Behandeling van de brief van de minister van Buitenlandse Zaken over het rapport van de Parlementaire Assemblee van de Raad van Europa inzake CIA-detentiecentra (27925, nr. 256)
Staten-Generaal — Handelingen 
Datum: 2014-07-05 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Handeling 2006-2007, pag. 4949-4963

 
 
 

Handeling

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Vergadernummer
Datum vergadering

01-08-2007

Tweede Kamer der Staten-Generaal

2006-2007

nr. 88, pagina 4949-4963

03-07-2007

 

 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties over kamerdossier

Kamerdossier 27925Toon publicaties die dit dossier behandelen

 
 
 Publicaties in vergadering

Stemming over een motie, ingediend bij het debat over de financiële verantwoording van het ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid over het jaar 2006, te weten de motie-Ulenbelt over kosten en baten van de re-integratiebudgetten (31031 XV, nr. 9)Pagina 4907-4907
Vragen van het lid Agema over het bericht dat ouderen door zuinige gemeenten gedwongen worden in een tehuis te gaan wonen zodat gemeenten op de thuiszorg kunnen beknibbelen (mondelinge vragenuur)Pagina 4893-4896
Stemmingen in verband met het wetsvoorstel Wijziging van de Rijksoctrooiwet 1995 en enige andere wetten naar aanleiding van de evaluatie van de Rijksoctrooiwet 1995 van 2006 (Evaluatie 2006 Rijksoctrooiwet 1995) (30975), en over: - de motie-Aptroot c.s. over een voorlichtingscampagne voor het mkb over octrooi (30975, R1821, nr. 8), en - de gewijzigde motie-Aptroot c.s. over het gebruik van innovatievouchers (30975, R1821, nr. 10)Pagina 4909-4909
Behandeling van de brief van de vaste commissie voor Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties over beëindiging van de status van groot project van het programma Andere Overheid (29362, nr. 121)Pagina 4908-4908
Regeling van werkzaamheden (dinsdag 3 juli 2007)Pagina 4902-4906
Stemmingen over moties, ingediend bij het debat over de financiële verantwoording van het ministerie van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit over het jaar 2006, te weten: - de motie-Polderman over handhaving van de totale, kwalitatieve voltooiing van de ehs (31031 XIV, nr. 7^), en - de motie-Atsma over vermindering van lastendruk (31031 XIV, nr. 8)Pagina 4907-4907
Stemmingen over moties, ingediend bij het debat over het rapport van de Commissie van de advocatuur (Commissie-Van Wijmen) en het onderzoek van het Instituut voor Onderzoek van Overheidsuitgaven (IOO), te weten: - de motie-Pechtold c.s. over het niet effectueren van de bezuiniging op de gefinancierde rechtsbijstand (30800 VI, nr. 100); - de motie-Teeven/Pechtold over een experiment met de werkwijze van no cure, no pay (30800 VI, nr. 101, herdruk); - en twee andere moties (30800 VI, nrs. 102 en 103)Pagina 4909-4910
Stemmingen over moties, ingediend bij het debat over stemmachines, te weten: - de motie-Gerkens c.s. over invoering van een paper trail bij stemcomputers (30800 VII, nr. 57); - de motie-Duyvendak/Gerkens over invoering van een stemcomputer met een open broncode als software (30800 VII, nr. 58), en - de motie-Brinkman over invoering van een mogelijkheid tot ogenblikkelijk herstel van een vergissing (30800 VII, nr. 59)Pagina 4908-4909
Stemmingen in verband met het wetsvoorstel Aanvulling van de Algemene wet bestuursrecht (Vierde tranche Algemene wet bestuursrecht) (29702)Pagina 4909-4909
Stemmingen in verband met het wetsvoorstel Wijziging van de Embryowet in verband met het schrappen van de termijn waarbinnen een voordracht moet worden gedaan voor een koninklijk besluit op grond waarvan artikel 24, onderdeel a, vervalt (31046), en over de motie-Kant over een update van het advies van de Gezondheidsraad uit 2002 (31046, nr. 14)Pagina 4907-4908
Stemmingen over moties, ingediend bij het debat over het dierenrechtenactivisme, te weten: - de motie-Van Haersma Buma c.s. over het inzetten van de Wet bestuurlijke maatregelen nationale veiligheid tegen radicale dierenactivisten (30800 VI, nr. 104); - de motie-Azough over de implementatie van de aanbevelingen uit het rapport 'Een Noodzakelijk Kwaad' (30800 VI, nr. 105); - en drie andere moties (30800 VI, nrs. 107, 108 en 109)Pagina 4913-4913
Stemmingen in verband met het wetsvoorstel Wijziging van onder meer de Wet op de expertisecentra en de Wet op het onderwijstoezicht in verband met het wegnemen van enkele knelpunten bij leerlinggebonden financiering en het opheffen van de landelijke commissie toezicht indicatiestelling (30956), en over: - de motie-Ferrier c.s. over een gecombineerde indicatiestelling (30956, nr. 9); - en twee andere moties (30956, nrs. 11 en 12)Pagina 4906-4907
Debat over eerwraak en politieoptreden in AlkmaarPagina 4968-4975
Debat over de verkoop aandelen ConnexxionPagina 4963-4968
Stemmingen over moties, ingediend bij het debat over de financiële verantwoording van het ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap over het jaar 2006,te weten: - de motie-Jasper van Dijk over terugdringing van het aantal onbevoegde docenten (31031 VIII, nr. 9); - de motie-Jasper van Dijk over 'downgrading' (31031 VIII, nr. 10); - en zeven andere moties (31031 VIII, nrs. 11 t/m 17)Pagina 4913-4914
Stemmingen in verband met het wetsvoorstel Wijziging van de Telecommunicatiewet en de Wet Onafhankelijke post- en telecommunicatieautoriteit ter uitvoering van de roamingverordening (30994)Pagina 4911-4911
Presentie en opening (dinsdag 3 juli 2007)Pagina 4893-4893
Stemmingen in verband met het wetsvoorstel Wijziging van de Wet op de jeugdzorg met betrekking tot jeugdzorg waarop aanspraak bestaat ingevolge de wet in gesloten setting (gesloten jeugdzorg) (30644), en over acht moties (30644, nrs. 13 t/m 20)Pagina 4912-4913
Stemmingen in verband met het wetsvoorstel Wijziging van Boek 1 van het Burgerlijk Wetboek in verband met verkorting van de adoptieprocedure en wijziging van de Wet opneming buitenlandse kinderen ter adoptie in verband met adoptie door echtgenoten van gelijk geslacht tezamen (30551), en over: - de motie-Teeven c.s. over geldigheidsduur van de beginseltoestemming (30551, nr. 14); - de motie-Teeven c.s. over inzet van niet-Nederlandse vergunninghouders voor interlandelijke adoptie (30551, nr. 15); - en twee andere moties (30551, nrs. 16 en 17)Pagina 4910-4910
Vragen van het lid Fritsma aan de staatssecretaris van Justitie over het bericht dat de burgemeester van Hilversum weigert namen door te geven van ex-asielzoekers die buiten de pardonregeling vallen en over het bericht 'Gemeenten keren zich tegen lijst illegalen'Pagina 4899-4902
Stemmingen over moties, ingediend bij het debat over de Kaderrichtlijn Water,te weten: - de motie-Jansen/Vermeij over expliciete doelstellingen voor integratie in de waterketen (27625, nr. 89); - de motie-Jansen/Vermeij over een regeling voor een mest- en bestrijdingsmiddelenvrije strook langs waterranden (27625, nr. 90); - de motie-Jansen c.s. over een proef met een hevelvistrap (27625, nr. 91); - en vijf andere moties (27625, nrs. 92 t/m 96)Pagina 4911-4912
Lijst van ingekomen stukken, met de door de Voorzitter ter zake gedane voorstellen (dinsdag 3 juli 2007)Pagina 4975-4977
Behandeling van de brief van de minister van Buitenlandse Zaken over het rapport van de Parlementaire Assemblee van de Raad van Europa inzake CIA-detentiecentra (27925, nr. 256)Pagina 4949-4963
Stemmingen over moties, ingediend bij het debat over het verslag van de Europese Top (21501-20, nr. 362), te weten: - de motie-Ten Broeke/Ormel over vrije mededinging (21501-20, nr. 363); - de motie-Pechtold over het ontwerpen van een vlaginstructie (21501-20, nr. 364); - de motie-Ouwehand over aanpassing van artikel 33 van het Verdrag van Amsterdam (21501-20, nr. 365), en - de motie-Ouwehand over aanpassing van het protocol in het Verdrag van Amsterdam (21501-20, nr. 366)Pagina 4910-4911
Debat over de Voorjaarsnota 2007 met bijbehorende suppletoire begrotingen (31061)Pagina 4914-4949
Vragen van het lid Dibi aan de staatssecretaris van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap over te weinig lesgeven door de meerderheid van scholenPagina 4896-4899

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 130 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
Aan de orde is de behandeling van: de brief van de minister
van Buitenlandse Zaken over het rapport van de Parlementaire Assemblee van
de Raad van Europa inzake CIA-detentiecentra (27925, nr. 256).De beraadslaging wordt geopend.De voorzitter:Gezien de tijd, maak ik de leden erop attent dat ik zowel in de termijn
van de woordvoerders als in de termijn van de regering twee interrupties toesta.
U hebt dus in het totale debat viermaal de gelegenheid om te interrumperen.
Een interruptie bestaat in mijn visie uit één vraag en één
aanvullende vraag.Wij wachten even tot de minister van Buitenlandse Zaken plaats heeft genomen.De vergadering wordt enkele minuten geschorst.De voorzitter:Ik heet u van harte welkom, minister. Wij waren u even kwijt.Minister Verhagen:Excuses voor mijn late komst. Ik dacht dat het debat om 21.15 uur zou
beginnen en ik had de bodes gevraagd om mij te bellen.De voorzitter:Dat maakt niet uit, u bent er. U gaat het straks vast allemaal goed maken
door een snelle beantwoording. Wij rekenen op u.De heer Pechtold (D66):Voorzitter. De minister heeft dat speldje opgedaan bij dit debat. Mijn
toon wordt daardoor natuurlijk wel anders. Ik zal eens kijken wat ik allemaal
zal schrappen. Al in 2002 heeft Amnesty International bericht dat er naast Guantánamo
Bay ook andere locaties zijn waar terreurverdachten worden vastgehouden. Al
vanaf 2005 stelt de Kamer, inclusief mijn fractie, vragen hierover aan de
regering. President Bush heeft het bestaan van geheime CIA-vluchten en -kampen
in 2006 bevestigd. Nu laat het rapport van de Raad van Europa zien dat er
veel dingen mis zijn. Er blijkt ook uit dat er nog veel dingen mis zijn waarover
nog geen helderheid bestaat en waarover landen geen helderheid willen geven.
Dat erkent de regering ook in haar brief.Mijn fractie vindt het onacceptabel dat in de strijd tegen het terrorisme
de internationale rechtsorde aan de laars wordt gelapt door landen waar wij
mee samenwerken binnen de NAVO en binnen de Europese Unie. Met uitzondering
van Bosnië en Hercegovina en Canada, heeft nog geen enkele staat de verantwoordelijkheid
erkend voor het illegaal overplaatsen van verdachten. Veel goede bedoelingen
en weinig actie, lijkt het motto van de regering in het CIA-dossier te zijn.De Raad van Ministers van de Europese Unie heeft verklaard dat het bestaan
van geheime detentiecentra waar gevangenen in een rechtsvacuüm worden
vastgehouden niet in overeenstemming is met internationaal humanitair recht,
noch met het internationaal strafrecht. Wat zijn de politieke gevolgen van
deze verklaring? De regering schrijft: "Hoewel de Amerikaanse regering
geen mededelingen deed over de locaties van faciliteiten, staat het feit dat
er dergelijke detentiecentra onder Amerikaanse verantwoordelijkheid hebben
bestaan na de onthullingen niet ter discussie." Dat is terecht, maar
welke consequentie verbindt de Nederlandse regering hier nu aan? Vorig jaar
sprak de minister van Buitenlandse Zaken nog over een vertrouwensbreuk met
de Amerikanen. Is dat nu aan de orde en, zo ja, wat zijn de gevolgen daarvan?De regering achtte de instemming van de NAVO met de geheime vluchten en
de geheime detentiecentra onjuist. Hoe kunnen wij dat controleren? Waarom
heeft Eurocommissaris Marty geen inzage gekregen in de vertrouwelijke verslagen
van de NAVO-onderhandelingen ? Vanwaar die angst? De Parlementaire Assemblee
van de Raad van Europa heeft vorige week in een resolutie gevraagd om deze
verslagen openbaar te maken. Zal de Nederlandse regering hieraan meewerken?De regering schrijft dat er nog veel vragen liggen, maar dat die in eerste
instantie door andere nationale autoriteiten, de Poolse en de Roemeense in
dit geval, moeten worden opgehelderd. Waarom schuift de regering de verantwoording
hiervoor van zich af? Heeft Nederland als bondgenoot binnen de NAVO en als
EU-lidstaat geen enkel pressiemiddel om andere landen aan een gezamenlijke
standaard te houden? De Parlementaire Assemblee van Europa heeft een aanbeveling
aangenomen waarin Europese Staten worden opgeroepen om in gezamenlijkheid
de democratische controle op buitenlandse veiligheidsdiensten op Europees
grondgebied beter te waarborgen. Wat zal de Nederlandse regering doen om aan
deze aanbeveling tegemoet te komen?De Nederlandse regering eindigt de brief aan de Kamer met de verklaring
te willen zoeken naar werkbare oplossingen voor de juridische uitdagingen
die de strijd tegen het internationaal terrorisme stelt. Betekent dit dat
wij zoeken naar een manier om de Geneefse Conventies te omzeilen? Nee toch?
Over welke uitdagingen heeft de regering het hier en over welke
oplossingen? Wat is hier de inzet van de Nederlandse regering? Heeft de regering
het vertrouwen dat de Amerikanen dit samen met de Europese Unie willen doen,
gezien het gebrek aan samenwerking en openheid dat de Amerikanen op dit punt
tot nu toe hebben voorgestaan?De gang van zaken in het CIA-dossier laat zien hoe zeer een sterke Europese
Unie nodig is om een tegenwicht te bieden aan de Verenigde Staten om op een
humane en constructieve manier een verschil te maken in de strijd tegen terrorisme.Mevrouw Peters (GroenLinks):Voorzitter. Wij hebben kennisgenomen van een indrukwekkend rapport van
de rapporteur van de Raad van Europa. Daaruit blijkt dat hij grondig onderzoek
heeft verricht en een groot aantal interviews heeft gehouden met functionarissen,
die weliswaar niet bij naam worden genoemd maar die toch wel bij functie worden
omschreven. Daaruit blijkt dat het gaat om mensen die weten hoe het werkt
binnen inlichtingendiensten zoals de CIA, mensen van belang waar het om deze
kwestie gaat. Het gaat daarbij om de analyse van vluchtgegevens en wat al
niet meer. Op basis daarvan heeft de assemblee van de Raad van Europa nu met
de hoogste waarschijnlijkheid geconstateerd dat is komen vast te staan dat
geheime detentiecentra van de CIA zich ook binnen Europa bevonden, op zijn
minst waarschijnlijk in Polen en Roemenië.Dit zijn ernstige verdenkingen van mensenrechtenschendingen, allemaal
begaan in het kader van de wereldwijde oorlog tegen terrorisme. Dat is schokkend.
Het rapport leest dan ook als een horrorverhaal. De regering heeft het CIA-programma
herhaaldelijk sterk afgekeurd. Gelukkig was Nederland niet zelf betrokken
bij de uitvoering van de geheime CIA-vluchten of deze detentiecentra, maar
nu blijkt dat ook eigen Raad van Europavrienden en eigen Europese Unievrienden
er hoogstwaarschijnlijk wel aan hebben meegewerkt. Dat was al door het Europees
Parlement vastgesteld en het wordt nu ook door de parlementaire assemblee
van de Raad van Europa vastgesteld. Nu blijkt zelfs de NAVO hier hoogstwaarschijnlijk
goedkeuring aan gaf en dat Nederland dus mogelijk toch als lid van de NAVO
boter op het hoofd heeft.Dit zijn zeer ernstige vermoedens. Het fijne weten wij er helaas niet
van omdat de NAVO, noch de betrokken onderzochte lidstaten volledige medewerking
hebben verleend, de NAVO zelfs helemaal niet, zoals de rapporteur schrijft.Zo belanden wij dan in de juridische black box van de oorlog tegen terrorisme,
waar omwille van veiligheid en het belang van de bescherming van staats- en
veiligheidsgeheimen veel in nevelen gehuld blijft. Dat is waar het om ernstige
verdenkingen van mensenrechtenschendingen gaat allemaal hoogst onwenselijk.
De heer Pechtold refereerde er al aan dat de regering ook zelf in haar brief
constateert dat de oorlog tegen terrorisme ons voor zeer moeilijke uitdagingen
van internationaal recht en mensenrechtenschendingen plaatst; moeilijke maar
pertinente uitdagingen.De regering gaat er echter niet op in hoe zij die uitdagingen tegemoet
wil treden. Zij gaat ook niet in op de inhoud van de schokkende constatering
van de Raad van Europa. De regering gaat eigenlijk alleen maar in op de gebreken
die aan de bewijsvoering van de rapporteur zouden kleven. Getuigenissen zouden
anoniem zijn, maar zij zijn wel zodanig precies en talrijk dat er ondanks
het gebrek aan medewerking van autoriteiten toch heel veel boven water is
gekomen. Deelt de regering de conclusie die de Raad van Europa daarop baseert,
dat het dus hoogst waarschijnlijk is dat zulke detentiecentra er zijn geweest
in de genoemde landen? Hoe veel waarschijnlijkheid moet er bestaan om een
grondig onderzoek daarnaar te willen eisen van onze mede-EU-lidstaten?Een tweede punt waarop de regering ingaat is dat de NAVO niet expliciet
toestemming heeft gegeven voor deze detentiecentra binnen het Europees territorium.
Nee, de NAVO heeft misschien niet expliciet, openlijk daarvoor toestemming
gegeven, maar in de persverklaring van de toenmalige secretaris-generaal van
de NAVO blijkt dat wel degelijk afspraken zijn gemaakt om assistentie te verlenen
bij de antiterrorismeactiviteiten van de Verenigde Staten. Wat hield die assistentie
dan in? Was dit een soort carte blanche om bijvoorbeeld wel medewerking te
verlenen aan detentiecentra? Wat zijn die geheime afspraken waarnaar de rapporteur
verwijst? Waarom mag de rapporteur die niet inzien en is de regering bereid
om te bepleiten dat de rapporteur van de Raad van Europa alsnog inzage krijgt
in die geheime afspraken?Mevrouw Van Gennip (CDA):U sprak over de reactie van de regering op het onderzoek. Naar mijn mening
schrijft de regering heel duidelijk dat er als er sprake is van serieuze verdenkingen
een verantwoordelijkheid is voor het justitieapparaat in de betrokken landen.
Zo is er ook een verantwoordelijkheid voor de nationale parlementen. Bent
u het met mij eens dat de eerste verantwoordelijkheid in de landen ligt waarop
de verdenking betrekking heeft? Wat hebt u eraan bijgedragen om ervoor te
zorgen dat parlementariërs in die landen ook een beetje aangemoedigd
worden om hun rol te spelen?Mevrouw Peters (GroenLinks):Ik ben het ermee eens dat verdenkingen van mensenrechtenschendingen in
eerste instantie door de lidstaten zelf moeten worden onderzocht, maar wij
zijn een station verder. De autoriteiten van die lidstaten hebben niet volledig
medewerking verleend, zoals wij mogen opmaken uit het rapport. Dan vallen
wij terug op de algemene verplichting, voortvloeiend uit het EVRM dat er bij
zware vermoedens van mensenrechtenschendingen ook een plicht rust om medelidstaten,
zoals Nederland, om te bevorderen dat de zaak tot op de bodem wordt uitgezocht.Mevrouw Van Gennip (CDA):Hebt u als Nederlands parlementslid uw collega's in de betrokken landen
aangesproken om hun verantwoordelijkheid in hun nationale parlement te nemen?Mevrouw Peters (GroenLinks):Ik kan u misschien verwijzen naar een hele serie Kamervragen en een hele
serie acties die de GroenLinksfractie, zowel hier tegenover de regering als
in het Europees Parlement tegenover andere lidstaten, zoals verenigd in het
Europees Parlement, heeft ondernomen om te bevorderen dat zo veel mogelijk
medewerking zou worden verleend aan dit onderzoek van de Raad van Europa.De heer Van Baalen (VVD):Voorzitter. Eerst de feiten. President Bush heeft op 6 september
2006 toegegeven dat er geheime detentiecentra bestonden. Dat wordt ook door
minister Verhagen in zijn brief nog eens erkend. Het rapport van Dick Marty,
rapporteur van de Parlementaire Assemblee van de Raad van Europa, Amnestyrapporten
en bijvoorbeeld het boek Ghost plane van de Britse journalist Stephen Grey
leveren veel feiten op. In die documenten wordt aannemelijk gemaakt dat Polen
en Roemenië een belangrijke rol in de CIA-vluchten hebben gespeeld.Aannemelijk is echter nog geen definitief bewijs, maar om het vertrouwen
te herstellen is het van groot belang dat de aangesproken regeringen het op
hun beurt aannemelijk maken dat hun ontkenningen op feiten zijn gebaseerd.
Van Polen en Roemenië kan geen sluitend tegenbewijs worden verlangd,
wel een plausibele verklaring. Het zou dan ook zeer te waarderen zijn indien
de parlementen van beide EU-lidstaten enquêtes naar het bestaan van
detentiecentra zouden houden. De Nederlandse regering moet binnen de EU en
bilateraal op die plausibele verklaringen van Polen en Roemenië aandringen.
Hetzelfde geldt ten aanzien van de regering van de Verenigde Staten, maar
dan over de vraag of er nu nog CIA-vluchten plaatsvinden en of er nu nog geheime
CIA-detentiecentra bestaan.De VVD wijst geheime detentiecentra en Guantánamo Bay ten zeerste
af. Wanneer gevangenen in een grijze zone belanden, waar het Rode Kruis hen
niet kan bezoeken, waar medische en juridische bijstand niet is gegarandeerd,
is dat vragen om ongelukken. Abu Ghraib is hiervan een pijnlijk voorbeeld.
Het zou echter niet juist zijn om alleen de VS te kritiseren. Alle democratische
landen moeten zich kunnen weren tegen terroristische aanslagen. Daarvoor is
intelligence onontbeerlijk. Dat hebben de aanslagen van 9/11 in New York en
Washington, de aanslagen in Madrid, Londen en nu weer in Londen bewezen. Tevens
staat vast dat ook de leden van de zogeheten Hofstadgroep via onder andere
internet onderdeel waren van een globaal netwerk.Vrijheid kan niet zonder veiligheid. Dat betekent dat wij vrijheid en
veiligheid moet combineren. Wij mogen echter nimmer terugvallen op illegale
methoden om het terrorisme te bestrijden, maar wij mogen niet naïef zijn.
De conventies van Genève zijn niet geschreven voor terroristen. Wanneer
terroristen gelijk worden gesteld met krijgsgevangen mogen zij niet worden
verhoord en mag op hen ook geen legale druk worden uitgeoefend. Druk mag niet
leiden tot fysieke of psychische schade, zo wordt in het VN-antimartelverdrag
gesteld en door de VVD onderschreven. Op voorstel van de VVD bij de behandeling
van de begroting van het ministerie van Buitenlandse Zaken voor 2007 is een
expertconferentie gehouden van deskundigen op het gebied van het internationale
humanitaire recht. Het ministerie van Buitenlandse Zaken heeft daartoe opdracht
gegeven. Veel van de deskundigen achtten een aanvulling op de Conventies van
Genève noodzakelijk om ervoor te zorgen dat terroristen, door de Verenigde
Staten ook wel illegal combattants genoemd, onder het internationaal recht
worden gebracht om op een zodanige wijze te kunnen worden verhoord dat daaruit
informatie beschikbaar komt om het terrorisme te bestrijden, maar dat zij
ook in de gelegenheid worden gesteld om hun detentie juridisch aan te vechten.
Het Amerikaans Hooggerechtshof heeft overigens besloten dat gedetineerden
in Guantánamo Bay hun detentie voor de federale rechter moeten kunnen
aanvechten. Dat is winst.Is de regering bereid om, op basis van de uitkomsten van deze expert meeting,
initiatieven te nemen tot aanvulling van het internationaal humanitair recht?
Waar dit op korte termijn niet mogelijk is, zou Nederland een gedragscode
kunnen opstellen die, in overleg met bondgenoten, zou kunnen gelden voor de
militaire missies waaraan Nederland deelneemt. De Chief Legal Counsel van
de Amerikaanse Secretary of State, John Ballinger, is van dit idee geporteerd
indien de bondgenoten dan ook bereid zijn om de verantwoordelijkheid te nemen
voor de verdachten van terrorisme wier detentie is beëindigd.Mevrouw Thieme (PvdD):Voorzitter. Voor mij blijft onduidelijk of de VVD het rapport van de heer
Marty serieus neemt. Een Europees Parlementslid van de VVD, Jeanine Hennis-Plasschaert,
liet weten het een grof schandaal te vinden dat er in Polen en Roemenië
CIA-kampen zijn. Ik neem op grond van die uitlating aan dat de VVD in het
Europees Parlement het rapport in ieder geval wel serieus neemt. Ik wil graag
de positie van de VVD-parlementariërs in Nederland kennen.De heer Van Baalen (VVD):Voorzitter."Schandalig" en "grof" zijn niet mijn woorden.
Die gebruik ik niet. Ik ben van mening dat het rapport van de heer Marty heel
belangrijke feiten en aanwijzingen levert die erop duiden dat Polen en Roemenië
hebben meegewerkt aan het geheime detentieprogramma. Dat acht ik onaanvaardbaar.
Ik heb gesteld dat beide regeringen, en liefst ook de parlementen, er alles
aan zouden moeten doen om de waarheid boven tafel te krijgen.Mevrouw Thieme (PvdD):Dan heb ik nog een aanvullende vraag voor de heer Van Baalen. Hij acht
het rapport dus geloofwaardig? Hij heeft er genoeg vertrouwen in?De heer Van Baalen (VVD):Ik acht het rapport belangrijk. Ik meen dat er voldoende aanwijzingen
in staan om aan te nemen dat het mogelijk is dat beide landen die ik heb genoemd,
aan het programma hebben deelgenomen. Ik kan niet voor elk woord van het rapport
instaan, maar ik acht het een geloofwaardig rapport.De heer Van Bommel (SP):Voorzitter. Naar de opvatting van de SP-fractie is het niet toevallig
dat Roemenië en Polen worden genoemd in verband met geheime detentiecentra.
Het is niet toevallig dat in relatie tot het Amerikaans raketschild dat in
Europa wordt geplaatst, wij het hebben over Polen en Tsjechië. Het is
niet toevallig dat wij praten over Roemenië en Bulgarije, landen die
beging dit jaar tot de Europese Unie zijn toegetreden, wanneer wij spreken
over corruptie in Europa. Dit debat gaat ook over de Europese Unie. De Europese
Unie heeft de stappen vooruit kennelijk te snel gezet en daarbij de eigen
waarden uit het oog verloren.Voor ons ligt een rapport van de Raad van Europa dat kan wedijveren met
de bekentenisliteratuur van oud-CIA-agenten.De heer Pechtold (D66):Voorzitter. Hierover wil ik een vraag aan de heer van Bommel stellen.
Is het niet juist een mogelijkheid van de Europese Unie om deze twee landen,
Polen en Roemenië, bij de les te houden en te betrekken bij het Europees
gevoel hoe wij met de mensenrechten willen omgaan en deze landen zich te laten
aansluiten bij onze normen en waarden op dit terrein? Daarover zou ik ook
graag een beschouwing namens de SP willen horen.De heer Van Bommel (SP):Voorzitter. Wij hebben deze discussie al eerder gevoerd, toen de heer
Pechtold nog geen lid van dit parlement was. Ik herinner mij in het bijzonder
de discussie rond corruptie in relatie tot de toetreding van Polen in 2004.
Wij hebben bij die gelegenheid de hoop uitgesproken dat wij meer controle-instrumenten
zouden krijgen om Polen bij de les te houden wanneer het land zou toetreden
tot de Europese Unie. Op andere terreinen hebben wij hetzelfde zien gebeuren.
Ik denk aan het Internationaal Strafhof en het raketschild. Bij al deze gelegenheden
hebben wij uitgesproken dat deze landen onze waarden zouden gaan delen, wanneer
zij erbij zouden komen. Helaas moeten wij vaststellen dat deze landen op al
deze terreinen onze waarden niet zijn gaan delen. Sterker nog, zij hebben
gebruik gemaakt van hun positie in de Europese Unie om toch buiten te spelen.
Dat is bijzonder betreurenswaardig.De heer Pechtold (D66):Voorzitter. Daarmee ben ik het eens. Maar de SP ontkent het feit dat er
decennia, zo niet eeuwen, voor nodig zijn om tot elkaar te groeien. Vijftig
jaar geleden vochten wij elkaar de tent uit. Ik vraag de heer Van Bommel om
in te gaan op mijn argumentatie. Had het rapport-Marty tot stand kunnen komen
wanneer deze landen niet verplicht waren geweest om mee te werken in Europees
verband?De heer Van Bommel (SP):Voorzitter. Ik stel vast dat er niet verplicht is meegewerkt. Er is op
vrijwillige basis meegewerkt. Er zijn geheime, anonieme interviews afgenomen.
Roemenië draagt zelfs uit de Raad van Europa te stappen. Deze affaire
heeft ons, met andere woorden, niet dichter bij elkaar gebracht maar drijft
ons uit elkaar. Daarmee kan de heer Pechtold zeker niet blij zijn. Ik ben
er niet blij mee. Maar gezien zijn federale houding tegenover Europa kan hij
er nog minder blij mee zijn,Mevrouw Van Gennip (CDA):Voorzitter. Het is makkelijk om op deze manier naar Roemenië en Polen
te wijzen. Wij zijn gezamenlijk onderdeel van Europa. De SP is onderdeel van
United European Left. Daarom de volgende vraag aan de heer Van Bommel. Is
hij van mening dat de nationale parlementen hierin een rol en verantwoordelijkheid
hebben? Heeft hij zijn collega's van United European Left in Polen en Roemenië
op hun verantwoordelijkheid aangesproken?De heer Van Bommel (SP):Voorzitter. Zeker! Mijn collega Tiny Kox is de fractievoorzitter van Verenigd
Links in de Raad van Europa. Hij heeft dit punt met kracht geagendeerd in
de Raad van Europa. Wij praten welzeker met onze partners, door heel Europa,
om dit onderwerp indringend op de agenda te krijgen opdat ook de nationale
parlementen in Polen en Roemenië, en voor wat betreft de andere onderwerpen
de andere landen die daarbij zijn betrokken, deze zaken bij hun regeringen
aankaarten. Wij doen dat vandaag hier. Ik ben van mening dat de Nederlandse
regering in gebreke blijft. Ook in andere landen zijn de nationale parlementen
aan zet. Wij moeten de eisen stellen omdat wij lid zijn van de NAVO, omdat
wij meedoen, omdat wij een luchthaven hebben enzovoorts. Daarom moeten wij
hier onze eisen stellen. Hun collega's moeten in de parlementen elders hun
eisen stellen.Mevrouw Van Gennip (CDA):Voorzitter. Het is duidelijk dat de SP dit via de Raad van Europa heeft
gedaan. Heeft de heer Van Bommel, of een van zijn collega's, zijn Roemeense
en Poolse collega's expliciet aangesproken op hun verantwoordelijkheid?De heer Van Bommel (SP):Voorzitter. Dat is zeker het geval. Gelukkig is mijn partij inmiddels
bijna net zo groot als het CDA. Wij hebben zitting in de parlementarire assemblee
van de NAVO. Ik kwam mevrouw Van Gennip daar onlangs tegen. Ik heb daar mijn
collega's van de zusterpartijen in de lidstaten van Europa en de NAVO aangesproken
om op dit onderwerp flink de voet tussen de deur te houden.De voorzitter:De heer Van Bommel vervolgt zijn betoog. Ik zet zijn tijd weer aan.De heer Van Bommel (SP):Voorzitter. Het is al door een van de vorige sprekers gememoreerd. Er
is een geheim programma met geheime gevangenen geweest. De Amerikaanse president,
Bush, heeft dat toegegeven. Ik zeg dat de heer Van Baalen na. Het CIA-programma
betreft een zeer speciale groep gevangenen in een zeer speciaal programma.
Het betreft gevangenen van grote waarde, die worden aangeduid als high value
detinees.Het heeft er alle schijn van dat het programma nog steeds bestaat. Amnesty
International meldt in een recent rapport dat nog 39 personen zoek zijn. Is
de Nederlandse regering bereid om alles in het werk te stellen om deze 39
personen te doen opsporen en hen vrij te doen laten of voor een rechtbank
te brengen? Het is een feit dat de NAVO is betrokken bij dit programma. Dat
stelt de Raad van Europa. Het is dus ook onze zaak.Puntsgewijze zet rapporteur Dick Marty uiteen van welk CIA-proces de wereld
getuige is geweest. In sommige gevallen is sprake van medeplichtigheid. Er
zijn geen bewijzen in de zin van de wet. Het is op zijn zachtst gezegd flauw
dat de Nederlandse regering in haar brief over dit rapport het volgende stelt: "Op
het punt van de sluitende onderbouwing van de ernstige beschuldigen schiet
het rapport van Marty in de ogen van de regering dus tekort."De bevindingen van de commissie-Van den Berg zijn kinderspel vergeleken
bij wat nu op tafel ligt. Eigenlijk moet dit rapport worden doorgestuurd naar
het Openbaar Ministerie, zoals het rapport van de commissie-Van den Berg door
minister Hirsch Ballin aan het Openbaar Ministerie is voorgelegd voor strafrechtelijk
onderzoek. De Conventies van Genève schrijven voor dat overtredingen
van deze conventies voor de eigen echter moeten worden gebracht. Is de regering
bereid het rapport van Marty aan het Openbaar Ministerie voor te leggen?Gelukkig benadrukt de regering opnieuw dat zij het gebrek van geheime
detentiecentra en geheime vluchten met op onrechtmatige wijze gedetineerde
terrorismeverdachten categorisch afwijst. Is de regering in dit kader bereid
om, op basis van de bevindingen van Marty, de regeringen van de Verenigde
Staten, Polen en Roemenië te melden dat zij met afschuw van deze feiten
kennis heeft genomen? Zo ja, wat heeft dit voor gevolgen voor de samenwerking
met deze landen? Moet niet eerst schoon schip worden gemaakt voordat wij verder
gaan met deze samenwerking? Wat is het oordeel van de minister over het dreigement
van Roemenië om zich terug te trekken uit de parlementaire assemblee
van de Raad van Europa. Is de minister bereid om er bij de mede-EU-leden Roemenië
en Polen op aan te dringen om dit rapport voor strafrechtelijk onderzoek voor
te leggen aan de openbare ministeries van die landen? Zo nee, waarom niet?
Is de minister bereid er bij de Roemenen op aan te dringen deze dreigementen
terug te nemen?Aan het slot van haar brief stelt de regering het liefste te werken aan
werkbare oplossingen in het kader van juridische uitdagingen voor dit probleem.
Waaraan denkt de minister dan in samenwerking met de Verenigde Staten? Wat
zijn de voorstellen die voorliggen? Hoe staat de minister tegenover een werkwijze
waarbij de regering te allen tijde de voorwaarden stelt dat de strijd tegen
het terrorisme conform het internationale recht moet plaatsvinden? Wij overwegen
op dit punt een motie in te dienen omdat de regering eerder heeft aangegeven
moeite te hebben met Guantánamo Bay, maar tegelijkertijd wel wil samenwerken
met die landen waar gevangenen worden gemaakt die in Guantánamo Bay
eindigen.De regering zegt dat de NAVO in oktober 2001 niet expliciet heeft ingestemd
met geheime vluchten. Hiermee wordt niet ontkend dat de NAVO of de NAVO-landen
met dit programma hebben ingestemd. Misschien is de NAVO voor de gek gehouden
of onder de uitdrukkelijke vermelding dat een en ander geheim was, akkoord
gegaan. Marty heeft in zijn rapport onder paragraaf 91 een overzicht van acht
punten opgenomen, waarmee de NAVO-landen hebben ingestemd. Kent de regering
deze acht punten? Erkent de regering dat de Amerikanen, en ik citeer: "provide
blanket overflight clearance for the United States' and other allies' aircraft
for military flights related to operations against terrorism", hebben
geaccepteerd? Wij zijn daarnaar zeer benieuwd, want dit zou betekenen dat
er een blanco cheque is afgegeven voor het overvliegen van militaire vluchten
die te maken hebben met de operatie tegen terrorisme.Mevrouw Van Gennip (CDA):Voorzitter. Mensenrechten zijn universeel. Mensenrechten zijn de kern
van onze Europese beschaving. Dat wat ons bindt. Juist in de strijd tegen
terreur is het belangrijk dat wij onze mensenrechten hoog houden. Wij zijn
de afgelopen jaren geconfronteerd met een soort terrorisme dat wij niet eerder
kenden, een vorm van terrorisme gericht op de ondermijning van onze open,
democratische samenleving. Juist dan is het cruciaal dat wij ons antwoord
daarop, de vervolging van terroristen, baseren op ons rechtsstelsel. Anders
geven wij hen precies wat zij nastreven: de ondermijning van onze rechtsstaat
en onze democratische beginselen.Het CDA wijst het gebruik van geheime detentiecentra en geheime vluchten
met op onrechtmatige wijze gedetineerde verdachten, categorisch af. Het High
Value Detainee Programme van de CIA gaat tegen de mensenrechten in zoals wij
die internationaal met elkaar hebben afgesproken.Een ander cruciaal aspect van onze samenleving is een zorgvuldig proces
wanneer wij beschuldigen. Bij zware beschuldigingen hoort zwaar bewijs. Juist
bij zo'n cruciale discussie hoort een zorgvuldig proces, stap voor stap. "Bewijst
u maar dat u onschuldig bent", hoort daar niet bij.Het rapport van de heer Marty voor de Raad van Europa is gebaseerd op
dertig vertrouwelijke gesprekken, op interpretaties, op circumstantial evidence.
Het levert geen hard bewijs. Bij zware beschuldigingen horen harde en sluitende
bewijzen. De regeringen van Polen en Roemenië ontkennen ondertussen de
beschuldigingen.Het rapport roept wel veel vragen op. Vragen die wel beantwoord zullen
moeten worden. Vragen die niet terzijde kunnen worden geschoven. Deze vragen
moeten worden beantwoord via de Raad van Europa en de nationale parlementen.
Het zijn specifieke vragen over concrete situaties.De heer Van Baalen (VVD):Ik ben het mevrouw Van Gennip eens dat sluitend bewijs ontbreekt. Het
rapport van Marty en andere rapporten, bijvoorbeeld van Amnesty en het boek
van Grey, maken het echter aannemelijk dat er is meegewerkt aan het programma.
Is zij het met mij eens dat de regeringen van Polen en Roemenië de plicht
rust om aannemelijk te maken dat men daaraan niet heeft meegewerkt?Mevrouw Van Gennip (CDA):Mijn laatste zin ging daarover. Het is de plicht van de landen die worden
genoemd, van de parlementen en de regeringen in die landen, concrete en specifieke
vragen te beantwoorden, dus vragen die weerlegbaar zijn. Vragen als "Bewijst
u maar dat u onschuldig bent." mogen dus niet, maar wel "Klopt het
dat er op die dag dat is ondertekend?" of "Klopt het dat er in die
locatie dat is gebeurd?" Zulke vragen moeten worden beantwoord.De heer Van Baalen (VVD):Vindt mevrouw Van Gennip het rapport van Marty aannemelijk?Mevrouw Van Gennip (CDA):Het rapport van Marty bevat een groot aantal aannemelijke elementen.De heer Pechtold (D66):Ik heb een aanvullende vraag, want ik vind dit punt van groot belang.
Mevrouw Van Gennip zegt dat het rapport grotendeels aannemelijk is. Zij geeft
aan dat een deel van de bewijslast mag worden omgekeerd. Wat vindt het CDA
dan van de houding van onze bondgenoten, onze partnerlidstaten, inzake de
voortgang van dit rapport? Zij kan toch niet alleen maar zeggen dat wij moeten
bewijzen dat anderen fout zitten? Een deel van de verplichting ligt toch veel
meer bij hen?Mevrouw Van Gennip (CDA):De vragen over specifieke situaties, situaties waarover je een concrete
vraag kunt stellen, een vraag die weerlegbaar is, die met nee kan worden beantwoord,
moeten worden beantwoord. Er zijn twintig tot dertig van zulke
situaties in het rapport van Marty beschreven. In het algemeen zeggen dat
zij moeten bewijzen dat het niet waar is, doen wij met dit soort cruciale
discussies echter niet.De heer Pechtold (D66):Hoe zou mevrouw Van Gennip een oproep aan die twee regeringen en onze
collega-parlementariërs verwoorden?Mevrouw Van Gennip (CDA):Misschien kan ik dan de rest van mijn inbreng afmaken. In mijn volgende
zin komt het namelijk aan de orde.De voorzitter:Dat kunt u zo dadelijk doen, maar wellicht heeft mevrouw Peters eerst
nog een andere vraag.Mevrouw Peters (GroenLinks):Voorzitter. Ik heb een vraag over hetzelfde onderwerp. De Raad van Europa
heeft geen strafrechtelijk-juridisch onderzoeksrecht, maar heeft toch gedaan
wat hij kon met de middelen die hem ter beschikking stonden. Mevrouw Van Gennip
stelt dat de raad tot bevindingen is gekomen die voor een groot deel aannemelijk
zijn. Daarbij is ook bekend geworden dat de autoriteiten van de verdachte
lidstaten niet alle medewerking hebben verleend. Wat zou volgens mevrouw Van
Gennip de volgende stap moeten zijn om de autoriteiten van die lidstaten ertoe
te bewegen die medewerking wel te verlenen?Mevrouw Van Gennip (CDA):Ik heb nog drie zinnen over deze kwestie staan. Ik maak dat stukje even
af, want daarin staat het antwoord.Het gaat om een specifieke vraag over de concrete situatie. Wij hebben
vertrouwen in de Raad van Europa. Via die raad moet het proces zorgvuldig
en stap voor stap worden doorlopen. Serieuze verdenkingen vragen om een gedegen
onderzoek door de justitiële autoriteiten van het betrokken land. In
Italië gebeurt dat al. De parlementen van de betrokken landen zullen
zelf hun verantwoordelijkheid moeten nemen. Zij zullen hun debatten moeten
voeren, zoals wij dat hier vanavond ook doen. Dat proces, dat publieke debat,
moet dáár op gang komen. Ik vind ook dat wij het proces in die
landen een kans moeten geven. De landen zijn weliswaar al een heleboel jaren
lid van de Raad van Europa, maar zij zijn pas kort lid van de Europese Unie.
Het is nu aan die landen om te laten zien dat ze daar ook een volwassen discussie
kunnen aangaan. De nationale parlementen moeten ervoor zorgen dat de justitiële
autoriteiten in die landen hun verantwoordelijkheid nemen, naar aanleiding
van wat Marty in zijn rapport beschrijft.Mevrouw Peters (GroenLinks):Mevrouw Van Gennip erkent dat het wenselijk is dat deze kwestie strafrechtelijk
wordt onderzocht door de justitiële autoriteiten. Wat moet er gebeuren
als die autoriteiten dat niet doen? Kan de Nederlandse regering iets doen
om ervoor te zorgen dat dit wel gebeurt?Mevrouw Van Gennip (CDA):Ik ben ervoor het proces in die landen eerst een kans te geven. Het is
mij iets te gemakkelijk om hier uit te spreken wat de Nederlandse regering
moet doen. Daarom vroeg ik zojuist ook of de fracties hun collega's op dit
punt hebben aangesproken. Als het proces in die landen niet van de grond komt,
dan voeren wij de volgende discussie.Mevrouw Thieme (PvdD):Voorzitter. Ik hoor graag van mevrouw Van Gennip welke punten in het rapport
aannemelijk zijn voor de CDA-fractie.Mevrouw Van Gennip (CDA):Dan gaan wij erg in detail in op het rapport wat besproken is in de Raad
van Europa. De inhoud van het rapport plus de zaken die wij al weten, maken
natuurlijk een aantal dingen aannemelijk, maar er is geen hard bewijs dat
het daar en daar zus en zo is gebeurd. Dat is de volgende stap in dit proces.
Ik hecht aan het zorgvuldige proces.Mevrouw Thieme (PvdD):Ik verwacht van u ook geen uitvoerige bespreking van het rapport. U zegt
heel duidelijk dat uw fractie een aantal punten wel aannemelijk vindt. Kunt
u er dan ten minste een noemen?Mevrouw Van Gennip (CDA):Het is de som van het hele rapport plus de zaken die wij al weten. President
Bush heeft gezegd dat er een covert CIA-programme is. Daarmee is een aantal
zaken aannemelijk maar nog niet bewezen. Circumstantial evidence is geen hard
juridisch bewijs.Ik ga nu in op de NAVO-bijeenkomst van 4 oktober 2001. Marty zelf
schrijft dat de NAVO publiek bekendmaakte dat de bondgenoten acht maatregelen
Van Gennipzouden nemen. Die maatregelen zijn openbaar gemaakt en de Kamer
heeft daarmee ingestemd. Marty claimt ook dat er méér afspraken
gemaakt zijn. De regering schrijft in haar brief dat er geen sprake is van
NAVO-instemming met de geheime vluchten met gedetineerden. Ik wil graag een
heldere bevestiging van de regering dat er ook geen verdere afspraken zijn
gemaakt binnen het multilaterale NAVO-verband zoals bedoeld door de heer Marty.De regering schrijft dat het van belang is "om samen met de Verenigde
Staten en andere partners binnen de kaders van het internationale recht en
de mensenrechten te zoeken naar werkbare oplossingen voor de juridische uitdagingen
die de strijd tegen het internationale terrorisme stelt".Hoe gaat de regering dit aanpakken? Vindt de regering weerklank bij dat
streven? Ten slotte wil ik graag een duidelijke bevestiging dat dit inderdaad
binnen de kaders van het internationale recht en de mensenrechten
gebeurt en dat wij geen concessies doen aan die mensenrechten.Mensenrechten zijn een cruciaal karakter van de Europese samenleving.
Daarmee mag niet gemarchandeerd worden. Marty levert geen harde bewijzen dat
dit inderdaad gebeurd is. Hij roept wel veel vragen op; vragen die beantwoord
moeten worden. Het is aan hem en aan de Raad van Europa daaruit werkelijk
concrete vragen over specifieke situaties te destilleren en het is aan de
lidstaten van Europa en hun parlementen om die vragen te beantwoorden.Mevrouw Peters (GroenLinks):Ik vind dat mevrouw Van Gennip het iets te gemakkelijk overlaat aan de
lidstaten. Ik ben het met haar eens dat de lidstaten zelf ook in actie moeten
komen. Ik maak mij echter zorgen over het feit dat het gebrekkige handelen
van die lidstaten afstraalt op de status van de gehele Raad van Europa en
de gehele Europese Unie. Vindt mevrouw Van Gennip niet dat de instellingen
van die twee multilaterale verbanden iets moeten doen om hun status en goede
naam op dit punt hoog te houden?Mevrouw Van Gennip (CDA):Dat is toch precies wat de Raad van Europa op dit moment doet? De Raad
van Europa heeft geconcludeerd dat er verdere stappen genomen worden en dat
er vragen beantwoord moeten worden. Volgens mij kwijt de Raad zich prima van
zijn verantwoordelijkheid.Mevrouw Peters (GroenLinks):Is mevrouw Van Gennip bereid om met mij ervoor te pleiten dat de aanbevelingen
van de Parlementaire Assemblee van de Raad van Europa om de lidstaten op te
roepen om gevolg te geven aan de oproep van de Parlementaire Assemblee, overgenomen
worden door het Comité van Ministers van de Raad van Europa?Mevrouw Van Gennip (CDA):De oproep om mee te werken aan een onderzoek, steun ik. Het delen van
alle conclusies uit het rapport van Marty, lijkt mij wat ver gaan.De heer Wilders (PVV):Mevrouw de voorzitter. Vandaag debatteren wij over de geheime Amerikaanse
detentiecentra. De aanleiding is een ondeugdelijk rapport van de Raad van
Europa. In het rapport wordt namelijk beweerd dat er sluitend bewijs is voor
het bestaan van geheime CIA-detentiecentra in Polen en Roemenië. De regeringen
van deze twee landen zouden volgens het rapport hiervan geweten hebben en
bovendien eraan mee hebben gewerkt. Het rapport is gebaseerd op drijfzand,
op anonieme bronnen, het is een linksig moraliserend verhaal en zeker geen
feitelijk rapport.De Amerikaanse president heeft in september 2006 uitgelegd dat het CIA-programma
bedoeld is om essentiële inlichtingen te verzamelen die onmisbaar zijn
in de wereldwijde oorlog tegen terrorisme. Hij heeft gezegd dat het programma
zorgvuldig is ontworpen en dat het voldoet aan de Amerikaanse wetten en aan
de verdragsverplichtingen van de Verenigde Staten. Bovendien heeft de opgeleverde
informatie al verschillende aanslagen kunnen voorkomen, waaronder in Europa.
Er is een aanslag voorkomen in Djibouti, waar terroristen van plan waren om
met een watertank volgeladen met explosieven een Amerikaans legerkamp op te
blazen. Ook is een geplande bomaanslag op het Amerikaanse consulaat in Karachi
voorkomen en een complot ontrafeld om met gekaapte vliegtuigen aanslagen te
plegen in Londen.De detentiecentra zijn dus zeer effectief gebleken in de strijd tegen
het terrorisme. Dat is alleen maar toe te juichen want de gruwelijke beelden
van de bomaanslagen in Madrid en Londen herinneren ons eraan dat ook wij in
Europa doelwit zijn van terroristen.Laten wij niet naïef zijn! Degenen die onze rechtsstaat om zeep willen
helpen, verdienen de bescherming van diezelfde rechtsstaat niet. Als je doel
is om onze rechtsstaat met bruut geweld, met moord, met diepe haat om zeep
te helpen om bijvoorbeeld een barbaarse islamitische wereldheerschappij in
te voeren, verdien je naar de overtuiging van mijn fractie niet de bescherming
van diezelfde rechtsstaat en van diezelfde internationale rechtsorde. Sterker
nog, juist door hun tijdelijk de rechten van die rechtsstaat en van die internationale
rechtsorde te onthouden, versterken en beschermen wij onze eigen rechtsstaat;
bijvoorbeeld omdat de gevangen genomen terroristen in detentiecentra informatie
prijsgeven waarmee andere aanslagen zijn en worden voorkomen. Ik sprak daar
al over.De heer Van Dam (PvdA):Wie beoordeelt dan of iemand terrorist is dan wel terroristische motieven
heeft?De heer Wilders (PVV):In dit geval hebben de Amerikanen dat gedaan. De vraag aan u, mijnheer
Van Dam, en aan mij is, of wij geloven dat dit op een redelijke manier gebeurt
of niet. Ik heb daarin alle vertrouwen.De heer Van Dam (PvdA):Is niet juist de kern van onze westerse rechtsstaat dat wij dat door een
onafhankelijke rechter laten beoordelen en wij mensen niet op basis van ons
eigen oordeel voor onbepaalde tijd opsluiten?De heer Wilders (PVV):Zeker, maar als het gaat om mensen die onze rechtsstaat om zeep willen
helpen, vind ik dat die rechten opzijgezet kunnen worden. Immers, als men
dat doet, heeft men zijn rechten verspeeld. U ziet dat ook terug in andere
wetten, weliswaar minder vergaand dan ik nu stel. Ik verwijs naar de Duitse
constitutie. Daarin zitten bepalingen dat aan mensen grondrechten worden ontzegd
op het moment dat zij zich tegen de staat hebben gekeerd. Welnu, ik pleit
voor hetzelfde. Als deze mensen ondervraagd worden – in dit geval in
geheime detentiecentra voor zover die hebben bestaan – kun je concreet
zaken doen en ervoor zorgen dat andere aanslagen worden voorkomen.De heer Van Dam (PvdA):Als je je wilt verweren tegen mensen die – in de woorden van de
heer Wilders – de rechtsstaat om zeep willen hebben, moet je dan niet
juist strak vasthouden aan de beginselen van de rechtsstaat, namelijk dat
mensen niet zonder enige vorm van proces jarenlang worden opgesloten, zonder
dat een onafhankelijke rechter heeft kunnen beoordelen of dat terecht is?De heer Wilders (PVV):Met alle respect, voorzitter, ik vind dit getuigen van een grenzeloze
naïviteit. Mensen zullen de rechtsstaat misbruiken om door te gaan met hun pogingen om alles waar wij voor staan om zeep te helpen. Ik
pleit er erg voor om dat juist niet te doen.De heer Van Baalen (VVD):De heer Wilders zegt dat hij vertrouwen heeft in Amerika. Ik heb namens
de VVD ook vertrouwen in Amerika en vooral in het Amerikaanse rechtssysteem
en in de Amerikaanse politiek die een hoge mate van zelfcorrigerend vermogen
blijken te hebben. Hoe interpreteert de heer Wilders het besluit van het Amerikaanse
Hoge Gerechtshof om het mogelijk te maken dat gedetineerden in Guantánamo
Bay uiteindelijk hun detentie kunnen aanvechten voor een federale rechter?
Heeft de heer Wilders net zoals de VVD vertrouwen in de rechtsgang in Amerika?De heer Wilders (PVV):U heeft problemen met Guantánomo Bay, ik heb die niet. Toen de
detentiecentra er kwamen, heeft de Amerikaanse president in een speech –
die ligt voor mij – aangegeven dat het voldoet aan de Amerikaanse wetten.
Dat is inderdaad op een punt gecorrigeerd, dus dat rechtssysteem werkt zo.
Ik vind dat dit debat getuigt – dat is niet disrespectvol bedoeld naar
de collega's – van een heel grote naïviteit. Het wordt gevoerd
door mensen die terrorisme vooral vanuit de studeerkamer en de notities van
de Raad van Europa kennen. Mijn concrete punt is dat terrorisme een andere
aanpak vraagt. Terrorisme gaat niet over het waarborgen van de rechten van
de van terreur verdachte personen. Terrorisme gaat over het bestrijden van
die rechten en over het juist opkomen voor het belang van de rechtsstaat,
van de waarden en normen die al deze mensen het liefst morgen willen vernietigen
en opzij willen zetten.De heer Van Baalen (VVD):Dit betekent dus – corrigeer mij als dat niet zo is – dat
de heer Wilders de uitspraak van het Amerikaans Hooggerechtshof over het aanvechten
van detentie ook een goede zaak vindt. In feite zegt de Amerikaanse rechter
dat bepaalde rechten ook op terroristen van toepassing zijn en dus onder de
werking van de rechtsstaat vallen.De heer Wilders (PVV):Voor mij hoeft dat niet, maar de Amerikaanse rechter moet doen wat hem
goeddunkt.Er is een oorlog aan de gang met het islamitisch terrorisme. Die winnen
wij niet met een overhumane aanpak van terroristen. Islamitisch terrorisme
moet keihard worden aangepakt. Ook in Nederland zouden wij effectiever beleid
moeten voeren tegen het islamitisch terrorisme. Om die reden heb ik jaren
geleden in dit huis al voorstellen gedaan en moties ingediend om hier administratieve
detentie in te voeren voor islamitisch terrorisme.Onze vrede, onze veiligheid en onze vrijheid moeten wij koste wat het
kost verdedigen. Helaas lukt dat niet altijd met vreedzame middelen. Soms
moeten wij daarvoor geweld gebruiken, soms moeten daarvoor geheime operaties
worden uitgevoerd. Mijn partij staat voor die vrijheid en is van mening dat
wij belangrijke bondgenoten in de strijd tegen het terrorisme moeten steunen,
ook nu. Hun strijd is ook onze strijd. Wie dat niet ziet, is horende doof
en ziende blind.Ik rond af. Het gaat vandaag om één fundamentele vraag:
willen wij vechten voor onze vrijheid, willen wij vechten voor onze Westerse
beschaving of gaan wij met conventies en mensenrechtenverdragen in de hand
ten onder aan de barbaren die onze beschaving het liefst vandaag willen vernietigen?De heer Van Dam (PvdA):Voorzitter. Het lijkt mij goed om helder te hebben waarover wij het vandaag
hebben, want wij hebben hier al eerder gesproken over geheime detentiecentra
en geheime verplaatsingen. Dat is erkend door de VS en het is krachtig veroordeeld
door de Nederlandse regering. Dat is terecht, zeg ik in de richting van de
heer Wilders. Wie zegt te strijden voor mensenrechten en vrijheid, maar zelf
geen enkel respect heeft voor mensenrechten, is niet geloofwaardig. Juist
in de strijd tegen het internationaal terrorisme is het vasthouden aan mensenrechten
het belangrijkste wat wij moeten doen. De Amerikanen hebben daarin geen goed
voorbeeld gegeven. Mijn voormalige collega Koenders heeft eerder gesproken
over de gevolgen van de Amerikaanse activiteiten voor onze vertrouwensband
met de VS. Die is door deze praktijken beschadigd en dat is hier ook uitvoerig
bediscussieerd.Het gaat vandaag om het nieuwe rapport van Dick Marty, dat niet alleen
laat zien dat onze vertrouwensband met de Amerikanen beschadigd is, maar ook
dat er sterke aanwijzingen zijn dat onze vertrouwensband met Europese medelidstaten
beschadigd zou kunnen zijn. Het rapport versterkt de verdenking ten aanzien
van met name Polen en Roemenië: leden van de Raad van Europa, leden van
de EU, gemeenschappen waarmee wij dachten waarden op het gebied van mensenrechten
en burgerlijke vrijheden te delen. Het rapport bewijst niet controleerbaar
en onomstotelijk dat Polen en Roemenië daarbij betrokken waren. Dat oordeel
deel ik met de regering, maar ik deel met de regering en een aantal collega's
ook het oordeel dat het rapport dit wel zeer aannemelijk maakt. Daarmee is
de kous nog niet af, maar helaas houdt de brief van de regering met die constatering
op. Niet alleen de landen zelf dienen hun rol te onderzoeken. Dat geldt ook
voor de Raad van Europa en voor de EU. Polen en Roemenië zijn nu aan
zet en dienen de gevraagde informatie alsnog beschikbaar te stellen. Is de
regering bereid om niet alleen in het verband van de Raad van Europa, maar
ook in EU-verband daarop aan te dringen? Is de regering het ermee eens dat
Polen en Roemenië openheid moeten verschaffen om de eigen betrokkenheid
op te klaren?Aangezien Dick Marty niet verder kwam, is de vraag wat een volgende stap
zou moeten zijn. Marty moest in zijn onderzoek helaas gebruikmaken van geheime
bronnen en van alleen openbaar beschikbare informatie en kreeg niet alle informatie
die hij nodig had. Wie zou die informatie wel boven tafel kunnen krijgen?
De heer Van Bommel heeft de suggestie gedaan om het OM in te schakelen. Ik
weet niet of het de eerste weg is waaraan ik zou denken, maar gelet op de
Chinese conventies komt het wel aan de orde. Ik wacht de reactie van de regering
daarop af, maar ik hoor ook graag welke vervolgstappen de regering zelf ziet.
Is er een mogelijkheid om het Europees Hof voor de Rechten van de Mens hierbij
in te schakelen? Dat lijkt de meest geëigende juridische instantie om
schendingen van de mensenrechten binnen Europa door medeleden van de Raad
van Europa nader te onderzoeken.Ik heb ook een vraag over de opmerkingen in de brief van de regering over
de NAVO-instemming met dit detentieprogramma. De regering zegt
letterlijk: "Er is geen sprake van NAVO-instemming." Dergelijke
formuleringen roepen bij mij altijd meer vragen op dan dat ze vragen beantwoorden.
Het roept bij mij de vraag op waarvan dan wel sprake was. Was de NAVO wel
geïnformeerd? Zijn bondgenoten wel bilateraal geïnformeerd? Ik hoor
daarop graag de reactie van de regering, want over het algemeen zijn formuleringen
die zo scherp zeggen dat ergens geen sprake van is meestal bedoeld om niet
aan te geven waarvan dan wel sprake was.Er was eerder sprake van geheime detentiecentra in Afghanistan. Kan de
regering garanderen dat er nu in Afghanistan geen sprake meer is van geheime
detentie en van geheime verplaatsingen?Tot slot heb ik een vraag over de uitstraling van dit detentieprogramma.
In de afgelopen maanden hebben het nieuws en een rapport van Amnesty laten
zien dat er ook in de Hoorn van Afrika – Kenia, Ethiopië en Somalië –
sprake is van geheime detentie en van geheime verplaatsingen. Ondanks de woorden
van president Bush dat de Amerikanen niet verder zouden gaan met geheime detentie,
zouden daarbij ook Amerikanen betrokken zijn. Kan de regering ook daarop reageren?Mevrouw Thieme (PvdD):Voorzitter. Beter tien onschuldigen in de cel dan een terrorist op vrije
voeten, zei Maxime Verhagen een paar jaar geleden. Nu mag hij als minister
van Buitenlandse Zaken vertellen wat zijn opvattingen zijn over geheime detentiecentra.
Het is goed om te lezen dat onze regering het gebruik van geheime detentiecentra
en geheime vluchten categorisch afwijst. Maar vandaag moet de vraag duidelijk
beantwoord worden welke betrokkenheid onze regering had of heeft bij dergelijke
detentiecentra of geheime vluchten en of dergelijke vluchten gebruik hebben
gemaakt van Nederlandse vliegvelden, van het Nederlandse luchtruim of van
de diensten van de Nederlandse luchtverkeersleiding. Graag krijgen wij een
heldere, niet mis te verstane reactie van de minister, want de voormalige
minister van Buitenlandse Zaken heeft die namelijk niet gegeven. De Partij
voor de Dieren is daarin meer geïnteresseerd dan in waardeoordelen over
de rapportage van Marty of in algemene stellingnames over geheime detentiecentra.Een rechtsstaat zoals de onze kan geen twijfel laten bestaan over de werkwijze
van een van onze bondgenoten, niet alleen gebaseerd op de rapportage van Marty,
maar ook op basis van de bevindingen van de Italiaanse officier van justitie
Spataro. Geheimzinnigheid past niet in ons rechtssysteem. Als secretaris-generaal
De Hoop Scheffer weigert voor de speciale onderzoekscommissie van het Europees
Parlement te verschijnen, maakt dat het vermoeden van betrokkenheid van de
NAVO bij geheime vluchten eerder groter dan kleiner, zeker nu de NAVO voor
het eerst in haar bestaan artikel 5 van haar handvest van toepassing heeft
verklaard: een aanval op één is een aanval op allen. Volgens
De Hoop Scheffer kwamen er tijdens het diner in 2005 van ministers van Buitenlandse
Zaken van de NAVO- en EU-lidstaten geen aanwijzingen voor dergelijke CIA-acties
boven tafel. Ook dat is een versluierende manier van benaderen. Het gaat er
niet om of dergelijke praktijken tijdens een diner al dan niet boven tafel
komen, het gaat erom of de secretaris-generaal en onze regering ondubbelzinnig
kunnen verklaren of er geheime detentiecentra zijn of waren, en geheime vluchten
zijn uitgevoerd. Minister Hirsch Ballin laat ons vandaag per brief weten,
erop toe te zien dat door Nederland uitgeleverde personen niet volgens de
military commissions act zullen worden vervolgd, of gedetineerd. Maar wat
hebben zulke toezeggingen voor waarde, wanneer onduidelijk blijft of en zo
ja, waar er geheime detentiecentra zijn, en op welke wijze daarin met verdachten
wordt omgegaan, welke aanklacht tegen hen is ingediend, en door wie zij zijn
aangehouden? Kan de minister met een ondubbelzinnig ja of nee aangeven, of
hij het uitsluit dat door Nederlandse militairen aangehouden verdachten terecht
kunnen komen of kunnen zijn gekomen in geheime detentiecentra, en of dergelijke
gedetineerden passagier geweest kunnen zijn, of in de toekomst kunnen zijn,
van geheime vluchten?Vandaag werd bekend dat president Bush zijn vriend George Libby uit de
gevangenis houdt, ondanks het feit dat de laatste is veroordeeld tot een gevangenisstraf
van ruim twee jaar. Als dát de rechtspraktijk is van onze bondgenoot,
geeft dat niet veel vertrouwen in toepassing van het strafrechtelijk systeem.
Dan zal extra terughoudendheid moeten worden betracht bij het overdragen van
door Nederlandse militairen aangehouden verdachten. Als ik naar de brief van
minister Verhagen kijk, moet ik opnieuw concluderen dat hij in de wieg is
gelegd om een minister van buitenlandse zaken te worden die veel zegt, en
tegelijkertijd zwijgt in alle talen. Toch nodig ik hem uit tot een helder
ja of nee, of een "dat houden wij geheim in het belang van onze bondgenoot
Amerika, de NAVO of de CIA."Voorts zijn wij van mening dat er een einde moet komen aan de bio-industrie.De heer Van der Staaij (SGP):Voorzitter. De strijd tegen het internationale terrorisme moet met alle
kracht en inzet worden gevoerd. Niet zelden gaat het in deze strijd erop of
eronder. Denk slechts aan de aanslagen die zeer onlangs in Groot-Brittannië
op het nippertje zijn verijdeld. Wij hebben het hier niet over tegenstanders
met wie je in een dialoog makkelijk verder komt. Het gaat hier om personen
die samenlevingen willen ontwrichten met de inzet van niets ontziende terreur.
De VS zijn na 11 september wel op een heel bijzondere wijze betrokken
geraakt in deze strijd. Mijn fractie wil dat gegeven uitdrukkelijk meewegen,
anders vervallen wij al heel snel in mooi-weeropmerkingen, die niets van doen
hebben met de huiveringwekkende realiteit rond dit thema.In de strijd tegen terrorisme zijn veel, maar niet alle middelen geoorloofd.
De Nederlandse regering heeft meermalen uitgesproken dat zij het gebruik van
geheime detentiecentra en het gebruik van geheime vluchten met op onrechtmatige
wijze gedetineerde terrorismeverdachten categorisch afwijst. Voor zover mijn
fractie kan beoordelen, heeft de Nederlandse regering dit standpunt ook altijd
in de verschillende internationale gremia uitgedragen. De regering heeft verder
altijd meegewerkt aan onderzoeken van verschillende nationale justitiële
autoriteiten naar genoemde detentiefaciliteiten. Wat dat betreft heeft mijn
fractie dan ook geen enkele reden om te twijfelen aan de inzet van de regering,
welke inzet wij steunen.Rond de genoemde detentiecentra en het gebruik van geheime vluchten bestaat
nogal wat ruis en leven vragen. Mijn fractie vindt dat, als sprake is van
serieuze bedenkingen, het primair aan de nationale autoriteiten is om hiernaar
nader onderzoek te doen, wat in verschillende landen nu ook aan de orde is.
Het rapport van de Raad van Europa biedt daarvoor de nodige handvaten. Gelet
op de aard van de grote beschuldigingen valt het te betreuren dat het rapport
nogal wat onzorgvuldigheden bevat en deels op waarschijnlijkheden is gebaseerd.
Hoe ingrijpender de beschuldigingen, hoe hoger de eisen die aan de bewijslast
mogen worden gesteld. Helaas heeft de Raad op dit onderdeel belangrijke steken
laten vallen, maar dat neemt niet weg dat, waar het rapport wel serieuze aanwijzingen
bevat, die handvaten wel voor nader onderzoek benut moeten worden.De Amerikanen hebben in het verleden gebruik gemaakt van geheime detentiefaciliteiten.
Ook is niet uitgesloten dat nu of in de toekomst weer van dat soort faciliteiten
gebruik wordt gemaakt. President Bush heeft dat nooit willen uitsluiten. De
regering heeft dat veroordeeld, en dat steunen wij, maar tegelijkertijd is
wel de vraag aan de orde of onze wetgeving up to date is om dat op een juridische
en rechtsstatelijk verantwoorde wijze te verdedigen tegen lieden die die rechtsstaat
willen vernietigen. Mijn fractie vindt het van groot belang dat ook daar energie
in wordt gestoken, om over die vragen te blijven nadenken. Dat is vruchtbaarder
dan alleen het opgeheven vingertje. Wil de regering aangeven, wat er op dit
terrein in samenwerking met de VS en andere Europese lidstaten wordt ondernomen?Minister Verhagen:Voorzitter. Ik dank de Kamer voor de vragen. Ik ben het in grote lijnen
met de meerderheid van de Kamer eens, die heel nadrukkelijk onderstreept dat
het respect voor het internationaal recht en de mensenrechten in de strijd
tegen het terrorisme van groot belang is. Het is daarom belangrijk dat wij
hier vandaag over het rapport van de Raad van Europa spreken. Los van de vraag
hoe je denkt over de overtuigendheid van het rapport van Marty wees de heer
Wilders er terecht op dat terrorisme een echt dagelijks en pijnlijk zichtbaar
fenomeen is. De heer Van der Staaij wees daar eveneens op. Ik wijs op de aanslagen
in Glasgow, de verijdelde aanslagen in Londen, en op de aanslag gisterenavond
op een toeristengroep in Jemen, waarbij zeven Spaanse toeristen omkwamen en
er acht gewond raakten. Ik maak van de gelegenheid gebruik om mijn steun aan
het Verenigd Koninkrijk en Spanje uit te spreken, en mijn veroordeling van
deze misdrijven te onderstrepen.Ik wil in dit debat geen zaken recht praten die krom zijn. De Verenigde
Staten hebben toegegeven dat in de strijd tegen het internationale terrorisme
in het verleden gebruik is gemaakt van geheime detentiecentra. De vraag of
er centra zijn geweest, staat dus niet ter discussie. Nederland en de EU hebben
dat veroordeeld. Maar juist omdat het hier gaat om ernstige zaken, moet die
internationale gemeenschap, maar ook de Kamer geen lichtzinnige beschuldigen
uiten tegen bepaalde landen dat zij willens en weten zouden hebben meegewerkt
aan geheime detentiecentra, zeker niet als die landen dat in alle toonaarden
blijven ontkennen. Op dat punt schiet het rapport van Marty in mijn ogen tekort,
zoals ik al schreef. Tijdens de discussie in de parlementaire assemblee werden
die vragen over de stelligheid van zijn conclusies ook gesteld, en niet alleen
door Roemeense en Poolse parlementariërs.Ten aanzien van de vermeende NAVO-instemming, die hier ook weer met een
bepaalde stelligheid wordt geponeerd, alsof wij daarmee zelf ook zouden hebben
ingestemd, slaat Marty gewoon de plank volledig mis, zoals ik de Kamer al
schreef, Hij geeft een misinterpretatie van hetgeen indertijd aan de vooravond
van de aanval op Afghanistan werd afgesproken. Zoals bekend heeft de NAVO
daags na de aanslagen van 11 september 2001 artikel 5 van het handvest
van toepassing verklaard, en terecht. Dat is breed door de Kamer gesteund.
Op 3 oktober is het besluit van de NAVO-raad nader ingevuld, met operationele
besluiten, waaronder versoepelde toestemming voor militaire overvluchten in
de strijd tegen het terrorisme. Het ging dus zeker niet om toestemming voor
extraordinary renditions. Omdat Marty niet het confidentiële verslag
van de NAVO-raad mocht inzien, meent hij te kunnen concluderen dat de NAVO
toen wel iets méér besloten moet hebben dan hetgeen indertijd
is bekend gemaakt. Daar wordt dan weer op voortgebouwd, onder andere door
de heer Van Bommel, die over acht geheime puntjes spreekt. Dit is gewoon een
Kamerbrief, waarin die acht punten aan de Kamer zijn gemeld, en wel op 4 oktober,
de dag na de NAVO-raad. Ik vind het prima om te praten over beschuldigingen.
Ik vind dat wij de aard van de beschuldigingen ernstig moeten nemen. Maar
wanneer wordt gesuggereerd dat wij hier allemaal zitten te sjoemelen, geheime
afspraken maken en ook nog eens de Kamer daarvan niet op de hoogte hebben
gesteld, moet ik zeggen dat dit mij irriteert. Het is uitdrukkelijk aan de
Kamer gemeld. Er heeft een Kamerdebat over plaatsgevonden en het heeft op
instemming van de Kamer kunnen rekenen. De heer Marty heeft een a-contrarioredenering
gevolgd die gewoonweg niet klopt. Hij mocht dat geclassificeerde verslag simpelweg
niet inzien, omdat hij als buitenstaander niet over de vereiste clearances
beschikt. Ik herhaal dat er geen sprake is van NAVO-instemming. Er zijn geen
NAVO-afspraken gemaakt in strijd met het internationaal recht. Mevrouw Peters
moet ook niet de suggestie wekken dat de NAVO de mensenrechten hier heeft
geschonden.De heer Pechtold (D66):Zou de minister in een andere versnelling kunnen gaan? De heer Van Bommel
en de heer Wilders zijn letterlijk de extremen in het debat, als je naar de
hoekjes kijkt, maar ik vind dat wij vanavond met z'n allen een evenwichtig
midden hebben gevonden. Wij complimenteerden de minister met zijn brief en
probeerden te praten over de rol van Nederland in de toekomst vanuit het rapport-Marty,
dus over hoe wij daarmee omgaan. Wij krijgen nu allemaal een draai om de oren,
heb ik het idee. Ik vraag de minister om in een andere versnelling te gaan,
want de Kamer is constructief.Minister Verhagen:De Kamer mag constructief zijn, maar er zijn door fracties in dit huis
ook wel suggesties gedaan over de opstelling van de regering. Ik neem het
parlement serieus. Wanneer in het parlement de beschuldigende vinger wordt
uitgestoken naar de Nederlandse regering, neem ik dat hoog op, maar dat laat onverlet dat ik uw bijdrage op een aantal punten zeker constructief
vond.Ik val vooral over de stelligheid van de conclusies van Marty, niet over
zijn werkwijze, want ik kan mij voorstellen dat het voor hem geen eenvoudig
onderzoek was. Niet alle deuren stonden even breed voor hem open. In een aantal
gevallen zijn er heel sterke aanwijzingen, denk bijvoorbeeld aan Italië
en Duitsland. Dan is het goed dat in die landen strafrechtelijk onderzoek
wordt gedaan. Dat vindt ook plaats in Italië en Duitsland. De detentiecentra
als zodanig hebben bestaan en dat is ernstig. Ik vind het dan ook belangrijk
dat president Bush vorig jaar aankondigde dat de gevangenissen dicht waren
en dat de betrokkenen waren overgeplaatst naar Guantánamo Bay. Dat
vind ik een basis voor verder overleg, al betreur ik het dat president Bush
zich het recht voorbehield om dit instrument ook in de toekomst te gebruiken.
Mijn voorganger en ik hebben meermalen aan onze Amerikaanse collegae duidelijk
gemaakt dat wij van mening zijn dat dit niet kan, dat Guantánamo Bay
dicht moet en dat mensen die worden gearresteerd, zich in een ordentelijke
rechtszaak moeten verantwoorden voor de rechter.Ik vind dat de internationale gemeenschap moet zoeken naar oplossingen
om te voorkomen dat landen opnieuw hun toevlucht moeten nemen tot dit soort
instrumenten. Daarom heb ik de Kamer onlangs een verslag toegezonden van het
zogenaamde Oud-Poelgeestproces. Als er een sluitend en effectief regime is,
vervalt de verleiding om terrorismeverdachten in een juridisch vacuüm
te houden. De regering is van mening, ook op basis van hetgeen is gewisseld
bij Oud Poelgeest, dat er op zichzelf voldoende juridische instrumenten zijn,
zowel in het internationale humanitaire recht als in het commune recht, maar
recht is dynamisch. Wanneer de VS beweren dat het bestaande stelsel niet afdoende
is, moeten wij de dialoog aangaan om zwakkere elementen op te sporen. Bij
de discussie op Oud Poelgeest was ook een vertegenwoordiger van het State
Department aanwezig. Dat rapport biedt daartoe aanzetten.De suggestie van de heer Van Baalen dat wij de oplossing moeten zoeken
binnen de Geneefse Conventie, deel ik niet. Als wij zeggen dat terroristen
geen krijgsgevangenen zijn, moeten wij vooral ook elders zoeken, zoals in
de discussie op Oud Poelgeest is besproken.De heer Van Bommel (SP):Dit raakt wel aan de kern van de zaak. Als het niet binnen het kader van
de Geneefse Conventie hoeft, als het niet gaat om krijgsgevangenen, omdat
het niet gaat om personen die in een krijgssituatie zijn opgepakt, dan komt
de Nederlandse regering wel heel dicht bij de Amerikaanse introductie van
een nieuwe categorie, namelijk van unlawful combatants, die buiten alle conventies
en buiten het internationale recht vallen. Erkent de regering dat er nog een
derde categorie is, die de Amerikanen hebben verzonnen?Minister Verhagen:Ik heb gezegd dat in die discussie, waarvan ik het verslag heb toegestuurd,
is aangegeven dat het internationaal, humanitair recht geen stilstaand gegeven
is, dat in de afgelopen 100, 150 of 200 jaar niet is veranderd. Ook daar zie
je dat er nieuwe elementen aan worden toegevoegd. Dat recht kent een ontwikkeling,
net zo goed als wij tot de conclusie kwamen dat het Nederlandse strafrecht
niet het instrument was om adequaat te kunnen optreden tegen terrorisme. Niet
alleen het vorige, maar ook dit kabinet heeft derhalve voorstellen gedaan
voor aanvullende wetgeving om een adequaat antwoord te geven. Het is niet
iets wat stilstaat, maar het is iets dynamisch. Het is naar mijn mening niet
nodig om nu te zeggen dat wij initiatieven moeten nemen wat betreft de Geneefse
Conventie, zoals de heer Van Baalen suggereert. In die discussie moeten wij
bekijken hoe wij daar het beste mee omgaan. Ik denk dat de discussie van Oud
Poelgeest hiervoor voldoende aanzetten biedt.De heer Van Bommel (SP):De Nederlandse regering heeft tot op heden Guantánamo Bay veroordeeld.
Dat moet sluiten. De Nederlandse regering heeft tot op heden gezegd het Amerikaanse
verzinsel van een nieuwe categorie gevangenen die niet valt onder de Conventie
van Genève omdat het geen krijgsgevangenen zijn, niet te erkennen,
maar nu hoor ik toch ruimte. Ik hoor de rek in de begripsvorming over het
internationaal recht, dat levend is en zich ontwikkelt met betrekking tot
gevangenen en gevangenneming. Ik stel vast dat de Nederlandse regering op
een hellend vlak terecht is gekomen.Minister Verhagen:Juist als wij géén nieuwe categorie willen toevoegen naast
de krijgsgevangenen in de Geneefse Conventie zouden wij naar mijn mening de
discussie gaan voeren die de heer Van Bommel niet wil voeren.De heer Van Baalen (VVD):De Geneefse Conventies zijn niet geschreven met het oog op wat de Amerikanen
illegal combatants noemen, ook omdat krijgsgevangenen niet kunnen worden verhoord,
al kunnen er wel vragen worden gesteld. Krijgsgevangenen hebben het recht
om vrijgelaten te worden, nadat de krijg is beëindigd. Dat betekent dat
een aanvulling noodzakelijk is, of dat nu bij een protocol is of bij een apart
verdrag. Nu er zoveel onduidelijkheid is, ook tussen de Verenigde Staten en
bijvoorbeeld Nederland, zul je moeten proberen juridisch duidelijkheid te
scheppen. De minister zegt dat hij niet zo ver wil gaan om te trachten dat
in de Geneefse Conventies vast te leggen. Dan vind ik dat hij in ieder geval
bereid moet zijn om de conclusies en aanbevelingen van Oud Poelgeest te vertalen
naar wat Nederland wil bereiken, bijvoorbeeld door dat in een nota bij de
begroting van Buitenlandse Zaken voor 2008 te voegen. Dan maken wij het concreet.Minister Verhagen:Nogmaals, ik denk dat de Geneefse Conventie adequaat is. Wij menen niet
dat deze gewijzigd moet worden. Dat laat onverlet dat wij in de discussies
rond Oud Poelgeest hebben gezien dat internationaal humanitair recht niet
stilstaat. Je kunt wel degelijk de discussie voeren over hoe wij omgaan met
een nieuwe dreiging die wij eerder niet kenden. Ik zal kijken hoe je op basis
van de discussie die op Oud Poelgeest is gestart, kunt voorkomen dat landen
hun toevlucht moeten zoeken tot instrumenten die wij afwijzen, want Guantánamo
Bay wijzen wij nog steeds af. Wij moeten ook kunnen voorkomen dat zij hun
toevlucht moeten nemen tot geheime detentiecentra, want die wijzen wij af.
Ik zal u daar dus nader over informeren. Ik zal dat uitwerken. Ik weet niet
of dat lukt voor de begroting. Ik zal mijn best doen om op basis van de discussie
en het verslag dat wij u hebben gestuurd, te bekijken of wij
aanzetten tot die discussie kunnen formuleren.De heer Van Baalen (VVD):Ik ben de minister daarvoor erkentelijk. Ik verstond niet precies of hij
in staat is om dat middels een brief of nota bij de begroting te doen of dat
het op een ander tijdstip komt.Minister Verhagen:Ik denk dat laatste. Ik zal proberen om het voor de begroting te doen,
maar hang mij daar niet aan op.De heer Van Baalen (VVD):In ieder geval dit jaar.Minister Verhagen:Ja, dat zeg ik u toe.Ik herhaal dat wij noch expliciet, noch impliciet hebben ingestemd met
wat voor vluchten dan ook met terrorismeverdachten. Ik wijs iedere suggestie
dat wij daaraan meegewerkt zouden hebben, dus van de hand.Mevrouw Thieme (PvdD):Dan lijkt het mij eenvoudig voor de minister om met "ja" of "nee"
te antwoorden op de door mij gestelde vraag of de geheime vluchten gebruik
hebben gemaakt van het Nederlandse luchtruim of van Nederlandse luchtverkeersdiensten.Minister Verhagen:Daar kan ik inderdaad heel simpel met "ja" of "nee"
op antwoorden om de doodeenvoudige reden dat zowel door het rapport van de
Raad van Europa als door het rapport van het Europees Parlement ten stelligste
bewezen is dat er geen aanwijzingen zijn dat Nederland hier überhaupt
aan heeft meegewerkt of vluchten heeft toegestaan. Ik kan dat inderdaad rustig
zeggen. Wij hebben hier ook een systeem waarmee wij de vluchten hebben kunnen
controleren. Ik kan zonder meer zeggen dat wij ook vanuit Nederland geen enkele
aanwijzing hebben dat in Nederland ook maar enige medewerking zou zijn gegeven.
Alle verdachte vluchten zijn indertijd onderzocht op basis van alle beschikbare
gegevens. Dat is ook geconcludeerd in die rapporten.Dan de vraag wat wij hier verder mee doen. Dat is allereerst een zaak
van de parlementen in de landen die beschreven zijn in het rapport. Ik heb
al gezegd dat er strafrechtelijk onderzoek plaatsvindt in Duitsland en Italië.
In de andere landen die genoemd worden, is dit allereerst een zaak van de
nationale parlementen in die landen. Ik ga niet meedoen aan stemmingmakerij
tegen landen op grond van onvoldoende gefundeerde beschuldigingen. In die
landen zal onderzoek plaats kunnen vinden. Als in de Raad van Europa een discussie
op gang komt over beter parlementair toezicht, bijvoorbeeld op de inlichtingendiensten,
kan ik dat alleen maar toejuichen. Het is immers overduidelijk dat Nederland
met de commissie voor de Inlichtingen- en Veiligheidsdiensten over een instrument
beschikt voor parlementaire controle op de inlichtingen- en veiligheidsdiensten
dat breed, ook in Europa, wordt gezien als een goed functionerend orgaan.
Daar gaat u in eerste instantie zelf over, maar ook in de Europese appreciatie
is overduidelijk dat de Nederlandse commissie voor de Inlichtingen- en Veiligheidsdiensten
goed aangeschreven staat.Als sprake is van ernstige aanwijzingen, is het in principe dus aan de
nationale justitiële autoriteiten om verdere onderzoeken in te stellen.
Dat gebeurt deels dus ook. Internationaal moeten wij werken aan afspraken
die ervoor zorgen dat dit soort zaken zich niet meer hoeft voor te doen. Het
Oud-Poelgeestproces is daarbij een element. Ik denk dat wij nationaal op dit
punt moeten constateren dat wij een goed controleregime hebben. Wij hebben
afspraken met de Amerikanen, die ons standpunt ten aanzien van Guantánamo
Bay, geheime detentiecentra en geheime vluchten maar al te goed kennen.Dan de vragen over de beschuldiging in de rapporten van Amnesty International
over 38 gevangenen die nog op onbekende locaties opgesloten zouden zijn. Ik
ben bekend met de zorgen van Human Rights Watch. De VS hebben aangegeven dat
alle geheime gevangenissen leeg zijn. Zij hebben ook geen informatie beschikbaar
over de groep van 38 waaraan Human Rights Watch refereert. Wij zullen als
Nederland dit onderwerp uiteraard blijven volgen, maar afgaand op de nu beschikbare
informatie heb ik op dit moment geen reden om aan de informatie van de VS
te twijfelen.Ook ten aanzien van Somalië zijn er geen harde aanwijzingen, maar
de situatie in Somalië, waar terroristen in een "failed state"
hun toevlucht vinden en uitvalsbases hebben en waar de legitieme regering
niet direct in staat is om daar iets aan te doen, is voor mij eens temeer
een aansporing om internationaal in overleg te treden over het juridische
regime in dit soort zaken om zeker te stellen dat daar niet gebeurt wat wij
internationaal niet wenselijk achten.Ik denk dat ik daarmee de vragen van de Kamer heb beantwoord.De heer Pechtold (D66):De heer Marty kreeg geen inzage in alle afspraken tussen de NAVO en de
Amerikanen op dit punt. Vindt u niet dat dat verdenking wekt en dat die gegevens
alsnog ter beschikking zouden moeten worden gesteld?Minister Verhagen:Nee, want degenen die daar inzage in kunnen krijgen, moeten clearances
hebben. Dat is inherent aan de NAVO. Als een strafrechtelijk onderzoek wordt
ingesteld in een bepaald land, horen daar de normale procedures voor te gelden.
Het onderzoek in Italië en in Duitsland moet uiteraard op de normale
strafrechtelijke wijze, zoals dat daar behoort te geschieden, kunnen plaatsvinden.
Ik vind echter niet dat de heer Marty als buitenstaander zonder de clearances
inzage zou moeten krijgen in NAVO-verslagen.De heer Pechtold (D66):U kunt toch niet zeggen dat de heer Marty een buitenstaander is? Het gaat
om afspraken waaruit wel of niet kan blijken of alles waar wij nu met z'n
alleen omheen draaien, wel of niet waar is. U stelt zich nu op een heel formeel
standpunt. Ik zou bijna zeggen: hoe zorgen wij voor die clearance voor Marty?Minister Verhagen:Nee, dat doe ik niet. Althans, ik voel mij daar niet toe geroepen om de
doodeenvoudige reden dat een lid van de Parlementaire Assemblee van de Raad
van Europa niet behoort tot de categorie mensen die in geclassificeerde verslagen
van de NAVO inzage heeft. U krijgt hier in de Kamer op basis van vertrouwelijkheid
inzage in geclassificeerde, geheime informatie van onze inlichtingendiensten,
maar het is een heel andere zaak als iemand in dit parlement zegt dat hij
ineens alle geheime informatie van de NAVO wil zien. Zo werken die dingen
niet.Mevrouw Thieme (PvdD):De minister is een vraag van mij vergeten, namelijk of
hij ondubbelzinnig met "ja" of "nee" kan antwoorden op
de vraag of hij kan uitsluiten dat de door Nederlandse militairen aangehouden
verdachten terecht kunnen komen in geheime detentiecentra.Minister Verhagen:Ik begrijp niet helemaal waar mevrouw Thieme op doelt, want met betrekking
tot Afghanistan hebben wij gewoon afspraken over de overdracht van gevangenen.
Er zijn waarborgen en wij weten precies wat er met hen gebeurt. Dat heb ik
ook al meerdere malen in de Kamer gezegd.Mevrouw Thieme (PvdD):Ja, maar de minister van Justitie geeft aan dat hij erop zal toezien dat
de door Nederlandse militairen aangehouden verdachten in ieder geval niet
worden berecht door de militaire commissies. Ik vraag mij af of de regering
in haar geheel – dus ook u als minister van Buitenlandse Zaken –
erop kan toezien dat de verdachten die aan de VS worden uitgeleverd, vervolgens
niet in geheime detentiecentra terechtkomen of daar op andere manieren terechtkomen.Minister Verhagen:De regering spreekt met één mond. Ik zeg dus hetzelfde als
de minister van Justitie.Mevrouw Peters (GroenLinks):Er liggen nog twee onbeantwoorde vragen van mij. Allereerst wil ik graag
weten wat de minister van het rapport vindt. Die vraag staat even los van
de NAVO, waarvan de minister heeft gezegd dat zij expliciet noch impliciet
toestemming heeft gegeven voor deze CIA-praktijken. Wat vindt de minister
van de verdenkingen van de heer Marty die door de Raad van Europa zijn overgenomen?
Volgens de minister is het aan het parlement of de justitiële autoriteiten
van de lidstaten om dat te onderzoeken. De minister spreekt over die landen
alsof Nederland daarmee niets te maken heeft. Dit zijn echter lidstaten van
de Raad van Europa en de Europese Unie. Rust op de lidstaten van deze multilaterale
organisaties geen restverantwoordelijkheid om de smet van het vermoedelijke
gedrag van deze staten weg te halen?Minister Verhagen:Nederland kan primair aangesproken worden op hetgeen op of via Nederlands
grondgebied gebeurt. De Nederlandse regering draagt geen enkele kennis van
dergelijke vluchten of centra en heeft daar op geen enkele wijze mee ingestemd.
Voor zover Amerikaanse toestellen in Nederland zijn geweest, heeft onderzoek
van de beschikbare gegevens en controle van de toestellen geen bijzonderheden
opgeleverd.Wij hebben ons in internationale gremia zeer kritisch opgesteld ten aanzien
van deze praktijken. Ik doe echter niet mee aan stemmingmakerij op basis van
onvoldoende gefundeerde beschuldigingen. Wij gaan ervan uit dat de nationale
parlementen in de betrokken landen mans genoeg zijn om de eigen regering te
controleren. Daarvoor zijn zij ook ingesteld. Waar zware beschuldigingen zijn
geuit, zoals Italië en Duitsland, vindt strafrechtelijk onderzoek plaats.
Op dat punt heb ik dus niets te wensen.Mevrouw Peters (GroenLinks):De minister vindt het rapport onvoldoende gefundeerd om bewijs op te leveren.
Vindt de minister het rapport voldoende aannemelijk als het om Polen en Roemenië
gaat? Daar zijn geen strafrechtelijke onderzoeken ingesteld. Is het wenselijk
om dat alsnog te doen?Minister Verhagen:Dat is om te beginnen aan de nationale parlementen. Ik ga niet mee in
de aannemelijkheidsdiscussie. Als iemand in Nederland voor het gerecht komt
of in staat van beschuldiging wordt gesteld, spreek ik daarover ook geen oordeel
uit. Dat oordeel is aan de rechter. In dit geval is het aan de rechters in
Italië en Duitsland om een oordeel uit te spreken op basis van het strafrechtelijk
onderzoek. Het is aan de nationale parlementen om de collega's in de Parlementaire
Assemblee aan te spreken om hun verantwoordelijkheid te nemen.De voorzitter:Ik sta een tweede termijn toe, uitsluitend voor het indienen van moties.
Ik sta geen interrupties toe en ook geen inleidende zinnen.De heer Pechtold (D66):Voorzitter. Ik dien twee moties in.De Kamer,gehoord de beraadslaging,overwegende dat de Europese Unie een waardevol raamwerk van mensenrechtenstandaarden
en maatregelen van goed bestuur kent;verzoekt de regering, op basis van dit EU-raamwerk Polen en Roemenië
aan te spreken op en te assisteren met het geven van inzicht in betrokkenheid
bij geheime CIA-vluchten en/of -kampen en dit tevens te agenderen voor het
eerstvolgende overleg tussen regeringen van de EU-lidstaten,en gaat over tot de orde van de dag.De voorzitter:Deze motie is voorgesteld door de leden Pechtold, Van Dam, Peters, Van
Baalen, Thieme, Van Bommel en Van Gennip.Zij krijgt nr. 257(27925).De Kamer,gehoord de beraadslaging,constaterende dat er sprake is geweest van geheime gevangenschap en illegale
overdracht van gevangen, wat in strijd is met de internationale mensenrechtenstandaarden
en de Geneefse Pechtoldconventies;overwegende dat de Verenigde Staten in de strijd tegen terrorisme nieuwe
juridische concepten introduceert zoals "rendition" en "enemy
combatant", welke indruisen tegen het bestaande raamwerk van grondrechten
in Europa;verzoekt de regering om in navolging van een resolutie van de Parlementaire
Assemblee van de Raad van Europa een voorstel te doen in de Europese Unie
om tot een kritische herziening te komen van het juridische raamwerk waar
geheime diensten onder vallen, waarbij: - democratische verantwoording
en aansprakelijkheid van deze diensten beter worden vastgelegd;-
heldere regels worden opgesteld ten aanzien van de activiteiten van geheime
diensten op buitenlands grondgebied,en gaat over tot de orde van de dag.De voorzitter:Deze motie is voorgesteld door de leden Pechtold en Peters. Naar mij blijkt,
wordt zij voldoende ondersteund.Zij krijgt nr. 258(27925).Mevrouw Peters (GroenLinks):Voorzitter. Ik neem de oproep van de minister ter harte, die ons aanspreekt
om onze collega-parlementariërs in de betrokken lidstaten aan te spreken.
Ik roep hem op om zijn collega-ministers in de betrokken landen aan te spreken
in de EU en binnen de Raad van Europa.De voorzitter:Ik heb u opgeroepen geen inleidende teksten te houden en alleen moties
in te dienen.Mevrouw Peters (GroenLinks):De motie luidt als volgt.De Kamer,gehoord de beraadslaging,constaterende dat de Parlementaire Assemblee van de Raad van Europa in
haar aanbeveling 1801 van 27 juni 2007 oproepen doet aan het Comité
van Ministers met betrekking tot de met een mate van de hoogste waarschijnlijkheid
door haar vastgestelde aanwezigheid van illegale geheime CIA-detentiecentra
in enkele lidstaten van de Raad van Europa, waar gedetineerden inhumaan en
vernederend zijn behandeld;constaterende dat de oproepen refereren aan de gebrekkige toegang tot
informatie die nodig is om de civiele, strafrechtelijke en politieke verantwoordelijkheid
van de betrokken lidstaten voor hun rol in het kader van dit CIA-detentieprogramma
volledig vast te stellen of met zekerheid afwezig te kunnen achten;overwegende dat het onwenselijk is dat onduidelijkheid blijft bestaan
over dergelijke mogelijke ernstige mensenrechtenschendingen door lidstaten
van de Raad van Europa, die de hoeder is van het Europese Verdrag van de Rechten
van de Mens,verzoekt de regering, er bij de eerstvolgende vergadering van het Comité
van Ministers van de Raad van Europa op aan te dringen dat het Comité
aan de oproepen gevolg geeft, en gaat over tot de orde van de dag.De voorzitter:Deze motie is voorgesteld door de leden Peters, Van Dam, Pechtold en Van
Bommel. Naar mij blijkt, wordt zij voldoende ondersteund.Zij krijgt nr. 259(27925).De heer Van Bommel (SP):Voorzitter. Ik dien de volgende twee moties in.De Kamer,gehoord de beraadslaging,constaterende dat de Raad van Europa heeft vastgesteld dat de NAVO een
rol heeft gespeeld bij het mogelijk maken van het geheime CIA-netwerk;constaterende dat de NAVO op verzoek van de Raad van Europa geen nadere
inlichtingen wenst te geven over de beslissingen van 4 oktober 2001;van mening dat volledige opheldering noodzakelijk is;verzoekt de regering, er bij de NAVO op aan te dringen openheid te verschaffen
over eventuele medewerking aan het CIA-programma voor High Value Detainees,en gaat over tot de orde van de dag.De voorzitter:Deze motie is voorgesteld door de leden Van Bommel, Peters en Pechtold.
Naar mij blijkt, wordt zij voldoende ondersteund.Zij krijgt nr. 260(27925).De Kamer,gehoord de beraadslaging,overwegende dat een geheim programma voor het illegaal gevangen houden
van verdachten van terrorisme is vastgesteld;van mening dat verdergaande internationale samenwerking alleen kan geschieden
op basis van wettige middelen en het afstand doen van een illegale werkwijze;van mening dat bestrijding van internationaal terrorisme niet anders dan
met wettige middelen kan geschieden om tot een effectieve strijdwijze te Van
Bommelkomen;verzoekt de regering, een werkwijze te kiezen die volledig overeenkomt
met het internationaal humanitair recht,en gaat over tot de orde van de dag.De voorzitter:Deze motie is voorgesteld door de leden Van Bommel, Peters
en Pechtold. Naar mij blijkt, wordt zij voldoende ondersteund.Zij krijgt nr. 261(27925).Mevrouw Van Gennip (CDA):Voorzitter. Mijn motie luidt als volgt.De Kamer,gehoord de beraadslaging,overwegende dat mensenrechten universeel zijn,overwegende dat ook de vervolging van terroristen gebaseerd moet zijn
op ons rechtsstelsel;overwegende dat de regering zoekt naar werkbare oplossingen voor de juridische
uitdagingen die de strijd tegen het internationaal terrorisme stelt;verzoekt de regering, daarbij binnen de kaders te blijven van het internationaal
humanitair recht, de mensenrechten en de Geneefse conventie,en gaat over tot de orde van de dag.De voorzitter:Deze motie is voorgesteld door de leden Van Gennip en Van Dam. Naar mij
blijkt, wordt zij voldoende ondersteund.Zij krijgt nr. 262(27925).De vergadering wordt van 22.40 uur tot 22.48 uur geschorst.Minister Verhagen:Mevrouw de voorzitter. De leden Pechtold, Van Dam, Peters, Van Baalen,
Thieme, Van Bommel en Van Gennip hebben een motie ingediend waar ik geen behoefte
aan heb. Nederland heeft dit onderwerp al tweemaal aan de orde gesteld in
eerdere vergaderingen. Als de Kamer erom vraagt, dan voeren wij het verzoek
uiteraard uit. Ik heb daar echter geen behoefte aan, mede gelet op de activiteiten
die de regering op dit punt al ondernomen heeft. Ik vraag mij ook af of er
nu een andere reactie zou volgen als de vorige keren. Indien de Kamer mij
dat vraagt, zal ik het evenwel bepleiten.Over de motie van de heer Pechtold en mevrouw Peters merk ik op dat rendition
en enemy combattant geen nieuwe juridische concepten zijn. Dat zijn bestaande,
normale, juridische begrippen. Feitelijk is de overweging van de motie dus
onjuist. Vanwege het verzoek om een kritische herziening van het juridische
raamwerk ontraad ik het aannemen van de motie, ook gelet op de toezegging
die ik aan de geachte afgevaardigde de heer Van Baalen heb gedaan in dit debat.Over de motie van mevrouw Peters, die meeondertekend is door de leden
Van Dam, Pechtold en Van Bommel, merk ik het volgende op. De Parlementaire
Assemblee heeft in haar rapport een oproep gedaan aan het Comité van
Ministers. Aangezien ik niet in de plaats treed van de Parlementaire Assemblee
en het punt sowieso op de agenda staat omdat er een oproep is gedaan aan het
Comité van Ministers ontraad ik het aannemen van deze motie. Ik ga
niet op de stoel van de Raad van Europa zitten.De heer Van Bommel heeft een motie ingediend die meeondertekend is door
de leden Peters en Pechtold over het kiezen van een werkwijze die volledig
overeenkomt met het internationaal humanitair recht. Ook het aannemen van
deze motie ontraad ik omdat de suggestie wordt gewekt dat voor een werkwijze
is gekozen die dat niet doet. Dat is een uitspraak over het optreden van de
regering die niet overeenkomt met de feiten.De motie van de leden Van Bommel, Peters en Pechtold gaat over de medewerking
van de NAVO. Ook het aannemen van deze motie ontraad ik. Ik had van een voormalig
lid van het kabinet verwacht dat hij de regels voor geheimhouding die bij
dit soort organisaties gelden, zou respecteren. Ik respecteer die regels voor
geheimhouding wel en ontraad daarom de aanvaarding van deze motie.Ik kom ten slotte te spreken over de motie van de leden Van Gennip en
Van Dam. Ik beschouw deze als een ondersteuning van het beleid. Als de Kamer
deze motie aanvaard, dan zal ik haar uiteraard uitvoeren.De voorzitter:Ik stel voor, over de ingediende moties aanstaande donderdag aan het einde
van de vergadering te stemmen.Daartoe wordt besloten. 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/h-tk-20062007-4949-4963.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl