Voortzetting van het beleidsdebat over het onderdeel VMBO van de begroting van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap (29200 VIII) (1)
Staten-Generaal — Handelingen 
Datum: 2014-07-07 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Handeling 2003-2004, pag. 1439-1450

 
 
 

Handeling

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Vergadernummer
Datum vergadering

27-05-2004

Eerste Kamer der Staten-Generaal

2003-2004

nr. 27, pagina 1439-1450

11-05-2004

 

 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties over kamerdossier

Kamerdossier 29200-VIIIToon publicaties die dit dossier behandelen

 
 
 Publicaties in vergadering

Stemming over een motie, ingediend bij de behandeling van het wetsvoorstel Vaststelling van een wet inzake ondersteuning bij arbeidsinschakeling en verlening van bijstand door gemeenten (Wet werk en bijstand) (28870), te weten de motie-De Rijk c.s. inzake de efficiencymaatregel (28870, J)Pagina 1439-1439
Stemmingen in verband met het wetsvoorstel Wijziging van de Algemene wet bestuursrecht en enige andere wetten in verband met de mogelijkheid om de bezwaarschriftenprocedure met wederzijds goedvinden buiten toepassing te laten (rechtstreeks beroep) (27563)Pagina 1438-1438
Stemmingen in verband met het Voorstel van wet van het lid Dittrich tot wijziging van enige bepalingen van het Wetboek van Strafvordering (invoering van spreekrecht voor slachtoffers en nabestaanden) (27632)Pagina 1438-1439
Presentie en opening (dinsdag 11 mei 2004)Pagina 1419-1419
Behandeling van de wetsvoorstellen: - Wijziging van de Mediawet (het vervallen van de verspreidingsbeperking voor de programma's van lokale en regionale omroepinstellingen, wijziging van de doorgifteplicht via omroepnetwerken van de programma's van lokale omroepinstellingen, alsmede wijziging van bepalingen inzake programmaraden) (28639); - Wijziging van de Mediawet met het oog op verbetering van de openheid en continuïteit van de landelijke publieke omroep (29030)Pagina 1450-1462
Voortzetting van de behandeling van de wetsvoorstellen: - Wijziging van de Mediawet (het vervallen van de verspreidingsbeperking voor de programma's van lokale en regionale omroepinstellingen, wijziging van de doorgifteplicht via omroepnetwerken van de programma's van lokale omroepinstellingen, alsmede wijziging van bepalingen inzake programmaraden) (28639); - Wijziging van de Mediawet met het oog op verbetering van de openheid en continuïteit van de landelijke publieke omroep (29030)Pagina 1476-1493
Voortzetting van het beleidsdebat Onderwijs, Cultuur en Wetenschap (VIII) (onderdeel VMBO) (29200 VIII) (2)Pagina 1466-1476
Behandeling van de volgende Voorstellen van de commissie voor de Verzoekschriften: - adres van A. Zare te Rotterdam betreffende een verblijfsvergunning; - adres van W.G.C. van Loenen te Wenum-Wiesel betreffende kwijtschelding van een belastingaanslag; - adres van F.S. te E. (België) betreffende het handelen van de belastingdienst; - adres van F. Eeken te Amsterdam betreffende de aftrekbaarheid van kosten verbonden aan alternatieve geneeswijzen; - adres van J.J. Noordijk te Bergen op Zoom betreffende de aftrekbaarheid van scholingskostenPagina 1419-1419
Beleidsdebat over het onderdeel VMBO van de begroting van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap (29200 VIII)Pagina 1420-1438
Lijst van besluiten (dinsdag 11 mei 2004)Pagina 1493-1493
Behandeling van de wetsvoorstellen: - Aanpassing van de Vreemdelingenwet 2000 aan richtlijn 2001/51/EG van de Raad van de Europese Unie van 28 juni 2001 tot aanvulling van het bepaalde in artikel 26 van de Overeenkomst ter uitvoering van het Akkoord van Schengen van 14 juni 1985 (29016); - Wijziging van de Wet op het notarisambt (Reparatiewet Wet op het notarisambt) (29212); - Aanpassing van het Burgerlijk Wetboek, het Wetboek van Burgerlijke Rechtsvordering, het Wetboek van Strafrecht en de Wet op de economische delicten ter uitvoering van richtlijn nr. 2000/31/EG van het Europees Parlement en de Raad van de Europese Unie van 8 juni 2000 betreffende bepaalde juridische aspecten van de diensten van de informatiemaatschappij, met name de elektronische handel, in de interne markt (PbEG L 178) (Aanpassingswet richtlijn inzake elektronische handel) (28197); - Aanvulling van de Auteurswet 1912 inzake de thuiskopie tot invoering van verlengde aansprakelijkheid voor verkopers; - Partiële wijziging van de Wet op de rechterlijke organisatie, de Wet rechtspositie rechterlijke ambtenaren, de Wet op de rechterlijke indeling, de Beroepswet, de Wet op de economische delicten en enige andere wetten (Veegwet modernisering rechterlijke organisatie) (28958)Pagina 1419-1419
Behandeling van het wetsvoorstel Goedkeuring van het op 4 november 2000 te Rome totstandgekomen Protocol nr. 12 bij het Verdrag tot bescherming van de rechten van de mens en de fundamentele vrijheden (Trb. 2001, 18 en 173) (28100 (R1705)Pagina 1462-1466
Lijst van ingekomen stukken, met de door de voorzitter ter zake gedane voorstellen (dinsdag 11 mei 2004)Pagina 1493-1494
Voortzetting van het beleidsdebat over het onderdeel VMBO van de begroting van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap (29200 VIII) (1)Pagina 1439-1450

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 75 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
Aan de orde is de voortzetting van het beleidsdebat over het
onderdeel VMBO van de begroting van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap (29200 VIII).Minister Van der Hoeven:Voorzitter. De manier waarop deze Kamer over het vmbo heeft gesproken,
stel ik zeer op prijs. Zij heeft er positief over gesproken en enkele nuanceringen
aangebracht. De Kamer heeft zich niet laten meeslepen door de vele, helaas
negatieve berichten die in enkele kranten hebben gestaan. Dat wil niet zeggen
dat er niets met het vmbo aan de hand is. Ook dat heeft deze Kamer uitdrukkelijk
geconstateerd. Ook is nadrukkelijk uitgesproken dat men geen stelselwijziging
wil. Daar ben ik blij om. De Kamer wil maatwerk en dat betekent mijns inziens
dat de scholen de ruimte moeten benutten die er is en dat politici verschillen
tussen scholen moeten accepteren. Scholen kunnen verschillende keuzen maken.
Het betekent voor de scholen tegelijkertijd dat men zich niet moet verschuilen
achter regelgeving die slechts een vermeende belemmering vormt.Thema's als het imago van het vmbo, onderwijsinhoud vmbo, examens vmbo,
achterstandenbeleid, grotestedenbeleid, integratie, gemengde scholen, jeugdbeleid,
veiligheid en voortijdig schoolverlaten hebben veel raakvlakken met onderwerpen
waarover ik de beide Kamers pas in een later stadium zal informeren. Dat belemmert
mij een beetje om nu vrijuit te spreken. Eind mei, begin juni worden namelijk
naar de Kamers de volgende stukken gestuurd: Koers voortgezet onderwijs, het
plan van aanpak veiligheid, de uitwerkingsbrief onderwijsachterstandenbeleid
en het beleidsplan onderwijspersoneel. Daarop kan ik moeilijk vooruitlopen,
vooral ook omdat deze plannen nog door de ministerraad moeten worden vastgesteld.
Wel kan ik nu aangeven wat er rond de door deze Kamer genoemde thema's al
in gang is gezet.De heer Van Raak vroeg naar de financiën en voegde daaraan de vraag
toe of ik kan aangeven hoeveel tijd en aandacht ik aan het vmbo geef. Het
budget voor het voortgezet onderwijs bedraagt voor 2004 5,3 mld. Voor de bovenbouwleerlingen
vmbo is een bedrag van 1,45 mld uitgetrokken. Samen met de onderbouwleerlingen
gaat het in totaal om 3,95 mld. Dat is veel geld als je dat afzet tegen de
rest van het budget voor het voortgezet onderwijs. Er zijn daarbinnen de extra
budgetten, maar daar kom ik nog op terug. En wat betreft die tijd en aandacht:
ik doe aan timemanagement, maar niet in procenten! Men mag echter van mij
aannemen dat bij werkbezoeken en werkoverleg het vmbo hoog op mijn lijstje
staat. Dat moet ook, want dan weet je wat er speelt en kun je het signaal
afgeven dat je het vmbo erg belangrijk vindt. Het vmbo is gericht op verbetering
van het onderwijs en de aansluiting met andere onderwijssoorten en de arbeidsmarkt.
Wij willen nog steeds recht doen aan verscheidenheid, maar de manier waarop
een en ander is vormgegeven, doet tekort aan die verscheidenheid. Daar is
terecht op gewezen. Wat goed is gebleken, moet worden vastgehouden en wat
slecht functioneert, moet worden verbeterd. Vroeger had je de ambachtschool.
Die naam raakte in onbruik en huishoudschool was al helemaal niets. Het werd
later lts en lhno. Dat raakte ook in onbruik. Het moest toen vbo gaan heten
en nu heet het dan vmbo. Ik zeg dit omdat wij de problemen
van vandaag vaker hebben gehad met deze onderwijsvorm en dat wij het dus niet
in dit soort oplossingen moeten zoeken. Wel moet het mogelijk zijn dat de
onderwijsvorm wordt geprofileerd. Waarom zou je dat niet doen? Je kunt toch
de sectoren benoemen? "College" is geen beschermde naam. Je moet alleen de
schoolsoort noemen. Artikel 21 van de Wet op het voortgezet onderwijs verplicht
ons daartoe. Daaraan mag best worden toegevoegd dat het om bijvoorbeeld een
horeca- of een technische opleiding gaat. Je ziet ook dat dat op veel plekken
in het land gebeurt. Natuurlijk, de vlag moet de lading dekken, maar daar
is men zelf bij.De Kamer heeft terecht genuanceerd gesproken over het imago van het vmbo.
Zij heeft haar zorgen uitgesproken, maar heeft ook positieve ontwikkelingen
aangegeven. Wat ik positief vind, is dat het vmbo-veld zelf fors reageert
op hetgeen er in kranten en vakbladen staat en dat het wijst op de ongenuanceerdheid
van sommige krantenkoppen. Ook is het heel goed dat het schoolmanagement voortgezet
onderwijs het initiatief heeft genomen om vanuit de scholen het imago van
het vmbo te verbeteren. Men wil laten zien dat het vmbo er wél toe
doet. Terecht noemde Hans de Boer het vmbo de fundering onder het beroepsonderwijs.
Mevrouw Linthorst zei volstrekt terecht dat het vmbo opleidt voor de ruggengraat
van de samenleving. Dat Nederlanders niet altijd degenen die met hun handen
werken waarderen, zegt meer iets over die Nederlanders dan over degenen die
met hun handen werken. Dat mogen wij vandaag ook wel eens uitstralen. Wij
kunnen het initiatief van het vmbo-veld ondersteunen door er politieke uitspraken
over te doen en te wijzen op zaken die wél goed gaan. Wij hebben een
aantal zaken tegen het licht gehouden en daar gaan wij mee door. Ik vind het
prima dat mevrouw Linthorst de hand in eigen boezem heeft gestoken, want zij
geeft daarmee aan dat zij niet wegloopt voor hetgeen zich momenteel in de
samenleving afspeelt. Het is goed dat wordt nagegaan hoe wij af kunnen van
het verplichtende karakter van de basisvorming en dat er wordt gezorgd voor
leerwerkplekken en leerwerktrajecten. Het is een prima zaak dat het lwoo in
alle leerwegen mogelijk wordt gemaakt waardoor zorgleerlingen, die echt niet
alleen in de beroepsgerichte leerweg zitten, de nodige zorg kan worden geboden.
Ook is het een prima zaak dat wij het praktijkonderwijs hebben gerealiseerd
en dat mogelijk zal worden gemaakt om het niveau van niveau 1 van het mbo
in het vmbo te halen waar dat mogelijk is. Al die veranderingen vinden plaats
binnen het stelsel en laten dat stelsel beter werken. Dat zijn geen noodgedwongen
verbeteringen, maar verbeteringen die leiden tot een betere aanpak. Het veld
geeft immers aan dat het daarom verlegen zit en er is niets mis mee als de
politiek op een gegeven moment nagaat op welke manier daaraan vorm en inhoud
moet worden gegeven.Het woord "startkwalificatie" heeft soms een wat starre klank. Het lijkt
erop dat je alleen een startkwalificatie hebt als je een havo-, mbo 2, 3 of
4- of vwo-diploma hebt. Het gaat echter vooral om participatie. In hoeverre
leidt het hebben van een diploma tot deelname aan de samenleving, bijvoorbeeld
in de vorm van betaalde arbeid? Verder gaat het om de vraag waar je zo'n startkwalificatie
kunt halen. Dat hoeft niet alleen op school. Het plan van aanpak voortijdig
schoolverlaten geeft aan dat je ook elders een startkwalificatie kunt halen.
Het is echt nodig dat kinderen buiten het onderwijs om een startkwalificatie
kunnen halen als het in de school zelf niet lukt.Mevrouw Linthorst (PvdA):Vindt de minister ook dat de inhoud van het begrip "startkwalificatie",
zoals het nu wordt gehanteerd, aan herziening toe is? Het gaat daarbij immers
alleen om havo- of mbo2-niveau. Ik begrijp van haar dat zij het erg belangrijk
vindt dat je kunt participeren in de samenleving. Hoeft dat niet per se een
havo- of mbo2-niveau te zijn?Minister Van der Hoeven:Dat gaat mij te ver. Wij moeten ons niet fixeren op het halen van een
startkwalificatie in de school. Je moet ook op andere plaatsen, bijvoorbeeld
in het bedrijfsleven, een startkwalificatie kunnen halen. Overigens is een
startkwalificatie slechts een beginpunt. Daarna komt immers nog levenslang
leren, wil je aan het werk kunnen blijven.Mevrouw Linthorst (PvdA):Daar ben ik het van harte mee eens, maar wat te doen met leerlingen die
nooit zullen voldoen aan de vereisten van de huidige startkwalificatie? Deze
kinderen staan vaak te boek als voortijdig schoolverlater, terwijl zij op
hun manier – bijvoorbeeld door te werken – participeren in de
samenleving. Moeten wij die kinderen voortdurend blijven inwrijven dat zij
eigenlijk niet het minimaal vereiste niveau hebben gehaald? Ik heb daar moeite
mee.Minister Van der Hoeven:Ik ook en daarom moeten wij ons niet fixeren op het halen van een diploma
in school als zijnde een startkwalificatie. Bovendien is er nog zoiets als
de Lissabondoelstelling met betrekking tot de startkwalificatie. Ik wil u
graag toezeggen hierop terug te zullen komen in de toekomst. Als ik echter
op dit moment uitspreek dat ik er vanaf wil, haal ik een uitdaging weg bij
erg veel leerlingen. Bovendien kan ik dat niet waarmaken in Europees verband.De heer Van Raak (SP):Ik wil mevrouw Linthorst graag bijvallen. Docenten wijzen er vaak op dat
leerlingen gefrustreerd zijn doordat zij geen diploma hebben. Wat is er nu
principieel op tegen om alle leerlingen op alle niveaus een diploma te geven?
Nu gebeurt dat niet op de laagste niveaus, of je dat nu een startkwalificatie
noemt of niet. Geef kinderen een diploma! Dat is goed voor hun zelfbeeld.Minister Van der Hoeven:Ik probeer duidelijk te maken dat je ook op een andere manier dan via
school aan een startkwalificatie kunt komen. Wat je geleerd hebt, laat je
dan waarderen in de vorm van een diploma. Daar moeten wij niet van afstappen.
Ik vind het belangrijk dat kinderen de mogelijkheid krijgen om een portfolio
op te bouwen van zaken die zij wél kunnen, ook al hebben zij aan het
einde van de leerperiode nog geen diploma. Ik weet dat hierover wordt nagedacht
in het beroepsonderwijs, maar men is nog niet zover. Ik houd het dus nog maar
even bij de toezegging die ik aan mevrouw Linthorst heb gedaan.Na het imago kom ik bij de onderwijsinhoud van het vmbo. De afgelopen
maanden is er veel overleg geweest tussen het ministerie en
het veld over Koers voortgezet onderwijs. Het viel mij op dat veel scholen
denken dat er regels zijn die echter in feite niet bestaan. Er zijn scholen
die menen dat een afwijking van het onderwijsaanbod in de basisvorming niet
mogelijk is, die menen dat integratie van theorie- of avo-vakken en praktijkvakken
niet is toegestaan. Terecht wijst mevrouw Kalsbeek op de ruimte die er al
is. Tijdens genoemd overleg is de scholen gewezen op de mogelijkheden die
er al zijn. Het is aan de overheid om aan te geven wat er geleerd moet worden –
de kerndoelen – maar het is aan de scholen om te bepalen hoe dat gebeurt.
De scholen kiezen de praktische werkvormen en de beste manier om klassen kleiner
of groter te maken. Ook hier is sprake van een misverstand. Als wordt gesproken
over 1:22 of 1:11, moet dat worden beschouwd als een bekostigingsregel. De
scholen bepalen hoe het geld wordt ingezet en hoe het onderwijs wordt gegeven.
Daar gaat de overheid niet over. Er is ruimte voor integratie van vakken.
De overheid bepaalt de "watvraag" – de eindtermen – maar de scholen
bepalen de"hoevraag". Er is immers sprake van adviestabellen. Nu mag de Kamer
rustig weten dat er een probleempje is met de inspectie die te kennen heeft
gegeven bij integratie van vakken niet na te kunnen gaan wat er van de adviestabellen
terecht komt. Wij hebben tegen de inspectie gezegd dat zij daar niet over
gaat. Laat ik zeggen dat dit nog niet overal is doorgedrongen en dat er wat
dit betreft nog werk aan de winkel is. Het is echter wel al mogelijk. Scholen
is geadviseerd de inspectie te informeren als zij deze weg inslaan en hun
ambities kenbaar te maken. Wij willen er sowieso naar toe dat scholen aan
het begin van het traject aangeven wat hun ambities zijn en op welke manier
zij de "hoevraag" gaan invullen.Ik ben het zeer eens met de heer Klink dat onderwijsvernieuwing niet mag
leiden tot een verlaging van het onderwijspeil van het vmbo. Dan spannen wij
het paard achter de wagen. Ik ben daar echter niet zo bang voor. Het veld
wil geen van bovenaf opgelegde hervormingen meer. Men wil wel ruimte om te
kiezen. Dat betekent dat er verschillen ontstaan en dan is het aan ons om
die verschillen te waarderen en te accepteren. Dat betekent ook dat er beslist
al meer mogelijkheden voor beroepsgerichte componenten zijn binnen het vmbo.
Op dit moment kent de bovenbouw leerwerktrajecten die ruimte bieden voor praktisch
ingericht onderwijs. Daarnaast worden de vmbo-scholen in staat gesteld om
de praktijkgerichte assistentopleiding binnen de basisberoepsgerichte leerweg
aan te bieden. Het staat scholen vrij om praktijkopdrachten te integreren
binnen beroepsgerichte vakken. Ik noem als voorbeeld de simulatie van kantoor-
of verkooppraktijk, waarbij taal, economie, wiskunde en ICT worden geïntegreerd.
Het gebeurt ook bij elektrotechniek: wiskunde en engels. Ook zie je dat scholen –
bijvoorbeeld in de bouwrichting – samen met ROC's een doorlopend traject
opzetten tussen vmbo en mbo. Afgesproken wordt wie welk onderdeel verzorgt
en je ziet dat ook hier de beroepsgerichte componenten van het mbo kunnen
worden ondergebracht in het vmbo. Dat is een prima zaak. Hierover zal de Kamer
meer kunnen vinden in de Koers voortgezet onderwijs. Daarin komt ook aan de
orde een inventarisatie van belemmerende regels, want wij zijn er nog niet.
Ik verwacht een eerste inventarisatie in juni/juli. Dat beschouwen wij als
een nulmoment.Bij de behandeling van het desbetreffende wetsvoorstel heeft de Kamer
gevraagd of de duale trajecten niet voor alle leerwegen konden gelden. Ik
heb toen toegezegd dat ik dat zou laten onderzoeken. Het bedrijfsleven heeft
uitdrukkelijk gesteld dat het vbmo een voorbereidende opleiding is. Dat betekent
dat die opleiding in school moet plaatsvinden, behalve dan voor de speciale
groep waarvoor de leerwerktrajecten gelden. Men vond die duale trajecten niet
wenselijk. Ook het kostenargument was een belangrijk bezwaar tegen een verbreding
van de duale trajecten. Ik wil erop wijzen dat zonder bedrijven een duaal
traject niet zo erg veel voorstelt. Vanuit het parlement en onderwijsorganisaties
werd echter wel aangedrongen op verruiming van de mogelijkheden ter zake.
Ook werd erop aangedrongen om de verschillende vormen beter in beeld te brengen
en na te gaan of er sprake is van verdringingseffecten. Hierover is overleg
gevoerd en dat heeft geresulteerd in drie afspraken. In de eerste plaats is
afgesproken dat de duale trajecten in de toekomst voor alle leerwegen gaan
gelden, maar dan wel onder de voorwaarde dat ze geen verplichting worden in
het vmbo. Ze gelden uitsluitend als een maatwerkoptie en als een bedrijf daarmee
instemt. Eigenlijk wil ik dat scholen samen met bedrijven een visie ontwikkelen
op hoe zij het gaan doen. Het is dus geen verplichting maar een optie. Wij
onderzoeken welke verschillen er zijn tussen de verschillende soorten duale
trajecten. Er zijn stages in het praktijkonderwijs, leerwerktrajecten in het
vmbo en duale vormen in andere leerwegen van het vmbo, de bbl-, de bol- en
ROC-opleidingen. Een werkgroep in het onderwijsveld is met een onderzoek gestart
dat eind 2004 moet zijn afgerond. De resultaten zijn dan begin 2005 beschikbaar.De derde afspraak is dat wij gaan kijken naar leerwerkplekken binnen de
school, waarbij mensen vanuit het bedrijfsleven als begeleider kunnen optreden.
Zo wordt op verschillende manieren de contacten en de samenwerking met het
bedrijfsleven in de regio handen en voeten gegeven. In het lopende schooljaar
2003-2004 zijn ruim 3200 leerlingen aan de slag in de leerwerktrajecten. Het
vorige schooljaar waren dat er 2842, dus het zijn er nu meer. Daarmee ben
ik blij. Ondanks de recessie slagen scholen en bedrijven er toch in om extra
ruimte te bieden aan de leerlingen waarvoor de praktisch ingestelde opleiding
beter aansluit bij hun mogelijkheden. Bedrijven uit het MKB hebben inmiddels
8500 plaatsen aangeboden. Er zijn dus ruim voldoende mogelijkheden om hiermee
aan de slag te gaan.De heer Van Raak vroeg mij of ik de maatregelen zag als stap op weg naar
de herinvoering van de ambachtsscholen. Mijn antwoord daarop is: nee. De duale
trajecten zijn een pedagogisch-didactische werkvorm voor leerlingen die via
een praktisch georiënteerde opleiding meer kans maken op het behalen
van het diploma. Daar moeten wij het vooral bij houden. Er zijn andere leerlingen
die op een andere manier leren; laat die dan ook op een andere manier leren.De heer Van Raak (SP):De ambachtsscholen zijn ooit afgeschaft omdat het imago zo slecht was.
Ook het imago van vaklieden was destijds slecht. Dat lijkt nu juist niet meer
zo te zijn. Vooral vanuit het bedrijfsleven is er een roep
om vakbekwame mensen. De minister begon haar verhaal over de leerwerktrajecten
en het duale stelsel met te zeggen dat de medewerking van het bedrijfsleven
nogal tegenviel. Men wil dat niet financieren of er mensen voor beschikbaar
stellen.Minister Van der Hoeven:Toen ik dat zei, sprak ik over vorig jaar. Vervolgens heb ik verteld hoe
het dit jaar gaat. Het blijkt dat nu zo'n 3200 leerlingen inderdaad een plek
krijgen en dat bedrijven zo'n 8500 plekken in de aanbieding hebben gedaan.
Vorig jaar hebben wij gesproken over het wetsvoorstel voor de leerwerktrajecten;
toen was de situatie anders.De heer Van Raak (SP):Ik wil nog iets vragen over het imago. Er is nu juist een grote behoefte
aan vaklieden. Door het benoemen van een opleiding als "ambachtsschool" zou
deze zich positief kunnen onderscheiden. Een term als "vmbo" heeft een heel
negatieve connotatie.Minister Van der Hoeven:Dan ga ik toch naar de heer Klink. Via hem wil ik de scholen uitdagen
om een zodanige term te vinden dat de vlag de lading dekt. "Ambachtsschool"
dekt de lading namelijk ook niet; dat weet de heer Van Raak. Scholen moeten
duidelijk maken dat het gaat om een opleiding voor de bouw, voor de horeca
of als kok. Laat zien waar je voor staat! De scholen hebben die mogelijkheid
en ik daag hen daartoe graag uit.Mevrouw Linthorst (PvdA):Ik sluit mij enigszins aan bij de heer Van Raak. Er is op dit moment een
groot tekort aan vaklieden. Tegelijkertijd is er een grote zorg dat met de
uitbreiding van de Europese Unie mensen uit bijvoorbeeld Polen hierheen komen
om allerlei werkzaamheden te gaan verrichten. De minister zegt dat die leerwerktrajecten
zijn bedoeld voor leerlingen die op die manier beter werken. Je kunt het vakonderwijs
echter ook positief benaderen. Het moet niet alleen worden gericht op kinderen
die niet op een andere manier kunnen leren; dat is namelijk de implicatie
van wat de minister zegt. Laten wij erkennen dat de samenleving en de kenniseconomie –
die wij willen zijn – behoefte hebben aan vakmensen. Het moet een "uitdaging"
zijn om het neusje van de zalm op te leiden tot vakkundige vakmensen. Daar
gaat het om!Minister Van der Hoeven:Ik weet niet waar u zo aangebrand over bent, want volgens mij zijn wij
het grotendeels met elkaar eens.Mevrouw Linthorst (PvdA):Ik ben absoluut niet aangebrand. Ik ben misschien wat te betrokken, maar
ik probeer een lans te breken voor de leerlingen die wij jarenlang in het
verdomhoekje hebben geplaatst. Zij hebben gouden handjes en verdienen positieve
aandacht vanuit die optiek.Minister Van der Hoeven:Dat ben ik met u eens, ook vanuit mijn eigen betrokkenheid, ik heb immers
vroeger in het lbo en het ihno gewerkt. Wij praten er vaak over als een aftelsom,
terwijl het een optelsom moet zijn. Ik heb willen zeggen: geef kinderen de
kans om te leren op de manier die het beste bij hen past. De een leert via
een leerwerktraject en ik ben blij dat wij deze optie wettelijk hebben kunnen
regelen. Wij moeten deze kinderen immers de kans geven. Zij moeten ook kunnen
doorstromen naar het mbo, dat is eveneens geregeld. Het zou immers zonde zijn
als een kind hier stopte, terwijl het kan doorstromen. Een ander kind leert
weer op een andere manier. Laat dat kind op zijn manier leren. Wij moeten
ervan af, daar een waardering aan te hechten. Laten wij de kinderen allemaal
waarderen omdat zij hun talenten ontwikkelen en op die manier later een baan
kunnen krijgen die bij hen past en waar wij behoefte aan hebben.De heer Van Raak (SP):Ik wil mij aansluiten bij mevrouw Linthorst die zich bij mij aansluit,
dus dan sluiten wij mooi bij elkaar aan. De minister neemt geen afscheid van
het slappetheezakjesmodel. Zij neemt geen afscheid van het feit dat leerlingen
op het vmbo iets soortgelijks moeten leren dan op een havo of vwo, zij het
in de vorm van een slap aftreksel daarvan. Leerlingen in een leerwerktraject
zitten aan de onderkant van het vmbo. Daarmee wek je toch altijd de suggestie,
niet in de laatste plaats voor de leerlingen zelf, dat zij onderaan het schoolgebouw
zitten? Als daar een trotse ambachtsschool voor in de plaats komt, zit men
niet meer met de meest slappe thee. Ik ben het met mevrouw Linthorst eens
dat dit een heel andere instelling en een heel andere manier van denken zou
zijn over het onderwijs. De ambachtsschool zou dan niet als het onderste randje
van het vmbo worden gezien, maar als trots begin van een technische, vakwetenschappelijke
opleiding.Minister Van der Hoeven:Ik denk niet dat u het zo bedoelt, maar juist door het herhalen van het
begrip van het "slappetheezakjemodel" geeft u eigenlijk aan dat u er misschien
zelf ook anders over denkt, al wilt u dat niet.De heer Van Raak (SP):Ik wil een anderssoortig onderwijs. In het slappetheezakjesmodel krijgen
de leerlingen een slap aftreksel...Minister Van der Hoeven:Laten wij dat nu niet meer zeggen.De heer Van Raak (SP):Oké, laten wij dat niet meer zeggen. Maar laten wij wel zeggen
dat wij leerlingen die niet enthousiast kunnen worden gemaakt voor het vmbo
een anderssoortige school moeten bieden. Dan wordt het leerwerktraject een
eerste opstapje naar een nieuw soort school. Kunnen wij deze leerlingen niet
een heel ander soort school bieden, namelijk het begin van een technische
opleiding?Minister Van der Hoeven:Waarom laten wij dat nu niet aan het vmbo over? Waarom vertrouwen wij
het vmbo niet toe dat het zijn leerlingen het onderwijs kan geven dat bij
deze kinderen past? Dat is wat de heer Van Raak wil en dat wil ik ook. Laten
wij dat aan de scholen overlaten en laten wij hier ervoor zorgen dat zij voldoende
instrumenten en mogelijkheden ter beschikking krijgen om goed om te gaan met
wat er ook aan gevarieerdheid binnenkomt. 60% van de bevolking is bijzonder
gevarieerd. Laten wij voor de instrumenten zorgen en laten wij hen zelf bepalen
op welke manier zij dat doen. Dat lijkt mij verstandiger.De heer Van Raak (SP):Ik maak hieruit op dat de minister de scholen de mogelijkheden wil bieden,
zichzelf om te vormen tot een soort ambachtsschool?Minister Van der Hoeven:Nee, ik heb al gezegd dat ik niet terug wil naar het begrip ambachtsschool.
Ik vind dat een achterhaald begrip waar wij niet voor niets afstand van hebben
genomen. Ik wil dat de vmbo-scholen – en ik zie ook dat zij dat kunnen –
aan alle leerlingen die pedagogisch-didactische leervorm of werkvorm aanbieden,
die voor hen het beste is. Ik ben blij te zien dat er zo veel gebruik wordt
gemaakt juist van de leerwerktrajecten, omdat ik ervan overtuigd ben dat dit
voor een groot aantal leerlingen de beste manier is. Daar hoeven wij ons verder
niets over wijs te maken. Wij willen het ook niet voor niets mogelijk maken
om de duale trajecten voor alle leerwegen aan te bieden. Dat is wezenlijk
anders dan vorig jaar en het genoemde probleem verdwijnt dan, omdat je dan
over de hele school heen leerwerktrajecten kunt hebben in plaats van slechts
in een leerweg. Als wij dat zouden blijven doen, dan zou u misschien wel eens
gelijk kunnen hebben. Dat is nu echter niet meer het geval.Er is door verschillende leden gesproken over het flexibele onderwijsaanbod.
Bij een flexibel onderwijsaanbod gaat het om verschillende vormen van flexibiliteit.
Het kan flexibiliteit binnen sectoren zijn, maar ook tussen bestaande sectoren.
Dat betekent dat scholen samen met leerlingen de inhoud van onderwijstrajecten
kunnen bepalen. Programmaonderdelen uit verschillende sectoren kunnen worden
samengevoegd tot één maatwerkopleiding. Dat kan ook door leerwegen
heen gebeuren. Wij duiden dat in de wandelgangen aan als "programmeringsmodules".
Dit voorstel gaat verder dan de nu lopende experimenten met intersectorale
programma's. Het leidt ook tot een aantal andere vragen die te maken hebben
met planprocedurele en licentieaspecten. Wij zijn hierover in beraad. Dit
soort zaken is ook naar voren gekomen tijdens de ronde die wij door Nederland
hebben gemaakt. Toen sprak men over vrije programmering of programmeringsmodules.
Wij zijn er nog niet uit. Het voorstel heeft een aantal haken en ogen die
ik op dit moment nog niet geheel kan overzien.Er zijn vragen gesteld over de theoretische leerweg en de aansluiting
van deze leerweg op het mbo en het havo. Doorstroming naar beide schooltypen
moet mogelijk blijven. Daarvoor is het een theoretische leerweg. Ik ben geen
voorstander van het wettelijk verbieden van het aanbieden van de theoretische
leerweg op havo-scholen. Ik blijf bij dat standpunt, zeg ik in antwoord op
een vraag van de heer Klink. Scholen en van Kamerleden hebben verschillende
varianten op tafel gelegd, bijvoorbeeld een combinatie van de theoretische
leerweg met de gemengde leerweg, een theoretische leerweg met vakken als beroepenoriëntatie
of het maken van afspraken binnen regio's over welke scholen opleiden tot
ROC-vervolgtrajecten en welke scholen opleiden tot havo-doorstroom. Er is
overleg met het veld nodig over dit onderwerp voordat wij tot een weloverwogen
besluit kunnen komen. Ik kom erop terug. Ik ben er nog niet uit. Ik vind het
wel belangrijk dat voor de theoretische leerweg geldt dat beide opties, namelijk
aansluiting op het mbo en aansluiting op het havo, volledig aanwezig blijven.Wij moeten onderkennen dat er nog een aantal problemen is met betrekking
tussen de aansluiting tussen het vmbo en het mbo. De eerste groep leerlingen
uit het nieuwe vmbo is pas het vorige jaar naar het vervolgonderwijs gegaan.
Wij staan dus nog helemaal aan het begin van een traject. Het is te vroeg
om daar nu al een oordeel over te vellen. Het valt mij wel op dat veel leerlingen
op een lager niveau bij het ROC zijn ingestroomd dan wij hadden verwacht.
Wij laten daar onderzoek naar doen want ik wil weten waar dat door komt. De
aansluiting is moeizaam. Er zijn nog wat problemen. Er is een samenwerking
gestart tussen platforms van leraren van beroepsgerichte vakken en de ROC-groepen.
Men wil de leerlijn tussen vmbo en mbo onderwijsinhoudelijk beter afstemmen.
Men wil ook de doorstroming naar het geëigende niveau beter afstemmen.
Nu blijkt dat men vaak te laag heeft ingezet. Men wil ook dat de vmbo-opleiding
wordt afgestemd op nieuwe ontwikkelingen rond de kwalificatiestructuur binnen
het mbo. Die acties hebben in 2004 en 2005 de hoogste prioriteit, zowel bij
de vmbo-scholen als bij de groep die de coördinatie van leerwegen en
netwerken voor zijn rekening neemt. Het punt is dus gesignaleerd. Er wordt
nu onderzocht op welke manier de aansluitingen kunnen worden verbeterd.Er werd gevraagd of wij bij de definitieve vormgeving van de wettelijke
planningsvrijheid willen kijken naar de vrijheid voor innovatieve arrangementen.
Het is de bedoeling dat het wetsvoorstel over de intersectorale programma's
binnenkort naar de Tweede Kamer wordt gezonden. Dat is het juiste moment om
ook over dit onderwerp verder met elkaar van gedachten te wisselen. Dan hoop
ik ook wat meer te weten over de resultaten van de drie vormen van samenwerking
die ik zo-even heb genoemd.Mevrouw Linthorst (PvdA):Komt de minister nog terug op de mogelijkheid om ook mbo-2 in het vmbo
op te nemen of wordt het onderzocht in het kader van de mogelijkheden die
de minister zo-even noemde voor een betere afstemming tussen vmbo en mbo?Minister Van der Hoeven:U mag gerust weten dat ik daar eigenlijk niet zoveel voor voel. Bij mbo-2
praat je over leerlingen van 17, 18 en 19 jaar en dat zijn leerlingen die
je niet in een schoolvorm moet plaatsen die vanaf twaalf jaar begint. Dat
is één argument. Het tweede argument heeft te maken met de kwaliteit
van de leraren en de kwaliteit van het onderwijs dat moet worden gegeven.
Het vmbo met de daarbij werkzame leraren is één groep; datgene
dat op beroepsniveau verwacht wordt van een mbo-leerling, en dus ook van een
mbo-docent, is echter iets anders. Ik hecht er zeer aan dat wordt aangegeven
wanneer kinderen naar de vervolgstap gaan.Wel vind ik dat twee dingen beter tot hun recht moeten komen. Dat is op
de eerste plaats de inhoudelijke aansluiting tussen vmbo en mbo-2; het geldt
ook voor mbo-3 en mbo-4. Op de tweede plaats betreft dit de aansluiting van
de zorgstructuur, want daar is het nodige aan te verbeteren. Een aantal dingen
heeft daarbij vooral te maken met de manier waarop het in de regio's wordt
georganiseerd, terwijl een aantal zaken te maken heeft met de manier waarop
wij zelf zaken organiseren; daar kom ik straks op terug. Voor die twee punten
is aandacht nodig, maar het heeft niet mijn voorkeur om mbo-2, het mbo-niveau,
naar het vmbo te halen.Mevrouw Linthorst (PvdA):Naar mijn informatie is het zo dat "mbo-2" meer iets over het niveau zegt
en niet zozeer over de leeftijd. Als het zo is dat het zou gaan over zeventien-
en achttienjarigen, dan ben ik het met de minister eens. Het gaat echter met
name om de groep leerlingen van zestien jaar die mbo-2-niveau zou kunnen halen
en van wie je ziet dat juist die groep leerlingen in de grootschalige ROC's
niet tot hun recht komen. Er bereiken mij signalen vanuit vmbo-scholen waaruit
blijkt dat men zich daar heel goed in staat acht om ook het mbo-2-niveau aan
de leerlingen aan te bieden. Dan zou wat mij betreft de grens bijvoorbeeld
kunnen liggen bij de leerplichtigheid van leerlingen.Minister Van der Hoeven:Ik begrijp wat u zegt. Ik hoor die geluiden ook, maar ik hoor ook andere
geluiden. Wat dat betreft is het veld er heel divers over. Het betekent dat
je moet kijken als wetgever wat je zelf, vanuit die optiek gezien, wenselijk
en niet wenselijk vindt. Dan heeft het mijn voorkeur dat leerlingen na het
afsluiten van het vmbo met een doorgaande leerlijn en, als zij dat nodig hebben,
een zorglijn naar het mbo gaan in plaats van dat zij in het vmbo blijven.
Hoe je het ook wendt of keert, op een gegeven ogenblik komt die overstap toch
een keer. Daarbij vind ik dat je altijd moet zorgen dat die overstappen goed
verzorgd zijn. Ik denk dat datgene dat u noemt, geen oplossing biedt. Voor
het vmbo en het mbo-1-niveau, de assistentenopleiding, vind ik dat dit anders
ligt, want daar heb je duidelijk te maken met een andere categorie leerlingen.Voorzitter. Ik meen dat ik nu aan het onderwerp lerarenopleiding en nascholing
toekom, waar ook een aantal vragen over is gesteld. Hierbij geldt dat wij
te maken hebben met twee trajecten. Dat betreft in de eerste plaats een lopend
traject, te weten de Wet beroepen in het onderwijs, die nog in uw Kamer wordt
behandeld. Ik denk dat wij dan terug moeten komen op alles dat heeft te maken
met nascholing en bijscholing. In die Wet beroepen in het onderwijs gaan wij
ervan uit dat nascholing en bijscholing een soort plicht zijn, een plicht
om je vakkennis bij te houden. Daar kom ik dan graag op terug.Wat betreft de vraag van de heer Schuurman in dit verband, inzake de nascholing
en de nascholingsbudgetten, merk ik het volgende op. Het punt van de 10% vond
ik ook een beetje raar, maar het zit wat anders in elkaar. Er is afgesproken
in de cao voor het voortgezet onderwijs dat 10% van de normjaartaak van 1640
uur verplicht moet worden besteed aan deskundigheidsbevordering. Het is dus
geen geldkwestie maar een tijdskwestie. Als wij spreken over de nascholingsbudgetten,
dan moet vastgesteld worden dat die niet meer zijn geoormerkt maar in de lumpsum
zitten. Ik weet niet of dit antwoord de heer Schuurman bevalt, maar het is
wel de feitelijke situatie op dit moment.In de tweede plaats noem ik het beleidsplan Onderwijspersoneel. Dat zal
in juni naar uw Kamer worden gestuurd. Daarin wil ik ingaan op zaken die bij
het adoptiefonderwijs en de praktische didactiek spelen. Ik denk hierbij aan
het opleiden in de school en het inzetten van budget voor zij-instromers.
Met name wil ik daarbij aandacht besteden aan het vmbo als opleidingsschool.
Er zijn thans uitstekende samenwerkingsvormen tussen het vmbo en de lerarenopleidingen.
Als voorbeeld noem ik het Corbulo in Voorburg. Bij deze samenwerkingsvormen
dient het vmbo voor een deel als een praktijkopleiding voor de lerarenopleiding.
Ik meen dat er op dit punt de nodige mogelijkheden zijn.Mevrouw Kalsbeek vroeg of pabo's ook zouden moeten opleiden tot leraar
vmbo. Ik zeg: dit moeten wij niet doen. Allereerst moeten wij dit niet doen
omdat de leraar vmbo en de leraaropleiding vmbo als zodanig niet bestaan.
Verder leiden de pabo's niet op voor leraren in het voortgezet onderwijs.
Als wij dit zouden doen, zouden wij dus vervaging kunnen krijgen en dat moet
niet. De leraaropleiding vmbo is niet een formele opleiding. Wel vind ik dat
de afgestudeerden van een pabo als zij als zij-instromer bij het vmbo kunnen
gaan werken via de opleiding in de school leraar tweedegraads kunnen worden.
Dat vind ik dan prima. Hier geldt echter ook: schoenmaker blijf bij je leest.
De pabo is een opleiding voor prima onderwijs, maar daarnaast heb je de andere
opleidingen.De aanneming van de Wet beroepen in het onderwijs zal overigens consequenties
hebben voor de inhoud en de opzet van de lerarenopleiding. Ik stel daarom
voor bij de behandeling van die wet over dit onderwerp nader van gedachten
te wisselen. Dan hoef ik ook niet met meel in mijn mond te praten. Nu heb
ik u namelijk het Beleidsplan onderwijspersoneel nog niet toegezonden. Te
zijner tijd liggen echter alle stukken op tafel. Dan kom ik er dan ook graag
op terug.Er zijn ook opmerkingen gemaakt over het onderwerp examens. De Kamer zegt
dat het van belang is om het beste uit de leerlingen, de kinderen te halen.
Het gaat om datgene wat zij willen en wat zij kunnen. Die leerlingen moeten
vervolgens de nodige mogelijkheden worden geboden. Dat lijkt mij prima. Er
zijn wat dat betreft een paar mixvormen mogelijk. Een paar zijn ook niet mogelijk.
Het is bijvoorbeeld mogelijk dat leerlingen in de basisberoepsgerichte leerweg
naast het examen op BBL-niveau voor dezelfde vakken of voor één
vak examen doen op het niveau van de kaderberoepsgerichte leerweg of de theoretische
leerweg. Dat wordt dan aangegeven op de cijferlijst of in portfolio. Het is
vervolgens aan het ROC dat zo'n leerling opneemt voor het vervolgonderwijs
om te bepalen of dat voordelen heeft binnen de ROC-opleiding. Het is ook nog
altijd mogelijk voor leerlingen van de theoretische leerweg om het staatsexamen
af te leggen op bijvoorbeeld havo-niveau. Het hele examen kan op dat niveau
worden afgelegd, maar men kan ook deelcertificaten halen. Ik meen evenwel
dat de Kamer niet op deze mixvorm doelde.Een aantal leden doelde wel op iets anders: meer niveaus terugbrengen
binnen de vmbo-examens. Daarmee zei de Kamer eigenlijk: schaf de leerwegen
af. Je doet namelijk in een leerweg examen. Die leerweg kun je echter opplussen
als de leerling dat kan en wil. Dan is dat prima. Ik sprak hier al over. Dit
wil ik graag zo houden. Ik wil niet terug naar het systeem dat wij daarvoor
hadden, waarbij je niveau A, B, C en D had. Daarbij was namelijk volkomen
onhelder welke doorstroomrechten dat gaf. Voor de vervolgopleiding en het
bedrijfsleven was volkomen onhelder wat een leerling had die een diploma had
behaald met bijvoorbeeld een B-vak, twee C-vakken en drie D-vakken. Dat systeem
hebben wij juist willen afschaffen en zo zijn wij op die leerwegexamens uitgekomen.
 Daarom wil ik daar graag aan vasthouden, met name ook omdat
wij hiermee nog maar één jaar hebben gewerkt.Mevrouw Linthorst (PvdA):U zegt: de kinderen kunnen opplussen. In de praktijk werkt dit echter
niet zo. Wij merken dat een kind dat op een aantal niveaus kaderberoepsgericht
examen kan doen, met bijvoorbeeld Engels een lager niveau nodig heeft. Dat
kind moet echter zijn hele pakket op datzelfde niveau afleggen. Ik weet dat
deze keus met de beste bedoeling is gemaakt. Maar in de praktijk betekent
het dat zo'n leerling op een lager niveau eindigt, terwijl hij meer zou kunnen.
Met opplussen verlaat je de leerwegen niet. Dan zou dat met afminnen toch
ook niet zo hoeven te zijn.Minister Van der Hoeven:Ik heb net aangegeven dat wij vorig jaar voor het eerst hebben gewerkt
met de examens. Ik pleit ervoor dat wij op dit punt verder ervaring opdoen.
De mogelijkheden voor het opplussen zijn er; er wordt ook gebruik van gemaakt.
Ik ben op dit moment niet van plan om het mogelijk te maken om examen te doen
op een lager niveau dan de gekozen leerweg.De heer Ten Hoeve (OSF):Ik ben het met de minister eens dat wij de leerwegen niet moeten afschaffen,
want die functioneren op zichzelf prima. De kaderberoepsgerichte leerweg functioneert
zeker heel goed. Bij de basisberoepsgerichte leerweg zijn er momenteel twee
vormen gangbaar waartussen nogal wat verschil zit: het normale KBL-examen
en het leerwerktrajectexamen. Daarin zijn veel meer variaties mogelijk die
tegemoet kunnen komen aan datgene wat een leerling nodig heeft. Daar lijken
mij mogelijkheden te liggen.Minister Van der Hoeven:Daar heeft u gelijk in. Het leerwerktraject met behoud van doorstromingsrechten
in de verwante opleiding kan een heel goede mogelijkheid bieden voor die leerlingen
die dat het beste zouden kunnen: via het leerwerktraject in dat beperktere
vakkenpakket examen doen. Daar is een goede oplossing voor. Dan houd je de
leerwegen in stand, maar je hebt een mogelijkheid geboden. Je hebt ook een
mogelijkheid geboden voor degenen die in sommige vakken beter zijn dan in
het totale pakket dat in de leerweg is aangeboden. Ik wil het dan ook graag
houden zoals het nu is.Dat brengt mij bij het volgende blokje, het achterstandenbeleid. De uitwerkingsbrief
onderwijsachterstandenbeleid wordt in juni 2004 naar de Kamer gezonden. Daarin
ga ik in op de vraag hoe wij omgaan met de onderwijsachterstanden. Dan komen
die voorbeelden en uitspraken. Als uw Kamer dat wil, kan er daarna uiteraard
over worden gediscussieerd.De heer Klink vroeg heel nadrukkelijk naar de taakstelling van 100 mln.
Die taakstelling is er. Het is de bedoeling dat die wordt gehaald door middel
van meer doelmatigheid. Wij willen ernaar toe dat de verantwoordelijkheid
voor het bestrijden van de onderwijsachterstanden in het primair en voortgezet
onderwijs bij de scholen komt te liggen, waarvoor zij rechtstreeks geld ontvangen
zonder tussenkomst van de gemeenten. Wij willen de administratieve belasting
op dat punt verlagen door een aantal verplichtingen die thans in de wet staan
af te schaffen. Een voorbeeld is het laten vervallen van de eis om te komen
tot een gemeentelijk onderwijsachterstandenplan waarin de gezamenlijke doelstellingen,
de activiteiten, de inzet van middelen en de wijze van verantwoording staan.
In de brief die u pas in juni zult krijgen zal antwoord worden gegeven op
de vragen die u op dat punt heeft gesteld. Ik kan er op dit moment niet verder
op vooruitlopen.De gemeenten blijven in ieder geval verantwoordelijk voor de leerplicht,
voor de RMC-functie, voor veiligheid, voor onderwijshuisvesting, voor jeugdbeleid
en voor de coördinatie van lokale samenwerking binnen de jeugdketen.
Dat moeten wij ook vooral bij de gemeenten laten. Ik wil toe naar een maatwerkarrangement
voortgezet onderwijs. Daarbinnen wil ik de scholen aanspreken op hun resultaten
en de scholen en gemeenten gezamenlijk op hun samenwerking. Waar moet je naartoe?
Je moet in ieder geval uitkomen op een sluitende lokale aanpak met behoud
van de eigen verantwoordelijkheden. De brief in de richting van de gemeenten
en de onderwijsachterstandenbrief gaan binnenkort uit. Ik stel voor om daarop
te wachten.Er is gevraagd naar de brede scholen: wat is de stand van zaken, heeft
men voldoende faciliteiten? Op dit moment zijn er behoorlijk veel brede scholen.
In het voorjaar van 2003 hebben we een enquête gehouden. Toen waren
er 500 brede scholen. In totaal 264 gemeenten rapporteerden dat ze of brede
scholen kenden of dat in ontwikkeling hadden. Een bedreiging voor de ontwikkeling
van de brede school wordt gevormd door de financiering, maar daar wordt naar
gekeken. Er wordt momenteel ook gekeken naar nieuwe vormen van financiering,
zoals public private partnerships tussen scholen, gemeenten en andere instellingen,
die in het kader van de brede school samen gebruik maken van een aantal zaken.Ik kom nog te spreken over de operatie Jong, maar in dat kader loopt een
aanvraag bij het ESF. Het is de bedoeling 60 mln euro te reserveren voor de
versterking van lokale samenwerking. Eigenlijk betreft dat de coördinatie
en het tot stand brengen en in stand houden van brede scholen. De basis daarvoor
is gelegen in cofinanciering. We hebben gepeild hoeveel belangstelling hiervoor
bestaat. Ongeveer 200 initiatiefnemers hebben zich gemeld. Het concept van
de brede school heeft veel verschillende verschijningsvormen, maar het onderwijs
en de gemeenten erkennen dat dit concept succesvol is.Dan de schakelklassen. In de Hoofdlijnenbrief over het toekomstige onderwijsachterstandenbeleid
geef ik aan wat ik met de schakelklassen wil. Ik kan die inzetten voor het
tussentijds instromen van leerlingen in scholen, maar ook voor het inlopen
van taalachterstand bij de entree in het voortgezet onderwijs, dus aan het
begin van het voortgezet onderwijs. Op dit moment wordt bekeken op welke manier
de schakelklas het beste vorm en inhoud kan krijgen. Ik kom er nog op terug.
Het verbinden van schakelklassen met programma's voor voor- en vroegschoolse
educatie is iets anders. Voor het laatste is budget vrijgemaakt. Je kunt die
verbinding leggen, maar ik zet schakelklassen liever op een ander moment in.
Voor jonge leerlingen bestaat al voor- en vroegschoolse educatie. Wij gaan
deze kwestie samen met de gemeenten organiseren, want het
budget voor de schakelklassen loopt via de gemeenten. Uiteraard wordt er ook
met de scholen samengewerkt.De heer Klink (CDA):Je wilt minder verplichtend onderwijsachterstandenbeleid. De feitelijke
achterstanden zijn gemeten. In het regeerakkoord zijn middelen gereserveerd
voor de schakelklassen. Er is nu dus een uitgelezen kans de geconstateerde
achterstanden aan de voet van het basisonderwijs heel gericht weg te nemen.
Er is veel onderzoek verricht naar die achterstanden. Het gemiddelde is twee
jaar. Het blijkt dat, als je aan het begin van het basisonderwijs twee jaar
achterstand hebt, die twee jaar aan het eind van het basisonderwijs nog bestaan.
Sterker nog, aan het eind van het voortgezet onderwijs bestaat die achterstand
nog steeds. Uitgesmeerd over een periode van soms 12 tot 14 jaar, gemiddeld
12 jaar, loopt men tegen die achterstand op te boksen. Na de school komt men
er vervolgens weer mee in aanraking. Een geconcentreerde aanpak aan de voet
van het onderwijs is volgens mij het meest effectief en bevredigend, voor
de leerling, maar ook voor de school.Minister Van der Hoeven:Ik zie dit punt, maar ik ga er niet verder op in. Dit is namelijk een
element waar ik op inga in de brief over de onderwijsachterstanden. Ik moet
die kwestie echter ook nog voorleggen aan het kabinet. Daarna gaat de brief
naar de Kamer. Het is niet handig als ik er nu al te uitgebreid op inga.De heer Klink (CDA):Dan nog even een verduidelijking van mijn vraag over die 100 mln euro.
Als wij overgaan van een niet al te verplichtend onderwijsachterstandenbeleid
naar een meer verplichtend onderwijsachterstandenbeleid, dan zou ik met het
oog op die bezuiniging van 100 mln euro wel graag een extra prikkel zien ingebouwd
om te komen tot een meer resultaatgericht onderwijsachterstandenbeleid. Ik
vind het de dure plicht van de minister om die 100 mln als het ware te compenseren
met een gerichter beleid.Minister Van der Hoeven:Compenseren met geld zal niet lukken, maar dat bedoelt u ook niet. Het
gaat om gericht beleid waarbij je de hoevraag aan de scholen overlaat. Aan
de watvraag, bijvoorbeeld wat een school moet bereiken met het geld voor het
onderwijsachterstandenbeleid, kun je bepaalde voorwaarden verbinden.De heer Klink (CDA):Volgens mij moet de minister nu oppassen, want ze gaat nu alsnog inhoudelijk
in op mijn vraag. Het gaat mij er om welke voorwaarden de rijksoverheid hieromtrent
biedt. Aangezien dit het belang van het kind en dat van de scholen voor basis-
en vervolgonderwijs raakt, ben ik van mening dat de overheid meer mag doen
dan alleen middelen geven en aangeven hoe een en ander er aan het eind van
het traject uit zou moeten komen te zien. Op dit vlak mag en moet de overheid
wel degelijk veeleisend zijn.Minister Van der Hoeven:Ik kom daar graag op terug.Voorzitter. De heer Klink heeft mij een aantal vragen gesteld over de
inburgering. Dat is evenwel een onderwerp dat de portefeuille van mijn collega
Verdonk betreft. In aanvulling op de overdracht van de OCW-middelen voor de
inburgering van nieuwkomers aan Justitie per 2003, wordt per 2005 ook een
deel van het educatiebudget voor de inburgering overgedragen aan Justitie.
Dat betreft de middelen die zijn gemoeid met de NT2-opleidingen op de niveaus
1 tot en met 3. Het is aan Justitie om het voorstel waarom de heer Klink vroeg,
te overwegen.De heer Klink (CDA):Waar aan het begin fouten gemaakt worden, vertaalt zich dat in de richting
van het onderwijs, zeker het vmbo. Als ouders de Nederlandse taal onvoldoende
beheersen en er te weinig contact is met de Nederlandse samenleving, wreekt
zich de taalachterstand via de kinderen op de scholen. Ik onderken natuurlijk
volledig het feit dat er sprake is van onderscheiden verantwoordelijkheden,
maar dat neemt niet weg dat er sprake is van onderlinge beïnvloeding.
In die zin zou ik de minister graag willen uitnodigen om dit punt in het kader
van collegiaal bestuur nauwlettend in de gaten te houden. Uiteindelijk zijn
het namelijk het onderwijs en dus de kinderen die vervolgens met deze problemen
te maken krijgen. Er zit aan hetgeen voorgesteld is een enorm emanciperend
effect. Ouders die binnenkomen zullen een inburgeringscursus volgen. Het betekent
ook dat ze via scholing, werk etc. uiteindelijk in Nederland dienen te participeren.Minister Van der Hoeven:Ik zie die relatie. Gelet op de gescheiden verantwoordelijkheden gaat
de een over het ene onderwerp en de ander over het andere onderwerp, maar
ik realiseer mij dat er wel sprake is van een heel uitdrukkelijke relatie
ertussen. Vanuit mijn verantwoordelijkheid zal ik dan ook op die relatie toezien.Vervolgens kom ik te spreken over het onderwerp segregatie en burgerschap,
waarover ik ongeveer tien dagen geleden een brief naar deze Kamer heb gestuurd.
Mijn streven is erop gericht om in de kerndoelen van het basisonderwijs en
het voortgezet onderwijs het element burgerschap op te nemen, waarin dan tevens
aangegeven wordt wat wij willen bereiken met dat burgerschap. Het is evident
dat burgerschap verschillende invalshoeken heeft, zoals gedrag op school en
in de buitenwereld, kennis van maatschappelijke kwesties en verschijnselen,
kennis van de verschillen en overeenkomsten in culturen en levensbeschouwingen
en kennis van het functioneren van het Nederlands politiek bestel als democratie.
Dat zijn zaken die meer dan tot nu toe in de kerndoelen opgenomen dienen te
worden. Bij de bespreking van het voorstel dat zal voortvloeien uit het werk
van de taakgroep Vernieuwing basisonderwijs kom ik daar graag nader op terug.De heer Van Raak heeft gevraagd naar de oververtegenwoordiging in de grote
steden van allochtonen in het vmbo. Geconstateerd kan worden dat landelijk
gezien allochtone leerlingen sowieso zijn oververtegenwoordigd in het vmbo.
Ongeveer 60% van de gehele populatie van het voortgezet onderwijs gaat naar
het vmbo. Wat betreft allochtone leerlingen is dat ongeveer 80%. Een belangrijke
reden hiervoor is dat die leerlingen veelal afkomstig zijn lagere sociaal-economische
klassen en dat ze ouders hebben met een laag opleidingsniveau. Taalproblemen
kunnen daarbij een complicerende factor zijn. In de grote steden wonen meer
mensen van allochtone afkomst dan in de kleinere steden en op
het platteland. Dit komt ook tot uitdrukking in de schoolpopulatie. Dat geldt
overigens niet alleen voor het vmbo, maar ook voor het havo en het vwo.De heer Van Raak heeft gevraagd of ik mogelijkheden zie om verdere apartheid
in het onderwijs te voorkomen. Voorzitter. Ik moet niets hebben van de term
"apartheid". Daarmee wordt volkomen ten onrechte gesuggereerd dat er sprake
is van overheidsbeleid op dit punt en dat kan natuurlijk niet.De heer Van Raak (SP):Ook bij mij staat het denken niet stil. Bij nader inzien heb ik in mijn
mondelinge bijdrage het woord "apartheid" gewijzigd in "segregatie". Mijn
vraag blijft wel of u plannen heeft om verdere segregatie te voorkomen of
segregatie zelfs te verminderen.Minister Van der Hoeven:In de beleidsbrief van 23 april over onderwijs, integratie en burgerschap
heb ik gewezen op het belang van het bevorderen van de niet-vrijblijvende
afspraken tussen gemeenten en scholen. Ik wil daar impulsen aan geven via
het nieuwe arrangement onderwijsachterstandenbeleid, waarover wij in juni
nader komen te spreken. Scholen en gemeenten moeten afspraken maken over de
wijze waarop zij gezamenlijk segregatie tegen kunnen gaan. Gemeenten hebben
hier middelen en bevoegdheden voor. Ik noem het geld voor VWE, voor huisvesting,
voor jeugdbeleid en voor zorg. De inspectie moet toezien op de bijdrage die
de scholen leveren in het kader van het gemeentelijk beleid.De heer Van Raak (SP):Voor de financiële ondersteuning verwijst u naar de gemeenten. Mag
ik vooruitlopend op het debat hierover concluderen dat u in elk geval geen
extra middelen hiervoor beschikbaar stelt?Minister Van der Hoeven:Ik verzoek u om niet vooruit te lopen op komende brieven en debatten.
Dat is niet zo handig.Het vmbo heeft een budget van 360 mln voor de leerlingen die extra zorg
nodig hebben. Dit is exclusief de zmok-voorzieningen. De middelen worden via
bekostigingsparameters verdeeld. De scholen bepalen op welke wijze zij de
zorgstructuur organiseren. Scholen met een licentie krijgen voor elke geïndiceerde
leerling een aanvullende bekostiging voor de duur dat de leerling op het vmbo
zit, ongeacht de vraag hoelang die extra zorg nodig is.Alle vmbo-scholen zijn aangesloten bij een samenwerkingsverband. Deze
verbanden hebben een bovenschools zorgbudget voor niet-geïndiceerde leerlingen.
De wet biedt de scholen de gelegenheid om de inzet van de middelen te bepalen.
De regionale verwijzingscommissies toetsen of wordt voldaan aan de criteria
voor de bekostiging. De school zelf bepaalt hoe en voor wie het geld wordt
ingezet. Dit gebeurt op zeer veel verschillende manieren. Soms wordt er separate
opvang voor geïndiceerde leerlingen georganiseerd en soms juist niet.
Soms wordt er een time-outvoorziening georganiseerd en soms juist niet. De
scholen hebben de mogelijkheden om zelf te kiezen, maar niet alle scholen
blijken hier op de hoogte te zijn van de mogelijkheden die de wet biedt. We
hebben daarom vanuit de organisaties een stuurgroep samengesteld die de verantwoordelijkheid
op zich heeft genomen om daar een slag te slaan. Zij moeten ervoor zorgen
dat de scholen expertise en kennis van de verschillende mogelijkheden krijgen,
dat best practices verspreid worden en aan de hand van voorbeelden laten zien
hoe dit kan werken en georganiseerd kan worden. De stuurgroep heeft ook de
mogelijkheden om de inzet van jeugdzorg rond de school te bundelen en op dat
punt een aantal hand- en spandiensten te verrichten. Scholen blijken op een
aantal punten niet precies te weten wat zij binnen de huidige wetgeving en
met de huidige budgetten kunnen.Mevrouw Linthorst (PvdA):Mevrouw de voorzitter. Misschien kunnen de minister en ik buiten dit debat
om een paar gevallen uitwisselen. Ik kom in de praktijk een geheel andere
situatie tegen dan de situatie die de minister schetst bij leerlingen die
niet geïndiceerd zijn. Het samenwerkingsverband zegt dat het een budget
heeft voor dergelijke leerlingen, namelijk het regionaal zorgbudget, maar
dat het toch wordt verboden om een leerling te plaatsen op de plek waar het
samenwerkingsverband vindt dat hij hoort. Het kost niemand extra geld, want
het samenwerkingsverband heeft daar geld voor. Maar zij kunnen die leerling
daar toch niet plaatsen. Ik weet nu even niet meer of dit misschien lag aan
het feit dat de school geen licentie heeft. Er zijn echter verschillende gevallen
die haaks staan op het beeld dat de minister schetst. Misschien is het goed
om concrete gevallen nog eens uit te wisselen. Het is voor mijn informatie
nuttig om te weten welke regelgeving daar gehanteerd wordt, die in de praktijk
niet gehanteerd zou hoeven te worden.Minister Van der Hoeven:Ik heb met uw collegae aan de overkant de afspraak gemaakt dat ik in soortgelijke
situaties deze gevallen krijg voorgelegd en we dan naar een oplossing zoeken.
Het blijkt in de praktijk dat voor een groot aantal gevallen een oplossing
te vinden is, voor een enkel geval niet. Dat heeft te maken met het specifieke
geval. Er wordt dan op een andere manier geprobeerd om daarin te voorzien.
Je kunt geen regeling maken die voor ieder specifiek geval een oplossing biedt.
De praktijk geeft echter aan dat er voor meer gevallen een oplossing gevonden
kan worden dan op dit moment het geval blijkt te zijn. Ik wil daar graag met
u over praten, mevrouw Linthorst.Mevrouw Linthorst (PvdA):Maar vergis ik mij als ik zeg dat het in de praktijk toch iets ingewikkelder
ligt dan dat de school bepaalt waar het kind heen gaat?Minister Van der Hoeven:De praktijk ligt in zoverre ingewikkelder dat je te maken hebt met leerwegondersteunend
onderwijs met de indicatie die daarbij hoort en daarnaast met andere indicaties
en de verwijzingen naar zmok-scholen. Die zaken moeten uit elkaar gehaald
worden. We moeten nu niet in details gaan. We moeten daarover spreken buiten
de orde van deze vergadering. Wanneer er dit soort gevallen zijn en u denkt
dat wij daarin een bemiddelende rol kunnen spelen of de helpende hand kunnen
bieden, komt u gerust naar mij toe.De heer Klink (CDA):Voorzitter. Het viel mij op dat de Onderwijsraad een aantal jaren geleden
een ander bekostigingsmodel bepleit heeft in dit kader, waarbij er veel meer
 ruimte en autonomie zou zijn voor de scholen om zelf keuzes
te maken. We hebben het zojuist gehad over het onderwijsachterstandenbeleid.
Zou het, in het licht van de doelstellingen van het kabinet en de minister
om de autonomie van scholen te vergroten, wellicht zinvol zijn om dat nog
eens in heroverweging te nemen?Minister Van der Hoeven:Ik wil graag nog eens naar het advies van de Onderwijsraad kijken, maar
de school kan op dit moment zelf een aantal keuzes maken. Het betreft de inzet
van de gelden die in het kader van de zorgstructuur naar de scholen gaan.
Er is geen enkele wetgeving die aangeeft hoe dat geld besteed moet worden
of verbiedt om bepaalde kleinschalige voorzieningen te treffen per school
of gezamenlijk. Men kiest in de praktijk deze oplossingen echter niet altijd.
Ik kom even terug bij de stuurgroep die u zojuist noemde. Het is zaak om ervoor
te zorgen dat de goede voorbeelden die er zijn, zodanig verspreid worden dat
de school daaruit een keuze kan maken die past bij haar specifieke onderwijssituatie.De heer Klink (CDA):Mevrouw de voorzitter. De budgetten zijn nu geknipt. Ze zijn aan de ene
kant indicatiegebonden en aan de andere kant regionaal. De strekking van het
advies van de Onderwijsraad was om de geknipte budgetten te integreren en
aan de scholen toe te kennen, zodat er dan ook een verwijzing vanuit de scholen
zelf kan plaatsvinden. Ik kan niet alle implicaties overzien, maar dit advies
spreekt mij qua insteek zeer aan.Minister Van der Hoeven:Wij hebben afgesproken dat wij in 2006 de huidige zorgstructuur en het
bekostigingssysteem gaan evalueren. Ik denk dat dan het juiste moment is om
te bekijken of wij het systeem moeten aanpassen dan wel vereenvoudigen. Ik
kom daar graag op terug na de evaluatie van 2006.De heer Ten Hoeve (OSF):De minister heeft gelijk als zij zegt dat de scholen helemaal vrij zijn
in de besteding van hun budgetten, maar dat geldt uitsluitend voor de besteding
binnen de vmbo-school zelf, met de leerlingen en de mogelijkheden die je daar
hebt. Als je constateert dat leerlingen daar eigenlijk niet thuishoren en
dat je ze niet meer op kunt vangen, met alle begeleiding en voorzieningen
die je daarvoor hebt, heb je een probleem, want je krijgt ze bijna niet ergens
anders. Daar moet misschien wel iets aan gebeuren.Minister Van der Hoeven:Over dat onderwerp zal ik bij het onderdeel veiligheid spreken, waarover
veel vragen zijn gesteld. Waarom leerlingen extreem lichtgeraakt zijn, weet
ik ook niet. Soms zijn politici ook extreem lichtgeraakt. Dat zit misschien
in het beestje, daar weet ik niets van.Je ziet wel dat op sommige scholen een meervoudige problematiek aan de
orde is. Achterstanden, onveiligheid, lage economische positie en slechte
huisvesting komen allemaal bij elkaar in een aantal gezinnen in de grote steden.
De kinderen komen dan weer bij elkaar in het vmbo. Dan zie je een opeenstapeling
van problemen. Dat is wel degelijk het geval. Die probleemjongeren heb je
op alle schoolsoorten. Dat is ook iets van alle tijden. Ik vind dat scholen
de mogelijkheid moeten hebben om daarop in te spelen. Daar zijn ook mogelijkheden
voor binnen het onderwijssysteem.Je ziet wel dat scholen die zaak niet alleen kunnen doen. Het kan niet
zo zijn dat alleen de scholen worden aangesproken op de problemen die leerlingen
veroorzaken in die scholen, want die brengen ze mee. Je ziet meer en meer
hoe noodzakelijk het is dat een school kan terugvallen op een netwerk van
voorzieningen, zoals jeugdzorg, maatschappelijk werk, leerplicht, politie
en justitie.Dan kom ik op de vragen van de heer Ten Hoeve over wat wij moeten doen
op het punt van de veiligheid. Een aantal dingen moet je en kun je in de school
zelf doen. Er is het voorbeeld gegeven van Purmerend om te zeggen dat je regels
moet stellen en handhaven. Je moet een beleid hebben dat je geen geweld tolereert.
Als er geweld plaatsvindt, moet er aangifte worden gedaan bij de politie.
Dat zijn dingen die de school zelf moet doen. Daar heb je geen overheid voor
nodig.Er zijn ook een aantal dingen waar de school tegenaan loopt, zoals een
groep leerlingen met ernstige gedragsproblemen waar zij zich geen raad mee
weet, en die het schoolklimaat heel sterk negatief beïnvloedt. Je ziet
dat dit vooral voorkomt in het vmbo in de grote steden. Door de inspectie
van de jeugdzorg in combinatie met de inspectie van het onderwijs is onderzoek
gedaan naar de veiligheidssituatie in de school. Dat heeft geresulteerd in
een plan van aanpak voor veiligheid in het onderwijs en de opvang van risicoleerlingen,
dat zeer binnenkort, na Hemelvaart, wordt toegestuurd.Ik loop een klein beetje vooruit op wat ik daarin aankondig, maar niet
te veel, want anders heb ik daar weer problemen mee. Ik zal wel zeggen waar
het over gaat, want daar is naar gevraagd. Het gaat over maatregelen die te
maken hebben met preventie, curatief optreden en repressief optreden. Er wordt
ingezet op deskundigheidsbevordering van docenten, want het begint in de school.
Je moet inzetten op de versterking van leerlingbegeleiding. Als die preventie
niet meer helpt, moet je inzetten op uitbreiding van zmok-plaatsen, om maar
iets te noemen. Je moet voorzieningen hebben voor tijdelijke opvang van leerlingen.
Soms is een time-outvoorziening voldoende, soms moet deze wat langer zijn.
Je zult ook ondersteunende maatregelen moeten treffen, zoals het transferpunt
jongeren, school en veiligheid, een veiligheidsmonitor en dat soort zaken.
Ik wil daarmee scholen de gelegenheid geven, vroegtijdig te signaleren, op
te treden en zo nodig in te grijpen. Ik ben ervan overtuigd dat door het creëren
van dit soort voorzieningen de problemen waarover de heer Ten Hoeve sprak,
adequaat kunnen worden aangepakt.Daarmee zijn wij er echter niet. Er is meer nodig. Je hebt te maken met
de omgeving van de school. Om die reden heeft het kabinet besloten tot de
operatie-JONG. Wij willen dat het netwerk rond de school waarin maatschappelijk
werk, politie, gezondheidszorg, jeugdzorg en leerplicht zijn vertegenwoordigd,
beter gaat functioneren. Niet alleen mijn ministerie draagt daarvoor verantwoordelijkheid,
maar ook de ministeries van VWS, BZK en Justitie. Tot nog toe zie je dat ouders
met kinderen en scholen met leerlingen van het kastje naar de muur gestuurd
worden en dat kunnen wij ons echt niet langer permitteren. De bedoeling is dat de Kamer in juni wordt geïnformeerd over de verdere
uitwerking van de jeugdagenda die u eind vorig jaar heeft ontvangen. Ik ben
ervan overtuigd dat wij door een combinatie van maatregelen in en rondom de
school een adequaat antwoord kunnen geven op de problemen die vanuit de scholen
op ons afkomen. Er is geld voor beschikbaar dat gevonden zal worden door het
herschikken van middelen. Uit de brief die naar de Kamer gestuurd zal worden,
zal dit duidelijk worden.Mevrouw Kalsbeek vroeg welke cijfers over schooluitval worden gehanteerd
in de media en door anderen, omdat deze elkaar tegenspreken. De bron van de
cijfers die in de media worden gehanteerd, ken ik niet. Wel valt het mij op
dat er verschillende definities kunnen worden gehanteerd. Mevrouw Linthorst
sprak daar ook al over. Uitval is namelijk niet hetzelfde als voortijdig schoolverlaten.
Laat ik een aantal voorbeelden geven van definities: leerlingen die nog geen
startkwalificatie hebben, leerlingen die uitstromen uit een opleiding van
wie niet bekend is of zij in een vervolgopleiding stappen, leerlingen die
weliswaar in een andere vervolgopleiding zijn gestapt, maar nog als schoolverlater
worden bestempeld en leerlingen die zonder vmbo-diploma het onderwijs verlaten.
Kortom, er kan op dit moment geen garantie worden gegeven dat melding en registratie
sluitend zijn. Dat wordt mogelijk zodra de onderwijsdeelname gevolgd kan worden
na invoering van het onderwijsnummer. Het is de bedoeling dat dit laatste
in de loop van 2006 zal plaatsvinden.Mevrouw de voorzitter. Mij resten nog twee vragen. De heer Schuurman vroeg
naar de rol van de ouders. Onder andere de heer Ten Hoeve vroeg naar de bureaucratie,
waarschijnlijk naar aanleiding van het rapport van de Onderwijsraad. De vraag
was of ik een vergelijking kan maken tussen de toename van de overhead binnen
de scholen en een verminderingen van de uitgaven op het ministerie van OCW.
Een dergelijke vergelijking kan ik niet maken.De heer Van Raak (SP):Misschien verwart u enkele namen. Ik heb die vraag namelijk gesteld.Minister Van der Hoeven:Nee, de heer Ten Hoeve heeft gevraagd of ik een vergelijking kan maken
tussen de toename van de overhead en de vermindering van de uitgaven op mijn
ministerie, hoewel u ook over dit onderwerp heeft gesproken. Een dergelijke
vergelijking kan ik niet maken, omdat de vrijheid van scholen, mede in het
kader van lumpsumfinanciering, zich niet laat vertalen in dergelijke vergelijkingen.
Wij moeten wel weten wat de oorzaken zijn van hetgeen er gebeurd is. Op die
vraag heb ik nog geen antwoord. Ik heb het rapport de afgelopen week gekregen
en ik wil in de eerste plaats weten wat de oorzaken zijn. Pas dan kun je een
waardeoordeel uitspreken. Omdat ik die informatie nog niet heb, kan ik dat
niet doen.Ik wil in de toekomst dat binnen de lumpsumfinanciering die ook voor het
primair onderwijs zal worden ingevoerd, zichtbaar wordt gemaakt waarvoor het
geld wordt ingezet. Daaraan mankeert namelijk nog wel het een en ander. Zodra
je in een school zichtbaar maakt waarvoor de budgetten worden gebruikt, kun
je ook zichtbaar maken waarvoor je reserveert. Ook scholen moeten reserveren,
omdat bepaalde zaken een keer in de vijf, zes jaar moeten worden aangeschaft.
Dan wordt het voor de medezeggenschapsraad helder waar het geld naartoe gaat.
Nu is dat nog niet helder genoeg. Ik wil het probleem oplossen. Voordat ik
echter het begrip falend beleid hanteer, wil ik weten wat de oorzaken zijn
van de situatie die door de Onderwijsraad is gesignaleerd.De heer Van Raak (SP):Excuses voor het misverstand van zo-even. Ik opper de mogelijkheid, de
gelden alsnog te oormerken. Het is nog niet helemaal duidelijk wat de oorzaken
zijn. Wel is duidelijk dat gelden niet besteed worden aan onderwijs, docenten
of bijscholing van docenten. Wat is het principiële bezwaar van de minister
om alsnog gelden te oormerken om te voorkomen dat het aan nodeloze bureaucratie
wordt besteed?Minister Van der Hoeven:Mijn antwoord is tweeledig. Het eerste antwoord heeft te maken met mijn
uitgangspunt dat de autonomie bij de scholen ligt. Dat betekent dat scholen
moeten beslissen waar en op welke manier geld wordt besteed. Dat is een beleidsuitgangspunt
van het kabinet. Daar torn ik niet aan. Het tweede antwoord is dat de scholen
juist vanwege de autonomie zichtbaar moeten maken wat zij met het geld doen.
Zij moeten dat zichtbaar maken voor docenten, ouders, leerlingen en deelnemers.
Dat zijn degenen waarom het gaat. Op dat punt is de transparantie nog niet
goed genoeg. Ik kom daarop zeker terug in het kader van de medezeggenschap.De heer Van Raak (SP):Ik heb in het verleden gewaarschuwd voor verschuiving van bureaucratie
van ministerie naar onderwijs. De minister noemt het telkens oormerken van
gelden bureaucratie. Nu krijgen de scholen een budget en moeten zij vervolgens
de besteding verantwoorden. Is dat niet het verplaatsen van bureaucratie?Minister Van der Hoeven:Waar praten wij over? Wij geven scholen het vertrouwen om keuzen te maken
bij de inzet van het budget. Zij moeten maatwerk kunnen leveren. Zij moeten
dingen kunnen doen die passen bij hun leerlingen. Dat betekent dat zij aan
de geldverschaffer, dus ook de belastingbetaler, de ouders en de docenten,
duidelijk moeten maken wat zij met dat geld doen. Dat hoort erbij.De heer Van Raak (SP):Schieten wij daarmee iets op in het licht van de bureaucratie?Minister Van der Hoeven:Het is het een of het ander. Wij kunnen hiermee ophouden, zodat ik weer
alles bepaal. Dat vindt de heer Van Raak ook niets. Of wij geven de scholen
het vertrouwen dat zij in het kader van de autonomie beslissingen kunnen nemen.
Ik heb dat vertrouwen. Als uit een rapport blijkt dat er iets aan de hand
is, wil ik dat onderzocht hebben. Ik zal daarbij ingrijpen als bepaalde zaken
niet helder zijn.Mijn laatste opmerking gaat over de rol van de ouders. Ik ben het helemaal
eens met de heer Schuurman dat de ouders primair verantwoordelijk zijn voor
de opvoeding. De school levert een bijdrage, maar kan nooit de verantwoordelijkheid
van de ouders overnemen. Op verzoek van de ouderorganisaties zetten wij een
project op waarbij ouderpanels in vmbo-scholen opereren. Op
die manier willen wij de interesses van ouders versterken. Ook willen wij
opvoedingsvraagstukken bespreken met de ouders van de desbetreffende school.
Wij moeten er immers iets aan doen om de betrokkenheid van de ouders groter
te maken.Op 15 april is het telefonisch adviescentrum voor ouders in het leven
geroepen. Dat centrum heet 5010, wat het telefoonnummer is waaronder het centrum
te bereiken valt. In dat centrum stellen verschillende organisaties hun expertise
beschikbaar aan ouders. Het gaat om de vier landelijke ouderorganisaties,
samen met Balans, de Federatie van ouderverenigingen en nog een aantal organisaties.
Daardoor is specifieke deskundigheid voor 5010 ter beschikking gekomen, bijvoorbeeld
ten aanzien van dyslexie, autisme en gedragsproblemen. De vragen die bij 5010
binnenkomen, worden bovendien geregistreerd. Op die manier komt er zicht op
hetgeen er onder ouders leeft, waaraan zij zich ergeren, waarover zij zich
zorgen maken en wat wij beter zouden moeten regelen. Dit zijn twee middelen
om de ouderbetrokkenheid te vergroten.Hiermee ben ik aan het einde gekomen van de beantwoording van de vragen
van de Kamer.De voorzitter:Ik dank de minister voor haar beantwoording in eerste termijn. Dat doe
ik echter voortijdig, want de heer Klink wil nog een vraag stellen.De heer Klink (CDA):Er is naar mijn beleving nog één vraag blijven liggen, die
de minister ook in tweede termijn zou kunnen oppakken. Het gaat om de vergelijking
die ik heb gemaakt met Duitsland ten aanzien van leerlingen die langdurig
in het buitenland verblijven en dan terugkeren. Zij hebben vaak grote taal-
en onderwijsachterstanden.Minister Van der Hoeven:De heer Klink heeft gelijk, die vraag is blijven liggen. Wij hebben daar
geen zicht op. Dit gebeurt, als ik de heer Klink goed heb begrepen, bij het
verlaten van de basisschool. Men gaat op vakantie naar het land van herkomst
en blijft daar.De heer Klink (CDA):Het kan ook tussentijds gebeuren, bijvoorbeeld tussen de tweede en derde
klas van het voortgezet onderwijs of tussen de derde en vierde groep van het
basisonderwijs. Het gaat soms om een periode van meerdere kwartalen of zelfs
jaren, waarna zij terugkeren. In Duitsland is hierover een groot debat geweest.
Ik heb ooit navraag gedaan bij een aantal scholen of het probleem ook hier
speelde, en het antwoord daarop was: ja. Het is buitengewoon lastig om te
bepalen hoeveel leerlingen het betreft. Ik werd ermee geconfronteerd in Rotterdam,
waar men in de internationale schakelklas tegen hetzelfde probleem oploopt.Minister Van der Hoeven:Ik heb daar geen zicht op, maar dat zou ik eigenlijk wel moeten krijgen.
Daar ga ik dus voor zorgen.De beraadslaging wordt geschorst.De vergadering wordt van 15.01 uur tot 15.49 uur geschorst. 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/h-ek-20032004-1439-1450.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl