Behandeling van: het wetsvoorstel Wijziging van de Financiële-verhoudingswet en enkele andere wetten en regels inzake de invoering van deze wijziging in verband met een herziening van het verdeelstelsel voor het Provinciefonds (25185).
Staten-Generaal — Handelingen 
Datum: 2014-07-11 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Handeling 1996-1997, pag. 7233-7239

 
 
 

Handeling

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Vergadernummer
Datum vergadering

12-09-1997

Tweede Kamer der Staten-Generaal

1996-1997

nr. 102, pagina 7233-7239

02-09-1997

 

 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties over kamerdossier

Kamerdossier 25185Toon publicaties die dit dossier behandelen

 
 
 Publicaties in vergadering

Vragen van het lid Van der Heijden aan de minister van Binnenlandse Zaken over de uitspraak van de rechter over de heer J.W. Brinkman.Pagina 7184-7189
Stemmingen in verband met het wetsvoorstel Aanvullende tijdelijke voorzieningen in verband met de instelling van een nieuwe provincie in de regio Rotterdam (Interimwet provincie Rotterdam) (25328)Pagina 7194-7194
Regeling van werkzaamheden (dinsdag 2 september 1997)Pagina 7189-7191
Debat over: de departementale organisatie van het ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport (25473).Pagina 7194-7233
Behandeling van: - het wetsvoorstel Verlenging van de werkingsduur van het Sanctiebesluit betalingsverkeer en financiële-dienstenverkeer Libië (25291); - het wetsvoorstel Verlenging van de werkingsduur van het Sanctiebesluit aardolie(-produkten) en wapens Angola (25292) en - het wetsvoorstel Verlenging van de werkingsduur van het Sanctiebesluit Libië 1993 (25293).Pagina 7194-7194
Lijst van ingekomen stukken, met de door de voorzitter terzake gedane voorstellen (dinsdag 2 september 1997)Pagina 7239-7240
Presentie en opening (dinsdag 2 september 1997)Pagina 7181-7182
Behandeling van: het wetsvoorstel Wijziging van de Financiële-verhoudingswet en enkele andere wetten en regels inzake de invoering van deze wijziging in verband met een herziening van het verdeelstelsel voor het Provinciefonds (25185).Pagina 7233-7239
Vragen van het lid M.B. Vos aan de minister van Landbouw, Natuurbeheer en Visserij, over voorgenomen bezuinigingen op onderwijs in ecologische landbouw aan landbouwuniversit.Pagina 7182-7184
Stemmingen in verband met het wetsvoorstel Wijziging van de Wet op de ondernemingsraden en titel 7.10 (arbeidsovereenkomst) van het nieuw Burgerlijk Wetboek (24615).Pagina 7191-7194

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 43 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
Aan de orde is de behandeling van:het wetsvoorstel Wijziging
van de Financiële-verhoudingswet en enkele andere wetten en regels inzake
de invoering van deze wijziging in verband met een herziening van het verdeelstelsel
voor het Provinciefonds (25185).De algemene beraadslaging wordt geopend.Mevrouw Van der Hoeven (CDA):Voorzitter! Aan de totstandkoming van dit wetsvoorstel is heel wat tijd
voorafgegaan, tijd die goed is benut. Ik heb hier vaker gestaan tijdens een
debat met deze staatssecretaris, waarin ik veel kritiek aan haar adres heb
mogen en moeten spuien. Vanavond niet en dat is ook wel eens aardig. Over
de herverdeling van het Provinciefonds bestaat immers overeenstemming tussen
de provincies onderling en tussen het IPO en het ministerie van Binnenlandse
Zaken. De nadeelprovincies hebben hun nadeel geaccepteerd; de voordeelprovincies
hebben geaccepteerd dat hun voordeel wat trager dan eerst werd gedacht wordt
gerealiseerd en de verantwoordelijke bewindspersoon heeft geaccepteerd dat
de nadelen aan een maximum zijn gebonden. Ook over het overgangstraject is
overeenstemming bereikt. De uitkomst van die overeenstemming is in de wet
vastgelegd en vormt het uitgangspunt voor eventuele verdere aanpassingen.
De CDA-fractie kan zich hierin vinden.Voorzitter! De schriftelijke behandeling heeft geleid tot een nota van
wijziging. Daarmee is een afdoende antwoord gegeven op verschillende vragen.
Dat geldt onder andere ook voor de actualisaties en de verwerking van de beleidsmaatregelen
tussen nu en het moment waarop het wetsvoorstel is ingediend. Wat dat laatste
betreft is de junicirculaire van belang, omdat daarin de laatste actualisaties
zichtbaar zijn geworden.Evenals het Gemeentefonds wordt ook het Provinciefonds geconfronteerd
met de gevolgen van rijksbeleid en vooral met de gevolgen van onderuitputting.
Dat leidt tot extra kortingen. Het bestuurlijk overleg heeft ook ten aanzien
van het Provinciefonds geleid tot de vorming van een behoedzaamheidsreserve.
Wij hebben afgesproken tijdens een voor het reces gehouden algemeen overleg
over het Gemeentefonds dat een normeringssystematiek over de voeding van dat
fonds nader onder de loep wordt genomen in het kader van de nieuwe kabinetsperiode
en in het kader van de nieuwe formatie. Die afspraak geldt uiteraard ook voor
het Provinciefonds, omdat ook dat fonds door de nu voorliggende wetswijziging
onder de nieuwe Financiële-verhoudingswet komt te vallen. Ik wil graag
van de staatssecretaris weten of deze veronderstelling juist is. Ook wil ik
graag weten of er nog andere punten zijn, behalve dit, die specifiek van toepassing
zijn op het Provinciefonds, die eventueel in dat bestuurlijk overleg moeten
worden meegenomen.Voorzitter! De CDA-fractie is tevreden met de toezegging dat bij de komende
monitor lokale lastendruk ook de hoogte en de verschillen van de provinciale
opcentenheffing in beeld worden gebracht. Lasten zijn lasten. Het gaat de
burgers er niet om aan welke overheid zij de belasting verschuldigd zijn;
het gaat om de totale lastendruk. Het in de gaten houden daarvan is wel degelijk
een taak voor de rijksoverheid. Er is nog een tweede reden waarom de CDA-fractie
hieraan hecht en dat is de invoering van de maatstaf voor de motorrijtuigenbelasting,
die eigenlijk vergelijkbaar is met de maatstaf voor de onroerendezaakbelasting
van gemeenten.Belangrijk blijft de vraag naar de reorganisatiebestendigheid van het
verdeelmodel. Wijziging van provinciegrenzen en vorming van stadsprovincies
beïnvloeden de schaaleffecten in het verdeelstelsel, ook voor de niet
betrokken provincies. Deze effecten moeten in definitieve voorstellen goed
in beeld worden gebracht. Het gaat hierbij om effecten die niet alleen gelden
voor de direct betrokken provincies en stadsprovincies, maar ook voor de andere
provincies. In de nota naar aanleiding van het verslag is ingegaan op de veranderingen
ten gevolge van de decentralisatie-impuls. Zoals het er nu uitziet lijkt het
verdeelsysteem deze veranderingen goed aan te kunnen.Voorzitter! In het systeem is gekozen voor brede maatstaven. Wij hebben
daarmee ingestemd. Nieuw is bijvoorbeeld de maatstaf "water" in plaats van
binnenwater, buitenwater en wat dies meer zij. De CDA-fractie is echter wel
van mening dat dit punt extra aandacht verdient in de onderhoudsrapportage.
Provincies zoals Friesland en Zeeland kunnen in de feitelijke uitwerking hiervan
behoorlijk wat nadelen ondervinden. Kan dit worden voorkomen?Voorzitter! Uit de nú aan de orde zijnde doorrekeningen –
met de nadruk op "nu" – is helder wat de beoogde effecten
zijn, die wij ook willen sorteren. Daarover mag geen onduidelijkheid bestaan.
De vraag is wel of die effecten nog altijd binnen de met de provincies afgesproken
grenzen vallen. Dat is mij niet geheel helder. In de komende jaren moet ook
blijken of de feitelijke effecten gelijk zijn aan de beoogde effecten. Ook
dit punt moet apart worden belicht in de jaarlijkse onderhoudsrapportages.
Daarbij moet de oorzaak van eventuele discrepanties worden aangegeven.Voorzitter! De maatstaf elektriciteitsverbruik wordt voorlopig bevroren
op het niveau van het laatstgemeten jaar 1993. Het is nog niet geheel helder –
althans niet ten tijde van het verschijnen van de nota naar aanleiding van
het verslag – hoe deze maatstaf er in de toekomst uit zal zien. Er wordt
gezocht naar een combinatie van bestaande maatstaven en een uitgebreide statistiek
voor de warmtekrachtkoppeling. Mijn fractie wil voordat tot invoering wordt
besloten inzicht in de maatstaf en in de effecten daarvan. Op welke termijn
kan dat inzicht worden geboden?Voorzitter! Tot slot. De herverdeling van de uitkering uit het Provinciefonds
leidt bij enkele provincies tot nadelige effecten. Over die effecten en over
het nieuwe verdeelsysteem is in grote mate overeenstemming bereikt. Dat is
voor de CDA-fractie reden om met het wetsvoorstel akkoord te gaan. Wij zullen
op basis van de onderhoudsrapportages beoordelen of het systeem inderdaad
werkt zoals wordt beoogd of dat aanpassingen nodig zijn.Mevrouw Noorman-den Uyl (PvdA):Voorzitter! Was de herverdeling van de uitkering uit het Gemeentefonds
een hele tumultueuze aangelegenheid, de serene rust van de herverdeling van
de uitkering uit het Provinciefonds vormt daarmee toch wel een heel schril
contrast. De wijze waarop de herverdeling van het Provinciefonds tot stand
is gekomen, is eigenlijk uniek. Het is enerzijds een herverdeling op basis
van ijkpunten, een verdeelmodel dat is gebaseerd op dezelfde filosofie als
die van het Gemeentefonds. Anderzijds is er sprake van een consensusmodel.
Er is een scheutje "zullen wij kijken of wij er samen uitkomen" overheen gegoten.
Dat heeft ertoe geleid dat het draagvlak voor de herverdeling van het Provinciefonds
is gebaseerd op unanimiteit. Dat is uniek en bijzonder. Het IPO betreft een
gemeenschappelijke regeling. Een unaniem besluit in IPO-verband heeft dan
ook een wat zwaardere status. Het is goed dat het kabinet heeft gemeend dit
voorstel te moeten honoreren. De fractie van de PvdA kan zich dan ook in deze
inventieve gang van zaken vinden.Als de provincies bereid zijn om op deze wijze om de tafel te zitten en
verder te werken, krijg je al snel het gevoel dat je dan ook maar geen wijzigingen
moet bedenken. Een steuntje in de rug van de Kamer is dan meer passend.Het verdeelstelsel leidt enerzijds toe een vergroting van de flexibiliteit
en tot een beter onderhoud. Anderzijds doet het meer recht aan de verhouding
tussen kosten en draagkracht. Het gevolg is, net zoals bij de gemeentelijke
herindeling, dat rijke provincies wat minder krijgen en arme wat meer. Mijn
sociaal-democratische hart kan daar alleen maar heel blij mee zijn, en de
gemeente Flevoland ook, want dat is toch wel de grote winnaar: het volume
van de verschuivingen die hebben plaatsgevonden is toch redelijk substantieel.De fractie van de PvdA kan zich goed vinden in het voorgestelde ontwerp.
Ik heb er alleen maar behoefte aan om een paar kleine kanttekeningen te maken.
Allereerst hebben ook de provincies te maken met de met ingang van deze kabinetsperiode
afgesproken beïnvloeding van het verdeelmodel op grond van de ontwikkelingen
van de rijksbegroting en de rijksregeling. Gaat het goed met het Rijk en heeft
het een overschot op de begroting, dan wordt dit verrekend met het Provinciefonds
en gaat het wat minder goed met de provincie, want zij moet inleveren. In
het afgelopen jaar hebben wij hier een aantal keren stevig over gesproken
en dat heeft ertoe geleid dat het kabinet een behoedzaamheidsfonds heeft ingesteld
dat in 1997 voor éénmaal voor 50% door het Rijk wordt gevuld.
Maar de fractie van de PvdA laat zich daar niet door in de luren leggen: dit
fonds is en blijft een sigaar uit eigen doos. Het lost niet de problematiek
op die vastzit aan de nieuwe accressystematiek. Het verzacht het wat en maakt
de schoksgewijze verandering wat minder scherp. Op zichzelf is dat winst,
maar het lost niet de contradictie op die zit in de beweging "goed met het
Rijk = minder goed met de provincie". Overigens hebben de provincies er iets
minder last van, omdat zij tegelijkertijd te maken hadden met een belangrijke
wijziging in de provinciale belastinginkomsten, namelijk die van de motorrijtuigenbelasting.
Deze leidde tot substantiële verschuivingen in de inkomsten van de verschillende
provincies. Dat was wel een voorspelbaar gegeven, maar zo kunnen wij zien
dat het eindplaatje van de verdeling voor dit jaar er toch wat anders uitziet.Ik vraag het kabinet dan ook of, ook voor de provincies, het aantal momenten
per jaar waarop de provinciale inkomsten worden gewijzigd, verminderd kan
worden. Dit levert namelijk iedere keer spanning op in het provinciale huishoudboekje
en in discussies, maar ook voor de burgers. Keer op keer valt immers op hoe
betrokken burgers zijn bij de lasten die hen, ook door de lokale en provinciale
overheid, worden opgelegd, zij het dat de discussie over de lokale lasten
toch heel wat levendiger is dan de die over de provinciale lasten. Daar reageert
de burger niet zo fel op. Dat is ook wel begrijpelijk, want die lasten zitten
voor een groot deel in de opcenten voor de motorrijtuigenbelasting en als
die omhooggaan, krijgt in de publieke discussie de staatssecretaris van Financiën
altijd de wind van voren en gedeputeerde staten wat minder snel.Ik ga ervan uit dat bij het onderzoek naar de accressystematiek zoals
wij die hebben afgesproken voor het Gemeentefonds, ook dezelfde problematiek
voor het Provinciefonds wordt meegenomen. Ik ga er voorts van uit dat die
gegevens ook beschikbaar zullen zijn voor de volgende verkiezingen. Wij hebben
namelijk met z'n allen het gevoel dat wij in de volgende periode tot een iets
ander model zullen moeten komen, zodat de nu gesignaleerde problematiek kan
worden opgelost.Tot slot hoop ik dat de provincies goed met dit nieuwe verdeelmodel, waarvan
wij de details al hebben besproken, uit de voeten kunnen en dat de flexibiliteit
ertoe leidt dat het model goed en slagvaardig kan inspelen op veranderingen
die zich voordoen. Ik hoop vooral – en dat geef ik de
staatssecretaris ook mee – dat de provincies in de komende periode door
de werking van het fonds goed en veelvuldig zullen worden betrokken bij ontwikkelingen
in de evaluatie en bij het herijken van de elementen die zijn ingebracht.
Bij de vaststelling van dit verdeelmodel is immers gebleken dat instemming
van alle partijen toch leidt tot het best werkbare model.De heer Kamp (VVD):Voorzitter! Een jaar na de herziening van de verdeling van het Gemeentefonds
is de verdeling van het Provinciefonds aan de beurt. Voor beide verdelingen
wordt dezelfde systematiek gehanteerd. Dat maakt het mogelijk om ze nu in
één wet vast te leggen, de Financiële-verhoudingswet. Dat
komt de overzichtelijkheid zeer ten goede.Mevrouw Noorman zei al dat, heel anders dan bij de herziening van de verdeling
van het Gemeentefonds, er nu sprake is van absolute rust in bestuurlijk Nederland.
Dat is ook begrijpelijk, want de twaalf provincies zijn het over de nieuwe
verdeling met elkaar eens geworden en de regering heeft die overeenstemming
in een wetsvoorstel gehonoreerd. Dat was bij het Gemeentefonds – toen
waren er nog bijna 600 gemeenten – ondenkbaar.De overeenstemming tussen de provincies ontstond na een langdurig en moeizaam
proces. Dat proces verdient een korte analyse. Daarna zal ik proberen de conclusie
te trekken.Op verzoek van de Kamer en gesteund door alle provincies besloot het toenmalige
kabinet begin 1991 een fundamenteel onderzoek te laten instellen naar een
nieuw verdeelmodel voor het Provinciefonds. Dat hield in dat eerst de objectieve
geldbehoefte van de provincies zou worden vastgesteld. Die zou vertaald worden
in ijkpunten en die zouden vervolgens worden vertaald in een verdeelmodel
dat in de wet kon worden vastgelegd. Het onderzoek werd "fundamenteel" genoemd,
maar dat was een te groot woord. Het bleek erg lastig om de objectieve geldbehoefte
van de provincies vast te stellen. Bovendien bleven uiteindelijk de kosten
van het wegenbeheer helemaal buiten beschouwing omdat daarover al kortgeleden
separaat overeenstemming was bereikt tussen de provincies.Omdat het moeilijk was de objectieve behoefte vast te stellen en omdat
een grote kostenpost buiten beschouwing bleef, was het voor de provincies
voor wie het model tot een negatieve uitkomst leidde, heel gemakkelijk om
voortdurend vraagtekens te zetten bij allerlei onderdelen van het onderzoek
en een overeenstemming in de weg te staan. Die overeenstemming was niet echt
nodig, maar had wel – en dat is begrijpelijk – de sterke voorkeur
van het kabinet. Omdat kabinet en Kamer er niets voor voelden om alles maar
bij het oude te laten, werd een nieuwe poging gewaagd, ditmaal in eigen beheer.Op de ministeries werd in overleg met de provincies een nieuw stelsel
van ijkpunten vastgesteld en vertaald in een verdeelmodel. Op basis daarvan
gingen de provincies opnieuw met elkaar in de slag. Ditmaal werden zij het,
zeer opmerkelijk, wel met elkaar eens. Die overeenstemming betrof het model.
Dat is prima, maar zij betrof ook een lijst met bedragen per provincie en
die lijst week af van de uitkomst van het model. Zij liggen er weliswaar mee
in lijn, maar de scherpe kantjes zijn er afgevlakt. Kennelijk de onvermijdelijke
prijs voor de consensus.Toch is het jammer dat zo de systematiek is doorkruist en dat een substantieel
subjectief element in het verder redelijk objectieve verdeelmodel is ingeslopen.
De beslissing van het kabinet om toe te geven aan de provincies wordt –
zoals dat hoort, wij waarderen dat zeer – recht voor z'n raap in het
wetsvoorstel aan de Kamer gepresenteerd: geen omhaal van woorden of verhullend
geknutsel aan de ijkpunten of het model, maar gewoon in een wetsartikel verwijzen
naar de bijlage met daarin een lijst die door de provincies was aangereikt.Zo wordt de Kamer gedwongen dezelfde afweging als het kabinet te maken.
De VVD-fractie heeft dat gedaan en is uiteindelijk tot de conclusie gekomen
dat met het voorstel ingestemd kan worden. Wij gaven de voorkeur aan het model
zonder de lijst en zouden een eventuele tegemoetkoming aan de provincies liever
in de vorm hebben gegoten van een langdurige overgangsregeling. Bovendien
is die tegemoetkoming aan de provincies niet echt noodzakelijk. De provinciale
lijst leidt tot een verschuiving tussen de provincies van in totaal 45 mln.
in plaats van 65 mln., zoals eerst was voorgesteld. Dat is dus een verzachting
van 20 mln. over de hele linie. Gelijktijdig kregen de provincies volstrekt
onverwacht een jaarlijkse extra inkomstenpost van 190 mln. in de schoot geworpen
als gevolg van de overgang naar het houderschapsstelsel bij de motorrijtuigenbelasting.
Ik weet dat dit heel iets anders is, maar geld is uiteindelijk toch geld.Wij stemmen toch met het voorstel in, omdat wij de overeenstemming tussen
alle betrokkenen een belangrijk feit vinden, omdat wij het nieuwe verdeelmodel
een grote verbetering vinden ten opzichte van het oude en omdat alle wijzigingen
in de kostenstructuur en de belastingcapaciteit vanaf 1993 met dat nieuwe
model volledig doorvertaald kunnen worden. Dat leidt ons tot de conclusie
dat de VVD-fractie de staatssecretaris kan complimenteren met de bereikte
resultaten en de provincies met de bereikte overeenstemming.De heer Hoekema (D66):Voorzitter! Voor ons ligt een heel Nederlands voorstel voor wijziging
van de Financiële-verhoudingswet. Dit voorstel is een heel wonderlijke
combinatie van een verdeelstelsel, waarbij een nieuw systeem is ontworpen
voor de verdeling van het Provinciefonds, op grond van objectieve kosten en
de inkomstencapaciteit van provincies, met daarbovenop een soort politieke
saus van het oer-Nederlandse compromis. Het is een soort politiek poldermodel
van het Provinciefonds.Dat is op zichzelf een hele prestatie in het Nederlandse bestuurlijke
wereldje. Ik herinner mij nog goed dat wij in november 1994 een debat hadden
over de bijstelling van het Provinciefonds, waarin bij lange na nog geen overeenstemming
viel te bekennen. Wij constateerden dat er een heel knap stelsel op tafel
lag, dat door een ambtelijke werkgroep in elkaar was gezet. Dat leidde tot
zulke door de provincies als heel grof en scherp ervaren bijstellingen naar
boven en naar beneden dat het niet aanvaardbaar werd geacht. Het kabinet heeft
toen, gesteund door de Kamer, het wijze besluit genomen om
het IPO te vragen om er onderling uit te komen.Ik kan mij nog herinneren dat ik in die tijd als beginnend Kamerlid werd
bezocht door een aantal financieel gedeputeerden die mij allerlei dingen vertelden.
Toen dacht ik: is dat nu wel zo en hoe komen wij hier ooit uit? De gedeputeerde
van Gelderland, de heer Doesburg, vertelde mij dat ik de Gelderse reserves
veel minder hoog moest achten dan zij in werkelijkheid waren. De noordelijke
gedeputeerden vertelden mij dat de noordelijke provincies er te veel op achteruit
zouden gaan, als wij het ambtelijke voorstel zouden volgen. Ik vind het een
hele prestatie dat wij eruit zijn gekomen. Dat contrasteert toch zeer met
de herverdeling van het Gemeentefonds, dat ben ik met mevrouw Noorman eens,
waarbij de stapels papieren en de vliegende kippen ons om de oren vlogen.Toch ligt de wezenlijke vraag aan de staatssecretaris voor hoe dit systeem
er in de toekomst uit gaat zien. Er is nu een tweeslag van een objectief kostenverdeelstelsel
met een politiek-bestuurlijke aanpassing. Er kunnen nieuwe elementen worden
ingevoerd, er kunnen elementen onderling worden gewijzigd, en er kunnen specifieke
aanvullingen worden aangebracht. Er ligt een compromis, waarbij een politiek
genormeerde bandbreedte is aangehouden om de effecten naar boven en naar beneden
te matigen. Hoe zal dat gaan als in de tijd gezien de aanpassingen, de wijzigingen
en de aanvullingen op dat verdeelstelsel worden aangebracht? Verdwijnt dan
het aandeel van de politieke afspraak navenant en kan dat op een gegeven moment
op nul uitkomen, misschien in de volgende eeuw, vraag ik de staatssecretaris.Voorzitter! Ik denk dat het een verdienste is van dit systeem dat het
veranderingsbestendig is. Eeuwigheidswaarde is misschien wat te veel gezegd,
maar ik denk dat het een hele tijd meekan. Als je ziet dat het stelsel dat
in 1948 is ingesteld, tot 1979 heeft gefunctioneerd, toen van 1979 tot 1983
en toen van 1983 tot 1997, dan hoop ik en vermoed ik dat dit systeem in principe
heel lang mee kan gaan, omdat het alle veranderingen kan absorberen.Een punt van zorg waarover de anderen ook hebben gesproken, blijft de
normeringssystematiek. De gecorrigeerde nettorijksuitgaven in 1996 waren toch
1,7 mld. lager dan de Miljoenennota aangaf. Dat betekent dat de uitkeringen
aan het Gemeentefonds en het Provinciefonds navenant naar beneden gaan. Het
systeem is zeker beter dan onder het kabinet-Lubbers, daar hebben wij een
aantal keren over gedebatteerd, maar het is nog niet volmaakt.De staatssecretaris schrijft in de junicirculaire dat je niet over ombuigingen
mag spreken, want het zijn verrekeningen, maar dat vind ik toch rijkelijk
academische bewoordingen. Stel dat ik tegen mijn zoon van 14 zeg dat zijn
zakgeld wordt genormeerd naar het gecorrigeerde nettogezinskomen; eerst is
het zoveel procent en dus bijvoorbeeld ƒ 25 per twee weken, maar na
een paar maanden zeg ik dat hij wat terug moet geven, want het gezinsinkomen
valt wat tegen, dan zal hij zeggen dat hij wordt gekort. Hij zal dat niet
als een verrekening ervaren.Ik ben blij dat de staatssecretaris met collega Vermeend al een aantal
verzachtingen in de systematiek heeft aangebracht. Het aantal bijstellingsmomenten
in de begrotingssystematiek is verminderd van vijf naar drie. Er is een behoedzaamheidsreserve
ingesteld. Ik zeg met mevrouw Noorman dat het gewoon een sigaar uit eigen
doos is. Het is geld dat wordt weggehaald uit het Provinciefonds. Dat wordt
opzijgezet en dat krijgen de provincies weer terug als het nodig is. Ik voeg
er eerlijkheidshalve aan toe dat er dit jaar door het Rijk een bedrag van
55 mln. aan de provincies wordt gegeven. Er wordt 35 mln. nacalculatie kwijtgescholden
en de helft van die behoedzaamheidsreserve. Daardoor springt het Rijk niet
alleen bij de gemeenten maar ook bij de provincies realiter bij. Daarvoor
alle waardering, maar we wachten wél met spanning op de uitkomsten
van de werkgroep die studeert op een aanpassing van de normeringssystematiek.
Ik heb niet het idee dat de staatssecretaris daarover vanavond veel zal zeggen
omdat de werkzaamheden van die groep zopas begonnen zijn. Het zou prettig
zijn om voor de verkiezingen daarover wat meer te horen. Ik neem aan dat voor
de twee fondsen de verdeling van gelijke monniken, gelijke kappen geldt.Ik heb in de junicirculaire gelezen dat het kabinet overwoog om geld aan
het Provinciefonds toe te voegen in verband met de te nemen beslissing bij
de begroting om de lasten voor bedrijven en burgers te verlagen door verlaging
van de milieugerelateerde lasten. Ik vraag de staatssecretaris, zonder dat
ze de begroting die op Prinsjesdag wordt gepresenteerd onthult, waar ik de
toevoeging aan het Provinciefonds moet lezen. Ik kan me namelijk voorstellen
dat er geld aan gemeenten wordt gegeven zodat die dat weer aan burgers geven.
Ik mis echter de link met het Provinciefonds.Ik eindig met twee opmerkingen over het "provinciegevoel" dat bij veel
Nederlandse burgers niet sterk ontwikkeld is. Mevrouw Noorman zei al dat veel
burgers gemeente-uitgaven aan den lijve ondervinden als ze de OZB-aanslag
in de bus krijgen. Ze zijn waarschijnlijk ook meer betrokken bij de gemeentebegroting
dan bij de provinciebegroting. Ik vraag me af of de provincies – het
IPO, misschien ook gestimuleerd door het Rijk – daar iets aan kunnen
doen door voor te stellen dat inwoners van provincies eenmaal per jaar een
overzicht ontvangen waarop ze in één oogopslag kunnen zien hoe
de ontvangsten en de uitgaven van provincies zijn opgebouwd. Bijna niemand
weet precies waar de inkomsten van provincies vandaan komen. Kan op dit punt
meer voorlichting worden gegeven?Tot slot de provinciale motorrijtuigenbelasting, de opcenten. Ik vraag
de staatssecretaris of zij iets ziet in mijn volgende suggestie. Kan worden
overwogen om, nu het kenteken deel III-vignet vervangen is, auto's te voorzien
van een sticker met de P van provincie en de desbetreffende letter van de
provincie daarop? Dit geeft een kleine complicatie bij de stadsprovincie,
dan wordt het SP. Ik heb er wel eens voor gepleit bij collega Vermeend om
het provinciegevoel op die manier via het automobiel zichtbaar te laten worden.
De inkomsten van de provincies lopen immers vooral via de opcenten van de
motorrijtuigenbelasting. Dus een vignet op de auto met de naam van de provincie
daarop.De heer Kamp (VVD):Is dit een grapje ter afsluiting van uw betoog of meent u dit serieus?De heer Hoekema (D66):Ik laat in eerste instantie graag het oordeel daarover
aan de staatssecretaris over. Mijn betogen zijn in het algemeen serieus bedoeld.De heer Kamp (VVD):U stelt dus voor om, behalve alles wat je al op je auto moet plakken en
hangen, nog eens een aparte sticker op de auto te plakken waaruit blijkt uit
welke provincie je afkomstig bent? In Utrecht bijvoorbeeld hebben autoleasebedrijven
tienduizenden auto's over het land verspreid rijden. Al die mensen moeten
dan rondrijden met een sticker achterop de auto waarop staat "provincie Utrecht"!
Bedoelt u dat?De heer Hoekema (D66):Er kleven ongetwijfeld vele technische complicaties aan mijn eenvoudige
idee, maar die complicaties zijn er om opgelost te worden. Ik hoor graag het
oordeel van de staatssecretaris.De voorzitter:Ik weet niet zeker of dit punt binnen de orde van dit wetsvoorstel is,
maar als de staatssecretaris de vraag wil beantwoorden, kan dat.Staatssecretaris Van de Vondervoort:Voorzitter! Ik meen dat het geven van een antwoord op de laatste vraag
sneller gaat dan een debat over de vraag of het binnen of buiten de orde van
het wetsvoorstel is. Ik zal hierop straks kort reageren.Ik ben blij met de brede steun van de Kamer voor het wetsvoorstel. Een
aantal van u sprak over de voorgeschiedenis van het wetsvoorstel. Inderdaad
was het niet eenvoudig in de communicatie met de provincies om tot een voorstel
te komen dat in voldoende mate voldoet aan de eisen die aan een nieuw verdeelstelsel
worden gesteld en de provincies het gevoel geeft dat zij daaraan hun steun
kunnen geven. Dat heeft enige inspanning gekost, mag ik wel zeggen, en het
is heel plezierig dat dit kan worden afgerond.De heer Kamp vindt het jammer dat er een substantieel subjectief element
in het verdeelstelsel zit. Ik kan dit gevoel delen. Je wilt altijd dat zo'n
verdeelstelsel zo objectief mogelijk is. Maar hierbij was op een gegeven moment
ook voor ons de vraag aan de orde of wij langdurig een uitgebreide discussie
zouden aangaan over uiteindelijk een relatief klein deel van het verdeelstelsel
dan wel dat wij ervoor zouden kiezen om een bestuurlijke weg in te slaan door
te accepteren dat een vorm van overeenstemming tussen de provincies waarschijnlijk
ook de invoering van dit nieuwe stelsel vergemakkelijkte. Wij zijn daartoe
overgegaan nadat door de provincies is geaccepteerd dat de bestuurlijke component
eenmalig is, zo zeg ik aan het adres van mevrouw Van der Hoeven en de heer
Hoekema. Elke beweging in het fonds brengt dus geen beweging met zich op de
bestuurlijke component. Dit betekent dat na invoering het relatieve aandeel
van de bestuurlijke component afneemt. Het verdeelmechanisme heeft bij nieuwe
toevoegingen, bij verandering van volume en wat dies meer zij namelijk zijn
werking. Met name de overeenstemming is nadrukkelijk een eis van ons geweest
om het wetsvoorstel verder in procedure te brengen. Ik geloof ook dat dit
zo moet.Er is geen verdeelstelsel mogelijk dat langdurig en per wijziging afhankelijk
is van bestuurlijke overeenstemming. Dat kan eenmalig bij de invoering, als
het gaat om een relatief beperkt element in het totaal van de systematiek.
Daarna werkt het systeem. Dan moet niet ieder keer gediscussieerd worden over
het gemak of het ongemak van effecten van het systeem.Dit neemt niet weg dat er ook van de zijde van de provincies een grote
inspanning is geleverd om die overeenstemming te bereiken. Met name de portefeuillehouders
in het IPO hebben daarin een belangrijke rol willen spelen. Wat er nu voor
ons ligt, is goed. In dat geval is het mijns inziens beter om dat bestuurlijke
element in de wet op te nemen dan zoveel te prutsen aan de mechaniek dat je
daar later last van krijgt. Die afweging hebben wij uiteindelijk gemaakt en
ik begrijp dat die hier gedeeld wordt. Dat is heel plezierig.Eigenlijk alle woordvoerders hebben opmerkingen gemaakt over de problematiek
van de normering. Dat is ook gebeurd bij de behandeling van het Gemeentefonds
en recentelijk in het algemeen overleg over de junicirculaire en andere onderwerpen
die betrekking hebben op het Gemeentefonds. Welnu, het is de bedoeling om
zowel de provincies als de gemeenten te betrekken bij het onderhoud, de normering
en het onderzoek naar de financiële ruimte en complicaties in verband
met de normerings- en accresproblematiek. Ik kan bevestigen dat de afspraken
die daarover gemaakt zijn betrekking hebben op respectievelijk het Gemeentefonds
en de VNG als gesprekspartner, alsmede het Provinciefonds en het IPO.Aan het adres van mevrouw Van der Hoeven merk ik op dat ik op dit moment
geen zicht heb op andere punten die van belang kunnen zijn bij de huidige
invoering. Er komen natuurlijk de normale afwikkeling van de juni- en septembercirculaire,
de normale onderhoudsrapportage en normale discussies naar aanleiding van
toevoegingen aan de fondsen. Dat alles blijft. Het is bekend wat daarvan op
stapel staat; het meeste staat ook in de junicirculaire. Ik herhaal dat ik
op dit moment geen zicht heb op andere punten die het invoeringstraject kunnen
compliceren. Mochten wij die tegenkomen, dan zullen wij daar uiteraard aandacht
aan besteden.Men kan geen reorganisatiebestendigheid van 100% verwachten. Dat blijkt
ook het geval te zijn bij het Gemeentefonds: dat is niet 100%, maar wel in
grote mate reorganisatiebestendig, wat aanmerkelijk meer is dan in het verleden.
Naar ons oordeel geldt dat ook voor het Provinciefonds. Het systeem zit zo
in elkaar dat je mag aannemen dat die grotere reorganisatiebestendigheid ook
hier aanwezig is. Dat is natuurlijk relevant op het moment dat de nadere verdeling
in verband met bijvoorbeeld de vorming van de stadsprovincie Rotterdam moet
worden gemaakt. Wij hebben dus op dit moment de verwachting dat het systeem
ons niet zal belemmeren om op dat punt tot behoorlijke afspraken te komen,
omdat die reorganisatiebestendigheid als het ware is ingebakken. Nogmaals,
het is nooit 100%. Je zult altijd op de laatste resten moeten proberen je
bestuurlijke oordeel te geven.Ik zei al dat de onderhoudsrapportage voor het Provinciefonds langs dezelfde
lijnen zal worden opgezet als is afgesproken voor het Gemeentefonds. Dat betekent
dat een onderwerp als water, als daar behoefte aan bestaat, in het systeem
kan worden meegenomen. Komen wij zaken op het spoor die problematisch blijken
te zijn na invoering, dan zullen wij daar uiteraard aandacht
aan besteden.De verdeling die nu plaatsvindt en de slag naar de actualisering is uitvoerig
besproken met de provincies. Er is ook overeenstemming over de wijze waarop
die slag wordt gemaakt. Ik ga er dus van uit dat ik kan vaststellen dat het
binnen de afspraken is.Mevrouw Noorman heeft nog eens gewezen op haar opvattingen omtrent de
normering. In het kader van het Gemeentefonds hebben wij daar ook uitgebreid
over gediscussieerd. Het is de bedoeling dat de werkgroepen die op dit moment
bezig zijn met een nader onderzoek naar die normeringsproblematiek, in het
begin van het volgend jaar rapporteren. Dan hebben wij tijdig voor aanvang
van een nieuwe bestuursperiode het materiaal in handen dat het mogelijk maakt
om te beoordelen of wij een andere koppelingssystematiek van de fondsbegrotingen
aan de rijksbegroting in overweging zouden willen nemen of niet. Ik ga er
op dit moment van uit dat dit tot de mogelijkheden behoort. In elk geval hebben
wij met de provincies en gemeenten afgesproken dat ons streven daarop gericht
is. Dat betekent uiteraard dat u tegen die tijd geïnformeerd kunt worden
over de resultaten en conclusies.De heer Hoekema heb ik beantwoord als het gaat om het politiek-bestuurlijke
deel van het stelsel en de problematiek van de normering. Wat de problematiek
van de lasten betreft voel ik mij eigenlijk niet geheel vrij om hier veel
meer te zeggen dan wat wij in de junicirculaire hebben gemeld. Het is namelijk
de bedoeling om bij de presentatie van de Miljoenennota en de begrotingsstukken
daarop verder in te gaan. Het mag echter duidelijk zijn dat het kabinet nadrukkelijk
de bedoeling heeft om wat betreft het Gemeentefonds de lokale lasten voor
gezinshuishoudens te verlagen en wat betreft het Gemeentefonds en het Provinciefonds
voor de milieugerelateerde leges nadere maatregelen te nemen. Dat is ook gemeld
in de junicirculaire. Ik kan op dit moment echter geen nadere mededelingen
daarover doen. Het is in elk geval naar mijn oordeel noodzakelijk om dit te
melden in de junicirculaire. Het overleg daarover met VNG en IPO vindt op
de gebruikelijke wijze plaats. In het najaar zullen wij daarover verdere besluiten
kunnen nemen, ruim voordat het nieuwe begrotingsjaar aanvangt voor de gemeenten
en provincies. Dat is natuurlijk ook het meest relevante punt. Kunnen de gemeenten
en provincies daar in 1998 dan iets mee doen? Het antwoord is "ja". Ons streven
is erop gericht om dat daadwerkelijk zo te realiseren.Je kunt ten slotte heel veel discussiëren over een "provinciegevoel".
Ik weet niet of dat bij deze gelegenheid zou moeten gebeuren. Op zichzelf
ontwikkelen gemeenten een iets ruimere traditie dan de provincies wat het
informeren van de eigen bevolking betreft over alles wat met hun begroting
te maken heeft, niet zozeer in financieel-technische zin, maar wel in beleidsmatige
zin. Ik kan op dit moment niet overzien of er bij de provincies bewegingen
zijn om er meer aandacht aan te besteden. Ik bevestig overigens dat het gewenst
zou zijn om ook voor die bestuurslaag een gemakkelijkere en ruimhartigere
communicatie tussen bestuur en burger te organiseren.Ten slotte kom ik bij het kenteken. Even vooropgesteld dat een stadsprovincie
een provincie is en dat wij het ons dus niet hoeven aan te doen dat de afkorting
SP wordt, denk ik dat het toevoegen van een nieuw soort deel III niet behulpzaam
is. Het is volgens mij behulpzamer als provincies in eigen huis eens nagaan
op welke wijze zij hun informatie optimaal kunnen verstrekken aan burgers
en in een zodanige positie kunnen komen dat zij, op dezelfde manier als bij
de gemeenten toch goed in ontwikkeling is gekomen, dat gesprek tussen overheid
en burger op gang krijgen. Ik heb daarbij zelf een aanmerkelijke voorkeur
voor andere methoden dan deze.Mevrouw Van der Hoeven (CDA):Voorzitter! Er is een punt blijven liggen, te weten de maatstaf elektriciteitsverbruik.
Ik heb gevraagd of er op niet al te lange termijn inzicht kan worden gegeven
in de vormgeving van die maatstaf in de toekomst en de effecten daarvan.Staatssecretaris Van de Vondervoort:In het voortraject is met de provincies heel uitvoerig gesproken over
de maatstaf elektriciteitsverbruik. Er is best discussie over mogelijk. Toch
wordt uiteindelijk breed, zowel door de provincies als door ons, de conclusie
gedeeld dat het een goede maatstaf is voor het gebruik van de middelen die
je daarmee in het fonds wilt verdelen. Zoals voor alle maatstaven geldt ook
hiervoor dat wij er in de komende jaren op enig moment opnieuw naar zullen
kijken. Als er signalen komen voor het moment dat wij in onze planning voorzien,
kan dat natuurlijk aanleiding zijn om er verder op in te gaan. Gezien de betrouwbaarheid
van de maatstaf, althans de indruk die wij er op dit moment van hebben, voorzie
ik op korte termijn geen probleem.De heer Hoekema (D66):Voorzitter! Ik vergat te vragen of de factor rivierdijken ook in het stelsel
zal worden betrokken. Of komt dat bij het periodiek onderhoud naar voren?
De staatssecretaris kan ook ja knikken.Staatssecretaris Van de Vondervoort:Ik weet het even niet, dus ik knik niet ja. Het algemene punt is dat alles
waarvan wij weten dat het aan verandering onderhevig of kritisch is, systematisch
kan worden meegenomen in de onderhoudsrapportage. Ik zal nagaan of dit daaronder
hoort te vallen.Mevrouw Noorman-den Uyl (PvdA):Voorzitter! Misschien kan ik een korte toelichting geven. Er is bewust
voor gekozen om het onderhoud van rivierdijken er nog buiten te laten. Dat
heeft ook te maken met een flink stelsel van maatregelen die nog moeten worden
genomen, maar het is toch de bedoeling dat het in de toekomst een onderdeel
van het verdeelmodel wordt. Misschien kunnen wij er op een ander moment of
met een klein briefje verder over geïnformeerd worden.Staatssecretaris Van de Vondervoort:Het spreekt vanzelf dat er verder informatie over kan komen. Misschien
doelt u op de toevoeging voor de rivierdijkversterking. Daarover zijn inderdaad
afspraken gemaakt. Ik begreep de vraag van de heer Hoekema alleen iets breder
en anders.De algemene beraadslaging wordt gesloten.Het wetsvoorstel wordt, na goedkeuring van de onderdelen, zonder stemming
aangenomen.Sluiting 22.20 uur 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/h-tk-19961997-7233-7239.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl