Voortzetting van het beleidsdebat over de toekomst van de AWBZ en het functioneren van de Wmo
Staten-Generaal — Handelingen 
Datum: 2014-07-04 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Handeling 2008-2009, pag. 77-93

 
 
 

Handeling

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Vergadernummer
Datum vergadering

16-10-2008

Eerste Kamer der Staten-Generaal

2008-2009

nr. 2, pagina 77-93

30-09-2008

 

 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties in vergadering

Voortzetting van het beleidsdebat over de toekomst van de AWBZ en het functioneren van de WmoPagina 111-118
Voortzetting van de behandeling van het wetsvoorstel Regels strekkende tot het opleggen van een tijdelijk huisverbod aan personen van wie een ernstige dreiging van huiselijk geweld uitgaat (Wet tijdelijk huisverbod) (30657)Pagina 93-111
Beleidsdebat over de toekomst van de AWBZ en het functioneren van de WmoPagina 46-65
Behandeling van de wetsvoorstellen: - Wijziging van de Warenwet in verband met de opneming van de mogelijkheid om een last onder bestuursdwang op te leggen en enkele andere wijzigingen (31262); - Wijziging van de begrotingsstaten van het Ministerie van Justitie (VI) voor het jaar 2008 (wijziging samenhangende met de Voorjaarsnota) (31474 VI)Pagina 46-46
Behandeling van het wetsvoorstel Regels strekkende tot het opleggen van een tijdelijk huisverbod aan personen van wie een ernstige dreiging van huiselijk geweld uitgaat (Wet tijdelijk huisverbod) (30657)Pagina 65-77
Lijst van besluiten (dinsdag 30 september 2008)Pagina 118-118
Behandeling van drie adviezen van de voorzitter van de Tijdelijke Gemengde Commissie Subsidiariteitstoets: - van 25 sept. 2008 om een brief te sturen met mededeling dat beide Kamers geen bezwaren zien ten aanzien van de rechtsgrondslag, subsidiariteit en proportionaliteit van het richtlijnvoorstel betreffende verlaagde BTW-tarieven (31542, letter D (TK nr. 4)); - van 23 sept. 2008 betreffende de ontwerpverordening inzake het Statuut van de Europese Besloten Vennootschap (COM(2008)396) (31543, letter D (TK nr. 4)); - van 23 sept. 2008 inzake het richtlijnvoorstel betreffende de toepassing van de rechten van patiënten bij grensoverschrijdende gezondheidszorg (COM(2008)414) (31545, letter D (TK nr. 4))Pagina 46-46
Presentie en opening (dinsdag 30 september 2008)Pagina 45-45
Voortzetting van het beleidsdebat over de toekomst van de AWBZ en het functioneren van de WmoPagina 77-93
Lijst van ingekomen stukken, met de door de Voorzitter ter zake gedane voorstellen (dinsdag 30 september 2008)Pagina 118-119
De herdenking naar aanleiding van het overlijden van het oud-lid de heer Willy LockefeerPagina 45-46

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 87 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
Aan de orde is de voortzetting van het beleidsdebat over de toekomst van de AWBZ en het functioneren van de Wmo.Minister Klink:Mevrouw de voorzitter. Ik realiseer mij dat de meeste vragen en opmerkingen
gericht zijn aan het adres van de staatssecretaris. Dat ligt ook besloten
in de aard van dit onderwerp. Mijn betoog zal dus betrekkelijk kort zijn.
Ik wil wel ingaan op een aantal vragen die aan ons beiden zijn gesteld en
die ons beider oriëntatie in dit debat en onze politieke lijnen voor
de komende jaren betreffen. Ik heb het, ook als oud lid van deze Kamer, altijd
op prijs gesteld om beleidsdebatten te kunnen voeren over de hoofdlijnen en
de contouren van wat zich in politiek opzicht aftekent. Zulke debatten bieden
ons de kans om alle afzonderlijke maatregelen die vaak in wetten en debatten
aan de orde komen, te beoordelen aan de hand van de hoofdlijnen. Daarmee komen
ook de hoofdlijnen beter in beeld. Om die reden vind ik het plezierig om hier
samen met de staatssecretaris te kunnen zijn, ook al ligt het zwaartepunt
van het debat bij de AWBZ en de Wmo.Ik ben het zeer eens met wat de heer Klein Breteler zojuist stelde. Wat
hij zei was analoog aan wat mevrouw Van Leeuwen in de vorige periode zei,
namelijk dat de zorg voor kwetsbare mensen, gehandicapten en ouderen een graadmeter
is voor de kwaliteit van de samenleving. Diezelfde opmerking is de geachte
afgevaardigde ook tegengekomen in de stukken van de staatssecretaris. Die
uitspraak is min of meer een motto. Voor zover in deze Kamer – het doet
mijn CDA-hart pijn om dat te melden – het idee leeft dat dit motto is
ontleend aan de historie van mevrouw Van Leeuwen, moet ik ons allen teleurstellen,
want het is Simone de Beauvoir die deze uitspraak tot motto van haar boek
over ouderdom verhief. Ik geef toe dat Simone de Beauvoir minder impact op
deze wereld heeft gehad dan mevrouw Van Leeuwen, maar ik meen dat ons wellicht
enige bescheidenheid past. Desalniettemin, het motto kan dan van Simone de
Beauvoir komen, maar het moet wel leidend zijn bij onze aanpak van de zorg.
Nogmaals, in dit geval heeft succes vele moeders, maar ik meen de echte moeder
op het spoor te zijn gekomen.De invoering van het nieuwe zorgstelsel was dé prioriteit van het
vorige kabinet. De heer Van den Berg heeft daar terecht op gewezen. Hij deed
ook uit de doeken dat deze stelselwijziging een langere voorgeschiedenis kent
en in feite al in de jaren negentig, onder andere tijdens de periode van mevrouw
Borst en met name aan het einde van de kabinetten-Kok, haar contouren kreeg
met verkenningen. Die verkenningen werden dus aan het eind van die periode
gemaakt.De heer Van den Berg gebruikte in zijn betoog het voorbeeld van de situatie
in Amerika. Die lag naar zijn beleving ten grondslag aan in elk geval een
aantal verkenningen en wellicht ook aan de herijking van het zorgstelsel in
de vorige kabinetsperiode. Ik heb nogal mijn bedenkingen bij het idee om Amerika
als een soort referentiepunt te gebruiken. Ik meen dat het ook niet helemaal
juist is om dat te doen. Laat ik een paar van mijn bedenkingen verwoorden
en, ook in het licht van de discussie over marktwerking die soms wordt gevoerd,
een paar kanttekeningen maken.Behoudens een enkel bezoek heb ik via literatuur kennisgenomen van de
situatie in Amerika. Mij valt dan op dat die ontzettend sterk gecollectiviseerd
is in weerwil van onze ideeën daarover in Europa. Het lijkt wel of de
zorg de financiële markten is voorgegaan, want ze kennen in Amerika Medicare
voor de ouderen, Medicaid voor degenen die een zeer laag inkomen hebben of
die helemaal geen inkomen hebben en ze kennen ook nog de veteranenautoriteit.
Neemt u van mij aan dat daarmee ook miljoenen gemoeid zijn. Als men alles
bij elkaar optelt, komt men al gauw uit op een gecollectiviseerd aandeel van
de zorg van zo'n 40, 50%. Dat deel van de zorg koopt de overheid dus
in feite in. Daar komt nog bij dat er onverzekerden zijn. Zij kunnen van overheidswege
aanspraak maken op zorg op het moment dat die acuut nodig is. Als je die groep
ook in aanmerking neemt, blijkt dat je de helft van de zorg tot het collectieve
stelsel kunt rekenen, althans, dat die helft via de overheid wordt gefinancierd.Degenen die niet via die collectiviteiten op zorg aanspraak kunnen maken,
zijn voor een deel via de werkgever verzekerd. Ik schat dat dit
geldt voor 30, 35% van de Amerikaanse bevolking. Hebben deze mensen
keuzevrijheid? Eigenlijk niet. De werkgever verzekert ze en hij doet dat in
de regel via een verzekeraar die al langere tijd binding heeft met die werkgever.
Vervolgens is heel vaak die verzekeraar verticaal geïntegreerd met zorgaanbieders.
Die verzekeraar contracteert verschillende zorgaanbieders. Als patiënt
sta je op die manier met lege handen als het om de keuzevrijheid gaat. Die
is er namelijk nauwelijks. De werkgever en de verzekeraar bepalen waar de
zorg wordt ingekocht. Mij dunkt dat dit een systeem is dat nauwelijks marktprikkels
kent. Er zijn wel marktprikkels, maar die zijn er voor de mensen die rijk
genoeg zijn om zichzelf te verzekeren. Mijn Canadese collega zei ooit toen
tijdens een debat dat wij in Washington hadden werd gevraagd naar de kwalificatie
van het Amerikaanse zorgstelsel: Amerika heeft gewoon geen systeem. In dit
verband denk ik aan de gelijkenis met de financiële markten. Een goede
markt vergt ordening en als die ontbreekt gaat de markt als het ware door
haar benen en houd je uiteindelijk heel weinig over. Naar mijn gevoel wordt
het Amerikaanse stelsel dan ook ten onrechte gebruikt als men zegt: wij liberaliseren
in de richting van datgene wat in Amerika usance is. Let er ook eens op hoe
de zorgkosten daar de pan uit rijzen.De heer Klein Breteler (CDA):Voorzitter. Ik ken het voorbeeld dat de minister geeft. In Nederland zie
je echter in toenemende mate dat zorgverzekeraars zogenaamde prefered suppliers
contracten afsluiten. Er is verschil tussen de natura en de restitutiepolis.
De restitutiepolis wordt in wezen steeds duurder. Krijgen wij op die manier
ook niet sluipenderwijs te maken met de situatie die men in Amerika kent,
dat de zorgverzekeraar bepaalt naar welke zorginstelling je gaat? De keus
van de patiënt of de cliënt komt dan in het geding.Minister Klink:Ja, maar daarbij maak ik uitdrukkelijk de kanttekening dat de verzekerde
elk jaar kan wisselen van verzekeraar. Hij kiest zelf voor een bepaalde polis.
Je zou kunnen zeggen: je kiest eerder voor de goedkopere polis als je minder
middelen hebt. Wij vergen echter van de verzekeraar het betrachten van een
grote mate van transparantie. Van tevoren moet duidelijk zijn welke zorgaanbieders
gecontracteerd zijn. Vervolgens zorgen wij met de zorgtoeslag ervoor dat iedereen
een reguliere zorgpolis kan kopen. Daarnaast letten wij erop dat de toegankelijkheid
van de zorg gewaarborgd is. De verkenningen en de monitoring vinden wij van
belang om te vermijden dat de situatie ontstaat waarop de heer Klein Breteler
doelt. Dat is ook de reden waarom de NZa rapporteert over de ontwikkelingen,
want er is een risico.Verder wijs ik op een kenmerk van ons stelsel en daarbij denk ik niet
zozeer aan de ordening van de markt, maar aan de regulering waarvoor het kabinet
heeft gezorgd. Er is altijd een van overheidswege gedefinieerd basispakket,
een uniforme premie, een verzekeringsplicht en de mogelijkheid om elk jaar
van verzekeraar te wisselen plus een risicoverevening. Met dat laatste zouden
de risico's waarop de heer Klein Breteler doelde, moeten worden weggenomen.
Hiermee heb ik aangegeven wat in de vorige periode is gebeurd.Wat de staatssecretaris en ik gemeenschappelijk voor ogen hebben is het
volgende. In de vorige periode werd het verzekeringsstelsel hervormd en nu
gaat het ons met name om het zorgstelsel. Wij gaan na welke verbeteringen
daar mogelijk zijn. Ik wijs in dit verband op iets wat ik van belang vind.
Als verzekeraar heb je heel weinig aan je contracteervrijheid als zorgaanbieders
geen verschil kunnen maken in de prijs en de kwaliteit. Dan stelt die verzekeringsvrijheid
namelijk ook niet heel veel voor. Dat is ook een van de redenen waarom wij
willen komen tot vrije prijsvorming en waarom wij de kwaliteit inzichtelijk
willen maken.Er is nog een belangrijker aspect, en daar hoop ik straks iets uitvoeriger
bij stil te staan: de herijking van ons zorgstelsel en onze bekostigingssystemen
moet ons in staat stellen om de zorg veel dichter bij huis te leveren. Dat
is vooral belangrijk voor chronisch zieken. Dit zouden wij kunnen bereiken
met substitutie van de tweede naar de eerste lijn. Op die manier zouden wij
daadwerkelijk tegemoet kunnen komen aan dé grote zorgvraag waarmee
wij te maken krijgen. Daarbij denk ik aan mensen die lijden aan COPD, hartfalen
en diabetes. Bij die ziektes gaat het om dé zorgvraag van de toekomst.
Daar zetten wij de komende jaren op in, zowel in de sfeer van de AWBZ en de
Wmo als in de sfeer van de Zorgverzekeringswet, zodat wij aan deze zorgvraag
tegemoet kunnen komen en de zorg – ik ben dat graag met de heer Putters
eens – als het ware rondom de patiënt kunnen organiseren. Dat moet
ons doel zijn. Ik ben mij zeer bewust van het feit dat wij in de sfeer van
de Zorgverzekeringswet en de AWBZ, alsmede op de kruispunten van de verschillende
lijnen, te maken hebben met een massieve agenda, maar die betreft datgene
waarop wij de komende jaren mikken. Straks zal ik hier iets meer over zeggen.Natuurlijk is een presterend zorgstelsel ook nodig om de zorg betaalbaar
te houden en om de toegankelijkheid van de gezondheidszorg zeker te stellen.
Dat was ook de inzet van het vorige kabinet. Wij weten allemaal dat de vergrijzing
op ons afkomt en dat er meer zorgvraag komt. De heer Klein Breteler wees op
de dubbele vergrijzing. De extra kosten die uit dit alles voortvloeien zullen
wij met elkaar moeten ondervangen. De veronderstelling bij de gereguleerde
competitie die wij willen, is dat wij die volumeontwikkeling kunnen opvangen
door ervoor te zorgen dat de prijs matig, zo niet lager is dan op dit moment
verondersteld mag worden. Prijs maal volume is het aantal verrichtingen. Dat
levert in feite de omvang van de totale kosten op. Als het volume stijgt,
willen wij dat de prijs daalt. Dat is ook de inzet van de vrije prijsvorming.
Wij gaan er de komende jaren ook op monitoren of zich dat daadwerkelijk aftekent.
Als dat niet het geval is, gaan wij in feite voorbij aan de doelstellingen
van de zorgstelselherijking. Wij zien overigens al wel dat het werkt. Gisteren
nog hoorde ik het voorbeeld van cataracten, een aandoening die buitengewoon
veel sneller, adequater, met een hogere mate van kwaliteit en goedkoper is
te behandelen dan in de afgelopen jaren. PsyQ is een voorbeeld in de geestelijke
gezondheidszorg waarbij je ziet dat er betere resultaten worden bereikt, inclusief
een hogere patiënttevredenheid.Dit zijn de twee doelstellingen die wat mij betreft van belang zijn: de
prijs in de hand houden en tegelijkertijd werken aan innovatie. Zoals de heer
Klein Breteler terecht stelde, wordt de vraag niet zozeer de betaalbaarheid
maar of wij voldoende handen aan het bed hebben in de nabije toekomst. Dat
zal ons nog veel hoofdbrekens kosten. Vandaar dat ook innovatie belangrijk
is. Daarom is ook het Zorginnovatieplatform in het leven geroepen. Er zijn
goede voorbeelden van. Binnenkort zullen wij in een brief aan
de Kamer die voorbeelden illustreren en zullen wij aangeven dat wij op een
aantal terreinen tot experimenten overgaan. Er moet voor worden gezorgd dat
er voldoende personeel is, dat de prijzen niet uit de hand lopen en dat zorg
van de tweede naar de eerste lijn wordt gebracht.De heer Putters (PvdA):Mag ik de woorden van de minister ook zo interpreteren dat bij het monitoren
van de zaken die hij nu noemt, ook nadrukkelijk wordt gekeken naar de effecten
van de vrije prijsvorming op de kwaliteit? Ik heb het dan ook over grootschaligheid
en kleinschaligheid en over de tevredenheid van cliënten.Minister Klink:De motie-Schouw vraagt in feite om die punten mee te nemen in de evaluaties.
De NZa brengt elk jaar een monitor uit waarin met name naar het B-segment
gekeken wordt. Dan zijn in feite de punten die ook terugkomen in de motie-Schouw,
te weten de kwaliteit en de toegankelijkheid van de zorg en de prijsontwikkeling.
Op grond van de afgelopen jaren komt de NZa tot de weliswaar voorzichtige
maar wel eenduidige conclusie dat de kwaliteit licht verbetert. Dat is ook
terug te zien in de prestatie-indicatoren. Ook concludeert de NZa dat de prijsontwikkeling
in 2006 vrij gunstig was en dat die in 2007 min of meer parallel liep aan
de prijsontwikkeling in het A-segment. Je zou kunnen zeggen dat er toen in
termen van de prijs niet zo veel winst is geboekt. Volgens de huidige inschattingen
en cijfers zitten wij dit jaar ongeveer 0,2 onder de reële prijsontwikkeling.
Wat betreft het volume zie je in 2007 gerelateerd aan 2006 een behoorlijke
stijging, die echter te maken heeft met de manier van registreren in 2005.
De maand januari werd toen niet meegenomen. Er was bovendien nog sprake van
een overloop ten aanzien van dbc's. Als je de ontwikkeling van die punten
schoont, zie je dus een gunstige volumeontwikkeling in 2007 en 2008.Mevrouw Dupuis (VVD):Denkt de minister ook nog aan de eigen bijdrage bij het betaalbaar houden
van het geheel? Wat is de rol van de eigen bijdrage in dit geheel?Minister Klink:Daar kom ik zo meteen nog even op terug.Drie punten zijn belangrijk: de beheersing van de prijzen, de ontwikkelingen
op de arbeidsmarkt en de inspanningen om de zorg van de tweede naar de eerste
lijn te brengen. Dat is onze inzet.De volgende instrumenten kunnen daarbij van betekenis zijn. Ten eerste
is er de vrije prijsvorming. Dan gaat het over naar 33 of 34% om vrij
over te onderhandelen. Daarbij worden ook aandoeningen en dbc's betrokken
die onder de eerste lijn vallen. Bij het schonen van het A-segment, waarbij
zaken in de richting van het B-segment zijn gegaan, is daarop gelet. Onder
andere fysiotherapie en diëtiek kunnen in de eerste lijn worden aangeboden.
Dat geeft dus de mogelijkheid om op die terreinen de prijs te vergelijken
en ze over te hevelen naar de eerste lijn. Wij vinden de vrije prijsvorming
van betekenis teneinde de prijs in de hand te houden.Ten tweede moet er gesleuteld worden aan de risicodragendheid van de verzekeraars.
Op dit moment loopt men namelijk nauwelijks risico in de tweede lijn, in tegenstelling
tot de eerste lijn. Uit het feit dat wij daar aandacht voor hebben, kan worden
afgeleid dat wij die zorg naar de eerste lijn willen overhevelen. Ten derde moeten wij met het oog op de substitutie naar een nieuw bekostigingsstelsel
voor de eerste en tweede lijn toe. Laat ik dat kort toelichten. In de tweede
lijn kennen wij op dit moment de functionele budgettering. Als zorg uit het
ziekenhuis naar de eerste lijn gaat, wordt het aan het einde van het jaar
via verrekenregels weer opgeplust naar de FB-budgetten door afspraken daaromtrent.
Hierdoor maakt een verzekeraar twee keer kosten: zowel in de eerste lijn als
in de tweede lijn. Om die reden willen wij van die FB-systematiek af en willen
wij naar prestatiebekostiging gaan. Maar in de eerste lijn worden huisartsen
bekostigd op basis van consulten en inschrijftarieven. Vooral voor substitutie
van zorg aan chronisch zieken biedt het bekostigingsstelsel nu weinig handvatten.
Wij zijn nu aan het verkennen hoe wij in de eerste lijn naar een meer functionele
bekostiging toe kunnen gaan. Hierdoor kunnen modules die ontwikkeld zijn voor
de grote zes chronische aandoeningen, van de tweede naar de eerste lijn gaan,
en zitten er in de bekostigingssystematiek van de eerste lijn voldoende aanknopingspunten
voor contractering door de zorgverzekeraar, maar wel onder bepaalde voorwaarden.
Zo moeten die modulen voldoen aan de standaarden die daar voor staan, zodat
er samenhangende zorg geboden wordt.Ik noem een voorbeeld uit de diëtiek. Bij diabetes gaat het om de
huisarts, de diëtist, de internist, et cetera. Dat moet wel een samenhangend
geheel zijn. Dat is dus zorg die over de verschillende echelons heen aan elkaar
geknoopt is in de vorm van netwerkzorg. Dat vind ik buitengewoon wezenlijk.
De vrije prijsvorming is ook van belang om die ontwikkeling mogelijk te maken
en de zorg voor mensen die aan chronische aandoeningen lijden, dicht bij huis
te brengen.Mevrouw Slagter-Roukema (SP):Ik aarzelde een beetje of ik de vraag zou stellen maar ik ben nieuwsgierig
of de minister criteria heeft om te bepalen welke zorg wel en welke niet in
zo'n omvattend product omschreven kan worden. Dat vraag ik vooral omdat ik
hoorde dat ook CVA-zorg daaronder kon vallen. Er is gezegd dat acute zorg
daar ook een onderdeel van is. Acute zorg is net dat stuk waarvan wij altijd
gezegd hebben dat het niet vrij onderhandelbaar moet zijn, maar dat het altijd
gewoon aanwezig moet zijn. Als je daar over doordenkt, krijg je weer van die
afbakeningsproblemen die onder andere in de AWBZ spelen. Nu wij toch een beetje
aan het filosoferen zijn, ben ik benieuwd hoe de minister daar tegenaan kijkt.Minister Klink:Het is meer dan filosoferen alleen. Net over de grens, in Duitsland, is
er al vanaf 2002 sprake is van "integrierte Versorgung" ofwel geïntegreerde
verzorging. Daarbij gaat het overigens ook om zorgstandaarden die op dit moment
door ZonMw en andere instanties ontwikkeld worden. Daar vindt die geïntegreerde
zorg al plaats. De winsten die geboekt zijn met het oog op het vermijden van
gezondheidsschade lopen behoorlijk op: minder hartinfarcten, minder mensen
met angina pectoris en betere bloedwaarden en bloeddrukken. Over de hele linie
van de zorginhoud brengt dat goede resultaten met zich. Dat geldt ook voor
zorgprijzen maar dat is een afgeleide van het feit dat de zorg inhoudelijk
echt vele malen verbetert. Daarom is het niet zomaar een loze operatie. De
bekostigingsherijking van eerste en tweede lijn en die vrije
prijsvorming staan in dienst van de zorgverbetering.In die geïntegreerde zorg is ook de acute zorg geborgd, in die zin
dat die altijd toegankelijk moet zijn. Natuurlijk zullen wij er via bereikbaarheidstoeslagen
voor zorgen dat er altijd een SEH en altijd een IC beschikbaar is binnen de
bestaande veldnormen. Dat is overigens een punt dat bij de discussie over
vrije prijsvorming en de prestatiebekostiging in de tweede lijn aan bod komt.
Het kan best zijn dat binnen die geïntegreerde zorg modulen voor bijvoorbeeld
hartfalen of CVA vrij onderhandelbaar worden voor zorgaanbieders en de verzekeraars,
maar altijd onder drie condities: de zorg moet samenhangend zijn, acute zorg
moet altijd bereikbaar zijn en de kwaliteit dient inzichtelijk en transparant
te zijn. Achter die standaarden komen ook weer prestatie-indicatoren naar
voren die niet alleen van belang zijn voor de patiënt en de verzekeraar,
maar ook voor de zorgaanbieder, want die zal zich daaraan spiegelen.Ik sta hier zo lang bij stil om twee dingen aan te geven. In de eerste
plaats is die hervorming van de zorg niet ingegeven door prijskaartjes of
de arbeidsmarkt. Zij is zorginhoudelijk gemotiveerd. In de tweede plaats tekent
zich daarbij de samenloop af met datgene waarmee de staatssecretaris bezig
is in de sfeer van de AWBZ, namelijk het afstemmen van zorg op de behoefte
van de patiënt. Voorbeelden hiervan zijn het scheiden van wonen en zorg,
de zorgzwaartepakketten en de cliëntvolgende budgetten. Nogmaals, dat
levert echt wel een agenda op met betrekking tot de Zorgverzekerings­wet,
de AWBZ en de Wmo. Daar moeten wij goed naar kijken. Dit is echter wel onze
gezamenlijke ambitie. Dat zeg ik maar even preluderend op de opmerkingen die
ik nu zal plaatsen bij het artikel in Zorgvisie, waaraan zojuist werd gerefereerd.In dat artikel stond iets over het verschil tussen care en cure. Er werd
niet alleen gezegd dat er een verschil in oriëntatie bestaat inzake de
marktwerking, maar ook in termen van ambitie en aanpak. Ik heb het artikel
zelf niet gelezen en weet dus niet wie meer ambitie werd toegedicht: de staatssecretaris
of mij. Dat maakt ook niet zo veel uit, want ik heb die ambitie zojuist al
inhoudelijk gemotiveerd en qua inzet is er naar mijn stellige overtuiging
in elk geval geen verschil.Sterker nog, op een aantal fronten trekken wij absoluut gezamenlijk op,
bijvoorbeeld op het gebied van het inzichtelijk maken van de kwaliteit. Onlangs
heeft de staatssecretaris daarover een presentatie gegeven in de sfeer van
de AWBZ. In de langdurige zorg loopt men voor op de curatieve zorg, maar wij
hebben wel een gemeenschappelijk doel en een gemeenschappelijke agenda. Verder
trekken wij gezamenlijk op als het gaat om de arbeidsmarkt en het Zorginnovatieplatform.
Hetzelfde geldt voor de ambitie voor persoonsgerichte zorg, die ik zojuist
noemde.Er is wel een verschil in tempo. De Zorgverzekerings­wet is in de
vorige periode hervormd. Ik keek op van de cijfers die zojuist werden genoemd:
van 1,8% toen de AWBZ van start ging tegen 13% nu. Dat is natuurlijk
nogal een verschil. Dat heeft ook te maken met het feit dat de AWBZ erg gevuld
geraakt is met aandoeningen waarvan men zich tegen de achtergrond van een
glasheldere polis kan afvragen: is dat nu wel noodzakelijk geweest en moeten
wij daaraan niet een nadere precisering geven? Daarop gaat de staatssecretaris
in. Ik zeg alleen maar dat in deze kabinetsperiode de AWBZ aan de beurt is
als het gaat om pijnlijke ingrepen in het pakket met het oog op een cliëntgerichte
uitvoering.Het is wel zo dat de monitoring en de evaluaties zowel bij de Zorgverzekeringswet
als bij de AWBZ en de Wmo in 2009 plaatsvinden. Wellicht kan tegen die achtergrond
worden gekeken naar waar die systemen elkaar nu precies in de weg zitten.
Ik heb daar wel ideeën over, maar ik zou te veel speculeren als ik daar
nu al te veel op inga.Er is gevraagd naar de eigen betalingen. Ik kan daar uitvoerig bij stilstaan,
maar misschien moet ik het kort houden en refereren aan het verzoek dat de
heer Putters onlangs gedaan heeft om toch in 2010 de eigen betalingen te evalueren.
Dat hebben wij ook toegezegd. Dit betreft de eigen bijdrage van mensen en
het eigen risico in de Zorgverzekeringswet. Wij willen daar nog eens heel
goed naar kijken en dit meenemen in de evaluatie, waarvan ik inmiddels ook
het Centraal Planbureau heb gevraagd om ernaar te kijken, zodat wij goede
afwegingen kunnen maken.Er zijn verschillende argumenten die pleiten voor eigen betalingen. Zojuist
werd al het besparingsmotief genoemd. Mevrouw Dupuis sprak over het remgeld.
Het zogenaamde "medefinancieringsmotief" werd ook genoemd. Dit betekent
simpelweg dat daar waar er geen besparing is op grond van het feit dat mensen
ook normaal schoeisel moeten kopen maar soms met extra kosten te maken krijgen,
je die normale kosten dan wel in rekening brengt. Bij het remgeldeffect ga
je ervan uit dat het zorgvraagremmende werking heeft. Medefinanciering betreft
simpelweg het gezamenlijk delen van kosten. Dat zijn drie motieven die een
rol spelen, maar elkaar soms ook een beetje in de weg zitten. Daar moeten
wij naar kijken bij die evaluatie.De heer Putters (PvdA):Ik ben blij dit te horen van de minister. Hij doelt volgens mij op de
motie die ik bij de behandeling van het eigen risico heb ingediend en op de
alternatieven waarnaar wij hebben gevraagd. Ik begrijp dat het Centraal Planbureau
daar nog eens naar gaat kijken. Heeft de minister enig idee wanneer het CPB
op dat punt met resultaten zal komen?Minister Klink:Ik meen mij te herinneren dat wij "2010" hebben gezegd. Laat
ik daar maar consistent in blijven: in 2010 krijgt u een rapportage.De heer Putters (PvdA):Dat betekent dat mogelijke alternatieven met voors en tegens nog in deze
kabinetsperiode op tafel komen en besproken kunnen worden.Minister Klink:Laat ik een alternatief noemen dat mij intrigeert. Dat betreft de eigenbijdrageregeling
van € 155. De zorg voor chronisch zieken vraagt drie dingen, ten
eerste zorg dichtbij huis, want je hebt bestendig en voortdurend zorg nodig,
over de echelons heen, liefst in de zojuist genoemde netwerken. De zorg voor
chronisch zieken vergt ook dat wij wellicht meer met ICT zullen gaan doen
om mensen echt te begeleiden. Dat is niet vervreemdend voor mensen. Daar zijn
goede voorbeelden van. Iedereen die daarmee te maken heeft, ervaart dat eerder
als geborgenheid en als een garantie dat er aandacht voor je is dan dat dit
digitaliserend en vervreemdend zou werken. Dat zijn dus de eerste twee punten:
dichtbij huis, zo mogelijk in netwerken, en digitaal een beetje inbedden.
Het derde punt is het zelfmanagement van mensen, bijvoorbeeld
door meer aan beweging te doen via fitnessapparaten of anderszins. Als je
wilt dat mensen daaraan meedoen en als je daar tegelijkertijd een prijskaartje
bij legt van€ 155, span je het paard achter de wagen; dat geldt
in bredere zin voor preventie. Je moet je dus afvragen in hoeverre je voor
bepaalde zorgvormen simpelweg die € 155 moet kwijtschelden. Dat
kunnen nieuwe verzekeraars al doen; die mogelijkheid hebben wij nu wettelijk
gecreëerd. Het is echter best mogelijk dat wij op een gegeven moment
tot de conclusie komen dat aan bepaalde zorgvormen het eigen risico gewoon
onthouden dient te worden om onszelf daarin niet te blokkeren. Dat is typisch
zo'n vraag die wij in 2010 moeten meenemen bij de evaluatie van de eigen betalingen.
Aan de ene kant veronderstellen wij dat remgeld uiteindelijk een kostendekkend
effect heeft, maar als je dat introduceert rondom preventie of zelfmanagement,
heeft het geen kostendempend effect. Omdat mensen zich daardoor van de zorg
vervreemden, zou dat alleen maar tot extra zorgkosten leiden. In Duitsland
zie je met de "Integrierte Versorgung" nu al dat het een enorm zorgprijsdempend
effect heeft als je mensen in staat stelt om zich de zorg te verwerven.Mevrouw Dupuis (VVD):Ik vind dat de minister een merkwaardig mensbeeld hanteert, alsof er niet
een belang voor mensen is om ervoor te zorgen dat zij niet ziek zijn. Dat
hangt toch niet alleen van geld af? Het is toch normaal dat iedereen ernaar
streeft om gezond te blijven of gezond te worden? Ik vind het heel cynisch
om ervan uit te gaan dat dit door geld zou worden doorkruist.Minister Klink:Dat zou betekenen dat hetzelfde cynische motief aan het remgeld ten grondslag
ligt, want je veronderstelt dat mensen daar iets mee doen. Bovendien hebben
wij ook de huisarts uitgezonderd van de € 155 eigen bijdrage om
geen drempel op te werpen voor mensen die uiteindelijk naar hun huisarts willen
gaan. Dat idee speelt dus wel degelijk, maar wij hebben het nu heel grofmazig
gedaan: de eerste lijn niet, de tweede lijn wel. Kijkend naar de zorginhoud
is het soms noodzakelijk dat je juist geen drempel opwerpt om in preventieve
zin ervoor te zorgen dat de zorgkosten gedempt worden. Dat is immers uiteindelijk
het hoofddoel. Vandaar dat het "remgeld" is. Als dat zichzelf in
de staart bijt, moet je zo verstandig zijn om te zeggen: daar dan maar niet.
Wij komen daarop terug in 2010.Ik geloof dat ik het hierbij moet laten, want anders ben ik alweer veel
te lang bezig. De zorgsector is een dynamische sector. Een ding staat voor
mij voorop, namelijk het zorginhoudelijke doel. Ik ben ervan overtuigd dat,
als dat voorop staat, uiteindelijk ook de professional en de mensen die in
de verpleging en verzorging werken, met meer plezier naar het werk zullen
gaan. Uiteindelijk dient dat ook weer het arbeidsmarktmotief dat ik zojuist
noemde.De heer Putters (PvdA):Ik begrijp dat de minister in antwoord op mijn vragen over de motie-Schouw
en de evaluatie van de effecten van de eerste periode van marktwerking op
kwaliteit, toegankelijkheid en dat soort zaken aangeeft dat dit in feite in
de monitors van de NZa en de voortgangsrapportages gebeurt. Heb ik dat goed
begrepen?Minister Klink:De brief die ik vorig jaar in de zomer naar u heb verzonden, ging over
de 20%, dus over de uitbreiding van 10% naar 20%, die
in feite al in het regeerakkoord besloten lag. In een eerste ontmoeting, waar
mevrouw Van Leeuwen nog bij was – dat moet nog voor de verkiezingen
zijn geweest, in het voorjaar van 2007 – en daarna per brief in de zomer
heb ik toegelicht dat wij die elementen van de motie-Schouw hebben meegenomen
bij de evaluatie van 120%. Er bestonden aarzelingen bij de Kamer in
hoeverre dit krachtig en gericht genoeg was gedaan. Ik kan in ieder geval
over de besluitvorming over de 33% en 34% melden dat al die
elementen uitdrukkelijk door de NZa zijn meegenomen en ook volgend jaar zullen
worden meegenomen bij de evaluatie van die 33%. Die evaluatie van volgend
jaar heeft mede ten doel om te bekijken in hoeverre in 2010 eventueel alsnog
met een instrumentarium voor prijsbeheersing moet worden gewerkt. In 2007
gingen wij naar 20%. Laten wij het eens heel boud stellen: als het
daar was ontspoord in termen van prijs en volume, dan hadden wij geen mechanisme
gehad om het daar te ondervangen. Wij hebben ons nu voorzien van de mogelijkheid
om dat in 2010 wel te doen rond de 34%. Dat is een extra waarborg die
wij hebben ingebouwd. In 2009 komt er opnieuw een evaluatie van de NZa over
die 34%. Gedurende 2009 zullen wij voortdurend monitoren wat de prijs-
en volumeontwikkeling is geweest.De heer Putters (PvdA):Ik begrijp wat de minister zegt. Het punt is dat de Kamer daarover heel
graag met minister in gesprek zal gaan. Ik meen mij te herinneren dat in dat
debat juist centraal heeft gestaan dat wij met de regering van gedachten wilden
wisselen over die effecten van de eerste fase marktwerking, alvorens wij tot
verdere uitbreiding zouden overgaan. Niets belet ons natuurlijk om al die
monitors op de agenda te zetten en de minister uit te nodigen daarover te
spreken, dus wij kunnen het ook omdraaien, maar ons kernpunt was wel dat wij
wilden spreken over precies de punten die de minister heeft genoemd, voordat
wij verder wilden gaan met die vrije prijsvorming.Minister Klink:Ik heb als kernpunt van de motie gezien dat er zou worden geëvalueerd
en dat de criteria die erin stonden daarin zouden worden meegenomen, maar
ik loop natuurlijk allerminst weg van een gesprek met de Kamer over de resultaten
daarvan. Ik realiseer mij dat de Kamer mij altijd kan uitnodigen als ik dat
wel zou willen doen.Mevrouw Slagter-Roukema (SP):Wij dragen de minister allemaal een warm hart toe, dus wij zullen hem
vast uitnodigen.Minister Klink:Ik ben blij dat ik het motief ken.Mevrouw Slagter-Roukema (SP):Ik heb ook een vraag, nog een beetje doordenkend over zorg dicht bij de
mensen. Dat is een thema dat mij ook heel sterk aanspreekt. In de ontwikkeling
van de tweedelijnszorg zie je juist concentratie en zorg die verder van de
mensen weg is. Wat ziet de minister als zijn rol, als rol van de regering
bij het ervoor zorgen dat die zorg toch dichter bij mensen beschikbaar blijft?
Een pregnant voorbeeld vormen natuurlijk de IJsselmeerziekenhuizen, die om
lijken te vallen. De minister sprak zelf net over kleinschaligheidstoeslag
of bereikbaarheidstoeslag. Dat zijn toch ingewikkelde zaken, als je daartegenover
het fenomeen marktwerking zet.Minister Klink:Ik zie daar wel dubbele bewegingen. Voor ik bij het voorbeeld van mevrouw
Slagter kom, noem ik de andere beweging. Ik was bij een werkbezoek in Dordrecht.
Specialisten gaven aan hoe bij hen de vrije prijsvorming uitpakt. Zij melden
mij: tien tot vijftien jaar geleden kreeg je ons specialisten echt het ziekenhuis
niet uit, dat kon je vergeten. Dat was het oude Schweizerziekenhuis, dat bezig
was het aanbod van zorg te vertakken in de richting van Ridderkerk. Het aanbod
was gekomen vanuit Ridderkerk. Men heeft in Dordrecht gerealiseerd dat men
gezamenlijk met de huisartsen optrekt in een gezondheidscentrum. Nu zie je
de specialisten naar Strijen en Ridderkerk gaan. Daar vangen zij de eerste
zorg op voor mensen die dat nodig hebben. De patiënten zeggen daar: ik
hoef nu niet meer naar Dordrecht, ik kan bij wijze van spreken om de hoek
mijn zorg halen. Je ziet dat de zorg zich ook naar mensen toe beweegt. Dat
is ook een implicatie van de marktwerking, namelijk dat men zich meer bewust
wordt van het feit dat de bejegening van patiënten en de nabijheid van
de zorg die wordt geboden, een asset is voor het ziekenhuis. Die ontwikkeling
zie je.Ik heb zo-even aangegeven dat ik die substitutie van de zorg nogal belangrijk
vind en dat marktwerking er zonder meer toe zal leiden dat verzekeraars gaan
kijken waar de zorg beter kan worden geboden, in de tweede of in de eerste
lijn. In de eerste lijn is hij in regel simpelweg goedkoper, maar ook beter
en meer nabij, althans voor sommige onderdelen van de zorg voor chronisch
zieken.Daarnaast zie je ook een ontwikkeling van concentratie. Die vind ik niet
altijd erg. Als ik bij de behandeling van eierstokkanker, borstkanker en slokdarmkanker
zie dat volume, routine en subspecialisatie ertoe leiden dat de zorg aanmerkelijk
verbetert en de sterftecijfers aanmerkelijk afnemen, dan denk ik dat de concentratie
soms uit het oogpunt van kwaliteit en veiligheid strikt genomen echt noodzakelijk
is. Je ziet die ontwikkelingen ook in Zeeland. Ik ben mij bewust van de problematiek
die er speelt, maar daar speelt ook de kwaliteit van de zorg een rol, op dit
moment heel simpel ook rond verloskunde. Dan is concentratie niet altijd verkeerd,
mits het maar die dubbele beweging is en mits er maar één punt
centraal staat, namelijk de kwaliteit van de zorg. Uit hoofde van de kwaliteit
zie je ook een andere beweging naar de eerste lijn. Die zullen wij dus aanmoedigen,
ook door ons bekostigingsstelsel te herijken.Dat neemt niet weg dat concentratie ook in die zin in de gaten moet worden
gehouden dat altijd de 45-minutennorm gehandhaafd zal dienen te blijven. Dat
speelt op dit moment ook heel actueel in bijvoorbeeld Zeeland. Daarvoor zal
ik vervolgens arrangementen moeten treffen, bijvoorbeeld via extra ambulances.Staatssecretaris Bussemaker:Voorzitter. Ik ben blij vandaag met de Kamer het debat te kunnen voeren.
Het is voor mij inderdaad het eerste debat met de Kamer. Niet helemaal, want
ik heb een aantal jaren geleden een initiatiefwet mogen verdedigen en ik heb
tweemaal een kennismakingsgesprek met de Kamer gevoerd. Ik ben toch blij dat
ik hier met de Kamer mag spreken over zo'n belangrijk thema, de toekomst van
de gezondheidszorg en de AWBZ en de Wmo meer in het bijzonder. Er zijn veel
indringende vragen gesteld over de aard van het stelsel, naar de betekenis
van de AWBZ en de Wmo, de achtergrond ervan en de toekomst. Dat zijn vragen
die betrekking hebben op zeer verschillende elementen, vragen die zowel betrekking
hebben op de structuur als de afstemming tussen de verschillende systemen,
maar ook op organisatorische vraagstukken, indicatievraagstukken, financiële
vraagstukken en zelfs ethische en morele vraagstukken. Mevrouw Dupuis heeft
daaraan nadrukkelijk gerefereerd.Ik was het zeer met de heer Putters eens, die zijn betoog ermee begon
dat wij hier gewend zijn om over systemen en structuren te spreken. Helaas
kan ik daar vandaag ook niet onderuit komen, maar wij moeten hier wel steeds
in gedachten houden dat wij over mensen spreken en dat wij over kwetsbare
mensen spreken, voor wie veranderingen hard kunnen aankomen en grote gevolgen
kunnen hebben. Wij zitten echter wel in een situatie waarin die veranderingen
absoluut nodig zijn.Ik begin met terug te kijken op de geschiedenis van de AWBZ en de Wmo
om van daaruit mijn toekomstvisie te geven, want die zaken hangen nauw met
elkaar samen. Vervolgens wil ik ingaan op een aantal meer specifieke thema's.
Ik zal achtereenvolgens de pakketmaatregelen behandelen, de relatie tussen
Zorgverzekeringswet, AWBZ en Wmo, de vraag of sprake is van nog meer overhevelingen,
het pgb, de relatie tussen wonen en zorg, de positie van de NMa en ketenzorg,
de eigen bijdrage, de financiën en de contracteerruimte en de bureaucratie.
Vervolgens zal ik de vragen die ik dan nog over heb over de Wmo en nog enkele
incidentele vragen beantwoorden.Ik zal eerst even terugkijken. Waar komen wij vandaan? De heer Klein Breteler
heeft het heel goed geformuleerd toen hij verwoordde waarom de AWBZ in 1968
tot stand is gekomen, namelijk omdat er nauwelijks voorzieningen waren die
mensen met onverzekerbare zorgvragen behandelden. Zij waren overgeleverd aan
de goedwillendheid van anderen. De kwaliteit was niet goed geregeld en het
geld moest bij elkaar worden gesprokkeld uit allemaal kleine geldpotjes. Een
collectieve verzekering ontbrak en die was nodig in de ontwikkeling van de
Nederlandse verzorgingsstaat. Een voorziening die overigens ook tot stand
is gekomen na een advies van destijds de SER en waarvan solidariteit de belangrijkste
basis is. Ik denk dat dit iets is waarop wij trots kunnen zijn. Solidariteit
kent echter wel een grens en moet door ons allen betaald worden. Op deze vraag
zal ik later in mijn betoog nog terugkomen.De AWBZ werd destijds ingevoerd voor de financiering van de intramurale
zorg in verpleeginrichtingen, in "zwakzinnigeninrichtingen" –
zo werden ze toen genoemd – en inrichtingen voor "lichamelijk en
zintuigelijk gebrekkigen, zoals debielen en imbecielen". Gelukkig is
er sindsdien veel veranderd, in ieder geval in de bejegening en in het taalgebruik
waarmee wij groepen mensen met een zware beperking aanduiden die zorg nodig
hebben. De kern van de gedachte van solidariteit met mensen die zware beperkingen
hebben en die hulp en zorg nodig hebben, staat wat mij betreft nog steeds
als een huis. De kern van de AWBZ is wel dat het een verzekering is en daarmee
een afdwingbaar recht. Mensen die zorg nodig hebben, kunnen een beroep doen
op de AWBZ. Mits zij aan de voorwaarden voldoen, is de overheid
ook verplicht om deze zorg te bieden. Er is dus ook sprake van een zorgplicht.
Vandaag de dag zijn het de zorgkantoren die de verplichting hebben om geïnitieerde
zorg te leveren. Het recht op zorg geeft kwetsbare mensen in de AWBZ de garantie
dat zij de zorg krijgen die zij nodig hebben.Als je kijkt naar de ontwikkelingen sindsdien, dan zie je dat in de eerste
periode vooral is gezorgd voor meer inrichtingen: verpleeginrichtingen en
inrichtingen voor behandeling of verpleging van zwakzinnigen. Deze werden
gesaneerd en op een kwalitatief verantwoord peil gebracht. In de loop van
de tijd zijn er tal van voorzieningen bijgekomen. De uiteindelijke AWBZ-voorziening
is fors uitgebreid. De heer Klein Breteler gaf dit al aan door de premie van
die tijd van 1,3% te noemen. Er kwam van alles bij: bejaardenzorg en
medische kindertehuizen in 1970, medische kleuterdagverblijven in 1971, dagverblijven
voor gehandicapten in 1973, preventie in 1974, gezinsvervangende tehuizen
in 1976 en hulp door de Riagg in 1982. Met deze groei van voorzieningen nam
ook het aandeel van de AWBZ in de totale uitgaven voor de gezondheidszorg
toe, van 21% in 1972 naar bijna 40% in 1998 en nog ruim 40%
nu. Iedereen die werkt, betaalt momenteel een premie van € 320 per
maand voor de AWBZ, in ieder geval iedereen met een modaal inkomen. Dat is
nogal wat. Heel veel mensen beseffen dit niet.Aan de premie die wij betalen en de middelen die wij blijkbaar nodig hebben,
laat zich de ontwikkeling aflezen dat er met name in de eerste 25 tot 30 jaar –
ik schetste dit zo-even al – tal van elementen zijn bijgekomen, waardoor
de AWBZ een lappendeken is geworden. Vandaag werd gerefereerd aan staatssecretaris
Simons. Hij was een van degenen die nog echt overhevelingen heeft gemaakt
richting de AWBZ. Nu zien wij dat wij op onderdelen een beweging terug maken
om de AWBZ op te schonen, opdat echt onverzekerbare langdurige zorg overblijft.Wat ook is veranderd in de loop van de tijd, is de visie op cliënten.
Gelukkig spreken wij nu van mensen met een beperking en niet van debielen
en imbecielen. Ook de visie op cliënten in het algemeen is veranderd.
Cliënten zijn mondiger en kritischer geworden. Als gevolg daarvan is
ook het persoonsgebonden budget in de jaren negentig ingevoerd. Mensen hebben
meer wensen, laten minder gemakkelijk anderen bepalen wat goed voor hen is.
Daarnaast is de idee over de menselijke maat veranderd. Ook op dit punt zien
wij een beweging. Was bij de eerste 30 jaar sprake van een beweging naar grote
instellingen buiten de samenleving, aan de rand van de stad, waar mensen met
beperkingen samenwoonden, nu zien wij een beweging terug om mensen zo veel
mogelijk te laten participeren in de samenleving en het leven van alledag
ook in de zorg een plek te geven. Dit kan zijn door middel van kleinschalige
voorzieningen voor dementerenden in de wijk, projecten met begeleid wonen
voor gehandicapten en alle manieren om keuzevrijheid of zelfstandig wonen
te bevorderen en te investeren in kwaliteit.Binnen deze twee grote bewegingen zien wij met name op het punt van financiën
momenten van explosie. Volgens mij verwees mevrouw Dupuis daarnaar. Wij zien
dat de AWBZ met name in 2003, toen wij de functiegerichte omschrijvingen in
zeven functies hebben veranderd, te weten: huishoudelijke verzorging, persoonlijke
verzorging, verpleging, ondersteunende begeleiding, activerende begeleiding,
behandeling en verblijf, als onbedoeld effect een enorme groei heeft doorgemaakt.
Immers, deze functies waren eigenlijk alleen voor gehandicapten bedoeld. Daar
ligt een van de oorzaken dat wij een en ander niet meer goed in de hand hebben.Wij moeten de AWBZ dus opschonen. Dit is in ieder geval een taak die ik
mijzelf heb gesteld. De menselijke maat, het gewone leven, moeten wij meer
in de zorg laten binnenkomen. Dit heeft alles met kleinschaligheid te maken.
Als je kijkt hoe Nederland het internationaal doet, zie je dat wij een redelijk
goede middenmoter zijn. Wij doen het niet heel erg goed – wij geven
wel heel veel geld uit, wat dat betreft staan wij aan de top – maar
wij scoren gemiddeld. Het is mijn ambitie om deze normering omhoog te brengen
en dus ook de kwaliteit in de langdurige zorg te verbeteren.De heer Putters (PvdA):Ik steun de redenering van de staatssecretaris en ook de noodzaak tot
opschoning van de AWBZ. Onze fractie vindt het wel belangrijk dat hiermee
niet de indruk ontstaat alsof deze zaken die er in de loop der tijd zijn ingekomen
en er nu wellicht uit moeten, onbelangrijk, onnodig of onzinnig zijn. Het
lijkt mij dat dit nadrukkelijk niet het geval is. Ik wil een pleidooi houden
voor een goede communicatie over de reden van het verwijderen van deze zaken
uit de AWBZ en over de wijze waarop dit wordt opgevangen: moeten burgers hiervoor
zelf betalen of gebeurt dit via de Wmo? Dit lijkt mij wel heel erg belangrijk,
omdat de term "opschoning" naar buiten toe al gauw de indruk wekt
van "onnodig", "onbelangrijk".Staatssecretaris Bussemaker:Ik ben het geheel met de heer Putters eens. Het idee mag niet ontstaan
dat wij er maar wat uithalen en dat mensen zelf maar moeten zien hoe zij dit
oplossen. Bij de bespreking van de pakketmaatregelen kom ik hierop terug.
Ouders van kinderen met gedragsproblemen hebben een probleem. Het kan hen
voor heel grote problemen stellen om een kind te hebben met bijvoorbeeld ADHD
of PDD-NOS. De vraag is alleen of dit geregeld moet worden vanuit de AWBZ
en of dit altijd vanuit dit verzekeringssysteem moet. Ik kom hier nog uitgebreid
over te spreken.Ook internationaal gezien hebben wij hoge uitgaven. Dit heeft veel te
maken met het feit dat wij veel intramurale zorg hebben; veel formele zorg
en weinig informele zorg. Ook op dit punt moeten wij misschien een beweging
terug maken. Wij hebben heel veel mantelzorg laten overnemen door professionals.
Ook als je kijkt naar de toekomstverkenningen met de behoefte aan zorg en
de arbeidsmarktperspectieven, zijn er goede redenen om een deel daarvan weer
binnen sociale netwerken te laten uitvoeren. Dit deel van de mantelzorg moet
niet altijd terug naar het kerngezin, maar wel naar de kring om de cliënt
heen.Kortom, er is een aantal redenen waarom de AWBZ moet veranderen. Laten
wij vervolgens vanuit een andere insteek kijken naar waar de Wmo ook alweer
vandaan komt. In de loop der jaren is participatie een belangrijk onderdeel
van de AWBZ geworden. Dit heeft bijgedragen aan de grote groei van de AWBZ.
In de jaren negentig en in het begin van deze eeuw is het besef gegroeid dat
een sterke, afzonderlijke wet naast de AWBZ nodig kan zijn om deze participatie
daadwerkelijk gestalte te kunnen geven. Daar is de Wmo, die op 1 januari
2007 in werking trad, een gevolg van. Voor de Wmo hadden wij
natuurlijk al wel het welzijnswerk en de Welzijnswet uit 1994. Deze heeft
helaas niet het nieuwe elan gebracht waarop velen hoopten. De Welzijnswet
was een decentrale wet waarbij aan de gemeenten nauwelijks prestatie-eisen
werden gesteld. Volgens mij zei mevrouw Slagter dat hierop ook wel ruim is
bezuinigd door veel gemeenten. In de Welzijnswet werden wel doelgroepen genoemd
waarvoor de gemeente welzijnsbeleid moest ontwikkelen. De Welzijnswet kende
echter geen expliciete bepalingen over cliëntenparticipatie of het betrekken
van burgers bij de totstandkoming van beleid. De decentralisering en de gemeentelijke
zeggenschap van de Wmo worden vaak benadrukt. Ontegenzeggelijk is hiervan
ook sprake, maar tegelijkertijd draaien wij de slinger terug. Immers, de systeemverantwoordelijkheid
in de Wmo is groter dan in de Welzijnswet zodat wij, weliswaar niet op specifieke
onderdelen, maar wel in algemene zin, via de systeemverantwoordelijkheid vanuit
het Rijk kunnen sturen op wat de gemeenten doen. De gemeente kan eraan bijdragen
dat mensen veel meer op eigen kracht kunnen participeren. Soms is hiervoor
een klein zetje nodig, soms is hier veel meer voor nodig. De Wmo is echter
heel nadrukkelijk een participatiewet en geen zorgwet.Zoals gezegd, is Wmo per 1 januari 2007 in werking getreden als voorziening.
Hierin zien wij heel goed het verschil. De heer Putters en anderen vroegen
zich af wat precies het verschil is tussen verzekering en voorziening en het
verschil tussen zorg en participatie; waar houdt het een op en begint het
ander? De zorgvraag die mensen hebben, kan beantwoord worden vanuit de Zorgverzekeringswet,
vanuit de AWBZ of vanuit de Wmo. De Zorgverzekeringswet en de AWBZ zijn verzekeringen.
De Wmo is een voorziening en hierbij geldt dus ook een ander sturingsprincipe.
Mensen met ernstige beperkingen en aandoeningen die behoefte hebben aan langdurige
zorg, moeten ook het recht hebben om deze zorg te kunnen afdwingen. Hier is
de AWBZ voor bedoeld als collectieve verzekering. Het gaat hierbij dus ook
om een individueel recht met een individuele verzekeringsaanspraak. Het is
mijn stelling dat ingeval van ondersteunen en laten participeren van mensen
voor de sturing en uitvoering, bij participatie dus, de gemeente eerder aan
zet is. Deze zit immers dicht bij de burger en kan veel gemakkelijker verbindingen
leggen tussen mensen en sociale netwerken, met meer ruimte voor lokaal maatwerk.
De gemeente kan hieraan ook met een collectieve voorziening invulling geven.
Het hoeft niet altijd te gaan om een individueel recht; het kan ook gaan om
een lokale, collectieve voorziening waarvan meer mensen gebruik kunnen maken.
Waar het onderscheid precies ligt, is een ingewikkelde kwestie. Dit valt niet
met een schaartje te knippen. Bij de pakketmaatregelen kom ik hierop terug.Bij mijn aantreden trof ik een AWBZ aan die een lappendeken bleek te zijn.
Bovendien lagen er veel problemen op tafel. Ik was nog geen halfuur staatssecretaris
of ik werd voor spoedberaad weggeroepen omdat de middelen voor het persoonsgebonden
budget op waren. Ik kan de Kamer vertellen dat het sindsdien tenminste de
eerste maanden niet veel anders is gegaan. Ik trof een Wmo aan die anderhalve
maand daarvoor was ingegaan. Wij waren nog maar net begonnen om de praktijkeffecten
te leren zien. Kortom, er lagen en er liggen nogal wat problemen op tafel.
Ik zeg dit in het bijzonder tegen mevrouw Dupuis. Deze problemen zijn dus
ook niet nieuw; ze zijn in de loop der tijd ontstaan. Anderen zeggen wel eens:
er is veel achterstallig onderhoud bij de AWBZ. Dat achterstallige onderhoud
heb ik aangetroffen en er restte mij geen andere keus dan dit snel aan te
pakken. Daarom heb ik destijds zelf het initiatief genomen om de Sociaal-Economische
Raad om advies te vragen. Ik wilde namelijk een breder draagvlak dan de adviezen
die er lagen.De heer Klein Breteler (CDA):Ik denk dat de staatssecretaris zo-even een zeer helder betoog heeft gehouden,
waarmee ik het volstrekt eens ben. Het is juist dat er een principieel verschil
is tussen een verzekering en een voorziening. De AWBZ is een verzekering,
waarbij de rechten wettelijk geborgd en te verkrijgen zijn. Bij een voorziening,
de Wmo, ligt dit anders. Ik weet niet of de staatssecretaris hierover nog
komt te spreken, maar ik heb de volgende vraag. De CDA-fractie deelt de definitie.
Moet het persoonsgebonden budget, en in de toekomst wellicht een persoonsvolgend
budget, met het oog hierop inderdaad principieel niet meer in een subsidieregeling
geregeld worden, maar in plaats daarvan een wettelijke aanspraak zijn? Hierin
worden immers rechten uit de AWBZ bekostigd. Het zou, gelet op de uitleg van
de staatssecretaris, toch voor de hand liggen dat het persoonsgebonden budget
inderdaad een afdwingbaar recht is?Staatssecretaris Bussemaker:Ik kom straks nog uitgebreid te spreken over het persoonsgebonden budget.
U hebt gelijk, mijnheer Klein Breteler, ik ben zelf begonnen met het noemen
van het persoonsgebonden budget. Een van de redenen dat ik nu de maatregelen
neem die ik neem, is dat ik niet aan het persoonsgebonden budget als zodanig
wilde sleutelen. De gemakkelijkste oplossing die ik al direct bij mijn aantreden
had kunnen nemen, was het stopzetten van het pgb, omdat het hierbij om een
subsidieregeling gaat en geen afdwingbaar recht. Uit het feit dat dit sindsdien
niet is gebeurd, hoewel er het afgelopen halfjaar talloze momenten zijn geweest
waarop dit wel had kunnen gebeuren, mag men in ieder geval afleiden dat ik
het pgb een warm hart toedraag. Ik kom hier straks nog op terug.Ik wil langzaam de overstap maken naar de toekomst door nog even in te
gaan op de uitdagingen die ik binnen de AWBZ zie. Vaak wordt de financiële
kant benadrukt. Deze is ook belangrijk, maar wat mij betreft gaat het verder.
Het gaat ook over de vraag of je deze individuele aanspraken wel wenselijk
vindt voor alle AWBZ-gelden waarop aanspraak gemaakt kan worden. Bij de langdurige
zorg hebben wij aan de ene kant te maken met te weinig cliëntgerichtheid,
te weinig kwaliteit en te veel bureaucratie. Daarnaast hebben wij te maken
met een maatschappelijke tendens. Immers, de AWBZ is in aard en omvang veranderd
door al deze aanvullende regelgeving, deze lappendeken van aanspraken.Ik zie dit met name terug bij de functie ondersteunende begeleiding. Mensen
maken hier enorm veel gebruik van. Vanaf 2003 zit hier een enorme groei in,
overigens vooral in de vraag van mensen met pgb's. De groei van het gebruik
van de AWBZ zit inderdaad veel meer bij jongeren dan bij ouderen. In dit geval
gaat het dus om individuele rechtsaanspraken en daarmee om individuele begeleiding.
Mijn vraag is of wij het met name ingeval van mensen met gedragsproblemen,
zeker ingeval van jongeren, wenselijk vinden dat iedereen daaruit
individuele begeleiding vergoed krijgt bij gedragsproblemen. Mevrouw Dupuis
gaf daarvan voorbeelden die ik zelf in eerdere brieven heb genoemd, zoals
individuele begeleiding bij school, individuele begeleiding bij de voetbalclub.
De vraag is wat je doet met de samenleving en wat je doet met jongeren die
al vanaf hun tiende jaar een individueel ondersteuningstraject vanuit de AWBZ
krijgen. De vraag is of zij hier ooit nog vanaf komen. Dit werkt niet alleen
individualiserend, maar ook medicaliserend. Ik heb hier bezwaar tegen, want
ik vind dat in dit geval geen sprake is van langdurige, onverzekerbare zorg.
Ik vind dit bij uitstek iets wat ondersteund zou moeten worden vanuit het
participatieperspectief waarin je zegt: zouden wij scholen en sportclubs niet
beter moeten toerusten om te kunnen omgaan met jongeren met gedragsproblemen?
Je moet het dan op een andere manier aanpakken: in de buurt, in samenwerking
met mensen en niet als een individuele aanspraak.Mevrouw Slagter-Roukema (SP):Ik kan het eens zijn met de staatssecretaris. Een ander probleem –
wellicht komt zij hier nog over te spreken – is hoe je de kwaliteit
kunt controleren van al deze individuele begeleiding.Staatssecretaris Bussemaker:Dat is ingewikkeld, met name bij het pgb. Mensen kunnen het pgb immers
vrij besteden. Ik vind dit wel een heel ingewikkelde kwestie. De grote waarde
van het pgb is juist dat mensen zelf kunnen vragen om zorg te leveren. Ik
denk dat de toename van de ondersteunende begeleiding en met name het gebruik
bij het pgb wellicht in een combinatie van factoren ligt. Mensen kunnen deze
aanspraak vrij gemakkelijk krijgen. U was het, mevrouw Slagter, die zei: ik
kom in mijn huisartsenpraktijk mensen tegen die graag een verwijzing willen
voor de jeugd-GGZ of een kinderpsychiater. Zo weet ik dat mensen bijna vanzelfsprekend
aanspraak kunnen maken op AWBZ-middelen, als men in de jeugdzorg zegt dat
er een psychiatrische aanpak moet komen. De vraag is of dit terecht is. Ingeval
van de pgb-constructie is het de vraag of je hiermee wellicht een ander doel
dient. Ook in dit geval weer een respectabel probleem. Ik zeg dit met name
tegen de heer Putters. Misschien overbelaste ouders die niet alleen met dit
kind te maken hebben, maar ook met carrières die zij willen maken,
met opleidingen die zij willen volgen, met andere kinderen die allerlei wensen
hebben. Ook in dat geval is het de vraag of de AWBZ hiervoor bedoeld is. Is
het wenselijk dat hierop aanspraak gemaakt kan worden via een individueel
afdwingbaar recht?Ik zie in de praktijk ook heel goede voorbeelden waarin dit soort ondersteuning
op een andere manier vorm krijgt. Dit zijn de mooie, positieve voorbeelden
uit de Wmo, bijvoorbeeld het project "Sociaal vangnet in de buurt".
Dit project is erop gericht om ouderen zo lang mogelijk zelfstandig in de
buurt te laten wonen, vereenzaming tegen te gaan en ook nog iets van waarde
in de buurt mee te geven. Dit kan met behulp van inzet van jongeren en vrijwilligers
of met andere projecten uit de buurt. Een ander voorbeeld, dat ik zelf vaak
heb genoemd, is de boodschappenservice. Deze wordt betaald uit de AWBZ, een
individueel afdwingbaar recht. De AWBZ-vergoeding hiervoor was € 45
per uur. Deze hebben wij met ingang van dit jaar teruggebracht naar € 35
per uur. Ook in dit geval is het de vraag of het wenselijk is dat wij een
professional boodschappen langs laten brengen of dat wij beter een boodschappenbuurtbus
kunnen instellen waardoor mensen niet alleen nog zo veel mogelijk zelf hun
boodschappen kunnen doen, maar ook anderen tegenkomen, waarmee eenzaamheid
bestreden wordt. Of waarom gaan wij niet bij een gemeente in combinatie met
de WWB en de Wmo dienstencentra instellen, klussendiensten waarmee mensen
iets kunnen betekenen voor anderen? Dit kan gaan om het doen van boodschappen,
het indraaien van een lampje of andere kleine klussen in huis. Of maatjesprojecten
met kinderen uit de klas die als mentor optreden voor een ander kind met problemen.
Ik spreek psychiaters die zeggen dat deze kinderen, als je het zo organiseert,
aan het einde van het schooljaar zeggen: wij zijn helemaal geen hulpverleners
meer voor dat ene meisje uit de klas met gedragsproblemen; zij is onze vriendin
geworden.Dit is misschien een idealistisch verhaal. Het vergt veel inzet en dit
gaat met vallen en opstaan, maar het is mijn vaste overtuiging dat wij deze
kant op moeten. Wij moeten de beweging maken van ondersteunende participatie
naar lokale sociale netwerken. De AWBZ moeten wij houden voor mensen die werkelijk
te maken hebben met complexe zorg.Mijn toekomstvisie ligt wat dat betreft heel erg in het op een heel andere
manier dan nu gebeurt afstemmen van participatie en zorg. Voorop moet staan
dat mensen niet buiten de boot mogen vallen, dat iedereen mee moet kunnen
doen, ongeacht beperkingen. Maar wij constateren ook dat participatie en zorg
vaak in elkaars verlengde liggen, en dat beide belangrijk zijn. Ze moeten
wel van elkaar worden onderscheiden, zodat er andere systemen voor kunnen
gelden, maar in de praktijk zal, net als bij de Zorgverzekeringswet, op lokaal
niveau samengewerkt moeten worden. Daar spelen de huisartsen, de verpleegkundigen
en de opbouwwerkers een rol.Bij het woord "participatie" denk ik vooral aan passende voorzieningen,
waarbij van onderop wordt geprobeerd netwerken op te bouwen, en dus geen verzekeringssysteem.
Bij de Wmo staan daarom verbinden, integraliteit en lokaal maatwerk centraal.
Daarin zie je dat de Wmo vernieuwend kan zijn door verbindingen te leggen
tussen zorg en participatie, tussen wonen en participatie en tussen werk en
inkomen. Dat doen wij met de prestatievelden. Veel gemeenten zijn op een heel
innovatieve manier bezig vorm te geven aan beleidsplannen in de Wmo. Met initiatieven
zoals ik ze net noemde wordt het welzijnswerk opnieuw uitgevonden.De heer Putters (PvdA):Ik steun u heel erg. In mijn inbreng heb ik aangegeven dat het dan wel
van belang is om vanuit die verschillende geldstromen wat makkelijker over
en weer te kunnen uitwisselen. Komt dat nog?Staatssecretaris Bussemaker:Ik ben het met u eens dat je die geldstromen moet kunnen uitwisselen,
althans dat die goed afgestemd moeten worden. Tegelijkertijd willen wij ook
die glasheldere polis. Nu was het ook uitwisselbaar, maar altijd maar één
kant op, namelijk door het bij de AWBZ te claimen. Die route ga ik echt definitief
afsnijden. Dat neemt niet weg dat op lokaal niveau een aantal pilots loopt,
waaruit blijkt dat uitwisselbaarheid en afstemming nog beter kunnen dan nu
het geval is. Dat is een continue uitdaging voor de komende jaren.De heer Putters (PvdA):Bent u voornemens dat soort experimenten op wat grotere schaal te gaan
doen? Volgens mij zijn daar namelijk vrij snel grote slagen te maken in de
uitvoering.Staatssecretaris Bussemaker:Daar kom ik nog op. U hebt zelf het Frieslab genoemd, een pilot die daarvan
een voorbeeld is. Het gaat hierbij om kwetsbare groepen, terwijl je altijd
met niet-voorziene effecten zit. Bij de Wmo had niemand voorspeld dat in een
mum van tijd een hele omkering zou plaatsvinden. Experimenteer en leer daarvan.Ik zie het welzijnswerk zich in de praktijk ontwikkelen, waarbij de participatiedoelstelling
voorop staat. In mijn derde voortgangsrapportage, die ik naar de Tweede Kamer
heb gestuurd, heb ik daaraan veel aandacht besteed. Het welzijnswerk moet
namelijk wel echt veranderen, want het is van oudsher nog veel te veel aanbodgestuurd.
Veel te veel wordt door anderen bedacht wat goed is voor mensen, en er wordt
veel te weinig van onderop samen met mensen georganiseerd. De kracht van de
Wmo ligt niet in het dwingend voorschrijven, maar in het creatief zoeken naar
nieuwe samenwerkingsvormen. Mensen moeten veel meer vanuit de vraagkant, en
minder vanuit het aanbod opereren, wat voor gemeenten een heel andere opstelling
vraagt. Geen lange beleidsnota's en grote kantoren, maar naar mensen toegaan
en in hun netwerken vragen wat zij nodig hebben. De indicatiestelling door
de gemeenten kan op een heel andere manier. Heel veel gemeenten hebben een
beetje voor de makkelijkste weg gekozen: indicatie door het CIZ voor de huishoudelijke
hulp. Maar als je mijn lijn doortrekt, zou je veel meer moeten gaan naar wat
de VNG een keukentafelgesprek noemt. Daarbij kijk je niet alleen of ze huishoudelijke
hulp nodig hebben, maar ook of er nog meer zaken zijn die hen bezig houden
en of zij nog iets kunnen doen voor de samenleving. Ik vind het heel jammer
dat de discussie die nu wordt gevoerd over de Wmo nog steeds gaat over de
huishoudelijke hulp, terwijl in de praktijk heel veel voorbeelden zichtbaar
zijn waarbij van onderop wordt gewerkt, en waarbij wordt geprobeerd mensen
in de buurt te laten wonen, zoals minister Vogelaar en ik met Thuis in de
buurt proberen vorm te geven.De heer Klein Breteler (CDA):Ik vind het jammer dat de problemen rond de Wmo, die er hier en daar wel
zijn, te veel op het Binnenhof worden besproken en te weinig in de gemeenteraden.
Mij valt op dat wij hierover praten – ook de heer Putters deed dat in
zijn bijdrage – maar ik maak mij er zorgen over dat in de raden veel
te weinig wordt gesproken over de mogelijkheden van de Wmo. Ik heb daarvoor
aandacht gevraagd, gezien de reikwijdte van de Wmo. Is de staatssecretaris
dat met mij eens?Staatssecretaris Bussemaker:Ja. Steeds vaker beantwoord ik schriftelijke vragen van de overkant met
een verwijzing naar de lokale wethouders, die de regie voeren. Tegelijkertijd
zeg ik tegen wethouders: pas op dat jullie de AWBZ niet overplanten op de
Wmo of het lokale niveau. Dan is het van het allergrootste belang dat iemand
in Groningen hetzelfde krijgt als iemand in Maastricht. Bij die ondersteuning
hebben gemeenten veel meer mogelijkheden om zelf te sturen, bijvoorbeeld als
het gaat om aanbesteden. Ik heb mij eerlijk gezegd wel verbaasd – dat
zal wel iets met de korte invoeringstijd te maken hebben gehad – dat
heel veel gemeenten de aanbesteding van de huishoudelijke hulp aan ambtenaren
of derden hebben overgedragen. Mijn stelling is dat wethouders politieke keuzes
moeten maken over wat zij belangrijk vinden in de Wmo en waarop zij door de
raad afgerekend willen worden.De heer Putters (PvdA):Het laatste is mij uit het hart gegrepen. In deze Kamer heeft uw voorganger
met ons het debat over de Wmo gevoerd, waarbij is gezegd dat gemeenten het
hele jaar 2007 over de invoering van de Wmo konden doen, omdat zij dan dit
soort dingen goed konden regelen. Maar het is volgens mij ook heel slecht
gecommuniceerd met gemeenten dat dat kon en dat dat niet meteen allerlei negatieve
consequenties had op financieel gebied. Daarover hebben wij als Kamer onze
bezwaren geuit.Wij zitten hier inderdaad niet in de gemeenteraad. Maar als welzijn echt
belangrijk wordt gevonden, ben ik wel benieuwd naar de opvatting van de staatssecretaris
over hoe dat in de kaderstelling een plek moet krijgen. Wij moeten hier niet
bepalen wat dat moet zijn, maar wel dat dat onderdeel moet zijn van het gehele
pakket van een gemeente. Hetzelfde geldt eigenlijk voor de indicatiestelling.
Volledig eens met wat de staatssecretaris zegt, maar hoe gaan wij ervoor zorgen
dat dat lokaal op een andere manier gebeurt?De heer Van den Berg (SGP):Het probleem bij veel gemeenten is dat zij geen goed opgeleide ambtenaren
hebben. Een ambtenaar die verantwoordelijk is voor de aanbesteding, wordt
tot nu toe niet opgeleid. Het is een kwestie van met vallen en opstaan praktijkervaring
opdoen, en dat loopt lang niet altijd. Verder zijn er heel goede voorbeelden
van een sociaal vangnet, maar ook daar loopt men tegen regelgeving van de
rijksoverheid aan waar ze niet doorheen komen. Ik noem problemen rondom gezinnen,
waartegen vaak niet kan worden opgetreden, gelet op allerlei regeltjes waar
men niet doorheen komt. Voordat gemeenten "op stoom" zijn, moet
er nog heel veel gebeuren. Onze zorg is dat dat steeds meer uit elkaar gaat
lopen, dus dat delen van de AWBZ wellicht naar gemeenten gaan die dat helemaal
niet meer aankunnen. Dat zou een ramp kunnen zijn voor mensen die dat allemaal
nodig hebben.Staatssecretaris Bussemaker:Er is zonder meer een groot verschil tussen de slagkracht van gemeenten.
Grotere gemeenten kunnen dit soort overhevelingen makkelijker aan dan kleinere
gemeenten. Zij hebben meer mens- en denkkracht om dat te doen. Maar ik blijf
erbij dat niet de kernvraag is of er medewerkers zitten die de techniek beheersen,
maar of er een lokale wethouder is die bereid is politiek te worden afgerekend
op lokale doelen die hij of zij stelt. Als iemand dat doet en daarvoor iedereen
die daarbij op lokaal niveau een rol heeft weet te mobiliseren, ben ik ervan
overtuigd dat je dan heel ver komt. Daarvan zie je in de praktijk goede voorbeelden.
Ik probeer daarbij te helpen. Ik hoor van heel veel individuele wethouders
dat zij vinden dat zij meer ondersteuning en sturing nodig hebben. Niet dat
ik voor moet schrijven wat zij moeten doen, maar ik moet ze helpen hoe ze
iets kunnen doen. Dus hebben wij bij de huishoudelijke hulp het boekje "Sociaal
verantwoord aanbesteden" gemaakt, want dat is geen marktwerking in die zin dat je bij de Wmo alleen op de prijs moet letten: je kunt
werkelijk alles bedenken. Toevallig was ik vanmorgen in Arnhem en Nijmegen.
In die laatste stad had men als goed links collegebestuur de Balkenendenorm
erin willen zetten, maar dat kon nu net niet, want dat mag niet van Europa.
Maar verder kun je het zo gek niet bedenken of de gemeente kan aangeven wat
de eisen zijn bij de aanbesteding en bij de thuiszorgorganisaties die de huishoudelijke
hulp leveren. Ook op andere terreinen, bijvoorbeeld op dat van de mantelzorg,
heb ik kaderstellend beleid geformuleerd, waarin ik aangeef wat ik verwacht
dat gemeenten doen. Verder geef ik aan dat ik ga kijken of de helft van de
gemeenten over twee jaar echt een beleidsplan heeft op het terrein van mantelzorgondersteuning.
Dan moeten de gemeenten zelf bedenken hoe zij dat in hun geval het beste willen
doen. Om die reden heb ik in mijn derde voortgangsrapportage het welzijnswerk
centraal gesteld. Daar houd ik niet mee op. Wel wil ik met een aantal deskundigen
en voorlopers aangeven wat anderen daarvan kunnen leren. Dat kan niet allemaal
van het ene op het andere jaar.De VNG is samen met cliëntenorganisaties heel actief bezig met de
indicatiestelling. Zij is bezig een modelverordening te maken, juist om duidelijker
te maken wat gemeenten zouden kunnen doen om tot goede afspraken en een integrale
benadering te komen. Er gebeurt dus echt ontzettend veel op dat terrein. Ik
ben het eens met de heer Van den Berg dat dat allemaal eerst moet worden geregeld
voordat wij nog meer overhevelen naar de gemeenten. Dat is één
van de redenen, waarom ik naar aanleiding van het SER-advies heb gezegd –
de SER adviseerde dat niet – dat ik het te vroeg vind om nog verder
onderdelen over te hevelen. Ik hevel niets over bij de ondersteunende begeleiding,
ik schoon de AWBZ op. Dat taken dan bij de gemeenten komen die eigenlijk al
bij het welzijnswerk hoorden en toch al op participatie zijn gericht, is een
ander verhaal.De heer Putters sprak over de participatieladder. Ik vind dat een mooi
voorbeeld, omdat het aangeeft dat mensen soms meer en minder ondersteuning
nodig kunnen hebben. Maar ik ben het in één opzicht niet met
hem eens, namelijk dat die ladder er steeds vanuit gaat dat mensen meer of
minder ondersteuning nodig hebben. Maar die ladder klimt op. Mijn beeld van
de Wmo is niet alleen dat de gemeente iets voor jou moet doen, maar dat ook
heel veel mensen iets voor anderen terug kunnen doen. Mijn metafoor is een
klimrek, met dwarsverbanden, waarbij in het geval van een integrale indicatiestelling
niet alleen wordt gevraagd of iemand een scootmobiel of huishoudelijke hulp
nodig heeft, maar ook of iemand iets voor anderen wil doen. Dan blijken mensen
van 60 en 70 jaar de meest fantastische vrijwilligers in de verpleeghuizen
te kunnen zijn, waar de bewoners tegenwoordig 80 jaar en ouder zijn.Er is een vraag gesteld over mijn visie op de langere termijn van de AWBZ.
Ik denk dat ik daarover al het een en ander heb gezegd. Duidelijk is dat de
AWBZ in ieder geval een publieke verantwoordelijkheid blijft, dat er geen
groepen uit de AWBZ gaan, maar dat alleen van mensen met lichte beperkingen
wordt gezegd dat zij niet vallen onder de AWBZ. Ik had ook de keuze kunnen
maken voor privatisering van de ouderenzorg, maar dat hebben wij heel nadrukkelijk
niet gedaan. De AWBZ blijft er voor iedereen, jong of oud, gehandicapt, dementerend
of met psychiatrische problemen met matige tot zware beperkingen. Er komt
dus geen marktwerking in de AWBZ, omdat deze sector zich daarvoor in ieder
geval voorlopig niet goed leent. De AWBZ moet daarop ook op langere termijn
gericht zijn op kwalitatief goede zorg voor mensen met ernstig regieverlies
of met aandoeningen, en een garantie van kwalitatief hoogwaardige zorg in
de toekomst. Juist om dit voor mensen met ernstige en matige beperkingen te
kunnen blijven leveren, zijn aanpassingen nodig. Mijn visie op lange termijn
verschilt daarom niet veel van die op korte termijn. Ik werd geconfronteerd
met veel achterstallig onderhoud, wat sowieso eerst moet gebeuren, welke keuze
verder ook wordt gemaakt. Er kunnen straks verdere keuzes worden gemaakt over
cliëntvolgende budgetten en het al dan niet afschaffen van zorgkantoren,
maar mijn stelling is dat wij voordat wij dat doen eerst enkele eerste stappen
moeten zetten. Ik wil geen onduidelijkheid laten bestaan over mijn eindperspectief:
dat is gericht op de langere termijn. De AWBZ is er voor langdurig onverzekerbare
zorg, en die moet worden opgeschoond. De Wmo moet worden doorontwikkeld op
participatiegerichtheid en sociale netwerkvorming op lokaal niveau. Waar wij
de AWBZ herijken, is mijn doelstelling de Wmo door te ontwikkelen en als het
gaat om de AWBZ vooral niet alleen naar de financiën te kijken, maar
ook naar het versterken van de positie van de cliënt, het bevorderen
van kwaliteit, het vergroten van keuzevrijheid en diversiteit, het verminderen
van bureaucratie en vooral voldoende menskracht voor de toekomst.De pakketmaatregelen houden nauw verband met het onderscheid tussen zorg
en participatie. De heer Putters en mevrouw Slagter hebben gevraagd waar ik
de grens trek tussen ondersteuning en zorg, of tussen participatie en zorg.
De zorg hoort bij de AWBZ, de participatie bij de Wmo, maar ik ben het ermee
eens dat die grens niet altijd met een schaartje is te knippen. Het zal heel
wat werk kosten om dat goed scherp te krijgen. Maar ik koppel de begeleiding
aan de ernst van de beperking. Voor mensen met matige en zware beperkingen
is begeleiding van belang voor zelfredzaamheid. Een voorbeeld hiervan is een
jongen die dankzij de begeleiding niet in een sociaal element is geraakt.
Daar ligt een grens. Als mensen zonder die begeleiding moeten worden opgenomen
in een intramurale instelling, krijgen zij die begeleiding. Maar als zij die
begeleiding nodig hebben omdat het makkelijk is extra geld voor de school
te financieren, krijgen ze die niet. Daar moeten wij helder over zijn. Maar
in de praktijk lopen participatie en zorg natuurlijk wel in elkaar over, vooral
in de groep van de meer zware beperkingen. Vandaar dat wij daar de begeleiding
in stand houden.Wij moeten goed beseffen dat wij er geen groep uithalen, maar dat wij
het over de zorgzwaarte hebben, en over de mate van beperkingen. Binnen de
bandbreedte van de verschillende klassen die voor de begeleiding binnen de
AWBZ worden gegeven, zijn er voldoende mogelijkheden om dat maatwerk te leveren,
afhankelijk van de ernst van de beperking. Ik hoop dat deze verduidelijking
de heer Putters gerust stelt en dat de voorbeelden die hij heeft genoemd ten
goede keren, ofte wel dat er nog wel degelijk goed en integraal wordt gekeken
naar wat mensen met matige en zware beperkingen nodig hebben aan begeleiding
vanuit de AWBZ. Maar participatie als doelstelling wordt geschrapt. Het zou
heel raar zijn als wij dat zouden laten staan, want wij hebben net een wet
van start laten gaan, de Wmo, waarin de participatie centraal
staat. Zolang je participatie nog uit de AWBZ kunt krijgen, is dat voor veel
aanbieders een aantrekkelijke weg. Maar de vraag is of het ook maatschappelijk
gezien de meest wenselijke weg is. De vraag stellen is haar beantwoorden.De heer Klein Breteler (CDA):Bent u klaar met de pakketmaatregelen? Zelf was ik daar zeer terughoudend
over, al was het maar omdat ik vind dat de brief van 16 september eerst
in de Tweede Kamer moet worden besproken, alvorens dat hier gebeurt. Maar
nu collega's dat toch hebben gedaan, heb ik eerst een andere zorg, namelijk
de uitvoerbaarheid van de maatregelen. Gaat u daar nog op in?Staatssecretaris Bussemaker:Ja. Ik heb in juni met de Tweede Kamer een hoofdlijnendebat gevoerd, en
over deze brief heb ik binnenkort een debat met de Tweede Kamer. Maar nu verschillende
sprekers daarover vragen hebben gesteld, leek het mij wel netjes die te beantwoorden.
Mevrouw Slagter vroeg of de begeleiding door een instelling moet worden gegeven.
Daarin verandert niets, dat blijft hetzelfde. Sinds 2003 is uitgangspunt dat
begeleiding door een instelling moet worden geboden. De eis van toelating
met daaraan verbonden eisen zijn dus vooralsnog van toepassing. Daarbij hoeft
het niet te gaan om grote instellingen, het kan ook om heel kleine instellingen
gaan, of om twee of drie zorgverleners die in organisatorisch verband samenwerken
en daarvoor een toelating aanvragen. Als het gaat om een pgb, kan de klant
zelf kiezen of hij of zij gebruikt maakt van een instelling of van een individuele
zorgverlener.Mevrouw Slagter-Roukema (SP):Wij hebben gevraagd of een glasheldere polis wel glashelder kan zijn.
In het verleden is gebleken dat dat niet duidelijk was, en daarom is nu de
lijst van negen punten gekomen. Ik denk dat ook die lijst niet voldoende duidelijkheid
zal geven. Kunt u daar nog op ingaan, of komt u daar nog op?Staatssecretaris Bussemaker:Daar wil ik niet uitgebreid ingaan, omdat wij daar nog hard mee bezig
zijn. Maar bij de glasheldere polis gaat het om de aanspraken en het onderscheid
tussen AWBZ en Wmo. Maar bij indicaties blijft een menselijk oordeel altijd
een rol spelen. Wij zouden niet toe moeten willen naar een systeem waarin
daarvoor helemaal geen ruimte meer is. Maar het moet wel veel duidelijker
zijn dan nu, waarbij ook de financiering moet worden betrokken. Op de onderdelen
die niet bij de AWBZ horen, maar bij de Wmo, kan geen aanspraak meer worden
gedaan.De heer Klein Breteler vroeg welk bedrag precies wordt bezuinigd, waarbij
hij sprak over 250 mln. Dit bedrag klopt niet helemaal. Tussen juni en september
zijn wij hard bezig geweest om de maatregelen verder te ontwikkelen. Het resultaat
daarvan is de brief van 16 september. Ik ben blij dat hij heeft aangegeven
dat hij de hoofdlijnen daarvan steunt. 2009 is daarmee nog een overgangsjaar,
waarin de ombuigingen zijn beperkt tot 220 mln., het bedrag dat het CDA in
gedachten had. Vanaf 2010 loopt dat bedrag op tot 0,8 mld., waaraan een besparing
van 0,3 mld. wordt toegevoegd, die reeds dit jaar was afgesproken, met betrekking
tot de functiebegeleiding.De heer Klein Breteler (CDA):De CDA-fractie had zelf geen bedrag in gedachten, zij wacht af wat u daarover
zegt. Wij maken ons wel zorgen over het volgende. U zegt dat er een overgangsregeling
is, maar die biedt soelaas voor mensen met een indicatie tot en met 2009.
Hoewel die zaak eigenlijk eerst aan de overzijde moet worden besproken, onderstreep
ik wel dat veel jongeren hiermee te maken zullen krijgen, die vaak kortlopende
indicaties hebben. Dat kan betekenen dat de overgangsregel vooral voor jongeren
minder soelaas biedt in 2009, omdat die indicaties veel sneller aflopen. Kan
daarvoor geen halfjaartermijn worden gesteld, bij wijze van overgang?Staatssecretaris Bussemaker:Ik weet niet of het specifiek jongeren zijn die kortlopende indicaties
hebben. Het is een van de kwesties die wij uitzoeken. Ik hoorde toevallig
vorige week uit een regio: dit zorgkantoor geeft alleen kortlopende indicaties.
Dat zijn kwesties waarnaar wij nog goed moeten kijken. Het betekent in ieder
geval dat alleen mensen die nieuw instromen of mensen wier indicatie afloopt
in 2009 met deze maatregel worden geconfronteerd, zodat wij ook nog na 1 januari
groepen zullen hebben waarvoor wij wat extra's moeten doen. Ik meen dat wij
dat niet anders dan in de praktijk kunnen uitvinden. Het kan zijn dat wij
tegen gemeenten zeggen: dit hoort echt bij jullie traditionele welzijnstaken,
sommige gemeenten doen dat al, dus nu moeten jullie dat ook doen. Het is ook
mogelijk dat er financiële compensatie nodig is. Daarvoor hebben wij
vanaf 2010 een bedrag van 150 mln. uitgetrokken. Daarover moet ik overleggen
met andere departementen, maar ik verwacht dat dergelijke maatregelen vooral
nodig zullen zijn bij gemeenten en jeugdzorg.Richting de uitvoering zijn wij nog in zeer intensief overleg met cliënten-
en patiëntenorganisaties en ketenpartners om de voorbereidingen voor
1 januari 2009 zo goed mogelijk te kunnen treffen. Ik denk dat het helpt
dat wij al met al een gedeeld probleembesef hebben. Ik merk althans bij de
discussies die ik heb wel veel zorgen van organisaties die zich afvragen of
ze dat wel allemaal kunnen overnemen, maar ik merk ook dat de algemene analyse
dat het niet goed is dat de participatie bij de AWBZ zit, over het algemeen
wordt gedeeld. Ik zeg er ook bij dat wij van VWS uit zeer nadrukkelijk veel
aandacht moeten besteden aan het communicatietraject. Dat doen wij samen met
cliëntenorganisaties, ook met Per Saldo, en met aanbieders en uitkeringsorganisaties.Er hoort ook bij dat wij heel duidelijk aangegeven dat er nu aanspraken
in de AWBZ zitten die eigenlijk niet tot de collectieve verantwoordelijkheid
gerekend kunnen worden, maar tot de individuele verantwoordelijkheid van mensen
behoren. Dat is stap een. Wij gaan zeggen dat mensen met een lichte beperking
heel veel dingen nog zelf kunnen doen en dat wij ook van hen mogen vragen
om dat te doen. Als het een collectieve verantwoordelijkheid is, is de vraag
of het een AWBZ-verantwoordelijkheid blijft dan wel logischerwijs thuishoort
bij de jeugdzorg, de gemeente, de Zorgverzekeringswet of bijvoorbeeld Sociale
Zaken als het om Wajongers of WIA gaat. Die stap moeten wij met elkaar zetten.
Ik vind dat het mijn plicht is om zo veel mogelijk helderheid te verschaffen
over wat collectieve en wat individuele verantwoordelijkheid is. Ik zeg er
maar eerlijk bij dat ik niet de gemakkelijkste weg heb gekozen door geen groepen
uit te zonderen, maar elke groep in principe aanspraak te laten maken, zij
het met het eruit halen van lichte beperkingen. Dat maakt het
moeilijker om klip en klaar te zeggen: u blijft erin, en u niet. Dat kan namelijk
van de individuele situatie afhangen.Mevrouw Slagter-Roukema (SP):Ik ben blij van de staatssecretaris te horen dat zij heel zorgvuldig naar
het traject kijkt. Dat is mijns inziens heel erg belangrijk. Een van de boodschappen
die ik wilde overbrengen was: kijk goed naar welke mensen hiervan de dupe
zouden kunnen worden en probeer mee te denken over hoe deze mensen kunnen
worden voorgelicht. De staatssecretaris zegt dat zij overleg heeft met cliëntenorganisaties,
met Per Saldo, met de gemeenten. Ik heb tot nu toe gelezen dat die alle aangeven
dat het onduidelijk is en dat men onzeker is over hoe het allemaal moet.Het verhaal van de staatssecretaris geeft mij enigszins het idee dat zij
enige ruimte biedt in de volgorde van de dingen en dat het niet allemaal harde
data zijn waarop het geregeld moet worden. Ik krijg de indruk, dat er ook
oog voor is dat er overgangstrajecten nodig zijn. Klopt dat?Staatssecretaris Bussemaker:In die zin dat 2009 een overgangsjaar is, maar dat wij deze maatregel
wel per 1 januari 2009 invoeren. Ik zal u ook zeggen waarom. Ik weet
dat als wij dat niet doen iedereen naar een volgend tijdstip gaat kijken en
dat er niet veel gebeurt, Ik zeg wel dat ik volledig bereid ben om met de
aanbieders, met de cliëntenorganisaties en alle andere betrokkenen een
en ander zo goed mogelijk voor te bereiden. Wij zijn daar hard mee bezig.
Ook na 1 januari 2009 zal ik niet mijn ogen sluiten voor eventuele problemen
die ontstaan. Wij zullen moeten bezien hoe wij die met de betrokkenen zo goed
mogelijk kunnen oplossen. Ik weet dat u onder andere van de VNG een kritische
brief hebt gehad waarin staat dat het niet uitvoerbaar is, maar ik spreek
veel individuele wethouders die veel kansen zien. Zij zeggen dat zij beter
lokaal het beleid kunnen vormgeven als niet steeds onderdelen van de ondersteuning
uit de AWBZ komen. Voor een deel zit daar een financiële compensatie
bij. De hele aanpak ondersteunende begeleiding is geen overheveling naar de
gemeenten, maar is een herstructurering in die zin dat wij zeggen: als mensen
nog boodschappen doen, kunnen ze misschien ook een boodschappenservice van
de supermarkt langs laten komen en is het maar de vraag of dat collectief
moet worden georganiseerd en helemaal of dat voor € 45 per uur uit
de AWBZ moet worden betaald. Daarin ben ik hard en klip en klaar. Dat betekent
niet dat ik mijn ogen sluit voor problemen die zich kunnen en zullen voordoen.
Juist omdat wij het niet met een schaartje kunnen knippen, zal er ook nog
wel eens wat nodig zijn.Verschillende fracties hebben gevraagd of er een overheveling is naar
de Wmo. Dat is niet het geval. Wij brengen een aantal zaken over naar de verantwoordelijkheid
van de gemeente, maar het is geen een op een overheveling van AWBZ-zorg naar
andere domeinen, of dat nu de Wmo of de jeugdzorg is.Op het overleg met de gemeenten ben ik ook al ingegaan. Wij zijn daar
zeer nadrukkelijk mee bezig. Ik heb zeer binnenkort een bestuurlijk overleg
met de VNG onder andere over de uitvoeringsproblemen.Gevraagd is naar de grondslag psychosociaal, omdat die ook zit bij de
pakketmaatregelen. Ik denk dat het goed is om te benadrukken dat de grondslag
psychosociaal wel een overheveling inhoudt. De ondersteunende begeleiding
niet, maar psychosociaal wel. In 2008 zijn al de voorbereidingen getroffen
om met ingang van 1 januari 2009 de algemene begeleiding voor de grondslag
psychosociaal over te hevelen naar de gemeenten. Er is samen met gemeenten
een voorlichtingsbrochure gemaakt. Er is al 53 mln. overgeheveld naar gemeenten.
Het gemeentelijke kompas is gepresenteerd. Daarmee kan de ondersteuning, ook
in het kader van de maatschappelijke opvang, vrouwenopvang en opvang ontregelde
gezinnen, door gemeenten worden gecontinueerd. Ik zeg aan het adres van mevrouw
Slagter, dat dit losstaat van de bemoeizorg die in 2007 via de OGGZ naar de
gemeenten is overgeheveld. Vorig jaar is er een rapport verschenen dat aangeeft
dat gemeenten ook dit jaar tevreden zijn en dat zowel GGZ als gemeenten dit
goed hebben opgepakt. Ook hier biedt het voor gemeenten een goede manier om
regie te kunnen voeren bij de maatschappelijke opvang. Dat betekent dat de
middelen psychosociaal daarbinnen niet worden beperkt.Ik stap nu over naar een volgend thema, te weten de relatie tussen Zorgverzekeringswet,
AWBZ en Wmo, vooral in de vorm van ketenafstemming en mogelijke ketenoverhevelingen.
Ik heb in mijn brief van 13 juni aan de Tweede Kamer aangegeven dat ik
de visie van de SER deel dat er delen van de zorg die nu uit hoofde van de
AWBZ worden geleverd in de nabije toekomst uit hoofde van de Zorgverzekeringswet
zouden kunnen worden geleverd, niet alleen omdat er problemen zijn bij de
AWBZ, maar ook en in de eerste plaats omdat het een meerwaarde voor de cliënt
kan betekenen alsook voor de professional. Immers, die zorgketen gaat dan
een geheel vormen. Dat kan betekenen dat er een vermindering plaatsvindt van
het aantal ligdagen, dat er minder sprake is van verkeerdebeddenproblematiek
en dat er sprake is van verbeterde ketenzorg. Het plan is dat wij beginnen
met de overheveling van de reactiveringszorg per 2010. Een voorbeeld daarvan
is de revalidatiezorg in een verpleeghuis, nu bekostigd uit de AWBZ, die nodig
is na een heupoperatie, die nu wordt betaald via de Zorgverzekeringswet. Door
die onderdelen vanuit verschillende systemen bij elkaar te brengen, is er
winst te boeken in termen van kwaliteit, samenhang en doelmatigheid. De SER
legt in deze discussie de cesuur bij kortdurende en op herstel gerichte zorg.
Ik denk dat het goed is om daar te beginnen, maar ik zie aanleiding om de
grenzen van de naar de Zorgverzekeringswet over te hevelen zorg ruimer te
nemen. Onder de Zorgverzekeringswet wordt immers ook chronische of langdurige
zorg geleverd die noodzakelijk tot herstel leidt. Ik denk in dit verband aan
chronische fysiotherapie, langdurig of zelfs levenslang medicijngebruik, dialyses,
diabeteszorg et cetera.Parallel aan de overheveling van de reactiveringszorg onderzoeken wij
ook welke andere onderdelen van de AWBZ voor overheveling in aanmerking komen.
Dat doen wij onder meer door te bezien of het voortgezet verblijf binnen de
GGZ overgeheveld zou kunnen worden naar de Zorgverzekeringswet. Aan het eind
van dit jaar zal ik de Tweede Kamer berichten over de voortgang van die overheveling.De heer Klein Breteler (CDA):Ik heb gezegd dat het voor de CDA-fractie een goed bewandelbaar pad is
als bepaalde zaken die helder zijn – vaak gaat het om reactiveringsgerichte
zorg – overgaan naar de Zorgverzekeringswet. Daar kunnen
goede inhoudelijke redenen voor zijn. Ik heb echter ook opgemerkt dat de overheveling
van AWBZ naar Zorgverzekeringswet ook belangrijke inkomenseffecten heeft,
vooral ook voor ouderen. Ik verzoek de staatssecretaris om ook daar iets over
te zeggen.Staatssecretaris Bussemaker:Daar kan ik nu niet zo veel over zeggen, behalve dan dat dit punt nadrukkelijk
wordt meegenomen. Het overhevelen van zaken van de AWBZ naar de Zorgverzekeringswet
klinkt heel mooi en heel simpel, maar er zitten tal van ingewikkelde vragen
aan vast, niet alleen op het vlak van inkomens, maar ook op het vlak van bekostiging
en premies voor de Zorgverzekeringswet. Dat heeft ertoe geleid dat ook mijn
enthousiasme iets getemperd is, na alle details en technische gegevens die
ik van medewerkers heb doorgekregen. Zij hebben gezegd dat wij wel willen
dat die overheveling in 2011 geregeld is, maar dat dit buitengewoon optimistisch
gedacht is, mede omdat wij de tijd nodig hebben om de zaken goed in kaart
te brengen. Iets soortgelijks speelt overigens bij het scheiden van wonen
en zorg. Ik kom daar aanstonds nog op terug.Mogelijk zullen delen van de AWBZ worden overgeheveld naar de Wmo, zoals
de RVZ beargumenteerd heeft. Ik neem op dit punt het SER-advies over om nader
te onderzoeken welke onderdelen zich lenen voor overheveling naar de Wmo en
onder welke voorwaarden dat kan gebeuren. Juist met op welzijn gerichte elementen,
zoals onderdelen van de functie begeleiding, zou dat kunnen. Op dat punt is
er een nauwe samenhang met de Wmo, waardoor overheveling ook een meerwaarde
voor de burger kan opleveren. Mijn idee is dat wij eerst leren van de Wmo.
Die is er nog maar net. Ten aanzien van de Wmo hebben wij in de afgelopen
tijd al tal van uitdagingen gehad en nog te gaan, dus laten wij gemeenten
ook de kans geven om de uitvoering van de Wmo verder te ontwikkelen. Daarnaast
hebben wij geconstateerd dat de ondersteunende begeleiding dusdanig vervuild
is, dat ik vind dat ik dit probleem eerst zelf moet oplossen, voordat ik tegen
gemeenten kan zeggen dat zij de ondersteunende begeleiding maar op zich moeten
nemen, waar dan wel 1,1 mld. vanaf gehaald moet worden. Als ik dat laatste
zou doen, dan weten wij zeker dat wij heel grote problemen krijgen.Bij de mogelijke verkenning betrekken wij de VNG zeer nauw, evenals het
SER-advies. Wij moeten ons er echt van vergewissen of er binnen de Wmo ook
voldoende duidelijke aanspraken voor cliënten gemaakt kunnen worden,
want naarmate wij meer overhevelen, komen wij dichter bij de zorg, dus wordt
de vraag relevanter of wij toch niet iets meer afdwingbaarheid moeten creëren.
Dat zijn allemaal vragen die daarbij een rol spelen.Ik heb mijn handen vol aan de maatregelen waar ik thans mee bezig ben,
dus ik denk dat ik over de overheveling misschien op een later tijdstip nog
terugkom, maar voorlopig laat ik het hier bij.Verschillende sprekers hebben aandacht gevraagd voor het belang van het
persoonsgebonden budget. Ik deel dat met hen. Het persoonsgebonden budget
in de zorg heeft naar mijn mening een enorme emancipatoire kracht gehad, doordat
niet langer de aanbieders bepaalden wat goed is, maar de mensen dat voortaan
zelf konden bepalen. Daardoor kon er ook zorg ingekocht worden waar aanbieders
vaak nog niet op gericht waren of die nog niet geleverd werd, maar die de
mensen zelf op een creatieve manier konden verkrijgen. Ik heb al gezegd dat
ik zeer hecht aan het pgb. Mensen krijgen een indicatie en vervolgens is het
aan hen om te beslissen of zij zorg in natura, dan wel een persoonsgebonden
budget willen. In de richting van mevrouw Dupuis merk ik op dat er dus geen
ongelijkheid in de indicatie zit. Er moet een objectieve en uniforme indicatiestelling
zijn. Zo gaat het ook, want pas na de indicatiestelling kunnen mensen de keuze
maken voor zorg in natura of een pgb.Mevrouw Dupuis heeft, net als de PvdA-woordvoerder, gewezen op de fraudegevoeligheid
van het pgb. Zij vraagt aandacht voor het toezicht op de zorgkantoren en de
herstructurering van het pgb. Met haar opmerkingen ben ik het eens. Wij moeten
de problemen op dit punt onder ogen zien, want wij lopen anders het risico
dat het pgb aan zijn eigen succes ten onder gaat, omdat het pgb niet alleen
meer wordt gebruikt door mensen die daar emancipatoire kracht aan kunnen ontlenen,
maar ook door mensen voor wie het een makkelijke manier kan zijn om anderen
zogenaamd te laten zorgen, maar het geld voor iets anders te gebruiken. Dat
gebeurt overigens zeer beperkt, zeg ik zeer nadrukkelijk, want iedereen moet
wel verantwoorden wat hij met de middelen doet. Mede naar aanleiding van het
oneigenlijk gebruik van het pgb en de grote groei bij pgb-budgetten die ik
niet kon verklaren, heb ik de verantwoordingsvrije voet in het pgb verlaagd
tot 1,5% van het budget, oftewel maximaal € 1250 per jaar.
Dat bedrag was veel hoger.Budgethouders hebben wel de vrijheid om zelf te beslissen wie zij inhuren,
maar zijn dan zelf verantwoordelijk voor de kwaliteit van de zorg. Dat is
de kern van de pgb-regeling. Daar zitten voor- en nadelen aan vast. Het betekent
enerzijds meer keuzevrijheid en sturing door de cliënt. Anderzijds is
het de vraag – die discussie heb ik ook met de IGZ gevoerd – of
de IGZ moet gaan controleren bij mensen die een pgb hebben. Vooralsnog hebben
wij de keuze gemaakt om dat niet te doen, maar wel de instellingen te controleren
die gebruik maken van pgb's. Dat zijn er heel veel. Die instellingen verzamelen
het geld dat mensen op basis van een pgb ontvangen en daarmee bekostigen zij
gezamenlijke zorg. Deze instellingen moeten wel aan de kwaliteitseisen van
de IGZ voldoen. Als wij echter de burgers de vrijheid willen geven om vrij
met hun pgb om te gaan – en dat is een groot goed – dan moeten
wij er ons ook bij neerleggen dat wij niet alles daarin altijd kunnen controleren.
Fraude, waar wij een enkel voorbeeld van hebben, wordt hard aangepakt. Het
kan immers op geen enkele manier de bedoeling zijn dat de middelen daarvoor
gebruikt worden.De heer Putters (PvdA):Is er zicht op de omvang van de fraude?Ik deel dat de indicatiestelling zo onafhankelijk mogelijk moet plaatsvinden.
Ik heb echter aangegeven dat er volgens mij wel een lijst met vrij simpele
indicaties te maken is, die wij daarmee wellicht uit het hele circus van de
indicatiestelling zouden kunnen halen.Staatssecretaris Bussemaker:Op het laatste punt kom ik nog terug.Op dit moment kan ik geen antwoord geven op de vraag hoe groot de fraude
met het pgb is. In algemene zin kan ik wel zeggen dat de NZa
in het recente "Algemeen rapport uitvoering AWBZ 2006" constateert
dat er slechts zeer incidenteel sprake was van fraude. Bij drie concessiehouders
en dertien zorgkantoren is daadwerkelijk fraude geconstateerd. Het vermoeden
van misbruik of oneigenlijk gebruik van het pgb kwam volgens de NZa relatief
het meest voor. Dat is ook een van de redenen geweest om de verantwoordingsvrije
voet te verlagen. Dit leidt wel weer tot iets meer bureaucratie voor cliënten.
Zo blijft het altijd een wikken en wegen tussen enerzijds het verminderen
van de bureaucratie en anderzijds het zo veel mogelijk willen tegengaan van
fraude.Er zijn vragen gesteld over het zzp en het rondrekenen. De invoering van
de zzp's en de zorgzwaartebekostiging zijn belangrijke verbeteringen, die
erop gericht zijn om de budgetten meer cliëntvolgend te maken en te laten
aansluiten op de zorgzwaarte en niet op het aantal bedden van een instelling.
Daarmee wordt het beschikbare geld beter en eerlijker verdeeld. In de huidige
bekostiging staan ook de kenmerken van instellingen niet meer centraal. Ik
ben het ermee eens dat voor elk zorgzwaartepakket een goede prijs moet gelden,
waarmee het voor een zorgverlener mogelijk is om verantwoorde zorg te bieden
aan de cliënt. Bij de techniek op basis waarvan de prijs wordt berekend,
wil ik hier niet al te uitgebreid stilstaan. Er is uiteindelijk maar één
criterium, namelijk of de prijs van een zorgzwaartepakket voldoende is voor
het kunnen leveren van verantwoorde zorg aan de betreffende cliëntgroep.
De zzp-prijzen zijn op dit moment maximumprijzen. Afhankelijk van de kwaliteit
en de doelmatigheid van de te leveren zorg, maken de zorgaanbieder en het
zorgkantoor afspraken over de prijs van het pakket. Die prikkel wil ik voorlopig
in het systeem houden. Ik heb gemerkt dat wat betreft de zzp's een belangrijke
communicatieslag te maken is om iedereen te laten weten wat de bedoeling ervan
is en dat het niet met meer bureaucratie, maar met minder gepaard kan gaan.
Men heeft immers een vast bedrag en hoeft niet meer voor ieder uurtje een
factuurtje te schrijven.Ik kom nu bij de vragen die zijn gesteld over de relatie tussen en wonen
en zorg. Daar zit het Volledig Pakket Thuis in en ook het scheiden van wonen
en zorg. De filosofie hierachter gaat met name uit van meer vraagsturing,
meer aandacht voor de cliënt, meer zeggenschap voor de cliënt en
de bezinning op wat goede huisvesting is. Er zijn steeds meer mensen met een
toenemende zorgvraag die goede huisvesting zoeken en die vaak ook graag thuis
in hun vertrouwde omgeving blijven wonen. De mogelijkheden van aanbieders
om hun zorg op minder traditionele plaatsen aan te bieden, worden verruimd.
De zorgverlening en de plek waar die plaatsvindt worden langzaam maar zeker
losgeweekt van de zorg. Het is geen nieuws dat mensen die al dan niet zeer
langdurig van zorg afhankelijk zijn het liefst in een niet-institutionele
omgeving wonen. Er wordt door tal van actoren actief op ingespeeld. Er zijn
steeds meer woningtypen en woonvormen ontwikkeld die mensen in staat stellen
zelfstandig te wonen, ook als veel zorg noodzakelijk is.De institutionele huisvesting heeft onder invloed van de trend van meer
aandacht voor de cliënt en diens voorkeuren en leefstijlen een snelle
gedaantewisseling ondergaan. Het zijn geen grootschalige instellingen meer
aan de rand van de stad, maar vaak kleinschalige woonvormen, soms ook in de
oude vertrouwde buurt. Vaak zijn er ook meer mogelijkheden voor partners waarvan
er een zorg nodig heeft om bij elkaar te blijven wonen. Vaak wordt rekening
gehouden met individuele wensen van bewoners. Ik vind dat heel sympathiek,
want ik vind het raar dat iedereen zijn hele leven lang mag beslissen waar
hij wil wonen en hoe groot en ruim hij wil wonen, maar dat iedereen die intensieve
zorg nodig heeft een vast aantal vierkante meters tot zijn beschikking krijgt.De voorlopers, die vaak gebruik maken van een pgb, hebben onderscheid
en diversiteit in woningen. Ik heb onlangs in Limburg een heel mooi voorbeeld
gezien. Er wordt onderscheid gemaakt afhankelijk van wat mensen kunnen en
willen besteden aan hun woning. Er zijn geen gelijke rechten, maar elke bewoner
krijgt precies dezelfde zorg. Als iemand veel wil en kan besteden, kan hij
daar een dure koopwoning kopen. Voor mensen met een beperkt budget die dat
niet kunnen, bestaat de mogelijkheid om een woning te huren en om op die manier
van dezelfde zorg gebruik te maken. Door domotica en ICT kan veel meer zorg
aan huis worden geleverd. Die ontwikkeling gaat zeer snel.Mevrouw Dupuis vroeg naar de mogelijkheid om een bedrag voor zorg in een
instelling aan mensen die thuis wonen ter beschikking te stellen. Met het
zzp-systeem komt er een vergoeding per cliënt die is gebaseerd op zorgzwaarte.
Wat mevrouw Dupuis voorstelt, namelijk om de kosten per persoon per dag in
een instelling uit te keren aan mensen die liever thuis blijven, is al een
tijdje mogelijk met een pgb. Met de introductie van het Volledig Pakket Thuis,
waar wij begin dit jaar een eerste stap voor hebben gezet en wat wij vanaf
1 januari 2009 verder gaan verruimen, kan dat al. Dat gebeurt niet door
dat bedrag in handen te geven, maar door met dat bedrag de zorg thuis te laten
verlenen die anders in het verpleeghuis zou worden verleend.Bij het scheiden van wonen en zorg staat voorop dat meer rekening wordt
gehouden met individuele wensen van cliënten en dat er meer keuzes zijn
in het woonaanbod, zonder dat daardoor in tweedeling in de zorg wordt gecreëerd.
Er zijn corporaties bij betrokken. Ik trek op dit gebied op met de minister
voor WWI. Er zijn veel woningcorporaties die bezig zijn met het ontwikkelen
van vernieuwende en gevarieerde alternatieven. Ik wil beginnen met de invoering
van het scheiden van wonen en zorg voor mensen die nog regie over hun eigen
leven kunnen voeren, zoals ouderen met somatische beperkingen en lichamelijk
en zintuiglijk gehandicapten. Ik verwacht voor hen echt voordelen van het
scheiden van wonen en zorg. Voor andere groepen, zoals zwaar dementerenden,
is het de vraag of wij niet vooral geld gaan rondpompen en heel veel meer
bureaucratie creëren als wij overgaan tot het scheiden van wonen en zorg.
Wij voeren het stap voor stap in, juist omdat het om kwetsbare mensen gaat,
en beginnen met de groep die er voordeel bij kan hebben.Er zitten veel inkomenseffecten aan het scheiden van wonen en zorg. Het
is heel goed om de woonkosten uit de AWBZ te halen, maar het moet wel vaststaan
dat mensen die het niet kunnen betalen recht hebben op huursubsidie en dat
de inkomensgevolgen niet, heel ongewenst, bij de lagere inkomens terechtkomen.
Wij zijn er mee bezig. Ik hoop nog dit jaar verdere gegevens te ontvangen
over de consequenties van het scheiden van wonen en zorg. Ik ga over naar het thema inkomenseffecten en eigen bijdragen. De fracties
van de VVD en het CDA hebben daar vragen over gesteld. Er zijn ook vragen
gesteld over de inkomenseffecten van de afschaffing van de BU en de invoering
van de Wtcg. In de brief over koopkracht bij de algemene politieke beschouwingen
2008 die op Prinsjesdag naar de Kamer is gestuurd, heeft het kabinet opgemerkt
dat de inkomenseffecten van de hervorming van de BU nog niet vaststaan. Daar
zijn wij ook nu nog mee bezig. De Kamer wordt hier binnenkort nader over geïnformeerd.
De inkomenseffecten moeten nog worden doorgerekend op huishoudniveau.Wij zoeken naar mogelijkheden om de vergoedingen in de nieuwe situatie
beter aan te laten sluiten bij de beoogde doelgroep. Dat doen wij deels middels
een forfaitaire tegemoetkoming, een beperkte fiscale aftrek en, voor dit debat
in het bijzonder relevant, een korting op de eigen bijdrage. Dat betekent
niet dat mensen minder eigen bijdrage hoeven te betalen. Het is de bedoeling
dat wij iedereen kunnen bereiken, anders dan nu het geval is. Nu bereiken
wij 50% van de chronisch zieken en gehandicapten niet. Daarnaast moeten
wij ook op dit terrein minder met bureaucratie en het rondpompen van geld
bezig zijn.Mevrouw Dupuis vroeg naar de verdeling van de AWBZ-kosten over de bevolking.
De AWBZ is een volksverzekering die bestaat uit recht op zorg ongeacht de
hoogte van de premiebetaling. De zorgbehoefte van de cliënt is bepalend.
Deze wendt zich tot het CIZ voor indicatiestelling. De premie voor de AWBZ
wordt uit de eerste twee belastinglagen betaald.De heer Klein Breteler vroeg naar de overheveling van bepaalde zaken van
de Zorgverzekeringswet en de Wmo. Wat betreft de Wtcg nemen wij dat mee. Voor
de Zorgverzekeringswet wordt een plan van aanpak opgesteld voor dat hele technische
traject.Mevrouw Dupuis vroeg mij of ik wist dat een weduwe van negentig jaar met
een pensioen van in totaal € 1900, € 1800 eigen bijdrage
moet betalen. Ik weet dat de eigen bijdrage zeer hoog kan zijn. Dat komt door
de solidaire grondslag die de AWBZ kent en ook doordat vooralsnog de woonfunctie
in de AWBZ zit en wij er dus vanuit gaan dat mensen geen andere woonkosten
hebben. Slechts € 100 overhouden, zoals mevrouw Dupuis schetst,
kan niet. Als dat wel het geval is, moet het bedrag worden aangepast. Er bestaat
een zak- en kleedgeldregeling. Voor alleenstaanden is die € 282
per maand en voor paren € 436,50. Als de verzekerde na het betalen
van de eigen bijdrage en de nominale premie minder dan € 100 overhoudt,
kan hij of zij het CAK verzoeken de eigen bijdrage op het actuele inkomen
vast te stellen. Men moet altijd recht houden op zak- en kleedgeld.Er werd gevraagd of het CAK goed functioneert. Het onderzoek naar het
functioneren van het CAK dat ik begin dit jaar in een spoeddebat met de Tweede
Kamer heb toegezegd, is deze week afgerond. Het wordt zeer spoedig aan de
Tweede Kamer gezonden. Ik zeg graag toe dat ik het ook direct naar de Eerste
Kamer stuur.De voorzitter:Mag ik de staatssecretaris vragen hoeveel tijd zij ongeveer nog nodig
denkt te hebben?Staatssecretaris Bussemaker:Ik zal proberen om alleen de meest belangrijke vragen nog te beantwoorden.De voorzitter:Als dat er te weinig zijn krijgt u het ongetwijfeld te horen.Staatssecretaris Bussemaker:Laat ik dan de vragen van het CDA over de financiën en de contracteerruimte
nog kort beantwoorden. Er is hier uitvoerig gesproken over de kosten die gemoeid
zijn met de AWBZ. In 2008 bedragen die 20,9 mld. Ik zeg u ook dat de uitgaven
voor de AWBZ in de afgelopen tien jaar verdubbeld zijn. Er is dus heel erg
veel geld bijgekomen. De komende jaren wordt rekening gehouden met een groei
van 3%. Daarom zullen de middelen de komende jaren toenemen van 20,9
naar 22,8 mld. Ik zeg dus ook dat er, ondanks de maatregelen die ik moet nemen,
nog veel extra middelen voor de AWBZ bijkomen.De heer Klein Breteler stelt dat het binnen de huidige AWBZ voorkomt dat
door gebrek aan regionale contracteerruimte geen zorg geboden kan worden.
Er moet zorg geboden worden binnen de regio; dat is een afdwingbaar recht.
Mocht men daar aan de contracteerruimte zitten, dan hebben wij met betrekking
tot knelpuntenprocedures goede afspraken met de NZa. Het kan ook betekenen
dat er geld tussen regio's wordt overgeheveld en dat de financieringsruimte
voor zorgkantoren wordt opgehoogd. In 2008 mag men afspraken maken tot een
niveau van meer dan 100%, namelijk 100,5%. Dat is omdat er in
de afgelopen jaren uiteindelijk geld overbleef, wat zonde is.Ik wil nog kort ingaan op de indicatiestelling. De glasheldere polis is
hier door velen genoemd. De glasheldere polis is van groot belang om de aanspraken
helder te krijgen, zoals u in mijn brief heeft kunnen lezen die op 16 september
is verstuurd. In de brief worden grenzen gesteld aan de ondersteunende begeleiding.
Tegelijkertijd moet de indicatiestelling ook herkenbaar zijn voor cliënten
en gepaard gaan met minder bureaucratie dan nu het geval is.Richting de heer Putters zeg ik dat wij inderdaad een aantal pilots hebben
lopen over de indicatiestelling. Tegen het CDA zeg ik dat ik daarbij wil uitgaan
van vertrouwen en minder van wantrouwen. Waar dat vertrouwen geschaad wordt,
moeten er echter harde maatregelen worden genomen. Dat betekent dat er, al
dan niet steekproefsgewijs, achteraf gecontroleerd moet worden. Van de ene
pilot leren wij meer en positievere dingen dan van de andere. Ik ben vooral
heel enthousiast over het veel meer laten indiceren door wijkverpleegkundigen.
Die hebben vaak een spilfunctie in de buurt. Zij kennen de cliënten,
bewoners en de contacten met de eerste en soms ook de tweede lijn. Zij zijn
een spin in het web. Ik wil het eigenlijk niet bij de pilots laten, maar een
grotere beweging maken om de wijkverpleegkundigen een actieve rol te geven
in het proces van indicatiestelling.Bij andere pilots loopt het wat minder gezwind. De huisartsen willen vaak
sowieso niet indiceren, met name niet voor meervoudige en complexe situaties.
Dat snap ik ook goed. Ik vind dat het CJZ dat altijd moet blijven doen. Soms
kunnen echter procedures voor spoedzorg en standaardindicaties verbeterd en
versneld worden. Dat gaan wij ook doen, waarbij meer ruimte wordt gecreëerd
voor integrale indicatiestelling. Daarop lopen pilots die wij verder willen
ontwikkelen. Los daarvan hebben wij ook al de regelhulp, waar mensen met complexe
problematiek AWBZ, Wbb, WIA en Wajong via één loket kunnen aanvragen.De heer Putters (PvdA):Mag ik ervan uitgaan dat de resultaten die op dat gebied in de pilots
geboekt worden, op een snelle manier doorgevoerd worden? Ik denk dat dat veel
frustraties in het veld en bij cliënten snel weg kan nemen.Staatssecretaris Bussemaker:Ik wil niets liever. Als blijkt dat wij het snel uit kunnen leggen aan
meerdere professionals en het niet bij de pilots kunnen laten, is mij dat
een lief ding waard. Dat helpt niet alleen cliënten, maar ook –
zoals verschillende mensen zeiden – de professionals, die dan niet meer
afhankelijk zijn van een bureaucratisch orgaan, ook al kunnen zij nu indiceren
en moet de zorg al geleverd worden. Ook dat weten heel veel mensen niet en
daardoor ontstaat veel verwarring. Als wij daaraan iets zouden kunnen doen,
kan echt een slag geslagen worden in het verminderen van de bureaucratie en
het stroomlijnen van indicatieprocessen, zoals wij ook op andere terreinen
en onderdelen doen. Daarbij kan gedacht worden aan de concessies naar de zorgkantoren.Dan wil ik nog op een paar specifieke vragen over de Wmo ingaan. Over
de aanbesteding heb ik al het nodige gezegd. Ik wil nog iets zeggen over mantelzorg,
waarover door de SGP-fractie en ook anderen vragen zijn gesteld. Ik heb al
gezegd dat ik richtinggevende kaders heb ontwikkeld, omdat ik de mantelzorg
van buitengewoon belang vind. Ik constateer dat het niet vanzelfsprekend op
lokaal niveau wordt opgepakt, terwijl wij de mantelzorgers niet alleen nu
maar ook in de toekomst – met een toenemende zorgvraag – meer
dan ooit nodig zullen hebben. Van veel gemeenten en mantelzorgorganisaties
hoor ik dat er overbelasting dreigt. Daarom heb ik mijn brief "Voor elkaar"
van oktober vorig jaar een aantal speerpunten benoemd, om de positie van mantelzorgers
te verbeteren. Daarom wil ik ook dat in 2011 in 75% van alle Wmo-plannen
van gemeenten, op de een of andere manier iets is terug te vinden over de
ondersteuning van mantelzorgers. Hoe zij dat willen doen, kan van het lokale
maatwerk afhangen. Men moet echter wel iets doen.De heer Klein Breteler heeft ook nog verwezen naar het mantelzorgcompliment
van € 250. Hij vroeg waarom de sociale verzekeringsbank dat moest
uitvoeren. De aanleiding hiervan was een amendement van de heer Van der Vlies
van de SGP-fractie uit de Tweede Kamer. Die wilde eerst een fiscale route
bewandelen. Dat bleek uitvoeringstechnisch onhaalbaar. Toen zijn er veel varianten
aan de orde geweest. Omdat men iedereen in gelijke mate dat compliment wilde
geven, is het via de sociale verzekeringsbank gegaan. Het eerste jaar hebben
er maar weinig mensen gebruik van gemaakt. Toen bleef er geld over. Daarvan
is 32 mln. alsnog naar de gemeenten gegaan. Wij dachten dat zij daarmee in
ieder geval iets konden doen. Ik deel echter niet het optimisme van de heer
Klein Breteler, dat het dan ook altijd gaat zoals wij willen. Ik heb onlangs
gehoord dat van die 32 mln., 5 mln. besteed is aan mantelzorg. Voor 19 mln.
zijn wel plannen, maar dat kunnen ook plannen betreffen die niets met mantelzorg
te maken hebben. 8 mln. is onduidelijk. Kortom, een aantal gemeenten heeft
er heel veel werk van gemaakt. Een zorg is wel dat veel gemeenten dat geld
niet hebben besteed, waarmee ik niet tegemoet kom aan de wens van de Tweede
Kamer, die zei dat het geld heel gericht bij de mantelzorgers moest terechtkomen. Ik denk dat de meeste vragen over de Wmo, direct of indirect aan de orde
zijn gekomen. Er werd nog gevraagd of de middelen die op basis van de motie-Van
Geel zijn uitgetrokken zijn, genoeg zijn voor de thuiszorgmedewerkers. Tot
nu toe blijkt dat die middelen voldoende zijn. Met name zijn er aanvragen
om de scholing voor thuiszorgmedewerkers te verhogen. Daarover ben ik enthousiast;
ik denk dus dat het goed gaat. In algemene zin heb ik al gezegd dat het ontzettend
belangrijk is dat vormgegeven wordt aan de integrale betrokkenheid van cliënten
en burgers, en dat cliënten en Wmo-raden al volop draaien.Mevrouw Dupuis had het over de doorzettingsmacht bij het grensconflict
Wmo-AWBZ. Gemeenten indiceren niet of nauwelijks anders dan het CJZ. Ik zie
dat er af en toe een afstemmingsprobleem is, maar niet dat er een gebrek aan
doorzettingsmacht is. Wij moeten ervoor zorgen dat de indicatiestelling beter
wordt afgestemd. Het Frieslab, het experiment in ontwikkeling waarbij middelen
uit de zorgverzekeringswet, AWBZ en Wmo gebruikt worden, loopt in Friesland.
Overigens gaat er ook nog een ander experiment lopen, waarbij de gemeenten
de inkoopregie hebben met betrekking tot de Wmo, de AWBZ en andere relevante
financieringsbronnen. Dat gaat plaatsvinden in Rotterdam. Wij zullen kijken
wat ervan geleerd kan worden voor de toekomst.De heer Klein Breteler zei dat er een heleboel problemen zijn in de AWBZ,
maar dat het grootste probleem misschien wel de menskracht is. Ik ben dat
van harte met hem eens. De kwaliteit in de zorg hangt af van de medewerkers
die deze zorg verlenen, van de tevredenheid die zij kunnen vinden in hun werk,
van de passie die zij hebben voor hun werk, maar waarvan zij niet altijd vinden
dat zij die tot uitdrukking kunnen brengen en waarvoor zij maatschappelijk
gezien ook niet altijd waardering krijgen.Al deze beleidslijnen zijn er vooral op gericht hun de ruimte en de waardering
te geven die zij verdienen. Met name in de langdurige zorg zijn zij degenen
die de kwaliteit van het bestaan bepalen en dus ook de vraag hoe mensen in
Nederland oud kunnen worden en hoe mensen die anderszins zware zorg nodig
hebben, door ons en de samenleving als geheel bejegend worden.De voorzitter:Ik dank de regering voor de uitgebreide reactie in eerste termijn, die
mij doet veronderstellen dat de tweede termijn navenant kan worden ingekort.De beraadslaging wordt geschorst.De voorzitter:Ik dank de regering voor de uitgebreide reactie in eerste termijn, die
mij doet veronderstellen dat de tweede termijn navenant kan worden ingekort.De vergadering wordt enkele ogenblikken geschorst.Voorzitter: Werner 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/h-ek-20082009-77-93.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl