Interpellatie-Kant, gericht tot de minister van Volksgezondheid, Welzijn en Sport, over de wachtlijsten in de zorg
Staten-Generaal — Handelingen 
Datum: 2014-07-07 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Handeling 2001-2002, pag. 4958-4976

 
 
 

Handeling

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Vergadernummer
Datum vergadering

20-06-2002

Tweede Kamer der Staten-Generaal

2001-2002

nr. 81, pagina 4958-4976

12-06-2002

 

 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties over kamerdossier

Kamerdossier 28421Toon publicaties die dit dossier behandelen

 
 
 Publicaties in vergadering

Lijst van ingekomen stukken, met de door de voorzitter terzake gedane voorstellen (woensdag 12 juni 2002)Pagina 4976-4977
Behandeling van het verslag van het algemeen overleg met de minister van Volksgezondheid, Welzijn en Cultuur over orgaandonatie (28140, nr. 4)Pagina 4953-4958
Regeling van werkzaamheden (woensdag 12 juni 2002)Pagina 4953-4953
Presentie en opening (woensdag 12 juni 2002)Pagina 4953-4953
Noten (zie blz. 4958): Interpellatievragen van het lid Kant (SP) aan de minister van Volksgezondheid, Welzijn en Sport over de wachtlijsten in de zorgPagina 4978-4978
Interpellatie-Kant, gericht tot de minister van Volksgezondheid, Welzijn en Sport, over de wachtlijsten in de zorgPagina 4958-4976

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 118 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
Aan de orde is de interpellatie-Kant, gericht tot
de minister van Volksgezondheid, Welzijn en Sport, over de wachtlijsten
in de zorg.Tot het houden van deze interpellatie is verlof verleend in de vergadering
van 11 juni 2002.(De vragen zijn opgenomen aan het eind van deze editie.)1De voorzitter:Ten behoeve van de nieuwe leden deel ik mede dat bij een interpellatie
eerst de aanvrager het woord voert, waarna de regering antwoordt. Vervolgens
krijgen alle leden, inclusief de aanvrager, de gelegenheid om het woord te
voeren. Voorts geef ik aan dat het een goede gewoonte is om de aanvrager van
de interpellatie tijdens zijn of haar "eerste" termijn niet te interrumperen.Mevrouw Kant (SP):Voorzitter. Wij spreken vandaag over een ernstig maatschappelijk probleem,
door mij eerder benoemd als "de vermijdbare sterfte". Wij hebben daarover
eerder gesproken in het kader van de discussie over de tekorten op de intensive
care, de wachtlijsten voor hartoperaties en de wachtlijsten voor kankerpatiënten.De aanleiding om op dit laatste punt terug te komen, is een rapport van
de werkgroep hoofd-halstumoren. Deze constateert dat in geen van de onderzochte
centra de maximaal toelaatbare wachttijd wordt gehaald; patiënten worden
pas na het verstrijken van die wachttijd geholpen. De werkgroep geeft tevens
aan dat de gevolgen hiervan zeer ernstig kunnen zijn. Door vijf centra is
aangegeven dat patiënten in een enkel geval inoperabel waren geworden.
De geplande operatie kon dus geen doorgang vinden, waarmee de kans op genezing
verloren ging. Er werden in dit verband vijf concrete situaties genoemd. Naar
mijn mening is deze situatie zeer ernstig.Er is in het rapport ook gemeld dat noodoplossingen om mensen binnen een
redelijke tijd te helpen andere ernstige gevolgen kunnen hebben. Er werd bijvoorbeeld
besloten om ouderen beperkter te opereren of om te bestralen in plaats van
te opereren, terwijl dat niet de beste behandeling was. Verder werd in bepaalde
gevallen minder diagnostisch onderzoek verricht dan noodzakelijk was. De conclusie
van de werkgroep luidt dat met de noodmaatregelen het risico van een verlies
aan kwaliteit wordt gelopen. Ook dit mag naar mijn mening niet geaccepteerd
worden. Een neveneffect van de zaak is dat andere belangrijke operaties, bijvoorbeeld
om langdurige pijn te verlichten, uitgesteld worden. Ook andere patiënten
zijn daarvan dus de dupe.De oorzaken die in het duidelijke en overzichtelijke rapport worden genoemd,
liggen volgens de werkgroep bij de budgettering van de ziekenhuizen, de te
lage tariefstelling, het personeelstekort en het tekort aan apparatuur. Er
is zelfs sprake van een tekort aan apparatuur om de diagnose
te stellen, bijvoorbeeld CT-scans, hetgeen vervolgens tot tijdverlies leidt.Niet alleen bij hoofd-halskanker, maar ook bij andere vormen van kanker
zijn de wachttijden te lang. Ik heb in deze Kamer eerder gerefereerd aan onderzoek
van het Integraal Kankercentrum Rotterdam naar de wachtlijsten. Uit dat onderzoek
kwam naar voren dat het risico op uitzaaiingen bij lang wachten groter wordt.
Verder wordt gesteld dat de kans op genezing voornamelijk bepaald wordt door
de uitzaaiingen. Het zou heel vervelend zijn als die zich net in de wachttijd
ontwikkelen.Er is ook op Europees niveau vergelijkend onderzoek verricht, waarbij
de wachttijden voor kankerbehandeling vergeleken zijn met de overlevingskansen.
Engeland en Schotland, waar de wachttijden voor kankerbehandeling lang zijn,
scoorden daarin slecht. Helaas wijken de Nederlandse wachttijden niet veel
af van de Engelse en Schotse wachttijden.Ik gaf al aan dat ook mensen met andere vormen van kanker te lang moeten
wachten op behandeling. Ik neem aan dat iedereen hier vanochtend de Volkskrant
heeft gelezen waarin verslag werd gedaan van het VU-ziekenhuis in Amsterdam.
Longkankerpatiënten staan soms zo lang op de wachtlijst dat opereren
niet meer mogelijk is; de tumor is te groot geworden. Prof. Postmus, hoogleraar
longziekten, schat dat op zijn afdeling daarvan ongeveer vier tot vijf keer
per jaar sprake is. Ik denk dat niemand twijfelt aan de ernst van deze wachttijden
en de gevolgen ervan. Toch vraag ik de minister om ook die ernst te erkennen.Erkent zij dat mensen onnodig overlijden doordat medisch aanvaardbare
wachttijden voor kankerpatiënten worden overschreden? Laat ik het op
mijn manier nog een keer uitleggen. De wachttijden voor de behandeling van
kanker zijn gebaseerd op medisch aanvaardbare normen. Wanneer die overschreden
worden, wordt de kans op genezing kleiner. Natuurlijk kan ook ik niet zeggen
dat een bepaalde patiënt is overleden doordat de wachttijd is overschreden.
Dat kan niemand. Bij kansberekening is het echter nu eenmaal zo dat, als een
groep kankerpatiënten te laat behandeld wordt, de genezingskans bij die
groep als geheel kleiner wordt. Dan zijn er helaas ook mensen die aan de verkeerde
kant van de streep van die kansberekening uitkomen. Er overlijden in ons land
dus onnodig mensen door te lange wachttijden voor kankerbehandeling. Ik wil
graag de reactie van de minister op mijn stelling horen.Na die erkenning – en dat is natuurlijk het belangrijkste –
moet alles op alles gezet worden om die wachttijden terug te dringen tot een
aanvaardbaar niveau. Dat mag niet gehinderd worden door financiering, dat
mag niet gehinderd worden door de hoogte van die financiering, dat mag niet
gehinderd worden door de manier van financiering en evenmin door de organisatie
en bureaucratie. Ik wil graag voor 1 september een plan van aanpak om de wachttijden
terug te brengen naar het aanvaardbare niveau.Minister Borst-Eilers:Mijnheer de voorzitter. Mevrouw Kant heeft zonder twijfel gelijk, als
zij zegt dat het gaat om een heel zorgwekkende situatie. Vanmiddag gaat het
inderdaad om mensen die lijden aan hoofd- en halskanker, maar evenals mevrouw
Kant acht ik het niet uitgesloten dat ook voor andere patiënten met kanker
geldt dat de wachtlijsten in ons land vaak nog zo lang zijn dat de medisch
aanvaardbare norm wordt overschreden. Dan ligt het voor de hand dat mensen
overlijden die wellicht niet waren overleden, als zij eerder geopereerd of
bestraald hadden kunnen worden. Ik erken dat ten volle. Dit onderschrijft
ook de grote ernst van deze problematiek.Ik vind dat de werkgroep hoofd-halstumoren heel goed werk heeft gedaan.
Ik heb er veel waardering en respect voor dat deze groep artsen de moed heeft
gehad om de eigen situatie te beschouwen, goed te analyseren en naar buiten
te brengen. Zij overschrijden allen – dat is vaak het tere punt –
de maximale grens van 30 dagen, maar daarboven zijn er aanzienlijke verschillen.
Dat heeft men toch openbaar willen maken. De kans op genezing gaat daardoor
verloren, schrijven zij. Zij schrijven dat zij menen te weten dat dit voor
2001 voor vijf mensen met enige zekerheid kan worden gezegd, omdat in hun
groep in 2001 vijf van dergelijke meldingen zijn geweest.De belangrijkste knelpunten zitten in de eerste plaats in de capaciteit
van personeel en apparatuur. Dan gaat het om diagnostische, CT-, MRI- en bestralingsapparatuur.
De Kamer weet dat ik in 2001, eigenlijk het eerste jaar waarin zeer veel geld
voor de zorg beschikbaar kon komen, ook geld beschikbaar heb gesteld om extra
specialisten op te leiden. De capaciteit wordt in Nederland verdubbeld. Er
zijn ook specialisten bij die voor dit onderwerp relevant zijn, zoals anesthesisten,
radiologen en KNO-artsen. Voor operatiekamerpersoneel is een opleidingsoffensief
gestart, met name in de academische ziekenhuizen. Het gaat om OK-assistenten,
verpleegkundigen en anesthesieassistenten. Wij kennen ook het radiotherapieplan,
ook radiotherapieoffensief genoemd, waarbij de behandelmogelijkheden kunnen
worden uitgebreid met 60% ten opzichte van het jaar 2000. Voor een deel gaat
het om apparatuur. Voor het plaatsen van nieuwe bestralingstoestellen zijn
echter ook bouwkundige voorzieningen nodig. Daarom kan dit niet in één
of twee jaar worden gerealiseerd. De Kamer kent dat plan en ook de tijd die
daarbij hoort.De werkgroep komt met een plan van aanpak dat een zevental aanbevelingen
bevat. Wat ik daarbij zeer te waarderen vind, is dat de eerste vier aanbevelingen
ook aan het eigen adres zijn gericht. Men heeft het over een analyse van de
doorstroomtijden en over het proberen daar iets aan te doen, en over het reserveren
van tijdsloten bij de diagnostiek en natuurlijk ook in de operatiekamer. Het
betekent dat met de eigen directies gesproken moet worden over prioritering
van operatiekamertijd en gebruikstijd van diagnostische apparatuur. Voorts
gaat het om het aanstellen van een verpleegkundig coördinator: dat is
in enkele centra al gebeurd en het schijnt te helpen. Dit moet namelijk gezien
worden in het licht van het multidisciplinaire karakter van deze behandeling,
zoals mevrouw Kant het ook in haar vragen zegt. Het gaat er daarbij om dat
alle specialisten tegelijk in één plan gevoegd moeten worden:
de diagnostische specialisten en ook de behandelend specialisten, alsmede
het OK-personeel. Dat moet allemaal samenkomen uit verschillende hoeken
en gaten van het ziekenhuis, hetgeen een ingewikkelde zaak is; zo'n coördinator
kan daarbij helpen.In de volgende aanbevelingen wendt men zich tot de academische ziekenhuizen
zelf, alsmede het Anthoni van Leeuwenhoekziekenhuis dat hier ook bij hoort
als centrum voor hoofd- en halsoncologie. Te dien aanzien wordt gezegd: wij
moeten ook erkend worden als topreferente zorg met hoge prioriteit. Ik heb
gisteren overleg gehad met het bestuur van de Vereniging van academische ziekenhuizen
en dat zegt dat het dit ook zonder meer erkent.Dan komt er echter een aanbeveling die zowel door de Vereniging van academische
ziekenhuizen als door mij niet direct wordt onderschreven. Men wil namelijk
overgaan tot verzelfstandigde centra met een geoormerkt budget. Daarvan zou
ik het volgende willen zeggen. Wij zijn op weg naar een systeem in de gezondheidszorg
waarbij wij steeds meer vrijheid willen laten, decentraal, aan de mensen die
het echte werk moeten doen. De ziekenhuizen krijgen een budget; een klein
deel daarvan is geoormerkt, namelijk waar het om artikel 18-voorzieningen
gaat zoals wij die vroeger noemden. Maar de andere topreferente zorg –
daar staat een academisch ziekenhuis bol van – gaat allemaal uit het
totale ziekenhuisbudget. Juist daardoor kan de ziekenhuisdirectie, samen met
de betrokken artsen, ook sturen met het budget; daar waar de nood het hoogst
is, moet dan ook het meeste budget heen. Wanneer wij dat nu vanuit Den Haag
weer gaan oormerken en in hokjes indelen, doen wij mijns inziens twee dingen
verkeerd: wij vergroten weer de starheid en de regelgeving, en voorts gaan
wij ons weer met dingen bemoeien die tot de verantwoordelijkheid van het ziekenhuis
zelf – directie en medische staf samen – behoren.Voorts wordt gesteld dat het te overwegen is om de financiering aan te
passen. Het iMTA, het instituut in Rotterdam, heeft namelijk een onderzoek
gedaan en gezegd dat de kosten zoals die in het budget zijn verwerkt, veel
lager zijn dan wat het in feite kost wanneer je een kostenberekening maakt.
Ook hier geldt dat dit ongetwijfeld waar is. Wij zijn op weg naar kostprijzen
volgens de DBC-systematiek, waarbij het tarief precies de kosten dekt en wij
niet meer van dit soort scheve toestanden hebben. Er zijn echter ook zaken
in ziekenhuizen die overbetaald worden. Als dat niet zo was, zou men nooit
met zijn budget rond kunnen komen. Om nu eenzijdig, in één geval,
een tarief te gaan aanpassen, lijkt mij geen goede zaak. Als men dat overigens
per se wil, dan moet men dat bij het CTG aanvragen en dat hebben de academische
ziekenhuizen niet gedaan.De laatste aanbeveling is aan de overheid gericht: zorg dat de capaciteit
op het punt van personeel en apparatuur wordt aangepast. Ik ben het met mevrouw
Kant eens dat geld daar geen rol mag spelen. Ook de apparatuur hebben wij
ondergebracht in het systeem van het actieplan Zorg verzekerd. Daarbij geldt
dat als kan worden aangetoond dat men het geld gaat besteden om de wachtlijsten
weg te werken, men het geld er ook voor mag hebben,Voordat ik concreet op de vragen inga, wil ik nog op twee andere punten
ingaan. In de eerste plaats vind ik het belangrijk dat de inspectie die zich
in deze zaak verdiept heeft, tot de constatering komt, zowel op grond van
onderzoek van elders, als ook op grond van enig onderzoek in Nederland, dat
er in het voortraject bij deze patiënten een enorme vertraging optreedt.
De inspectie zelf zegt zelfs dat er vanaf het moment van de eerste klachten
totdat de patiënt in het hoofd-halscentrum belandt, wel vijf maanden
kunnen passeren en dat dit helemaal niet ongebruikelijk is. Ik vind dat heel
schokkend. Waar ligt dat dan aan? Men gaat vaak met de klacht naar de tandarts,
die het niet herkent als een kwaadaardige aandoening. Als zijn therapie niet
helpt, bijvoorbeeld het gebruik van antibiotica omdat hij denkt dat het een
ontsteking is, gaat de patiënt naar de huisarts en van de huisarts naar
de KNO-arts. Er treden dan overal vertragingen op. Ik vind dat wij dit moeten
aanpakken, omdat er geweldig veel te winnen valt.Ter illustratie, in het VU-ziekenhuis blijkt dat 85% van de patiënten
die met deze diagnose in dat centrum komen al in stadium 3 of 4 verkeren.
Dat is al heel kritiek. Daardoor wordt de wachtlijst in het ziekenhuis nog
kritieker. Als men in het voorstadium sneller werkt en patiënten in stadium
1 of 2 in zo'n centrum komen, is de kans op genezing natuurlijk veel groter.
Dat mag niet buiten onze aandacht blijven. Daar zou wel eens het meeste te
winnen kunnen zijn. Op lange termijn moet je natuurlijk ook hierbij aan preventie
denken, want de oorzaken van dit type tumoren liggen in het gebruik van sterk
geconcentreerde alcohol en tabak. Met name pijproken is riskant voor dit soort
kanker.Ik wil niet op de stoel van de ziekenhuisdirecties gaan zitten. Ik vind
dat zij een plan van aanpak moeten maken met hun hoofd-halsartsen. Dat plan
van aanpak wil ik wel regelmatig kunnen volgen. Ik wil de Vereniging van academische
ziekenhuizen vragen om samen met de werkgroep ieder halfjaar te rapporteren
over de uitvoering van de aanbevelingen die aan hun adres gericht zijn. Ik
wil daarbij ook een doelstelling afspreken. Het is nu meer dan 30 dagen, zelfs
30 tot 70. Ik denk daarbij aan een ambitieuze en tegelijkertijd realistische
doelstelling: over zoveel maanden moeten het zoveel dagen zijn en over een
x-aantal maanden moeten het 30 dagen zijn.Verder wil ik de Vereniging van academische ziekenhuizen vragen of er
ook voor andere categorieën patiënten met kanker dergelijke analyses
zijn en zo niet, of zij die willen laten maken. Nu hebben wij min of meer
toevallig dit rapport op onze bureaus gekregen, maar ik wil het ook over andere
vormen van kanker weten. Dan kunnen wij daarvoor eveneens plannen van aanpak
laten maken.Voorts wil ik de inspectie vragen om samen met de werkgroep hoofd-halstumoren
de tandartsen en de huisartsen op de een of andere manier via aanschrijvingen,
nascholingscursussen en dergelijke te helpen om de vertraging in de eerste
fase terug te dringen.Voorzitter. Hiermee is al een deel van de vragen beantwoord, maar ik loop
ze toch nog even langs, zoals gebruikelijk in een interpellatiedebat.De eerste vraag is: vindt u het acceptabel? Het antwoord is nee.De tweede vraag is of ik erken dat mensen waarschijnlijk onnodig overleden
zijn. Het antwoord is ja. Nogmaals, dat mogen wij niet aanvaarden.De derde vraag gaat over de consequenties. Ik heb net gezegd dat ik dit
op drie punten wil aanpakken.De vierde vraag gaat over de lange wachttijd. Die vind ik niet acceptabel. De vijfde vraag betreft het punt dat oplossingen ad hoc op zichzelf weer
nieuwe gevaren voor kwaliteitsverlies met zich brengen. Dat schrijft de werkgroep
en dat onderschrijf ik ook, hoewel ik denk dat een maatregel zoals het scherper
protocolleren van de diagnostiek mogelijk is zonder kwaliteitsverlies en zelfs
ten goede komt van de patiënt, omdat overdiagnostiek toch ook belastend
is.In vraag 6 wordt gevraagd om inzicht in de overschrijding van de aanvaardbare
wachttijd. Ik heb net gezegd dat ik dat graag ook voor andere vormen van kanker
wil geven. Bij mijn voortgangsrapportage radiotherapie begin maart heb ik
voor de radiotherapiepatiënten al zo'n overzicht toegestuurd. Toen heb
ik geschreven dat de Nederlandse vereniging voor radiotherapie bezig is een
systeem van wachtlijstmeting in de radiotherapie te ontwikkelen om dat telkens
te kunnen bijhouden en dat wij ook daarover voortgangsrapportages krijgen.Ik kom bij vraag 7. De inspectie heeft het rapport inderdaad op 9 januari
jl. ontvangen. Er is met dat rapport wel iets merkwaardigs gebeurd. Er staat
dat het in kopie is gestuurd aan de inspectie, aan de vaste commissie van
uw Kamer en aan de raden van bestuur van de academische ziekenhuizen. De inspectie
heeft het in januari gekregen, maar ik heb begrepen dat uw commissie en de
raden van bestuur van de academische ziekenhuizen het niet hebben ontvangen.
Ik moet wel zeggen dat ik iets enigszins verbazingwekkend vind. De werkgroepleden
hebben hun werk in de ziekenhuizen gedaan. Ik mag hopen dat zij regelmatig
hun directie tegenkomen. Zij hebben uiteindelijk een rapport aan de directie
gestuurd en daarop nooit iets gehoord, omdat deze het nooit gezien heeft.
Ik vind het slecht te begrijpen dat daar niet enige vorm van follow-up of
rappel is gevolgd. Hoe gaat men daar precies met elkaar om? Misschien hadden
de hoofd-halsartsen het veel te druk met patiënten behandelen om dat
soort administratieve procedures te volgen. Daar zou ik dan wel weer begrip
voor hebben. Inmiddels hebben de raden van bestuur het rapport wel en zijn
ze net zo hard van plan om er iets aan te doen als ik net beschreef. De inspectie heeft het rapport gelezen. Zolang er geen concrete meldingen
zijn van patiënten die overleden zijn terwijl dat niet had gehoeven,
kunnen wij er niet induiken. De inspectie is inmiddels bezig met het opnemen
van contact met de werkgroep.Wanneer heb ik het rapport ontvangen? Ook daar is iets niet goed gegaan.
Het rapport is op het ministerie niet met de gezien de ernst van het onderwerp
wenselijke urgentie naar mij toegestuurd. Men heeft gedacht dat het een rapport
is met aanbevelingen hoofdzakelijk gericht aan de ziekenhuizen. De ene aanbeveling
aan de overheid hebben wij in 2001 al uitgevoerd. Vandaar dat men begonnen
is met een ambtelijk traject met de werkgroep. Wij hebben inmiddels duidelijk
afgesproken dat dit soort rapporten direct op het bureau van de minister terecht
hoort te komen. Voortaan zal dat ook zeker gebeuren.Vraagt 10 behelst mijn bedoeling met een bepaalde passage in de brief.
Ik heb daarin gerefereerd aan de bladzijden 6 t/m 8 van het rapport, omdat
daaruit blijkt dat de gemiddelde totale wachttijd per therapie sterk varieert.
Voor de instellingen 3 en 8 is die wachttijd bijvoorbeeld stukken langer dan
voor de instellingen 2 en 4. Ook de specifieke knelpunten laten een wisselend
beeld zien. Dat illustreert toch dat de behandelcentra van elkaar kunnen leren
bij de stroomlijning van het zorgproces, hetgeen de werkgroep zelf trouwens
ook signaleert. Het zou goed zijn als ze allemaal een zorgcoördinator
aanstellen. Dat heeft alles te maken met prioriteiten en keuzes van de instellingen
zelf. Ik vind het terecht dat de werkgroep daar een belangrijke verantwoordelijkheid
neerlegt. Er zijn ziekenhuizen in Nederland, zoals het Reinier de Graaf Gasthuis
in Delft, waar men de schaarse OK-capaciteit zo verdeelt dat mensen met kanker
daar nooit langer dan twee à drie weken op behandeling hoeven te wachten.
Nu is dat in een algemeen ziekenhuis misschien ook makkelijker dan in een
academisch ziekenhuis, waar alle moeilijke kankergevallen bijeenkomen. Dan
wordt het natuurlijk moeilijker om de schaarse OK-capaciteit zo te verdelen
dat iedereen tijdig aan de beurt komt. Dat heeft tot effect dat alle andere
niet-kankeroperaties gewoon niet meer kunnen en dat heeft bezwaren, omdat
dergelijke ziekenhuizen ook nog een onderwijs- en opleidingstaak hebben. Dat
is het zoveelste argument om de capaciteit keihard in te zetten. Dat houdt
ook in – ik zeg het nog een keer – het omlaag brengen van het
ziekteverzuim.Vraag 12 gaat over het verhoogde budget. Voor 2001 en 2002 heb ik de budgetten
voor de academische ziekenhuizen op hun verzoek met 40 mln gulden, dus 18
mln euro verhoogd voor de topreferente zorg. Daarbij is concreet een aanvraag
gedaan voor de hoofd-halsoncologie. Als alles wat daarvoor gevraagd wordt
bij elkaar opgeteld wordt – IC, MRI, KNO, enz. – dan gaat het
om ruim 9 mln gulden voor de hoofd-halsoncologie. Hoewel men als VAZ met het
rapport niet zichtbaar veel gedaan heeft, heeft men het probleem kennelijk
wel eerder onderkend. In de aanvraag aan mij zijn argumenten aangegeven voor
de 9 mln gulden voor de hoofd-halsoncologie. Nogmaals, dat geld is met ingang
van 2001 toegewezen.Op vraag 15, of ik de mening deel dat in tijden van schaarste voorrang
moet worden gegeven aan patiënten met een levensbedreigende aandoening,
zoals kanker, zeg ik volmondig "ja". Ik vind ook dat dat echt een verantwoordelijkheid
is van de ziekenhuizen, samen met de medische staf. Het zijn pijnlijke onderwerpen,
want iedereen heeft zijn operatiekamertijd. Niemand heeft zin om wat aan een
ander af te staan, maar je moet daar op een gegeven moment toch doorheen durven
breken. In een academisch ziekenhuis komen zoveel van dit soort levensbedreigende
situaties aan de orde, dat het daar iets makkelijker gezegd dan gedaan is.
Desalniettemin moet men op dit punt ook doen wat men kan.De beraadslaging wordt geopend.Mevrouw Kant (SP):Voorzitter. Ik dank de minister oprecht voor haar beantwoording, vooral
ook vanwege de erkenning en de plannen om de zaak goed aan te pakken. Die
erkenning vind ik echt heel belangrijk. Wij hebben hier vaker over het probleem
van vermijdbare sterfte gedebatteerd en ik vond dat er tot nu toe onvoldoende
erkenning was van de ernstige gevolgen die wachttijden en capaciteitsgebrek
in ziekenhuizen kunnen hebben, namelijk dat onnodig mensen overlijden. Ik
ben blij met die erkenning, omdat zij de kans op een snelle en fikse aanpak
van de oorzaken vergroot.De heer Jukema (LPF):Voordat mevrouw Kant uitvoerig voortgaat met dit interpellaire debat,
moet mij wat van het hart. De LPF is voor helderheid en duidelijkheid en gooit
de knuppel ook in het politieke hoenderhok. Ik vind dit nu echt een schoolvoorbeeld
van misbruik van het interpellaire debat, want het gaat om verschrikkelijke
feiten die al lang bekend zijn in de gezondheidszorg. Dan doel ik op de gevolgen
van de wachtlijsten, ontstaan door het gevoerde beleid van de overheid van
de afgelopen jaren. De minister heeft het probleem volledig erkend en in haar
brief duidelijk aangegeven welke maatregelen zij heeft genomen of van zins
is te nemen. Dat is volstrekt helder en duidelijk. Ik begrijp dus niet zo
goed waar dit interpellaire debat toe dient. Het dient zeker niet de kankerpatiënt,
want die wordt hiermee echt niet één dag eerder geholpen. Waar
wil mevrouw Kant met dit interpellaire debat naartoe?De voorzitter:Mevrouw Kant zal, als zij dat wil, inhoudelijk ingaan op wat u zegt. De
interpellatie is echter toegestaan; daar gaan wij nu geen discussie over voeren.De heer Jukema (LPF):Mijnheer de voorzitter. Dat begrijp ik volkomen. Ik wil alleen op deze
plaats aangeven dat wij moeten ophouden met onnodig interpellaire debatten
aan te vragen.De voorzitter:Dat had u gisteren bij de regeling van werkzaamheden moeten zeggen. Wat
de inhoud betreft, geef ik mevrouw Kant de gelegenheid om al dan niet te reageren.Mevrouw Kant (SP):Ik was nog maar net begonnen en ik zal zo aangeven waarom ik denk dat
dit debat nodig is en waarom ik nog niet tevreden ben met het antwoord van
de minister. De heer Jukema zei dat het al lang duidelijk is. Was het iedereen
in de politiek maar duidelijk geweest, want dan waren de maatregelen al veel
eerder genomen. Eén van de manieren voor een volksvertegenwoordiger
om te proberen om voor bijvoorbeeld de kankerpatiënten dingen te verbeteren,
is om in de Kamer daarover het debat met elkaar aan te gaan en de regering,
in dit geval de minister van Volksgezondheid, aan te sporen actie te ondernemen.
Ik wil de heer Jukema wel verklappen wat ik de afgelopen jaren hier in interpellatiedebatten
allemaal heb aangevoerd en in welke gevallen dat tot spoed of tot maatregelen
heeft geleid. Misschien kunnen wij daar eens rustig uitgebreid over praten.
Als wij als volksvertegenwoordigers denken dat zaken versneld moeten worden
of dat er ander beleid moet komen, dan is het onze rol om daarover het debat
aan te gaan. Dat zult u, mijnheer Jukema, de komende jaren nog wel merken.De heer Jukema (LPF):De minister heeft in haar brief duidelijk maatregelen aangekondigd. Of
die wel of niet voldoende zijn, zal de tijd moeten leren. In het huidige gezondheidszorgsysteem
zet ik daar sterk mijn vraagtekens bij. Waar het nu om gaat, is dat de minister
demissionair is. U verwacht toch niet van een demissionaire minister dat zij
in een paar weken tijd het hele volksgezondheidsbeleid dermate goed kan reorganiseren,
dat dit soort wantoestanden in de toekomst niet meer voorkomt?Mevrouw Kant (SP):Dat verwacht ik inderdaad niet. Wij zullen afwachten waartoe de fractie
van de LPF in de toekomst in staat is. Dat kan ik nu nog niet beoordelen.
Ik kan u wel voorspellen dat u mij dan zeker zult tegenkomen. Nu hebben wij
nog te maken met deze minister en ik ben het er niet mee eens dat deze minister
niet veel meer kan uitrichten. Deze demissionaire minister kan toch de eerste
stappen zetten om tot verbetering te komen van deze ernstige situatie, waarin
mensen onnodig overlijden vanwege wachttijden voor behandeling van kanker.
Die stappen moeten ook gezet worden, want de mensen om wie het gaat, mijnheer
Jukema, kunnen niet wachten. Ik zal aangeven in welk opzicht ik het antwoord
van de minister onvoldoende vind. Woorden en papier zijn mooi, maar de werkelijkheid
is soms weerbarstig en je moet altijd maar afwachten of het allemaal geregeld
wordt. Dat is mijn ervaring en misschien zal de heer Jukema wat dat betreft
als Kamerlid wat wijzer worden. Wij hebben hier al heel vaak over gesproken
in de Tweede Kamer en nog is het een probleem. De heer Jukema zal mij en anderen
nog jarenlang op zijn weg vinden. Op het moment dat problemen niet opgelost
worden sta ik hier weer, misschien volgende week al.Voorzitter. Mij gaat het om de kankerpatiënten en om niemand anders.
Ik ben niet tevreden met het antwoord van de minister. Het is wel goed dat
zij de intentie heeft om te vragen om een plan van aanpak. Maar vragen vind
ik te mager. Zij zei nadrukkelijk dat zij niet op de stoel van de ziekenhuizen
wil gaan zitten. Dat zal ik haar ook niet vragen, maar ik vraag haar wel om
op de stoel ernaast te gaan zitten en ervoor te zorgen dat de voorwaarden
geschapen worden die nodig zijn om aan het plan van aanpak, dat er snel moet
komen, uitvoering te geven. In eerste termijn zei ik al dat gebrek aan geld
of een slechte organisatie niet de redenen mogen zijn dat er geen sprake is
van voortgang. Natuurlijk heb ik ook gebeld met de Vereniging van academische
ziekenhuizen en mij is verteld dat geld wel degelijk een probleem is, dat
de budgetten, hoewel zij verhoogd zijn, nog steeds onvoldoende zijn voor de
aanschaf van de benodigde apparatuur en voor het opleiden van voldoende personeel
en het vergroten van de capaciteit. Ik wil graag dat de minister een duidelijke
rol speelt in het stimuleren van het veld om met oplossingen te komen en gezamenlijk
tot een plan van aanpak te komen.Voorzitter. Ik ben tevreden met de toezegging dat er een onderzoek komt
naar de categorieën kankerpatiënten die niet in dit rapport worden
genoemd. Ook hierbij dring ik aan op spoed, zodat alle categorieën kankerpatiënten
bij het plan van aanpak betrokken kunnen worden. Tegen deze achtergrond dien
ik de volgende motie in.De Kamer,gehoord de Kantberaadslaging,overwegende dat voor de diagnosestelling en behandeltherapieën voor
kankerpatiënten overschrijding van de genormeerde wachttijden
niet mag voorkomen;constaterende dat de werkgroep NWHHT structurele oplossingen voorstelt,
zowel voor binnen de centra als daarbuiten onder meer geoormerkte budgetten
en realistische financiering;verzoekt de regering, voor 1 september van dit jaar te komen met een plan
van aanpak dat ertoe leidt dat behandelingen van kanker niet beperkt worden
vanwege budgettering, mate en wijze van financiering of organisatie en daarbij
de structurele oplossingen van de werkgroep te betrekken,en gaat over tot de orde van de dag.De voorzitter:Deze motie is voorgesteld door de leden Kant, Arib en Tonkens. Naar mij
blijkt, wordt zij voldoende ondersteund.Zij krijgt nr. 1(28421).Mevrouw Kant (SP):Voorzitter. In de motie vraag ik de regering om voor 1 september van dit
jaar met een oplossing te komen, omdat ik vind dat er echt haast bij is. De
kankerpatiënten kunnen niet langer wachten. Ik wil graag dat deze minister
daar een begin mee maakt. Tegen de heer Jukema zeg ik: ik hoop dat een volgende
bewindspersoon die klus voor 1 september afmaakt.De heer Jense (LN):Voorzitter. Ik heb de nodige moeite met de toon van dit debat. Er wordt
gesuggereerd dat de minister een groot aantal zaken letterlijk heeft laten
liggen "de dood tot gevolg hebbende". Dat gaat mij te ver. Ik vind dat mevrouw
Kant een tandje terug moet in de sfeer van de redenatie.Mevrouw Kant (SP):Voorzitter. Ik ga geen enkel tandje terug. Ik heb heel duidelijk neergezet
hoe ik tot de redenering kom dat er mensen onnodig sterven in dit land, met
een kansberekening. De minister heeft dat erkend. Volgens mij is daarmee door
haar erkend dat zich dit soort ernstige situaties voordoen in dit land. Ik
doe daar geen millimeter aan af.De heer Jense (LN):Ik vind dat wij in dit soort debatten moeten voorkomen dat mensen die
dit horen de idee krijgen dat de Kamer of de minister een aantal zaken echt
heeft verwaarloosd met alle gevolgen van dien. Ik ben ervan overtuigd, het
verhaal van de minister gehoord hebbende, dat het meer een kwestie is van
anders organiseren van een heleboel zaken dan dat de schuld bij de minister
ligt. Daarom moet niet gesuggereerd worden dat zij te weinig zou hebben gedaan.Mevrouw Kant (SP):Voorzitter. Ik suggereer niet alleen dat de minister te weinig heeft gedaan.
Ik concludeer dat de minister te weinig heeft gedaan en dat het beleid in
de afgelopen jaren op het terrein van de volksgezondheid er mede de oorzaak
van is dat er sprake is van vermijdbare sterfte. Ik heb dat al eerder hier
gezegd en ik zal dat blijven herhalen. Ik doe dat omdat ik de ernst van de
situatie onder ogen wil zien en tot oplossingen wil komen.De heer Buijs (CDA):Voorzitter. Mevrouw Kant doet een constatering ten aanzien van de minister.
Is zij de enige of zijn er ook andere factoren of partijen in het spel?Mevrouw Kant (SP):Voorzitter. Als ik iets constateer, dan is dat mijn conclusie.De heer Buijs (CDA):De minister is dus als enige verantwoordelijk?Mevrouw Kant (SP):Nee, natuurlijk niet.De heer Buijs (CDA):Waarom noemt u haar dan als enige?Mevrouw Kant (SP):Voorzitter. De minister is eindverantwoordelijk voor het volksgezondheidsbeleid
in Nederland, maar de meerderheid van de Kamer en de mensen in de ziekenhuizen
zijn medeverantwoordelijk. Eindverantwoordelijk is echter alleen de minister.De heer Buijs (CDA):Dus de minister is verantwoordelijk voor onnodige sterfte?Mevrouw Kant (SP):De minister is ervoor verantwoordelijk dat het beleid heeft geleid tot
onnodige sterfte, dat is juist.De heer Buijs (CDA):Een eerdere conclusie van u is dat er onnodig mensen in dit land sterven.
U zegt dat de minister daarvoor verantwoordelijk is. Is daar een directie
relatie tussen?Mevrouw Kant (SP):De relatie is dat de minister eindverantwoordelijk is.De heer Buijs (CDA):Duidelijk.De voorzitter:Het woord is aan mevrouw Tonkens die haar maidenspeech zal houden.Mevrouw Tonkens (GroenLinks):Voorzitter. GroenLinks onderschrijft het standpunt dat sterfgevallen als
gevolg van wachtlijsten onacceptabel zijn. Voor levensbedreigende ziekten,
zoals hoofd- en halstumoren, dient dan ook de afgesproken wachttijd niet overschreden
te worden. Mevrouw Kant heeft dat uitstekend verwoord. Wij sluiten ons daar
dan ook gewoon bij aan.Ik stel een ander aspect van het wachtlijstenprobleem aan de orde, want
mevrouw Kant heeft al gezegd dat er meer geld nodig is, er efficiënter
gewerkt moet worden, er meer toezicht nodig is en meer verantwoording. Ik
stel de cultuur in ziekenhuizen aan de orde, waar wachtlijsten niet alleen
een probleem zijn, maar ook de oplossing voor het probleem van overconsumptie
van medische zorg. In België zijn er geen wachtlijsten, maar is er het
probleem van overconsumptie. Om die te bestrijden, worden de budgetten strakker
en komen er meer regels, kortom weer wachtlijsten.De ziekenhuiszorg zit veelal gevangen tussen het Scylla en Charybdis van
wachtlijsten enerzijds en overconsumptie anderzijds. Dat is alleen te begrijpen
vanuit een specifieke cultuur in ziekenhuizen waarin specialisten eigenlijk
worden aangemoedigd om calculerende ondernemers te zijn. Zij vinden nut en
noodzaak vanuit medisch oogpunt heel belangrijk, maar dat hoeft voor hen niet
zwaarder te wegen dan geld. Men laat zich minder leiden door hun professionele
oordeel dan door winstoogmerk. Daarmee wil ik absoluut niet suggereren dat
dit het karakter is van specialisten. Natuurlijk zijn zij niet zo, maar het
is zo georganiseerd dat dit veelal wordt aangemoedigd en men het ook normaal
vindt om er op die manier over na te denken. Ook uit rapporten van artsenorganisaties
komt steeds het normale beeld van de calculerende specialist
naar voren. Met andere woorden: in ziekenhuizen heerst een cultuur waarin
de calculerende specialist goed gedijt. Dat blijkt met name uit het recent
uitgekomen inspectieonderzoek naar wachtlijsten, dat samen met VWS is gedaan.
Om uit dat Scylla en Charybdis van wachtlijsten enerzijds en overconsumptie
anderzijds te komen, moet de cultuur van ziekenhuizen veranderen. Daaraan
zijn drie problemen verbonden.In de eerste plaats moet er meer de nadruk worden gelegd op professionele
waarden. Er is een cultuur nodig waarin de specialist niet primair een ondernemer
is, maar vooral een professional. Een professional is iemand die niet op winst
uit is en die niet zozeer door geld wordt gemotiveerd, maar door waarden zoals
gezondheid, rechtvaardigheid en solidariteit.In de tweede plaats moet er meer nadruk worden gelegd op een gezamenlijke
verantwoordelijkheid. Ook uit het eerder door mij genoemde inspectieonderzoek
komt herhaaldelijk naar voren dat wachtlijsten mede een gevolg zijn van een
gebrekkige samenwerking en afstemming tussen verschillende actoren in het
ziekenhuis.Vervolgens is het belangrijk dat meer nadruk wordt gelegd op gezamenlijke
prestaties. Er wordt wel veel verantwoording afgelegd voor individuele prestaties,
maar er wordt weinig verantwoording afgelegd voor collectieve prestaties.
Uit het inspectieonderzoek bleek dan ook dat men heel weinig zicht heeft op
de eigen wachtlijst en op de inspanning die collega's leveren om daar wat
aan te doen. De overheid spreekt ziekenhuizen daar te weinig op aan. Wellicht
denkt de minister dat de regering daar niets aan kan doen omdat het een zaak
is van ziekenhuizen en specialisten, maar dat is naar mijn mening te snel
geconstateerd. De overheid speelt wel degelijk een belangrijke rol bij het
beïnvloeden van bedrijfsculturen. Zij kent daarin ook een traditie.Ik geef een recent voorbeeld: de belastingdienst. Naar de mening van de
regering stond de belastingdienst een aantal jaren geleden te veel open voor
corruptie. Daarop volgde een intensief trainingsprogramma. 30.000 ambtenaren
van de belastingdienst hebben nu met succes een training doorlopen en een
andere houding aangenomen tegenover corruptie. "Ambtelijke integriteit", heet
dat netjes.Training is natuurlijk maar één mogelijkheid. Er zijn ook
andere mogelijkheden om de bedrijfscultuur te invloeden. Belangrijk is bijvoorbeeld
het opsporen van good practices in professionele, coöperatieve bedrijfsculturen.
Deze moet je zoeken, bekendmaken en belonen. Wij vragen de ziekenhuizen op
allerlei manieren verantwoording af te leggen, maar het is ook van belang
dat wij ziekenhuizen vragen verantwoording af te leggen over de manier waarop
zij de professionele integriteit en de bereidheid tot samenwerking bevorderen
en dat wij daaraan consequenties verbinden. Voorts is het van belang om onderzoek
te doen naar factoren die coöperatieve en professionele ziekenhuisculturen
bevorderen dan wel afremmen. Ten slotte is het van belang om in medische opleidingen
expliciet aandacht te besteden aan de bevordering van professionele en coöperatieve
houdingen. Graag hoor ik hierop een reactie van de minister.De voorzitter:Ik feliciteer u hartelijk met uw maidenspeech.De vergadering wordt enkele minuten geschorst.De heer Buijs (CDA):Voorzitter. Interpelleren is het goed recht van ieder lid van deze Kamer.
Meestal heeft een interpellatie betrekking op een buitengewoon dringende zaak
die direct een oplossing behoeft. In het verlengde van wat collega Jukema
zojuist naar voren heeft gebracht over de vorige interpellaties, wijs ik erop
dat die eigenlijk niet afweken van het basisonderwerp waar het vandaag om
gaat, namelijk de wachttijden in de zorg. Het verbaast mij dat het rapport
van de werkgroep hoofd-halstumoren zo direct is aangegrepen om weer eens uitgebreid
de wachtlijstproblematiek ter sprake te brengen. Mevrouw Kant zegt dat er
onnodig mensen sterven in dit land. Dat is waar, maar wij hebben het al eerder
gehad over hartpatiënten, over ambulances die te laat kwamen, over intensive
care en ook over hoofd- en halstumoren. Overigens heb ik er bij de laatste
interpellatie op gewezen dat de wachttijd voor kankerpatiënten weer was
toegenomen. Mevrouw Kant zegt nu dat de minister daarvoor direct verantwoordelijk
is, maar dat is een brug te ver. Ik vind het ook eigenlijk een beetje onsmakelijk.
Is mevrouw Kant op de hoogte van een ander rapport dat zojuist is opgesteld
door de inspectie in samenwerking met het ministerie van VWS? Dat vond ik
onthutsender dan het rapport van de werkgroep hoofd-halstumoren. Uit dat rapport
blijkt namelijk dat niemand in dit land zich ergens voor verantwoordelijk
voelt. Dat is de werkelijke reden. Daarom is het een puinhoop. Dat wil ik
nog eens benadrukken.Mevrouw Kant (SP):Helaas is er altijd één iemand eindverantwoordelijk voor
het feit dat zich niemand verantwoordelijk voelt.De heer Buijs (CDA):U kunt mevrouw Borst niet eindverantwoordelijk achten voor het feit dat
het buiten regent. Wat een onzin.Mevrouw Kant (SP):Zij is er niet verantwoordelijk voor dat het buiten regent. Wij hebben
het hier over de organisatie en de financiering van de gezondheidszorg.De heer Buijs (CDA):Iedere arts in dit land ...De voorzitter:Mevrouw Kant was aan het woord.Mevrouw Kant (SP):Ik merk heel duidelijk dat uw toon anders is dan voor 15 mei, maar dat
begrijp ik wel. Ik begrijp dat uw positie anders is. Toch hebt u ook geconcludeerd
dat het beleid van minister Borst op het gebied van de gezondheidszorg heeft
gefaald. Neemt u dat nu terug?De heer Buijs (CDA):Dat neem ik niet terug. Het beleid heeft gefaald, maar de beschuldiging
die u hebt geuit deel ik niet. Het gaat mij erom dat iedere arts in dit land
een eigen professionele verantwoordelijkheid heeft, zoals de verzekeraars
een eigen maatschappelijke verantwoordelijkheid hebben. U kunt niet zeggen
dat minister Borst overal verantwoordelijk voor is. Zij is verantwoordelijk
voor de coördinatie van het beleid, maar niet op de manier waarop u het
voorstelt. Dat vind ik een vervuiling van de discussie en ik wil dat graag
uitleggen als u even wilt luisteren.Mevrouw Kant (SP):Ik heb geen beschuldigingen aan haar adres geuit. Ik heb gezegd dat zij
eindverantwoordelijk is. Ik mag toch hopen dat u ook vindt dat de minister
eindverantwoordelijk is voor de gezondheidszorg.De heer Buijs (CDA):Ik vind uw beschuldiging niet op z'n plaats. Ik vind dat wij gewoon moeten
kijken hoe wij deze problematiek kunnen oplossen. U zegt dat minister Borst
de oorzaak is van het feit dat er onnodig mensen sterven, maar dat vind ik
te goedkoop. Dat is een brug te ver.Mevrouw Kant (SP):Mij worden woorden in de mond gelegd die ik niet gesproken heb. Ik heb
gezegd dat er in ons land sprake is van vermijdbare sterfte. Vervolgens, omdat
het mij gevraagd werd, heb ik geantwoord dat de minister van Volksgezondheid
daar de eindverantwoordelijke voor is. Ik zou niet weten wat daar mis mee
is. Dan mag u zeggen wat daar niet van waar is.De heer Buijs (CDA):Ik zal u vertellen wat mijn conclusie is. Die haal ik uit het rapport
over de oorzaak van de wachtlijstproblematiek. Daarin wordt ook aangegeven
hoe je die problematiek kunt oplossen. Het is niet alleen een kwestie van
geld, zoals u altijd zegt, maar er spelen ook andere zaken een rol. Ik wil
daar graag even kort op ingaan, als dat mag.Mevrouw Kant (SP):Dan wil ik wel dat u uw uitspraak terugneemt. U legde mij woorden in de
mond die volstrekt onjuist zijn. Dan wil ik ook dat u beaamt dat er één
iemand eindverantwoordelijk is voor de organisatie en de regeltjes en dat
is de minister van Volksgezondheid.De heer Buijs (CDA):Ik herhaal letterlijk de door mij genoteerde woorden: mensen sterven onnodig
in dit land. En de tweede zin: de minister is daarvoor direct verantwoordelijk.
Dat zijn de door mij genoteerde woorden van mevrouw Kant en ik neem daar niets
van terug. Ik vind dat onjuist.Ik wil graag wat dieper ingaan op de wachtlijstproblematiek en –
inderdaad – het feit dat mensen daardoor in de knel komen. De verantwoordelijkheidsverdeling
voor de wachttijden in de ziekenhuizen wordt uitstekend beschreven in het
rapport van de inspectie en VWS. Daaruit blijkt dat niemand in dit land zich
echt verantwoordelijk voelt voor de direct patiëntgerelateerde zorg.
Dat betekent ten eerste dat de verzekeraars geen echte wachtlijstaanpak hebben.
Zij hebben geen plan van aanpak om de wachtlijsten in hun regio zo snel mogelijk
op te lossen. Ten tweede blijkt dat men in ziekenhuizen langs elkaar heen
werkt en dat nog steeds het budgetgericht denken de overhand heeft boven het
patiëntgericht denken. Ten derde – daar heeft mevrouw Kant zeker
een punt – heeft de overheid te veel regelgeving opgelegd. Het resultaat
is dat de prikkels in de ziekenhuizen weg zijn, dat het denken in budgetten
centraal staat en dat men bij het behandelen van patiënten langs elkaar
en naast elkaar werkt. Daar ligt de problematiek. Hoe moet je die oplossen?Mevrouw Arib (PvdA):De discussie gaat niet meer over de kankerpatiënten, maar over de
verantwoordelijkheden waarover wij hier inderdaad een aantal keren hebben
gesproken. De heer Buijs baseert zijn oordeel op een rapport, dat hij als
uitstekend beoordeelt. Wist u dat dit rapport is gebaseerd op gesprekken met
acht ziekenhuizen, terwijl wij ongeveer 130 ziekenhuizen kennen? Hoe representatief
is het rapport waarover u het steeds heeft en waar wij het vandaag toevallig
niet over hebben?De heer Buijs (CDA):Het verbaast mij dat wij het daar vandaag niet over hebben, want het is
de kern van de problematiek. Het gaat vandaag over de wachttijden, ook bij
hoofd-halstumoren. Dat vereist een bredere analyse, want het zijn niet alleen
patiënten met hoofd-halstumoren maar ook hartpatiënten die slachtoffer
worden van de wachtlijsten. Ook andere patiënten met andere oncologische
aandoeningen komen in de problemen. Toevallig heeft de werkgroep hoofd-halstumoren
het voortouw genomen. Dat is een uitstekend initiatief. Ik ben het met de
minister eens dat deze werkgroep de interne afstemming als groot knelpunt
signaleert; de werkgroep begint daar zelfs mee in haar rapport. Als u dus
stelt dat wij nu alleen de hoofd-halstumoren moeten oplossen, vindt u mij
niet uw zijde. Wij moeten de totale problematiek oplossen, want vele mensen
met meerdere vormen van kanker sterven onnodig in dit land.Mevrouw Arib (PvdA):U hebt het nu over alles en tegelijkertijd over niets.De heer Buijs (CDA):U kunt dit specifieke probleem niet isoleren, omdat het samenhangt met
het geheel. Als u voor mensen met hoofd-halstumoren CT-scans, onderzoek of
diagnostiek organiseert, komen andere patiënten weer tekort. Er moet
dus gezocht worden naar een integrale oplossing voor de wachtlijstproblematiek.
Op zichzelf is het een goede zaak dat de minister de afgelopen jaren wachtlijstmiddelen
en werkdrukmiddelen beschikbaar heeft gesteld, met als doel om de Treeknorm
te halen. Er is echter, zo blijkt, geen enkel ziekenhuis dat per 1 januari
2003 voldoet aan de Treeknorm. Dat vind ik een beschamende zaak. Wij moeten
dus meer zoeken naar structurele oplossingen die niet alleen met geld, maar
ook en vooral met organisatie te maken hebben. Daar wil ik alle betrokken
partijen op aanspreken.Voor mij geldt dus niet: doe er maar geld bij. Ik zal graag horen waar
een patiënt die langer moet wachten dan bijvoorbeeld de 30 dagen die
protocollair zijn voorgeschreven, terecht kan als het 60 dagen wordt. Wie
kan die patiënt daarover aanspreken? Wie is er verantwoordelijk voor
dat niet tegemoet wordt gekomen aan zijn recht op zorg dat in zijn polis verankerd
is? Als dat op dit moment niet duidelijk geregeld is, vraag ik de minister
of zij ons op korte termijn een notitie kan doen toekomen over de vraag wie
volgens haar die verantwoordelijkheid zou moeten dragen. Is dat de specialist,
is dat het ziekenhuis, is dat de verzekeraar of is dat, mevrouw Kant, misschien
wel de minister? Dit laatste denk ik niet, maar ik zou daarover graag eens
willen praten. Tegelijkertijd wil ik dat er een antwoord wordt gezocht op
de vraag hoe de verbintenis tot ook de verplichting van een behandeling kan
worden gerealiseerd als er meer geld wordt gegeven. Het is erg makkelijk om
altijd maar te zeggen: de minister heeft het gedaan, de minister is verantwoordelijk
voor... Ik denk dat hier sprake is en moet zijn van een gedeelde verantwoordelijkheid
en dat de oplossing in de toekomst moet worden gezocht in het
némen van die gedeelde verantwoordelijkheid.De heer Van der Vlies (SGP):Voorzitter. De heer Buijs was zo verbouwereerd dat hij de Kamer heeft
laten wachten, dat hij vergat mevrouw Tonkens namens de Kamer te feliciteren
met haar maidenspeech. Ik wil hem daarin graag vervangen. Mevrouw Tonkens,
ik breng u iets vertraagd, maar niettemin welgemeend, onze felicitaties over.
U hebt zich aangesloten bij de ergernis en het ongeduld van mevrouw Kant.
Dit zal ik straks ook doen, zij het in een wat andere toonzetting. Wat mij
echter aansprak, is dat u dit in een breder kader hebt geplaatst. Die insteek
verdient waardering en houdt in politiekmateriële zin een belofte in
voor de toekomst. Gelukgewenst!Voorzitter. Ik dank de minister voor de antwoorden in haar termijn. Ik
vond die in zekere zin een verademing. Het functioneel-bestuurlijk voorzichtige
lijkt wat te zijn afgelegd. Zij heeft meer recht toe recht aan erkend dat
wij een stevig probleem te pakken hebben. Wij hebben natuurlijk al vele malen
en niet zelden op instigatie van mevrouw Kant een interpellatie over de wachtlijstproblematiek
gehouden. Ik herinner mij veel van die debatten en ik kan mij nog heel goed
herinneren hoe de minister daarop reageerde. Ik zeg niet dat zij tekort schoot,
maar haar woordkeus en de klank van haar antwoorden zijn nu toch iets anders.Het probleem is erkend en de minister heeft geschetst hoe haar plan van
aanpak eruit ziet: de inrichting van de diverse verantwoordelijken in het
werkveld, een halfjaarlijkse rapportage, enz. Ik kom daarop nog terug.Wij hebben dus vele malen over dit onderwerp gesproken. Het verwijt dat
mevrouw Kant formuleerde, namelijk dat er sprake is van vermijdbare sterfte,
is haar wel eens in een Kamerdebat betwist. Nu wordt dit verwijt uit een andere
discipline van onder af geuit. De omslag van vermijdbare sterfte naar de aansprakelijkheid
van de eindverantwoordelijkheid, waar toch iets in zit van dood door schuld,
gaat mij echter iets te ver. Ik vind het opmerkelijk dat de woordvoerders
van de twee nieuwe fracties in dit huis daarbij de vinger hebben gelegd. Wij
hebben dit in het verleden bij herhaling gedaan. Daarom zeg ik: ongeduld?
Jazeker! Ontevredenheid? Jazeker! Ergernis? Jazeker!Er is echter sprake van een door velen gedragen verantwoordelijkheid.
Daarover zou het gesprek moeten gaan, maar ik citeer wat krantenkoppen van
de afgelopen week. Wij gaan daar niet over en zelfs de journalisten zeggen
dat zij niet over die koppen gaan, maar ik noem ze toch. Vorige week woensdag:
Wachtlijsten funest voor vijf patiënten. Maandag jongstleden: Onnodige
kindersterfte in ambulance. Dan vragen mensen in mijn omgeving waar wij eigenlijk
mee bezig zijn en waarom het allemaal zo lang moet duren. Dat voelt de minister
natuurlijk ook. Zij heeft daar ook uitdrukking aan gegeven. Hoe komt het nu
toch dat wij daar met elkaar na al die jaren nog steeds niet doorheen zijn
gebroken?Op dit moment verdedigt de kinderintensivist de heer Van der Lely van
het Reinier de Graaf Gasthuis in Delft aan de Erasmus Universiteit Rotterdam
zijn proefschrift. In dit proefschrift wordt de in de ogen van de promovendus
onnodige kindersterfte in ambulances beschreven. Ik heb de voorpublicatie
van dit proefschrift gelezen en toen ergerde ik mij mateloos over de stelling
dat de onderhandelingen over het probleem dat in het proefschrift wordt geschetst,
met de zorgverzekeraars al jaren duren. Ik veronderstel dat deze voorpublicatie
waarheidsgetrouw is, maar ik heb het echte proefschrift natuurlijk nog niet
kunnen lezen.Aan deze gang van zaken kan ik mij ergeren. Hoe is het in de wereld mogelijk
dat er mensen sterven – vermijdbare sterfte – en dat wij ondertussen
jaren lang aan de onderhandelingstafel overleggen over tarieven, budgettering
en dergelijke. Dat moet afgelopen zijn! De minister zal dit graag bevestigen.
Ik vraag haar dat ook te doen. Dat is ook het karwei voor de coalitiepartners
van de toekomst.De voorzitter:Het woord is aan mevrouw Van Geen die haar maidenspeech zal houden.Mevrouw Van Geen (D66):Mijnheer de voorzitter. Het rapport waarover wij vandaag spreken, brengt
een misstand in de ziekenhuizen aan het licht. Dat is zorgelijk en roept vragen
op. Er is al veel gezegd en dat hoef ik niet te herhalen. De minister heeft
op veel van mijn vragen antwoord gegeven en daarom kan ik mij concentreren
op een wat bredere kijk op het probleem.Dit onderzoek is gestart, omdat de werkgroep signaleerde dat de wachttijden
onacceptabel waren. De werkgroep verdient lof, omdat zij haar eigen praktijk
kritisch toetst en plannen voor verbeteringen heeft gemaakt. De werkgroep
maakt de verantwoordelijkheid waar die je als professional hebt. Andere partijen
hebben echter niet gereageerd. De directies, de verzekeraars en de Inspectie
zwegen. Wisten ze het niet of voelden ze zich niet verantwoordelijk? Op deze
vragen wil de D66-fractie een antwoord. Het belooft weinig goeds voor de toekomst.Het is nu wel bekend dat het huidige zorgstelsel moet worden vervangen
en dat er capaciteit bij moet komen. Daar hoeven wij niet al teveel over te
praten. Wij kunnen hier wel een prachtig voorstel ontwerpen, maar als partijen
hun verantwoordelijkheid niet nemen en voelen, werkt ook dat nieuwe zorgstelsel
niet. Met de heer Buijs en de heer Van der Vlies vind ik dat het tijd wordt
om degenen die verantwoordelijk zijn, aan te spreken en af te rekenen. Met
afrekenen bedoel ik geen gouden handdruk.Uit de antwoorden van de minister krijg ik de indruk dat er op verschillende
fronten aan het probleem wordt gewerkt en dat aanzienlijke verbeteringen tot
stand worden gebracht. De punten waar D66 aandacht voor wil vragen, zijn:
het goed omgaan met urgente patiënten en capaciteitsproblemen, de inrichting
van het zorgproces en het ziekteverzuim.In ziekenhuizen wordt enthousiast en toegewijd gewerkt en veel productie
van een goede kwaliteit geleverd. De enkeling die zijn verantwoordelijkheid
niet neemt, veroorzaakt problemen. Dat lijkt op dit moment de beeldvorming
te bepalen. Daarom staat ook de hele sector in een kwaad daglicht. Het is
belangrijk dat de problemen in ziekenhuizen nu en in de toekomst beter en
sneller worden aangepakt.Hoe is het mogelijk dat urgente patiënten niet snel worden behan deld? Het moet toch zeker het uitgangspunt zijn dat de patiënt
van wie de behandeling medisch het meest noodzakelijk is, als eerste wordt
behandeld. Ook met een ander bekostigingssysteem zul je soms tien OK's met
elf patiënten hebben. Het ziekenhuisbestuur en de medische staf zijn
verantwoordelijk voor de goede integrale afweging van urgente patiënten.
Blijkbaar is dat in deze ziekenhuizen misgegaan. Volgens de Volkskrant van
vanochtend gaat het wel vaker mis. Hoe komt dat? Hoe gaat de minister bevorderen
dat medische noodzaak bij beslissingen in ziekenhuizen over behandelingen
wel de rol speelt die noodzakelijk is?De specialisten vragen de minister om zelfstandige centra met een eigen
budget, zodat zij niet meer met andere disciplines behoeven te onderhandelen.
Dat lijkt gemakkelijk, maar het is niet de oplossing, want wij willen juist
af van geoormerkte budgetten. Principiëler is nog dat niet de minister
moet beslissen hoeveel ruimte voor welke ziekte in een bepaald jaar nodig
is; dat kunnen op elk willekeurig moment alleen de mensen in het ziekenhuis
die weten om welke patiënten het gaat. Voor alle patiënten moet
er een garantie zijn dat de prioriteit integraal wordt afgewogen. Door ziekte
in hokjes te verdelen, wordt de zaak wel overzichtelijker maar niet doelmatiger
en daar gaat het om.Als een patiënt niet op tijd behandeld kan worden, moet gezocht worden
naar een alternatief of moet de patiënt verwezen worden naar wachtlijstbemiddeling.
Dat heeft in dit geval ten onrechte niet plaatsgevonden. Een ziekenhuis dat
op deze wijze patiënten benadeelt, is aansprakelijk. Bij gebrek aan capaciteit
kan een ziekenhuis zo nodig extra capaciteit inkopen. Waarom gebeurt dat zo
weinig? Kan de minister aangeven wat de belemmeringen zijn? Kan zij ertoe
bijdragen dat deze verdwijnen?Ik sluit mij graag aan bij de benadering van mevrouw Tonkens: specialisten
hebben en claimen een eigen verantwoordelijkheid voor het zorgproces. Van
oudsher hebben medici veel aandacht voor medische en technische kanten en
minder voor logistieke aspecten. Inmiddels is evenwel duidelijk dat logistiek
goede zorgprocessen leiden tot grote kwaliteitsverbetering en productietoename.
Onder meer in het rapport staan voorbeelden van good practices, zoals een
tijdslot, een zorgcoördinator en verlengen van bedrijfstijd. Specialisten
die hun zorgproces ondoelmatig inrichten en slecht samenwerken, benadelen
patiënten en maken hun beroepsgroep te schande. Zolang specialisten schaars
zijn, zijn zij voor de directie echter moeilijk aan te pakken. Is de minister
bereid om te bezien op welke wijze specialisten op hun verantwoordelijkheid
kunnen worden aangesproken. Een eerste stap vormt publiciteit over de doelmatigheid
van verschillende specialisten, maar wellicht kunnen specialisten ook door
patiëntenorganisaties aansprakelijk gesteld worden voor een inefficiënt
zorgproces.Een andere belangrijke oorzaak van verminderde capaciteit is ziekteverzuim.
In een kleine afdeling kan toeval een rol spelen maar in een grote organisatie
is een hoog ziekteverzuim zonder meer het gevolg van slecht personeelsmanagement.
Een slechte manager moet de kans krijgen om zijn management te verbeteren.
Als hem dat niet op korte termijn lukt, is het in het belang van de organisatie,
het personeel en de patiënten dat de manager vertrekt. Het is aan de
raad van toezicht om een en ander niet op zijn beloop te laten maar aan te
pakken. Naar mijn mening zit iedere bestuurder van een ziekenhuis dat te kampen
heeft met een ziekteverzuim van meer dan 7%, in de gevarenzone.De fractie van D66 verzoekt de minister om de Inspectie, de raden van
toezicht, de patiëntenbeweging en de verzekeraars op hun verantwoordelijke
rol aan te spreken. Een zorgstelsel – ook een nieuw zorgstelsel –
kan alleen goed functioneren als ziekenhuizen en specialisten worden aangesproken
en afgerekend. Voor de patiëntenbeweging is extra capaciteit voor juridische
ondersteuning nodig.De voorzitter:Ik feliciteer u van harte met uw maidenspeech. Als cadeautje heb ik u
een aantal extra minuten spreektijd gegeven.De vergadering wordt van 14.50 uur tot 15.02 uur geschorst.De heer Jukema (LPF):Mijnheer de voorzitter. Ik zal het kort houden, gezien ook het feit dat
ik al opmerkingen over het nut van dit interpellatiedebat gemaakt heb. Dat
neemt niet weg dat hier sprake is van een van de ernstigste gevolgen van de
wachtlijstproblematiek. Ik ben het eens met de heer Buijs die het in een breder
verband wil trekken, want daar gaat het om. Het is helemaal geen op zichzelf
staand probleem, het is een van de gevolgen van het overheidsbeleid zoals
het jaren geleden is ingezet.Ik vond de opmerking van mevrouw Tonkens aardig die aangaf dat er sprake
is van een cultuur. Ik zou nog iets verder willen gaan. Hoe komt het dat er
zo'n cultuur binnen de gezondheidszorg is ontstaan dat niemand zich meer echt
verantwoordelijk voelt voor de problemen. Dat heeft weer alles te maken met
het gevoerde beleid.Ik heb dan ook geen specifieke vragen aan de minister. Het enige nuttige
dat ik vanaf deze plaats kan doen, is de desbetreffende fractieleiders en
de heer Donner, die bezig zijn met de informatie, vragen om zo spoedig mogelijk
met een nieuw kabinet met nieuwe ministers te komen zodat de problemen krachtig
kunnen worden aangepakt.Mevrouw Arib (PvdA):Mijnheer de voorzitter. Ik verheug mij ontzettend op die krachtige aanpak.
Ik ben daar ontzettend benieuwd naar.De heer Jukema sprak over het interpellatiedebat. Zijn opmerking ging
mij aan het hart, omdat interpellatie een individueel recht van Kamerleden
is. Het is een groot democratisch goed dat wij moeten respecteren. Het is
aan degene die een interpellatiedebat niet ziet zitten, om niet te komen.
Dat is het recht van degene die het niet wil.De voorzitter:Ik geef de heer Jukema het recht om kort te reageren, maar laten wij niet
beginnen met een debat over het debat.De heer Jukema (LPF):Ik bestrijd dat democratische recht in het geheel niet. Het is een goed
wapen, het is een heel scherp wapen. Maar om het scherp te houden, moet je
het niet misbruiken.Mevrouw Arib (PvdA):Ik laat het over aan degene die het belang van de interpellatie
als zodanig inschat.Ik heb grote waardering en respect voor de werkgroepen hoofd-halstumoren
en oncologische zorg, die de verantwoordelijkheid op zich hebben genomen om
een aantal zaken aan de orde te stellen. Hier is al gezegd wat het betekent
als mensen een tumor hebben en op de wachtlijst staan. Ik zal dat niet herhalen.
Ik vind de conclusie schrikbarend. Het rapport is ontzettend alarmerend. De
PvdA-fractie vindt het onaanvaardbaar dat mensen met een tumor op een wachtlijst
staan.De reactie van de minister op het rapport vind ik teleurstellend. Hoewel
de minister een aantal toezeggingen heeft gedaan, ben ik er niet helemaal
gerust op. Het valt mij in de reactie van de minister op het rapport op –
zij heeft het hier herhaald – dat zij alle aanbevelingen van de werkgroep
waarvoor de werkgroep zelf verantwoordelijk is, heeft onderschreven. Zij heeft
die ondersteund. De aanbevelingen waarbij de minister het voortouw behoort
te nemen, wijst zij echter af.De minister erkent dat de oncologische zorg voor hoofd-halstumorpatiënten
als een topreferente moet worden gewaardeerd en als zodanig moet worden erkend.
Daarmee ben ik erg blij. Wat betekent die erkenning echter concreet? Immers,
als zij het erkent, betekent het ook dat zij erkent dat er expertise nodig
is en dat er specialistische hulp nodig is. Daar hangt echter een prijskaartje
aan en dat hoor ik haar niet noemen. Tegelijkertijd betekent het dat er geen
wachtlijsten horen te bestaan, vooral niet voor mensen die een tumor in hun
lijf hebben. Erkennen is prima, maar de vraag is wat dit concreet betekent.Hetzelfde geldt voor de aanbeveling waar het betreft geoormerkte middelen
voor behandelteams in de oncologische zorg. De minister schuift het als het
ware af, zeggende dat zij niet op de stoel van de ziekenhuizen zit. Daar heb
ik alle begrip voor, maar het betreft hier wel de stoel van de minister. Wat
ik hoor van de specialisten die zich met de oncologische zorg bezighouden,
is dat er weliswaar middelen worden toegekend aan ziekenhuizen, maar dat de
strijd op de werkvloer in ziekenhuizen ontzettend hevig is, omdat dit geld
over verschillende afdelingen moet worden verdeeld. Voor de hoofd- en halsoncologische
zorg betekent het dat de behandelteams ervan afhankelijk zijn of de afdelingsmanager
prioriteit geeft aan deze vorm van zorg. Ook daarover verkrijg ik graag meer
uitleg dan vervat is in de uitspraak dat de ziekenhuizen de vrijheid hebben
om het te verdelen. Wij hebben in eerdere debatten gezien dat dit niet altijd
zo werkt. Natuurlijk zijn ziekenhuizen vrij, maar het gaat hier om een zeer
ernstig zieke patiëntengroep. Daar moet veel meer voor gebeuren dan alleen
maar de ziekenhuizen ermee op te zadelen.De andere aanbeveling die werd gedaan door de werkgroep en waarbij ik
vind dat de minister er wel degelijk verantwoordelijkheid voor heeft, betreft
de capaciteit op het gebied van personeel en infrastructuur. Een groot probleem
waar academische medische centra nu mee te kampen hebben, is het verschil
in beloning. De perifere ziekenhuizen betalen beter dan de academische ziekenhuizen
en het gevolg daarvan is dat specialisten uitstromen naar perifere ziekenhuizen.
De gevolgen daarvan zijn ernstig, vooral voor de patiënten die een tumor
hebben. Ik zou graag van de minister horen wat zij daaraan gaat doen.De minister heeft twee opmerkingen gemaakt over de wachtlijsten. In de
eerste plaats zegt zij in de brief dat er geen wachtlijsten zijn. Dat heeft
zij kennelijk van het Nederlands Kankerinstituut gehoord, maar ik zou graag
willen weten waarop zij deze conclusie baseert.Een tweede punt betreft de radiologie. Daar heeft men meer middelen en
wij zijn er blij mee dat er meer geld naar radiologie is gegaan, maar daarmee
is het probleem niet opgelost voor de hoofd- en halsoncologische zorg. Hoewel
er bij radiologie geen wachtlijsten zijn, kan het toch zo zijn dat patiënten
zes weken op een CT-scan moeten wachten. Binnen de hele keten die nodig is
om deze patiënten binnen aanvaardbare tijd goede zorg te kunnen leveren,
horen er geen wachtlijsten te zijn. Als het probleem bij de radiologie is
opgelost, wil dat niet zeggen dat mensen niet nog eens lange tijd op een wachtlijst
moeten staan.AribDe minister spreekt steeds van een bedrag van 18 mln euro voor de academische
ziekenhuizen. Dit bedrag is naar acht academische ziekenhuizen gegaan en is
bedoeld voor algemene zorg. Slechts een klein deel ervan gaat naar de oncologische
zorg. Ik zou graag van de minister horen of het geld dat nu voor de oncologische
zorg is bestemd, ook voldoende en afdoende is, dan wel of er misschien nog
meer geld nodig is.Mevrouw Van Blerck-Woerdman (VVD):Voorzitter. De woorden die degenen vóór mij gesproken hebben
en die ook de minister gesproken heeft over de zorgelijke en zeer treurige
situatie die blijkt uit het rapport dat vandaag aan de orde is, deel ik uiteraard
volkomen. Dat moet in ieder geval sterk verbeterd worden en ik denk ook dat
dit besef bij iedereen sterk aanwezig is.Toen ik het debat aan het voorbereiden was, dacht ik bij mijzelf: welke
bijdrage kan dit spoeddebat nu leveren aan de oplossing? Ik denk, eerlijk
gezegd, dat dit niet zo erg veel is. Een interpellatie is ieders goede recht,
maar dat komt toch vaak uit op het stellen van de verantwoordelijkheidsvraag
in de richting van de minister. Mijn fractie distantieert zich van de wijze
waarop mevrouw Kant dit naar voren heeft gebracht. Dat wilde ik toch even
gezegd hebben.Mevrouw Kant (SP):Op dit laatste punt ga ik niet in, want dan blijven wij aan de gang. Ik
wil het wel even hebben over het doel van dit debat. De VVD-fractie kan de
uitkomst van dit debat mede bepalen, bijvoorbeeld door ermee in te stemmen
dat er voor 1 september 2002 specifiek voor de wachttijden voor de behandeling
van kankerpatiënten een plan van aanpak moet liggen. Dit moet samen met
de werkgroep en het ministerie, dat verantwoordelijk is voor de voorwaarden,
worden gemaakt. Als de VVD-fractie haar steun daaraan verleent, heeft dit
debat volgens mij een belangrijke uitkomst.Mevrouw Van Blerck-Woerdman (VVD):Als alle plannen van aanpak die de laatste jaren in de Kamer zijn behandeld
tot resultaat hadden geleid, zouden wij rond dit onderwerp geen probleem meer
hebben. Ik geef daar dus niet zoveel om. Mijn fractie is het eens met de minister
over de vraag wie dit zou moeten doen. In het vervolg van mijn betoog zal
ik aangeven waarom een aantal van de opmerkingen van mevrouw Kant weinig hout
snijdt en waarom ik denk dat het op een andere manier beter zou kunnen.Mevrouw Kant (SP):Dat wij het vandaag in een keer met elkaar eens zouden worden, leek mij
ook een stap te ver.Mevrouw Van Blerck-Woerdman (VVD):Bijna onmogelijk.Mevrouw Kant (SP):Wij kunnen het dan wellicht niet eens worden over de manier waarop alles
moet worden opgelost, maar misschien wel over het feit dat er niet gewacht
kan worden, bijvoorbeeld op een formatie. Wij hebben het over een specifiek
probleem, dat met spoed moet worden aangepakt, omdat het een specifieke groep
patiënten betreft die niet kunnen wachten, omdat zij anders zouden overlijden.
De VVD-fractie kan dit gewoon steunen, lijkt mij.Mevrouw Van Blerck-Woerdman (VVD):De VVD-fractie is van mening dat niet alleen patiënten die op deze
wachtlijst staan direct moeten worden geholpen, maar alle patiënten die
aan een levensbedreigende kwaal lijden. Zoals ik straks zal aangeven, heeft
dit heel weinig te maken met de formatie of met een nieuw stelsel.Mevrouw Van Geen (D66):Ik sluit mij aan bij de woorden van mevrouw Van Blerck. Het gaat er niet
om, kankerpatiënten apart te behandelen...De voorzitter:Ik wijs u erop dat u in een interruptie een vraag moet stellen aan mevrouw
Van Blerck. U moet u niet bij haar woorden aansluiten.Mevrouw Van Geen (D66):Ik vraag mevrouw Van Blerck toe te lichten waarom kankerpatiënten
niet apart moeten worden gezet, maar een integrale afweging van prioriteiten
in het ziekenhuis noodzakelijk blijft.Mevrouw Van Blerck-Woerdman (VVD):Daar was ik inderdaad net aan toe. De VVD-fractie wil af van de centrale
regels vanuit Den Haag van een speciaal budget voor een speciale groep patiënten
en ziektebeelden. Wij zijn van mening dat het veel beter is dat een decentrale
verantwoordelijkheid door de ziekenhuizen en andere zorginstellingen wordt
genomen dan wanneer het vanuit Den Haag wordt geregeld. Nogmaals, als deze
groep wel apart wordt behandeld, vrees ik dat een aantal andere operaties
waar patiënten net zo hard op wachten moet worden uitgesteld. Ik vind
dat niet acceptabel. Iedereen moet naar urgentie worden geholpen.Ik deel de opvattingen die de minister in haar brief naar voren brengt.
Zij neemt de verantwoordelijkheid die de overheid in dit verband heeft op
zich. Zij heeft al een aantal zaken voorbereid en licht toe wat zij zal doen.
Ik ben het daarmee eens. Ik wil vanaf deze plaats ook wijzen op de verantwoordelijkheid
van de andere partners, die niet altijd wordt genomen, zoals blijkt uit het
rapport van VWS en de inspectie. Die verantwoordelijkheid moet in ieder geval
worden neergelegd waar ze thuishoort en niet door de overheid worden overgenomen,
want ik vrees dat wij dan nog verder van huis zijn. Ik vind het zeer de moeite
waard om het rapport uit te breiden met een nadere vraagstelling op een aantal
punten, omdat er tot nu toe nog niet zo'n breed beeld van is gegeven hoe het
in het land van de zorgaanbieders toegaat.In verband met de verantwoordelijkheden wil ik nog even terugkomen op
de bijdrage van mevrouw Tonkens. Ik mocht haar net uiteraard niet interrumperen,
want het was haar maidenspeech. Zij haalt de situatie in België aan,
waar geen problemen zijn en waar operaties kunnen worden afgehandeld op het
moment dat ze noodzakelijk zijn. Ik wil daarbij vermelden dat men in België
geen cao kent zoals in Nederland met een 36-urige werkweek. In België
werkt men gewoon door tot men klaar is, tot de operaties zijn gedaan die moeten
worden gedaan. Door de ziekenhuis-cao in Nederland is dat absoluut niet meer
aan de orde en houdt men vaak om drie uur 's middags op. Ik verbaas mij erover
dat dit aspect in het rapport niet naar voren komt. Moet daar in een vervolgtraject
niet wat meer aandacht aan besteed worden?Ik eindig met twee vragen. Ik vraag om een onderzoek van de inspectie
naar het aantal malen dat in Nederland patiënten op de wachtlijst overlijden.
Iedere keer hoor ik dat de inspectie op dit punt van niets weet, maar de minister
heeft gezegd dat het voorkomt. Ik zou graag horen welke aantallen ik mij hierbij
moet voorstellen.Een van de grootste knelpunten in de zorg is het personeelsprobleem. Andere
partners zijn daar evenzeer voor verantwoordelijk. Kan de minister
in overleg met de NVZ, de organisatie van verpleegkundigen en de Orde van
medisch specialisten nagaan hoe kan worden voorkomen dat er zo'n enorme uitval
tijdens en na de opleiding plaatsvindt? Zowel bij de artsen- als bij de verpleegkundigenopleidingen
haken ontzettend veel mensen af, en dat kunnen wij ons in Nederland niet permitteren.
Er zijn genoeg mensen die het willen, maar die het als het erop aankomt toch
niet doen. Als wij de oorzaken daarvan zouden achterhalen, zouden wij er vervolgens
iets aan kunnen doen.De voorzitter:Het woord is aan de heer Jense die zijn maidenspeech zal houden.De heer Jense (LN):Voorzitter. Er zijn al vele behartigenswaardige inhoudelijke opmerkingen
gemaakt. Ik zal mij beperken tot een algemene opmerking. Ik kan mij goed vinden
in het verhaal van de heer Buijs.Het gaat mij nu met name om de toon van het debat en de aanleiding. Wat
mij betreft heeft dit debat geen meerwaarde. Als ik het heb over de toon van
het debat, is dat niet een verwijt aan het adres van mevrouw Kant, maar wij
hebben met elkaar de plicht en de verantwoordelijkheid om te letten op de
taal, op de manier waarop wij hier met een zekere stelligheid dingen willen
vertellen. Wij moeten niet bij anderen verwachtingen wekken die wij uiteindelijk
met elkaar niet kunnen waarmaken. De pers doet daar automatisch aan mee. De
mensen lezen die artikelen en denken dat er iets verschrikkelijks aan de hand
is. Uiteindelijk is de minister dan verantwoordelijk en zelfs schuldig. Ik
neem daar afstand van.Eén ding vond ik te gemakkelijk in het verhaal van de minister.
Het stellen van een diagnose is een apart deel van het vak van een arts. De
minister zei dat opgelet moest worden dat iemand niet eerst wordt teruggestuurd
met een antibioticakuurtje. Wij moeten echter ook voorkomen dat elke huisarts
direct gaat doorverwijzen naar een afdeling oncologie. Daar zit ook iets gevaarlijks
in. Het betekent dat de wachtlijst opnieuw onder druk komt te staan. Bovendien
kan het tot gevolg hebben dat mensen een vervelende periode doormaken en zwaar
gekneusd raken, terwijl zij uiteindelijk met antibiotica voor een aanhoudende
keelontsteking naar huis gestuurd worden. Het mag niet zo gemakkelijk daarop
uitlopen. Ik vraag de minister dan ook of zij op het gebied van het verwijzen
iets kan inbrengen in de opleiding van artsen, opdat in het vak zorgvuldiger
met het onderdeel diagnose wordt omgegaan.De voorzitter:Ook de heer Jense feliciteer ik van harte met zijn maidenspeech.De vergadering wordt enkele minuten geschorst.Minister Borst-Eilers:Mijnheer de voorzitter. Het doet mij goed dat dit debat over het ernstige
signaal van de Nederlandse werkgroep hoofd-halstumoren in de termijn van de
Kamer is verbreed tot een debat over de verantwoordelijkheden in de gezondheidszorg
en de cultuur die hier en daar ontstaan is. Daar moeten wij de kern van de
analyse zoeken, naast het probleem van de personeelstekorten. Dat probleem
kan gedeeltelijk worden opgelost door een betere aanpak van het ziekteverzuim,
maar blijft ook vragen om extra financiële investeringen. Daarnaast is
bij het goed op orde brengen van de infrastructuur – voldoende aanbod,
ook op het punt van diagnostische en behandelapparatuur – het eind nog
niet bereikt. Ook daarin moeten wij geld blijven steken. Naast die financiële
kant gaat het om cultuur en organisatie waarin nog enorm veel te verbeteren
is. Daardoor wordt de arbeidsvreugde van veel mensen weer groter, waardoor
zij tijdens en na hun opleiding minder zullen uitvallen.Ik kom dan op het betoog van mevrouw Kant. De aanbeveling in het rapport
van de werkgroep aan de overheid, die ik begin 2001 nog niet kende, heb ik
in feite toen al opgevolgd door ruim middelen ter beschikking te stellen voor
het zo snel mogelijk vergroten van de aanbodcapaciteit in Nederland. Voordat
je bij die aanbodcapaciteit de ideale situatie hebt bereikt van een licht
overschot, moet je oppassen met het in één klap vrijlaten van
alle prijzen en tarieven. Anders krijg je als gevolg van schaarste een kostenexplosie.
Om dat te voorkomen heb ik een stap-voor-stapbeleid ingezet, al jeuken mijn
handen soms ook wel eens en denk ik "waarom gooien wij niet op één
dag alle regels overboord". Dat zou echter enorme effecten hebben, ook negatieve.
Wij zullen dat misschien nog zien als de nieuwe coalitie dat soort gedurfde
dingen gaat doen.De drie voornemens die ik heb genoemd, berusten inderdaad op kennis van
het rapport van de werkgroep. In die zin heeft het rapport een nuttige functie
vervuld. Het gaat om zaken die wij in algemene zin al lang kennen; daar heeft
de heer Jukema gelijk in. In het rapport heeft een groep artsen van een bepaald
specialisme echter goed in maat en getal aangegeven wat de huidige situatie
is en hoever die afligt van de parameters die wij allemaal willen bereiken.
Dat zou eigenlijk op meer terreinen moeten gebeuren; vandaar dat ik dat ook
wil gaan bevorderen. Dan kunnen wij ook meten wat de effecten van maatregelen
zijn, uitgaande van een nulmeting. Dan kunnen wij ons doelen stellen en dat
geheel in maat en getal volgen. Aan die voornemens heb ik dus uitvoering gegeven
op grond van het rapport en op grond van mijn eigen inzicht. Er kan dus niet
gezegd worden dat het op grond van dit debat gebeurt, wat niet wegneemt dat
het toch een interessant debat geworden is.Voorzitter. Ik ben erkentelijk voor wat verschillende sprekers, met name
de heer Jense, gezegd hebben over mijn verantwoordelijkheid. Er is gesproken
over schuld en eindverantwoordelijkheid. Ik constateer voor de zoveelste keer
dat mevrouw Kant de gezondheidszorg in Nederland bespreekt als waren wij in
Engeland met een National Health Service, een piramideorganisatie met aan
de top de minister. In zo'n situatie kun je inderdaad alles wat onderaan verkeerd
gaat met enig recht en rede aan de topmanager toeschrijven en die kun je daarvoor
zelfs aansprakelijk stellen. Er is dan ook geen land als Engeland waar de
ministers van volksgezondheid zo snel in- en uitvliegen omdat steeds de conclusie
getrokken wordt dat de topmanager de zaken niet op orde heeft. Wij hebben
hier echter een systeem van een totaal privaat georganiseerde gezondheidszorg,
waar alle instellingen zelf met hun raad van toezicht verantwoordelijk zijn voor de besteding en verdeling van de gelden die zij ontvangen.Mevrouw Kant (SP):De minister schetst hier een beeld dat niet overeenkomt met de manier
waarop wij de afgelopen jaren de discussies gevoerd hebben. Ik heb steeds
aangevoerd – en dat heb ik vandaag herhaald – dat er, hoe de zorg
ook ingericht is, een eindverantwoordelijke is en dat is de minister van Volksgezondheid.
In het interruptiedebatje zojuist kwam naar voren dat er heel veel mensen
verantwoordelijk zijn, maar als mensen hun verantwoordelijkheid niet nemen
en als dat ernstige gevolgen heeft voor de volksgezondheid – bijvoorbeeld
dat mensen vanwege de wachtlijstproblematiek overlijden – is het toch
de taak van de minister van Volksgezondheid om samen met de mensen die het
beleid moeten uitvoeren naar oplossingen te zoeken. Zij moet dan haar verantwoordelijkheid
daarin nemen. De stelling die ik al die jaren gehanteerd heb, is dat de minister
van Volksgezondheid eindverantwoordelijk is. Ik meen dat zij dat ook altijd
heeft toegegeven. Ik stel die vraag nog een keer. Is de minister het ermee
eens dat zij als het gaat om ernstige gevolgen van problemen die zich voordoen
in de gezondheidszorg te allen tijde eindverantwoordelijk is voor die situatie?Minister Borst-Eilers:Ik maak hier een onderscheid tussen managementverantwoordelijkheid, zoals
in het Verenigd Koninkrijk ook voor de minister geldt, en politieke verantwoordelijkheid.
Natuurlijk ben ik als minister politiek verantwoordelijk voor het functioneren
van het gehele systeem van de gezondheidszorg. Daar mag u mij ook in politieke
zin op aanspreken. Dat kan in woorden die wegblijven van het meer persoonlijk
gerichte, zodat wij niet in de schuldsfeer terechtkomen. Die politieke verantwoordelijkheid
brengt met zich dat ik in de eerste plaats moet streven naar goede randvoorwaarden
waarbinnen bijvoorbeeld de ziekenhuizen de eigen verantwoordelijkheid kunnen
uitoefenen. Daarbij geldt natuurlijk altijd als beperkende voorwaarde het
regeerakkoord met zijn financiële mogelijkheden. Binnen die randvoorwaarden
moet ik er alles aan doen om goede randvoorwaarden voor de sector te scheppen.
Als ik constateer dat de sector zijn verantwoordelijkheid onvoldoende neemt,
dan vind ik niet dat ik die verantwoordelijkheid moet overnemen. Ik zou bijna
zeggen: dan leren ze het nooit. Maar misschien is dat een wat neerbuigende
formulering. In ieder geval moeten de organisaties op hun verantwoordelijkheid
aangesproken worden. Ik moet vervolgens geïnformeerd worden over de wijze
van aanpak. Als zij beloven om bepaalde maatregelen te nemen, moet ik wel
kunnen meten welke effecten die hebben. Op al die zaken kan men mij aanspreken.Dan de motie van mevrouw Kant. Zij vraagt de regering om voor 1 september
a.s. met een plan van aanpak te komen. Ik heb gezegd dat ik de Vereniging
van academische ziekenhuizen en het Anthoni van Leeuwenhoekziekenhuis –
de acht hoofd-halsoncologische centra – vraag om mij halfjaarlijks te
rapporteren over de uitvoering van de aanbevelingen. Ik vind dat ik het zo
moet doen. Het is dus niet zo dat ik per 1 september een plan van aanpak kom.
De andere twee maatregelen heb ik ook genoemd: voor andere categorieën
patiënten iets dergelijks doen en de betere scholing van de eerste lijn.
Bij deze drie maatregelen wil ik het laten. Ik vind het een goede aanpak,
waarbij ieder zijn eigen verantwoordelijkheid houdt. Op grond daarvan ontraad
ik aanvaarding van de motie.Ik zeg ook nog tegen mevrouw Kant dat ik haar idealisme wel bewonder.
Zij zegt dat mensen nu te lang wachten en dat dit binnen de kortste keren
over moet zijn. Wij moeten echter realistisch blijven. Wij leven in een land
met een krappe arbeidsmarkt en een gezondheidszorg die twintig jaar, tot aan
1998, in financiële zin krap is gehouden, waardoor er congestieproblemen
zijn ontstaan die leiden tot wachtlijsten. Het is niet mogelijk gebleken om
dat probleem in vier jaar geheel op te lossen. Het zal dus ook niet tussen
nu en september of tussen nu en een jaar geheel opgelost kunnen worden. Ik
zie wel een omkeer. In de provincie Friesland is met een zeer actieve zorgverzekeraar
een deel van de wachtlijsten verdwenen, onder andere voor oogchirurgie. Eenieder
neemt, althans op dat punt, zijn verantwoordelijkheid. Ik zie wel tekenen
ten goede. Ik zie verbeteringen in de thuiszorg en de gehandicaptenzorg, maar
ook in de ziekenhuiszorg. Zo snel als mevrouw Kant wil, kan het echt niet,
hoewel wij dat allemaal in ons hart wel zouden willen. Wij moeten echter realistisch
blijven.Mevrouw Kant (SP):Ik heb niet gezegd dat voor 1 september de problemen opgelost moeten worden.
Ik begrijp ook wel dat dit niet kan. Ik heb in de motie bewust gevraagd om
voor 1 september een plan van aanpak op te stellen waarin een oplossing wordt
aangedragen voor problemen die te maken hebben met budgetten, de mate en wijze
van financiering en de organisatie. Wat niet kan, kan niet, dat begrijp ik
ook. Je kunt niet zomaar personeel uit een hoed toveren, maar voor beperkingen
vanwege de mate of de wijze van financiering en organisatie kunnen wel plannen
worden gemaakt.Ik heb in de motie bewust alle kankerpatiënten genoemd. U hebt onderzoek
toegezegd. De motie richt zich niet alleen op de aanbevelingen van deze werkgroep,
maar ook op de aanbevelingen die voort kunnen komen uit het andere onderzoek.
Gevraagd wordt om voor 1 september een plan van aanpak op te stellen voor
de gezamenlijke problematiek.Minister Borst-Eilers:Mijnheer de voorzitter. Ik blijf bij mijn eigen drie actiepunten, die
ik adequaat vind. Ik regeer daarmee ook niet te veel over mijn graf heen.
Er wordt bijvoorbeeld gesteld dat het moet gaan om een plan van aanpak waarin
de behandeling van kanker niet beperkt mag worden vanwege budgettering. Dat
is een zeer fundamentele ingreep in het systeem, die ik als demissionair minister
echt niet kan doen. Volgend jaar zal het systeem van reële kostprijzen
gaan functioneren, waarbij via een diagnose-behandelcombinatiesysteem ook
voor alle behandelingen van kankerpatiënten een tarief wordt vastgesteld
waarin de tijd van de specialisten goed is verdisconteerd, met een adequaat
uurtarief. Ook alle apparatuur en dergelijke is daarin meegenomen. Ik blijf
de motie dus ontraden.Ik heb met belangstelling naar het verhaal van mevrouw Tonkens over de
cultuur geluisterd. Uit het rapport van de inspecteur en de beleidsmedewerker
over de acht ziekenhuizen blijkt dat er in veel, maar gelukkig
niet in alle ziekenhuizen een cultuur van enige passiviteit is ontstaan. Er
valt wel iets te zeggen voor de stelling dat wachtlijsten een oplossing zijn
voor overconsumptie. Niemand laten wachten houdt in dat alle vragen ongericht
worden toegelaten. Er moet altijd enige druk op de ketel worden gehouden.
Er is echter een verschil tussen een acceptabele wachttijd en een zodanige
wachttijd dat deze medisch niet langer verantwoord is.Het is de vraag of specialisten in het huidige systeem zulke calculerende
ondernemers zijn. Sinds in 1995 de honorering per verrichting is veranderd
in een lumpsum, is het ondernemerschap er een beetje uitgeraakt. Dat was ook
precies de bedoeling, want voor die tijd was men zo ondernemend dat men ieder
jaar veel meer geld uitgaf dan de regering ter beschikking kon stellen uit
de premies. Op de tarieven werd dan weer gekort. Aan dat ongelukkige systeem
heb ik een eind gemaakt, maar daarmee is de specialist juist minder ondernemend
geworden dan hij misschien zou moeten zijn, dus niet calculerend, maar maatschappelijk
ondernemend. Dat is de ideale figuur.Mevrouw Tonkens (GroenLinks):Ik wil niet zeggen dat de specialist meer of minder ondernemend is geworden.
Het gaat erom dat men het sinds de invoering van de lumpsumsystematiek heel
gewoon vindt dat hij minder ondernemend is. Kamerleden worden ook niet meer
of minder ondernemend als meer of minder vragen worden gesteld. Wij denken
er dan ook niet aan hoeveel geld wij daarvoor krijgen. Dat is precies het
probleem.Minister Borst-Eilers:Dan ben ik het met mevrouw Tonkens eens. Het is een overgangsperiode,
die helaas veel te lang heeft geduurd. Dat heeft ook iets te maken met de
lange onderhandelingen over de integratie van de specialisten in het ziekenhuis.
Het was de bedoeling dat de overgangssituatie een paar jaar zou duren. Als
je de bekostiging van het ziekenhuis nog steeds via de klassieke tarieven
laat plaatsvinden, ziet de specialist door een vergelijking met vroeger bijvoorbeeld
al op 1 november dat hij zijn geld al heeft verdiend. Sommigen vragen zich
dan af waarom zij nog harder zouden werken. Ik meen dat je specialisten, maar
ook huisartsen, moet belonen in de zin van loon naar werken. Dat moet dan
niet worden vertaald in "hoe meer verrichtingen, hoe meer geld", maar in "hoe
langer je werkt, hoe meer je verdient". In het nieuwe systeem, in de DBC's,
krijgen wij daarom een uurhonorarium. Dat geeft naar mijn mening een goed
prikkel, namelijk een prikkel tot harder werken. Dan geldt niet meer dat men
meer verdient als men meer diagnostiek voorschrijft. Dat systeem was inderdaad
niet goed.Ik zal niet alles herhalen wat mevrouw Tonkens heeft gezegd. Zij sprak
over het leggen van meer nadruk op professionele waarden en gezamenlijke verantwoordelijkheid.
Ik ben het daar wel mee eens. Hoe kun je de bedrijfscultuur veranderen? Mevrouw
Tonkens gaf de belastingdienst daarbij als voorbeeld. Dat is een overheidsdienst.
Minister Zalm heeft daarom kunnen bepalen dat de werknemers bij de belastingdienst
zouden worden getraind. Ik kan dat niet verordonneren voor alle ziekenhuizen.
Ik kan de ziekenhuizen daarvoor wel geld beschikbaar stellen. Het is misschien
een interessante gedachte om een soortgelijke training te geven, maar als
wij de komende paar jaar het systeem veranderen zoals wij dat willen, slaat
de cultuur misschien wel vanzelf om. De gedachte houden we wel even vast.Het is inderdaad goed om goede ziekenhuizen te belonen. Wanneer je mensen
tot ander gedrag wilt brengen, moet je toch met incentives werken. Ik hou
daarbij niet zo van straffen. Belonen is beter.Mevrouw Tonkens sprak verder over een onderzoek naar factoren die de goede
cultuur bevorderen. Twee onderzoekers, Bon en Van der Maaten, hebben inmiddels
een niet systematisch, maar wel interessant onderzoek verricht. Dit onderzoek
geeft genoeg aanknopingspunten voor het houden van een onderzoek dat wel systematisch
is. Mij lijkt ook dat wij dat in gang moeten zetten, maar wellicht moet ik
dat aan mijn opvolger overlaten.De laatste opmerking van mevrouw Tonkens ging over de medische opleidingen.
In het algemeen ontbreken in de medische opleidingen heel veel dingen die
er wel in zouden moeten zitten. Daar wordt op het ogenblik ook aan gedokterd
en wel door een commissie onder leiding van prof. Meyboom uit Groningen. Overigens
kan ook wel het nodige uit de opleiding verdwijnen, zodat die niet langer
wordt. Ik zie zelfs liever dat zij korter wordt. Je moet mensen ook trainen
op het gebied van de maatschappelijke verantwoordelijkheden die zij krijgen
als ze huisarts of specialist in een ziekenhuis worden. Daar leren ze nu niks
over. Dan kun je beter al die botjes in de hand en de voet maar even schrappen
en die uren besteden om de mensen dit soort dingen te leren. Hetzelfde geldt
voor het managen. Specialisten moeten ook actief kunnen deelnemen aan het
ziekenhuismanagement. Dat hoeven ze niet allemaal te kunnen, maar degenen
die daar gevoel voor hebben, moeten dat wel kunnen. Zij moeten in ieder geval
samen met de directie het medisch beleidsplan maken. Dat moet niet alleen
aan de professionele managers worden overgelaten.De heer Buijs zei dat je dit probleem niet geïsoleerd kunt oplossen.
Daar ben ik het helemaal mee eens. Je moet het bij wachtlijsten en werkdruk
niet alleen zoeken in geld. Ook daar ben ik het mee eens. Hij vroeg bij wie
een patiënt terechtkan die bijvoorbeeld longkanker of een tumor in het
hoofd-halsgebied heeft en te lang moet wachten. Ik heb dat als volgt geregeld
en zo is het voor deze situatie volgens mij ook goed. Deze patiënt kan
zich allereerst tot zijn zorgverzekeraar wenden. De zorgverzekeraar heeft
zorgplicht. De heer Buijs zei terecht: ik ben verzekerd, ik heb altijd premie
betaald, nou heb ik iets en nou moet ik zo lang wachten dat het niet meer
hoeft. Dat kan natuurlijk niet. De zorgverzekeraar heeft een zorgplicht. Daar
hebben de zorgverzekeraars zich in het begin niet zo veel van aangetrokken,
maar toen zijn enkele patiënten naar de rechter gestapt. De rechter heeft
toen uitgesproken dat de zorgverzekeraar er linksom of rechtsom voor moet
zorgen dat de patiënt binnen een medisch aanvaardbare tijd behandeld
wordt. Kan het niet in het eigen ziekenhuis, dan moet het in een ander ziekenhuis
gebeuren. Kan het niet in Nederland, dan moet het in het buitenland gebeuren.
Ik heb er ook voor gezorgd dat dit kan. De regelgeving is daarvoor aangepast
en ook het benodigde geld is er. Het gaat immers om wachtlijsten en dat is tegenwoordig een openeinderegeling.Je kunt mensen met hoofd- of halstumoren natuurlijk niet naar een willekeurig
ziekenhuis in België sturen. Het gaat om heel ingewikkelde chirurgie.
Er komt een kaakchirurg aan te pas, een KNO-arts, een plastisch chirurg en
een anesthesist die daarin gespecialiseerd is. Men zal begrijpen dat een anesthesist
niet op de normale manier kan werken bij deze ingrepen. Zo'n team zal ook
best in België en Duitsland bestaan, maar de vraag is of de ziekenhuizen
daar plek hebben voor Nederlandse patiënten. Het aanbod voor die hulp
is ook niet zo royaal. Het blijft dus moeilijk.Mevrouw Arib (PvdA):U zegt dat het niet wenselijk is voor kankerpatiënten om elders geholpen
te worden, maar u schrijft wel in de brief aan de Kamer naar aanleiding van
het rapport over hoofd- en halstumoren dat de wachtlijst voor oncologie inmiddels
is verdwenen omdat er extra capaciteit is ingekocht. Nu kan ik mij voorstellen
dat dit een noodoplossing is. Het is juist voor deze categorie patiënten
ontzettend belangrijk dat de zorg geconcentreerd wordt.Minister Borst-Eilers:Dit is een voorbeeld van wat wel kan. Er is capaciteit ingekocht. Je kunt
MRI's en CT-scans ook elders laten doen, hoewel de bestralingsafdeling van
het Anthoni van Leeuwenhoekziekenhuis behoorlijk functioneert wat de wachtlijsten
betreft. Je kunt ook proberen om OK-verpleegkundigen ergens anders vandaan
te halen. Dit is een voorbeeld van een hoofd-halsoncologiecentrum, waar men
op een bepaalde manier een oplossing heeft gevonden. Andere centra hebben
veel bereikt met een zorgcoördinator en weer andere centra hebben de
directie zover gekregen om de operatietijd de herprioriteren. Zij moeten van
elkaar leren en daar is het rapport ook voor bedoeld. Ik zeg niet dat kankerpatiënten
niet in het buitenland geopereerd moeten worden, maar het kan soms moeilijk
zijn als het een speciale vorm van kanker betreft. Er zijn ook diverse tumoren
die in kleinere ziekenhuizen in Nederland behandeld kunnen worden. Soms is
tumorchirurgie niet zo ingewikkeld. In dit geval is het multidisciplinair
teamwork en moet je ook in het buitenland een speciaal centrum vinden. Dan
is de oplossing misschien om die patiënten in het eigen ziekenhuis te
behandelen en andere patiënten tijdelijk in het buitenland te laten behandelen.
Het is allemaal niet voor de eeuwigheid. Zodra wij in Nederland voldoende
capaciteit hebben, zullen de meeste mensen in eigen land geholpen worden.
Aan de andere kant moeten wij niet te veel eng Nederlands blijven denken.
Waarom zouden wij niet ook in de gezondheidszorg een beetje Europees werken?De heer Buijs (CDA):De gemiddelde wachttijden lopen op, boven de daarvoor vastgestelde protocollaire
termijnen. Niet alle patiënten zullen naar hun zorgverzekeraar gaan.
Is het mogelijk om de verantwoordelijkheidsverdeling wat aan te scherpen?
Is het mogelijk om het initiatief van de verzekeraars of van de ziekenhuizen
te laten uitgaan? De patiënt zou niet altijd moeten zeggen dat hij een
klacht heeft, want vaak kan hij dat niet beoordelen.Minister Borst-Eilers:Wij zijn op het ogenblik bezig met een brief die wij willen richten aan
alle artsen. Ik vind dat je een ernstig zieke patiënt niet zelf al die
karweitjes kunt laten opknappen. Ik heb gemerkt dat verschillende behandelaars
het idee van zorgbemiddeling niet kennen en dat zij ook niet weten dat een
patiënt eventueel naar het buitenland mag. Zij hebben mij gevraagd waarom
zij daar nooit een circulaire over hebben gekregen. Die circulaire zijn wij
nu dan ook aan het maken.De heer Buijs (CDA):Het is een prima initiatief. Kan er ook iets in worden opgenomen van een
soort "morele behandelplicht", dus dat de arts de functie heeft om de patiënt
ertoe te leiden dat hij niet langer moet wachten dan noodzakelijk is? Het
initiatief van de patiënt zie ik niet zo zitten.Minister Borst-Eilers:Er zal zeker op de behandelplicht worden gewezen. Het punt is dat de behandelend
chirurg soms wel degelijk wil doorwerken totdat hij klaar is. Vaak stuit hij
echter op het feit dat er wel een operatiekamer en een anesthesist beschikbaar
zijn, maar dat het ondersteunende OK-personeel zegt: de operatie duurt vier
uur en wij gaan over twee uur naar huis, dus daar beginnen wij niet meer aan.
Het gevolg is dat zo'n OK weer een paar uur leeg staat. Dat ondersteunende
personeel moet extra worden beloond als zij extra uren draaien. Nogmaals,
dat wordt allemaal betaald uit de wachtlijstmiddelen, waarvan ik een openeinderegeling
heb kunnen maken. De regeling is echter geclausuleerd, want het geld wordt
alleen verstrekt als er voor wordt gewerkt. Deze middelen worden niet zonder
meer aan het ziekenhuisbudget toegevoegd. Het is wel een poging om dit soort
mogelijkheden tot realiteit te maken.De heer Van der Vlies sprak over de kinderambulances. De zorgverzekeraars
praten er al jaren over. Dat is inderdaad zeer ergerniswekkend. Toen ik die
krantenkop zag, besloot ik direct dat dit moest worden uitgezocht. Ik hoorde
van prof. Van der Bor uit Nijmegen dat er voor de begeleiding van de neonatale
intensive care transport is geregeld; er gaat een neonatoloog mee. Voor de
wat oudere kinderen schijnt dat nog steeds niet geregeld te zijn. Als het
werkelijk waar is dat de artsen er wel zijn, maar dat de financiering ontbreekt –
ik kan mij dat niet voorstellen – moet dat onmiddellijk afgelopen zijn;
dat geld is er wel. Ik zal daar even induiken.De heer Van der Vlies (SGP):Hartelijk dank voor uw toezegging om hier in te duiken. U zult op een
gegeven moment ook weer bovenkomen met informatie. Mogen wij deze informatie
ook vernemen?Minister Borst-Eilers:Natuurlijk, zonder meer.De heer Van der Vlies (SGP):Ik vestig nog even de aandacht op mevrouw Arib. Dit onderwerp is weliswaar
door mij opgevoerd, maar zij was mij maanden geleden voor met een motie die
eigenlijk hetzelfde onderwerp beslaat. Het verdient aanbeveling dat daar een
keer goed naar wordt gekeken en dat de Kamer daarover wordt ingelicht.Minister Borst-Eilers:Zoals u weet, hebben wij een werkgroep over neonatale intensive care.
Daar hoort ook het transportprobleem bij. Wij zullen eerst de werkgroep vragen
of deze feiten inderdaad juist zijn en, indien dit het geval is, hoe wij daar
binnen de kortste keren iets aan kunnen doen. Misschien moet ik mij tot
de zorgverzekeraars wenden en dat zal ik dan graag doen.Mevrouw Arib (PvdA):In de motie stond ook iets over het opnemen van het transport van kinderen
in de Wet bijzondere medische verrichtingen, want voor dat transport gold
het niet, in tegenstelling tot de neonatologie. Misschien kan ook dat nog
uitgezocht worden.Minister Borst-Eilers:De pediatrische intensive care behoort ook tot de bijzondere medische
verrichtingen en ik neem aan dat het transport er dan bij hoort. Ik zal de
Kamer berichten hoe de feiten zijn en wat wij kunnen doen aan mogelijke problemen.Mevrouw Van Geen heeft zeer veel vragen in één maidenspeech
weten te proppen. Dat is overigens niet onaardig bedoeld. Ik zal haar betoog
op hoofdlijnen beantwoorden, als zij dat goed vindt.Zij heeft terecht gesteld dat een nieuw stelsel ook niet helpt als partijen
zich niet verantwoordelijk voelen. De werkgroep hoofd-halstumoren heeft zich
wel verantwoordelijk getoond en dat waarderen wij allemaal zeer.Hoe kan ik bevorderen dat de meest urgente patiënten wél altijd
eerst behandeld worden, zo vroeg mevrouw Van Geen verder. Ik zal, zoals gezegd,
de kankercentra vragen om in hun plan van aanpak op te nemen hoe ze dat gaan
doen. Linksom of rechtsom moet er immers toch altijd zo gewerkt worden dat
de medische urgentie een rol speelt bij de vraag wie het eerst aan de beurt
is.Ik ben blij met haar opmerking dat zij geen geoormerkte budgetten wil.
Dat zou ook juist de omgekeerde weg zijn van de weg die wij willen bewandelen.Zij heeft ook gevraagd of ik wil bezien hoe specialisten kunnen worden
afgerekend als zij niet hun verantwoordelijkheid nemen. Nu is de medisch specialist
tegenwoordig niet meer een geheel zelfstandig opererende ondernemer in een
facilitair ziekenhuisbedrijf, maar geïntegreerd in dat bedrijf. Althans:
zo luidt de wet en zo is het ook op sommige plaatsen. Ik kom ook wel in ziekenhuizen
waar dit nog niet helemaal verinnerlijkt is. Als iemand een specialist zou
moeten afrekenen op zijn werklust of zijn bereidheid om eens een stapje extra
te zetten voor een patiënt die dat nodig heeft, is het volgens mij aan
de raad van het bestuur van het ziekenhuis en wellicht aan de collega's om
een beroep op de specialist te doen. Ik kan wel de totale geïntegreerde
medisch-specialistische bedrijven afrekenen. Ik ben van plan met het wachtlijstrapport
van Bon en Van der Maaten over te gaan tot een meer complete benchmark van
alle ziekenhuizen in Nederland. Daarin moeten prestaties zodanig zichtbaar
worden gemaakt dat ziekenhuizen daarop kunnen worden afgerekend. Vaak helpt
het al als zij zichzelf op een lage plaats op die lijst zien staan.Mevrouw Van Geen (D66):Ik wil verder gaan dan wat de directie nu kan doen. Ik vraag mij af of
de professionele verantwoordelijkheid waarmee de specialisten schermen en
die hun de vrijheid van handelen geeft, ook niet tot een aansprakelijkheid
moet leiden voor professionele kwaliteit. Een logistiek slecht georganiseerd
productiezorgproces benadeelt patiënten en brengt patiënten in gevaar.
Er is sprake van een professionele autonomie, maar daar moet dan ook een aansprakelijkheid
tegenover staan. Dit lijkt mij logisch.Minister Borst-Eilers:Ja, dit klinkt logisch, maar ik denk dat wij vanuit Den Haag de totale
instellingen zouden moeten benchmarken en op prestaties moeten aanspreken
en afrekenen. Dit kan door de goede instellingen meer financiële middelen
te geven. De inspectie heeft concreet tot taak om artsen die in hun professionele
handelen tekortschieten op de vingers te tikken. Zo is het nu in Nederland
geregeld.Mevrouw Van Geen (D66):Mijn vraag is dus of er wellicht in de toekomst meer mogelijk is.Minister Borst-Eilers:Ik stel voor dat die vraag aan mijn opvolger wordt gesteld. Zo kort voor
het scheiden van de markt dergelijke nieuwe zaken ontvouwen, gaat mij iets
te ver.Ik spreek tijdens werkbezoeken raden van bestuur van ziekenhuizen aan
als ik een hoog ziekteverzuim aantref. Ik houd hun dan voorbeelden voor van
ziekenhuizen, soms in dezelfde regio, waar dit aanzienlijk minder is. Ik vind
dat de raad van toezicht veel actiever zou moeten zijn. Die laat het er toch
ook vaak bij zitten. Wij hebben het mooie rapport van prof. Meurs over "good
governance". Dit is door iedereen omarmd en bijna doodgeknuffeld, maar het
wordt niet tot praktijk verheven. Dit zou natuurlijk wel moeten.Mevrouw Arib (PvdA):Het rapport-Meurs is in opdracht van de zorginstellingen opgesteld. Het
bevatte twee aanbevelingen waarvoor de minister van VWS verantwoordelijk is,
namelijk de wettelijke verankering van de raden van toezicht en een kamer
voor de zorg bij de rechtbank. Beide aanbevelingen heb ik meermalen aan de
orde gesteld, maar zij zijn tot nu toe niet overgenomen.Minister Borst-Eilers:Aan de wet wordt nu gewerkt. Ik heb echter al eerder gezegd dat zich bij
de directie wetgeving heel veel opstapelt. Men heeft bepaalde prioriteiten
gesteld en dit onderwerp staat voor op het netvlies. Het zal zo snel mogelijk
worden afgerond.De heer Jukema heeft gesproken over het feit dat niemand zich meer verantwoordelijk
voelt wat wordt veroorzaakt door het beleid. Ik denk inderdaad dat twintig
jaar bezuinigen door de overheid en in het kader daarvan een hele sterke sturing
van de overheid, het veld van de gezondheidszorg passief heeft gemaakt. Het
is mij niet gelukt het budgettair kader zorg af te schaffen, maar ik moet
eerlijk zeggen dat het kabinet dit niet wilde en daarvan maak ik zelf natuurlijk
ook deel uit. Ik wijs er echter op dat met de invoering van een geclausuleerde
openeinderegeling voor de wachtlijstproblematiek voor een onderwerp het deksel
van de pan is gehaald. Sindsdien kan en mag een ziekenhuis veel meer. De zorgverzekeraars
hebben zo'n 4% vrije besteding van hun gelden. Zij mogen daarmee dingen financieren
waarvan nog nooit iemand heeft gehoord en die nergens in een boekje staan.
Beide partijen maken nog onvoldoende gebruik van die vrijheid. Het moet blijkbaar
toch een tijdje wennen voordat men echt begrijpt wat er allemaal kan. Enkele
ziekenhuizen maken al wel volop gebruik van die mogelijkheid. Hun raden van
bestuur zeggen dat zij met de huidige regels prima uit de voeten kunnen, maar
dan moet er ook een goede zorgverzekeraar zijn en die combinatie
treffen wij nog te weinig aan. Verder heeft iedereen natuurlijk ook te maken
met het personeelsprobleem. Er moet natuurlijk wel snel een einde komen aan
de situatie dat niemand zich meer verantwoordelijk voelt. Dat is inderdaad
de sleutel tot de oplossing. Zodra mensen zich verantwoordelijk voelen en
weten dat ze meer financiële mogelijkheden krijgen als ze meer werken,
zou er een hele nieuwe wind door de zorg kunnen gaan waaien.Mevrouw Arib zegt dat ik aanbevelingen afschuif. Met de uitvoering van
de aanbeveling om te komen tot een vergroting van de capaciteit is men in
het begin van 2001 begonnen. Er zijn echter meerder jaren nodig om mensen
op te leiden. Inmiddels worden enorm veel mensen extra opgeleid.Wat betekent de erkenning van de topreferente zorg? De raden van bestuur
van de academische ziekenhuizen hebben aangegeven dat zij routinezorg, topklinische
zorg en topreferente zorg leveren. Tot die laatste categorie rekenen zij ook
de hoofd-halsoncologie. Voor deze vorm van oncologie krijgen zij bovenop hun
reguliere budget een extra budget voor de academische topreferente zorg. Dit
budget was niet toereikend, onder andere vanwege de hoofd-halsoncologie. Voor
de toppreferente zorg hebben zij 40 mln gulden gevraagd met ingang van 2001.
Dat geld hebben zij gekregen. Zij hebben gevraagd of zijn van dat budget 9
mln gulden aan hoofd-halsoncologie mogen besteden. Dat is toegestaan. Ik hoop
dat ik hiermee duidelijk heb gemaakt hoe het systeem werkt.Mevrouw Arib (PvdA):Ik heb begrepen dat die 18 mln euro wordt verdeeld over acht academische
ziekenhuizen. Dat is ruim 2 mln euro per ziekenhuis. Ik heb zelf naar een
aantal centra gebeld en daaruit bleek mij dat zij weinig van dat geld hebben
gemerkt. Ik vraag u per brief te bevestigen dat er inderdaad 9 mln euro naar
de hoofd-halsoncologie is gegaan.Minister Borst-Eilers:De academische ziekenhuizen hebben in hun aanvraag aangegeven hoe zij
dat geld willen verdelen. Ik wil ze best vragen hoe zij die 40 mln gulden
daadwerkelijk hebben verdeeld. Het antwoord op die vraag zullen wij naar u
doorsturen.Een ziekenhuis heeft de vrijheid om het geld te verdelen. Het ziekenhuis
heeft niet alleen de vrijheid om dat te doen, zij draagt ook de verantwoordelijkheid
daarvoor. Dat kan hier en daar nog wel worden verbeterd. Men moet ook durven
om bepaalde specialismen of maatschappen in het ziekenhuis te confronteren
met de mededeling dat zij wat minder capaciteit krijgen, omdat een ander het
harder nodig heeft. Uit mijn ervaring als ziekenhuisdirecteur weet ik dat
je dan ruzie krijgt, maar daar moet je natuurlijk nooit bang voor zijn. Men
komt inderdaad nog wel capaciteit tekort. Nogmaals, de inhaalslag voor de
capaciteit is ingezet. Die inhaalslag is vast en zeker nog niet helemaal voltooid.
De academische ziekenhuizen zullen dan ook met recht en reden om meer geld
vragen voor de topreferente zorg in 2003. Wij zijn het erover eens geworden
dat zij voor deze beide jaren met 40 mln gulden vooruit konden.De academische ziekenhuizen verliezen inderdaad steeds meer specialisten
aan de niet-academische ziekenhuizen, omdat daar het AMS-honorarium is ingevoerd.
De academische ziekenhuizen zullen daar in ieder geval voor de jongere specialisten
ook naartoe moeten. De cao-onderhandelingen voor deze groep worden op dit
moment gevoerd en ik overleg in het kabinet met de ministers Hermans en Zalm
over mijn financiële bijdrage hieraan. Het liefst draag ik hier natuurlijk
zoveel mogelijk aan bij.Mevrouw Arib (PvdA):Ziekenhuizen mogen zelf bepalen welk deel van de middelen zij aan welke
afdeling besteden. Ik heb daar alle begrip voor. De behandelteams van kankerpatiënten
hebben echter geen enkele ruimte om zelf flexibel op de toestroom van patiënten
te reageren. In de praktijk moeten zij over elke patiënt onderhandelen
met radiologen en andere specialisten. Dat kost ongeveer een half uur per
patiënt. Die tijd is hard nodig, maar dan wel voor andere zaken.Minister Borst-Eilers:Toch ga ik daarvoor geen geoormerkte budgetten beschikbaar stellen. Een
team weet hoeveel patiënten er zijn, wat de bijbehorende kosten zijn
en hoe lang de wachtlijst is. De directie kan naar aanleiding van die gegevens
met de zorgverzekeraar afspreken dat het geld beschikbaar komt. Die directie
kan dat budget het beste oormerken en bepalen hoeveel uur wordt besteed aan
radiologie, CTG, MRI, et cetera. Zo hoort het te werken en zo is het ook zeker
mogelijk.Mevrouw Van Blerck is met mij van mening dat de minister geen aparte budgetten
voor onderdelen moet vaststellen. Ik dank haar voor haar woorden dat ik al
veel gedaan heb op dit terrein. Wij zijn echter nooit tevreden, ik ook niet.Ten aanzien van het uitbreiden van het wachtlijstrapport heb ik al aangegeven
dat er een breder benchmarkonderzoek gehouden zal worden. De rol van de cao
kan daarbij betrokken worden. Overigens is het verpleegkundigen reeds mogelijk
om meer dan 36 uur te werken. Een en ander heeft echter in combinatie met
het parttime werken een behoorlijke knauw gegeven aan de capaciteit van ziekenhuizen.
Ik zal de inspectie verzoeken om een goede schatting te maken, al dan niet
via onderzoek, van het aantal keren dat mensen die op een wachtlijst staan
onnodig zijn komen te overlijden. Dat getal zal altijd "met grote waarschijnlijkheid"
gegeven worden, maar dat is bekend.De uitval tijdens en na de opleiding is inderdaad een belangrijk punt.
De KNMG voert momenteel een analyse uit van de uitval onder artsen in opleiding.
Die analyse kan wellicht verbreed worden tot alle partijen.De heer Jukema (LPF):Zou in de cao niet een verplichting tot een 40-urige werkweek opgenomen
moeten worden? Daarmee zou het gebrek aan personeel een stuk minder worden.
Dienen er verder geen positieve beloningsprikkels aan fulltimers gegeven te
worden? Volgens mijn ervaring stelt een nieuwe parttime verpleegkundige meteen
allerlei eisen, zoals het weigeren van avond- en weekenddiensten. Naar mijn
mening is het accepteren van dergelijke eisen discriminerend voor het fulltime
personeel dat al jaren in dienst is.Minister Borst-Eilers:Ook dat element kan meegenomen worden. De overheid is geen cao-partij.
Er wordt een zogenaamde "overheids bijdrage" beschikbaar gesteld
en werkgevers en werknemers onderhandelen met elkaar over de cao. Een dergelijk
element kan in de cao worden opgenomen. Een en ander dient echt via werkgevers
en werknemers gespeeld te worden. Zij zullen dit debat ook wel volgen. Overigens
hoor ik berichten dat nieuwe verpleegkundigen vaak beginnen op een beperkt
contract, zij later veel meer blijken aan te kunnen en zij al gauw normalere
diensten draaien. Het zou anders inderdaad leiden tot erg scheve situaties.Mevrouw Tonkens (GroenLinks):Ik hoop dat u bij het onderzoek naar uitval tijdens en na de opleiding
aansluit bij de resultaten die reeds bekend zijn. De uitvalfactoren zijn vrij
eenvoudig: een gebrek aan zeggenschap over werktijden, aan opleidingsmogelijkheden
en aan kinderopvang en salarisproblemen. Ik hoop dat u op die conclusies voortbouwt
want het heeft weinig zin om deze feiten nogmaals te constateren.Minister Borst-Eilers:Wij laten jaarlijks door de OSA, de Organisatie voor strategisch arbeidsmarktonderzoek,
het verloop onder verpleegkundigen en verzorgende onderzoeken. Die rapporten
worden ook naar de Kamer gestuurd. Belangrijk punten daarbij zijn de zeggenschap
over de werktijden en de werkinhoud, secundaire arbeidsvoorwaarden, zoals
goede kinderopvang, flexibele werktijden, et cetera. Dat onderzoek moet ook
zeker niet herhaald worden. Ik dacht meer aan een uitbreiding van de beroepsgroepen
waar zich dezelfde problemen voordoen.Ik dank de heer Jense voor zijn opmerkingen over verantwoordelijkheid
en schuld. Zijn opmerking dat wij huisartsen en tandartsen niet zo angstig
moeten maken dat zij iedereen met een bobbeltje doorverwijzen naar het hoofd-halscentrum,
was terecht. Dat doen zij trouwens via de KNO-arts. Maar goed, dan nog. Er
moeten wel richtlijnen worden ontwikkeld. De Nederlandse werkgroep hoofd-halstumoren
kan voor huisartsen, tandartsen en KNO-artsen goede richtlijnen ontwikkelen,
wanneer de symptomen zo verdacht zijn dat zij er goed aan doen om door te
verwijzen en wanneer zij kunnen afwachten of nog iets kunnen proberen. Ook
ik vind de uitsteltijd aan het begin van de periode van de klachten volstrekt
onaanvaardbaar.De beraadslaging wordt gesloten.De voorzitter:Ik stel voor, morgen over de motie te stemmen. Dat zal, naar ik verwacht,
omstreeks om een uur of vier zijn.Daartoe wordt besloten.Sluiting 16.08 uur 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/h-tk-20012002-4958-4976.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl