Vragen van het lid Dezentjé Hamming-Bluemink aan de minister voor Jeugd en Gezin over de dubieuze diagnose van kindermishandeling (mondelinge vragenuur)
Staten-Generaal — Handelingen 
Datum: 2014-06-30 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


2009-2010
 60
 
 
 
 Vragenuur
 Vragen van het lid Dezentjé Hamming-Bluemink aan de minister
voor Jeugd en Gezin over de dubieuze diagnose van kindermishandeling.
 
 
 Mevrouw
 Dezentjé Hamming-Bluemink
 VVD
 
 Voorzitter. De heer Rob Bilo, forensisch arts van het Nederlands Forensisch
Instituut, zei in het programma Argos dat in de helft van het aantal onderzoeken
naar gevallen van kindermishandeling een dubieuze diagnose is gesteld en dat
het kind in veel gevallen niet eens door een arts is gezien. Hij vreesde zelfs
dat dit het topje van de ijsberg is. Dat leidt ertoe dat kindermishandeling
over het hoofd wordt gezien of in andere gevallen onterecht wordt vastgesteld.
Het zal duidelijk zijn welke drama's dit tot gevolg kan hebben. Ik wijs ook
op het bericht in het AD van gisteren over een moeder die haar pasgeboren
kind dagenlang kwijt is geweest omdat het sleutelbeentje van het kind door
de zware bevalling was gebroken en dit onterecht als kindermishandeling is
aangemerkt. Het ontbreekt aan deugdelijke medische diagnostiek. Professionele
organisaties die de waarheid moeten achterhalen, doen volgens de heer Bilo
hun werk vaak niet goed. De vele e-mails die ik dagelijks ontvang –
dat geldt voor veel van mijn collega's in de Kamer – geven daar een
beeld van. De minister denkt dat het probleem door het huidige beleid wordt
opgelost, maar wat is de praktijk? De minister kent deze cijfers niet eens,
zo bleek in het radioprogramma waarin hij een reactie gaf. Het Nederlands
Forensisch Instituut beschikt als enige over kennis op dit gebied. In de opleiding
voor kinderarts worden twee ochtenden besteed aan kindermishandeling.
 Ik heb de volgende vragen aan de minister. Is hij bereid om met collega-minister
Klink op dit punt te kijken naar de artsenopleidingen en ervoor te zorgen
dat het herkennen van letsel door kindermishandeling wordt verbeterd? Daarmee
zijn wij er overigens nog lang niet. De VVD wil al langer een meldplicht voor
iedereen die met kinderen werkt, artsen, tandartsen, fysiotherapeuten, maar
de minister wil zover niet gaan. Hij wil alleen een meldcode. Die is inmiddels
ingevoerd. Ik wil de resultaten van de meldcode tot nu toe graag weten. Nu
komt 4% van de meldingen van kindermishandeling van huisartsen. Dat
is natuurlijk bizar weinig. Ik stel het erg op prijs als de minister concreet
op mijn vragen wil ingaan, zonder alleen een opsomming te geven van wat er
nu allemaal goed gaat.
 
 
 
 Minister
 Rouvoet
 
 Voorzitter. Dat zal ik doen. Ik heb uiteraard kennisgenomen van de opmerkingen
van de heer Bilo, iemand die als uitermate deskundig bekend staat, juist op
dit terrein. Ik doe daar niets aan af, maar ik wijs er wel op dat bij het
NFI alleen gevallen van strafzaken aan de orde komen. Het gaat dus niet om
een algemeen beeld van gevallen van kindermishandeling. In dit geval gaat
het om conclusies op basis van 50 gevallen die zich in de loop van twee jaar
hebben voorgedaan. Dat doet echter niets af aan de waarde van de bevindingen.
Dat onderstreept het belang van het voortzetten van de trajecten, gericht
op een verbetering van de signalering en de diagnose. Mevrouw Dezentjé
heeft geen behoefte aan een opsomming van alles wat er goed gaat. Ik begrijp
dat, maar om haar vraag goed te kunnen beantwoorden, vind ik het wel van belang
om aan te geven, juist met het oog op het zoveel mogelijk voorkomen van verkeerde
diagnoses, dat er de afgelopen periode het nodige in gang is gezet. Ik wijs
wat dat betreft op het protocol van de huisartsenverenigingen, tot en met
de scholing en nascholing van kinderartsen en de initiatieven van de afdelingen
spoedeisende hulp in ziekenhuizen. Die belangrijke ontwikkelingen kunnen leiden
tot betere diagnoses.
 Mevrouw Dezentjé en de heer Bilo hebben gelijk als zij constateren
dat, naarmate er meer accent wordt gelegd op het melden – er moet namelijk
goed worden gekeken naar de situatie van de kinderen – het risico op
foutmeldingen toeneemt. Mevrouw Dezentjé pleit iedere keer, ook nu
weer, voor de meldplicht, maar die leidt tot meer foute diagnoses. Men is
namelijk genoodzaakt om te melden. Het zal dus leiden tot nog slechtere cijfers
dan zij nu heeft aangevoerd.
 Ik neem even als vertrekpunt de 50 gevallen en het aantal foutdiagnoses.
Dan is het dus inderdaad van belang – ik denk dat wij het daarover eens
zijn – dat er in de opleidingen, maar ook in de manier van signaleren
en diagnosticeren, aan kwaliteitsverbetering wordt gedaan. Dat was ook de
strekking van mijn bijdrage van afgelopen zaterdag in het programma. Als mevrouw
Dezentjé aan mij vraagt of ik bereid ben om samen met de heer Klink
goed naar de opleiding te kijken, is het antwoord uiteraard ja. Dat is een
van de conclusies die ik zelf ook getrokken heb toen ik dit hoorde. Ik begreep
uit de kringen van huisartsen zo-even nog dat er al wel verbeteringen zichtbaar
zijn in de huidige opleiding, maar nog niet in de praktijk. Dat heeft ook
te maken met nascholing op het gebied van aanpak en bestrijding van kindermishandeling.
 Dan is er een ander punt, waar mevrouw Dezentjé niet concreet om
heeft gevraagd maar dat wel ligt in het verlengde van haar vraagstelling.
Misschien mag ik dat hierbij aangeven. Ik heb mij ook al even afgevraagd waarom
er in gevallen waarin sprake is van fysieke mishandeling relatief weinig gebruik
wordt gemaakt van de expertise van forensisch artsen. Die zitten overigens
niet alleen bij het NFI; mevrouw Dezentjé veronderstelde dat. We kennen
in dit land ongeveer 250 forensisch artsen en die zitten bij de GGD's, bij
Forum Educatief en ook bij het NFI. Dit is een punt waar ik zelf nog naar
zou willen kijken: zouden we niet vaker in gesprek met huisartsen en organisaties
moeten overgaan tot het consulteren van forensisch artsen?
 Dit zijn mijn concrete antwoorden op de vragen. Ja, we moeten zeker naar
de opleidingen kijken en wat mij betreft dus ook naar de reden waarom huisartsen
bij twijfel niet vaker een beroep doen op forensisch artsen. Daarover ga ik
graag in gesprek met de beroepsorganisaties. Over de meldplicht heb ik opnieuw
aangegeven dat die het probleem niet zou verbeteren, maar eerder zou verergeren.
Het was destijds ook een van de argumenten waarom de regering niet wilde overgaan
tot de meldplicht zoals door de VVD-fractie bepleit. Het zou winst zijn als
mevrouw Dezentjé het risico met mij zou inzien.
 
 
 
 Mevrouw
 Dezentjé Hamming-Bluemink
 VVD
 
 Ik dank de minister in ieder geval voor de toezegging om de artsenopleiding
te gaan vervolmaken met meer aandacht voor het herkennen van
kindermishandeling. Dat is hard nodig, want jaarlijks worden tussen 100.000
en 160.000 kinderen slachtoffer van kindermishandeling. Dit gaat dus wel ergens
over. Ik vat de opmerking van de minister dat het maar om 50 gevallen gaat,
maar niet op als bagatelliseren.
 
 
 
 Minister
 Rouvoet
 
 Nee, terecht.
 
 
 
 Mevrouw
 Dezentjé Hamming-Bluemink
 VVD
 
 Het is in ieder geval onderdeel van het rapport.
 Ik wil het toch nog even hebben over de meldplicht en de constatering
van de minister dat het zou gaan om meer risicogevallen. Dat denk ik niet.
Juist als je de diagnose beter kunt maken en als je iedereen die met kinderen
werkt, beter opleidt om kindermishandeling te herkennen, zal het beter gaan.
Dan zullen ook de dubieuze diagnoses niet kunnen worden gesteld. Ik zou er
dus nogmaals voor willen pleiten. Ik hoop in ieder geval dat de minister de
Kamer snel gaat informeren, want kinderen die eventueel het slachtoffer zijn
van kindermishandeling moeten echt door een arts en/of een forensisch arts
worden gezien. Dit om ervoor te zorgen dat die kinderen zo goed mogelijk worden
geholpen, maar dat ook een goede diagnose wordt gesteld. Daar gaat het nu
even om.
 
 
 
 Minister
 Rouvoet
 
 Bij dat laatste punt wil ik een kanttekening plaatsen. We zijn allemaal
erg geschrokken van de aantallen gevallen van kindermishandeling van een aantal
jaren geleden, in 2007. Het is niet voor niets dat ik hiervan een speerpunt
van mijn beleid heb gemaakt en ik op alle fronten de aanval op dit verschijnsel
heb ingezet. We moeten echter ook niet de omgekeerde redenering gaan hanteren
dat alle gevallen waarin er mogelijk sprake is van kindermishandeling, per
se door een forensisch arts zouden moeten worden gezien. Uit de woorden van
de heer Bilo valt een risico af te leiden. Als kinderen zonder een redelijk
vermoeden van fysieke mishandeling naar forensisch artsen zouden worden gestuurd,
gaat daarvan de boodschap uit dat er waarschijnlijk sprake is van kindermishandeling.
Dat kan behoorlijk stigmatiserend werken. Als huisartsen zelf het vermoeden
hebben van fysieke mishandeling, maar zij gelet op de symptomen aarzelen of
het een geval is van kindermishandeling, is het wel verstandig om een forensisch
arts in te schakelen. Dat laat ik echter graag aan de professionaliteit van
de arts. De voorbeelden daarvan zijn bekend; die zijn ook door de heer Bilo
nog eens gegeven. Die forensisch artsen zijn daarvoor. Er zijn echter ook
heel andere gevallen van kindermishandeling. Een kind dat getuige is van huiselijk
geweld moet je niet naar een huisarts sturen, laat staan naar een forensisch
arts. Dat voegt namelijk niets toe, maar het stempelt wel het kind. Ik denk
dat wij het daarover eens zijn.
 Op het punt van de meldplicht verschillen mevrouw Dezentjé en ik
echt van mening. Een meldplicht veronderstelt namelijk dat je bij een vermoeden
van kindermishandeling verplicht bent om te melden. Dat zegt nog niets over
de juistheid van de diagnose. Mevrouw Dezentjé zou hier terecht heel
snel weer staan, omdat er steeds meer gevallen van verkeerde diagnosen bij
de forensisch artsen terechtkomen en dat aantal naar beneden zou moeten. Een
meldplicht helpt ons dus echt niet verder.
 
 
 
 Mevrouw
 Langkamp
 SP
 
 Wij moeten kunnen vertrouwen op de deskundigheid van hulpverleners en
artsen, maar dan moet die deskundigheid er wel zijn. Daarvoor is deze minister
medeverantwoordelijk, niet alleen de beroepsgroepen zijn dat. Daarom nogmaals
de vraag die mevrouw Dezentjé ook al stelde: zal deze minister ervoor
zorgen dat het herkennen van kindermishandeling een vast onderdeel wordt in
de opleidingen van artsen en hulpverleners? Een tweede vraag: zal hij ervoor
zorgen dat de specialisatie "kindermishandeling" terugkomt in de opleiding?
 
 
 
 Minister
 Rouvoet
 
 De eerste vraag heb ik beantwoord. Ik heb de lopende trajecten voor deskundigheidsbevordering
en scholing van kinderartsen, jeugdartsen en huisartsen opgesomd. Daarnaast
heb ik al gezegd dat ik samen met collega Klink, die verantwoordelijkheid
draagt voor de opleidingen, daarover het gesprek zal zoeken. Ik onderken het
belang om het gesprek aan te gaan over opleidingen waar al wel een verbetering
is te zien ten opzichte van de oude opleidingen, maar mogelijk nog niet voldoende.
Ik zal de Kamer daarover informeren. Ik zal de eventuele noodzaak van een
terugkeer van de specialisatie, zoals door mevrouw Langkamp is genoemd, bij
die gesprekken betrekken en ik zal aan de Kamer verslag uitbrengen over de
vraag wat wel of niet noodzakelijk is.
 
 
 
 Mevrouw
 Van Toorenburg
 CDA
 
 Neemt de minister daarbij de extra aandacht voor gedragsdiagnoses mee?
Uit het programma bleek namelijk duidelijk dat het vaak niet alleen maar gaat
om medische diagnoses, maar ook om beelden van gedrag. Daarnaast wil de CDA-fractie
graag een lans breken voor alle mensen tegen wie, op basis van foute diagnoses,
toch maatregelen zijn getroffen ten aanzien van hun kinderen, van wie de kinderen
uit huis zijn geplaatst. Deze mensen hebben dat enorme leed over zich heen
gekregen, terwijl er niets aan de hand was. Wat zal de minister daaraan doen?
Kan hij ook aangeven wanneer hij de vragen van mijn collega Aasted-Madsen
beantwoordt? Zij heeft gevraagd waarom op basis van onvolledige en onjuiste
dossiers kinderen uit huis zijn geplaatst. Wat zal de minister ondernemen
om die kinderen terug te krijgen bij hun ouders?
 
 
 
 Minister
 Rouvoet
 
 De beantwoording van Kamervragen geschiedt uiteraard volgens de daarvoor
geldende procedures. Mevrouw Aasted-Madsen krijgt antwoord op haar vragen
volgens de geijkte procedures. Ik heb die vragen niet bij mij, maar ik zal
uiteraard ingaan op de gestelde vragen en de juistheid van de gegevens die
in de betreffende rapportage naar voren zijn gebracht. Er valt nog wel het
een en ander op te merken over de context van de uitzending, maar daar kom
ik uiteraard in de zorgvuldige beantwoording van de Kamervragen aan toe.
 Dan de vraag van mevrouw Van Toorenburg over de gedragsdiagnose. Ik wil
daar heel precies in zijn. Wij moeten namelijk de huisarts niet tot een allrounddeskundige
maken, die ook nog eens de gedragsdeskundige bij uitstek is. Bij de opleiding
tot huisarts gaat het om het volgende. Als de huisarts zichzelf als professional
niet voldoende in staat acht om bepaalde aspecten te herkennen die relevant
zijn voor de beoordeling van de vraag of er mogelijk sprake is van kindermishandeling,
moet de huisarts bepalen of hij een beroep doet op een forensisch
arts. In eerste instantie is hij of zij zelf verantwoordelijk voor de duiding
van het letsel, want daar is de huisarts voor. Als hij vindt dat er omstandigheden
of aspecten in het geding zijn waarvoor hij zelf niet voldoende is gekwalificeerd,
dan is het inschakelen van bijvoorbeeld een forensisch arts of een gespecialiseerde
jeugdarts mogelijk. Dat ligt meer voor de hand dan de huisarts tot dé
gedragsdeskundige bij uitstek te maken. Ik wil wel dat die aspecten worden
meegenomen bij de vervolgstappen. Dat hoort in dat gesprek thuis. Dat kan
ook leiden tot aanpassingen of een kop bovenop de meldcode ten aanzien van
de vraag wat je moet doen als je het niet helemaal zeker weet. In die zin
neem ik dat graag mee.
 
 
 
 Mevrouw
 Koer Kaya
 D66
 
 Ieder kind dat wordt mishandeld, is er een te veel. Als je een verkeerde
diagnose stelt, bevinden zowel het kind als de ouders zich in een traumatische
situatie. Dat moeten wij zien te voorkomen.
 De minister zegt dat hij in gesprek gaat met minister Klink om te kijken
wat zij kunnen doen voor de opleidingen. Ik wil van de minister een concrete
inzet horen. Is de inzet van deze minister in dat gesprek dat het sneller
herkennen van kindermishandeling een vast onderdeel wordt in de opleiding?
 
 
 
 Minister
 Rouvoet
 
 Ik heb niet gezegd dat ik in gesprek ga met minister Klink, maar dat ik
samen met minister Klink in gesprek ga met de opleidingen. Ik ben gewend om
conclusies over eventuele noodzakelijke veranderingen aan het einde van een
gesprek te bepalen en niet vooraf. Het is mijn inzet dat er in de relevante
opleidingen voldoende aandacht moet zijn voor het aspect van kindermishandeling.
Ik gaf zo-even aan dat uit de contacten met de huisartsenvereniging de conclusie
leek te worden getrokken dat in de nieuwe opleidingen al een verbeterslag
is gemaakt. Ik wil daar wel voldoende zicht op hebben. Dat heb ik op dit moment
niet. Ik ga daarover samen met de heer Klink het gesprek met de opleidingen
aan. Mijn inzet zal zijn – als u dat vraagt, kan ik daarop bevestigend
antwoorden – dat er adequate en voldoende aandacht moet zijn voor dit
aspect. Het is een heel belangrijk aspect geworden in de praktijk van huisartsen
en overigens niet alleen huisartsen, maar daar zullen wij het gauw over eens
zijn.
 
 
 Dank u wel. Als laatste mevrouw Arib.
 
 
 
 Mevrouw
 Arib
 PvdA
 
 Voorzitter. Ik heb een vraag aan de VVD en ook een vraag aan de minister.
 Het is bekend dat er jaarlijks kinderen worden begraven of gecremeerd
zonder dat wij weten wat de doodsoorzaak is, doordat huisartsen niet altijd
in staat zijn om de doodsoorzaak vast te stellen. De PvdA heeft een wetsvoorstel
ingediend om standaard een forensisch arts naar kinderen te laten kijken die
op een verdachte manier zijn komen te overlijden. Wij hebben er ook moties
over ingediend, maar systematisch heeft de VVD daartegen gestemd. Mijn vraag
aan de VVD is of zij intussen van mening is veranderd, want dan kunnen wij
hierin samen optrekken.
 De Wet op de lijkbezorging zou per 1 januari worden ingevoerd. Ik
heb er schriftelijke vragen over gesteld en ik begrijp dat de invoering wordt
uitgesteld. Ik zou graag van de minister willen weten wanneer die wet wordt
ingevoerd, zodat ook forensisch artsen aan de slag kunnen.
 
 
 Ik geef eerst, als daar behoefte aan is, mevrouw Dezentjé Hamming
van de VVD het woord.
 
 
 
 Mevrouw
 Dezentjé Hamming-Bluemink
 VVD
 
 Voorzitter. Ik heb niet bij die wetsbehandeling gezeten; het is enige
tijd terug. Ik wil wel zeggen dat wij het vooral niet zover moeten laten komen.
Laten wij nu alles inzetten op de juiste diagnose en het voorkomen dat het
ooit zover komt.
 
 
 Dank u wel. Afsluitend de minister.
 
 
 
 Minister
 Rouvoet
 
 Voorzitter. Ik moet mevrouw Arib het antwoord schuldig blijven. Het debat
over de Wet op de lijkbezorging is niet met mij gevoerd. Ik heb niet paraat
wanneer de invoering voorzien is. Het is mij bekend dat mevrouw Arib, ik meen
in juni vorig jaar, schriftelijke vragen aan onder anderen de ministers van
Justitie en Binnenlandse Zaken heeft gesteld, ook over de NODO-procedure;
die ligt hierachter. Ik zal dat nagaan en de Kamer laten weten wanneer de
invoering van de wijziging van de Wet op de lijkbezorging is voorzien.
 
 
 Ik dank de minister.