Behandeling van het wetsvoorstel Wijziging van het Wetboek van Strafvordering inzake de regeling van onderzoek naar de mogelijkheid van overbrenging van een ernstige besmettelijke ziekte bij gelegenheid van een strafbaar feit (verplichte medewerking aan een bloedtest in strafzaken) (31241)
Staten-Generaal — Handelingen 
Datum: 2014-07-04 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Handeling 2007-2008, pag. 8063-8076

 
 
 

Handeling

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Vergadernummer
Datum vergadering

22-09-2008

Tweede Kamer der Staten-Generaal

2007-2008

nr. 111, pagina 8063-8076

11-09-2008

 

 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties over kamerdossier

Kamerdossier 31241Toon publicaties die dit dossier behandelen

 
 
 Publicaties in vergadering

Behandeling van: het wetsvoorstel Wijziging van de Warenwet in verband met de opneming van de mogelijkheid om een last onder bestuursdwang op te leggen en enkele andere wijzigingen (Kamerstuk 31262)Pagina 8063-8063
Aan de orde is de voortzetting van de behandeling van: het wetsvoorstel Wijziging van de titels 6, 7 en 8 van Boek 1 van het Burgerlijk Wetboek (aanpassing wettelijke gemeenschap van goederen) (28867)Pagina 8078-8084
Afvoeren van de stand van werkzaamheden 11-09-2008; Noot bij Regeling der werkzaamheden (blz. 8076)Pagina 8086-8092
Aan de orde zijn de stemmingen over moties, ingediend bij het debat over de rapportage van de Europese Commissie inzake de voortgang van Roemenië en Bulgarije, te weten: - de motie-Ten Broeke/Van Bommel over het niet opheffen van de binnengrenscontroles (Kamerstuk 23987, nr. 85); - de motie-Van Bommel/Ten Broeke over gebruikmaking van de vrijwaringsmaatregelen op het gebied van JBZ (Kamerstuk 23987, nr. 86)Pagina 8077-8078
Regeling van werkzaamheden (donderdag 11 september 2008)Pagina 8076-8077
Lijst van ingekomen stukken, met de door de Voorzitter ter zake gedane voorstellen (donderdag 11 september 2008)Pagina 8084-8085
Presentie (donderdag 11 september 2008)Pagina 8063-8063
Behandeling van het wetsvoorstel Wijziging van het Wetboek van Strafvordering inzake de regeling van onderzoek naar de mogelijkheid van overbrenging van een ernstige besmettelijke ziekte bij gelegenheid van een strafbaar feit (verplichte medewerking aan een bloedtest in strafzaken) (31241)Pagina 8063-8076

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 159 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
Aan de orde is de behandeling van: het wetsvoorstel Wijziging
van het Wetboek van Strafvordering inzake de regeling van onderzoek naar de
mogelijkheid van overbrenging van een ernstige besmettelijke ziekte bij gelegenheid
van een strafbaar feit (verplichte medewerking aan een bloedtest in strafzaken)
(31241).De algemene beraadslaging wordt geopend.Mevrouw Van Toorenburg (CDA):Mevrouw de voorzitter. Op het strafrechtdossier beginnen wij het nieuwe
parlementaire jaar goed, heel goed. Het voorliggende wetsvoorstel maakt het
mogelijk dat bijvoorbeeld een verkrachter verplicht wordt bloed af te geven,
zodat dat bloed kan worden getest op hiv of Hepatitis B of C. Met deze voorgestelde
verplichte medewerking aan een bloedtest in strafzaken wordt een belangrijke
volgende stap gezet in het hele wetgevingsproces ter versterking van de positie
van slachtoffers van met name ernstige delicten. Het past naar het oordeel
van de CDA fractie bij het groeiende besef dat aan het belang van het slachtoffer
bij de beslissing over de toepassing van een dwangmiddel, groot gewicht moet
worden toegekend.Een verplichte en snel af te nemen bloedtest maakt dat slachtoffers niet
langer zijn aangewezen op een eventueel civiel kort geding. Nee, zij kunnen
hun rechten direct laten gelden via het Wetboek van Strafvordering, met alle
daarbij behorende processuele garanties. Perfect!De leden van de CDA-fractie zijn bovendien ingenomen met het feit dat
de noodzaak van een zeer snelle procedure in het wetsvoorstel vooropstaat,
omdat slachtoffers hierdoor veel onnodige extra onrust en leed bespaard
blijft. De leden van de CDA-fractie zijn er ook trots op dat Nederland zich
met de onderhavige regeling positief onderscheidt van veel van de ons omringende
rechtstelsels. Dat mag ook wel eens worden gezegd.Wil dat nu ook zeggen dat de CDA-fractie geen enkel gewicht toekent aan
de opgeworpen bezwaren tegen het wetsvoorstel? Nee, ook wij hebben serieus
stilgestaan bij met name het bezwaar dat het een behoorlijke inbreuk is op
de lichamelijke integriteit van slechts een verdachte. Iemand die nog niet
veroordeeld is en misschien wel nooit veroordeeld wordt, wordt gedwongen een
naald in zijn arm te laten zetten om te bezien of hij of zij besmet is met
een of meer nog altijd zeer ernstig ziekte. Sterker nog, niet alleen een verdachte
zal zich hieraan moeten onderwerpen, zelfs een derde moet een dergelijke behandeling
ondergaan. Daarover moet men niet lichtvaardig denken. Gelukkig, en wij hadden
van deze minister van Justitie ook niet anders verwacht, stapt ook hij hier
beslist niet gemakkelijk overheen. Nee, in de memorie van toelichting wordt
uitvoerig ingegaan op de belangenafweging en de grondrechtentoets. Ook de
algemene rechtsbeginselen heeft de minister vanzelfsprekend erbij betrokken.
Heel beknopt geformuleerd komt de minister van Justitie tot de conclusie dat
er geen sprake is van een onnodige inbreuk op de lichamelijke integriteit
van een verdachte of een derde, dat het belang van het slachtoffer zwaarder
moet wegen (diens leed kan namelijk voor de toekomst worden beperkt) en het
kon toch al, maar dan via een civielrechtelijk kort geding en zonder de processuele
waarborgen die het strafprocesrecht kan bieden en die de minister nu hebt
ingebracht.De CDA-fractie kan zich in deze lijn vinden. Het is eigenlijk een keuze
uit kwaden maar daarvoor staat het strafrecht nu eenmaal soms. Voor de CDA-fractie
is het een goede keus en is de juiste afweging gemaakt.In de schriftelijke ronde is veel gewisseld. Diverse bepalingen zijn tegen
het licht gehouden en in de nota naar aanleiding van het verslag nader toegelicht.
Voor de CDA-fractie is dat bevredigend en daarom slechts een enkele kanttekening.De heer Pechtold (D66):Het is een interessant betoog dat dezelfde afwegingen kent als de D66-fractie
heeft gemaakt. Ik sloeg even aan bij het kiezen uit kwaden. Zo zou je het
kunnen voelen. Het is natuurlijk de integriteit van het slachtoffer versus
de integriteit van een verdachte. Wij hechten in onze rechtstaat erg aan het
begrip verdachte. Dat is niet een veroordeelde. Hoe denkt u over de glijdende
schaal van zekerheid rond een verdachte? Dat is natuurlijk uiteindelijk aan
de rechter. Soms heb je één iemand die bij wijze van spreken
al half bekend en was er niemand anders, maar soms is dat heel diffuus. Hoe
gaat u daar in uw afweging mee om?Mevrouw Van Toorenburg (CDA):In ons rechtsbestel wordt iemand niet zo heel eenvoudig een verdachte.
Er zijn diverse uitspraken over wanneer sprake is van een verdachte. Als je
kijkt naar het heel grote leed waarvan wij kunnen voorkomen dat iemand dat
in de toekomst overkomt, dan moet je de afweging maken. Je bent niet zomaar
een verdachte als je een beetje rondwandelt, maar pas als er toch wel ernstige
bezwaren zijn. Wij moeten ons daarop blijven richten. Ten aanzien van het
derde is het inderdaad lastig. Toch moeten wij die afweging maken, waarbij
ik het helemaal eens ben met de heer Pechtold als hij zegt dat wij een volgende
stap zetten.De heer Pechtold (D66):U gaat voor de ruime variant. Nu introduceert dit wetsvoorstel het woord "aanwijzing".
Dat is naar mijn gevoel minder sterk dan "redelijk vermoeden" waarvoor
ook de Raad van State in zijn advies pleit. Ik ken het begrip "aanwijzing"
eigenlijk alleen maar van terrorismerechtspraak. Hoe kijkt u daar tegenaan? "Aanwijzing"
is wel een heel zwakke formulering om iemand tot een verdachte te krijgen.Mevrouw Van Toorenburg (CDA):Ik kijk daar toch een beetje anders naar. Aanwijzingen zien meer op de
vraag of er aanleiding is om te denken dat iemand besmet is en niet op de
term "verdachte". De term "verdachte" verandert daarmee
niet. Wanneer iemand verdachte is blijft juridisch staan. Bij aanwijzingen
gaat het erom of er aanleiding is om te veronderstellen dat iemand kan zijn
besmet. Het gaat dus meer om de gedraging en niet zozeer om de persoon van
de verdachte.Van ToorenburgDit is wel een belangrijk punt, want hiermee komen wij ook op de volgende
stap die ik zou willen zetten. Laten wij ons even concentreren op die echte
linkmichel die uiteindelijk het niveau van verdachte overstijgt – zo
je dat al kunt zeggen – en ook werkelijk voor het gewelddelict wordt
veroordeeld. Houd die even voor ogen. Hoewel een verdachte verplicht is mee
te werken aan een bloedtest, is een weigering om mee te werken niet strafbaar
gesteld. Het is zelfs geen strafverzwaringsgrond. Dit punt is ook in de schriftelijke
ronde aan de orde geweest en wij zijn heus gevoelig voor de argumenten van
de minister van Justitie om ondanks de laakbaarheid van zo'n weigering deze
gedraging niet zelfstandig strafbaar te stellen of op te nemen als strafverzwaringsgrond.
Wij snappen het, maar zijn nog niet helemaal tevreden. Kan de minister van
Justitie de CDA-fractie toezeggen dat hij zal bezien hoe een weigering toch
kan worden meegenomen in het bepalen van de strafmaat, bijvoorbeeld door het
op te laten nemen in de straftoemetingsrichtlijnen of iets dergelijks? Ons
gaat het erom dat de rechter kan weten en laten meewegen dat de verdachte
niet eens bereid is geweest om het leed van zijn slachtoffer in de toekomst
te beperken. Dat zegt toch iets over de persoon van de dader.Dat is genoeg over het wetsvoorstel. Evenals de andere fracties traden
wij het wetsvoorstel positief tegemoet en in de schriftelijke ronde zijn wij
tevredengesteld. Zaken zijn verduidelijkt en aangepast. Het eindresultaat
mag er zijn, maar iets anders speelt nog wel. Bij de schriftelijke behandeling
heeft de CDA-fractie aangegeven dat het voorliggende wetsvoorstel prima is,
maar dat wij het gevoel hebben dat er mogelijk nog iets ontbreekt. Wij missen
iets. Vooralsnog wordt er namelijk geen enkele regeling voorgesteld voor een
specifieke strafbaarstelling van degene die geen beschermende maatregelen
treft om het overdragen van een ernstige ziekte zoals hiv of aids te voorkomen,
zelfs niet voor die gevallen waarin iemand opzettelijk een ander, die niet
eens heeft ingestemd met lichamelijk contact, besmet of tracht te besmetten
met een zeer ernstige ziekte. Wij hebben dit punt in onze schriftelijke inbreng
aan de orde gesteld en de minister van Justitie heeft hier, met argumenten,
afwijzend op gereageerd. Vandaag willen wij er, mede gelet op de actualiteit,
niet geheel aan voorbij gaan. Volgende maand begint de inhoudelijke behandeling
van de geruchtmakende Groninger hiv-zaak. Twee mannen worden ervan verdacht
hun slachtoffers tijdens feestjes te hebben gedrogeerd en hen te hebben geïnjecteerd
met met hiv besmet bloed. De man is zware mishandeling ten laste gelegd, geen
poging tot moord of doodslag, omdat de levensverwachting van hiv- of aidspatiënten
tegenwoordig gelukkig rekbaar is vanwege medicatie.Gelet op de jurisprudentie van de Hoge Raad is dat een begrijpelijk besluit
van het OM, maar voelt dat nou goed? Voor mij niet. De deur is voor de Hoge
Raad eigenlijk dicht. Wij hebben de jurisprudentie nader geanalyseerd en beginnen
ons af te vragen of wij de handschoen die de Hoge Raad ons als wetgever heeft
toegeworpen, zo langzamerhand niet moeten oppakken. In een drietal arresten
heeft de Hoge Raad bepaald dat iemand niet veroordeeld kan worden voor zware
mishandeling bij het opzettelijk besmetten van een ander met hiv door onveilig
seksueel contact.In het meest recente arrest uit 2007 lijkt de deur definitief dichtgegooid.
In die zaak ging het nota bene ook nog eens om een opgetreden besmetting.
De Hoge Raad sprak de verdachte vanwege het ontbreken van een aanmerkelijke
kans vrij van zware mishandeling, ook al kon het ingetreden gevolg, de besmetting
van het slachtoffer, hem worden toegerekend, en ook al had hij zichzelf en
zijn slachtoffer willens en wetens aan die kans op besmetting blootgesteld.
Hij had zijn partner zelfs voorgelogen. Wetende dat hij besmet was, had hij
zijn partner overgehaald tot onbeschermd seksueel contact. De Hoge Raad oordeelde
dat bij onbeschermd seksueel contact door een met hiv besmet persoon niet
zonder meer een aanmerkelijke kans op besmetting aanwezig is. De raad verwijst
daarbij naar statistische gegevens. Dat de verdachte en zijn partner veelvuldig
contact hadden gehad, kon wel een verhoging van die risico-omstandigheid zijn,
aldus de Hoge Raad, maar desalniettemin volgde geen veroordeling. Het is een
heel wrange uitspraak, wanneer wij bedenken dat de partner wel degelijk besmet
is.Naar de huidige jurisprudentie is het dus bijna onmogelijk om iemand te
veroordelen voor het opzettelijk besmetten van een ander met hiv of aids.
Het loopt vast op de opzet en de kans op besmetting. Ons is ter ore gekomen
dat het OM het niet eens meer probeert. Het heeft toch geen zin. Een bijna
heilloze weg is voor slachtoffers te belastend.Dit alles zit de CDA-fractie niet lekker. Bij een gedwongen tongzoen kun
je in dit land veroordeeld worden voor verkrachting, maar doe je bijna je
best om een ander met een vreselijke ziekte te besmetten, dan kom je daarmee
gewoon weg. Ik zei het al: verdachten komen weg door redeneringen over opzet
en aanmerkelijke kansen. Dergelijke redeneringen zijn aan de gemiddelde Nederlander
niet uit te leggen. Zelfs strafrechtspecialisten hebben er een hele kluif
aan. Wij vragen ons af of wij niet op een punt gekomen zijn dat aanvullende
wetgeving noodzakelijk is. Wij overwegen een initiatiefwet om de leemte die
is ontstaan op te vullen. In de schriftelijke behandeling hebben wij er al
naar verwezen. Wij willen duidelijk maken dat ons voornemen nog lang niet
van tafel is.De heer De Wit (SP):Voorzitter. De SP-fractie staat positief tegenover dit wetsvoorstel. Het
slachtoffer van een misdrijf moet zo veel mogelijk worden ontzien. Wanneer
alleen al de kans bestaat dat het slachtoffer bij het misdrijf een besmettelijke
ziekte oploopt, is dat al erg genoeg. Daarover moet zo snel mogelijk duidelijkheid
worden verschaft. Het wetsvoorstel voorziet daarin. De verdachte kan worden
verplicht, mee te werken aan een bloedtest. Is de verdachte inderdaad besmet,
dan kan het slachtoffer besluiten direct te starten met medicatie. De gezondheidsbelangen
van het slachtoffer worden vooropgesteld. De inbreuk op de lichamelijke integriteit
van de verdachte is in bepaalde omstandigheden gerechtvaardigd. Het belang
van het slachtoffer en de waarheidsvinding wegen zwaarder dan dat van de verdachte.
Het gedwongen afstaan van bloed ten behoeve van onderzoek is gerechtvaardigd.
De SP is het daar zeer mee eens. Ik vind het wetsvoorstel en de toelichting
erop heel zorgvuldig in de afweging van deze belangen. Met de uitkomst kunnen
wij ons verenigen. Het is goed dat het slachtoffer niet langer via een civiele
procedure medewerking van een verdachte hoeft af te dwingen om uitsluitsel
te krijgen over eventuele besmettingsrisico's.Enige onduidelijkheid bestaat nog over de vraag of de verdachte die vraagt
om een tegenonderzoek, de kosten van dat onderzoek zelf moet betalen, wanneer
dat tegenonderzoek niet tot een afwijkend resultaat heeft geleid. Ik citeer
uit de memorie van toelichting, pagina 5: "Bezien zal worden of de hoofdlijn
kan worden gehandhaafd". Wat betekent dat nu? Waarvan is dat afhankelijk?
Wat wordt er precies bezien? Kan de minister daar inmiddels uitsluitsel over
geven?Uit de memorie van toelichting is niet helemaal op te maken hoe het bloedonderzoek
gaat plaatsvinden. Dit wordt nog nader uitgewerkt. Het kan zijn dat de geneeskundige
van de GGD de afname van het bloed uitvoert. Het expertisecentrum Soa Aids
Nederland beschrijft de situatie dat een arrestant eerder is geneigd in te
stemmen met het afnemen van bloed door een GGD-arts dan door de politie. Hiermee
kan kostbare tijd worden gewonnen. De minister schrijft in de nota naar aanleiding
van het verslag dat overwogen wordt of de GGD-arts een rol zou kunnen spelen.
Zijn die overwegingen inmiddels afgerond en zo ja, tot welk
resultaat hebben ze geleid? In bepaalde gevallen is het niet nodig de uitkomst
van de bloedtest af te wachten om het slachtoffer in staat te stellen met
de medicatie te starten. Dat kan bijvoorbeeld wanneer de dader bekent drager
van een besmettelijke ziekte te zijn. Ik begrijp dat. Het is goed dat het
slachtoffer dan zelf kan kiezen alvast te starten met medicatie. Ik neem echter
aan dat hierna alsnog zo spoedig mogelijk een bloedtest volgt, waaruit de
besmetting van de verdachte met zekerheid wordt vastgesteld. Ik hoop dat de
minister dat kan bevestigen.Kan de minister inmiddels uitsluitsel geven over de bewaartermijn van
de gegevens die blijken uit de bloedtest? Dat kon hij nog niet ten tijde van
het schrijven van de nota naar aanleiding van het verslag. Ik ben benieuwd
of hij daar inmiddels uit is. Worden die gegevens bewaard? Zo ja, hoe lang
worden ze bewaard? Wie heeft toegang tot de gegevens en met welk doel worden
ze bewaard?Nog een kleine opmerking, maar zij is wel van belang, omdat de wet er
netjes uit moet zien. In artikel 151e, lid 1 staan twee ernstige taalfouten.
De zin luidt: "... een onderzoek dat doel heeft vaststellen..."
Dat moet zijn:"...een onderzoek dat tot doel heeft vast te stellen..."De heer Teeven (VVD):Voorzitter. De vraag of een verdachte van een seksueel of geweldsmisdrijf
moet kunnen worden verplicht mee te werken aan een bloedafname met het oog
op een hiv-test is voor het eerst aan de orde geweest in de Rembrandtzaak.
In deze zaak eiste één van de slachtoffers in civiel kort geding
dat de verdachte van verkrachting zou worden verplicht mee te werken aan een
bloedonderzoek ten behoeve van een hiv-test. Op deze vordering werd door de
Hoge Raad gereageerd met de motivering dat verkrachting een onrechtmatige
daad oplevert en het slachtoffer er recht op heeft dat de gevolgen daarvan
zoveel mogelijk zullen worden ingeperkt. Dit heeft geleid tot een wettelijke
regeling van de verplichte bloedtest in het strafproces. De VVD is daar zeer
tevreden mee. Op deze wijze hoeft het slachtoffer de medewerking van de verdachte
aan een bloedonderzoek niet meer middels een tijdrovende kort-gedingprocedure
bij de civiele rechter af te wegen.Uiteraard spelen verschillende belangen van verschillende betrokkenen
een rol. Ik noem het belang van de waarheidsvinding en van het slachtoffer –
vaak lopen ze parallel – en het strafvorderlijk en geneeskundig belang,
maar soms ook het belang van derden. Met de minister meent de VVD-fractie
dat het belang van het slachtoffer en dat van waarheidsvinding zwaarder dienen
te wegen dan dat van de verdachte.Een aantal punten in het voorstel vroeg om nadere toelichting, maar de
minister heeft daar zeer bevredigend op geantwoord. Toch nog een paar vragen.Is er voldoende capaciteit voor tegenonderzoek? Dan kijk ik ook even naar
de capaciteit van het NFI. Zijn er, naar het oordeel van de minister, buiten
het NFI ook voldoende instellingen die dat tegenonderzoek zouden kunnen verrichten?
Onze fractie zou zich kunnen voorstellen dat wanneer om een tegenonderzoek
wordt gevraagd, degenen die daar belang bij hebben niet willen dat het door
het NFI wordt uitgevoerd. Kan de minister daar iets over zeggen? Heeft de minister nagedacht over de situatie waarin iemand gedwongen wordt
mee te werken aan een bloedtest en de uitslag bevestigt dat de betrokkene
geen drager is van hiv maar wel van een andere ziekte waar hij of zij niet
van op de hoogte is en helemaal niets van wil weten? Ik verwijs naar de pagina's
7 en 12 van de memorie van toelichting. Is de minister van mening dat er dan
schadevergoeding zou moeten worden betaald aan de betrokkene?De heer Heerts (PvdA):Heeft de heer Teeven iets tegen het NFI want hij zei dat een onderzoek
buiten het NFI om moest kunnen plaatsvinden. Kan hij uitleggen wat hij daarmee
precies bedoelde?De heer Teeven (VVD):Als bij de heer Heerts de overtuiging leeft dat de VVD-fractie iets tegen
het NFI zou hebben, dan wil ik dat idee ogenblikkelijk wegnemen; dat speelt
totaal niet. Onze fractie is zeer geporteerd voor het NFI, dat wij een buitengewoon
professionele organisatie vinden die vooral veel van zulke onderzoeken zou
moeten blijven doen. Het gaat mij echter om het volgende. Als het NFI bij
iemand onderzoek heeft gedaan en de betrokkene een tegenonderzoek wil laten
uitvoeren maar niet door het NFI, beschikken wij dan in Nederland over instellingen
die dat kunnen en vindt de minister dat die instellingen daar dan eventueel
zelfstandig budget voor moeten krijgen of dat dit uit het totale budget moet
komen et cetera? Dat was eigenlijk de essentie van mijn opmerking.Dan kom ik terug op de discussie over de derde. Dit wetsvoorstel maakt
het mogelijk dat er bloedafname gaat plaatsvinden bij een persoon die nog
geen verdachte is. Ik ben net als mevrouw Van Toorenburg van mening –
zij heeft dat heel mooi uitgelegd, ik zou het niet beter kunnen – dat
de aanwijzingen zien op de gebeurtenis en niet op de schuld of het redelijk
vermoeden van schuld bij de verdachte. Dat moet van elkaar worden onderscheiden.
Kan de minister bevestigen dat de informatie die bij een bloedtest wordt verkregen
en die is afgenomen bij een derde, ogenblikkelijk zal worden vernietigd zodra
die voor het onderzoek, in welke vorm dan ook, niet meer noodzakelijk is?
Als die derde geen verdachte zou worden, wat heel goed zou kunnen, dan zou
het heel raar zijn als die informatie uit die bloedtest toch nog in een databank
achterblijft en iemand later door profielvergelijking toch nog verdachte zou
kunnen worden. De minister is daar in de memorie van toelichting niet helemaal
duidelijk over. Dus onze fractie zou op dat punt nog graag een toelichting
krijgen.De heer Pechtold (D66):Ik vind het ook voor toekomstige discussies interessant om te vernemen
of het bezwaar van de VVD eruit bestaat dat iemand in de toekomst wederom
verdachte zou kunnen worden van een zedenmisdrijf of dat zij vindt dat zo
min mogelijk DNA moet worden opgeslagen van mensen die niet met Justitie in
aanraking hoeven te komen.De heer Teeven (VVD):Ik begrijp dat de heer Pechtold deze discussie wat breder wil trekken.
Ik waardeer zijn vraag ook wel, maar de VVD-fractie vindt dat wij alles moeten
doen om de belangen van de slachtoffers in Nederland te behartigen. Dat staat
voor ons voorop. Misschien geldt dat niet voor de D66-fractie, maar goed,
dat kan ik niet beoordelen. Daar moet zij zich maar zelf over
uitspreken. Voor ons is de trits altijd: slachtoffer, verdachte en dader.
Op basis van die trits kijken wij naar de belangen en de inbreuken die worden
gepleegd op al die posities van het slachtoffer. Als er sprake is van een
inbreuk op de positie van het slachtoffer, dan gaan wij daar als fractie eerst
voor. Dan vinden wij de verdachte wat minder belangrijk en zo schuift dat
op.De heer Pechtold (D66):Een heel lang, omzeilend antwoord dat ook nog eens begint met een rare
aanval op een heel normale vraag. Als ik u de afgelopen tijd zo volg als collega,
dan heb ik het gevoel dat u denkt: ieder persoon van de 16 miljoen die wij
in de databank kunnen onderbrengen, is mooi meegenomen. Nu vind ik u heel
liberaal als u zegt dat als iemand verdachte af is het DNA kan worden weggegooid.
Dan komen wij een heel eind dichter bij elkaar. Ik vind heel essentieel voor
dit debat of de VVD van mening is dat opslag van DNA zou moeten worden gemaximaliseerd
of dat u het met mij eens bent dat wij het zouden moeten minimaliseren, beperken
waar mogelijk.De heer Teeven (VVD):Misschien verwart u grove vragen met duidelijke vragen, maar ik wil wel
proberen u dat antwoord heel specifiek te geven, want daar vraagt u ook om.
De VVD vindt dat DNA-materiaal van verdachten en van veroordeelden moet worden
opgeslagen en ook heel langdurig. Als er DNA-materiaal op de plaats delict
wordt aangetroffen, moet je dat altijd kunnen vergelijken. Gisteren heeft
onze fractie nog kenbaar gemaakt dat bij grootschalig DNA-onderzoek, waar
wij deze week ook een debat over hebben gevoerd, soms ook derden verplicht
aan dat DNA-onderzoek moeten meewerken. Ook dat moet in die databank komen
voor dat onderzoek. Ook dat is nog heel liberaal, want dat gaat allemaal uit
van de rechten van slachtoffers.De heer Pechtold (D66):Uw eerste zin was dat de VVD vindt dat DNA-materiaal van verdachten en
veroordeelden moet worden opgeslagen. Ik kwam net naar voren omdat ik dacht
een liberale collega te horen toen u zei dat als de verdachte verdachte af
is, het DNA-materiaal kan worden vernietigd. Een verdachte blijft immers toch
geen verdachte, hij kan worden veroordeeld of wordt verdachte af. Daar pleitte
u voor en daar ben ik het met u eens.De heer Teeven (VVD):U moet mijn woorden niet verkeerd uitleggen!De heer Pechtold (D66):Maar nu gaat u weer een ruk naar rechts maken en zeggen dat al het materiaal
van iemand die ooit verdachte is geweest, moet worden opgeslagen.De heer Teeven (VVD):Ik ga nog een keer proberen om het u uit te leggen, want het is een lastig
onderwerp en soms hoor je alleen wat je wil horen, mijnheer Pechtold. De VVD-fractie
vindt dat materiaal van verdachten en veroordeelden altijd moet worden opgeslagen
en moet worden bewaard. Maar als je verplicht DNA-materiaal van een derde
gaat afnemen, zoals in deze zaak kan spelen, maar ook bij grootschalig DNA-onderzoek,
en zo'n derde wordt achteraf geen verdachte, dan moet de overheid er zorg
voor dragen dat dat DNA-materiaal niet wordt bewaard. Als je verplicht DNA-materiaal
afneemt van een derde maar die blijkt later geen verdachte te worden, dan
moet dat DNA-materiaal ook uit de overheidsbanken worden verwijderd. Dat zegt
de VVD-fractie. Begrijpt u het?De voorzitter:Zelfs ik begrijp het!De heer Pechtold (D66):Het is ook helder: iemand die een tijdje verdachte van iets is, maar later
niet veroordeeld wordt, zou wat de VVD betreft voor eeuwig met zijn DNA in
de bank moeten blijven zitten?De heer Teeven (VVD):Sommige dingen zijn al wetgeving, mijnheer Pechtold, dus zou ik zeggen:
kijk het nog eens even na!De heer Heerts (PvdA):Het punt van die derde is wel opgelost en is ook volkomen duidelijk, maar
als je nu lopende het onderzoek ten onrechte als verdachte bent aangemerkt,
kan het DNA er toch wel uit? Daar mag je in ieder geval toch wel voor strijden?
Dat bent u toch wel met mij eens?De heer Teeven (VVD):Maar ten dele, want je kunt inderdaad ten onrechte als verdachte worden
aangemerkt, maar dat kan volgens onze fractie verschillende oorzaken hebben.
Je bent bijvoorbeeld ten onrechte verdachte geweest omdat het bewijs niet
kon worden geleverd. Dat wordt wel eens met elkaar verward. Je bent dan wel
terecht verdachte geweest, maar je wordt uiteindelijk niet veroordeeld omdat
het bewijs niet rond is. Dat zijn de zogenaamde sepotcodes. Er zijn allerlei
redenen waarom iemand op een gegeven moment wordt vrijgesproken. Er is inderdaad
een sepotcode, namelijk 01, als je ten onrechte door de politie als verdachte
bent aangemerkt. Dan gaat het er niet om of het bewijs niet is geleverd, maar
of er ooit wel een redelijk vermoeden van schuld had kunnen bestaan, of de
politie ooit wel had kunnen zeggen dat iemand verdachte is. Daar zouden wij
nog eens met elkaar over door moeten praten.De heer Pechtold (D66):Voorzitter. D66 wil de positie van het slachtoffer versterken. Vandaar
ook ons initiatief een aantal jaren geleden, samen met het CDA, om het spreekrecht
voor slachtoffers in te voeren. De huidige civiele procedure om duidelijkheid
te verkrijgen over de besmetting met een ernstige ziekte is voor het slachtoffer
vaak onnodig belastend. Vanwege het belang van het slachtoffer en de waarheidsvinding
ben ik positief over dit wetsvoorstel, maar ik heb nog wel een aantal vragen
en opmerkingen.Het is in het belang van een slachtoffer van een gewelds- of zedenmisdrijf,
zo snel mogelijk informatie over de status van de verdachte of de derde te
krijgen. Zoals in het wetsvoorstel is aangegeven, kan een slachtoffer met
deze informatie beslissen over preventief innemen van medicijnen. Ook zal
deze informatie de psychische gesteldheid kunnen verbeteren. Zo kan bijvoorbeeld
een negatieve testuitslag het slachtoffer mogelijk geruststellen. Tenslotte
heeft een slachtoffer natuurlijk belang bij een zorgvuldige opsporing en vervolging
van de verdachte.Dat een slachtoffer belang heeft bij dit wetsvoorstel, is duidelijk. Toch
zou ik graag een verdere toelichting krijgen op de vraag of
nog steeds veel slachtoffers behoefte hebben aan een versnelde procedure.
Is er sprake van een substantieel aantal verdachten dat weigert mee te werken
aan een bloedtest? In de nota naar aanleiding van het verslag kwam naar voren
dat hierover geen gegevens beschikbaar zijn, maar ik vind het net als de KNMG
belangrijk hierover helderheid te krijgen. Kan de minister alsnog een schatting
geven, want wij willen dit graag meenemen in ons eindoordeel over het wetsvoorstel?Mevrouw Van Toorenburg (CDA):Is dit relevant? Is het niet al zo dat als er maar één slachtoffer
is, wij de gang naar de civiele rechter moeten voorkomen waarvoor geen enkele
processuele waarborgen zijn van tegenonderzoek, een toetsing door de rechter
en noem maar. Wij moeten het netjes regelen al redden wij daar maar één
iemand mee.De heer Pechtold (D66):Daarom heb ik gevraagd naar een schatting, naar een getal. Als het antwoord één
is, zou dit voor mijn fractie zelfs positief kunnen zijn. Wij willen echter
voorkomen dat wij symboolwetgeving maken. Wij willen voorkomen dat er lastendruk
ontstaat doordat wij in de Tweede Kamer wetten maken die misschien in de praktijk
niet nodig zijn. De KNMG heeft een waardevol advies gegeven. Daarom vraag
ik wat de praktijk is. Zijn er verdachten die dit weigeren?Mevrouw Van Toorenburg (CDA):Voor de CDA-fractie is het al voldoende dat er blijkbaar aanleiding is
geweest om naar de civiele rechter te gaan. Daarover zijn al uitspraken gedaan.
Die weg willen wij nooit meer hoeven te bewandelen.De heer Pechtold (D66):Dat snap ik en waarschijnlijk komen wij op dezelfde weg uit, maar ik ben
toch geïnteresseerd om op het moment dat wij dit soort wetgeving maken,
ook een stand van zaken te kunnen beoordelen. Dan wil ik weten wat op dit
moment de praktijk is. Die gegevens waren niet beschikbaar, maar ik hoop dat
de minister daar inmiddels achteraan is gegaan.Het is positief dat aan de belangen van het slachtoffer tegemoet is gekomen.
Dit mag echter niet leiden tot een onrechtvaardige inbreuk op de rechten van
verdachten en derden, de niet-verdachte, zojuist al besproken. Ondanks de
titel Verplichte medewerking aan een bloedtest in strafzaken, komt het er
in feite op neer dat verdachten en derden onder dwang bloed afstaan. Bij een
bloedtest wordt via een injectie bloed afgenomen. Dit is veel ingrijpender
dan bijvoorbeeld het afnemen van een vingerafdruk. Deze bloedtest kan ook
onder dwang worden afgenomen bij een derde op wie geen enkele verdenking rust.Het onder dwang afnemen van bloed kan leiden tot een inbreuk op de lichamelijke
integriteit en de persoonlijke levenssfeer. Ook het recht op het niet willen
weten drager te zijn van een in het wetsvoorstel bedoelde ziekte, komt onder
druk te staan bij een verplichte bloedtest. De verdachte wordt immers op de
hoogte gebracht van de tenlastelegging waarin mogelijke besmetting van de
verdachte is vermeld. De Hiv Vereniging Nederland en Soa Aids Nederland vinden
dat de uitslag van de bloedtest geen verdere rol speelt in het strafproces.
Zij zien geen reden om de testuitslag en het feit dat er een test is uitgevoerd,
in de processtukken op te nemen. Zo wordt voorkomen dat de verdachte toch
wordt geconfronteerd met de uitslag van de test. Ook kan vermelding in het
dossier veel problemen achteraf opleveren met advocaten, maar ook in de toekomst
kan dit leiden tot meer weigering tot medewerking. Ik krijg hierop graag een
reactie van de minister.De belangen van verdachten en derden kunnen niet zo maar terzijde worden
geschoven. Iedereen is immers onschuldig tot het tegendeel bewezen is.Mevrouw Van Toorenburg (CDA):Ik krijg graag enige verduidelijking van de heer Pechtold. Stelt hij zich
op het standpunt dat het helemaal niet zou uitmaken of iemand wel of niet
besmet is? Wij hebben toch veel meer strafzaken waarin een verdachte misschien
niet iets heel tragisch heeft bedoeld, maar wat hem wel wordt aangerekend
als dat gevolg uiteindelijk bewerkstelligd wordt.De heer Pechtold (D66):Mevrouw Van Toorenburg focust nu op het woord verdachte en ik gebruikte
de woorden verdachten en derden. In haar bijdrage was het duidelijk. Het CDA
gaat volledig voor het slachtoffer, ik ook. Wij hebben samengewerkt als het
gaat om bijvoorbeeld het spreekrecht. Mevrouw Toorenburg zei zojuist: Stel
dat het er een is. Stel echter dat het er een is aan de andere kant, iemand,
een derde die opeens volledig ten onrechte of tegen zijn wil wordt geconfronteerd
met een uitslag waar grote psychische druk voor de rest van het leven uit
kan voortvloeien. Ik als medewetgever probeer de minister wat dat betreft
zo zuiver mogelijk te krijgen. Daarom wil ik weten, omdat de twee verenigingen
adviseren dit niet verder in het dossier te laten komen, vanwege de gevolgen
die dit kan hebben, hoe de minister daarop reageert. Ik heb er zelf nog geen
oordeel over.Mevrouw Van Toorenburg (CDA):Voorzitter. Als het niet in het dossier zou komen, kan de rechter het
niet meewegen. Dat hoeft misschien niet uit te maken voor een derde, maar
wel voor de verdachte. Daar gaat het dossier in eerste instantie over. Als
wij het eruit laten, kan de rechter geen rekening meer houden met zo'n verschrikkelijk
gevolg.De heer Pechtold (D66):Ik heb een onderscheid gemaakt tussen de verdachte en een derde. Met mevrouw
Van Toorenburg ben ik veel harder over de verdachte, maar niet over de derde.
Vandaar mijn vraag aan de minister, maar uiteindelijk zijn wij het eens.De Raad van State heeft geadviseerd het begrip "redelijk vermoeden"
op te nemen in het wetsvoorstel, omdat de verplichte bloedtest een erg ingrijpend
karakter heeft. Graag krijg ik alsnog een duidelijke toelichting op de vraag
waarom er voor het begrip "aanwijzingen" is gekozen in plaats van
voor "redelijk vermoeden". Ik zei zojuist al per interruptie dat "aanwijzingen"
volgens mij een begrip is dat voor het eerst in de terrorismewetgeving opkwam.
In het verleden hanteerden wij voor dit soort zaken de term "redelijk
vermoeden". Dat een "redelijk vermoeden" een zwaardere beleids-
en werklast legt op de officier van justitie mag geen reden zijn voor een
anders onrechtvaardige inbreuk op de rechten van de verdachte. Ik heb naarstig
gezocht naar voorbeelden op dit gebied. Stel dat een verkrachting heeft plaatsgevonden in een voetbalkleedkamer en dat de omschrijving is: "...
droeg een wit broekje en een blauw shirt", is dan voor elf mensen sprake
van een aanwijzing, of moeten wij verder gaan? Voorbeelden zijn misschien
onvermijdelijk, maar ik verzoek de minister er wat meer over te zeggen.In de nota naar aanleiding van het verslag wordt voorbijgegaan aan de
inbreuk op de rechten van de verdachte. De praktische uitvoering van de regels
in het wetsvoorstel zal bij AMvB worden uitgewerkt. Er is weinig bekend over
hoe het er precies zal uitzien, terwijl wij dit graag meenemen in ons eindoordeel
over het wetsvoorstel. Ik vind het van belang te weten wat er verder met het
celmateriaal en de informatie uit de bloedtest wordt gedaan na de bloedtest.
Ook wil ik graag weten wat er gebeurt met de informatie uit het onderzoek
en het celmateriaal wanneer een verdachte niet wordt veroordeeld. Collega
Teeven sprak in dat kader over een 01-verdachte. Ik hoor daar graag wat meer
over van de minister. Mag het celmateriaal van een derde, niet verdachte,
dat is afgestaan voor de bloedtest worden gebruikt voor ander onderzoek dan
voor de bloedtest, zonder zijn toestemming?De inbreuken die op de rechten van verdachte en derde worden gemaakt,
mogen niet groter zijn dan noodzakelijk. Dat is het standpunt van mijn fractie.
Kan de minister al verdere uitleg geven over de praktische invulling van de
regels in het wetsvoorstel? De huidige informatie over de uitvoering zorgt
voor onduidelijkheden. Soa Aids Nederland en de Hiv Vereniging Nederland adviseren
GGD-artsen te betrekken in de procedure tot bloedafname. Kan de minister al
aangeven wat voor rol de GGD-artsen gaan spelen bij het afnemen van het celmateriaal?
Het tegenonderzoek zal ook nader bij AMvB worden geregeld. Het Besluit DNA-onderzoek
en het Besluit alcoholonderzoeken zouden als richtsnoer worden aangenomen.
Ik zou graag een concrete uitleg daarvan krijgen, waarin bijvoorbeeld wordt
aangegeven wie het tegenonderzoek betaalt bij een zowel bevestigende als een
afwijkende uitslag van het tegenonderzoek.Wij zijn positief over de voorgestelde versterking van de rechten van
het slachtoffer. Wel moet hierbij rekening worden gehouden met de rechten
van verdachte en derde. Graag krijgen wij meer inzicht in de regels omtrent
de uitvoering van het wetsvoorstel om tot een eindoordeel te komen.De heer Heerts (PvdA):Ik heb even gewacht. Gelukkig is de heer Pechtold uiteindelijk positief.
Hij redeneert in zijn hele bijdrage alle kanten op en houdt rekening met alles
en iedereen. Ik begrijp dat ook wel, maar ik heb een vraag aan hem. In dit
geval gaat het om de versterking van de positie van het slachtoffer. Ik hoor
de heer Pechtold zeggen – ik wil hierover duidelijkheid – dat
hij een knip maakt tussen verdachte en derde. Het uitgangspunt van versterking
van de positie van het slachtoffer deelt hij, maar vervolgens zegt hij: verdachte
en derde. Hoor ik hem goed zeggen dat hij in geval van een integriteitschending
voor de belangen van de derde eigenlijk een zwaardere tussenschakel wil hebben?
Niemand kan ermee werken als dit allemaal in één adem wordt
genoemd.De heer Pechtold (D66):Ik vind het jammer dat de heer Heerts aangeeft: de heer Pechtold betrekt
alles erbij. Dat moeten wij ook. Wij zitten hier met een wetsvoorstel dat
volgens mij gebaseerd is op een aantal zaken dat wij de afgelopen jaren hebben
gehad en waarbij wij ons allemaal onmachtig voelden. Mevrouw Van Toorenburg
gaf het voorbeeld van de gedwongen tongzoen en het overdragen van een ziekte
waar je vooralsnog aan dood gaat. Hier wil mijn fractie graag wat aan regelen.
Ik zou van de sociaaldemocraten toch verwachten dat zij meekijken of wij dit
ook zorgvuldig doen en of wij niet daarnaast zaken creëren die dadelijk
bij de uitvoering aan de andere kant problemen en leed met zich mee blijken
te brengen. In dat kader ben ik heel zorgvuldig met begrippen als "verdachte"
en "derde". In die zin ben ik ook blij met de uitleg van collega
Teeven over de vraag welke seponeringen na afloop kunnen leiden tot een bepaalde
status van de verdachte. Ik zou heel graag willen dat mensen die ooit ten
onrechte als verdachte zijn aangemerkt – ik vond dit een waardevolle
bijdrage – hier niet, op welke manier dan ook, het nieuwe slachtoffer
van worden. Dan praten wij immers weer over slachtoffers, mijnheer Heerts.De heer Heerts (PvdA):Dat begrijp ik. Het antwoord van de heer Teeven dat de heer Pechtold zo
aansprak, volgde op mijn vraag om niet alle verdachten over één
kam te scheren, maar een onderscheid te maken tussen ten onrechte aangemerkte
verdachten en niet ten onrechte aangemerkte verdachten. Dit komt nog wel terug,
want deze sepotcode 01 is niet heel onbelangrijk in het hele uitwerkingsproces.
De sociaaldemocraten staan voor heel veel belangen, dus behalve die van het
slachtoffer ook die van de verdachte, maar vooral die van de derde. Dat is
immers een tussenschakel. Wil de heer Pechtold, als wij overgaan tot verplichte
bloedafname, een knip maken tussen een verdachte en een derde?De heer Pechtold (D66):Volgens mij heb ik nergens gepleit voor een knip. Ik heb alleen met betrekking
tot de zorgvuldige woordkeuze gezegd dat ik het een anders bekijk dan het
ander. Ik heb vooral de minister gevraagd om hier eens wat verder op in te
gaan. Eigenlijk zou de heer Heerts het met mij eens moeten zijn dat wij ervoor
moet oppassen dat een ten onrechte verdachte een nieuw slachtoffer wordt.De heer Teeven (VVD):Ik wil een vraag stellen aan mijn liberale of sociaalliberale collega.
Ik weet nooit hoe je dit precies moet noemen bij D66. Hij had het over deze
aanwijzingen. Is hij het met mij eens dat juist de belangen van het slachtoffer
zijn gediend met de inderdaad – de heer Pechtold constateert dit terecht –
veel lichtere term van "aanwijzingen"?De heer Pechtold (D66):Vooralsnog niet, omdat de Raad van State – toch ook niet de minste
adviesclub in dit land – aangeeft dat hij er de voorkeur aan geeft in
dit wetsvoorstel het begrip "redelijk vermoeden" op te nemen. Ik
geef in mijn vraag aan de minister aan dat het begrip "aanwijzing"
volgens mij nog niet volledig is uitgewerkt in ons rechtssysteem en door iedereen
op eenzelfde wijze wordt ervaren. Het begrip komt zeer recent uit de terrorismewetgeving.
Ik zeg niet dat het hierdoor voor mij onmogelijk is. Ik gaf zojuist ook aan
dat voor mij niet de werkdruk voor de officier bepalend is of je voor het
ene of het andere begrip gaat kiezen. Mij gaat het om het begrip dat het juiste
recht doet aan wat wij in deze wet willen. Als blijkt dat dit "aanwijzing"
kan zijn omdat wij het slachtoffer hiermee de meeste ruimte geven, ga ik graag
mee met"aanwijzing". Als wij constateren dat de Raad van State zegt
dat"redelijk vermoeden" duidelijker in onze begripskaders is vastgelegd,
dan moeten wij dit kunnen overwegen. Hiervoor is een debat als dit uiterst
waardevol, vind ik.De heer Teeven (VVD):De heer Pechtold noemde wel een aardig voorbeeld. Hij had het over die
kleedkamer. Het was een beetje een grof voorbeeld, maar ik begreep het wel
heel goed. Waar staat D66 eigenlijk? Stel dat er zes mensen in een kleedkamer
hebben gezeten, ieder met een blauw shirtje en een witte broek. Het staat
vast dat in deze kleedkamer een verkrachting heeft plaatsgevonden, maar niet
duidelijk is wie van deze zes dit heeft gedaan. Wat zegt D66 dan: van al deze
zes mensen moet een bloedtest worden afgenomen? Of zegt D66: wij sturen het
slachtoffer het bos in en wij gaan alleen maar kijken naar de belangen van
deze zes mensen met dat blauwe shirtje en die witte broek? Waar staat uw partij
nu? Bekent u nu eens kleur om dit onderwerp een beetje vorm te geven!De heer Pechtold (D66):Ja, ja, bij de VVD is het altijd duidelijk: zwart of wit. Zo is het toch?
Beken eens kleur, vraagt u. Bij u is het zwart of wit. U zegt: óf alle
zes, hup, aan de bloedtest, vrijwillig of niet; óf niets. Daar is nog
een wereld tussen. Die wereld heet: het onderzoek van de officier van justitie,
u niet geheel onbekend. Ik wil bekijken of er niet een tussenweg is, zodat
je niet hoeft te zeggen: hop, nu hebben wij er zes – en voor hetzelfde
geld heb je er dertig – en die onderwerpen wij allemaal aan een verplichte
bloedtest. Met alle gevolgen van dien, mijnheer Teeven! Een test waardoor
iemand die niets te maken blijkt te hebben met het misdrijf, erachter komt
dat hij zo'n ziekte heeft, maakt een nieuw slachtoffer. Ik zou willen dat
u dat eens op u liet inwerken. U grijpt nu met beide handen de mogelijkheid
aan om meteen maar het hele elftal te doen. Ik zou er een maximale druk op
willen zetten dat wij het belasten van mensen met zo'n ingreep in hun integriteit,
namelijk het verplicht afnemen van bloed, tot een minimum beperken. Naar die
wereld, die tussensituatie zou ik toe willen.De heer Teeven (VVD):Daarover zijn wij het allemaal eens. De heer Pechtold gaat maar door.
Wij zijn het hierover eens. Maar nu vraag ik hem naar zijn eigen voorbeeld.
Dat is eigenlijk een heel goed praktijkvoorbeeld. Natuurlijk moet je met dat
onderzoek beginnen. De situatie doet zich echter voor dat de plaats delict
waar het slachtoffer is verkracht, volstrekt duidelijk is, maar dat niet duidelijk
is wie het heeft gedaan, en dat dit ook uit het onderzoek niet duidelijk wordt.
De heer Pechtold heeft dan wel een heel mooi verhaal over slachtoffers; D66
is het ermee eens, de slachtoffers blabla. Maar als ik hem vraag waar zijn
partij staat, gooit hij het balletje naar mij terug. Dan is de VVD zwart-wit
omdat de VVD voor het slachtoffer kiest. De heer Pechtold kiest echter helemaal
niet. Hij komt met een wat vaag verhaal waarvan niemand in deze zaal of daarbuiten
ook maar iets begrijpt.De heer Pechtold (D66):Dit is een volstrekt onnodige verscherping van wat naar ik hoop een zeer
genuanceerd debat met deze minister wordt. Ik zou willen voorkomen dat wij
in de onmacht die nu bestaat bij het helpen van het slachtoffer, doorschieten
naar het zomaar bij iedereen afnemen van bloed. De minister heeft de begrippen "aanwijzing"
of "een redelijk vermoeden" naar voren gebracht. Daarmee zoeken
wij wat meer de diepgang dan de platheid. Dat zou u als jurist toch moeten
aanspreken. Daarover wil ik in eerste termijn de minister horen. Als dadelijk
blijkt dat wij hiervoor het begrip "aanwijzing" nodig hebben en
dat het slachtoffer daardoor maximaal wordt geholpen, al is het misschien
iets meer ten nadele van mogelijke verdachten, dan denk ik dat mijn fractie
daarin nog een eind kan meegaan. Maar in dit stadium van het debat wil ik
de minister daarover volledig aan de tand kunnen voelen.Mevrouw Van Toorenburg (CDA):Als wij daarbij betrekken dat het slachtoffer wel naar een civiele rechter
zou kunnen gaan en een civiele zaak zou kunnen aanspannen tegen iedereen in
die voetbalkleedkamer, is het dan niet gewoon beter om het strafrechtelijk
te regelen? Het kan immers al, alleen zonder waarborgen.De heer Pechtold (D66):Dat is allemaal prachtig. Ik ben graag bereid om mee te denken, tot uw
dienst. Maar ik zit nu nog in de fase waarin ik de minister vraag om te voorkomen
dat derden, verdachten, nieuwe slachtoffers worden. Daarin ben ik zeer zorgvuldig.
Wij komen dadelijk misschien tot dezelfde eindconclusie, maar ik zou willen
dat ook u op dit moment nog interesse aan de dag legt om de minister hierop
maximaal te bevragen, zoals ik heb gedaan.Mevrouw Van Toorenburg (CDA):U moet het toch met mij eens zijn dat de minister dit helemaal niet kan
voorkomen, als het civielrechtelijk gewoon al kan. De minister zou kunnen
zeggen: goh, dat zou jammer zijn; maar de civiele rechters gaan gewoon door,
en terecht! Het is dus een vraag die er niet toe doet. Mijn vraag blijft dus:
als het civielrechtelijk kan, zonder waarborgen, zou de D66-fractie dan niet
veel liever hebben dat het met goede rechtswaarborgen gebeurt en niet zomaar
in een civielrechtelijk kort geding, waarin met de begrippen "slachtoffer", "derde"
of "verdachte" bijna niet wordt gewerkt? Dat past toch ook in uw
traditie? Het kan toch beter gewoon zorgvuldig strafrechtelijk gebeuren?De heer Pechtold (D66):Als het civielrechtelijk kan zonder waarborgen, en als wij nu bezig zijn
om een wet te maken waarin in waarborgen wordt voorzien, dan wil ik dat goed
doen. Ik wil dat doen op een wijze die recht doet aan niet alleen het slachtoffer,
maar ook een eventuele verdachte die geen verdachte blijkt te zijn en een
nieuw slachtoffer kan worden. Ik begin mijzelf zo langzamerhand te herhalen.
Wij zitten in de eerste termijn. Ik heb veel interesse in dit deel van de
wetgeving, en ik hoop dat de collega's mij dat denkproces gunnen. Potverdorie!De heer Heerts (PvdA):Soms wilt u hetzelfde ook aan deze kant.De heer Pechtold (D66):Kom maar op!De heer Heerts (PvdA):Om het scherp te krijgen kom ik toch even terug op de voetbalkleedkamer.
U sprak over een aanwijzing van zes personen.De heer Pechtold (D66):Ik had het over elf. Volgens mij voetbal je met een elftal.De heer Heerts (PvdA):Als van deze elf voetballers zeven zeggen dat zij het in ieder geval niet
waren en de dader in een hoekje aanwijzen, wilt u dan dat die zeven buiten
het proces van integriteitsschending blijven?De heer Pechtold (D66):Ik wil helemaal niets. Mijn hemel! Ik zoek naar een oplossing. Denkt u
nou eens met mij mee. Ik wil dat dadelijk in de rechtspraktijk het begrip "aanwijzing"
niet het einde van de discussie is. Wij kennen dit begrip nog niet en nu sluit
u het reeds in uw armen. Ik wil de officieren van justitie en de politie onder
maximale druk zetten. Het aantal mensen dat in Nederland zou moeten worden
verplicht tot een bloedtest wil ik tot een minimum beperken. Tegelijk wil
ik voor het slachtoffer een maximum aan rechten en kansen. Daarvoor is de
behandeling van dit wetsvoorstel zo noodzakelijk.De heer De Roon (PVV):Voorzitter. Het is op zichzelf al vreselijk om slachtoffer te worden van
een gewelds- of zedenmisdrijf. Nog vreselijker is het, als daarbij de kans
is ontstaan dat een virus op het slachtoffer is overgedragen, met name wanneer
het een virus betreft dat tot een ernstige ziekte kan leiden. Dan breekt namelijk
een periode van martelende onzekerheid aan voor het slachtoffer. Het slachtoffer
vraagt zich af of het besmet is en of het aids of hepatitis zal krijgen. Ook
de omgeving van het slachtoffer wordt door deze onzekerheid zwaar belast.
Deze onzekerheid kan worden weggenomen door onderzoek naar de aanwezigheid
van virussen bij de verdachte of bij een eventuele derde betrokkene. Een dergelijk
onderzoek is niet alleen wenselijk omdat de periode van onzekerheid dan zo
kort mogelijk kan zijn, maar ook omdat dan in een zo vroeg mogelijk stadium
maatregelen kunnen worden genomen om de gevolgen van de besmetting voor het
slachtoffer zo beperkt mogelijk te houden. Hoe eerder medisch kan worden ingegrepen,
hoe beter het is.Om deze redenen stemt mijn fractie in met het voorliggende wetsvoorstel.
Het is in onze ogen jammer dat het zo lang heeft moeten duren voordat de wetgever
hiermee is gekomen. Het is duidelijk dat deze problematiek al decennia speelt.
Problemen in de samenleving overlaten aan de rechtsvorming in de rechtspraak
kan soms verstandig zijn, maar soms is het dat niet. Wie weet hoeveel mensen,
slachtoffers van ernstige misdrijven de afgelopen twintig jaar, om maar wat
te noemen, ernstig leed is aangedaan doordat zij langere tijd in onzekerheid
hebben moeten verkeren over een besmetting. Achteraf moeten wij constateren
dat dit onnodig leed is geweest dat had kunnen worden voorkomen als de wetgever
eerder had geacteerd op dit onderwerp, als het huidige wetsvoorstel eerder
was gekomen. Al die jaren is de balans tussen de belangen van slachtoffer
en verdachte scheef geweest, ten nadele van slachtoffers. De PVV-fractie is
van mening dat aan de belangen van slachtoffers meer tegemoet moet worden
gekomen, indien nodig ook ten nadele van de belangen van verdachten. Wij kunnen
ons vinden in de wijze waarop in dit wetsontwerp de belangen van de verdachte
en het slachtoffer zijn afgewogen, maar ook de belangen van de verdachten
en een eventuele derde betrokkene.Ik heb nog een vraag over een redactionele kwestie in artikel 151e, lid
1. In de eerste zin van dit lid wordt gesproken over de verdachte, die aan
een bloedonderzoek moet meewerken. In de tweede zin van het lid wordt gesproken
over de derde betrokkene die eventueel moet meewerken. Het valt op dat bij
de verdachte staat dat er aanwijzingen moeten zijn voor besmetting, terwijl
bij de derde betrokkene staat dat er aanwijzingen moeten zijn dat een besmetting
is overgebracht. Het verschil zit hem dus tussen een besmetting die "kan
hebben plaatsgevonden" en een besmetting die "is overgebracht".
Dit klinkt in mijn oren als een verschil. Het lijkt alsof er volgens de tweede
formulering een zekerheid van een besmetting moet zijn. Wil de minister ingaan
op dit verschil in de formulering? Heeft dit een betekenis? Worden daarmee
inderdaad twee verschillende dingen bedoeld of moeten wij beide formuleringen
op dezelfde manier begrijpen, namelijk dat een besmetting kan zijn overgebracht?Gelukkig kunnen wij dit wetsvoorstel vandaag behandelen. Ik hoop dat de
verdere behandeling voortvarend plaatsvindt, want hoe eerder dit kracht van
wet krijgt, hoe beter dat is. Het is dan wel van groot belang dat de AMvB,
waarin de ernstige ziekten worden aangewezen waarnaar door middel van de verplichte
bloedtest onderzoek kan worden gedaan, tegelijk met dit wetsvoorstel in werking
treedt. Dat geldt evenzeer voor de AMvB waarin nog nadere regels omtrent de
uitvoering van artikel 151f moeten worden gegeven. In de memorie van toelichting
staat dat die gelijktijdige inwerkingtreding van wet en Algemene Maatregelen
van Bestuur wordt nagestreefd. Is de minister inmiddels zover met de voorbereiding
van die AMvB's dat hij ons kan toezeggen dat die gelijktijdige inwerkingtreding
daadwerkelijk mogelijk is of is dat nog steeds een onzekerheid?De heer Heerts (PvdA):Voorzitter. Wij zijn in de Kamer al een tijdje bezig om de positie van
het slachtoffer in het strafprocesrecht te versterken. De PvdA-fractie is
daar een groot voorstander van. Zeker bij zeer ernstigedelicten –
daarover spreken wij hier vandaag – wegen voor mijn fractie de belangen
van het slachtoffer zwaar. Wij zijn verheugd dat met dit wetsvoorstel de positie
van het slachtoffer een steviger basis krijgt in het strafrecht.Uit de nota naar aanleiding van het verslag bleek al brede steun vanuit
de Kamer. Ook de PvdA-fractie steunt het voorstel, maar wij hebben nog wel
aantal vragen.Het voorstel is een preventief middel om het slachtoffer tegemoet te komen.
Het slachtoffer kan met de uitkomst van een bloedonderzoek besluiten om te
starten met de zogenoemde PEP-medicatie. Daarnaast wordt de uitslag van de
bloedtest gebruikt om te bepalen hoe groot de schade bij het slachtoffer is,
teneinde bij het strafproces de tenlastelegging hierop te laten aansluiten
en ten behoeve van het vaststellen van de (eventuele) schadevergoedingsmaatregel.Op deze korte samenvatting reageert de minister enigszins cryptisch, namelijk
dat de samenvatting klopt, maar dat het "daarbij steeds gaat om het resultaat
van een afweging van de verschillende belangen die in het geding zijn bij
het verrichten van het bloedonderzoek, die in een zorgvuldige procedure is
neergelegd". Om welke belangen gaat het en kunnen deze op enig moment
nadelig uitpakken voor het slachtoffer?Het is van groot belang dat de bloedtest met spoed wordt uitgevoerd. In
de memorie van toelichting wordt melding gemaakt van "binnen 72 uur".
De minister streeft ernaar dezelfde afspraken te maken met politie- en GGD-artsen
als bij het afnemen van een bloedtest bij mensen die onder invloed achter
het stuur zitten, teneinde te zorgen dat de test op tijd wordt uitgevoerd.
Zijn er gegevens bekend van gevallen dat een arts niet tijdig beschikbaar
is om de bloedtest bij mensen die rijden onder invloed uit te voeren? Zo ja,
wat wordt daar dan aan gedaan en hoe wil de minister voorkomen dat iets dergelijks
gebeurt bij de bloedtest uitgevoerd onder deze wet.Ik bedank de minister voor het opnemen van de opmerking van de PvdA-fractie
in de aanwijzing, waardoor het voor eenieder duidelijk wordt hoe om te gaan
met een slachtoffer van zeden- en geweldsmisdrijven, in relatie tot het laten
afnemen van het bloed bij de verdachte voor een test. Onder leiding van het
OM komt er een bepaalde richtlijn. Denkt de minister er ook aan om zedenrechercheurs
of zogenoemde jobadvocaten – dat zijn advocaten die slachtoffers in
dergelijke zaken specialistischer bijstaan – actief voor te lichten
over deze mogelijkheid voor het slachtoffer? Het belang van het slachtoffer
staat of valt bij de snelheid van handelen tijdens de eerste 24 uur van het,
helaas, gepleegde delict. Vandaag bespreken wij hier het wetsvoorstel, maar
uiteindelijk is het de bedoeling dat zo snel mogelijk, binnen enkele uren,
na het delict een afweging wordt gemaakt om eventueel de PEP-medicatie toe
te dienen.In dat kader zeg ik tegen de heer Pechtold dat op dit punt voor ons de
aanwijzing voldoende is. De belangen van het slachtoffer wegen namelijk zodanig
dat alleen een aanwijzing voldoende kan zijn om tot vordering van de bloedtest
over te gaan, opdat zo snel mogelijk, indien nodig, medicatie wordt verstrekt.
Het gaat erom het slachtoffer te helpen. Wachten op rechtspraak duurt in dit
geval te lang. Kortom, wie deelt uiteindelijk het slachtoffer mee dat geen
bloedtest wordt gedaan? En wanneer wordt deze mededeling gedaan?Er is al veel gesproken over de situatie dat er geen verdachte is of dat
iemand ten onrechte als verdachte is aangemerkt. Ik sluit mij aan bij de vragen
die daarover al gesteld zijn. Ik sluit mij specifiek aan bij de inbreng van
collega Der Wit van de SP-fractie over de bewaartermijn van het afgenomen
bloed in de gevallen dat je derde bent, in de gevallen dat je verdachte bent,
in de gevallen dat je ten onrechte als verdachte bent aangemerkt en in de
gevallen dat je terecht als verdachte bent aangemerkt en ook veroordeeld wordt.De vergadering wordt van 11.19 uur tot 11.25 uur geschorst.Minister Hirsch Ballin:Voorzitter. Ik dank de Kamer voor de, over het geheel genomen, instemmende
en ondersteunende reacties op het voorliggende wetsvoorstel.Mevrouw Van Toorenburg heeft helder uiteengezet om welke reden deze regeling
van belang is. Dat is inderdaad om risico's te voorkomen en om mogelijk echt
prangende onzekerheid bij slachtoffers van ernstige, maar ook minder ernstige,
misdrijven zo snel mogelijk weg te nemen. Gelet op de verplichting die wij
in onze rechtsstaat graag op ons hebben genomen om bescherming te bieden aan
slachtoffers, niet alleen in de zin van mentale ondersteuning, maar ook van
zeer praktische bescherming, is dit wetsvoorstel inderdaad van groot belang.
Het staat naast de aandacht die op andere manieren toekomt aan de slachtoffers
van misdrijven. Dat is soms iets van veel langere adem, maar het is heel belangrijk
dat, als zich een situatie aftekent waarin er risico is op besmetting, die
onrust snel kan worden weggenomen en behandeling kan worden toegepast om het
risico van de daadwerkelijke besmetting tegen te gaan. Ik bedank mevrouw Van
Toorenburg dus niet alleen voor de steun, maar ook voor de redenen die zij
en andere sprekers daarover tot uitdrukking hebben gebracht.Over het punt van het ontbreken van strafbaarstelling van degene die geen
beschermende maatregelen neemt om het overdragen van een ernstige ziekte te
voorkomen, heeft mevrouw Van Toorenburg een initiatiefwetsvoorstel aangekondigd.
Zij heeft daarbij ook terecht erop gewezen dat dit in de jurisprudentie van
de Hoge Raad aan de orde is geweest, dat er ook een discussie gaande is naar
aanleiding van dat arrest van de Hoge Raad en dat er een strafzaak te komen
staat die uit dit oogpunt van belang is.De behandeling van een initiatiefwetsvoorstel geeft alle mogelijkheden
om de diverse gezichtspunten daarbij te betrekken, niet alleen de juridische
overwegingen, maar ook hoe daarnaar vanuit de medische professie wordt gekeken.
Ik heb over dit onderwerp ook recentelijk nog contact gehad met mijn collega
van VWS. Wij sluiten ons zeker niet af voor argumenten die hierover mogelijk
naar voren komen bij de behandeling van het door mevrouw Van Toorenburg aangekondigde
initiatiefwetsvoorstel. Ook in het wetgevingsproces is het het beste om op
het moment dat het initiatiefwetsvoorstel er ligt, van regeringszijde erop
te reageren.Nu mevrouw Van Toorenburg heeft gekozen voor de weg van het initiatiefwetsvoorstel,
is het mogelijk om het voorliggende wetsvoorstel af te handelen en ook in
de Eerste Kamer te behandelen, zonder dat wij op dit moment discussies hoeven
te voeren over het punt dat zij in het initiatiefwetsvoorstel
zal neerleggen, namelijk de strafbaarstelling van degene die geen beschermende
maatregelen neemt om het overdragen van een ernstige ziekte te voorkomen.
Zo kan deze bijdrage aan de bescherming van slachtoffers worden gerealiseerd,
terwijl gelijktijdig aan de hand van de relevante medische en juridische gezichtspunten
de bespreking van het initiatiefwetsvoorstel kan plaatsvinden. Dus ook vanuit
het oogpunt van het wetgevingsproces lijkt mij dit een goede weg voor de bespreking
van dit moeilijke en belangrijke onderwerp.Datzelfde geldt voor het andere punt dat mevrouw Van Toorenburg naar voren
bracht. Wat moet er gebeuren met degene die niet meewerkt aan de bloedafname?
Moet dat op een of andere manier een rol spelen in de berechting van het onderliggende
misdrijf? In het wetsvoorstel hebben wij geen strafbaarstelling op dit punt
opgenomen, maar het is niet ongebruikelijk dat bij de behandeling van een
dergelijke zaak ook de opstelling van de verdachte ten opzichte van degene
die hij tot slachtoffer heeft gemaakt een rol speelt. Het is op zichzelf helemaal
niet nieuw dat aspecten van houding van de verdachte ten opzichte van het
gepleegde feit een rol spelen in de straftoemeting. Datgene wat mevrouw Van
Toorenburg naar voren brengt, moet in die context worden bezien. Er is geen
reden om dit als een strafverzwaring in te brengen. Daarmee zouden weer andere
vragen opkomen. Het wetsvoorstel gaat ervan uit dat iemand niet zonder meer
gedwongen wordt tot het ondergaan van dit onderzoek. Er is wel een verplichting,
maar het afdwingen ervan is een stap verder. Het is het beste om dit te zien
als een factor bij de behandeling van de zaak ter zitting en bij de straftoemeting.
Ik zal er met het College van procureurs-generaal over spreken hoe dit tot
uitdrukking kan worden gebracht in het beleid van het OM bij het rekwireren
van straffen in zo'n situatie.De heer De Wit heeft gevraagd welke termijn van bewaring van het celmateriaal
moet worden gehouden in verband met tegenonderzoek. Dit zal worden geregeld
in de AMvB die op grond van het wetsvoorstel, straks de wet, tot stand zal
komen. De AMvB wordt getroffen op grond van artikel 151f. Het ligt voor de
hand dat wij aansluiting zoeken bij de bepalingen van het Besluit DNA-onderzoek
in strafzaken. Ik moet er nog even over nadenken of de specifieke aard van
de beoogde onderzoeken nog tot andere of nadere voorzieningen noopt. De AMvB
wordt op dit moment voorbereid. Het antwoord op deze vraag zal erin worden
gegeven. Dit raakt het punt dat door de heer Pechtold aan de orde is gesteld,
namelijk de praktische uitwerking van het wetsvoorstel in de AMvB. Zoals gezegd,
op dit punt volgt nog nadere studie. Aansluiting bij de bestaande AMvB ligt
voor de hand. Ook om de redenen die de heer Pechtold heeft genoemd, lijkt
het mij goed dat wij het concept van de AMvB aan de Kamer doen toekomen.De heer De Wit (SP):Dit komt aan de orde op pag. 13 van de nota naar aanleiding van het verslag: "Ik
acht het evenwel mogelijk dat verzoeken van personen om verstrekking van informatie
over het resultaat van het onderzoek op grond van artikel 151e voor strafrechtelijke
of civielrechtelijke doeleinden kunnen worden gedaan en dat deze op basis
van artikel 39f van de Wet strafvorderlijke en justitiële gegevens worden
beoordeeld." Daaruit leidde ik af dat de gegevens mogelijk langer bewaard
worden en dat personen – wie zijn dat? – kunnen vragen wat er
bewaard is. Wie beslist er op de vraag wie iets mag vragen en een antwoord
moet krijgen?Minister Hirsch Ballin:Dat begrijp ik. Wij zullen dit uitwerken in de AMvB. Daarin zullen wij
ook de nadere beoordeling geven.Dat geldt ook voor het andere punt dat door de heer De Wit aan de orde
is gesteld naar aanleiding van de brief van Soa Aids Nederland van 13 december
vorig jaar, namelijk de vraag over de GGD-artsen. Dat is ook een punt van
uitwerking. In het kader van de voorbereiding van de AMvB zullen wij beide
punten onder ogen zien en daarbij aandacht schenken aan nieuwe medische ontwikkelingen.
Ook zullen wij aandacht schenken aan de vraag, welke personen dit aan de orde
kunnen stellen in een situatie zoals omschreven in de nota naar aanleiding
van het verslag. Wij zullen op dat punt ingaan in de tekst of in de toelichting
op de AMvB. Ik zal de heer De Wit de concept-AMvB doen toekomen.Wat betreft de kosten van het uitgevoerde tegenonderzoek kan ik het volgende
zeggen. Het Besluit DNA-onderzoek in strafzaken en het Besluit alcoholonderzoeken
zullen het richtsnoer zijn voor de uitwerking van dit punt in de AMvB ter
uitvoering van artikel 151f volgens het wetsvoorstel. Naar het zich nu laat
aanzien, gaat het om reeds bestaande onderzoeksmogelijkheden en tests, die
al op betrekkelijk ruime schaal worden uitgevoerd, met betrekkelijk geringe
kosten. Bij het opstellen van de AMvB zullen wij nagaan of de hoofdlijn uit
de bestaande regeling kan worden gehandhaafd. Deze hoofdlijn houdt in dat
de verdachte bij een niet afwijkend resultaat van tegenonderzoek ten opzichte
van het eerste onderzoek de kosten zelf moet betalen. Dat lijkt op het eerste
gezicht ook in dit verband redelijk. Er zal waarschijnlijk geen reden zijn
om dat anders te benaderen dan in het Besluit DNA-onderzoek in strafzaken
en het Besluit alcoholonderzoeken.De heer Teeven heeft gevraagd of er wordt vernietigd, als blijkt dat er "niets
aan de hand is". Het antwoord op die vraag is "ja". Over de
kwestie van de capaciteit voor tegenonderzoek hebben wij vaker gesproken.
Hierover heb ik gisteren in een AO nog wat mededelingen gedaan in het kader
van het NFI. Inzet is, de kring van aan te wijzen laboratoria die bloedonderzoek
zullen verrichten ruim aan te wijzen. Wij zullen nagaan of ook bloedbanken
daarbij een rol kunnen spelen, en of dat snel genoeg kan. Snelheid is hierbij
immers van eminent belang. Ik deel de wens die de heer Teeven in zijn vraag
tot uitdrukking bracht ten volle. De heer Teeven heeft ten slotte gevraagd
of er een schadevergoeding moet worden gegeven als niet via hiv, maar andere
virussen overdracht blijkt te hebben plaatsgevonden. Die vraag doet zich niet
voor, er wordt alleen getest op hiv, niet op andere virussen.Ik kom toe aan de inbreng van de heer Pechtold. Ik hoop dat mijn reactie
hem tot de conclusie kan brengen dat dit wetsvoorstel zijn steun verdient.
Ik heb al iets gezegd over de derden. Er zijn situaties, misschien vrij uitzonderlijk,
waarin behoefte bestaat aan een onderzoek, ook bij die derden. Het criterium
daarvoor is inderdaad scherper dan bij de verdachte. Dit geeft aan dat hierbij
wel degelijk een belangenafweging heeft plaatsgevonden die wij in alle opzichten
als evenredig en goed verantwoord mogen aanmerken. De Raad van State was van
oordeel dat toepassing van het dwangmiddel van dien aard is dat sprake moet
zijn van een redelijk vermoeden. Er is een urgent belang van
het slachtoffer. Wij denken dat in deze nuancering een behoorlijke afweging
van belangen heeft plaatsgevonden, als het gaat om de verdachte en de meer
directe relatie als het gaat om derden. Hierdoor beschouwen wij deze verplichtingen
als evenredig aan het evidente belang van snelle duidelijkheid voor het slachtoffer.De behoefte van de slachtoffers, die in een brief van de KNMG aan de orde
wordt gesteld, blijft natuurlijk voortdurend van belang. Het zou mooi zijn
als de behoefte aan een afgedwongen, snel onderzoek afneemt. Zo'n ontwikkeling
zou zeker kunnen voortkomen uit meer verantwoordelijkheid in het gedrag. Voor
zover zo'n ontwikkeling zich voordoet, kunnen wij daar alleen maar blij mee
zijn. Al gaat het wellicht om een afnemend aantal gevallen, het belang van
het slachtoffer om tot dit onderzoek te komen blijft heel erg groot in de
gevallen waarin die positieve ontwikkeling zich nog niet heeft doorgezet.
Hoewel ik alle tevredenheid deel over meer verantwoordelijk gedrag en meer
bereidheid tot medewerking, neemt dat niet weg dat waar die positieve ontwikkeling
zich niet voordoet, het van belang blijft om onderzoeken te kunnen doen zoals
in dit wetsvoorstel is voorzien.Verder zal er voor gezorgd worden dat de AMvB en het wetsvoorstel gelijktijdig
in werking treden, waar de heer De Roon terecht op wees. Als deze Kamer het
wetsvoorstel heeft aanvaard, hoop ik dat de Eerste Kamer de komende maanden
ook tot afhandeling van het wetsvoorstel zal komen. Mijn streven is om per
1 januari tot de inwerkingtreding te komen als dat mogelijk is door de
afhandeling in de Eerste Kamer. Dezelfde datum zou dan moeten gelden voor
de AMvB.Er is reden om de nuancering aan te brengen in het criterium ten aanzien
van de verdachte en de derde, namelijk om tot uitdrukking te brengen dat het
uitzonderlijker is dat derden moeten worden onderzocht dan de verdachten.
Als er reden is voor zo'n onderzoek bij derden dan zal ook aan dat criterium
kunnen worden voldaan. De scherpte die op dit punt in de formulering is aangebracht,
is dan ook terecht. Het gaat uiteraard niet om een standaardonderzoek bij
derden; er moet een bijzondere reden voor zijn. Dat is precies wat er met
deze omschrijving in het wetsvoorstel wordt bedoeld.De heer De Wit wil ik bedanken voor het signaleren van de verschrijvingen
in artikel 151e, eerste lid, eerste volzin. Die verschrijvingen zijn inmiddels
gecorrigeerd in de vorm van een tweede nota van wijziging die ik bij dezen
graag aan u, mevrouw de voorzitter, overhandig.De voorzitter:Ik zal ervoor zorgen dat deze nota van wijziging onder de leden wordt
verspreid.De heer Teeven (VVD):Ik dank de minister voor zijn antwoorden maar ik heb op één
punt nog een vraag. De heer Pechtold en ik hebben een interruptiedebatje gehad
over de kleedkamer met voetballers. Hoewel wij niet te zeer moeten vervallen
in casuïstiek, komt het in strafzaken natuurlijk wel veelvuldig voor
dat het plaats delict en het slachtoffer bekend zijn maar dat er meerdere
personen zijn geweest op de plaats delict die al dan niet in relatie staan
tot het slachtoffer zonder dat je nu al kunt zeggen dat elk van die personen
verdacht is en er sprake is van een redelijk vermoeden van schuld. Zo'n situatie
met een dodelijk slachtoffer heeft zich ook in de Hells Angelszaak voorgedaan
in 2004. Ik ben dan heel benieuwd naar het standpunt van de regering als het
gaat om aanwijzingen. Zou u zich in zo'n situatie waarin de plaats delict,
een beperkte ruimte, en het slachtoffer bekend zijn, waarin het gaat om een
beperkt aantal personen maar niemand nog verdachte is, kunnen voorstellen
dat voor elk van die personen het begrip "aanwijzingen" voldoende
kan zijn voor het afnemen van bloed?Minister Hirsch Ballin:De heer Teeven gaf in deze discussie inderdaad een zeer concreet voorbeeld,
maar je moet natuurlijk altijd meer weten van wat er aan de hand is om te
kunnen beoordelen of voldaan is aan het wettelijke criterium van de aanwijzingen.
Net heb ik uiteengezet waarom dat criterium is gekozen en dat het bewust ruimer
is dan het redelijk vermoeden van schuld. Maar om nu als het ware in een aantal
hypothetische situaties hier bij de behandeling van het wetsvoorstel te zeggen
dat er bij voetbalkleedkamers aan is voldaan? Dan ligt toch de vervolgvraag
voor de hand hoe het zit bij uitgaansgelegenheden en dergelijke. Ik denk dat
ik het op dat punt moet laten bij de wettelijke criteria en het in het concrete
geval aan de beoordeling moet overlaten of aan de wettelijke vereisten is
voldaan. Ik heb net het een en ander gezegd over het belang van deze criteria
uit het oogpunt van de proportionaliteit. Dat zeg ik in algemene zin over
de formulering van de wettelijke criteria. In het concrete geval zal de proportionaliteit
moeten worden beoordeeld aan de hand van meer omstandigheden dan door u en
de heer Pechtold als het ware in het filmpje kunnen worden aangeduid.De heer Pechtold (D66):Dat is inderdaad misschien beter maar dan niet in voorbeelden, maar in
de woorden. De minister zegt voor "aanwijzingen" te hebben gekozen
omdat dit toch een wat grotere lading kan dekken. Hij noemde ook het woord "proportionaliteit"
en geeft daarmee een tegenhanger dat je niet zomaar iedereen aan deze ver
ingrijpende test kan blootstellen. Wij hebben over DNA gesproken en toen is
gezegd dat het maar een wattenstaafje was. Dit is wel degelijk het afnemen
van bloed en dat is een behoorlijke inbreuk op de integriteit. Ik zou graag
van de minister willen weten hoe hij dan aankijkt tegen de redenering in zijn
toelichting betreffende de werklast van de officier van justitie. Is hij het
met D66 eens dat in het kader van de proportionaliteit toch niet doorslaggevend
mag zijn dat het heel veel werk is? Ik zou dadelijk graag een praktijk hebben
waarin tot het uiterste wordt voorkomen dat mensen hier onnodig aan worden
blootgesteld. Aan de andere kant begin ik uw keuze voor "aanwijzingen"
wel meer te begrijpen, maar ik zou niet graag zien dat wij straks in een praktijk
komen waar zomaar – lukraak is wat overdreven – mensen getest
worden met een zeer ingrijpende, zeer tegen de persoonlijke integriteit ingaand
iets als de bloedtest!Minister Hirsch Ballin:Zeker niet lukraak, dat moge duidelijk zijn en dat vraagt de voorgestelde
wettelijke regeling ook. Ik heb de proportionaliteit genoemd, de evenredigheid,
als iets dat wij hebben gerealiseerd en tot uitdrukking hebben gebracht in
het wetsvoorstel en in de criteria in het wetsvoorstel ten opzichte van de
verdachte en ten opzichte van de derde in de bijzondere omstandigheden waarbij
een strikter criterium geldt. Evenredigheid, proportionaliteit vergt altijd
het rekening houden met twee factoren die als het ware, zoals
het woord al zegt, in verhouding tot elkaar moeten worden beoordeeld. Daar
zit niet het punt van de werklast bij. Dat is een praktisch punt, maar niet
iets dat bij de evenredigheid als criterium voor een goede wettelijke regeling
een rol speelt. Dat speelt in andere opzichten natuurlijk wel een rol, maar
niet bij de beoordeling van de evenredigheid van een dwangmiddel. Een dwangmiddel
wordt niet meer of minder evenredig naar gelang van de werkdruk die het betekent
voor politie of OM. De evenredigheid speelt wel in de verhouding tot de ernst
van het feit en de risico's die eraan zijn verbonden voor de verdachte. Dat
is voor mij het punt dat hier naar voren springt. Dat heb ik ook gezegd in
antwoord op het betoog van mevrouw Van Toorenburg. Het gaat om misdrijven
die mogelijk zeer ernstige gevolgen hebben voor het slachtoffer en dat is
het punt dat in aanmerking wordt genomen bij het geven van deze bevoegdheid
in de gevallen van aanwijzingen ten opzichte van degenen die aan die besmetting
kunnen hebben bijgedragen, zo die zou moeten worden vastgesteld.Mevrouw Van Toorenburg (CDA):Mevrouw de voorzitter. Ik dank de minister voor de uitvoerige en zorgvuldige
beantwoording van de vragen en opmerkingen die door de leden naar voren zijn
gebracht. Ik ben blij met de toezegging van de minister dat hij het een onderwerp
van gesprek zal maken bij het College van procureurs-generaal hoe wij kunnen
laten meewegen dat iemand heeft geweigerd om mee te werken aan een bloedtest,
ook al is die uiteindelijk afgedwongen. Dit zegt immers veel over de persoon
van de dader en over de empathie die hij mogelijk heeft voor het slachtoffer.
Het zegt iets over die persoon.Ik wil benadrukken dat de minister goed heeft geduid wat ik heb gezegd
over een initiatiefwet. Zoiets leent zich niet voor een haastklus en niet
voor een amendement. Dit is een te serieus onderwerp waarover ook binnen mijn
fractie nog uitvoerig wordt gesproken, omdat je altijd de vraag krijgt hoever
zoiets moet reiken. Toen ik met het initiatiefvoorstel bezig was, werd ik
op een bepaald moment 's nachts wakker en dacht: wat doen wij nu met een moeder
of een zwangere vrouw die misschien haar kind heeft besmet. Er zijn zo veel
dingen waarover je moet nadenken voordat je het opzettelijk besmetten met
hiv of aids strafbaar stelt. Dit vraagt zo veel denkwerk. Het is wel goed
dat het hier nu is genoemd, omdat het denkwerk nu echt volledig los zal kunnen
gaan. Dit is een te belangrijk onderwerp.Wij hebben gesproken over voetbalkantines en de drama's die zich daar
kunnen voordoen. Wij begrijpen dat de minister niet in casuïstiek wil
treden, omdat het dan misschien voor de rechtspraak lastig wordt. Misschien
is het toch goed om iets te zeggen over iets dat helaas heel vaak gebeurt,
de groepsverkrachtingen. Dit is een wat algemenere term dan waarover wij vandaag
hebben gesproken. Bij een groepsverkrachting weet het slachtoffer door de
hel waardoor hij of zij is gegaan, vaak niet meer wie wat heeft gedaan en
hoe het allemaal is gegaan. Mogen wij van de minister begrijpen dat er in
die gevallen een onderzoek kan worden ingesteld naar de mensen die daarvan
worden verdacht en in een brede kring daar omheen, om te voorkomen dat het
slachtoffer bij een civiele rechter langs alle personen moet? Misschien kunnen
wij dat toch wel duiden als een casuïstiek die helaas te vaak voorkomt.De voorzitter:Mijnheer Pechtold, vindt u het erg als de heer Heerts eerst het woord
krijgt, want hij staat er nu al?De heer Pechtold (D66):Nee.De heer Heerts (PvdA):Voorzitter. Neem me niet kwalijk. Ik dank de minister voor zijn beantwoording.
Hij heeft ook op een aantal zaken geen antwoord gegeven bijvoorbeeld op de
vragen naar sepotcodes en dat soort dingen. Ik laat dit voor wat het is, maar
ik markeer het wel even.Ik wil graag op een punt een toezegging. Ik wens de minister en de ambtenaren
veel succes met de behandeling in de Eerste Kamer, maar nu wij in de richting
van januari gaan, zou de voorlichting op het niveau van de werkvloer goed
geregeld moeten worden. Dit is straks van groot belang. Er zijn veel folders,
maar de folders voor deze slachtoffers moeten er nog uitspringen ten opzichte
van de andere.De heer Pechtold (D66):Voorzitter. Ik begon mijn eerste termijn met de woorden dat de D66-fractie
de positie van het slachtoffer wil versterken. Ik denk dat wij dat vandaag
allemaal trachten te doen. Wij regelen iets in het strafrecht wat op dit moment
in de praktijk volstrekt onbevredigend is geregeld en wat veel leed veroorzaakt.Ik ben blij met de antwoorden van de minister. Wij zijn niet in casuïstiek
vervallen, maar hebben de begrippen toch goed gewogen. Ik begrijp nu meer
en ik heb ook meer begrip voor de keuze voor het woord "aanwijzingen".
Dat is op zichzelf een goede keuze, maar de minister heeft ook de andere kant
van de medaille becommentarieerd. Het is heel belangrijk dat hier in de praktijk
zorgvuldig mee wordt omgegaan. Ik heb een vergelijking gemaakt met het wattenstaafje
van het DNA-onderzoek. Dat vinden wij allemaal een beperkte inbreuk op de
persoonlijke integriteit, maar dat geldt niet voor het gedwongen afnemen van
bloed. Dat is echt een behoorlijke stap verder en het moet dan ook tot het
uiterste worden beperkt. De minister zegt dat zelf ook en ik verwacht dan
ook dat de professionals hiernaar in de praktijk zullen handelen.Ik sluit mij aan bij de opmerking van de heer Heerts over de voorlichting.
Het is inderdaad van groot belang dat slachtoffers zo snel mogelijk van de
hoed en de rand weten, want dan kunnen zij echt van hun rechten gebruikmaken.Ik ben verder blij dat de minister heeft aangegeven dat de AMvB naar de
Kamer zal worden gestuurd. Kan hij ook zeggen wanneer dat zal gebeuren?Voorzitter. Mijn fractie kan met het wetsvoorstel instemmen.Minister Hirsch Ballin:Voorzitter. Mevrouw Van Toorenburg heeft nog enkele punten onder de aandacht
gebracht en dan in het bijzonder punten die verband houden
met het initiatiefwetsvoorstel dat zij voorbereidt. Anderen hebben er net
als zij terecht op gewezen dat wij niet te diep in de casuïstiek moeten
duiken bij de bespreking van een wetsvoorstel als dit. De criteria van de
wet moeten verder ook in die zin goed worden toegepast dat er daadwerkelijk
bescherming zal worden gegeven aan de slachtoffers. Wij doen dit immers echt
in het belang van de slachtoffers. Ik ben blij dat ik inmiddels ook de heer
Pechtold heb overtuigd. Ik bedank hem dan ook voor zijn steun voor het wetsvoorstel.Het voorbeeld van mevrouw Van Toorenburg van de groepsverkrachting vond
ik zeer overtuigend. Iedereen zal dat onderkennen. Het voorbeeld betreft de
situatie dat er meerdere verdachten zijn. Ook al kunnen er verschillen zijn
in de aard van de verdenking per verdachte, het is toch een overtuigend voorbeeld
van de mogelijke toepassing van de voorgestelde wettelijke regeling.De heer Pechtold vroeg naar de AMvB. Deze wordt op dit moment opgesteld.
Het is namelijk de bedoeling om het wetsvoorstel, mits het dit najaar in de
Eerste Kamer kan worden afgehandeld, per 1 januari in werking te laten
treden. Dat betekent dat de concept-AMvB vrij vroeg in het najaar gereed moet
zijn. De AMvB zal verder, zoals toegezegd, naar de Kamer worden gestuurd.Wij zullen de komende tijd gebruiken voor de punten die de heer Heerts
onder de aandacht heeft gebracht. Hij merkte terecht op dat een enkel ander
punt ook aan de orde is gesteld. Ik denk dan aan de relatie met de sepotcodes.
Uiteraard zal dit punt onder ogen worden gezien door de procureurs-generaal
bij de voorbereiding van de toepassing van het wetsvoorstel. Ik zal ook de
vraag doorgeleiden of het punt van de sepotcodes daarbij een rol kan of moet
spelen. Ik ben het helemaal eens met de heer Heerts dat het van belang is
dat er goede interne voorlichting wordt gegeven aan politie en OM, met gebruikmaking
van wat de procureurs-generaal aan aanwijzingen willen meegeven voor een goede
toepassing van de regeling, steeds voor ogen houdend dat er snel moet worden
gehandeld, want dat is van eminent belang met het oog op de bescherming van
de slachtoffers. Daarnaast is een goede voorlichting aan de slachtoffers ook
een belangrijk element. Parallel aan de voorbereiding van de inwerkingtreding
van de regeling en de opstelling van de AMvB zullen wij ook daar alle aandacht
aan besteden.De algemene beraadslaging wordt gesloten.De voorzitter:Ik dank de minister voor de beantwoording van de vragen. Wij zullen volgende
week donderdagavond over het wetsvoorstel stemmen.De vergadering wordt van 12.03 uur tot 13.15 uur geschorst.De voorzitter:Op de tafel van de griffier ligt een lijst van ingekomen stukken. Op die
lijst staan voorstellen voor de behandeling van deze stukken. Als voor het
einde van de vergadering daartegen geen bezwaar is gemaakt, neem ik aan dat
hiermee wordt ingestemd. 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/h-tk-20072008-8063-8076.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl