Voortzetting van de behandeling van het voorstel tot wijziging van het Reglement van Orde van de Tweede Kamer der Staten-Generaal en het voorstel tot wijziging van het Reglement van de commissie voor de Verzoekschriften in verband met de invoering van het burgerinitiatief (30140)
Staten-Generaal — Handelingen 
Datum: 2014-07-05 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Handeling 2005-2006, pag. 2754-2767

 
 
 

Handeling

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Vergadernummer
Datum vergadering

03-02-2006

Tweede Kamer der Staten-Generaal

2005-2006

nr. 42, pagina 2754-2767

26-01-2006

 

 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties over kamerdossier

Kamerdossier 30140Toon publicaties die dit dossier behandelen

 
 
 Publicaties in vergadering

Lijst van ingekomen stukken, met de door de Voorzitter terzake gedane voorstellen (donderdag 26 januari 2006)Pagina 2826-2827
Behandeling van het wetsvoorstel Wijziging van de Rijksoctrooiwet 1995 ter implementatie van de richtlijn inzake handhaving van intellectuele-eigendomsrechten (Wijziging Rijksoctrooiwet 1995 in verband met implementatie richtlijn handhaving intellectuele-eigendomsrechten) (30222))Pagina 2753-2754
Debat naar aanleiding van een algemeen overleg op 19 januari 2006 over de bestrijding van vogelgriep (28807)Pagina 2801-2805
Debat over het lekken van geheime AIVD-informatie naar het criminele circuit (29876)Pagina 2805-2826
Regeling van werkzaamheden (donderdag 26 januari 2006)Pagina 2767-2768
Behandeling van het wetsvoorstel Nieuwe regels betreffende maatschappelijke ondersteuning (Wet maatschappelijke ondersteuning) (30131)Pagina 2768-2801
Voortzetting van de behandeling van het voorstel tot wijziging van het Reglement van Orde van de Tweede Kamer der Staten-Generaal en het voorstel tot wijziging van het Reglement van de commissie voor de Verzoekschriften in verband met de invoering van het burgerinitiatief (30140)Pagina 2754-2767
Presentie en opening (donderdag 26 januari 2006)Pagina 2753-2753

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 79 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
Aan de orde is de voortzetting van de behandeling van:het voorstel tot wijziging van het Reglement van Orde van de Tweede Kamer
der Staten-Generaal en het voorstel tot wijziging van het Reglement van de
commissie voor de Verzoekschriften in verband met de invoering van het burgerinitiatief
(30140).(Zie vergadering van 25 januari 2006.)De beraadslaging wordt hervat.De heer Weisglas:Mevrouw de voorzitter. Binnen één minuut spreek ik nu vanaf
een andere plaats en in een geheel andere rol. Ik zal geen poging doen om
mijn antwoord in dichtvorm te presenteren.Met het burgerinitiatief wordt een instrument geïntroduceerd waarmee
burgers een nieuw onderwerp of voorstel kunnen agenderen in de Kamer. De aanleiding
voor het voorstel is, zoals wij allemaal weten, de motie-Dubbelboer c.s. (29200-VII,
nr. 15), die op 31 maart 2004 door de Kamer is aangenomen en waarin het
Presidium is gevraagd om een overzicht te geven van de voor- en nadelen van
het invoeren van het burgerinitiatief op landelijk niveau. De heer Van der
Staaij vroeg waarom ik, maar ook het Presidium, procedureel verder ben gegaan
dan die motie door een compleet voorstel voor reglementswijziging te presenteren.
De afweging is geweest dat wij het om praktische redenen in één
ronde wilden doen en meteen met concrete voorstellen wilden komen. Wij hadden
ook kunnen kiezen voor een hoofdlijnendebat over de voor- en nadelen en voor
het daarvan afhankelijk maken van het presenteren van het voorstel. Wij hebben
deze keuze vooral om praktische overwegingen gemaakt. Ook nu wij het in één
ronde doen, kosten dingen meer dan je zelf soms wilt; dat kwam ook door de
Kameragenda voor het reces. Nu staan wij echter hier om dit te behandelen.De heer Dubbelboer zei gisteren tegen mij dat ik de adoptievader van het
door hem gepresenteerde idee was. Dat ben ik graag. Hij is absoluut de echte
vader. Ik hoop, om even door te gaan in de door de heer Dubbelboer gehanteerde
beeldspraak, dat mevrouw Spies, de heer Van Beek, de heer Slob en de heer
Van der Staaij na het debat van vandaag bereid zijn om met z'n vieren de adoptiemoeders
van het voorstel te zijn.Het zal niemand verbazen dat ik mij kan vinden in de hoofdlijnen van de
inbreng van de heer Dubbelboer, die ook op nadelen en risico's van het voorstel
heeft gewezen. Het burgerinitiatief is een concrete maatregel van bestuurlijke
vernieuwing om de afstand tussen burger en politiek te verkleinen en om de
relatie tussen hen te verbeteren. Het biedt burgers de mogelijkheid om onderwerpen
aan te dragen voor de landelijke politieke agenda. Zoals de heer Slob gisteren
zei, past het inderdaad in het kader van de vertegenwoordigende, representatieve
democratie. Het instrument gaat niet in tegen de basiskenmerken van onze representatieve
democratie, maar past daar juist in. Het is een instrument om de representatieve
democratie beter, iets beter, te kunnen laten functioneren, maar het tast
haar absoluut niet aan. Dat ben ik eens met de heer Slob en dat is ook heel
erg belangrijk.De kern van het initiatief is dus dat indieners de garantie krijgen dat
het onderwerp zal worden geagendeerd, dat daarover gedebatteerd zal worden
en dat de Kamer een standpunt erover zal innemen, welk standpunt dan ook.
Indieners krijgen dus, in tegenstelling tot bijvoorbeeld bij een correctief
referendum, absoluut niet de garantie dat datgene wat zij inhoudelijk willen
bereiken, de uitkomst van het debat zal zijn. Het gaat om agenderen, debatteren
en het innemen van een standpunt door de Kamer. Dat is de kern. Ik ben ervan
overtuigd dat op die manier een brug – een verdere en ook een bescheiden
brug – geslagen kan worden tussen in de samenleving levende ideeën
en discussies in de Kamer, waardoor die discussies scherper toegespitst kunnen
worden op de ideeën in de samenleving. Het burgerinitiatief kan leiden
tot oplossingen, gekozen door de gekozen volksvertegenwoordigers, voor problemen
die door burgers op deze manier worden aangedragen.Mevrouw Spies, de heer Van Beek, maar ook anderen vragen zich af of het
nu wel zo nodig is, want wij krijgen nu al e-mails, petities, telefoontjes,
brieven, gesprekken op het schoolplein – iedere dag zei mevrouw Spies
en misschien vanmorgen ook weer – dus weten wij toch al wat er zoal
speelt en wat burgers willen? U hoort mij niet zeggen dat u dat niet weet,
dat zou nogal aanmatigend zijn, zowel in mijn rol als voorzitter als persoonlijk.
Ik zou dat ook niet tegen mijzelf zeggen. Wij weten zeer zeker wat er in de
samenleving leeft, wat mensen willen. Mevrouw Spies wees terecht op de jaarcijfers
van ons werk en zei dat je dan toch nauwelijks kunt voorstellen dat er onderwerpen
zijn die niet worden opgepakt. Daar ben ik het niet mee oneens, maar ik vind
het toch belangrijk dat het burgerinitiatief een formele garantie geeft van
agendering, behandeling en standpuntbepaling. Burgers moeten immers maar afwachten
of hun e-mail wordt "opgepikt". Wat ik ook belangrijk vind, is dat
het aankomt bij de politiek, de Kamer als geheel, en dat het niet via een
Kamerlid, een politieke partij of fractie loopt. Natuurlijk wil ik hiermee
niets afdoen aan het belang van politieke partijen, van dat ene Kamerlid of
die ene fractie, maar ik kan mij voorstellen dat burgers, vooral als zij zich
moeten groeperen tot 15.000, het belangrijk en prettig vinden om de Kamer
als geheel op deze wijze te benaderen. Het is dus geen of-of, het een sluit
het ander niet uit. Politici zullen zelf ook blijven agenderen. Ik ben het
niet eens met de heer Van Beek, die heeft gezegd – ik heb zijn opmerking
overigens ook al eerder gelezen en gehoord – dat het luie politici kweekt.
Ik geloof dat echt niet, ik denk eerlijk gezegd dat het nog actievere politici
kweekt. Ik draai het om, want er komt immers een kanaal bij waarlangs de voorstellen
binnenkomen. Dat is eigenlijk de kern van mijn enthousiasme voor het burgerinitiatief;
het komt ernaast, het kan een bescheiden bijdrage leveren aan het opheffen
van de kloof tussen politiek en de mensen die ons hebben gekozen. Ik zoek
al zo lang naar een ander woord voor "kloof" maar kan dat ook vandaag
niet vinden.Tegen die achtergrond is ook geprobeerd om het aantal inhoudelijke en
procedurele beperkingen bij het burgerinitiatief zo klein mogelijk te houden,
om de drempels zo laag mogelijk te houden om de burgers dichterbij
de politiek te krijgen. Uiteraard moeten er wel enkele drempels zijn en die
zijn er ook, maar daar komen wij straks nog over te spreken.Ik wil de voordelen van het burgerinitiatief nog even kort samenvatten.
Het kan de afstand tussen burger en politiek verkleinen, het kan een bijdrage
leveren aan het verkleinen van die kloof, de agenda van de Kamer kan door
het burgerinitiatief nog beter aansluiten bij de agenda van de burger en het
kan ook het besef van de burger van zijn eigen verantwoordelijkheid vergroten
om zaken aan te dragen in de politieke discussie. Het burgerinitiatief kan
wellicht ook een beetje het politieke bewustzijn van de burgers bevorderen.
Het hoeft allemaal niet zoveel te zijn, maar het zal er zeker een bescheiden
bijdrage aan kunnen leveren. Het burgerinitiatief bevordert ook het onderlinge
contact tussen die 15.000 burgers. Ik ben natuurlijk niet zo naïef om
te zeggen dat al die 15.000 in een grote zaal met elkaar zullen gaan discussiëren
of dat ze allemaal zullen e-mailen, maar er zal zeker de een of andere vorm
van contact zijn tussen mensen die het organiseren. Dat alles is volgens mij
een goede zaak.Natuurlijk zijn er ook mogelijke nadelen aan verbonden. Die zijn ook genoemd,
onder andere tijd en kosten. Maar alles wat nieuw is kost tijd en geld. Ik
denk dat dit wel enorm zal meevallen. Dat is ook in de schriftelijke voorbereiding
naar voren gekomen. Er zijn nauwelijks substantiële kosten voor de Kamer
aan verbonden. Burgers zullen zelf wat kosten moeten dragen, maar ook die
zullen volgens mij wel meevallen en ook dat zullen zij er dan wel voor over
hebben. Bij tijd gaat het voornamelijk om extra vergadertijd die wij op ongeveer
5% inschatten, al zeg ik er meteen bij dat dit niet onaanzienlijk is.
Ik teken hierbij ook aan dat de inschatting van zo'n 30 burgerinitiatieven
per jaar op basis van ervaringen in gemeenten en andere landen misschien aan
de hoge kant is. Overigens zeg ik dit niet om u gerust te stellen, maar de
praktijk zal het uitwijzen.Het belangrijkste nadeel vind ik dat het burgerinitiatief een averechts
effect kan hebben bij te hoge verwachtingen of een slordige behandeling. Wij
hebben een grote verantwoordelijkheid om een initiatief goed te behandelen.
Wij hebben ook een grote verantwoordelijkheid om ervoor te zorgen dat er geen
te hoge verwachtingen worden gewekt. Mensen moeten weten dat het initiatief
leidt tot agenderen, behandelen en een standpunt innemen door de Kamer, maar
ook dat dit geen garantie biedt dat dit standpunt overeenkomt met hun standpunt.
Het kan anders uitpakken dan de indieners voor ogen staat. Dit moet van tevoren
duidelijk zijn om dit averechtse effect van te hoge verwachtingen te voorkomen.
De heer Van der Staaij sprak in dit verband over valse verwachtingen. Daarom
is het heel belangrijk om direct een goed communicatieplan en communicatieactiviteiten
gereed te hebben als het voorstel wordt aangenomen om de mogelijkheid van
valse verwachtingen te dempen.Ik kan het niet laten om erop te wijzen dat het Europese burgerinitiatief
door politieke partijen tijdens de campagne voor het referendum op 1 juni
is genoemd als een van de belangrijke redenen om toch vooral voor het Europees
grondwettelijk verdrag te stemmen. Ik vind het interessant dat dit punt in
die discussie toen zo duidelijk naar voren werd gebracht in folders, reclamespots
en noem maar op, als een pluspunt van de Europese grondwet.Mevrouw Spies (CDA):Ik laat die opmerkingen over het Europese verdrag maar even voor wat zij
zijn, want de heer Weisglas weet natuurlijk ook dat het Europees Parlement
binnen de Europese verhoudingen nauwelijks mogelijkheden heeft om anders dan
via het burgerinitiatief aan de Europese Commissie te vragen om bepaalde onderwerpen
op de agenda te plaatsen of bepaalde stukken uit te brengen.De heer Weisglas zegt dat er een goed communicatieplan zal worden opgesteld.
Dit moet naar mijn mening in ieder geval de volgende twee elementen bevatten:
een algemeen verhaal, maar ook een begeleiding van initiatiefnemers om vanaf
dat moment de verwachtingen wat te temperen. Mijn ervaring bijvoorbeeld bij
herindelingen, maar ook in andere gesprekken met burgers, is dat je pas naar
ze hebt geluisterd als je ze gelijk hebt gegeven. Dit is een van de faalfactoren
van het burgerinitiatief. Dit moet echt vanaf de eerste dag duidelijk zijn.De heer Weisglas:Ik ben het eens met die gedachte. Het gevaar is precies zoals mevrouw
Spies zegt, dat de verwachtingen niet alleen te hoog zijn, maar ook anders.
Men denkt misschien: wij hebben nu 15.000 handtekeningen verzameld en nu is
er een referendum. Ik waag het niet om voorbeelden te noemen, maar het risico
is dat mensen denken dat 15.000 handtekeningen voor een onderwerp dat door
de Kamer wordt behandeld, ertoe zullen leiden dat er gebeurt wat zij willen.
Ik ben het met u eens dat dit een gevaar is. Onze communicatiestrategie, liever
gezegd de voorlichting en begeleiding, moet daarop gericht zijn. Hoe gaan
wij dat doen? Mijn medewerkers en ik bereiden een dergelijk plan natuurlijk
al voor voor het geval het voorstel voor een burgerinitiatief wordt aangenomen.
Het zou te ver voeren om dit plan vandaag te bespreken, maar ik denk dat ik
nu al wel mag zeggen dat u en ik het over de principes achter dit plan helemaal
eens zijn.Voorlichting en begeleiding zijn heel erg belangrijk, want als dat misgaat,
verpruts je het heel snel bij de bevolking. Als het een paar keer misgaat,
dan zou dat buitengewoon zonde zijn. In gemeenten en andere landen zijn daarvan
overigens genoeg voorbeelden te vinden. Als het voorstel wordt aangenomen,
rust op ons dus de grote verantwoordelijkheid om het vervolgens heel goed
te regelen.Er is één positief ontvankelijkheidscriterium, positief
in de zin dat het bepaalt waaraan het burgerinitiatief moet voldoen. De andere
criteria zijn negatief en bepalen dus welke onderwerpen niet in een burgerinitiatief
aan de orde mogen komen. Het positieve criterium is dat het een voorstel voor
wet- of regelgeving moet bevatten. In de schriftelijke voorbereiding is de
vraag gesteld waarom een burgerinitiatief geen voorstel voor een debat of
een protest zou mogen bevatten. Wij hebben gekozen voor de eis dat het een
voorstel voor wet- of regelgeving bevat, omdat het iets meer moet zijn dan
een petitie, een e-mail, een brief of een gesprek. De indieners moeten met
andere woorden nagedacht hebben over hun voorstel voor regelgeving. Daardoor
wordt het burgerinitiatief iets speciaals.Bepaalde punten mogen niet in een burgerinitiatief worden opgenomen, de
negatieve criteria. Voorstellen mogen geen betrekking hebben
op begrotingen of belastingen, niet in strijd met de Grondwet of de goede
zeden zijn en niet korter dan een jaar tevoren in de Kamer aan de orde zijn
geweest. Waarom geen belastingen? Belastingwetten en belastingenplannen zijn
onlosmakelijk verbonden met de begrotingscyclus die loopt van prinsjesdag
tot en met de begrotingsbehandelingen. Deze cyclus moet voor het kerstreces
afgerond zijn. Als men door middel van een burgerinitiatief in deze cyclus
kan inbreken, zou dat verwarrend werken. Bovendien wekken wij daarmee verwachtingen
die niet waargemaakt kunnen worden.Waarom geen zaken die in strijd zijn met de Grondwet? De heer Van der
Staaij vroeg hier gisteren nadrukkelijk naar. Daarvoor is gekozen, omdat voor
grondwetswijzigingen een zware procedure bestaat. Als wij onszelf een zware
procedure opleggen – eerste en tweede lezing en een tweederde meerderheid –
moet die zwaardere procedure ook gelden voor het burgerinitiatief. Dat is
de reden dat wij ervoor hebben gekozen om grondwetswijzigingen niet in aanmerking
te laten komen voor een burgerinitiatief.Als via een burgerinitiatief een grondwetswijziging voorgesteld zou kunnen
worden, moet de wetgever natuurlijk nog steeds de voorgeschreven procedure
volgen. Ik vind dat echter onvoldoende en wil vasthouden aan mijn argument
dat wij een grondwetswijziging niet aan een burgerinitiatief moeten overlaten,
omdat wij nu eenmaal hebben gekozen voor een zware procedure. Het is misschien
een beetje arbitrair. Dat geef ik bij voorbaat toe, maar dat is wel de redenering.De heer Dubbelboer (PvdA):De heer Van der Staaij wees gisteren terecht ook al op het arbitraire
karakter van deze beslissing. Als een aantal burgers vindt dat wij over een
bepaald onderwerp moeten discussiëren dat toevallig in de Grondwet is
vastgelegd, is dat natuurlijk helemaal niet zo erg. Het lijkt er nu toch een
beetje op dat een grondwetswijziging een taboe wordt. Ik zal hiervoor geen
amendement indienen, maar op zichzelf is het natuurlijk helemaal niet raar
of onmogelijk om op dit punt enige souplesse te betrachten.De heer Weisglas:Ik zei al dat het enigszins arbitrair is. Het kan van twee kanten worden
benaderd. Wij hebben ervoor gekozen om zaken die de grondwet betreffen uit
te sluiten vanwege de zware procedure. De heer Van der Staaij vroeg waarom
het Koninklijk Huis dan niet is uitgesloten. Mijn antwoord daarop is voornamelijk
praktisch, namelijk dat het in feite al grotendeels is uitgesloten omdat het
bij de positie van het Koninklijk Huis vaak gaat om de grondwettelijke status
of de financiële voorzieningen in het kader van een begrotingsbehandeling.
Andere aspecten, zoals de rol van het staatshoofd bij een kabinetsformatie,
zijn niet uitgesloten van een burgerinitiatief. Ik ga niet overal van zeggen
dat het arbitrair is. Wij hebben ervoor gekozen om dat niet uit te sluiten.
Als daar een burgerinitiatief voor komt, kan dat worden besproken. Zoals een
aantal van u overigens al zei, is dit onderwerp al aan de orde geweest in
de Kamer en is er een mening over gevormd. Ik denk dat er niet zo snel discussies
ontstaan die het Koninklijk Huis betreffen naar aanleiding van een burgerinitiatief,
maar niet omdat het een taboe is. Ik zie het niet snel gebeuren, maar misschien
schat ik het verkeerd in.De heer Van der Staaij (SGP):Mijn vraag was iets specifieker. In de schriftelijke ronde werd in eerste
instantie gevraagd waarom het Koninklijk Huis niet geheel werd uitgesloten.
Het antwoord daarop was dat het niet nodig was omdat u zo geen onderwerpen
zou weten te verzinnen die niet de grondwettelijke of de financiële regelingen
raken, dus dat het de facto was uitgesloten. Ik zei gisteren dat die redenering
mij niet valide leek, omdat bijvoorbeeld de positie van het staatshoofd bij
de formatie er niet onder valt. Ik stel nu vast dat er wel degelijk onderwerpen
met betrekking tot het Koninklijk Huis zijn te noemen die onder het burgerinitiatief
vallen. Dat is dus de feitelijke reikwijdte.De heer Weisglas:Dat ben ik met u eens.Het laatste uitsluitingscriterium voor het burgerinitiatief betreft onderwerpen
waarover minder dan een jaar tevoren een besluit is genomen door de Tweede
Kamer. Onder andere de heer Van Beek en mevrouw Spies willen deze termijn
zelfs verruimen tot twee jaar. Dat gaat mij zelf iets te ver. Wij moeten echter
wel voorkomen dat er binnen een jaar een herhaling van het debat plaatsvindt
en dat besluiten weer worden opengebroken. Wij hebben er zelf wel eens een
handje van om genomen besluiten open te breken. Ik vind echter dat het uitgangspunt
moet zijn dat dit niet moet gebeuren. Als een burgerinitiatief binnen een
jaar na besluitvorming in de Kamer mogelijk zou zijn, zou het als protestmiddel
kunnen worden gebruikt en dat moet het niet zijn. In het voorstel staat overigens
dat er wel een behandeling zou kunnen plaatsvinden binnen een jaar als er
substantiële en concrete nieuwe feiten en omstandigheden zijn. Wat een
substantieel en concreet nieuw feit is, moet worden getoetst door de commissie
voor de Verzoekschriften en uiteindelijk door de Kamer. Daar kan immers best
enige subjectiviteit in zitten.Mevrouw Spies (CDA):Is er bij u nu sprake van voortschrijdend inzicht? In de nota naar aanleiding
van het verslag schreef u in reactie op ons verzoek om het ontvankelijkheidscriterium
uit te breiden naar twee jaar, dat u daar geen bezwaar tegen heeft en dat
u het oordeel aan de Kamer overlaat. Nu verdedigt u echter het criterium van één
jaar heel nadrukkelijk.De heer Weisglas:Ik heb ervoor gekozen om in mijn beantwoording eerst toe te lichten wat
mijn uitgangspositie is en vervolgens concreet op het amendement in te gaan.
Ik heb er geen bezwaar tegen en ik laat het oordeel aan de Kamer over. Ik
sta hier met verschillende petten op, namelijk als lid van de Tweede Kamer,
als voorzitter van de commissie voor de Werkwijze en als voorzitter van het
Presidium. Dat is soms een beetje verwarrend, daar zal ik aan het eind van
mijn beantwoording ook nog iets over zeggen. Ik vind het niet correct wanneer
ik aanvaarding van amendementen zou ontraden. Het zou helemaal potsierlijk
worden, wanneer ik zou zeggen dat een amendement onacceptabel zou zijn en
daarom volgende week zou aftreden of zoiets. Zo moeten wij niet met elkaar
omgaan. Ik heb er dus geen bezwaar tegen, maar ik verdedig de invalshoek die
ik gekozen heb en ik licht die toe.Dit geldt ook voor het uitgangspunt dat het burgerinitiatief laagdrempelig
en niet te moeilijk moet zijn. Dat komt naar voren in de punten die in het
debat zeer omstreden zijn. Immers, op al die punten zijn er amendementen
ingediend. Ik doel op het aantal handtekeningen van 15.000, de minimumleeftijd
van zestien jaar en het genoegen nemen met het ingezetene zijn om aan het
burgerinitiatief te kunnen meedoen.Ik licht kort toe waarom ik die laagdrempelige criteria gekozen heb. Daarbij
ga ik in op de ingediende amendementen. Natuurlijk loopt dit in elkaar over.
In de memorie van toelichting is aangegeven waarom er 15.000 handtekeningen
nodig zijn. De reden is dat dit aantal voldoende is om, als je op een lijst
staat, met voorkeurstemmen rechtstreeks in de Kamer gekozen te worden. Dat
leek ons een aardig ijkpunt en niet meer dan dat. Als ik mij niet vergis,
is het aantal van 15.000 toevallig ook het gemiddelde bij de gemeenten.De heer Slob heeft de vraag gesteld waarom er niet wordt aangesloten bij
de referendumwet. Dat lijkt hem logischer. Het referendum, zeker als het om
een bindend referendum gaat, is echter een stuk zwaarder. Datgene wat er met
een burgerinitiatief bereikt kan worden, gaat veel minder ver dan bij een
referendum. Daarom vind ik het verantwoord om met minder handtekeningen te
werken. Daarbij komt dat de drempel bij het burgerinitiatief lager moet zijn.De heer Van der Ham, die nu nog niet aanwezig is, sprak over een tussentijdse
bijstelling van het benodigde aantal, als het aantal voorkeurstemmen mocht
dalen in het kader van wetgeving die daarbij aan de orde zal komen. Ik stel
voor om eerst de evaluatie van het burgerinitiatief af te wachten en niet
om tijdens de rit via een andere invalshoek het vereiste aantal van 15.000
voorkeurstemmen te verlagen. Het was ook maar één reden om op
het aantal van 15.000 uit te komen.Er is gekozen voor de leeftijdsgrens van zestien jaar, omdat ik ervan
overtuigd ben dat bij mensen van zestien jaar politieke interesse en kennis
zeker aanwezig zijn. Het is goed om ook door middel van het burgerinitiatief
de kennis en het enthousiasme voor de politiek juist bij de groep jonge mensen
te stimuleren, al is dat niet het hoofddoel. Meer objectief is dit de gemiddelde
leeftijd van de gemeenten. Dit leek ons dan ook een goed uitgangspunt.Mevrouw Spies heeft gewezen op iets wat misschien een beetje gek overkomt
in de nota naar aanleiding van het verslag. Zij heeft het gisteren ook gezegd
in een interview in NRC Handelsblad. Dat slaat op de zinsnede dat voor een
burgerinitiatief een volwassen inzicht minder nodig zou zijn dan bij verkiezingen.
Laten wij niet redetwisten over de precieze formulering, maar er wordt vooral
mee bedoeld dat er bij verkiezingen ingevolge het kiesrecht een heel groot
juridisch effect ontstaat in die zin dat de volksvertegenwoordigers gekozen
worden. Ik wil het niet minder belangrijk maken, maar het burgerinitiatief
is toch niet meer dan agenderen en bespreken, waarna de gekozen Kamer een
besluit neemt. Het lijkt gek, wanneer ik zeg dat het burgerinitiatief niet
zo belangrijk is. Dat is het wel. Vergeleken met de belangrijke taak om volksvertegenwoordigers
te kiezen, vind ik het verantwoord om hierbij met een lagere leeftijd te werken.
Dat is daarmee bedoeld.De heer Van der Ham sprak naar aanleiding van het aantal vereiste handtekeningen
de veronderstelling uit dat verenigingen en organisaties geen burgerinitiatief
namens hun leden konden indienen. Iedereen noemt altijd de ANWB als voorbeeld.
Ik vind dat een beetje flauw. Laat ik maar zeggen dat de directeur van een
organisatie als de ANWB hier inderdaad geen brief namens 15.000 van zijn leden
naartoe kan sturen om een burgerinitiatief aan te bieden. Het moeten handtekeningen
van 15.000 burgers zijn. Ik moet de heer Van der Ham wel bekennen dat georganiseerden
in verenigingsverband wel een zeker voordeel genieten, omdat zij over communicatiekanalen
beschikken die het gemakkelijker maken om het vereiste aantal handtekeningen
te verzamelen. Aan de andere kant beschikken burgers in de wereld van vandaag
dankzij internet en e-mail ook over zo veel communicatiekanalen dat dit nadeel
ten opzichte van organisaties steeds kleiner wordt. Als je het vereiste aantal
handtekeningen verhoogt tot 40.000 of 90.000 – dat is het aantal vereiste
handtekeningen in Berlijn – maak je het organisaties steeds gemakkelijker
en individuele burgers steeds moeilijker. Dat is niet de bedoeling, zoals
ik gisteren ook al tegen de heer Dubbelboer zei, enigszins vooruitlopend op
het amendement. Als blijkt dat in feite alleen organisaties burgerinitiatieven
indienen, vind ik het geen succes. Dan druk ik het nog zachtjes uit. De heer
Dubbelboer zei dit gisteren ook.Waarom hebben wij ervoor gekozen, de toetsing van een burgerinitiatief
toe te wijzen aan de commissie voor de Verzoekschriften? Omdat dat intern
en extern een duidelijk vast aanspreekpunt is. Het is ook een duidelijk punt
in onze organisatie. Bovendien heeft deze commissie ervaring met het behandelen
van verzoeken van burgers. Een verzoekschrift is natuurlijk iets heel anders
dan een burgerinitiatief, maar de toetsing van een burgerinitiatief past wel
bij het soort werk dat de commissie voor de Verzoekschriften verricht. Het
gaat in eerste instantie om een niet-politieke beoordeling of toetsing aan
de ontvankelijkheidscriteria voor een burgerinitiatief. In antwoord op de
vraag van de heer Eerdmans, die ook niet aanwezig kan zijn, merk ik op dat
ik in de toetsing geen bijzondere rol zie weggelegd voor het Presidium. Het
Presidium heeft één belangrijke taak hierna, te weten de goedkeuring
en eventueel voorlegging aan de Kamer van het communicatieplan. Daar hebben
wij het over gehad. Verder moet het Presidium in voorkomende gevallen overgaan
tot evaluatie. Het Presidium speelt wat mij betreft geen rol in de dagelijkse
toetsing.Ik voel zelf niet veel voor een limiet van tien burgerinitiatieven per
jaar naar analogie van het herhaalde voorstel van de heer Eerdmans om een
limiet te stellen aan het aantal schriftelijke vragen. Kamerleden hebben het
recht om schriftelijke vragen te stellen. Ik heb daar zo mijn gedachten over.
Hoe het ook zij, zij kunnen het aantal zelf beperken. Het moet niet worden
beperkt door regels. Burgers hebben het recht om een burgerinitiatief in te
dienen. Kwantitatieve bepalingen terzake lijken mij niet op hun plaats. Ik
denk niet dat het er meer dan 30 worden, eerder minder. Dat merken wij nog
wel.Alvorens op de amendementen in te gaan, beantwoord ik de vraag over ervaringsgegevens
in Nederland en in het buitenland. Wij hebben geprobeerd om die te achterhalen,
maar hebben er niet veel kunnen vinden in openbare publicaties. Het Duitse
voorbeeld leert dat daar veel initiatieven zijn gestrand vanwege het aantal
vereiste handtekeningen, dat een hoge drempel opwierp. U hebt een aantal positieve
voorbeelden uit Nederland aangehaald. Zo is in Amersfoort volgens de heer
Eerdmans slechts één handtekening nodig. Ik voel daar niets
voor; dat is het andere uiterste. In Utrecht hebben burgerinitiatieven
enkele keren als katalysator van een politieke discussie gewerkt.De heer Dubbelboer (PvdA):In Berlijn is inderdaad een heel hoge drempel vastgesteld. Daarbij geldt
echter wel dat de 90.000 burgers het recht hebben om het in een volksinitiatief
voor te leggen aan de bevolking, als de deelstaat het afwijst. Daarom is de
hoge drempel gelegd om het in eerste instantie te kunnen agenderen. Dat is
in Nederland uitdrukkelijk niet het geval.De heer Weisglas:Goed, bedankt. Zo blijkt ook weer dat de heer Dubbelboer de vader van
het idee is en ik slechts de adoptievader. Echte vaders zitten er toch net
iets meer bovenop dan adoptievaders.In de verdediging van mijn keuze voor de criteria heb ik al in het positieve
aangegeven waarom ik de keuze heb gemaakt die ik heb gemaakt.Ik zie in het algemeen de amendementen niet, zoals gisteren is gezegd,
als het "uitkleden" van het burgerinitiatief. Laat staan dat ik
het andere woord dat gebruikt werd, ervoor zou willen gebruiken, al komt het
soms op hetzelfde neer. Ik zal zeker niet komen tot oordelen in de zin van
ontraden, laat staan nog zwaardere termen. Ik vind de optelsom van de amendementen
wel een aanzienlijke verzwakking van het instrument. Ik vind aan de ene kant
dat er niet een burgerinitiatief op tafel ligt waar niet mee te werken is
als de amendementen zijn aangenomen, maar dat zijn woordvoerders Duyvendak
en Dubbelboer misschien niet met mij eens. Aan de andere kant sta ik wel voor
hetgeen ik heb gepresenteerd. Dat spreekt vanzelf. Ik laat het oordeel over
de amendementen aan de Kamer over. Ook dat spreekt vanzelf.Het amendement op stuk nr. 6 van de leden Van der Staaij, Van Beek, Slob
en Spies houdt in dat het onderwerp niet korter dan twee jaar geleden aan
de orde mag zijn geweest in de Kamer in plaats van één jaar.
Ik vind dat jammer, maar heb er geen grote bezwaren tegen. Ik vind het jammer,
omdat de blokkade van een onderwerp dan wel erg lang duurt. Het is steeds
verder van de werkelijkheid als je na 23 maanden zou zeggen dat het 23 maanden
geleden aan de orde is geweest. Op een gegeven moment is er toch weer een
nieuw moment voor een onderwerp. Ik kan er echter absoluut mee leven.Het amendement op stuk nr. 7 van de leden Van Beek, Spies en Van der Staaij
behelst dat de initiatiefnemer niet het woord kan voeren in de Kamer. De Kamer
is het hele gebouw en behoeft niet alleen deze zaal te zijn. Ik zou het heel
erg jammer vinden. De heer Dubbelboer sprak over een kers op een toetje. Welke
beeldspraak je ook gebruikt, het maakt het toch net iets meer dan een petitie
of welke andere vorm dan ook om iets aan de orde te kunnen stellen als een
initiatiefnemer, zoals ook een Kamerlid dat een initiatiefwetsvoorstel indient –
maar ik wil het niet helemaal met elkaar vergelijken – hier in een aantal
minuten zijn eigen mening kan geven. Dat maakt het meer dan een papieren operatie,
zoals wij al schreven. Ook de heer Duyvendak sprak erover. De eerste initiatiefnemer
voert het woord, maar neemt niet deel aan het debat. In het amendement staat
ook "in de Kamer". In de stukken staat het woord plenaire voor plenaire
zaal niet voor niets tussen haakjes. Het is niet verplicht om het in de plenaire
zaal te doen. Ik weet heel goed uit mijn eigen verleden dat er zeker bij de
fractie van de heer Van Beek grote bezwaren tegen bestaan om in de plenaire
vergadering anderen dan leden, bewindslieden en degenen die initiatiefnemers
bij wetten terzijde staan, het woord te laten voeren. Het hoeft niet per se
in de Kamer; het kan ook elders. Het past in het behandelingstraject en het
is aan de commissie waaraan het is toegewezen, om te bepalen op welke manier
en op welke plaats die toelichting wordt gegeven. Ik zou het jammer vinden
als het er helemaal uit zou gaan.De heer Van Beek (VVD):Als een van de indieners van dit amendement is het in ieder geval niet
mijn bedoeling geweest om het begrip "de Kamer" uit te leggen zoals
u het nu uitlegt. Het betrof expliciet het schrappen van de plenaire vergaderzaal.
Wij hebben in onze toelichting steeds gezegd: voor het overige in alle zalen
van harte welkom. Gisteren zeiden collega's dat het het toetje zou moeten
zijn dat betrokkene vanuit vak-K het woord zou kunnen voeren. Daarop hebben
wij gezegd dat wij dát nu juist wilden voorkomen. Ik denk dat door
dit amendement aan te nemen er weliswaar één zaal geblokkeerd
wordt, maar dat alle andere zalen open blijven staan.De heer Weisglas:Ik zie dit meer als een toelichting op het amendement. Ik zou het evenwel
jammer vinden als het zo zou gaan. In mijn visie zou het mogelijk moeten zijn
dat in een bepaald behandelingstraject een initiatiefnemer ook hier het woord
voert. Als het amendement zou worden aangenomen, dan kan dat niet meer hier.
Dat begrijp ik goed van de heer Van Beek. Het woord "plenair" staat
nu tussen haakjes en dat sluit woordvoering in deze zaal niet uit. Het amendement
sluit dit uit; er kan dan alleen in een commissiezaal of elders het woord
gevoerd worden door initiatiefnemers. Ik zou dit jammer vinden, maar daarmee
is het burgerinitiatief in mijn ogen niet kapotgemaakt.De heer Van Beek (VVD):Dat is ook nooit de bedoeling geweest.Mevrouw Spies (CDA):Een andere invalshoek bij het voorstel aangaande het vierde lid van artikel
132a betreft het volgende. Het is uitdrukkelijk een kanbepaling. Dat maakt
wat mij betreft het volledige artikel, conform de strekking ook van het amendement,
overbodig. Waarom zou je het überhaupt in het Reglement van Orde opnemen?
Dan zou je welhaast een verplichting in het lid moeten opnemen, want ook nu
bestaat de mogelijkheid mensen uit te nodigen om iets toe te lichten. Vanuit
het oogpunt van vermindering van het aantal regeltjes zou het naar mijn oordeel
ook een artikellid kunnen zijn dat hier volledig gemist kan worden.De heer Weisglas:Laten wij afwachten wat de stemming over het amendement zal opleveren.
Als het amendement wordt aangenomen, sluit dit het optreden in de plenaire
vergaderzaal uit. Het kan dan echter ook elders; dat staat er in die zin nu
misschien ook wel. Ik ben het wat dat betreft met u eens. Wij hebben echter
deze keuze gemaakt, juist ook om het accent te leggen op het optreden van
de initiatiefnemers; ik vind het een belangrijk onderdeel om het er wel in
op te nemen. Je kunt evenwel ook een andere redenering volgen; dat ben ik
met u eens.De heer Van der Staaij (SGP):De voorzitter van de commissie voor de Werkwijze der Kamer
begon met te zeggen dat in het voorstel alleen maar staat dat initiatiefnemers
een toelichting kunnen geven in de Kamer. Er staat echter letterlijk dat de
initiatiefnemer door de Kamer kan worden uitgenodigd het woord te voeren aan
het slot van de beraadslaging. Juist die formulering lijkt te impliceren dat
dit zal zijn in de plenaire vergaderzaal. Als je dat niet wilt, is het logisch
om het, in de lijn van dit amendement, uit te sluiten. Daarbij wordt dan volstrekt
open gehouden dat je de initiatiefnemer om een toelichting op het burgerinitiatief
kunt vragen.De heer Weisglas:Ik zie dit ook als een toelichting op het amendement. Van mijn kant heb
ik er nu niet zoveel meer aan toe te voegen. Het geldt voor dit en alle amendementen
dat wij met spanning de uitslag van de stemming afwachten.Het amendement op stuk nr. 8, van de heer Van Beek, mevrouw Spies, de
heer Van der Staaij en de heer Slob, strekt ertoe dat binnen tweeënhalf
jaar door het Presidium verslag moet worden uitgebracht over de manier waarop
het gegaan is – het betreft het uitbrengen van een evaluatie. Ik heb
geen bezwaar tegen dit amendement. Ik vind het goed om een evaluatie te laten
plaatsvinden van nieuwe instrumenten. Dat geldt voor alles wat wij hier doen.
Ook bij wetgeving ben ik in het algemeen wel voorstander van een horizonbepaling,
dus waarom niet hier?Zoals het amendement nu luidt, wordt tijdens de periode van evaluatie
de regeling als het ware opgeschort; er kan dan geen burgerinitiatief worden
ingediend. Ik zou de indieners willen vragen, eens heel goed te bekijken of
dat onderdeel van het amendement wel strikt noodzakelijk is. Deze bepaling
schept naar mijn mening verwarring en onduidelijkheid. Ik ben er niet voor
om het loket tijdens de evaluatie te sluiten. Als de evaluatie leidt tot de
constatering dat er niet moet worden doorgegaan, is het aan de Kamer om te
bepalen dat het loket dichtgaat. Ik vind het echter jammer om tijdens de verbouwing
de verkoop niet te laten doorgaan. Het heeft mijn voorkeur om tijdens de verbouwing
de verkoop – de mogelijkheid om een burgerinitiatief in te dienen –
wél door te laten gaan. Ik doe een beroep op de indieners van dit amendement
om te bezien of dit onderdeel eruit kan. Het is een beetje ondeugend om het
te zeggen, mevrouw de voorzitter, maar ik zeg het toch. Als het amendement
op stuk nr. 8 alleen gaat over het evalueren na 2,5 jaar, zal het lid Weisglas
voor dat amendement stemmen. De heer Duyvendak heeft gisteren al aangegeven
welke verpletterende gevolgen dat weer zal hebben.Het amendement op stuk nr. 9 van de heer Slob c.s. strekt ertoe, het aantal
vereiste handtekeningen te brengen op 40.000 in plaats van op 15.000. Ik heb
al verdedigd waarom ik een voorstander ben van 15.000 handtekeningen. Ik vind
het jammer als het aantal op 40.000 wordt gebracht. Ik vind dat heel erg hoog.
Het wordt dan gemakkelijker voor organisaties om een burgerinitiatief in te
dienen dan voor individuele burgers.Het amendement op stuk nr. 10 van mevrouw Spies c.s. stelt voor, ingezetenen
te vervangen door kiesgerechtigden. Ook over dit amendement ben ik niet enthousiast.
Het maakt de groep die kan deelnemen kleiner. Het vermindert de mogelijkheid
dat zoveel mogelijk burgers die legaal in Nederland aanwezig zijn en zestien
jaar of ouder zijn, eraan kunnen meedoen. Het vermindert ook de mogelijkheid
tot vergroting van politieke bewustwording, juist bij die groepen mensen die
wel aan gemeenteraadsverkiezingen mogen meedoen en niet aan landelijke verkiezingen.
Als het om kiesgerechtigden gaat, wordt de minimumleeftijd vanzelf achttien
jaar in plaats van zestien jaar. Ik heb al toegelicht waarom ik de leeftijd
van zestien heb gekozen. Ondanks het feit dat dit nooit een overwegend bezwaar
mag zijn, wijs ik u er toch op dat het bovendien grote uitvoeringsproblemen
geeft. U weet dat je bij de kiesgerechtigden voor eigen kosten een uittreksel
uit het bevolkingsregister moet overleggen. Het is vanuit de Kamer gezien
lastig om dat te administreren, omdat de Kamer niet in die wettelijke positie
is. Ik druk mij een beetje in lekentermen uit. Dat geef ik onmiddellijk toe,
maar daar komt het wel op neer. Ook om die reden ben ik absoluut niet enthousiast
over dit amendement.Mevrouw Spies (CDA):Ik heb zowel in de schriftelijke behandeling als in mijn eerste termijn
gevraagd of de heer Weisglas een idee heeft van de omvang van de groep van
mensen die uitgesloten worden als het criterium kiesgerechtigden gebruikt
wordt in plaats van ingezetenen.De heer Weisglas:Als er geen tweede termijn is, zal ik deze vraag schriftelijk beantwoorden.
Als er wel een tweede termijn is, probeer ik dan daarop antwoord te geven.
Ik zie dat de voorzitter en mevrouw Spies daarmee akkoord zijn. Excuses dat
ik die vraag niet meteen heb beantwoord.Mevrouw Spies stelde een vraag naar de procedure wanneer er een burgerinitiatief
binnenkomt. Nadat de commissie voor de Verzoekschriften aan de Kamer heeft
meegedeeld dat een burgerinitiatief is getoetst en op grond van de gisteren
en vandaag uitvoerig besproken criteria is toegelaten, gaat een Kamercommissie
daarmee aan het werk, zoals die commissie dat het beste vindt. Zoals bij alles
hebben de commissies het voortouw, zodat zij kunnen bepalen hoe een en ander
plaatsvindt. Het kan beperkt blijven tot een schriftelijke behandeling, zoals
dat soms met wetsvoorstellen het geval is, tot een algemeen overleg, of tot
een plenaire behandeling. Het staat de commissies kortom vrij te bepalen hoe
het initiatief wordt behandeld. Maar uitgangspunt is dat het initiatief móet
worden behandeld. Dat hoeft niet altijd plenair, het kan ook in commissieverband
gebeuren. Wij hebben al gesproken over de woordvoering door de initiatiefnemer,
dat zit al in het voorstel zoals het er ligt.Mevrouw Spies vroeg of een initiatiefnemer zijn initiatief terug kan nemen.
Uiteraard, als een initiatiefnemer om welke reden dan ook het initiatief wil
intrekken, kan dat. Maar de Kamer kan dan niet worden verhinderd om het voorstel
verder te behandelen. Je zou de situatie kunnen krijgen dat de initiatiefnemers
zien dat het met de besluitvorming vanuit hun oogpunt bezien de verkeerde
kant opgaat, maar dat is het risico van het nemen van een initiatief. Nogmaals,
dan kan niemand de Kamer verhinderen om ermee door te gaan, zij het dat het
dan geen burgerinitiatief meer is, maar onderwerp X dat door de Kamer wordt
behandeld. Dan beslist de Kamer bij meerderheid wat er gebeurt.Mevrouw Spies stelde een vraag over de behandeltermijn. Ons Reglement
van Orde kent geen behandeltermijnen, wel een toezichthoudende, actieve rol
van het Presidium. Het Presidium bevordert bijvoorbeeld dat
de begrotingen voor Kerstmis worden behandeld. Kortom, het staat niet in het
Reglement van Orde, maar op een aantal momenten is er bemoeienis van het Presidium
met termijnen. Ik zou het op die manier willen handhaven: geen termijnen in
het Reglement van Orde. Maar het spreekt vanzelf dat juist bij een burgerinitiatief
snelle behandeling van belang is, iets wat het Presidium, de Voorzitter en
de commissie waaronder het initiatief regardeert in acht moeten nemen. Het
zou immers ontmoedigend zijn voor initiatiefnemers wanneer het initiatief
jaren op de plank zou blijven liggen. Iedereen begrijpt dat dat niet de bedoeling
is.In de nota naar aanleiding van het verslag wordt 1 januari als datum
van inwerkingtreding genoemd. Die datum hebben wij dus niet gehaald, wat met
een aantal omstandigheden rondom de Kameragenda heeft te maken. Zo gaat het
nu eenmaal, zeg ik wat makkelijk, maar het is wel zo. Als hierover volgende
week wordt gestemd, moet er nog heel wat gebeuren. Wij hebben het er al over
gehad hoe belangrijk het communicatieplan hierbij is. Dit moet zo snel mogelijk
door het Presidium worden vastgesteld. Er moeten nog enkele andere activiteiten
worden verricht, maar ik stel als absoluut doel om het voorstel op 1 mei
aanstaande in werking te laten treden.De heer Van Beek (VVD):Wij moeten uitkijken dat dit geen discussie wordt tussen gelovigen en
ongelovigen. Dat gevoel krijg ik namelijk. Ik heb geprobeerd u uit te nodigen
om aan te geven welke typen onderwerpen volgens u op deze wijze onze kant
op komen. Gelet op de discussie over de drempels, de wijze waarop het parlement
functioneert en de manier waarop de communicatie tussen burgers en leden van
dit parlement verloopt, heb ik juist geprobeerd aan te geven dat het allemaal
heel laagdrempelig is en dat ik mij er eigenlijk geen goede voorstelling van
kan maken welke onderwerpen het burgerinitiatief uiteindelijk gaat opleveren.
U zegt tot nu toe steeds dat u zich niet uit de tent wil laten lokken om specifiek
onderwerpen te noemen, maar u heeft wel aangegeven dat het wellicht om 30
onderwerpen per jaar zal gaan. Welnu, ik zou werkelijk niet weten waar u die
vandaan tovert.De heer Weisglas:Ik heb inderdaad min of meer geschreven en gezegd in de media dat ik mij
niet uit tent wil laten lokken op dit punt. Ik vind het niet goed om van mijn
kant voorbeelden te noemen. Niet omdat ik het niet kan maar omdat ik het in
mijn positie niet juist vind om dat te doen. Laat het nu over aan de burgers.
Zij moeten het gaan doen als de mogelijkheid van het burgerinitiatief er eenmaal
is. Dan zullen wij met z'n allen verrast worden door de onderwerpen die worden
aangedragen en die binnen de criteria van het burgerinitiatief vallen. Nogmaals,
ik vind het niet aan mij om voorbeelden te noemen. De heer Van der Ham noemde
gisteren een voorbeeld waardoor hij wat betreft mevrouw Spies bijna het gehele
burgerinitiatief om zeep had geholpen. Ik dacht ook toen hij dat deed: nou,
een beetje uitkijken, dit is niet de manier om medestanders te werven. Ik
blijf er in ieder geval bij dat het niet aan mij is om voorbeelden te noemen.De heer Van der Staaij heeft gewezen op de procedures en de hoedanigheid
waarin ik hier sta. Ik wijs hem erop dat dit is besproken in het Presidium
en in de commissie voor de Werkwijze. Mevrouw Spies wees er terecht op dat
er noch in het Presidium noch in de commissie voor de Werkwijze unanimiteit
over was en dat het Presidium er vervolgens voor gekozen heeft om de voorzitter
van deze Kamer, indien deze daartoe bereid zou zijn, in de gelegenheid te
stellen om dit voorstel hier te verdedigen. Ik hecht eraan te benadrukken
die ik die bereidheid met volle overtuiging heb, omdat ik het burgerinitiatief
een, zij het bescheiden, instrument vind om met z'n allen de kloof die er
bestaat tussen burgers en politiek iets kleiner te maken. Het geven van eigen
verantwoordelijkheid aan burgers om onderwerpen te kunnen aandragen voor onze
agenda en zichtbaar te maken dat die onderwerpen hier behandeld worden en
tot een besluit leiden, welk besluit dan ook, maakt mensen enthousiaster voor
de politiek en brengt ze ook dichter bij de politiek. Daarom voel ik mij op
deze plaats ook thuis met dit onderwerp, omdat het past binnen hetgeen ik
vanaf deze zelfde plaats heb gezegd toen ik in mei 2002 voor de eerste keer
gekozen werd als voorzitter van deze Kamer, namelijk dat ik ertoe wil bijdragen
dat politieke discussies in het land ook en vooral hier plaatsvinden, in de
politieke arena waar wij volksvertegenwoordigers binnen het stelsel zoals
wij dat kennen, ons werk doen. Om die reden hoop ik zeer dat het voorliggende
voorstel over het burgerinitiatief uiteindelijk een meerderheid in deze Kamer
zal krijgen. Het spreekt vanzelf dat ik aan die meerderheid zal bijdragen.De voorzitter:Dan zijn wij hiermee aan het eind gekomen van de eerste termijn. Ik neem
aan dat er behoefte is aan een tweede termijn, die overigens kort kan zijn
aangezien de leden ruimschoots de gelegenheid hebben gehad om interrupties
te plegen. Voordat wij aan de tweede termijn beginnen, las ik een korte schorsing
in.De vergadering wordt enige ogenblikken geschorst.Mevrouw Spies (CDA):Voorzitter. Ik dank de heer Weisglas. Die naam is vandaag het makkelijkst,
want hij heet in alle hoedanigheden "mijnheer Weisglas". Ik dank
hem heel hartelijk voor de beantwoording en voor de manier waarop hij daarin
de balans heeft gezocht door ook te proberen om zich te verplaatsen in de
overwegingen die bij ons tot amendering hebben geleid.Ik herhaal dat wij niet denken dat het burgerinitiatief op gespannen voet
staat met de vertegenwoordigende democratie. Wel zijn wij op zoek naar nut,
noodzaak en toegevoegde waarde van het burgerinitiatief, omdat wij met name
zorgen hebben over de vraag of wij het voor mensen niet ingewikkelder maken
in plaats van makkelijker. Die afweging hebben wij, zoals ik gisteren al aangaf,
in de fractie nog niet finaal kunnen maken. Wel denken wij dat het voorstel
op een aantal punten minimaal verbeterd zou moeten worden. Wat dat betreft,
ben ik in het debat niet tot andere inzichten gekomen ten aanzien van de voorliggende
amendementen. Wat mij betreft, worden die amendementen dus gewoon gehandhaafd.Tot slot heb ik een procedureel verzoek aan de voorzitter. Ik heb gisteren
heel uitdrukkelijk aangegeven dat de CDA-fractie minimaal de uitslag wil hebben
over de amendementen, voordat zij tot een finale afweging kan
komen. Ik vraag de voorzitter daarom om de stemmingen, ook in de tijd gezien,
uit elkaar te trekken, zodat eerst over de amendementen wordt gestemd en mijn
fractie zich daarna nog kan beraden over het eindoordeel over het voorstel.De voorzitter:Het lijkt mij dat ik u dat kan toezeggen. Het gebeurt wel vaker dat wij
eerst over de amendementen stemmen en een paar dagen later of de volgende
week over het voorstel. Bij voorkeur gebeurt dat dan de volgende week, omdat
wij natuurlijk allemaal de motie-Hamer c.s. willen uitvoeren en niet twee
keer in de week willen stemmen, zeker in campagnetijd.De heer Van Beek (VVD):Mevrouw de voorzitter. Ik dank de heer Weisglas voor de beantwoording
en zijn bijdrage aan de discussie. Ik denk overigens niet dat die bijdrage
tot andere verhoudingen of inzichten heeft geleid.Ik wil reageren op twee puntjes. Ik heb in het debat bemerkt dat er een
misverstand kan ontstaan over het amendement op stuk nr. 7. Met betrekking
tot de plenaire afronding was het de bedoeling van de indieners om het nadrukkelijk
alleen te hebben over deze zaal. Het is natuurlijk nooit onze bedoeling geweest
om indieners van een initiatief uit dit gebouw en uit het debat te weren.
Ik zal er middels een kleine aanpassing van het amendement voor zorgen dat
dat echt duidelijk wordt: het gaat alleen over de plenaire afronding. Daar
mag geen misverstand over zijn. Dit is het huis van het debat. Initiatiefnemers
zijn natuurlijk van harte welkom om een bijdrage te leveren in die procedure.Op een aantal punten in het debat schrok ik, juist wanneer er voorbeelden
werden gegeven. Niet voor niets heb ik geprobeerd om de heer Weisglas ertoe
te verleiden om voorbeelden te geven. Ik begrijp dat ook hij het moeilijk
vond, want hij wilde die vraag eigenlijk niet echt beantwoorden. Zoals ik
zei, ik schrok van een aantal voorbeelden, zoals dat van die jongeren die
na het eind van een aantal dagen debat met ideeën komen. De heer Dubbelboer
zei dat dit toch heel mooi was, omdat ze dan alleen maar 15.000 handtekeningen
bij elkaar moesten zien te krijgen om het in procedure te laten nemen. Ik
dacht toen: dat zal toch niet waar zijn! Nu zeggen wij aan het eind van zo'n
jeugddebat bijvoorbeeld dat wij de volgende week een punt zullen agenderen
en daarmee aan de slag zullen gaan. Wij reageren er daarmee dus op. Dat was
dus een wat ongelukkig voorbeeld, want zo mag het volgens mij niet gaan. Iets
dat tot nu toe met een brief of op een andere manier eenvoudig bij ons kan
komen, mag nu niet ineens een moeilijke procedure moeten doorlopen. Dat zal
ook wel niet de bedoeling van de heer Dubbelboer zijn, maar ik wil toch wel
gezegd hebben dat dit niet mag gebeuren. Het maakt in ieder geval wel duidelijk
hoe moeilijk het is om goede voorbeelden te bedenken. De gegeven voorbeelden
hebben het zeker niet verduidelijkt.Voorzitter. Ook ik zou het een verbetering vinden als de amendementen
worden aangenomen. Als mevrouw Spies niet dat voorstel had gedaan, had ik
het wel gedaan. Met veel genoegen treed ik de einddiscussie in mijn fractie
tegemoet.De heer Slob (ChristenUnie):Voorzitter. Ik dank de heer Weisglas en zijn adviseurs voor de beantwoording
die niet veel verandering heeft gebracht in onze houding ten opzichte van
het burgerinitiatief en onze opvattingen over de inhoud. Toch was het goed
om ook van zijn kant nog eens een toelichting te horen op de gemaakte keuzes.
Met name als het gaat om het spreekrecht zal ik daar straks nog wel iets zeggen,
want waar dat gisteren voor ons nog een open punt was, heeft de beantwoording
ons wel tot conclusies geleid.De keuze om direct zelf met een voorstel te komen, onderbouwde de heer
Weisglas heel praktisch: het is weliswaar lang blijven liggen, maar nu hebben
wij alles in één keer en kunnen wij alles in één
keer bespreken. Hij ging toen niet in op onze opmerking dat wij het wel jammer
vonden dat het zo gegaan is, juist ook vanwege de gevoeligheid van dit onderwerp
en de toch wat tegenstrijdige gedachten die daar in de Kamer over leven. De
motie van de heer Dubbelboer heeft het maar net gehaald, met name omdat onze
fractie alles overwegende toch de ruimte wilde geven om het debat over de
voors en tegens van het burgerinitiatief aan te gaan. Principieel gezien zijn
wij niet tegen een burgerinitiatief, maar wij hikken wel wat aan tegen de
invulling. Omdat er nu direct een voorstel kwam met een invulling die nogal
wat vragen opriep, ook bij de degenen die tegen de motie van de heer Dubbelboer
hebben gestemd – dat ligt in de Kamer zo'n beetje in het midden –
word je toch wat in het defensief gedrukt. Als ik dan de eerste termijn hoor
van de collega's die hartgrondig voor het voorstel zijn, dan werd daarin toch
wel behoorlijk zwaar geschut in stelling gebracht, met name gericht op de
amendementen. Ik heb de heer Dubbelboer niet kunnen horen omdat ik naar een
ander overleg moest, dus zonder ik hem hier even van uit. Bij de heer Van
der Ham vond ik een dieptepunt dat hij in onze richting zwaar geschut gebruikte
met zijn opmerking dat wij mensen naar de achterkamertjes wilden verwijzen.
Het ging toen om een amendement dat wij niet eens ondertekend hebben. Dat
maakt de discussie er allemaal niet plezieriger op. Kijkend naar hoe het debat
zich nu ontwikkelt, had het mij toch beter geleken als wij de tijd hadden
genomen om met elkaar toe te groeien naar criteria en verder gezamenlijk naar
een voorstel met een breed draagvlak. Nu moeten wij nog maar afwachten hoe
de stemming uitvalt.De amendementen ziet mijn fractie niet als een verzwakking van het initiatief,
al snap ik best dat het even slikken is als je er vanuit een ander perspectief
naar kijkt. Ik zie ze echt als een versterking en ook als waarborg dat het
echt wat gaat voorstellen, en wij niet het risico lopen zoals in Gelderland
waar de boel na het eerste initiatief stil is komen te liggen en er nooit
meer een initiatief is gekomen, omdat de teleurstelling gewoon te groot was.
Het amendement over het spreekrecht heb ik niet ondertekend, omdat wij het
begrijpelijk vinden dat een initiatiefnemer de gelegenheid moet krijgen om
een toelichting te geven. Het debat heeft zich nu zo ontwikkeld dat iedereen
er ook van overtuigd is dat die mogelijkheid er moet zijn. Als wij ons daartoe
beperken in de verordening, kan de Kamer zelf bepalen op welke wijze zij dit
zal invullen. Daar zou ik heel goed mee kunnen leven. Dit lijkt mij een goede
formulering. Wij laten dan alleen het eerste deel van lid 4
van artikel 132a staan.Als er een meerderheid is voor deze amendementen zal ik mijn fractie adviseren
om voor het initiatief te stemmen. Wij overschatten het effect ervan niet
en verwachten niet dat het direct storm zal lopen. Het burgerinitiatief kan
op deze manier echter een nuttige toevoeging zijn, zeker als het op een zorgvuldige
manier wordt ingekleed. Als een meerderheid van de Kamer groen licht geeft
voor het burgerinitiatief, wacht ik met de heer Weisglas met belangstelling
af wanneer na 1 mei de eerste aanvraag binnenkomt.De heer Van der Staaij (SGP):Mevrouw de voorzitter. Ik dank de heer Weisglas voor het antwoord op onze
vragen. Ik heb in eerste termijn al gezegd dat mijn fractie geen fundamentele
bezwaren heeft tegen een burgerinitiatief. Wij zien dit niet als een aantasting
van het systeem van representatieve democratie. Wij zijn dit debat open aangegaan
om na te gaan of het initiatief kan helpen om de kloof te dichten, en hoe
groot het risico is op een averechtse werking. Die criteria zijn bepalend
voor ons oordeel over de voorstellen voor een burgerinitiatief.De heer Weisglas heeft gezegd dat hij geen overspannen verwachtingen koestert
van het burgerinitiatief. Hij gaat ervan uit dat het slechts een bijdrage
kan leveren. Ik ben blij met die realistische toonzetting. De indringende
vraag die ik in dit kader in de eerste termijn heb gesteld, is echter niet
beantwoord, namelijk of er nu echt sprake is van een lacune. Heeft hij klachten
gekregen van burgers die het niet is gelukt om een onderwerp op de agenda
van de Kamer te krijgen? Of gaat het veel meer om burgers die klachten hebben
over de manier waarop het debat wordt gevoerd dan wel over de door hen niet
gewenste uitkomst van het debat? Is het echt een probleem om een onderwerp
op de agenda te krijgen, was dus mijn vraag. Ik had hier zo graag een helder
en overtuigend antwoord op gekregen. Nu die vraag niet in dit debat is beantwoord,
blijf ik de voorstellen toch wat dun vinden.Tegelijkertijd stel ik vast dat wij lang en breed kunnen blijven praten
over en speculeren op de vraag of het burgerinitiatief wel een bijdrage zal
leveren, maar wij kunnen ook zeggen: laten wij het eens proberen. Wij kunnen
in de praktijk bezien wat dit initiatief kan betekenen. Juist als je geen
fundamentele bezwaren hebt tegen het initiatief, moet je daar voor open staan
en moet je het een kans bieden. Daar komen wij dan ook op uit. Wij willen
dit voorstel een kans bieden, mits het goed wordt aangekleed.Die aankleding brengt mij op de amendementen die ik mede heb ondertekend.
Als zij worden aangenomen, zal ik mijn fractie voorstellen om voor het voorstel
te stemmen, omdat wij de amendementen een goede aankleding van het burgerinitiatief
vinden, natuurlijk samen met het voorstel.Ik hecht eraan nog even in te gaan op het amendement dat ik als eerste
heb ondertekend. Wij moeten ook nadrukkelijk bepalen dat er geen ruimte is
voor burgerinitiatieven voor onderwerpen die korter dan twee jaar geleden
in de Kamer zijn behandeld en waarover een besluit is genomen. Wij mogen geen
ruimte bieden voor een proteststem van burgers die het niet eens zijn met
de uitkomst van een debat en onmiddellijk weer een debat willen. Dit past
minder bij de gedachte van het burgerinitiatief. Toch blijft er altijd ruimte
om bijzondere nieuwe omstandigheden of feiten aan te voeren op grond waarvan
het wel gerechtvaardigd is om een onderwerp na een kortere periode van twee
jaar, zelfs van een periode korter dan een jaar, op de politieke agenda te
plaatsen. Maar dan dwing je de potentiële initiatiefnemer wel om, voordat
de discussie van start gaat, aan te geven wat de nieuwe feiten en omstandigheden
zijn op grond waarvan men vindt dat er opnieuw over moet worden gesproken
in de Kamer. Het in het amendement voorgestelde systeem blijf ik graag verdedigen.Het amendement op stuk nr. 7 over het spreekrecht zal waarschijnlijk opnieuw
worden ingediend. Als indiener van het amendement was het mij namelijk volstrekt
helder dat het een initiatiefnemer niet onmogelijk gemaakt moet worden om
een toelichting te geven. Integendeel, natuurlijk moeten indieners de ruimte
krijgen om een toelichting te geven. Ik wilde echter niet op voorhand de ruimte
bieden aan indieners om in de plenaire zaal hun voorstel te verdedigen. Die
kers op het toetje gaat mij echt te ver.Laten wij het voorstel met de amendementen opnieuw aankleden en het burgerinitiatief
vervolgens de kans bieden om zich in de praktijk te bewijzen.De heer Duyvendak (GroenLinks):Voorzitter. Ik bedank de heer Weisglas voor de charmante en ingetogen
wijze waarop hij het voorstel heeft verdedigd. Zijn bescheiden optreden past
goed bij de kleine stap die wij wellicht met dit voorstel gaan zetten. Het
is immers bepaald geen revolutie in de Kamer.In het debat is gezegd dat alle onderwerpen in de Kamer aan de orde komen
of aan de orde zijn geweest en dat in de Kamer eigenlijk overal over wordt
gesproken. Om die reden zou er geen noodzaak voor een burgerinitiatief zijn.
Als je louter en alleen kijkt naar de agendering, is het waar dat in de Kamer
in een periode van twee jaar wel ongeveer elk denkbaar onderwerp aan de orde
komt. Maar het is niet het doel van het burgerinitiatief om alleen maar een
onderwerp op de agenda te plaatsen. Het is geen mogelijkheid om een klacht
in te dienen, maar een mogelijkheid om een voorstel voor een regeling of een
wet te doen. Er zijn namelijk wel degelijk burgers die het gevoel hebben dat
de oplossing die zij voor ogen hebben, niet aan bod is gekomen en door politici
niet is behandeld. Dat is het grote verschil.De heer Van der Staaij (SGP):In abstracto klinkt het heel goed, maar als je uw woorden concreet maakt,
zijn ze niet zo heel overtuigend. Was u het niet zelf die gisteren het voorbeeld
van Fortuyn noemde? Voor zijn punten zou hier te weinig oor zijn geweest.
Had het voor uw fractie in die periode daadwerkelijk uitgemaakt als er na
een burgerinitiatief met 15.000 of 40.000 handtekeningen een voorstel was
behandeld voor een veel strenger toelatingsbeleid? Had u dan een andere positie
ingenomen?De heer Duyvendak (GroenLinks):Deze vraag raakt de kern van de discussie. Zoals de heer Weisglas namelijk opmerkte, is het nadrukkelijk niet het doel van het burgerinitiatief
om de Kamer te dwingen een besluit te nemen dat in lijn is met het voorstel
van de initiatiefnemers. Het gaat erom dat wij zonder taboes over onderwerpen
spreken. Als de GroenLinksfractie in die periode de mogelijkheid had gehad
om in de Kamer te discussiëren over de voorstellen van Fortuyn, was dat
goed geweest want dan was er voor deze richting aandacht geweest in de Kamer.
Uiteindelijk waren deze voorstellen door ons verworpen, maar een discussie
met deze uitkomst is beter dan geen discussie over deze ideeën.De heer Van der Staaij (SGP):Uw voorbeeld wordt hierdoor wel minder overtuigend. Dat soort discussies
zijn er namelijk wel degelijk geweest. Alleen hadden die ideeën niet
de politieke impact en steun die ze later kregen. Maar dat betekent nog niet
dat die debatten stelselmatig uit de weg zijn gegaan. Wij hebben in de Kamer
heel vaak gedebatteerd over een strenger vreemdelingenbeleid. Uw argument
is mij al met al nog steeds niet duidelijk. U zegt namelijk: het gaat niet
alleen om het agenderen, maar ook om de gewenste richting. Als ik dan tegenwerp
dat die gewenste richting voor uw standpunt niets uitmaakt, zegt u: het is
natuurlijk niet zo dat die gewenste richting door de Kamer gevolgd zou moeten
worden. Wat voegt het burgerinitiatief volgens u nu precies toe?De heer Duyvendak (GroenLinks):Volgens mij is het heel consistent. De bedoeling is dat wij hier reageren
op de richting die de betreffende burgers in gedachten hebben, over welk onderwerp
dan ook, en dat wij erover debatteren. Dat is een kans die wij moeten geven.
Ik ben het ermee eens dat wij terughoudend moeten zijn met het aangeven waar
dit dan allemaal over zou moeten gaan. Op de avond van het referendum over
de Europese grondwet was er bijvoorbeeld nogal wat enthousiasme over referenda
en gingen allerlei fractievoorzitters onderwerpen noemen waarover burgers
referenda zouden moeten willen houden. Dat is precies de verkeerde weg. Wij
willen nu een mogelijkheid bieden. In feite zijn wij dus niet degenen die
het moeten willen bedenken en misschien kunnen wij dat niet eens. Wij weten
immers allemaal dat mensen het gevoel hebben dat hier vaak niet gesproken
wordt over dingen waarover zij vinden dat moet worden gesproken. Laten wij
die ruimte bieden en eens kijken wat er gebeurt.De heer Van der Staaij (SGP):De voorbeelden blijven lastig. U noemt nu de Europese grondwet als voorbeeld,
terwijl het initiatief daarvoor ook van bovenaf is genomen en niet door de
burgers.De heer Duyvendak (GroenLinks):Ik gaf een voorbeeld om te benadrukken dat ik het niet correct vond dat
fractievoorzitters toen gingen zeggen waar in de toekomst referenda over zouden
moeten gaan. Die moeten immers niet van bovenaf, maar van onderop komen. De
mogelijkheid om het van onderop te laten komen, moet dan wel worden geboden.
Die mogelijkheid is er wat het burgerinitiatief, het agenderen van onderwerpen,
betreft helaas nog niet.Mevrouw Spies (CDA):Het waren maar twee fractievoorzitters die dat deden, maar ik heb een
andere vraag. U hebt gisteren uw ongenoegen uitgesproken over de ingediende
amendementen. U hebt echter ook gezegd dat het heel spannend zou kunnen worden.
Hoe gaat u nu uw fractie adviseren over de ingediende amendementen, wetend
dat het aannemen of verwerpen hiervan cruciaal kan zijn voor het al dan niet
aanvaarden van het burgerinitiatief door de Kamer?De heer Duyvendak (GroenLinks):Daar wil in het slot van mijn verhaal op ingaan. Ik heb nog een algemeen
punt, namelijk de kwestie van de Grondwet. Ik heb in eerste termijn niets
over gezegd over het feit dat onderwerpen die hier betrekking op hebben, zijn
uitgesloten. Mijn fractie vindt op zich dat onderwerpen met betrekking tot
de Grondwet geschikt zijn voor een burgerinitiatief omdat er uiteindelijk
hier niets meer gebeurt dan het aanjagen of opstarten van een verandering
waarvoor nog altijd de zware procedure blijft gelden. Wij vinden dit punt
echter niet zo zwaar dat wij er een amendement op hebben ingediend.Ik heb gisteren inderdaad vrij grote woorden gebruikt over de betekenis
van de optelsom van de amendementen. Dat heeft te maken met de vraag of met
dit instrument geen valse verwachtingen worden gewekt, maar op een heel andere
manier dan andere leden hierover hebben gesproken. Als wij het burgerinitiatief
introduceren en burgers ermee aan de slag willen, moeten zij niet in de procedure
al zoveel drempels tegenkomen dat zij uiteindelijk van een koude kermis thuiskomen.
Zij moeten het instrument niet gaan beschouwen als een wassen neus. Voor die
valse verwachting wil ik waken. Als alle amendementen worden aangenomen, denk
ik dat maar 20% tot 25% overblijft van de initiatieven die het
zouden halen als deze amendementen niet zouden worden aangenomen. Dan is het
instrument dus echt wel fors uitgekleed. De indiener noemde het, misschien
wat diplomatieker, een afzwakking.Als de amendementen worden aangenomen, kom ik inderdaad voor de afweging
te staan of het instrument nog de moeite waard is of dat er te veel valse
verwachtingen mee worden gewekt. Zoals de stemverhouding nu in de Kamer is,
lijken de amendementen te kunnen rekenen op 75 stemmen. Dat is dus geen meerderheid.
De indiener heeft zijn steun maar aan één amendement gegeven.
De overige amendementen zullen het dus niet halen, want daarvoor zijn 76 stemmen
nodig. Zo tel ik nu. De fracties van de SGP en de ChristenUnie hebben gezegd
dat de amendementen moeten worden aangenomen om het totaal te kunnen steunen.
Zij zullen dan dus afhaken. Dat zou betekenen dat warme voorstanders van het
voorstel als mijn fractie en die van de PvdA de amendementen moeten steunen
om het resultaat binnen te halen.Ik wil de andere leden oproepen om te bezien of wij niet ergens in het
midden kunnen uitkomen, dus of er een soort uitruil mogelijk is.Ik moet wel zeggen dat er één amendement is waar ik heel
grote moeite mee heb. Bij een aantal andere amendementen is dat anders. Bij
de horizonbepaling heb ik moeite met de evaluatie, maar dat wordt anders als
die eruit gaat. Ik noem nog het amendement over de zichtbaarheid in de Kamer
en dat over vak-K. Oké.Ik denk echter dat de voorwaarde dat het onderwerp hier in een periode
van twee jaar niet besproken mag zijn, tot enorme teleurstellingen
bij de burgers gaat leiden. De burgers starten een initiatief en zij krijgen
van de commissie voor de Verzoekschriften te horen: in de afgelopen twee jaar
is dat punt aan de orde geweest in de Kamer. Helaas, beter gezegd gelukkig,
komt bijna ieder onderwerp een keer in de twee jaar in de Kamer aan bod. Dat
zou de basis kunnen zijn om heel veel burgerinitiatieven uit te sluiten. Het
instrument wekt verwachtingen die niet waar gemaakt worden. Volgens mij moeten
wij dit dan ook echt niet doen.De heer Van der Staaij (SGP):Als het alleen om de botte termijn zou gaan en als er verder niets te
bepraten is, stel ik voor dat wij naar een compromis streven. Dat compromis
kan zijn: als er heel bijzondere nieuwe feiten en omstandigheden zijn, moet
het wél mogelijk zijn binnen die termijn. Dat staat ook precies in
het voorstel, dus het compromis is er eigenlijk al.De heer Duyvendak (GroenLinks):De formulering is nu zo strikt dat het geen recht is. De burger kan er
dus niet op vertrouwen; het hangt af van de meerderheid in de commissie voor
de Verzoekschriften of iets wel of niet doorgaat. Ik vind dat je burgers echt
rechten en zekerheden moet geven op het moment dat zij een initiatief starten.
Misschien wil ik in dit verband wel naar een iets hoger aantal handtekeningen
gaan. Als je als burger zo veel moeite doet, moet dat niet op procedurele
gronden – daar komt het op neer – uiteindelijk geweigerd kunnen
worden. Ik hoop dat wij elkaar ergens halverwege tegemoet kunnen komen. Misschien
moeten wij gewoon zaken doen.Mevrouw Spies (CDA):Ik denk dat de heer Duyvendak het moeilijker maakt dan nodig is. Als je
namelijk een burgerinitiatief zou willen nemen, ga je toch na of je aan de
ontvankelijkheidscriteria voldoet? Je gaat toch na, als je op een bepaald
punt een burgerinitiatief zou willen entameren, of het zeker is dat je aan
de formele vereisten voldoet? Ik denk dus dat iedereen zich van tevoren heel
goed zal vergewissen van de ontvankelijkheid van het initiatief. De moeite
die u met de termijn van twee jaar hebt, heb ik helemaal niet. Volgens mij
werkt het in de praktijk erg verhelderend, als je van tevoren heldere criteria
formuleert.De heer Duyvendak (GroenLinks):Ik denk dat helaas in lang niet alle gevallen zal gebeuren wat u beschrijft.
Het zal ook niet zo duidelijk zijn. Er ontstaat namelijk een "interpretatiemarge"
of je er op grond van deze bepaling wel of niet door komt. Zelfs als dat wel
het geval is, is dat toch ook een recept voor teleurstelling. Men hoort dat
het niet kan, omdat het in de voorgaande twee jaar aan de orde is geweest.
De vraag is vervolgens of er al dan niet sprake is geweest van een nieuwe
omstandigheid. Ik vind het dus ongewenst. Ik wil dit soort teleurstellingen
niet op het moment dat mensen het initiatief nemen om hun punt op die manier
onder de aandacht van de Kamerleden te brengen.De heer Slob (ChristenUnie):U vindt dit kennelijk het meest zware amendement. Ik had ingeschat dat
u over de kwestie van de drempel zou struikelen. Mogelijkerwijs is een iets
hogere drempel acceptabel voor GroenLinks. Ik begrijp overigens niet dat u
in artikel 132a, lid 2c, niet voldoende ruimte ziet in het geval er zich nieuwe
feitelijke omstandigheden voordoen. Het doet er niet toe of dat het geval
is in het eerste jaar daarvoor of in de twee jaar daarvoor. Er is dus altijd
ruimte. In de Kamer komen dan de initiatieven aan de orde die echt een toegevoegde
waarde hebben voor de onderwerpen die eventueel in die periode hier besproken
zijn. Evenals de heer Van der Staaij ben ik van mening dat het compromis in
feite al is geformuleerd in de voorliggende tekst.De heer Duyvendak (GroenLinks):Dat moet ik namens mijn fractie krachtig ontkennen. Beide kanten moeten
zich kunnen vinden in een compromis. Ik zeg niet dat ik gelukkig zou zijn
met een verhoging van de drempel tot 40.000. Dat suggereert u namelijk enigszins.
Dat doet mij hartstikke veel pijn, maar wij moeten er met elkaar uit komen,
willen wij een meerderheid vinden om dit initiatief überhaupt van de
grond te krijgen. Laten wij dit niet in achterkamertjes regelen, maar in de
plenaire zaal. Ik zal dus wel een hogere drempel kunnen accepteren, als het
duidelijk is dat het recht van burgers niet afhankelijk is van interpretaties
in deze Kamer en dat zij na bijvoorbeeld zes maanden een initiatief kunnen
indienen.De heer Slob (ChristenUnie):Los van het amendement, is dat ook mogelijk met de tekst die wij nu kennen.
Er is een interpretatie nodig, dus er verandert niet zo veel.De heer Duyvendak (GroenLinks):Nee. Laat ik het anders zeggen. Ik vind dat wij een heldere formulering
moeten vinden waaraan burgers de zekerheid kunnen ontlenen dat zij niet twee
jaar hoeven wachten. Daar gaat het mij om. Die periode moet fors korter zijn,
bijvoorbeeld een halfjaar of een jaar. De burgers moeten weten waardoor het
komt en wanneer het hier op de agenda wordt geplaatst. Alle onderwerpen komen
hier eens in de twee jaar wel aan bod. Veel onderwerpen kunnen met dit artikel
ook uitgesloten worden, afhankelijk van een meerderheid van de commissie voor
de Verzoekschriften die op een bepaald moment aanwezig is. Dat is een ongewenste
situatie. Op die manier wil ik burgers niet laten omgaan met het recht dat
wij hun geven.De heer Slob (ChristenUnie):Wij moeten hier met zijn allen uit zien te komen en kunnen dat het best
in deze zaal doen. U zegt dat burgers langer dan twee jaar moeten wachten,
maar in principe hebben burgers de ruimte om alle onderwerpen aanhangig te
maken, ook onderwerpen die binnen de twee jaar voor de indiening van het burgerinitiatief
aan de orde zijn geweest. In de tekst van de verordening staat duidelijk omschreven
dat het burgerinitiatief van toegevoegde waarde moet zijn ten opzichte van
het debat dat wij er al over hebben gevoerd. Dat kan ook slechts drie maanden
daarvoor zijn gebeurd. Die ruimte bestaat en is al afgedekt in het voorstel
van de heer Weisglas.De heer Duyvendak (GroenLinks):Nee. De formulering "nieuwe feiten en omstandigheden" is subjectief.
Sommigen zullen zeggen dat die er altijd zijn, anderen zullen zeggen dat iets
helemaal niet nieuw is, maar te verwachten was. Ik vind dat wij moeten zoeken
naar een transparantere formulering waardoor duidelijk wordt dat mensen een
debat in de Kamer van de grond kunnen laten komen zonder afhankelijk te zijn
van een toevallige meerderheid in de commissie voor de Verzoekschriften die stelt dat bepaalde dingen geen nieuwe feiten en omstandigheden
zijn.De heer Slob (ChristenUnie):Uw opmerking zou ook moeten gelden voor het huidige artikel waarin sprake
is van één jaar. Ik ben benieuwd naar een voorstel voor een
amendement van uw hand. In de eerste termijn heb ik u hier niet op deze wijze
over horen spreken, maar goed, in een debat kan er altijd iets groeien natuurlijk.De heer Duyvendak (GroenLinks):Ik heb gezegd dat ik met één jaar kon leven en dat twee
jaar mij te lang werd. Ik vind een periode van twee jaar gewoon te lang. Volgens
mij is dat een consistente positie.Mevrouw Spies (CDA):Ik neem het even over van de heer Slob. De heer Duyvendak maakt juist
bezwaar tegen het subjectieve dat erin zou sluipen. In het huidige voorstel
voor een nieuw artikel in het Reglement van Orde staat "één
jaar behoudens nieuwe feiten of omstandigheden". Volgens de redenering
van de heer Duyvendak moet hij een amendement indienen waardoor het woord
behoudens wordt geschrapt. Van een subjectieve afweging zal altijd sprake
zijn, of je nu drie maanden, een dag, vijf jaar of wat dan ook in de eerste
zin van dat artikellid opneemt.De heer Duyvendak (GroenLinks):Nee. Nu geldt na één jaar de subjectieve afweging niet meer.
Voor mij had dat korter mogen zijn, maar ik kan ermee leven. U verlengt dat
tot twee jaar. Ik vind dat wij in onze zoektocht naar meerderheden een formulering
moeten vinden waardoor burgers een helder recht krijgen zonder subjectieve
factoren. Die positie lijkt mij duidelijk.Mevrouw Spies (CDA):De positie van de heer Duyvendak is inderdaad duidelijk. Volgens mij is
hij alleen niet helemaal consequent. Hij moet vanwege zijn huidige redenering
gewoon een amendement indienen.De heer Dubbelboer (PvdA):Voorzitter. Ik dank de adoptievader voor zijn bescheiden charmante verdediging
van het burgerinitiatief, zoals de heer Duyvendak die noemde. Volgens mij
hebben wij op dit moment met de vrij unieke situatie in de Tweede Kamer te
maken dat er exact 75 leden voor en 75 leden tegen zijn. Soms kom je daar
pas tijdens de stemmingen achter, maar in dit geval wisten wij al sinds enige
tijd dat dit de verhouding was. Als die onveranderd blijft na twee keer stemmen
over de amendementen, halen die het niet. Als dan het voorstel in stemming
wordt gebracht en er zowel tijdens de eerste als de tweede stemmingsronde
75 stemmen voor en 75 stemmen tegen zijn, haalt het voorstel het niet. Dan
staan wij met lege handen. Dat zou ik heel erg betreuren, mede omdat het burgerinitiatief,
hoe bescheiden ook, een onderdeel is van wat wij in dit huis bestuurlijke
vernieuwing noemen. Het is een bescheiden instrument. Er worden hier gelukkig
in het debat, gisteren en vandaag, geen ideologisch zeer hoogdravende verhalen
gehouden dat dit echt de redding is van onze moderne democratie. Ik ben daar
echt blij om. Waar de discussie over de bestuurlijke vernieuwing, waaraan
alle partijen zich beurtelings schuldig maken, een heel moeizame is, vind
ik het de plicht van de Tweede Kamer om het juist bij iets wat relatief eenvoudig
en uitnodigend is in de richting van gewone mensen in Nederland die een idee
hebben of voorstel willen doem, mogelijk te maken om het hier op de agenda
te zetten. Kortom, ik vind dat op ons allen de verantwoordelijkheid rust om
die bescheiden stap te zetten. Ik ben ook blij om van de verschillende fracties
te horen dat zij in overweging willen nemen om het mogelijk te maken. Zowel
op gemeentelijk als provinciaal niveau is het burgerinitiatief wel mogelijk.
Op Europees niveau bestaat de mogelijkheid nog niet, maar in deze Kamer heeft
de fractievoorzitter van het CDA al gezegd dat het wel zijn sympathie had.
Het is dan toch raar dat het op nationaal niveau niet kan.Ik kom vervolgens bij de amendementen en allereerst het amendement over
40.000 handtekeningen. De heer Slob begon zijn bijdrage gisteren met de woorden
van Cruyff, namelijk "elk voordeel heb zijn nadeel". Het gewicht
van het burgerinitiatief neemt natuurlijk toe, als er 40.000 handtekeningen
onder staan. Het nadeel is, zoals ik al heb gezegd, dat je kunt verwachten
dat grotere geïnstitutionaliseerde belangen via maatschappelijke organisaties
daarvan eerder gebruikmaken dan de gewone burger die een leuk idee heeft.
Ik zal echter niet zeggen dat het burgerinitiatief waardeloos is, als die
40.000 handtekeningen eronder staan. Als uit de evaluatie na twee jaar blijkt
dat alleen maar de maatschappelijke organisaties ervan gebruik hebben gemaakt
en dat burgergroeperingen wel een aantal pogingen hebben gedaan om die 40.000
te bereiken, maar dat het niet gelukt is, zullen wij allen eerlijk moeten
constateren dat de drempel lager kan. Het is een lastiger verhaal om later
de drempel te verhogen, als wij overspoeld worden met burgerinitiatieven.
In die zin wil ik best met de collega's gaan praten. Ik weet echter niet of
wij, zoals de heer Duyvendak wil, het op dit moment moeten doen. Dan zeg ik
dat de grens bij 16.000 moet liggen en hij dat die bij 39.000 moet liggen.
Dan gaat het heel erg lang duren. Ik zal er wel over nadenken en misschien
een poging wagen om met u allen eruit te komen.Ik ben het wel met de heer Duyvendak eens over de termijn van twee jaar.
Ik heb er een nog veel simpeler reden voor. Ik heb gisteren aan u allen de
oproep gedaan om eens te denken vanuit de gewone burger die een idee heeft.
Hij komt dan hier met een idee. Hij moet aan de criteria voldoen en zal natuurlijk
informatie inwinnen. Voordat hij de 15.000 handtekeningen op straat gaat verzamelen,
wil hij wel weten of hij enigszins kans van slagen heeft. Als het over het
koningshuis, de Grondwet, belastingen en dergelijke gaat, kunnen wij met die
15.000 handtekeningen zeggen "helaas". Ik vind het echter geen verhaal
als je zegt dat twee jaar ervoor er al over is gesproken. Ik vind het wel
een verhaal als je zegt dat je het vorige jaar nog over is gesproken. Daarom
kan ik wel leven met een termijn van één jaar, maar vind ik
twee jaar echt te lang. Mijn fractie heeft daar echt moeite mee.Ik kom vervolgens op het amendement dat betrekking heeft op de leeftijd
van zestien jaar en het ingezetene zijn. Jammer, maar helaas als mevrouw Spies
daar heel erg aan hecht. Daar kan het voor mij niet op struikelen, gezien
de verantwoordelijk die ik voel om te zorgen dat er iets gebeurt.Hetzelfde geldt eigenlijk voor het spreekrecht. Ik kan er echter ook mee
leven als wij per keer, afhankelijk van het onderwerp, de discussie die eraan
is voorafgegaan en misschien de te verwachten uitkomst, bekijken of wij de persoon uitnodigen in de plenaire zaal, in vak-K of achter het spreekgestoelte.
Het is niet meer dan een symbolische waardering tonen voor het feit dat iemand
het initiatief heeft genomen en zover is gekomen.De discussie gaat steeds over de vraag wat de toegevoegde waarde is. Die
is heel moeilijk vast te stellen. Ik heb gisteren bij verschillende interrupties
en ook tijdens mijn eigen bijdrage gezegd: kijk naar het buitenland. Kijk
bijvoorbeeld naar de deelstaat Beieren. Daar is een absolute meerderheid van
CDU/CSU. In de afgelopen tien jaar zijn er op het lokale, provinciale en deelstaatniveau
800 burgerinitiatieven geweest. Is het land daardoor in rep en roer geraakt,
is het onbeheersbaar geworden, is het helemaal uit de hand gelopen? Nee! Het
is gewoon een normaal onderdeel van het democratisch functioneren van de deelstaat
Beieren. Ik vind dat wij soms een iets te beperkte blik hebben op alle mogelijke
scenario's, terwijl er zoveel ervaring in het buitenland is, waaruit blijkt
dat het niet afschrikwekkend is.Ik doe een dringend beroep op u allen om ervoor te zorgen dat wij in Nederland
deze bescheiden stap in het verbeteren van ons democratisch functioneren kunnen
zetten.De vergadering wordt enkele ogenblikken geschorst.De heer Weisglas:Voorzitter. Ik moet en kan ook kort zijn, omdat de discussie in tweede
termijn voornamelijk tussen de leden onderling is gevoerd, waardoor er aan
mij niet heel veel vragen zijn gesteld.Mevrouw Spies heeft in eerste termijn gevraagd wat het kwantitatieve verschil
is tussen het aantal ingezetenen en het aantal kiesgerechtigden. Dat is een
verschil van ongeveer een miljoen mensen. Het aantal ingezetenen is ruim 13
miljoen en het aantal kiesgerechtigden is ruim 12 miljoen. Het scheelt dus
een miljoen mensen die niet aan het burgerinitiatief zouden meedoen indien
haar amendement op dit punt wordt aangenomen.De heer Duyvendak (GroenLinks):Ik neem aan dat daar nog het verschil tussen zestien- en achttienjarigen
bijkomt.De heer Weisglas:Als het amendement van mevrouw Spies wordt aangenomen, kom je vanzelf
bij het door u genoemde verschil. Op dat punt overlappen de amendementen elkaar.De heer Duyvendak besteedde aandacht aan de commissie voor de Verzoekschriften,
wier besluit volgens hem afhangt van een toevallige meerderheid. Nee, de commissie
voor de Verzoekschriften toetst, zij beslist niet, dat doet de Kamer. Dit
zal gebeuren tijdens een regeling van werkzaamheden, in de vorm waarin dat
zo vaak gebeurt. Maar formeel beslist de Kamer.Mevrouw Spies was op zoek naar de toegevoegde waarde van dit voorstel,
de heer Van der Staaij vroeg zich af of het nu een probleem is iets op de
agenda te krijgen en stelde de vraag of dit nu echt nodig is. De heer Duyvendak
beantwoordde die vraag al ten dele, door erop te wijzen dat het er, in mijn
eigen woorden, vooral om gaat dat het initiatief hier op een andere manier
binnenkomt. Burgers kunnen het zelf doen, het komt van beneden, het creëert
een ingang voor burgers om, als wordt voldaan aan de gestelde voorwaarden –
ik hoop dat die laagdrempelig kunnen blijven – hier letterlijk binnen
te komen met dat voorstel en de Kamer te verplichten om het te agenderen,
te behandelen en er een beslissing over te nemen. Dat is meteen de toegevoegde
waarde, omdat daarmee een bescheiden bijdrage kan worden geleverd aan het
opheffen van de kloof die bestaat tussen burgers en de politiek in het algemeen.
Ik hoop dat die toegevoegde waarde, die er volgens mij echt is, zal meespelen
in het stemgedrag van de fracties.De heer Slob heeft nog eens zijn spijt uitgesproken over het feit dat
wij nu meteen over een concreet voorstel praten. Dat heeft, heb ik in eerste
termijn al gezegd, vooral een praktische reden. De heer Slob wees toen op
iets van de heer Van der Ham waarover ik iets in eerste termijn had willen
zeggen. Het spijt mij voor de heer Van der Ham dat er over hem en zijn woorden
wordt gesproken, terwijl hij geen weerwoord kan geven, maar het zij zo. Ik
kan mij absoluut niet vinden – ik hecht eraan dat te zeggen –
in de omschrijving van onze democratie als een beveldemocratie, zoals de heer
Van der Ham deed. Ik ben het met de heer Slob eens dat dat niet zo is. Wij
zijn een vertegenwoordigende democratie. Het is taalkundig al onlogisch om
over een beveldemocratie te spreken. Dat is iets waar ik mij niet bij thuis
voel. Het burgerinitiatief is dan ook geen antwoord op die situatie, want
die vorm van democratie hebben wij gelukkig niet in Nederland.Ik kan er niet onderuit om te eindigen met iets te zeggen over de komende
stemming. Ik ben blij dat mevrouw Spies en de heer Van Beek hebben gevraagd
om een gesplitste stemming. Dat geeft hoop. Er wordt tijd genomen om de afweging
in de fracties zorgvuldig te doen. Dat doen zij uiteraard altijd, maar nu
gaan zij er wat meer tijd voor nemen. Dat geeft hoop. Ik dank mevrouw Spies
ook voor de opmerking dat ik gezocht heb naar de balans. Zo voel ik dat zelf
ook. Ik vind het belangrijk dat wij elkaar in die balans kunnen vinden.Ik realiseer mij heel goed – als voorzitter van de commissie voor
de Werkwijze of van het Presidium mag ik dat nooit zeggen, maar ik sta hier
niet namens het Presidium of de commissie, dus nu mag ik het wel zeggen –
dat ik in de stemverhouding die zich op dit moment aftekent een bijzondere
rol speel. Voor dit onderwerp zou de fractie waartoe de heer Van Beek behoort
namelijk opeens een stem minder kunnen hebben indien het stemgedrag, zoals
de heer Van Beek heeft geïndiceerd, niet gaat veranderen. De heer Dubbelboer
sprak over een verhouding 75/75. Dat is echter alleen als de Kamer voltallig
is. Als het 74/74 is, zal de voorzitter – wie er ook zit op dat moment –
zeggen dat er een hoofdelijke stemming moet komen. Dan hangt het af van de
aanwezigen in de zaal op dat moment. Dat maakt het allemaal spannend. Ik hoop
echter dat het niet gaat afhangen van die toevallige aanwezigheid, maar dat
het mogelijk zal zijn om een meerderheid te vinden.Ik heb gezegd dat ik geen probleem zou hebben met het amendement op stuk
nr. 8 en er ook voor zou stemmen, indien het tweede punt eruit zou worden
gehaald. Met andere woorden, indien de indieners van het amendement het zouden
wijzigen en het dus mogelijk zal blijven voor burgers om tijdens de evaluatieperiode
nog burgerinitiatieven in te dienen. Ik ben het er namelijk niet mee eens
om het loket te sluiten omdat er geëvalueerd wordt. Als de indieners
die tweede passage uit het amendement halen, kan ik voor zo'n
gewijzigd amendement stemmen.Als ik de heer Slob goed heb begrepen, heeft hij gezegd dat als het gewijzigd
amendement op stuk nr. 11 over het spreekrecht in de plenaire zaal, waar hij
zijn handtekening onder heeft gezet, wordt aangenomen, dat voor hem voldoende
is om zijn fractie te adviseren om voor te stemmen. Dus ook als alle andere
amendementen verworpen worden, zou hij zijn fractie adviseren om voor te stemmen.
Als dat zo is, brengt hij mij natuurlijk wel erg in verleiding.De heer Slob (ChristenUnie):Volgens mij is dat selectief luisteren geweest van de heer Weisglas. Dat
neem ik hem niet kwalijk, want daar hebben wij allemaal wel eens last van.De heer Weisglas:Ik vraag het eerlijk en openbaar.De heer Slob (ChristenUnie):Ik heb het spreekrecht nog even als een open zaak gezien. Van de noodzaak
van het eerste amendement dat ik toen onder ogen kreeg, was ik niet overtuigd,
ook in het kader van het voorstel dat u zelf had gedaan en de toelichting
die daarbij was gegeven. Het amendement is inmiddels op een heel acceptabele
wijze aangepast. Volgens mij lag dat ook in de door u aangegeven lijn: de
Kamer zal op een bepaald moment zelf de procedure gaan bepalen. Daarom heb
ik mijn naam eronder gezet. Dat amendement past gewoon in het rijtje van die
andere drie.De heer Weisglas:Oké, dat is duidelijk. Dat brengt mij tot een vraag. Het is aan
u, voorzitter, of u toestaat dat de heer Van Beek, als eerste indiener van
het amendement, die vraag nu mag beantwoorden. Na de wijziging in de toelichting
is het voor mij niet helemaal duidelijk. Er staat nu dat het mogelijk blijft
dat de initiatiefnemer verzocht wordt om een toelichting te geven en dat de
Kamer zelf bepaalt in welke procedure dat gebeurt. Ik zou daar niet tegen
zijn, maar daarmee wordt toch niet uitgesloten dat die procedure ook kan inhouden
dat iemand in de plenaire zaal komt? Dat wilden de indieners nou juist niet.
Of heb ik het niet goed begrepen?De heer Van Beek (VVD):Dat is precies wat collega Slob zojuist zei. Zo komen compromissen tot
stand.De heer Weisglas:Dat is duidelijk. Dan krijgt dit amendement wel een meerderheid, want
waarom zou ik er dan niet voor stemmen?Dat was het, want ik zal maar niet ingaan op de onderlinge discussies
en op vragen die mij niet gesteld zijn. Dan zou de voorzitter immers tegen
mij zeggen dat dat helemaal niet aan mij is gevraagd.De voorzitter:U kent mij; u weet dus dat ik dat dan zou zeggen.De beraadslaging wordt gesloten.De voorzitter:Ik mag aannemen dat wij, tenzij het tegendeel zou blijken, volgende week
zullen stemmen over de amendementen en de week daarna over het voorstel.De vergadering wordt van 12.22 uur tot 13.30 uur geschorst.Voorzitter: WeisglasDe voorzitter:De ingekomen stukken staan op een lijst die op de tafel van de Griffier
ter inzage ligt. Op die lijst heb ik voorstellen gedaan over de wijze van
behandeling. Als aan het einde van de vergadering daartegen geen bezwaren
zijn ingekomen, neem ik aan dat de Kamer zich met de voorstellen heeft verenigd. 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/h-tk-20052006-2754-2767.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl