstel Wijziging
van het Wetboek van Strafvordering met betrekking tot het hoger beroep in
strafzaken, het aanwenden van gewone rechtsmiddelen en het wijzigen van de
telastlegging (stroomlijnen hoger beroep) (30320).De beraadslaging wordt geopend.De heer Witteveen (PvdA):Voorzitter. Het is voor mijn fractie een genoegen, over dit wetsvoorstel
van gedachten te wisselen met de nieuwe minister van Justitie, die wij in
dit huis zo goed kennen. Tegelijkertijd spijt het ons, niet te kunnen debatteren
met de vorige minister van Justitie, die zich in het kader van het meerjarige
project voor de herziening van het strafprocesrecht zeer in de materie had
verdiept. Het is hierbij nodig om de diepte in te gaan en zelfs helemaal af
te dalen tot de werkvloer, waar strafrechters, officieren van justitie en
advocaten met de nieuwe procedure moeten werken en waarbij zij onverminderd
aan hoge rechtsstatelijke kwaliteitseisen zullen moeten voldoen.Dit wetsvoorstel staat voor mijn fractie niet alleen in de context van
het grotere project herziening strafvordering, maar ook in die van de kloof
tussen beleid en uitvoering. De Algemene Rekenkamer heeft over dit onderwerp
een reeks van rapporten uitgebracht, waarin op tal van terreinen van overheidsbeleid
werd vastgesteld dat bij het vormen van beleid en bij de daarvoor gehanteerde
wetgeving onvoldoende wordt gekeken naar de vraag, hoe de uitvoerende instanties
en de professionals die daar deel van uitmaken, met het beleid en de nieuwe
regels moeten werken en of zij van mening zijn dat zij de problemen die zij
in de praktijk tegenkomen, er beter mee kunnen oplossen. Terwijl de Tweede
Kamer hieraan een kort en oppervlakkig debat gewijd heeft, heeft de Eerste
Kamer zich er diepgaand mee beziggehouden. Er zijn gesprekken met deskundigen
geweest en er heeft overleg plaatsgevonden met de Algemene Rekenkamer en de
Raad van State. Er is hiervan een rapport gemaakt en dit is met de regering
besproken. Deze discussie heeft er echter vooralsnog niet toe geleid dat de
uitvoerende instanties in de wetgevingsstukken zelf aan het woord komen, terwijl
de Eerste Kamer dit via een motie van de heer Van Thijn wenselijk heeft genoemd.In de discussie over de kloof tussen beleid en uitvoering is de aandacht
niet primair op de wetgeving van Justitie gericht geweest. Daar bestaat namelijk
de goede praktijk dat er over wetsvoorstellen die de rechterlijke macht betreffen,
advies wordt gevraagd aan de Raad voor de rechtspraak, de Nederlandse Orde
van Advocaten en de beroepsvereniging van rechters. Dit wetsvoorstel laat
zien dat deze maatregel nog niet genoeg is om het perspectief van de uitvoering
tijdig bij de wetgevingsprocedure te kunnen betrekken. Wie met de bril van
de strafrechter, bijvoorbeeld, kijkt naar de in het wetsvoorstel geïntroduceerde
beslissing over de toegang tot het hoger beroep, ontdekt tal van praktische
vragen waarover niet goed is nagedacht. Ook zijn er heel principiële
kwesties aan de orde die alleen vanuit de praktijk goed ingeschat kunnen worden.
In de praktijk wordt gepoogd, niet alleen de machine van het strafproces te
laten draaien, maar ook de traditionele waarden van de strafrechtspleging
tot gelding te laten komen. Ik zal in mijn bijdrage dit ten onrechte verwaarloosde
perspectief aanhouden, met dank aan degenen die mij hierover hebben geïnformeerd;
ik kan niet spreken uit eigen kennis of ervaring.Het wetsvoorstel past in een herzieningsoperatie die een drieslag vormt.
Er zijn bagatelzaken, zaken waarin met één rechterlijke instantie
wordt volstaan en waarvan het OM er zelf veel zal afdoen. Dan zijn er de ernstige
zaken, die in drie instanties worden afgedaan. En ertussenin komt een nieuwe
categorie van zaken met een beperkte omvang en een relatief gering belang,
waarvoor berechting in twee instanties niet meer vanzelfsprekend is. Dit wordt
afhankelijk gemaakt van een verlofstelsel. De regering noemt dit in de memorie
van antwoord een veiligheidsklep. Deze terminologie is onthullend; kennelijk
moet de hoofdregel, de normale bedrijfsvoering, worden dat de
afdoening zonder hoger beroep verloopt. Een veiligheidsklep heb je immers
maar zelden nodig. Als de verdachte eenmaal tot het hoger beroep is toegelaten,
dan geldt daarbij een methode van werken die "voortbouwend appel"
wordt genoemd, waarbij zo veel mogelijk alleen de nog overgebleven twistpunten
aan de orde komen en niet wordt overgedaan wat al in eerste instantie is behandeld.Het stelsel dat de minister voor ogen staat, is er door de beantwoording
van vragen van mijn fractie en van de CDA-fractie niet bepaald duidelijker
op geworden. Het wordt geen echt grievenstelsel, zo begrijpen wij, maar ook
geen volledige behandeling van de vragen die voorkomen in de artikelen 348
tot en met 350 van het Wetboek van Strafvordering. Enerzijds zegt de minister
dat het onderzoek op de terechtzitting zo moet worden ingericht dat het meer
gericht is op datgene wat de partijen verdeeld houdt – daar zit ook
de winst en de efficiency – anderzijds moet de strafrechter volgens
hem wel blijven letten op alle vragen van het beslissingenschema dat in de
genoemde artikelen voorkomt. Dit impliceert dat er ook vragen bekeken moeten
worden waarover de partijen het niet uitdrukkelijk oneens zijn. De minister
meent dat dit een beperkt aanvullend onderzoek kan zijn, in vergelijking met
het onderzoek dat in eerste instantie ook al op basis van het beslissingenschema
is verricht. Maar dit kan helemaal niet, want een rechter zal toch, als hij
aan dit schema gebonden is, de overtuiging moeten hebben dat alle vragen beantwoord
zijn. Dus zal hij ambtshalve ook moeten letten op de vragen waarover de partijen
niet strijden. De toetsing door de Hoge Raad in cassatie zal toch ook altijd
inhouden dat wordt nagegaan of de rechter in hoger beroep zich wel met het
hele beslissingenschema heeft beziggehouden. Als dat niet meer de bedoeling
is, zal de wet op dit punt gewijzigd moeten worden. Dat blijkt dan ineens
een heel principiële ingreep.Over de consequenties van het verlofstelsel voor de wijziging van de tenlastelegging
laat de minister zich op twee verschillende manieren uit. Enerzijds ontkent
hij dat het een doorbreking is van de equality of arms, als de verdachte bij
het formuleren van de redenen voor het instellen van hoger beroep geen rekening
kan houden met de verandering van de tenlastelegging. Het lijkt ons vreemd
dat het geen doorbreking zou zijn. Anderzijds erkent de minister dat "de
verdediging zich doorgaans in een voorafgaand aan de behandeling ingediend
schriftuur nog niet over zo'n wijziging heeft kunnen uitspreken" (pagina
3). Maar dat hoort ook zo in een voortbouwend appel. Kan de minister deze
tegenspraak toelichten? Is het niet zo dat de gevolgen voor de verdediging
heel ingrijpend kunnen zijn, gelet op de zeer ruime mogelijkheden die er zijn
om in hoger beroep een geheel andere tenlastelegging te dienen? Kan dan de
strafrechter ook nog wel een erg gerichte voortbouwende behandeling garanderen
of moet hij eigenlijk toch op de oude manier te werk gaan? En wat is dan de
winst?Nu het verlofstelsel zelf. Ook daar wringt de redenering van de minister
in de memorie van antwoord. Enerzijds is het verlofstelsel als zodanig kennelijk
een volwaardige instantie in de zin van artikel 14 van het Bupo-verdrag. De
minister verwijst overigens naar het Zevende Protocol bij een ander verdrag,
namelijk het EVRM. Anderzijds is de hele voorzittersprocedure er een die achter
een bureau plaatsvindt, waarbij geen hoor en wederhoor van de betrokken partijen
plaatsvindt, hetgeen toch uitdrukkelijk een van de waarborgen van de genoemde
verdragen is. De voorzitter die verlof moet verlenen voor het hoger beroep,
treedt volgens de minister helemaal niet op als een rechterlijk college. Het
is dus geen raadkamerprocedure. Als dat zo is, kan inderdaad de eis van hoor
en wederhoor misschien niet gesteld worden, maar als wat treedt de voorzitter
dan op? Als een anoniem, in het geheim opererende verdelingsinstantie? Het
is toch Het proces van Kafka niet? Vreemd is dat de niet-gekwalificeerde werkzaamheid
van de voorzitter bovendien met een grote mate van beleidsvrijheid dient te
worden verricht, want de minister wil deze beslissing niet verder normeren.
De minister haast zich deze vervelende indruk weg te nemen, door een parallel
te trekken met de rechter-commissaris, die immers ook geen raadkamer is en
in de procedure vele beslissingen neemt alleen op basis van de stukken en
zonder hoor en wederhoor toe te passen. Maar die parallel is helemaal niet
zo verhelderend. De minister miskent met de vergelijking met de rechter-commissaris
dat het wetboek een waterscheiding kent tussen het voorbereidend onderzoek,
waar het gerechtelijk vooronderzoek deel van uitmaakt en het onderzoek op
de terechtzitting. De beslissingen van de rechter-commissaris betreffen alleen
vooronderzoek. Niet voor niets bepaalt het wetboek steeds dat als de zittingsrechter
voor nader onderzoek verwijst naar de rechter-commissaris, dat nader onderzoek
steeds als gerechtelijk vooronderzoek geldt omdat anders het dwingende schema
onderzoek ter terechtzitting-raadkamer moeten worden gehanteerd. Een andere parallel
ligt meer voor de hand: de voorzittersbeslissingen die geregeld zijn in de
artikelen 591 en 591a Sv zijn ook aangemerkt als raadkamerprocedure. Daar
is een interessante analogie.Volgens mijn fractie wordt hier dus een breuk geforceerd met een praktijk
die belangrijk gevonden wordt om principiële redenen. Het lijkt mijn
fractie alleszins aannemelijk dat de hoven bij de voorzittersbeslissing ertoe
zullen overgaan toch een raadkamerprocedure te houden, met oproeping van partijen
en hoor en wederhoor. Weg efficiencywinst! Als de minister hier de praktijk
wil veranderen, zal hij zulks uitdrukkelijk in de wet tot uitdrukking moeten
brengen.Het verlofsysteem heeft vermoedelijk ook nadelen voor het Openbaar Ministerie.
De voorzitter moet van de minister een ruim toetsingskader ontwikkelen om
verlof al dan niet te verlenen. Stel dat de voorzitter op grond daarvan verlof
verleent bij een grief die gebaseerd is op veronderstelde onschuld na een
veroordeling in eerste aanleg en dat het OM daarover evenmin is gehoord als
de verdachte, want dat is immers zo tijdbesparend. In het licht van de veronderstelling
dat de voorzitter die verlof verleent, ook degene is die de zaak, waarschijnlijk
als unus, op de zitting gaat behandelen, ligt dan het verlenen van verlof
en het gegrond achten van het beroep wel heel erg dicht bij elkaar. Enigszins
gechargeerd gezegd: voor het OM zal dit nu op geheime rechtspraak lijken.
Wij zijn terug bij Kafka, waar wij niet willen zijn.Zal het lukken bij het gestroomlijnde hoger beroep het midden te houden
tussen de bagatelzaken en de ernstige zaken? De minister spreekt hier met
twee tongen. Hij zegt enerzijds heel duidelijk dat achter de abstracte categorie
misdrijven met een geldboete van ten hoogste € 500 in de praktijk
slechts de eenvoudige lichte varianten van de wettelijke misdrijven
schuilgaan, zoals eenvoudige diefstal en eenvoudige mishandeling. Anderzijds
erkent hij dat het in het economisch strafrecht om complexe zaken kan gaan,
waar het verlof om in hoger beroep te gaan sneller zou moeten worden verleend.
Mijn fractie pleit ervoor om nu duidelijk uit te spreken dat het wenselijk
is dat het verlof om in hoger beroep te gaan, in dit soort kwesties altijd
wordt verleend omdat het gaat om verdachten die er prijs op stellen door een
rechter te worden gehoord. Denk bijvoorbeeld aan delicten waarvoor ondernemers
vervolgd worden. Vaak is het pas in hoger beroep zo dat het hele verhaal aan
het licht komt. Een van de functies van de rechtspleging is om de mogelijkheid
te bieden om je verhaal te doen aan een onpartijdige en onafhankelijke rechter
die je eventueel zal straffen, maar wel nadat je bent gehoord. Voor het vertrouwen
in justitie is het wezenlijk dit te blijven doen, ook als wij het hoger beroep
stroomlijnen.In het gestroomlijnde hoger beroep zal soms meervoudig en vaak in unuszittingen
worden geopereerd. De tendens om meer zaken door slechts één
rechter te laten afdoen, wordt door dit wetsvoorstel nog verder doorgezet.
Toch is juist die tendens niet zonder problemen. Uit een onderzoek, uitgevoerd
door de Raad voor de rechtspraak, naar de kwaliteit van de rechtspleging,
getiteld Kwaliteit kost tijd, komt naar voren dat er een sterke behoefte is
om een andere rechter de vonnissen van de unus te laten meelezen en dat hiervoor
in de toedeling van middelen niet is voorzien. Voor de strafsector zou hiervoor
een bedrag van ongeveer 21 mln. extra nodig zijn, vindt de raad. Dat laat
wel zien dat er een grens is aan de winst in efficiency die geboekt kan worden
door meer zittingen enkelvoudig te laten plaatsvinden. De minister schrijft
dat door de stroomlijning van het hoger beroep in te voeren, er meer capaciteit
vrijkomt voor de afdoening van de zwaardere gevallen. Een mooie redenering,
maar dan moet toch allereerst voordat wij ons rijk gaan rekenen, gewaarborgd
worden dat er voor de gestroomlijnde hogerberoepszaken voldoende middelen
zijn en komt vervolgens de vraag hoe de minister ervoor gaat zorgen dat er
echt meer geld beschikbaar komt voor de zware gevallen. Ik zou dat graag uitgedrukt
willen zien in normen over de zittingsruimte en in de Lamicienormen. Graag
ook hierop een reactie.Tot slot nog een enkele opmerking over de afschaffing van de eenparigheidsregel
bij meervoudige behandeling. Begrijp ik het goed, dan is dit een consequentie
van het voortbouwend appel. Er is dan in het nieuwe stelsel geen reden meer
om een versterkte meerderheid te eisen voor een andersluidende beslissing
dan in eerste aanleg. De eenparigheidsregel in hoger beroep heeft nu juist
tot strekking de bescherming van de burger in het oog te houden. Wat betreft
de bewezenverklaring en de hoogte van de straf gaat van eenparigheid het signaal
uit dat de verdachte zorgvuldig wordt behandeld en niet in een soort tombola
terecht is gekomen. Stel – dit is even een rekenvoorbeeld – dat
in eerste instantie tot vrijspraak is besloten met een verhouding van twee
tegen één en dat in hoger beroep deze beslissing met twee tegen één
wordt omgedraaid. Dan hebben in totaal drie rechters zich voor en drie rechters
zich tegen uitgesproken en wordt de verdachte toch onherroepelijk veroordeeld.
Dat ziet er niet goed uit. Justice must not only be done, it must also be
seen to be done, om het op z'n Engels te zeggen. De eenparigheidsregel heeft
een belangrijke symbolische dimensie.Het wetsvoorstel waarover wij nu spreken, vertoont in de optiek van de
PvdA-fractie een aantal ernstige gebreken die een goede uitvoering van het
wetsvoorstel bemoeilijken, zeker als het wetsvoorstel op korte termijn in
werking zou treden. Het verdient dan ook overweging, nog eens goed naar enkele
onderdelen van het voorstel te kijken en daarbij in overleg te treden met
de voorzitters van strafkamers van gerechtshoven die bij die uitvoering een
belangrijke rol zullen moeten vervullen. Wellicht zou dit ook tot aanpassingen
van de wet moeten leiden. Wij wachten de antwoorden van de minister met belangstelling
af.Voorzitter: Bierman-Beukema toe WaterDe heer Pruiksma (CDA):Mevrouw de voorzitter. Ik vind het een eer en een genoegen om als eerste
van mijn fractie met deze minister in deze regeerperiode te mogen debatteren.Het wetsvoorstel dat wij vandaag behandelen, heeft een voorgeschiedenis
van ongeveer drie jaar. Dat is tamelijk kort en dat valt te prijzen. De grondslag
van het wetsvoorstel treffen wij aan in de notitie Algemeen kader herziening
Wetboek van Strafvordering, die op 22 oktober 2003 aan de Tweede Kamer
werd aangeboden. Voorop stond toen de wens de middelen voor de strafrechtspleging
doelmatig in te zetten en dubbeling van werkzaamheden zo veel mogelijk te
voorkomen. In grote lijnen volgt het wetsvoorstel de aanbevelingen van het
rapport Stroomlijnen in hoger beroep, dat weer voortborduurt op het onderzoeksproject
Strafvordering 2001 onder leiding van de wetenschappers Knigge, thans advocaat-generaal
bij de Hoge Raad, en Groenhuijsen.Mevrouw de voorzitter. Met onze inbreng voor het voorlopig verslag hebben
wij nogal wat zaken aan de orde gesteld; zo u wilt: overhoop gehaald. De inbreng
was kritisch van toon als het rechtsbeschermingsbeginsel aan de orde kwam
en hij bevatte vragen naar het waarom en het waarom niet als niet direct duidelijk
was welk probleem of welke redenering de opmaat had gevormd voor het besluit
om de appelprocedure in het strafrecht te hervormen op de manier die met het
wetsontwerp wordt voorgesteld. Een van de redenen had kunnen zijn de wens
om een bezuinigingsoperatie in een wetenschappelijk verantwoord jasje te steken,
maar de minister, althans zijn ambtsvoorganger, heeft dat in de memorie van
antwoord stellig ontkend. Alhoewel, in de memorie van toelichting is met zoveel
woorden de term "werkdruk" gebruikt en dat op aangeven van het Openbaar
Ministerie. Wij handhaven daarom onze opinie dat een zeker bezuinigingselement
aan dit wetsvoorstel niet kan worden ontzegd en wij zullen volgende wetsvoorstellen
in deze richting daarop kritisch blijven toetsen.De minister blijkt van oordeel dat voortbouwend appel nog steeds principieel
zal zijn te onderscheiden van het grievenstelsel. Op zichzelf is die constatering
juist, maar zij gaat voorbij aan de door ons in het voorlopig verslag aangehaalde
capaciteitsproblematiek binnen de zittende magistratuur die, naar verwacht,
niet zal uitnodigen tot het beantwoorden van meer vragen dan de appellant
heeft gesteld. Dat mag toch op zijn minst een verschraling van
de tweede, feitelijke instantie heten. Deelt de minister deze opvatting, in
aanmerking nemend de reactie van zijn ambtsvoorganger in de memorie antwoord
op onze inbreng?Blijkbaar blijft tussen de minister en mijn fractie verschil van inzicht
bestaan over de wenselijkheid om partieel appel mogelijk te maken. Wij zouden
dat wel willen, maar de minister, althans zijn ambtsvoorganger, wil dat niet.
Dat is jammer en ik illustreer dat met een voorbeeld. In een omvangrijke fraudezaak
met duizenden pagina's strafdossier, tegenwoordig vaker regel dan uitzondering,
zou een aanzienlijke tijdsbesparing worden bereikt in het geval dat partieel
appel wordt ingesteld tegen enkel de strafmaat. Het onderzoek ter zitting
in hoger beroep kan dan worden beperkt tot de persoonlijke omstandigheden
van de verdachte en tot de over hem of haar uitgebrachte rapportages. Aangiften,
verklaringen van de verdachte, verklaringen van getuige-deskundigen en alle
andere wettelijk bestaande bewijsmiddelen hoeven niet meer expliciet en stuk
voor stuk aan de verdachte te worden voorgehouden. Tel uit je winst! In een
half uur kan worden bereikt waar anders een of meer dagen voor nodig zouden
zijn geweest, namelijk afronding van de behandeling van de strafzaak in tweede,
feitelijke instantie. Dat zou met recht stroomlijning van het hoger beroep
zijn geweest. In hoeverre de appelrechter uit een oogpunt van zelf bedachte
doelmatigheid zal trachten om materieel te handelen alsof er partieel geappelleerd
wordt, valt nu niet te overzien. Zou niettemin de minister zich daarover in
zijn antwoorden aan deze Kamer willen uitlaten? Ik verwijs graag naar wat
mijn fractie daarover in het voorlopig verslag naar voren heeft gebracht.Voorzitter. Een steen des aanstoots bij dit wetsvoorstel vormt het verlofstelsel.
Dat stelsel introduceert een derde categorie strafzaken. Naast licht, dat
een harde appelgrens kent, en ernstig is er de categorie midden waarbij de
mogelijkheid van hoger beroep aan toestemming van de voorzitter van de strafkamer
van het hof is gebonden. Aangezien ons kleine land naar schatting zo'n 50
strafkamers bij de hoven met even zovele voorzitters kent, rijst vanzelf de
vraag naar handhaving van de rechtseenheid. De minister vertrouwt in dat opzicht
op de afstemming van beleid binnen het landelijk overleg sectorvoorzitters,
maar hij weet net als wij dat bij dat overleg ook een lid van de Raad voor
de rechtspraak is betrokken. Dat is de instantie die aan de geldkraan draait.
Evident is ook dat beperking van het aantal appels in budgettair opzicht positieve
consequenties heeft. Is de minister in staat en bereid om in dit verband in
deze Kamer voorbeelden van het belang van een goede rechtsbedeling te geven,
zodat de parlementaire geschiedenis ten minste een aanknopingspunt biedt voor
dit absoluut nieuwe fenomeen? Ik kan u verzekeren dat de strafrechters in
appel hem daarvoor erkentelijk zullen zijn. De minister spreekt bovenaan bladzijde
4 van de memorie van antwoord in dit verband van een open en algemeen criterium.
De minister zal inmiddels hebben begrepen dat juist daarin onze zorg schuilt.Is de minister van oordeel dat in geval de voorzitter van de strafkamer
het verlof weigert, terwijl de veroordeelde verdachte wel had willen appelleren,
de kracht van gewijsde van het rechtbankvonnis gelijk is aan de kracht van
gewijsde van het veroordelend vonnis van de rechtbank waarin de veroordeelde
verdachte heeft berust? Gedacht moet worden aan de bewijskracht van het vonnis
in een civiele procedure waarmee bijvoorbeeld schadevergoeding van de veroordeelde
zal worden gevorderd.In het voorlopig verslag heeft mijn fractie gevraagd of de mogelijkheid
van griffierecht is overwogen. De minister heeft daarop geantwoord dat bij
griffierecht het te verwachten voordeel in de zin van lagere aantallen appels
niet opweegt tegen de dan optredende nadelen, los van de principiële
aspecten van de zaak. De minister heeft ons daarmee overtuigd en de discussie
over het griffierecht kan daarmee achterwege blijven.Voorzitter. Ik kom vervolgens te spreken over het punt dat de heer Witteveen
ook al aan de orde stelde: de eenparigheidsregel. De nu bestaande eenparigheidsregel
wordt afgeschaft en vervangen door de meerderheidsregel. Voortaan zal gelden
dat bij vrijspraak in eerste aanleg door de rechtbank niet meer is vereist
dat veroordeling in hoger beroep door het hof slechts mogelijk is indien de
drie raadsheren eenparig van oordeel zijn dat veroordeling moet volgen. Dat
lijkt op het eerste gezicht volstrekt aanvaardbaar, maar kan vreemde consequenties
hebben. Stel het geheim van de raadkamer is even afgeschaft, zodat wij allen
kunnen meeluisteren. In de raadkamer komen de rechters in de rechtbank met
een stemverhouding van twee voor en één tegen tot vrijspraak.
Op het appel van het Openbaar Ministerie komt het hof met een stemverhouding
van twee voor en één tegen tot een veroordeling. Dus na een
aanvankelijke vrijspraak die met opluchting zal zijn begroet, volgt alsnog
een veroordeling, hoewel rekenkundig de stemmen staakten: drie voor vrijspraak
door twee rechters en een raadsheer en drie voor veroordeling door één
rechter en twee raadsheren. Nogmaals, het geheim van de raadkamer verhindert
dat men van deze absurditeit kennisneemt, maar vreemd blijft het. Zal de minister
in het voorgaande aanleiding vinden om de mogelijkheid te overwegen om alsnog
partieel appel in het strafvorderlijk instrumentarium op te nemen? Ik heb
geen concreet voorbeeld, maar wij wachten zijn reactie met belangstelling
af.Zoals wij bij aanvang hebben gezegd moet de voorbereiding van drie jaar
lang genoeg zijn geweest om problemen als zojuist beschreven onder ogen te
zien en van een adequate oplossing te voorzien. In de memorie van toelichting
en de memorie van antwoord hebben wij daarover niets kunnen vinden. Wat de
memorie van antwoord op bladzijde 11, tweede alinea, daarover meldt, gaat
aan ons probleem voorbij.Voorzitter. De rechtspraktijk ziet met lede ogen de invoeringsdatum van
1 januari 2007 naderen en zij beseft dat de vijf appelcolleges niet over
voldoende opleidingscoördinatoren beschikken om de leden van het college
en de gerechtsambtenaren tijdig op te leiden en te instrueren. Dat probleem
zou op te lossen zijn met een gefaseerde invoering van deze nieuwe wet, aan
de introductie waarvan binnen de gerechten nogal wat haken en ogen zitten.
Een deel ervan schetste ik hiervoor. Is de minister in dat licht bereid om
te komen tot een gefaseerde invoering van deze wet, zodat voor dit probleem
niet nodeloos langer hoeft te worden gevreesd?Waar het in feite een in principieel opzicht nogal ingrijpende wetswijziging
betreft, zou het wellicht aanbeveling verdienen, via een horizonbepaling of
anderszins een tijdstip aan te wijzen waarop de werking van het nu voorgestelde
systeem kan worden geëvalueerd, het liefst aan de hand van
de door de professionals opgedane ervaringen. Van de minister horen wij graag,
of hij bereid is daaromtrent aan deze Kamer een toezegging te doen. Wij wachten
het antwoord van de minister met belangstelling af.Mevrouw Broekers-Knol (VVD):Mevrouw de voorzitter. Het stelen van een fiets is een misdrijf, namelijk
diefstal. Daar staat een maximumstraf van ten hoogste vier jaar op. Is door
de verdachte slechts één fiets gestolen, dan wordt er niet zwaarder
gestraft dan met een geldboete van ten hoogste € 500. Dit alles
valt op te maken uit de memorie van toelichting bij het wetsvoorstel, te weten
de pagina's 20 tot en met 22. De minister haalt daarbij cijfers aan van het
OM over 2004. Worden er echter twee fietsen gestolen, dan komt de geldboete
al gauw uit op een hoger bedrag. Als het over een gestolen auto gaat, hebben
wij het over diefstal van een geheel andere orde, en is een geldboete van € 500
ver uit beeld.In het geval die ene fiets is gestolen en de dader is veroordeeld tot
een geldboete die niet hoger is dan € 500, geldt voor hoger beroep
een verlofstelsel, mits het voorliggende wetsvoorstel tot wet wordt. Degene
die is veroordeeld wegens het stelen van een auto, en die dus een hogere straf
dan de € 500 opgelegd heeft gekregen, heeft in principe zonder meer
de mogelijkheid van hoger beroep, zij het dat het een gestroomlijnd hoger
beroep is, namelijk een voortbouwend appel. Het verlofstelsel, anders gezegd
de toelating tot hoger beroep, en het voortbouwend appel zijn twee zeer belangrijke
wijzigingen van het Wetboek van Strafvordering, die worden voorgesteld in
het voorliggende wetsvoorstel. Ik zal mij in mijn bijdrage van vandaag hoofdzakelijk
beperken tot die twee aspecten van het wetsvoorstel.De VVD-fractie heeft waardering voor de grondige voorbereiding van het
wetsvoorstel. In het Strategisch Akkoord van augustus 2002, het Programma
naar een veiliger samenleving – ook wel Veiligheidsprogramma genoemd –
van oktober 2002 én het Hoofdlijnenakkoord van mei 2003 is de noodzaak
van voortvarende afdoening van strafzaken op de agenda gezet. In zijn notitie
van 22 oktober 2003 aan de Tweede Kamer over het algemeen kader herziening
Wetboek van Strafvordering noemt de minister de stroomlijning van de procedure
in hoger beroep als een van de onderwerpen waarover een wetsvoorstel zal worden
voorbereid. Die notitie van 22 oktober 2003 sluit weer aan bij de aanbevelingen
die zijn gedaan in het rapport van het driejarige onderzoeksproject Strafvordering
2001, onder leiding van de hoogleraren Knigge en Groenhuijsen. Vervolgens
heeft de ambtelijke werkgroep hoger beroep en verzet op 12 november 2003
voorstellen gedaan voor stroomlijning in hoger beroep, vanuit de vraag welke
wettelijke veranderingen aanbevelenswaardig zijn, ten behoeve van het stroomlijnen
in hoger beroep. In het wetsvoorstel zijn de voorstellen van de werkgroep
grotendeels overgenomen. Vervolgens zijn over het wetsvoorstel het OM, de
Raad voor de rechtspraak, de Nederlandse Vereniging voor Rechtspraak en de
Nederlandse Orde van Advocaten geraadpleegd.Mijn fractie ondersteunt de inzet van het wetsvoorstel, dat een efficiëntere
inzet van de mogelijkheden van hoger beroep in strafzaken mogelijk moet zijn,
zonder afbreuk te doen aan het recht van een behandeling in twee instanties.
In het wetsvoorstel wordt dat gerealiseerd. De minister stelt in de memorie
van toelichting dat met het wetsvoorstel, naast de bevordering van de efficiency,
een kwalitatieve verbetering van de behandeling van strafzaken in hoger beroep
wordt beoogd. Deze uitlating van de minister doet meteen de vraag opkomen,
of in het huidige stelsel de behandeling in hoger beroep kwalitatief wellicht
te wensen overlaat. Dat kan de minister toch niet bedoeld hebben? Mijn fractie
leest deze passage in de memorie van toelichting en de memorie van antwoord
zo, dat de kwaliteit van de behandeling in hoger beroep weliswaar goed is,
maar dat verbetering altijd mogelijk is. Ja, waar niet? Daarnaast –
en naar de mening van mijn fractie heeft de minister juist ook daar het oog
op – neemt de kwaliteit van de zaken in hoger beroep toe, onder andere
doordat partijen, verdediging en OM, duidelijk moeten aangeven, waartegen
hun bezwaren tegen het vonnis in eerste aanleg zich richten, en doordat de
zaken tot € 500 aan een verlofstelsel zijn onderworpen. En omdat
de kwaliteit van de zaken toeneemt, neemt de kwaliteit van de behandeling
in hoger beroep toe. Is de minister het eens met deze analyse?Mijn fractie heeft nog een enkele vraag aan de minister. In het voorlopig
verslag is de vraag opgeworpen, of niet door dit wetsvoorstel het vertrouwen
van de burger in de rechtspraak afneemt, omdat het voor de rechtzoekende burger
lastiger wordt zijn verhaal aan een tweede rechter voor te leggen. De minister
antwoordt daarop, op pagina 8 van de memorie van antwoord: "Over het
geheel bezien leiden de voorstellen mijns inziens dan ook niet slechts tot
doelmatigheidswinst, maar ook tot een verhoging van de kwaliteit van het appel
in strafzaken. Dit draagt bij aan het vertrouwen in de rechtspraak van de
burgers, zowel de rechtzoekende burger als de onpartijdige waarnemers."
Is dat nou wel zo? Volgt de gemiddelde burger strafzaken in hoger beroep?
Trekt de gemiddelde burger uit de behandeling van die strafzaken casu quo
de uitkomst ervan de conclusie dat het goed is gesteld met de rechtspraak?
Dat je daarin vertrouwen kunt hebben? Of heeft de gemiddelde burger meer te
maken met "lichte zaken" in zijn min of meer directe omgeving, die
ongetwijfeld terecht niet werden toegelaten tot hoger beroep, maar waaruit
de conclusie wordt getrokken dat het maar slecht is gesteld met de rechtspraak
in Nederland? Mijn fractie deelt de vrees van de Partij van de Arbeid niet
dat door het wetsvoorstel grote schade wordt toegebracht aan het vertrouwen
in de rechtspraak bij de "gewone man", maar vraagt wel aan de minister
om de aandacht voor de communicatie naar de samenleving over strafrecht en
strafzaken niet te laten verslappen, en wellicht zelfs nog te verbeteren.Mijn fractie heeft er in het voorlopig verslag op gewezen dat het, in
het licht van dit wetsvoorstel, van groot belang is dat het vonnis in eerste
aanleg goed, dat wil zeggen degelijk is gemotiveerd. Wij zijn het eens met
de minister als hij in de memorie van antwoord stelt dat het niet het doel
van dit wetsvoorstel is, de nadruk te leggen op de berechting in eerste aanleg.
Dat is juist. Inderdaad is er artikel 359, lid 2 van Strafvordering. Desalniettemin
doen wij een oproep aan de minister om, voor zover dat in zijn macht ligt,
te bevorderen dat de vonnissen in eerste aanleg helder en degelijk gemotiveerd
zijn. Voor partijen bevordert dat het niveau van de vervolgprocedure,
dan wel de acceptatie van het niet gebruik kunnen maken van een vervolgprocedure.Voor lichte, eenvoudige zaken – het voorbeeld dat ik in het begin
van mijn betoog aanhaalde van de diefstal van die ene fiets met als straf
een geldboete van maximaal € 500 – stelt het wetsvoorstel
een verlofstelsel voor. In het voorlopig verslag stelde mijn fractie de vraag,
of het verlofstelsel wel voldoende capaciteitswinst oplevert, in het licht
van het ruime afwegingskader van de voorzitter. De minister antwoordt in de
memorie van antwoord dat het ruime afwegingskader de voorzitter juist veel
flexibiliteit geeft om de zaak efficiënt af te doen. De minister vervolgt
dat het in het verlofstelsel om lichte, eenvoudige zaken gaat, waarbij een
ervaren raadsheer in staat zal zijn, snel tot de kernpunten door te dringen.
Kunnen wij hieruit afleiden dat voor zaken die zijn onderworpen aan het verlofstelsel
per definitie een ervaren raadsheer zal worden ingezet, en misschien wel moet
worden ingezet? Zo ja, is dit bekend aan de gerechtshoven? Heeft dit mogelijkerwijs
consequenties voor de capaciteit van de gerechtshoven, voor de inzet van ervaren
raadsheren bij gecompliceerde zaken?Mevrouw de voorzitter, mijn fractie ziet het belang van dit wetsvoorstel
in. Wij zien in dit wetsvoorstel met betrekking tot het voortbouwend appel
en tot op zekere hoogte ook met betrekking tot het verlofstelsel eenzelfde
tendens als in het Wetboek van Burgerlijke Rechtsvordering, met de substantiëringsplicht.
De rechtspraktijk biedt voldoende mogelijkheden voor een justitiabele om letterlijk
tot zijn recht te kunnen komen, en in het geval van het strafrecht geldt dat
ook voor het OM, maar dan moet de justitiabele, casu quo het OM, zijn standpunt
wel tijdig met voldoende argumenten onderbouwen. Dat is een alleszins redelijke
eis.Voorzitter: Van den BergMevrouw Broekers-Knol (VVD):Voorzitter, voordat ik afrond wil ik het volgende opmerken. De heer Pruiksma
voerde het woord namens de fractie van het CDA. Hij is raadsheer in het Hof
Leeuwarden. Lidmaatschap van deze Kamer, en tevens deel uitmaken van de rechterlijke
macht, is geen incompatibiliteit. Niet te ontkennen valt dat de rechterlijke
macht direct is betrokken bij dit wetsvoorstel. Mijn fractie vraagt zich dan
ook af, of het wel zo verstandig is dat specifiek over dít onderwerp
de heer Pruiksma namens het CDA het woord heeft gevoerd. Met belangstelling
wachten wij de beantwoording door de minister af.De beraadslaging wordt geschorst.Voorzitter: Timmerman-Buck 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/h-ek-20062007-58-63.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl