Verklaring van de minister-president en de minister van Economische Zaken over Wijers Consultancy N.V.
Staten-Generaal — Handelingen 
Datum: 2014-07-12 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Inhoudsopgave
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Handeling 1994-1995, pag. 5716-5734

 
 
 

Handeling

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Vergadernummer
Datum vergadering

29-06-1995

Tweede Kamer der Staten-Generaal

1994-1995

nr. 94, pagina 5716-5734

29-06-1995

 

 

 
 
 Toon meer van: Inhoudsopgave
 
 

 
 
 Er is geen inhoudsopgave aanwezig.
 
 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties in vergadering

Behandeling van:het wetsvoorstel Wijziging van de begroting van de uitgaven en de ontvangsten van het Ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport (XVI) voor het jaar 1995 (wijziging samenhangende met de Voorjaarsnota) (24194).Pagina 5762-5764
Debat naar aanleiding van een algemeen overleg over de reorganisatie van het openbaar ministerie.Pagina 5772-5775
Voortzetting van de behandeling van:het wetsvoorstel Regelen omtrent het ter beschikking stellen van organen (Wet op de orgaandonatie) (22358), en van:de motie-Van Boxtel over de totstandkoming van verdeelcriteria in internationaal verband (22358, nr. 48);de motie-Van Dijke over het afzien van orgaanuitname bij bezwaren van nabestaanden (22358, nr. 49).Pagina 5697-5715
Debat naar aanleiding van een algemeen overleg over de fysiotherapiePagina 5776-5781
Behandeling van:de Partiële herziening Planologische Kernbeslissing Nationaal Ruimtelijk Beleid in verband met de woningbouwlocatie Zenderpark (23950).Pagina 5742-5743
Stemming over drie moties, ingediend in het debat over de Voorjaarsnota 1995 (24178), te weten:de motie-Ybema c.s. over de monumentenzorg (24178, nr. 5);de motie-Rabbae over arbeidsduurverkorting (24178, nr. 6);de motie-Van der Ploeg/Ybema over het grote-stedenbeleid (24178, nr. 7).Pagina 5796-5797
Lijst van ingekomen stukken, met de door de voorzitter ter zake gedane voorstellen:Pagina 5803-5803
Stemmingen in verband met het wetsvoorstel Regelen omtrent het ter beschikking stellen van organen (Wet op de orgaandonatie) (22358).Pagina 5797-5799
Stemmingen over elf moties, ingediend bij de behandeling van het debat over de WAO, te weten:de gewijzigde motie-Marijnissen over het onmiddellijk beëindigen van de herkeuringen WAO (22187, nr. 30);de motie-Schimmel over een individueel trajectplan voor reïntegratie op de arbeidsmarkt (24221, nr. 12);de motie-Rosenmöller over herkeuring van WAO'ers vanaf 45 jaar (24221, nr. 15);de motie-Biesheuvel over herkeuring van WAO'ers vanaf 50 jaar (24221, nr. 16);de motie-Marijnissen over dePagina 5793-5793
Stemming over een motie, ingediend bij het debat over het mest- en ammoniakbeleid, te weten:de gewijzigde motie-Esselink over de aanvullende notitie mest- en ammoniakbeleid (19882, nr. 51).Pagina 5801-5801
Regeling van werkzaamhedenPagina 5715-5716
Voortzetting van de behandeling van:de Planologische Kernbeslissing Schiphol en Omgeving (23552)Pagina 5738-5742
Behandeling van:het wetsvoorstel Bijzondere bepalingen voor handelsvertegenwoordigers (24166);het wetsvoorstel Wijziging van de Wet op de beroepen in de individuele gezondheidszorg (24116).Pagina 5697-5697
Stemmingen over de Planologische Kernbeslissing Schiphol en Omgeving (23552).Pagina 5802-5803
Stemming over een motie, ingediend bij het debat over de reorganisatie van het openbaar ministerie, te weten:de motie-Koekkoek over een beslissende stem van de voorzitter van het college van procureurs-generaal (24034, nr. 4).Pagina 5801-5801
Stemmingen over twee moties, ingediend bij het debat over de wachtgelden hoger onderwijs, te weten:de motie-Van der Hoeven/Oedayraj Singh Varma over een totaalplan van aanpak (23900-VIII, nr. 120);de motie-Van der Hoeven/Oedayraj Singh Varma over het opstellen van een budgetreeks (23900-VIII, nr. 121).Pagina 5801-5802
Debat naar aanleiding van een algemeen overleg over de kinderopvang.Pagina 5775-5776
Debat naar aanleiding van een algemeen overleg over de wachtgelden in het hoger onderwijs.Pagina 5788-5791
Behandeling van:het wetsvoorstel Wijziging van de begroting van de uitgaven en de ontvangsten van het Ministerie van Defensie (X) voor het jaar 1995 (wijziging samenhangende met de Voorjaarsnota) (24188)Pagina 5756-5762
Presentie en openingPagina 5697-5697
Stemming over een motie, ingediend bij het debat over de Europese Raad, te weten:de motie-Van der Linden c.s. over de criteria doelmatigheid en rechtmatigheid (21501-20, nr. 41).Pagina 5800-5800
Behandeling van:het wetsvoorstel Wijziging van de begroting van de uitgaven en de ontvangsten van de Hoge Colleges van Staat en Kabinet der Koningin (II) voor het jaar 1995 (wijziging samenhangende met de Voorjaarsnota) (24179);het wetsvoorstel Wijziging van de begroting van de uitgaven en de ontvangsten van het Ministerie van Algemene Zaken (III) voor het jaar 1995 (wijziging samenhangende met de Voorjaarsnota) (24180);het wetsvoorstel Wijziging van de begroting van de uitgaven en de ontvangsten vanPagina 5764-5764
Debat naar aanleiding van een algemeen overleg over het grote-stedenbeleidPagina 5781-5788
Voortzetting van de behandeling (afrondend debat) van:het kabinetsstandpunt Betuweroute (22589, nr. 71);de partiële herziening van het Tweede Structuurschema Verkeer en Vervoer (23661),van:de motie-Crone c.s. over een plan van aanpak voor flankerend beleid (22589, nr. 75);de gewijzigde motie-Crone c.s. over een aftakking van de Betuweroute naar noord-Nederland en naar noord- en oost-Duitsland (22589, nr. 100);de motie-Leers c.s. over het Gelderse-Poortgebied en een tunnel onder het PannerdenschPagina 5734-5738
Stemmingen over zeven moties, ingediend bij het debat over de zelfstandige bestuursorganen, te weten:de motie-H.G.J. Kamp c.s. over de voorkeur voor de publiekrechtelijke rechtsvorm voor zelfstandige bestuursorganen (24130, nr. 9);de motie-H.G.J. Kamp c.s. over jaarlijkse rapportage en vierjaarlijks verslag (24130, nr. 10);de motie-Scheltema-de Nie c.s. over effectuering van een Kaderwet voor 1 januari 1997 (24130, nr. 11);de motie-Scheltema-de Nie c.s. over het alsnog verrichten van de gevraagdePagina 5800-5801
Stemming over een motie, ingediend bij het debat over de kinderopvang, te weten:de motie-Vliegenthart c.s. over het opnemen van een bepaling in de AMvB kwaliteitsregels (21180, nr. 30).Pagina 5801-5801
Stemmingen over twee moties, ingediend bij de behandeling van het wetsvoorstel inzake de orgaandonatie (22358), te weten:de motie-Van Boxtel over de totstandkoming van verdeelcriteria in internationaal verband (22358, nr. 48);de motie-Van Dijke over het afzien van orgaanuitname bij bezwaren van nabestaanden (22358, nr. 49).Pagina 5799-5799
de stemmingen over twintig moties, ingediend bij de behandeling van het debat over de Betuweroute, te weten:de gewijzigde motie-Stellingwerf c.s. over een gefaseerde aanleg van de Betuwelijn (22589, nr. 98);de motie-Crone c.s. over een plan van aanpak voor flankerend beleid (22589, nr. 75);de motie-Van den Berg c.s. over de noordelijke aftakking (23661, nr. 6);de gewijzigde motie-Crone c.s. over een aftakking van de Betuweroute naar noord-Nederland en naar noord- en oost-Duitsland (22589, nr. 100);dePagina 5793-5796
Voortzetting van de behandeling van:de Planologische Kernbeslissing Schiphol en Omgeving (23552), en van:de motie-Rosenmöller over de nadere verwerking van de motie op stuk nr. 50 (23552, nr. 53).Pagina 5791-5793
Debat naar aanleiding van een algemeen overleg over het rapport van de Algemene Rekenkamer inzake zelfstandige bestuursorganen en de ministeriële verantwoordelijkheid hiervoor.Pagina 5764-5771
Stemmingen in verband met het wetsvoorstel Wijziging van de begroting van de uitgaven en de ontvangsten van het ministerie van Volkshuisvesting, Ruimtelijke Ordening en Milieubeheer (XI) voor het jaar 1995 (wijziging samenhangende met de Voorjaarsnota) (24189), en over:de motie-Versnel-Schmitz over de in het regeerakkoord voorgenomen korting op de IHS (24189, nr. 9).Pagina 5800-5800
Stemmingen over drie moties, ingediend bij het debat over de fysiotherapie, te weten:de motie-Marijnissen/Oedayraj Singh Varma over uitstel van de maatregelen tot beperking van de aanspraak op fysiotherapie (24124, nr. 11);de motie-Nijpels-Hezemans/Leerkes over het niet van toepassing verklaren van de voorgestelde beperking van negen behandelingen op een bepaalde categorie ouderen (24124, nr. 12);de motie-Lansink/Van der Vlies over aanpassing van de beleidsvoornemens (24124, nr. 13).Pagina 5801-5801
Stemmingen in verband met de Partiële herziening Planologische Kernbeslissing Nationaal Ruimtelijk Beleid in verband met de woningbouwlocatie Zenderpark (23950).Pagina 5799-5799
Debat naar aanleiding van een algemeen overleg over de mest- en ammoniakproblematiek.Pagina 5771-5772
Stemmingen over drie moties, ingediend bij het debat over het grote-stedenbeleid, te weten:de motie-Gabor over de 15 overige GSB-gemeenten (21062, nr. 33);de motie-Van Heemst c.s. over aanvullende elementen in de afspraken met de steden (21062, nr. 34);de motie-Remkes c.s. over een convenant met vijftien andere steden (21062, nr. 35).Pagina 5801-5801
Behandeling van:het wetsvoorstel Wijziging van de begroting van de uitgaven en de ontvangsten van het Ministerie van Volkshuisvesting, Ruimtelijke Ordening en Milieubeheer (XI) voor het jaar 1995 (wijziging samenhangende met de Voorjaarsnota) (24189)Pagina 5743-5756
Verklaring van de minister-president en de minister van Economische Zaken over Wijers Consultancy N.V.Pagina 5716-5734
Stemming in verband met de partiële herziening Tweede Structuurschema Verkeer en Vervoer (23661, nrs. 4 en 5).Pagina 5796-5796

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 308 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 

 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Aan de orde is: 
 
 een verklaring van de minister-president
en de minister van Economische Zaken.
 
 
 
 
 
 Minister Kok:
 
 Mijnheer de voorzitter! Gezien de publiciteit die gisteren is ontstaan
rond de heer Wijers en de gerezen suggestie als zou hij in zijn functioneren
als minister zijn aangetast, hecht ik eraan vandaag in de
Kamer over deze kwestie een verklaring af te leggen. Minister Wijers, staatssecretaris
Vermeend en ik zelf zijn vervolgens beschikbaar voor de beantwoording van
eventuele vragen.
 
 Op 19 augustus 1994 werd de heer Wijers door de formateur gepolst voor
het ministerschap van Economische Zaken. Ik zal straks verder op de gebeurtenissen
van die dag ingaan, maar voor ik dat doe zal ik kort uiteenzetten wat de gebruikelijke
procedure is tijdens een formatie als het gaat om de verenigbaarheid en onverenigbaarheid
van belangen en functies van kandidaat-bewindspersonen.
 
 Door de formateur wordt van elke kandidaat-bewindspersoon nagegaan of
hij of zij voorkomt in de justitiële documentatie. Tevens wordt er een
antecedentenonderzoek gedaan. Ook wordt door de formateur aan elke kandidaat
inzicht gegeven in de stukken, betreffende de regeling inzake de onverenigbaarheid
van belangen en functies. Daarbij wordt nadrukkelijk een aantal vragen gesteld.
 
 Het gaat dan om vijf kwesties. De eerste vraag heeft betrekking op de
belangen die betrokkene in één of meer ondernemingen heeft.
De tweede vraag betreft de eventuele functies of nevenfuncties die worden
uitgeoefend. De derde vraag betreft nevenwerkzaamheden die worden verricht.
Het vierde punt betreft de vraag of er overige gegevens over de vermogenspositie
zijn, waarvan de kennisneming voor de formateur van belang is met het oog
op de goede uitoefening van het toekomstige ambt. Ten slotte stelt de formateur
de kandidaat-bewindspersonen de aanvullende vraag: zijn er overige gegevens
met betrekking tot uw persoonlijke leven respectievelijk met betrekking tot
uw vermogenspositie, die bij het eventueel bekend worden u dan wel het kabinet
in een gecompliceerde positie zouden kunnen brengen? De eventuele relevante
resultaten worden aan de Kamer gemeld. Het uitgangspunt is dat alle functies
en nevenfuncties worden neergelegd en dat belangen in ondernemingen worden
afgestoten, voor zover bij de ambtsaanvaarding te voorzien is dat zij in strijd
kunnen komen met een goede ambtsuitoefening dan wel de schijn kunnen wekken
dat objectieve besluitvorming in bepaalde gevallen niet is gewaarborgd.
 
 In dat gesprek op 19 augustus 1994 gaf de heer Wijers inzake onverenigbaarheid
van belangen en functies aan dat hij enig aandeelhouder was van de dr. G.J.
Wijers Consultancy NV en dat hij zijn pensioenbelangen had ondergebracht in
de G.J.W. Retirement NV. Hij kondigde aan dat deze belangen voor de beëdiging
als minister in een van hem onafhankelijke stichting zouden worden ondergebracht.
Dit is na het aantreden van het kabinet ook aan de Tweede Kamer gemeld. Omdat
in die besprekingen met de heer Wijers sprake was van vennootschappen die
waren opgericht naar Antilliaans recht, heeft de formateur zekerheidshalve
de directeur-generaal der belastingen verzocht om na te gaan of de wijze waarop
de heer Wijers van die vennootschappen gebruik heeft gemaakt, fiscaal oorbaar
was. De directeur-generaal heeft na een kort onderzoek aan de formateur gemeld
dat dit het geval was: de wijze van gebruik was fiscaal oorbaar. Omdat het
onderzoek bevredigend was verlopen, stond dus niets meer in de weg aan het
ministerschap. Op 22 augustus 1994 is de heer Wijers als minister beëdigd.
 
 Vervolgens ontstonden er berichten in de media. Om precies te zijn: tegen
het einde van de eerste week na het aantreden van het kabinet verschenen er
kranteberichten. Het is naar aanleiding daarvan dat op 26 augustus door het
ministerie van Economische Zaken een verklaring wordt uitgegeven waarin wordt
gesteld dat de heer Wijers steeds heeft voldaan aan zijn fiscale verplichtingen
en geen onjuist of laakbaar gebruik van de vennootschappen heeft gemaakt.
Dat is ook gemeld in antwoord op vragen van de leden Rabbae en Rosenmöller.
In de beantwoording daarvan op 5 september is nog even op het laatste ingegaan.
 
 Mede in overleg met mij heeft minister Wijers in de ontstane publiciteit
in die dagen aanleiding gevonden om de directeur-generaal der belastingen
te verzoeken, een uitgebreider onderzoek naar zijn fiscale verplichtingen
te doen. De directeur-generaal is naar aanleiding van dat onderzoek tot de
conclusie gekomen dat er geen sprake was van andere punten dan die welke normaal
bij de aanslagregeling aan de orde zouden kunnen komen. Het laatste heeft
betrekking op het feit dat nog niet alle aanslagen door de inspecteur zijn
behandeld. Van andere dan mogelijke zakelijke verschillen van inzicht, die
in het verkeer tussen een belastingplichtige en de belastingdienst kunnen
voorkomen, is bij dat onderzoek door de directeur-generaal der belastingen
niets gebleken. Dat nadere onderzoek is mij gemeld, evenals de uitkomst daarvan.
Het bevatte inderdaad geen feiten die een nieuw licht wierpen op de vraag
of de heer Wijers geschikt was voor het ministerschap.
 
 Mijnheer de voorzitter! De gisteren in het programma NOVA aangegeven punten
behoren tot diezelfde categorie zakelijke verschillen van inzicht, die bij
het normale contact tussen de belastingdienst en een belastingplichtige kunnen
voorkomen. Ik kom dan ook tot de conclusie, dat er geen feiten zijn die het
goed functioneren van minister Wijers als bewindsman in de weg staan. Ik concludeer
dat er geen reden is, tot een onafhankelijk onderzoek van de belastingaangifte
te komen. Waarom? Omdat de objectiviteit van het werk van onze belastingdienst
een groot goed is, en ook algemeen is en wordt aanvaard. Het behandelen van
privé-aangiften kan dan ook het beste aan de inspecteur van belastingen
worden overgelaten, met inachtneming van de regels en de normen die daarbij
gelden.
 
 
 
 
 
 Minister Wijers:
 
 Voorzitter! In aansluiting op wat de heer Kok vanuit zijn hoedanigheden
als formateur en minister-president heeft gezegd, wil ik een aantal korte
dingen toevoegen. Ik sluit mij volledig, zonder enige nuances, aan bij zijn
verklaring.
 
 Vanuit mijn eigen rol in het proces dat net geschetst is, wil ik daar
nog de volgende dingen aan toevoegen. Toen ik destijds werd benaderd, heb
ik mij gerealiseerd dat een eventueel ministerschap consequenties zou hebben
voor mijn zakelijke belangen, en dat die anders zouden moeten worden ondergebracht
c.q. dat die zouden moeten worden gestopt. Ik heb die belangen toen ik formeel
werd aangezocht bij de formateur gemeld. Ik heb ze vervolgens, in overeenstemming
met de eisen, ondergebracht in een onafhankelijke stichting. Ik heb, toen
de publiciteit daarover toch ontstond, voor alle zekerheid,
mede in overleg met de minister-president, gevraagd om een uitgebreider onderzoek
naar mijn fiscale zaken. De Kamer kent de conclusies die daarbij door de autoriteiten
zijn getrokken, waaraan ik verder niets heb toe te voegen.
 
 
 
 
 
 De beraadslaging wordt geopend.
 
 
 
 
 
 De heer Schutte (GPV):
 
 Mijnheer de voorzitter! Ik zeg de beide ministers dank voor hun verklaring.
Ik heb inmiddels ook begrepen dat de staatssecretaris al op een andere plaats
heeft verklaard dat hij opdracht heeft gegeven, een onderzoek in te stellen
naar de vraag, hoe het heeft kunnen gebeuren dat deze feiten, die naar hun
aard vertrouwelijk zijn, op plaatsen kwamen waar ze niet behoorden te komen.
Ook daarvoor dank; dat lijkt mij een volstrekt juiste eerste reactie.
 
 Na de mengeling van feiten en suggesties, welke NOVA gisteren over ons
uitstortte, had en heeft de regering recht op antwoord. Het is ook goed dat
dit antwoord nu van de kant van de regering gekomen is. Op basis van de uitzending
van gisteren was het onmogelijk en onverantwoord, te oordelen over de feiten
en suggesties die daarin voorkwamen. De vraag is, of dat nu wèl mogelijk
is. In ieder geval vindt nu een vorm van hoor en wederhoor plaats, die de
programmamakers, om welke reden dan ook, niet hebben toegepast. Maar kunnen
wij nu constateren dat alle suggesties uit het programma ook uit de lucht
zijn gegrepen? Ik ga er zonder meer van uit dat de betrokken bewindslieden
naar eer en geweten hebben gehandeld, en hier hun verklaring hebben afgelegd.
Zolang het bewijs van het tegendeel niet is geleverd, behoort dus de integriteit
van de minister niet in het geding te zijn.
 
 
 
 
 
 De heer Wolffensperger (D66):
 
 Ik wil graag een neutrale vraag stellen. U zegt dat het gisteren niet
mogelijk was, op grond van de gepresenteerde feiten tot een oordeel te komen.
 
 
 
 
 
 De heer Schutte (GPV):
 
 Over de feiten en suggesties.
 
 
 
 
 
 De heer Wolffensperger (D66):
 
 Ik heb deze zaak nauwkeurig bijgehouden, omdat uw mening mij altijd interesseert.
Vond u het verstandig om te zeggen dat in die uitzending op zijn minst de
suggestie besloten lag van dingen die niet door de beugel kunnen?
 
 
 
 
 
 De heer Schutte (GPV):
 
 Precies. Het woord "suggestie" sloot aan bij de verklaring die ik aan
het begin van dat programma heb gegeven, namelijk dat een en ander gebaseerd
was op suggesties, dat geen hoor en wederhoor was toegepast en dat dus niet
inhoudelijk over de zaak geoordeeld kon worden. Het kwalijke in het programma
is inderdaad dat zoveel is opgebouwd uit suggesties, die nog eens werden versterkt
doordat twee deskundigen daarin bij herhaling aan het woord kwamen.
 
 
 
 
 
 De heer Wolffensperger (D66):
 
 Mijnheer Schutte, met alle respect, maar is dat niet een beetje hypocriet?
U zegt nu dat een hoop niet deugde aan die uitzending en dat u die niet echt
goed kon beoordelen. Door uw eigen aanwezigheid bij die uitzending en uw uitspraak
dat inderdaad sprake was van nogal wat suggesties over dingen die niet door
de beugel zouden kunnen, gaf u echter aan die uitzending als het ware een
meerwaarde, die deze zonder uw aanwezigheid niet zou hebben gehad. Vindt u
dat verstandig? Ik zou het niet hebben gedaan!
 
 
 
 
 
 De heer Schutte (GPV):
 
 Daar neem ik kennis van. Ik heb uiteraard overwogen wat in dit geval verstandig
zou zijn. Ik heb er, om de reden die de heer Wolffensperger nu noemt, in ieder
geval niet over gepeinsd om een rol in dat programma te vervullen, zoals twee
hoogleraren dat wel hebben gedaan. Ik vind dat zo'n programma de volledige
verantwoordelijkheid behoort te zijn en te blijven van de programmamakers
en degenen die het uitzenden. Als dan vervolgens is besloten om iets uit te
zenden en als dat politieke relevantie heeft, dan wordt van politici verwacht
dat zij daarop commentaar kunnen geven, vanwege die politieke relevantie.
Dan kun je ervoor kiezen om dat na de uitzending in het programma te doen.
Je kunt er ook voor kiezen om dat de volgende dag hier in de Kamer te doen
of in de media, als die erom vragen. Ik dacht dat het in de vorm waarin het
gebeurde, namelijk als onafhankelijk commentaar, niet als onderdeel van de
uitzending, verantwoord was. Ik laat uiteraard de volle ruimte voor ieders
afweging daarin. De heer Wolffensperger zou het anders hebben gedaan. Ik heb
daar volledig respect voor.
 
 Ik sloot mijn zin zojuist af met de stelling dat, zolang het bewijs van
het tegendeel niet is geleverd, de integriteit van de minister niet in het
geding kan zijn. Hiermee is echter niet alles gezegd, want het programma van
NOVA heeft wel in brede kring suggesties gewekt, die hoe dan ook belastend
zijn voor in het bijzonder de minister van Economische Zaken. Die suggesties
moeten zo snel en zo effectief mogelijk van tafel. De verklaring van hedenmiddag
kan daar een bijdrage aan leveren, maar de handicap van dit soort verklaringen
is dat het verklaringen betreft van bewindslieden op wier handelen de kritiek
nu juist betrekking heeft. Dan moeten zij zich verweren tegen die mengeling
van feiten en suggesties, welke veelal niet door de Kamer kunnen worden geverifieerd.
Dat is welhaast een onmogelijke opgave voor de betrokken bewindslieden. Daarom
wil ik een pleidooi houden voor enigerlei vorm van onafhankelijk onderzoek.
 
 
 
 
 
 De heer Wallage (PvdA):
 
 Voorzitter! Ik vind dat de heer Schutte ons met een staatsrechtelijk dilemma
confronteert, waar ik hem nu ook mee moet confronteren. Op de verklaring van
de minister-president is ook de vertrouwensregel van toepassing. Met andere
woorden, wij moeten wel een ernstige aanleiding zien om, na een dergelijke
verklaring, zelfstandig tot onderzoek over te gaan. Het feit dat anderen,
in dit geval in een televisieprogramma, dingen over een minister zeggen, is
op zichzelf niet voldoende daarvoor. In de feiten moet aanleiding voor een
onderzoek worden gevonden. Die aanleiding moet vervolgens door de verklaring
van de minister-president niet zijn weggenomen. De heer Schutte ontkomt er
niet aan om in zijn motivering voor het onderzoek aan te geven waarom hij
het, ondanks de verklaring van de minister-president – dat is de vertrouwensregel –
nodig vindt dat zo'n onderzoek wordt gehouden. Ik begrijp van hem dat zijn
enige argument is dat hij niet wil dat de in dat programma gewekte suggesties blijven hangen. De vraag die zich dan voordoet, is waarom de verklaring
van de minister-president en die van de minister van Economische Zaken voor
dat doel niet voldoende zijn, met name gelet op de staatsrechtelijke verhouding
tussen regering en Tweede Kamer.
 
 
 
 
 
 De heer Schutte (GPV):
 
 Die staatsrechtelijke verhouding tussen regering en Tweede Kamer blijft
volledig van kracht. Er is niets aangetoond, noch in de uitzending, noch om
de uitzending heen, waardoor ik zou moeten zeggen dat sprake is van enig wantrouwen
in de richting van de minister. Dat is absoluut niet aan de orde. Feit is
wel dat het verschijnsel daarmee niet weg is. Er zijn suggesties gewekt en
die hebben effect in de samenleving.
 
 Dat onderdeel vervolg ik even, want daar ligt de essentie van dit geval.
Daarom wil ik een pleidooi houden voor enigerlei vorm van onafhankelijk onderzoek,
niet om het handelen van de minister te onderzoeken, maar om, van enige afstand,
NOVA na te rekenen. Als ook daaruit zou blijken dat de kritiek en de suggesties
van NOVA elke grond missen en dat de minister niets te verwijten valt, dan
zal niemand, met zelfs een schijn van recht, nog kunnen twijfelen aan de integriteit
van de minister en daarmee aan die van de overheid. Een bijkomend effect zou
kunnen zijn dat journalisten extra worden geprikkeld tot grote zorgvuldigheid
als zij menen de integriteit van bewindslieden aan de orde te moeten stellen.
 
 Voor de positie van de Kamer is van belang dat nu de zaak de aandacht
heeft gekregen, er zelfs geen begin van twijfel mag blijven hangen. Het moet
niet kunnen voorkomen dat er te eniger tijd nieuwe publikaties over dezelfde
zaak zullen verschijnen nadat de Kamer nu haar taak heeft laten rusten, zonder
een en ander door een onafhankelijke instantie te hebben laten verifiëren.
Ons moet dan niet het verwijt gemaakt kunnen worden, onzorgvuldig te hebben
gehandeld. Voorzitter! Wie zo'n onderzoek instelt – niet de Kamer, dat
zal duidelijk zijn; daar is geen reden voor en bovendien zou er sprake zijn
van een onjuiste staatsrechtelijke verhouding – is een zaak van de regering.
Onafhankelijkheid is het enige criterium en niet betrokkenheid. Uiteraard
zal de privacy van de minister daarbij in acht genomen moeten worden. Dat
kan bijvoorbeeld door de openbare rapportages te beperken tot de conclusies.
Als nu maximale zorgvuldigheid betracht wordt, kan dit op termijn de geloofwaardigheid
van de minister en van de overheid als geheel ten goede komen. Ik hoop dat,
ondanks de gereserveerde reactie van de minister-president zojuist, de regering
en de andere fracties dat ook zo zien. Ik hoop dat de regering alsnog zelf
het besluit neemt om een onderzoek in te stellen. Dit moet, zoals gezegd,
duidelijk en begrensd zijn. Het kan heel snel worden uitgevoerd, want men
beschikt over de gegevens. Het gaat erom dat "derde ogen" ernaar kunnen kijken.
De conclusies kunnen dan aan ons worden meegedeeld. Die procedure verdient
naar mijn mening verre de voorkeur boven het vragen van een kameruitspraak
over een zaak als deze.
 
 
 
 
 
 De heer Bolkestein (VVD):
 
 Mijnheer de voorzitter! Ik vat de mening van mijn fractie kort in vijf
punten samen.
 
 1. Mijn fractie is niet van plan, op basis van een enkele televisie-uitzending
een verdenking op wie dan ook te laten rusten.
 
 2. Ieders onschuld staat vast tot het tegendeel is bewezen. Minister Wijers
moet dan ook volop de gelegenheid krijgen om zijn onschuld aan te tonen en
zich tegen deze insinuaties te verdedigen, niet alleen hier maar ook elders.
Wat ons betreft, zijn de verklaringen van de minister-president en van de
heer Wijers afdoende.
 
 3. Er is een lek in de belastingdienst geweest en dat is een schandelijke
zaak, die snel door de rijksrecherche moet worden uitgezocht.
 
 4. Indien de insinuaties van het programma dat wij gisteravond hebben
kunnen zien niet volledig bewaarheid worden, dragen de makers van dat programma
een zware verantwoordelijkheid.
 
 5. Wat ons – de VVD-fractie – betreft: wij hebben geen enkele
behoefte aan een onderzoekscommissie. Wij laten deze aangelegenheid tussen
de minister en zijn belastinginspecteur.
 
 
 
 
 
 De heer Wolffensperger (D66):
 
 Voorzitter! Ik hoop dat u van mij wilt aannemen dat mijn oordeel over
hetgeen ik gisteravond heb gezien niet gekleurd is door het feit dat een van
de betrokkenen, de heer Wijers, een partijgenoot van mij is, maar dat ik daarnaar
heb zitten kijken met de ogen van een oud-journalist en iemand die de geloofwaardigheid
van de politiek ter harte gaat. Ik heb zelden met een grotere verbazing naar
een televisieprogramma zitten kijken dan gisteravond.
 
 In een uitzending van NOVA werd met luidruchtig uitgesproken pretentie
aangekondigd dat het feit aan de kaak zou worden gesteld dat uit zogenaamd
eigen onderzoek zou zijn gebleken dat minister Wijers de grenzen van het belastingrecht
of op z'n minst de belastingmoraal zou hebben overschreden. In de uitzending
bleek dat dit eigen onderzoek voornamelijk bestond uit het op enigerlei wijze
in handen krijgen van materiaal dat daaromtrent bij het ministerie van Financiën
aanwezig was. Dat geheel werd voorzien van flitsende opnames van ministeries
en van straatbeelden, gelardeerd met een aantal suggesties en commentaren
van hoogleraren op hoog abstractieniveau. Als klap op de vuurpijl volgde er
een wat uit z'n verband gerukt citaat uit De Telegraaf dat handelde over de
belastingmoraal.
 
 Voorzitter! Naarmate de uitzending vorderde – ik hecht er toch aan
om dat te zeggen want ik heb aan de buis gekluisterd gezeten – zakte
de oorspronkelijke pretentie als een plumpudding in elkaar, deels doordat
suggesties alsnog werden weerlegd, deels door uitspraken van de commentatoren
zoals bijvoorbeeld de uitspraak van iemand, dat voor een bepaalde handelwijze
die als suggestie was genoemd toch nodig eens een wet zou moeten worden gemaakt.
De conclusie dat die wet er dus nog niet was, werd niet toegevoegd.
 
 Het enige feit dat na anderhalf uur televisie overbleef, was dat er tussen
minister Wijers en de belastinginspectie een verschil van mening bestond over
de opgegeven prijs van een auto, een verschil met een omvang van ƒ
3000. Ik geef daar geen oordeel over, maar dat was het feitensubstraat dat
overbleef. 
 
 Voorzitter! Ik moet dan constateren dat de gewraakte uitzending in feite
een totale wanverhouding was tussen de gewekte pretenties en de tendentieuze
presentatie, en het enige feit dat uiteindelijk op de zeef bleek te liggen,
namelijk een meningsverschil.
 
 Voorzitter! Nogmaals, in een poging tot zo groot mogelijke onafhankelijkheid,
ook van leden van mijn eigen partij, moet ik het volgende zeggen. Om te beginnen
acht ik zo'n uitzending journalistiek geen schoonheidsprijs verdienen, hoewel
ik er uitdrukkelijk bij zeg dat ik daar niet over heb te oordelen, maar ik
kijk ook televisie.
 
 In de tweede plaats vind ik – en dat is bezwaarlijker – dat
een dergelijke wanverhouding tussen presentatie en feit op zijn minst de schijn
wekt dat het vooral de bedoeling is geweest om een poging te doen tot beschadiging
van een bewindspersoon, een poging die bij nadere beschouwing ongegrond en
zelfs tendentieus blijkt te zijn.
 
 In de derde plaats, voorzitter, en dat is misschien nog wel zwaarder,
acht ik de benadering van een probleem met een dergelijke door mij gewraakte
formule zeer schadelijk voor de geloofwaardigheid van de politiek in Nederland.
Er is niets en wij laten een rookwolk op.
 
 Voorzitter! Ik zal dit betoog afsluiten met slechts een vraag, een zeer
simpele vraag. Want ondertussen zit minister Wijers met de brokken van de
publiciteit. Mijn vraag is er een aan staatssecretaris Vermeend. Ik vraag
aan hem als verantwoordelijke voor de belastingdienst in Nederland hoe hij
oordeelt over de reeks feiten en suggesties die gisteren in NOVA is gepresenteerd.
 
 
 
 
 
 De heer Wallage (PvdA):
 
 Mijnheer de voorzitter! Omdat de politiek haar werk doet in een glazen
huis, moeten de procedures waaraan kandidaat-bewindspersonen worden onderworpen,
zwaar en serieus zijn. Ook om die reden is het van groot belang dat de minister-president
en de andere bewindspersonen zelf hebben aangegeven in deze Kamer een verklaring
te willen afleggen, juist ook kijkend naar het begin van deze ambtsperiode.
Ik vind het feit dat de minister-president, de toenmalige formateur, naar
aanleiding van opmerkingen van de heer Wijers zelf tijdens die verkennende
gesprekken een eerste onderzoek heeft doen plaatsvinden en dat dat voor hem
afdoende was, een gegeven van grote betekenis.
 
 In de tweede plaats vind ik het van zeer groot belang dat er op verzoek
van de heer Wijers vervolgens, toen hij inmiddels minister was, aanvullend
onderzoek heeft plaatsgevonden. Ik vind – en daar sloeg mijn interruptie
aan het adres van collega Schutte ook op – het vervolgens cruciaal in
de verhouding tussen Kamer en regering, dat de minister-president die uiteraard
alle informatie waarover de rijksoverheid beschikt tot zijn beschikking heeft,
zegt dat hem geen feiten bekend zijn die het belastinggedrag van de heer Wijers
in een kwaad daglicht zouden stellen.
 
 De heer Schutte beargumenteert vervolgens dat dit allemaal zo is en dat
hij dat ook voor waar aanneemt – tot dusverre heeft ook niemand in deze
Kamer de verklaringen van de bewindspersonen tegengesproken – maar dat
hij het desalniettemin van groot belang vindt dat derden daar nog eens naar
kijken. Voordat ik daarover een oordeel geef, vraag ik de minister-president
het volgende. Aan het slot van zijn verklaring sprak hij over de objectiviteit
van de belastingdienst. Daarmee gaf hij aan dat, als je wilt beoordelen of
een burger zich ten opzichte van de belastingen binnen de grenzen van het
betamelijke gedraagt, de belastingdienst dat het best kan overzien. Dat was
de strekking van zijn mededeling. Ik leg het dilemma waar de heer Schutte
ons mee confronteert aan de minister-president voor. Kunnen er motieven zijn
om, ondanks het feit dat de belastingdienst die verklaring geeft, zelfstandig
ander onderzoek te doen? Ik heb bij interruptie een reactie op het betoog
van de heer Schutte gegeven, omdat ik vind dat je zware argumenten moet hebben,
die voortkomen uit de feiten. Dat is ook de reden om de minister-president
te vragen aan te geven wat voor soort motieven er in zijn ogen kunnen zijn
om dat type onderzoek in te stellen.
 
 Tot slot. Wij hebben hier altijd te oordelen over de feiten zoals zij
ons bekend zijn. Wij moeten ons ook de vraag stellen of, als wij die feiten
eerder hadden gekend, de beoordeling van een ministerschap, van het optreden
van een minister, anders zou zijn geweest. Op basis van de verklaringen van
de minister-president en van de heer Wijers zelf, moet ik vaststellen dat
zulke feiten er naar het oordeel van de betrokken bewindspersonen niet zijn.
Ik laat dat in mijn beoordeling van deze situatie zwaar wegen. Ik vind niet
dat er in de verklaring van de regering enigerlei informatie aan de Kamer
is verstrekt die ons er nu toe moet brengen om aan haar woorden te twijfelen.
Ik doe dat dan ook niet.
 
 
 
 
 
 De heer Janmaat (CD):
 
 Mijnheer de voorzitter! De laatste jaren is er niet alleen een toenemende
kloof tussen de politiek en de burgers, maar er is ook een toenemende mate
van wantrouwen, dat wordt gevoed door voorvallen zoals waarover wij nu spreken.
Regelmatig wordt het grote publiek geconfronteerd met mededelingen in de pers –
radio of televisie – waarbij de indruk wordt gewekt dat de regering
allerlei regels die zij heeft ingesteld voor de burgers en die zich daaraan
ook op straffe van sancties moeten houden, voor die regering zelf niet zouden
gelden. Mijnheer de voorzitter! Dat is een kenmerk van een dictatuur en niet
van een democratie, want daarin is ook de regering onderworpen aan de wet
en aan het recht.
 
 Over minister Wijers zijn direct na zijn beëdiging al berichten in
de pers gekomen als zou hij niet in strijd met het recht en de wet hebben
gehandeld – de CD is daarvan uitgegaan en houdt dat ook overeind –
hij toch in ieder geval in de fiscale wetgeving mogelijkheden heeft gevonden
om in bepaalde opzichten voordeliger uit te zijn. Dat is niet zozeer een kwestie
van het recht, maar een kwestie van moraal, die vooral de kabinetsformateur
c.q. later de minister-president moet wegen, omdat in het bijzonder onder
het gezag van de minister-president het kabinet beleid moet voeren. De minister
van Economische Zaken in bijzonder moet een beleid voeren met gezag over het
in fiscaal opzicht sterk geplaagde Nederlandse bedrijfsleven. In dat opzicht
is het jammer dat in de pers of mogelijk op de televisie gisteren toch weer
de nodige suggesties zijn gedaan. Ik heb de uitzending niet gezien. Ik hoef
er niet over te oordelen. Mijn fractieleden hebben er ook geen kennis van
 genomen. In ieder geval is twijfel gezaaid.
 
 Wij gaan er zonder meer van uit, dat de minister zich aan de wet heeft
gehouden. Wij willen vooralsnog ook niet twijfelen aan zijn moraal, die hij
nodig heeft om anderen de economische wetten en financiële wetten op
te leggen. Het verbaast de CD enigszins dat de minister zelf niet toejuicht
dat de zaak wordt uitgezocht. Dat lijkt immers de enige manier om de makers
van het programma aan de kaak te stellen. Als er in dit parlement een partij
is die wat wil doen aan het zomaar klakkeloos verspreiden van onzin over en
het doen van onrecht aan een partij, dan is dat wel de CD. Bij dat onderzoek
zullen wij de minister steunen. Wij verwachten dat hij daar goed uit komt.
Dat zou voor de CD een precedent kunnen zijn.
 
 
 
 
 
 De heer Heerma (CDA):
 
 Mijnheer de voorzitter! Ik dank de minister-president en de minister van
Economische Zaken voor de heden afgelegde verklaringen.
 
 Net als een enkele andere collega constateer ook ik met verbijstering
dat men in het programma van gisteravond, naar het leek, zo ruimschoots de
beschikking had over privégegevens van een burger, de heer Wijers.
En dat terwijl ons belastingstelsel op geheimhouding en privacy is gebaseerd.
Ik sluit mij aan bij de woorden van de heer Schutte: ook ik heb inmiddels
begrepen dat de staatssecretaris van Financiën in een heden gevoerd overleg
heeft toegezegd, hier nader onderzoek naar te verrichten en de Kamer daarover
te rapporteren. Als dat zo is – ik zie nu dat instemmend wordt geknikt –
dank ik hem daarvoor.
 
 In de verklaring die de minister van Economische Zaken hier en gisteren
tijdens het nieuws heeft gegeven, zegt hij als minister en als burger, kort
samengevat, dat hij niks te verbergen heeft en dat er niks onoorbaars aan
de hand is. Dat neem ik als vertrekpunt en dat lijkt mij ook het enig juiste
vertrekpunt. Hebben de minister-president en de minister van Economische Zaken
overwogen om het snelle en effectieve middel te hanteren van een onafhankelijk
onderzoek? Uit de redenering van de minister-president begrijp ik dat dit
tot het normale verkeer behoort tussen een belastingplichtige – de heer
Wijers is sinds 22 augustus 1994 ook minister – en de Rijksdienst voor
de belastingen. Op deze manier – dat was ook het argument van onder
anderen de heer Schutte – kan elke schijn die kan blijven bestaan en
die belemmerend kan werken voor het volledig functioneren van de minister,
snel en effectief worden weggenomen. Wellicht kan dat in enkele dagen. In
zijn verklaring zegt de minister-president dat er geen reden is voor een onafhankelijk
onderzoek. Kan hij dat toelichten? Ik wil mijn verzoek toespitsen op het snel
en effectief wegnemen van elke schijn, daarbij de normale relatie tussen een
belastingplichtige en de Rijksdienst voor de belastingen onverlet latend.
Mijn fractie en ik zijn van mening, dat achter deze zaak snel een punt gezet
moet worden.
 
 
 
 
 
 De heer Rosenmöller (GroenLinks):
 
 Voorzitter! Ik wil de minister-president en de minister van Economische
Zaken dankzeggen voor de verklaring die zij zojuist hebben afgelegd. Wij kennen
inmiddels de verklaring van hen en wij kennen de inhoud van het programma
van NOVA. Op grond daarvan wil ik een enkele vraag stellen en een enkele opmerking
maken.
 
 Allereerst: hoe heeft het zover kunnen komen? Hoe is het in hemelsnaam
mogelijk dat een belastingdossier van een persoon – in dit geval van
een minister van Economische Zaken – zomaar op straat komt te liggen?
Dat vind ik namens mijn fractie in strijd met de fatsoenlijke regels die wij
in dit land hebben rond de bescherming van de privacy. Ik ben dan ook blij
dat de staatssecretaris van Financiën een onderzoek heeft aangekondigd
naar de vraag waar het lek zit en hoe dit heeft kunnen gebeuren, maar vervolgens
zitten wij er wel mee.
 
 Dat leidt tot mijn tweede opmerking. De algemene en waardevolle stelregel
dat mensen onschuldig zijn totdat het tegendeel bewezen is, geldt uiteraard
ook voor de minister van Economische Zaken. Maar vervolgens kennen wij de
inhoud van het programma NOVA, de lezing van de minister en de verklaringen
van beide bewindslieden hier vanmiddag. Voor een deel – daar moeten
wij eerlijk in zijn – sporen die niet met elkaar. Ook tegen de achtergrond
van de hier bekende vertrouwensregel zeg ik nog steeds dat ik daar geen definitief
oordeel over heb. Dat in aanmerking nemend, vind ik het voorstel van collega
Schutte om derden, kort en krachtig, een onderzoek te laten verrichten, een
voorstel waarvan de pro's groter zijn dan de contra's. Ik heb daar in belangrijke
mate twee redenen voor. Ten eerste: ik – en daarmee uiteraard ook de
Kamer – moet in definitieve zin een oordeel over dit vraagstuk kunnen
vellen en dat kan beter op het moment dat derden, volstrekt onafhankelijken
en niet betrokkenen, zich daarover hebben uitgesproken. Ten tweede: de ervaring
leert dat je misschien pas via zo'n onafhankelijk onderzoek echt een eind
kan maken aan de situatie waarin de minister terecht is gekomen. Als er niets
mis is, is er ook niets mis aan zo'n onafhankelijk onderzoek. Het beste zou
zijn als de minister van Economische Zaken daar zelf om zou vragen. Misschien
kan het kabinet hierop reageren. Zo'n onderzoek zou dan inderdaad gericht
moeten zijn op de tegenstellingen die er nu eenmaal zijn, zodat derden zich
daarover kunnen uitspreken.
 
 Tot slot heb ik een volstrekt neutrale vraag aan de minister-president.
Mag ik uit de onvoorwaardelijke steun aan de minister van Economische Zaken
die hij, ook via de verklaring, namens het kabinet uitspreekt, afleiden dat
hij, als hij als formateur had beschikt over de informatie waar hij nu als
minister-president over beschikt, er geen enkele belemmering in zou hebben
gezien om kandidaat-minister Hans Wijers als minister van Economische Zaken
te benoemen tot lid van zijn kabinet?
 
 
 
 
 
 De heer Marijnissen (SP):
 
 Mijnheer de voorzitter! Ik wil mijn bijdrage beginnen met enigszins afstand
te nemen van de woorden van de heer Wolffensperger, waarin hij de kritiek
aan het adres van de programmamakers van NOVA heel erg fors aanzette. Ik heb
uit zijn woorden in ieder geval niet kunnen opmaken dat er feitelijke onjuistheden
zijn vermeld. Zijn stelling dat de uitzending suggestief was, is voor zijn
rekening. Ik ben het daar niet mee eens: ik vond het een zeer neutrale
en correct gemaakte uitzending waarin men zich in ieder geval tot de feiten
heeft beperkt. Volgens mij heeft zelfs minister Wijers dat niet ontkend. Je
kunt hooguit zeggen dat de twee hoogleraren die in de uitzending aan het woord
kwamen, er een heel bijzondere mening op nahouden. Dat mag de heer Wolffensperger
vinden, maar ik vind dat wij hier in de Kamer terughoudend moeten zijn met
het uitdelen van reprimandes aan journalisten.
 
 Ik beperk mijn bijdrage tot twee punten. Het eerste betreft de screening
van nieuwe bewindslieden. De minister-president heeft zojuist enig inzicht
gegeven in de wijze waarop een en ander werkt, maar mijn vraag in deze concrete
situatie aan de minister-president is of, in het geval van de heer Wijers,
één dag, die bewuste 19 augustus 1994, niet heel erg kort is
om al die vragen beantwoord te krijgen die de minister-president zojuist heeft
opgeworpen en die bij de screening als checklist worden gebruikt. Destijds
is er ook nog de zaak van de heer In 't Veld geweest. Het komt vaker voor
dat er zaken rond bewindslieden aan het licht komen die later tot politieke
problemen leiden. NOVA meldde terecht dat in de Verenigde Staten een heel
andere traditie bestaat op dit punt. Mijn vraag aan de minister-president
is dan ook of hij er iets in ziet om in de komende tijd een nader onderzoek
te doen naar de screening. Moet dat niet wat gedegener en moeten daarbij ook
niet delen van de Kamer een rol spelen?
 
 Het tweede punt betreft de zaak waar wij het vandaag over hebben. Ik wil
daar niet echt in detail op ingaan. Ik ben met de heren Schutte en Rosenmöller
van mening dat er een objectieve onderzoekscommissie zou moeten komen. Ik
heb wel een aantal vragen die bij mij zijn opgekomen.
 
 Ten eerste. Is het bericht juist dat de directeur-generaal, de heer Van
Lunteren, op de bewuste 19 augustus niet gemeld heeft wat ambtenaren van het
district Amersfoort die dag in de dossiers hadden gevonden en hetgeen ertoe
leidde dat zij geen verklaring konden afgeven van onomstreden gedrag? Is dat
aan de heer Van Lunteren doorgegeven en heeft de heer Van Lunteren dat op
zijn beurt ook weer aan de minister-president doorgegeven?
 
 
 
 
 
 Minister Kok:
 
 Ik wil hier gelijk op reageren, juist omdat de heer Marijnissen zei dat
de uitzending geen fouten of onjuistheden bevatte. Hier gaat het wel om een
pertinente onjuistheid. Er wordt niet gevraagd om een verklaring van onomstreden
gedrag. Op dat punt is dus een belangrijk fundament van de uitzending in zichzelf
onjuist.
 
 
 
 
 
 De heer Marijnissen (SP):
 
 Het is toch prima dat wij er nu over praten en dat wij het meteen recht
kunnen zetten?
 
 
 
 
 
 Minister Kok:
 
 Het is wel goed dat u weet dat het niet klopt.
 
 
 
 
 
 De heer Marijnissen (SP):
 
 Goed, maar dat heb ik van de kant van de heer Wolffensperger niet gehoord.
Ik hoor het nu van u en iedereen kan het nu van u horen.
 
 Ten tweede. Heeft de minister-president bij zijn onderzoek op dit punt
zijn vraag beperkt tot alleen maar de Antilliaanse route of heeft hij in het
algemeen bij Financiën geïnformeerd naar de zaken die nu bij NOVA
naar buiten zijn gekomen? Zo dat niet is gebeurd, kun je de vraag stellen
of dat niet gewoon had moeten gebeuren en dat niet alleen hetgeen door de
heer Wijers zelf is opgebracht aanleiding zou moeten zijn voor het onderzoek,
maar dat in het algemeen dit soort onderzoeken gewoon gedaan moeten worden.
 
 De heer Rosenmöller heeft zojuist ook al gevraagd of indien het allemaal
bekend was – ik weet niet of het zo is, de minister-president moet nog
antwoorden – de minister-president inderdaad van mening was dat er in
alles wat er nu bekend is geen enkele belemmering lag voor het aantreden van
de heer Wijers als minister van Economische Zaken. Ik vraag dat omdat ik vind
dat velen er terecht op aandringen dat bewindslieden beseffen dat zij een
voorbeeldfunctie hebben, sterker nog, dat hun gedrag normatief genoemd kan
worden.
 
 Tot slot heb ik enkele vragen. In de verklaring van de heer Wijers zegt
hij op een bepaald moment, dat hij de directeur-generaal voor belastingen
verzocht heeft een nader onderzoek te verrichten. Mijn vraag aan de heer Wijers
is dan ook waarom hij dat heeft gedaan. Een andere vraag gaat over de auto.
Deze zaak heeft een aantal jaren opengestaan. Vorig jaar heeft u om onderzoek
gevraagd. Waarom is de zaak rond de auto pas recentelijk opgelost en niet
op het moment dat u besloot om de directeur-generaal te vragen om een nader
onderzoek?
 
 Mijn conclusie is dat ik het standpunt deel van de GPV-fractie en dat
ik vind dat er een objectief onderzoek door derden dient te geschieden. Ik
denk dat de heer Schutte gisteren terecht in de NOVA-uitzending opmerkte dat
er beschuldigingen liggen, deels hardgemaakt en deels vooral in de normatieve
sfeer en dat de heren Kok en Wijers, respectievelijk minister-president en
minister van Economische Zaken, in dezen een partij zijn. De minister-president
heeft de heer Wijers gesproken en hem vervolgens voorgedragen bij de Koningin.
De heer Wijers is vanzelfsprekend partij. Ik denk dat er, alles overziend,
alles voor te zeggen is dat er een commissie op korte termijn wordt ingesteld.
Ik deel de opvatting dat de resultaten van zo'n onderzoek snel ter tafel moeten
komen.
 
 Ik denk dat het raadzaam is dat de Kamer zich bij een andere gelegenheid
beraadt over de procedures die gevolgd worden bij het screenen van bewindslieden,
om problemen als deze in de toekomst te vermijden.
 
 
 
 
 
 De heer Van Dijke (RPF):
 
 Mijnheer de voorzitter! Opnieuw is het belastingverleden van de heer Wijers
in het nieuws gekomen, en wel in zeer negatieve zin. Evenals de heer Schutte
wil ik daarover op dit moment geen oordeel uitspreken. Ik stel slechts vast
dat er op z'n minst een onbevredigende situatie is ontstaan voor alle betrokkenen,
en dan druk ik mij onderkoeld uit. Dat geldt voor minister Wijers zelf als
dienaar van de Kroon, voor premier Kok als formateur en premier, verantwoordelijk
voor het samenstellen van het kabinet, voor de Kamer en voor het Nederlandse
volk. Opnieuw is onzekerheid ontstaan over de vraag in hoeverre de moraliteit
in de wet- en regelgeving, waarvan door de politici, die de wetten maken,
wordt uitgegaan, door henzelf wel gedragen wordt. De aanvankelijke berichten
in NRC Handelsblad en het vervolg daarop in de uitzending
van NOVA, dat met nieuwe berichten op de proppen kwam, leiden tot vragen die
mijns inziens moeten worden beantwoord; natuurlijk met respect voor minister
Wijers, die gisteren een persconferentie heeft gehouden, met respect voor
de bijdrage die hij zoëven heeft geleverd, en ook met respect voor de
minister-president. Maar kan dit elke schijn wegnemen?
 
 Ik ga even in op de kabinetsformatie, waaraan ook de minister-president
een enkel woord heeft gewijd. De fase waarin de bewindslieden moesten worden
aangezocht, is heel kort geweest. Komt dat in het algemeen wel de zorgvuldigheid
ten goede? Er is reden geweest voor een fiscale screening, maar daarvoor was
heel weinig tijd ingeruimd. Aan de minister-president vraag ik of de ambtenaren
door deze wijze van doen niet onder een zodanige tijdsdruk zijn gezet dat
het onverantwoord mag heten. Waarom niet meer tijd genomen? Is het juist dat
in die, naar mijn idee te korte, screening ook andere feiten dan de Antilliaanse
route bleken te bestaan, waarover in ieder geval vragen te stellen zouden
zijn? Zijn deze wel gemeld aan Financiën, maar vervolgens niet doorgegeven
aan de formateur? Als dit zo is, waarom zijn deze zaken dan niet als relevant
beschouwd? Heeft de verantwoordelijke ambtenaar de vereiste zorgvuldigheid
betracht in het licht van het feit dat de gevoeligheid van dit soort zaken
een heel eigen politieke dynamiek kent?
 
 Mijnheer de voorzitter! Er zou een aantal feitelijke vragen te stellen
zijn, want terecht heeft de heer Rosenmöller opgemerkt dat de uitzending
van NOVA en de beantwoording door de ministers op onderdelen niet met elkaar
sporen; daar zit licht tussen. Daarom zou mijn fractie het op prijs stellen
als het verzoek van de heer Schutte werd ingewilligd, opdat wij er te gelegener
tijd op kunnen terugkomen en wij niet gehouden zijn om nu die feitelijke vragen
te stellen. Ik wil die feitelijke vragen dus nu ontwijken, in de verwachting
dat minister Wijers en minister-president Kok zo welwillend en zorgvuldig
zullen zijn om het verzoek van de heer Schutte in te willigen, opdat er in
elk geval voor de Kamer, maar met name in het land geen spoor van onduidelijkheid
over deze kwestie blijft bestaan. Ik steun dus van harte het verzoek van mijn
collega Schutte.
 
 
 
 
 
 De heer Van der Vlies (SGP):
 
 Mijnheer de voorzitter! Graag dank ik namens de SGP-fractie de minister-president
en de minister van Economische Zaken voor hun verklaringen. Wij nemen die
serieus.
 
 Wie is niet voor een hoge moraal? De minister-president en de minister
van Economische Zaken zijn daar voor, en zo hoort het. Als het goed is, zijn
wij daar allemaal voor. De onkreukbaarheid en de oprechtheid van politici
en zeker ook van dienaren van de Kroon behoren buiten elke verdenking te staan
en te blijven. Media zullen zich hun verantwoordelijkheid, juist ook in dit
kader, bewust zijn en ze mogen daarop dan ook niet ongegrond inbreuk maken.
Na de NOVA-uitzending van gisteravond is er, hoe je het ook wendt of keert,
een deuk, voor de heer Wijers in het bijzonder, voor het kabinet, voor de
politiek. Daar kunnen wij niet omheen. De vertrouwensvraag is voor onze fractie
volstrekt buiten de orde, buiten deze discussie. Daarvoor zijn vaststaande
feiten nodig.
 
 Voorzitter! Maar hoe gaat het in de belevingssfeer van burgers? De minister-president
zegt: de belastingdienst is onkreukbaar, onafhankelijk; een oordeel van de
belastingdienst verdient respect en heeft afdoende gezag. Tegelijk moet worden
vastgesteld dat die belastingdienst wordt gezien als onderdeel van de overheid,
van hen daar in Den Haag.
 
 Zou het daarom niet een de minister naslepende zaak kunnen gaan worden?
Daarvoor hebben wij ook verantwoordelijkheid. De vraag is dan ook: hoe voorkomen
wij dat?
 
 De heer Wallage vroeg zojuist de minister-president enkele voorbeelden
te geven van aanleidingen, die hem ertoe zouden kunnen leiden wèl een
onafhankelijk onderzoek te doen instellen. Mijn vraag is eigenlijk, wat de
minister-president daarvan weerhoudt. Met andere woorden: zou het niet dienstig
zijn – juist ook voor wat wij geen van allen willen – een kort,
snel en gezaghebbend onderzoek te doen instellen?
 
 Tegen staatssecretaris Vermeend wil ik nog zeggen, dat het ons erg heeft
gestoord en onze ergernis heeft opgewekt, dat het wederom mogelijk is gebleken
dat particuliere belastingdossiers op straat komen te liggen. Dat is schokkend
en blamerend. Daarom geven wij volledige steun aan het voornemen van de staatssecretaris –
vanmorgen verwoord in een algemeen overleg – dat hij een onderzoek zal
doen instellen naar het mogelijke lek.
 
 
 
 
 
 Mevrouw Nijpels-Hezemans (AOV):
 
 Mijnheer de voorzitter! Ook ik heb gisteravond met verbazing gekeken naar
de uitzending van NOVA. Er werd veel gesuggereerd en niets bewezen. Er werd
een minister beschadigd en zijn recht op privacy werd geschonden. Toch zou
men kunnen denken, waar rook is, is vuur.
 
 Mijn fractie is van mening dat de verklaringen van vanmiddag van de minister-president
en van de minister van Economische Zaken voldoende aantonen, dat de heer Wijers
niets te verwijten valt. Dat moet toch voldoende zijn voor de weldenkende
burger? Wij hebben dan ook geen directe behoefte aan een onafhankelijk onderzoek.
 
 Wij zijn het wel met de heer Schutte en anderen eens, dat de in het programma
gedane suggesties zo snel mogelijk uit de wereld geholpen moeten worden. Mijns
inziens kan dat het beste door er, na de verklaringen en de discussie gehoord
te hebben, nú een punt achter te zetten. Alleen al het vragen om een
onderzoek geeft weer voeding aan de suggestie dat er misschien toch iets mis
zou kunnen zijn. Wel hebben wij behoefte aan een onderzoek naar het lek bij
de belastingdienst.
 
 
 
 
 
 Minister Wijers:
 
 Mijnheer de voorzitter! Er zijn mij rechtstreeks twee vragen gesteld en
wel door de heer Marijnissen. Zijn eerste vraag was: waarom heeft de minister
zelf, in overleg met de minister-president, na zijn aantreden om een onderzoek
gevraagd dat breder was dat hetgeen had plaatsgevonden voordat hij aantrad?
 
 Dat was omdat ik de hoop had, dat met dat onderzoek de situatie waarin
ik mij nu bevind, niet zou optreden. Ik realiseerde mij dat het naar aanleiding
van die publiciteit nuttig zou zijn, rust en stabiliteit te krijgen en niet
afgeleid te worden van mijn werk. Dat heeft niet zo mogen
zijn.
 
 Vervolgens vroeg de heer Marijnissen, waarom de kwestie van de auto toen
niet aan de orde gekomen is en nu wel. Het is een voor mij wat moeilijk te
beantwoorden vraag. Destijds is gevraagd om een onderzoek om te kijken of
mijn zaken in orde waren. Dit punt is toen niet aan de orde geweest. Het is
mogelijk dat het nog in de dossiers zat. Zoals men misschien weet –
ik weet niet of dat in het NOVA-programma helder naar voren is gekomen –
ligt er nog een aantal aanslagen open. Het gaat daarbij om aanslagen waarover
de belastingdienst op een moment dat de mensen van die dienst om hen moverende
reden geschikt achten, bij degene die voor mij de aangifte verzorgt, vragen
stellen over de achtergronden van bepaalde posten. Blijkbaar is dat destijds
niet helder geweest. Die vragen kunnen elk ogenblik gesteld worden via de
publiciteit. Die vragen hebben mij dus pas de afgelopen dagen bereikt. Dit
is echter de reden dat deze zaak destijds niet aan de orde is geweest.
 
 
 
 
 
 Staatssecretaris Vermeend:
 
 Voorzitter! Verschillende leden hebben de zaak van een mogelijk lek bij
de belastingdienst aan de orde gesteld. De heer Bolkestein meldde in zijn
vijf punten dat er sprake zou zijn van een lek bij de belastingdienst. Ik
weet dat niet. Vanochtend heb ik op verzoek van een van de leden een korte
verklaring afgelegd in verband met het algemeen overleg met de vaste commissie
voor Financiën. Ik heb gezegd dat ik niet weet of er een lek is, maar
dat ik niet kan uitsluiten dat het er is. Om die reden heb ik kenbaar gemaakt,
dat ik in overleg met Justitie deze zaak tot de bodem zal uitzoeken.
 
 Ik deel ook de verontwaardiging en de verbijstering van de heer Heerma.
Het zou buitengewoon betreurenswaardig en onaanvaardbaar zijn als er inderdaad
een lek zou zijn. Daarom wordt dit onderzoek ook ingesteld.
 
 De heer Wolffensperger vroeg wat mijn opvattingen over deze kwestie waren,
met name vanuit de fiscaal-technische hoek. Ik sluit mij aan bij de verklaring
van de minister-president. Ik sta daar volledig achter. Ik ben het eens met
de heer Wallage. Hij zei dat de aanslagregeling een zaak is van de belastinginspecteur.
Wij moeten ons wel realiseren dat er ten aanzien van de aanslagregeling verschil
van interpretatie en verschil van inzicht kan zijn. Dat komt herhaaldelijk
voor. Er zitten hier 150 belastingplichtigen. Ongetwijfeld zullen zij allen
wel eens verschil van opvatting hebben gehad met hun inspecteur. Dat kan voorkomen
en het komt ook voor. Dat blijkt uit de procedures. Zoiets is ook een onderdeel
van het systeem dat we in dit land kennen. Als er dan echt conflicten zijn
en men komt er niet uit, dan hebben we een buitengewoon goede procedure in
dit land: de inschakeling van de rechter. Die oordeelt in laatste instantie
en zegt wat er wel of niet mis is. Laten wij het alsjeblieft daarbij houden.
Het is een zaak van de belastinginspecteur en een belastingplichtige. Als
die er niet uitkomen, zal de belastingrechter wel een oordeel vellen.
 
 
 
 
 
 Minister Kok:
 
 Mijnheer de voorzitter! Ik dank de geachte afgevaardigden voor de naar
voren gebrachte vragen en opmerkingen over een onderwerp dat belangrijk genoeg
is om er op deze wijze grondig bij stil te staan. Dit onderwerp heeft ook
een grote gevoeligheidsgraad. Ik juich het toe, dat de staatssecretaris heeft
besloten een onderzoek te laten instellen. Dat is zojuist besproken. Naar
mijn mening is het van belang precies aan de weet te komen hoe deze zaak heeft
kunnen gebeuren.
 
 Ik wil overigens van deze gelegenheid gebruik maken om alvast een mogelijk
misverstand weg te nemen. Vanochtend zag ik een persbericht naar aanleiding
van een overleg dat in de Kamer heeft plaatsgevonden. Daarin maakte een van
de kamerleden gewag van het feit dat tijdens de formatie ook fiscale dossiers
op het departement van Algemene Zaken liggen. Dat is niet het geval. Dat is
een misverstand. Er zijn geen fiscale dossiers op welk moment dan ook op Algemene
Zaken beschikbaar.
 
 Wel kunnen tijdens de kabinetsformatie, bij het aanzoeken van kandidaat-bewindslieden
en bij de besprekingen die met hen worden gevoerd, kwesties naar voren komen,
zoals in dit concrete geval die met betrekking tot de heer Wijers, waarbij
nader inzicht wordt gevergd, te verschaffen door de verantwoordelijke fiscale
autoriteiten. Zoiets gebeurt echter niet in een zodanige vorm, dat de dossiers
naar Den Haag worden gestuurd, zodat wij die zouden kunnen bestuderen.
 
 Voorzitter! De kwestie die nu aan de orde is heeft zojuist ook een aantal
vragen opgeroepen met betrekking tot de screening, de beoordeling en de wijze
waarop wordt gewerkt. Hoe lang duurt zoiets, is er niet te veel tijdsdruk
en hoe uitgebreid gaat men te werk? Wat is de reikwijdte van dat proces? Ik
heb de punten genoemd die op de checklist van de formateur stonden en die
in mijn situatie ook zorgvuldig zijn afgewikkeld. Ik zeg er direct bij, dat
het afwikkelen van die checklist niet onder een tijdsdruk staat. Zeker als
een formatie wat langer heeft geduurd, gaat natuurlijk een soort schema ontstaan
in de trant van "het zou van belang zijn om geleidelijkaan tot een afronding
te komen in verband met enz.". De zorgvuldigheid van de beantwoording van
de vragen op de checklist en de zorgvuldigheid bij het beantwoorden van meer
specifieke vragen die uit besprekingen met kandidaat-bewindslieden voortvloeien,
zijn echter niet ondergeschikt aan tijdsdruk. Anders gezegd, als er in de
eindfase redenen zijn om zorgvuldiger op bepaalde kwesties door te gaan, moet
die fase langer duren.
 
 Hoe uitgebreid zijn de vraagstelling en beoordeling? De heer Marijnissen
vroeg onder meer naar het fiscale dossier. Het is geen gebruik dat van alle
kandidaat-bewindslieden het totale fiscale dossier uitgebreid wordt gescreend
en beoordeeld. Als dat zou worden ingevoerd, zouden wij moeten afspreken de
afgewikkelde aangiften tot en met de beslissingen aan een dergelijke screening
en beoordeling te onderwerpen. Dan zou het wel eens enige jaren kunnen duren
voordat een nieuw kabinet in de beoogde samenstelling kan aantreden. Dat even
terzijde. Er wordt gevraagd naar eventuele kwesties in de vermogenspositie,
in de persoonlijke levensomstandigheden, in de geschiedenis. Men weet altijd
meer van zichzelf dan wij ook maar in de verste verten zouden kunnen weten.
Zijn er elementen die ik, formateur, moet weten met het oog op uw eigen functioneren
en mijn functioneren als beoogd minister-president? Deze vraag
wordt niet zonder aanleiding gesteld omdat het antwoord erop een belangrijke
aanwijzing geeft voor het oordeel van betrokkene in het kader van de eigen
verantwoordelijkheid die men straks als bewindspersoon bekleedt.
 
 Ik sta natuurlijk open voor iedere gedachtenwisseling die vanuit de Kamer
wordt geëntameerd over de manier waarop dat in de toekomst allemaal anders
zou kunnen of moeten, maar in de gang van zaken rondom het onderwerp dat wij
thans bespreken, zie ik geen aanleiding om een andere procedure te bepleiten
of zelfs maar te overwegen.
 
 
 
 
 
 De heer Janmaat (CD):
 
 Bij de vraag naar eventuele kwesties gaat het erom wie ervan op de hoogte
is. Als alleen de kandidaat van iets op de hoogte is en een onjuist antwoord
geeft, dan compromitteert hij zich toch niet? Heeft het dan wel zin om die
vraag te stellen?
 
 
 
 
 
 Minister Kok:
 
 Ja, dat heeft zin, omdat daarmee met zoveel woorden de verantwoordelijkheid
wordt gelegd op de schouders van de betrokkene. Er kunnen altijd omstandigheden
ontstaan waarvan in redelijkheid niet kan worden aangenomen dat de formateur
daarvan op de hoogte was en waarvan later, ook in het kader van de ministeriële
verantwoordelijkheid, in het overleg tussen de volksvertegenwoordiging en
de minister zou kunnen blijken dat van onvoldoende informatie aan de formateur
sprake is geweest. Daarom is dat wel degelijk relevant.
 
 
 
 
 
 De heer Janmaat (CD):
 
 Dat mag toch sterk betwijfeld worden. Op het moment dat het antwoord gegeven
wordt, is helemaal niet bekend of het in de publiciteit komt.
 
 
 
 
 
 Minister Kok:
 
 De vraag of het in de publiciteit komt, is niet van belang. Het is de
vraag of de informatieverstrekking aan de formateur adequaat is geweest. In
voorkomende gevallen kan dat relevant blijken te zijn.
 
 De kwestie die wij thans bespreken, geeft mij geen aanleiding een andere
werkwijze bij toekomstige kabinetsformaties te overwegen. Van een dergelijk
voornemen of van dergelijke belangstelling in de Kamer heb ik ook geen kennis
genomen op het moment dat het nieuwe kabinet zich presenteerde ten tijde van
de regeringsverklaring. Toen is volledige verantwoording afgelegd voor het
geheel van de kabinetsformatie. Ook deze kwesties konden daarbij impliciet
dan wel expliciet aan de orde worden gesteld. Als nu wordt gepleit of als
vragenderwijs aan de orde wordt gesteld of het in de toekomst toch niet anders
zou moeten, met een Amerikanisering op dit punt, dus met een sterkere rol
voor de Kamer of kamercommissies, met hearings etcetera, zeg ik nogmaals dat
de Kamer meester is van haar eigen opvattingen. Ik zie zeker ook in dit gebeuren
geen aansporing om tot een andere procedure te adviseren.
 
 Dat brengt mij bij de problematiek die vandaag aan de orde is en waarover
ik een verklaring heb afgelegd. Vanwege de omstandigheden die ik in mijn verklaring
aan de Kamer heb toegelicht, is het juist in de situatie van de heer Wijers
zo geweest dat niet alleen de problematiek rond het Antilliaans recht is uitgezocht.
In de publiciteit die in de dagen na het aantreden van het kabinet –
dus ook de heer Wijers – ging ontstaan, is ook aanleiding gevonden om
het geheel van de fiscale verplichtingen van de heer Wijers nader te doen
bezien. Toen is op zijn initiatief en met mijn medeweten een verdergaand oordeel
over het geheel van de fiscale verplichtingen van de heer Wijers gevraagd
aan de belastingdienst. Gelet op de uitkomsten van dat nadere onderzoek eind
augustus/begin september en gelet op de beoordeling van de vraag of de uitzending
van gisteravond voor nieuwe feiten heeft gezorgd, is het voor mij minder moeilijk
om de vraag te beantwoorden of hier werkelijk van nieuwe gezichtspunten sprake
is. Voor een goed begrip: ik treed niet in vragen van meer normatieve aard,
die betrekking kunnen hebben op de manier waarop minister A, staatssecretaris
B of kamerlid C, al dan niet met ondersteuning van een belastingadviseur,
zijn belastingpapieren invult.
 
 Waar het mij om gaat, is het volgende. Is er in het gehele dossier van
de fiscale verplichtingen van nu minister Wijers en toen kandidaat-minister
Wijers sprake van onderwerpen in het verkeer tussen de belastingdienst en
de belastingplichtige die anders dan van zakelijke aard zijn, waarover de
belastinginspecteur op enig moment tot een objectief en onafhankelijk oordeel
komt op basis van een eindbeslissing? Mijn antwoord op die vraag is: neen.
Daarom is het antwoord op de vraag van de heer Rosenmöller, herhaald
door de heer Marijnissen, of ik thans, nu ik over de informatie van begin
september en over deze mededelingen van de NOVA-uitzending beschik, anders
zou oordelen over de vraag of de heer Wijers minister van Economische Zaken
in dit kabinet kon worden: neen, ik zou daar niet anders over oordelen. De
heer Wijers is begin september net zo geschikt gebleken om minister te worden
als eind augustus. Op dit moment is hij net zo geschikt om door te functioneren
als minister als tien maanden geleden.
 
 
 
 
 
 De heer Marijnissen (SP):
 
 Voorzitter! Ik heb de minister-president onder andere gevraagd of hij
op het bewuste moment – dat was, dacht ik, 18 augustus 1994 –
op de hoogte was van datgene wat hem in ieder geval gisteren via NOVA ter
ore is gekomen. Was hij daar toen al en détail van op de hoogte?
 
 
 
 
 
 Minister Kok:
 
 Voorzitter! Het gesprek met de heer Wijers heeft plaatsgevonden op 19
augustus. Zoals ik al bij interruptie heb gezegd, is het niet de bedoeling
van de vragen die aan kandidaat-bewindslieden worden gesteld, om en détail
de fiscale dossiers van die mensen te screenen. De vraag van de heer Marijnissen
is dus niet relevant.
 
 
 
 
 
 De heer Marijnissen (SP):
 
 De vraag is wel relevant, alleen al omdat ik die stel. Het spijt mij dat
ik hier zo op moet reageren, maar ik heb dit al tweemaal gevraagd. Ik vraag
nu voor de derde keer of u op die 19de augustus op de hoogte was van de zaken
die gisteren in NOVA aan het licht zijn gekomen.
 
 
 
 
 
 Minister Kok:
 
 Ik heb een- en andermaal gezegd dat op 19 augustus vragen zijn gesteld
over de kwestie van het Antilliaans recht en de NV's, inclusief de regeling
van de pensioenen. Het antwoord op die vragen was bevredigend. Daarmee stond
niets meer in de weg aan het toetreden van minister Wijers tot het kabinet.
Dat heb ik ook in mijn verklaring gezegd. Slechts luttele dagen na het aantreden
van het nieuwe kabinet is publiciteit ontstaat. Deze richtte
zich voor een deel op de intussen uitgezochte en van een antwoord voorziene
vraag en had voor een deel ook een iets wijdere strekking. Het feit dat die
strekking een wat wijder karakter had, was voor de heer Wijers aanleiding –
hij was intussen minister geworden – om met mijn instemming te doen
nagaan wat het geheel van fiscale verplichtingen van hem was. Hij was namelijk
van mening dat het beter was om op dit punt tot nadere helderheid te komen.
De uitkomst van dat onderzoek was dat de punten die bij de behandeling van
de belastingdossiers van de heer Wijers aan de orde waren, geen wijdere strekking
hadden dan zijnde onderwerpen die behoren tot het zakelijke verschil van mening
dat belastingplichtigen en de belastingdienst kunnen hebben. De informaties
die de uitzending van NOVA gisteren heeft verstrekt, behoren tot diezelfde
categorie.
 
 
 
 
 
 De heer Marijnissen (SP):
 
 Ik stel dus vast dat u op de 19de augustus van die zaken niet op de hoogte
was. Indien u daar wel van op de hoogte was geweest, had u daarin dan een
mogelijke belemmering gezien om de heer Wijers aan te zoeken?
 
 
 
 
 
 Minister Kok:
 
 Het spijt mij vreselijk, maar die vraag heb ik nu toch echt beantwoord.
Vraagt u alstublieft geen herhaling van een antwoord dat ik al heb gegeven.
 
 
 
 
 
 De heer Marijnissen (SP):
 
 Nee, dat is geen herhaling.
 
 
 
 
 
 Minister Kok:
 
 Leest u de Handelingen er maar op na. Ik heb in antwoord op een vraag
van de heer Rosenmöller gezegd – de vraag is herhaald door de heer
Marijnissen –: als ik eind augustus over de wetenschap had beschikt
die ik begin september had, en als ik eind augustus had beschikt over de nadere
preciseringen uit NOVA van gisterenavond, zou ik op dezelfde wijze "ja" hebben
gezegd tegen kandidaat-minister Wijers als ik toen heb gedaan. Is dat een
duidelijk antwoord of niet? Ik heb dat antwoord voor de tweede maal gegeven.
 
 
 
 
 
 De heer Marijnissen (SP):
 
 Dit is een duidelijk antwoord. Maar dan kom ik op het volgende punt, namelijk...
 
 
 
 
 De voorzitter:
 
 Ik moet u onderbreken. Uw eerste termijn is voorbij. U kunt om een verduidelijking
vragen, en straks vraag ik of er nog behoefte is aan een tweede termijn. De
minister-president kan zijn betoog vervolgen.
 
 
 
 
 
 Minister Kok:
 
 Hiermee heb ik in belangrijke mate antwoord gegeven op de vraag, hoe om
te gaan met een eventueel vervolg. De heer Wallage heeft mij gevraagd of ik
aan wil geven, wat de aanleidingen zouden kunnen zijn die op enig moment tot
het doen aanvangen van een onafhankelijk onderzoek zouden kunnen leiden. Aangezien
een dergelijk onderzoek niet tot de gebruikelijke gang van zaken behoort,
is het niet zo eenvoudig, daar à l'improviste een antwoord op te geven
dat ook werkelijk voldoende omvattend en bevredigend is. Ik zou mij kunnen
voorstellen dat zich op enig moment kwesties voordoen in de sfeer van bijvoorbeeld
frauduleuze handelingen, misschien zelfs buiten het directe fiscale dossier
gelegen, die het nodig en aannemelijk maken om een zeer bijzondere procedure
ter beoordeling van een en ander te voeren. Er zijn misschien andere casuïstieken
aan te geven, die zich in bijzondere omstandigheden tot een onafhankelijk
onderzoek zouden kunnen laten verheffen.
 
 Maar in dit geval – ik kom daarop terug – is voor mij de ernstige
vraag aan de orde, in reactie op de door mij ernstig genomen opmerkingen van
verschillende geachte afgevaardigden, of het als bescherming van de betrokken
minister bedoelde onafhankelijke onderzoek niet te zeer de werking zal hebben
van het zetten van een premie op suggestieve, niets feitelijk nieuws toevoegende
journalistiek. In die afweging heb ik ernstige bedenkingen tegen de gedachte
van het waarschijnlijk door velen goed bedoelde onafhankelijke onderzoek.
Wat zou de opdracht van de onafhankelijke onderzoekers moeten zijn? De beoordeling
van wat in de uitzending ook werd genoemd, namelijk de belastingmoraal? Het
normatief-ethische antwoord op de vraag, aan welke normen politici, gezagsdragers,
staatssecretarissen en ministers moeten voldoen, willen zij ook echt met opgeheven
hoofd in de samenleving kunnen verschijnen omdat zij hun plicht hebben gedaan?
Of is het werkelijke onderzoek daarop gericht, dat degenen die daarvoor zijn
aangesteld en dat onafhankelijk doen, een oordeel geven over de zakelijke
verschillen van inzicht die in het normale verkeer tussen een belastingplichtige
en de belastingdienst kunnen blijken? Ik hoorde een van de geachte afgevaardigden
zeggen dat we ons toch ook moeten willen verplaatsen in de burger, die wel
zal denken: de belastingdienst is ook "Den Haag", dat is ook overheid, dat
zit allemaal dicht bij elkaar, en dat zal elkaar wel zo'n beetje schoonwassen.
Ik moet zeggen, luisterend naar dit soort geluiden, dat we ons, als dat zelfs
maar overwegingen worden die aanleiding zouden kunnen geven tot het verder
vrijpleiten van degenen die onder de verdenking zouden kunnen komen te vallen
als gevolg van negatieve journalistiek, wat verder onafhankelijk onderzoek
noodzakelijk maakt, al heel snel op een gevaarlijke weg begeven, waartegen
ik wil waarschuwen.
 
 
 
 
 
 De heer Rosenmöller (GroenLinks):
 
 Voorzitter! Het laatste ben ik met de minister-president eens, maar dat
is niet uit mijn mond gekomen, volgens mij ook niet uit de mond van een van
de collega's.
 
 
 
 
 
 Minister Kok:
 
 Ja.
 
 
 
 
 
 De heer Rosenmöller (GroenLinks):
 
 Dan neem ik daar afstand van. Het is waar, als de minister-president in
positieve zin zou reageren op het verzoek om een onafhankelijk onderzoek,
dat dit een premie op suggestieve journalistiek is.
 
 
 
 
 
 Minister Kok:
 
 Ja.
 
 
 
 
 
 De heer Rosenmöller (GroenLinks):
 
 Maar dat is een deel van het verhaal. Als de minister van Economische
Zaken, dan wel de minister-president en met hem het kabinet, desondanks dat
verzoek zou doen en als het onafhankelijk onderzoek ertoe zou leiden dat de
lezing van de minister van Economische Zaken en die van de minister-president
ondubbelzinnig worden bevestigd, dan...
 
 
 
 
 De voorzitter:
 
 Ik wijs u erop dat ook u geen termijn heeft. Wilt u uw vraag stellen?
Straks krijgt iedereen de gelegenheid om te reageren op de gegeven beschouwingen.
 
 
 
 
 
 De heer Rosenmöller (GroenLinks):
 
 Komt de minister van Economische Zaken dan niet sterker
uit de strijd naar voren? Is dit ook niet de grootste afstraffing van suggestieve
journalistiek? Heeft dit geen sanerende werking?
 
 
 
 
 
 Minister Kok:
 
 Voorzitter! Ik heb geen behoefte om welk mechaniek dan ook in werking
te stellen om bewijslast op te bouwen voor het bestrijden van de suggestieve
journalistiek. Het is in dit land nog steeds zo – dat is door velen
terecht gezegd – en het moet zo blijven dat onschuld vooropstaat, zolang
het tegendeel niet is bewezen. Ik ben overigens geen partij in dit geheel.
Dat is door sommigen ook gezegd. Ik ben geen partij. Ik ben minister-president.
Ik heb mijn goedkeuring gegeven aan de vorming van dit kabinet. Ik heb het
kabinet tegenover de Kamer verdedigd. Ik heb de overtuiging dat de zogenaamd
nieuwe feiten die gisteravond naar voren zijn gebracht, op grond van het gewisselde
tijdens de kabinetsformatie, op grond van toen verricht onderzoek en in dit
geval op grond van nader toegepast onderzoek, op initiatief van de betrokkene
zelf, met mijn medeweten en mijn instemming, niets toevoegen aan wat ik al
wist. Dat maakt het mij niet noodzakelijk om mijn oordeel te heroverwegen.
Ik vraag de Kamer wat dat betreft om daar haar vertrouwen in uit te spreken
en mij te volgen in mijn oordeel daarover, niet omdat ik partij ben, maar
juist omdat ik onpartijdig ben en hierover naar eer en geweten mijn oordeel
formuleer.
 
 
 
 
 
 De heer Schutte (GPV):
 
 Voorzitter! Ik dank de drie bewindslieden voor hun reactie. Het is goed
dat dit debat wordt gevoerd, kersvers na de uitzending van gisteravond. De
heer Bolkestein zei dat de programmamakers van gisteravond een zware verantwoordelijkheid
op zich hebben genomen door deze mengeling van feiten en suggesties de wereld
in te sturen. Daar ben ik het volstrekt mee eens. De boodschap van dit debat
gaat ook voor een deel in die richting.
 
 Het is ook waar – de heer Wallage heeft dat bevestigd, maar vrijwel
alle woordvoerders hebben dat in hun eigen woorden gezegd – dat er geen
reden is om te twijfelen aan de woorden van de regering, noch aan de woorden
die eerder zijn gezegd, noch aan de woorden die vandaag zijn gezegd. In die
zin is de vertrouwensrelatie tussen regering en Kamer niet aan de orde. Het
beleid staat ook niet ter discussie. Wij moesten alleen constateren dat bepaalde
persoonlijke feiten in discussie zijn gebracht, waardoor de minister die het
betreft extra kwetsbaar is. Daarom is extra zorgvuldigheid op zijn plaats.
Dat bracht mij tot de vraag of het niet verstandig is om, in afwijking van
het gebruik, een derde met een onafhankelijk ook naar deze kwestie te laten
kijken. Het gaat er niet om, iets te veranderen in de verhouding regering/Kamer.
Het gaat om de kwetsbaarheid van de minister in het land, want hij representeert
de overheid. Het ambt van de overheid is toch in het geding gebracht. Het
is dus zaak dat dit ambt geen schade lijdt.
 
 De minister-president is vooral aan het eind van zijn betoog op die vraag
ingegaan. In eerste instantie heeft hij gezegd dat het niet gebruikelijk is
dat nader onderzoek wordt ingesteld. Dat is waar. Dat moet ook zeker geen
gebruik worden. De objectiviteit van de belastingdienst moet vaststaan. Dat
moet ook het uitgangspunt zijn. In de uitzending van gisteravond werd juist
gesuggereerd dat dit in deze zaak niet in alle opzichten het geval is. Dit
maakt het geheel zo gecompliceerd. Degenen die vragen om een nader onderzoek
doen dit ter bescherming van de minister en met name ter bescherming van de
overheid in haar functioneren ten opzichte van de samenleving. De minister-president
heeft gezegd dat dit er gemakkelijk toe kan leiden dat er een premie wordt
gezet op suggestieve journalistiek. Ik begrijp dat spanningsveld. Dat risico
zit erin. Ik ben het met de heer Rosenmöller eens dat, als er sprake
is van een premie, een snel en effectief onderzoek de beste methode is om
die premie om te zetten in een daadwerkelijke sanctie. De beloning zal dus
van korte duur zijn, maar ik zie wel in dat wij een risico lopen.
 
 Alles afwegende, zijn er goede argumenten om in dit geval dat snelle,
effectieve en onafhankelijke onderzoek uit te laten voeren. Dit is echter
primair de verantwoordelijkheid van de regering. Nogal wat fracties uit de
Kamer hebben hierom gevraagd. De regering heeft om haar moverende redenen
gezegd dat zij dit niet nodig vond. Ik vind niet dat de Kamer moet persisteren
in deze kwestie. De beantwoording van de regering als zodanig geeft ook geen
aanleiding tot een dergelijk onderzoek. Als dat laatste het geval was, zou
de Kamer haar eigen verantwoordelijkheid moeten nemen. De standpunten zijn
helder. Het is duidelijk wie er voor en tegen een onderzoek is. Het is geen
zaak om bij motie om een onderzoek te vragen. Ik zie daarom af van het indienen
van een motie.
 
 
 
 
 
 De heer Bolkestein (VVD):
 
 Mijnheer de voorzitter! Slechts een enkel woord ter aanvulling van hetgeen
ik in eerste termijn heb gezegd.
 
 De opmerkingen van een aantal collega's hebben de strekking dat een burger,
en dus ook een minister, nooit een verschil van mening met een belastinginspecteur
mag hebben. Dat is absoluut niet zo. Iedereen kan een verschil van mening
met de belastingdienst hebben. Als dat persisteert, is er altijd beroep op
de rechterlijke macht mogelijk. De heer Schutte heeft om een onafhankelijk
oog gevraagd. Dat is er, namelijk het oog van de rechter.
 
 Nogmaals, dit is een zaak tussen de minister en zijn belastinginspecteur.
Enigerlei extern onderzoek zou ertoe bijdragen dat onbewezen suggesties in
stand worden gehouden. Wij hebben dus geen enkele behoefte aan een dergelijk
onafhankelijk onderzoek.
 
 
 
 
 
 De heer Wolffensperger (D66):
 
 Voorzitter! Ik dank de bewindslieden voor de beantwoording. Ik kan zeggen
dat mijn fractie zich daar geheel in kan vinden. Dat impliceert dus ook mijn
slotconclusie op het hier rondwarende punt ter zake van de vraag of er een
nader onderzoek moet komen. Ik zal de argumenten niet herhalen. Ze zijn door
de heer Bolkestein onder woorden gebracht. Het komt er, kort gezegd, op neer
dat ik niet de minste twijfel heb aan het vermogen van de belastingdienst
om op de door heer Rosenmöller gevraagde onafhankelijke en los van de
betrokkene staande wijze een dergelijk onderzoek uit te voeren. Sterker nog,
juist uit de gebeurtenissen zoals zij zijn weergegeven, blijkt dat
dit onderzoek is uitgevoerd en nog uitgevoerd wordt.
 
 Ik ben het met de minister-president eens dat de feiten die naar voren
zijn gekomen moeilijk anders kunnen worden gezien als de feiten die normaliter
in discussie zijn tussen belastingplichtige en belastingdienst. Dan slaat
de balans door en moet je niet de richting van onderzoek opgaan. Doe je dat
wel, dan zet je niet alleen een premie op de berichtgeving, waarover ik een
oordeel heb gegeven, maar breng je ook nog grotere schade toe aan de politieke
geloofwaardigheid dan al is aangericht.
 
 Mijn conclusie is dat wij deze zaak en deze Kamer veruit het beste dienen
door deze kwestie hier en nu met het antwoord van de regering af te sluiten.
 
 
 
 
 
 De heer Wallage (PvdA):
 
 Mijnheer de voorzitter! De minister-president heeft in zijn eerste woorden
gezegd: wij zijn beschikbaar voor de beantwoording van elke vraag die u ons
stelt. Ik vond dat voor de verdere gang van zaken van cruciaal belang. Wie
zich op grond van alle nu bekende feiten het oordeel heeft kunnen vormen zoals
de minister-president zich dat heeft gevormd, kan ook alle vragen beantwoorden.
Ik meen dat tegen deze achtergrond de afwegingen naar aanleiding van de vraag
van de heer Schutte om een onafhankelijk onderzoek in de allereerste plaats
niet gemaakt moeten worden in relatie tot een televisie-uitzending of een
minister. Deze afwegingen moeten in de allereerste plaats gemaakt worden in
de relatie tussen de Kamer en de regering. Het gaat namelijk om de vraag:
hoe zwaar telt de vertrouwensregel? Met andere woorden, de Kamer moet er ingeval
van geruchten, insinuaties en rijke gedachten altijd op kunnen vertrouwen
dat, als vervolgens aan de regering wordt gevraagd hoe zij ertegen aankijkt
en wat de feiten zijn, de regering, in dit geval de minister-president op
grond van alle feiten die hem nu bekend zijn, het antwoord geeft zoals hij
het geeft. De Kamer moet erop kunnen vertrouwen dat dat de waarheid is.
 
 Als je aan die gegevens niet twijfelt, dan vind ik dat dus tegen dat externe
onderzoek pleiten. Je moet dan wel een heel zwaar argument hebben om desalniettemin
derden te vragen ernaar te kijken. Ik zeg dat ook omdat inderdaad in het debat –
de premier wees daar op –op een gegeven moment het woorden vielen "de
bewindslieden zijn partij". Als het gaat om de vraag of de Kamer juist wordt
ingelicht, heeft de regering een grondwettelijke plicht tot het geven van
juiste informatie, ook als het binnen het kabinet om een collega gaat, ook
als het gaat om een zaak waarin de minister-president tijdens zijn formateurschap
een rol heeft gespeeld. Ons staatsbestel staat wat mij betreft onder andere
op de gedachte dat bewindslieden in staat zijn, ook als zij zelf een rol hebben
gespeeld in de voorgeschiedenis, op grond van alle hun ter beschikking staande
informatie tot een correct en zuiver oordeel te komen. Ik stel vast dat niemand
in deze Kamer, niemand, aan die woorden heeft getwijfeld. Het is dan inderdaad
het beste om het volgende vast te stellen. Als de formateur op grond van de
informatie die later nog beschikbaar is gekomen tot hetzelfde oordeel zou
zijn gekomen, dan is daarmee de kous af.
 
 
 
 
 
 De heer Janmaat (CD):
 
 Mijnheer de voorzitter! Een aantal collega's uit de vorige zittingsperiode
van het parlement hebben gezegd dat de mens in wezen geneigd is tot het kwade.
Daarop doorgaande, mijnheer de voorzitter, is ook de democratie ontwikkeld.
Want democratie met alle mooie regels van vertrouwen, heeft natuurlijk toch
een ingebouwd wantrouwen. Als het altijd goed ging, hadden we de controle
niet nodig. Welnu, door alle publiciteit – waarbij de CD ervan uit blijft
gaan dat de minister zich heeft gehouden aan de wet en het recht – is
er toch een idee ontstaan bij het grote publiek dat er mogelijkerwijze sprake
is van een dubbele moraal. Het lijkt de CD verstandig om die gedachte weg
te nemen. De CD heeft niet de indruk dat de antwoorden van de minister-president
en van de minister van Economische Zaken dat volledig hebben weggepoetst.
De CD kan, door een te gering aantal stemmen, een onderzoek niet afdwingen,
maar als dat uitblijft, zal de minister voorlopig achtervolgd worden door
de eventuele dubbele moraal. Het lijkt de CD zeer verstandig dat veel krachtiger
dan nu is gebeurd, die gedachte wordt weggenomen. Het kabinet schijnt dit
echter voldoende te vinden.
 
 
 
 
 
 De heer Heerma (CDA):
 
 Mijnheer de voorzitter! Zie ik het goed, dan zijn er drie verantwoordelijkheden
aan de orde. In de eerste plaats de verantwoordelijkheid van
de minister-president en van de formateur van dit kabinet ex post. Hij legt
op basis van de relatie regering/Kamer heden een verklaring af, die op zichzelf
duidelijk en afdoende is. De verklaring luidt: mij zijn na 22 augustus nog
informaties betreffende de inmiddels minister van Economische Zaken –
de toenmalige kandidaat-minister – ter ore gekomen. Als die mij voor
22 augustus ter ore waren gekomen, zou ik als formateur – ik constateer
dat nu als minister-president – niet tot een andere afweging zijn gekomen.
Voorzitter! Ik neem daar kennis van. Ik constateer dat op basis van die verklaring
de vertrouwensrelatie met de regering niet aan de orde is. Ik beschouw het
als een verlenging van het debat van 21 augustus en 1 september bij het aantreden
van het kabinet, waarnaar de minister-president verwees. Het is een verklaring
ex post.
 
 De minister-president stelt met nadruk dat hij niet treedt in de meer
normatieve aspecten van de belastingplichtige. Dat lijkt mij ook correct.
Hij legt de grens bij de vragen die hij stelt. Ik dring er zelf ook niet op
aan, nu de minister-president zegt dat het niet een kwestie van tijd is geweest
om aan te dringen op wijziging daarvan naar aanleiding van deze zaak. De minister-president
merkte naar aanleiding van de gedachtenwisseling in eerste termijn over mijn
vraag of het wijs is om, onverlet latend de hoofdrelatie belastingplichtige/inspecteur
van de belastingen, snel en effectief – woorden van de heer Schutte –
elke schijn hoe dan ook weg te nemen, op dat dit een premie op suggestieve
journalistiek zou zijn.
 
 Ik sluit mij aan bij de opmerking van de heer Rosenmöller, dat het
spiegelbeeld evenzeer waar is, namelijk dat als je dat snel en effectief doet,
met als uitgangspunt dat de minister niets te verbergen heeft en dat er niets
aan de hand is, die premie heel snel in een sanctie wordt omgezet. Ik zou
dat aandurven. Voorzitter! Ik heb de afweging van de minister-president gehoord.
Hij heeft in zijn verklaring met nadruk opgemerkt geen voorstander te zijn
van een onafhankelijk onderzoek. Ik heb de plussen en de minnen daarvan aangegeven.
 
 Voorzitter! Ik kom op de tweede verantwoordelijkheid, namelijk die van
een politiek leider, van een minister, van de politieke stroming van D66.
Die levert bij mij geen verdere opmerkingen op. Uit de bijdrage van de heer
Wolffensperger blijkt dat hij ten volle, ook kennis nemend van de verklaringen
van de minister van Economische Zaken en de minister-president, de politieke
verantwoordelijkheid neemt, opnieuw, voor de minister van Economische Zaken.
 
 Voorzitter! De derde verantwoordelijkheid is de betrokkenheid van de minister
zelf. De vragen van een formateur zijn gericht op de eigen verantwoordelijkheid.
Naast de wettelijke en de juridische aspecten, zijn dan ook de normatieve
aspecten aan de orde, waar de minister-president terecht buiten blijft. Als
ik in de schoenen van de heer Wijers stond, zou ik in dat verantwoordelijkheidsgebied
zelf om het onderzoek vragen waar de heer Schutte naar vraagt. Maar dat ligt
in een andere beleving. Daar moet de Kamer op zichzelf buiten blijven. Ik
let nu op de drie verantwoordelijkheidsvelden.
 
 Tot slot wil ik de minister van Economische Zaken vragen of hij dat, niet
met het oog op de relatie tussen Kamer en regering maar wel met het oog op
het volledig kunnen functioneren als bewindspersoon, heeft overwogen. Dat
raakt de Kamer wel.
 
 Alles op een rijtje zettend, de verantwoordelijkheidsgebieden langslopend
en gehoord het antwoord van de minister-president, zou ik mij niet verzet
hebben tegen een onderzoek. Gelet op het antwoord, zal ik er echter ook niet
op aandringen.
 
 
 
 
 
 De heer Wolffensperger (D66):
 
 Voorzitter! Mag ik een bijna filosofische vraag aan de heer Heerma stellen?
 
 De heer Heerma zegt dat hij toch goede gronden ziet voor zo'n onderzoek.
Dat moet toch impliciet betekenen dat hij in feite van mening is dat de belastingdienst
daartoe niet onafhankelijk of deskundig genoeg is en dat zij op dit punt niet
het geschikte werktuig is. Dat heb ik de heer Heerma niet horen zeggen. Ik
zie hem "nee" schudden. Als hij al die vragen met "nee" beantwoordt, waarom
zou je dan bovenop het instituut dat wij in Nederland voor dat onafhankelijk
onderzoek hebben, dat het onderzoek nota bene heeft uitgevoerd en nog zal
uitvoeren, nog eens een wonderlijke kop moeten zetten? Daarvan ontgaat dan
mij eens te meer de ratio.
 
 
 
 
 
 De heer Heerma (CDA):
 
 Ik zal het nog een keer heel duidelijk zeggen. Ik ga uit van de woorden
die de belastingplichtige gisteren vrijwillig heeft uitgesproken: er is niets
aan de hand, ik ben bereid opening van zaken te geven. In het verkeer tussen
kabinet en Kamer wordt hieraan door de minister-president toegevoegd, dat
het normaal is en dat er geen andere onderwerpen aan de orde zijn dan die
welke kunnen voorkomen tussen belastingplichtigen en de inspecteur van de
belastingen. Met die verklaring neem ik genoegen. Het functioneren, het gezag
van een bewindspersoon komt nauw. Daarmee spreek ik geen twijfel uit over
de normale relatie tussen de inspecteur van de belastingen en de belastingplichtige.
Dit laat echter onverlet dat ik net als de heer Schutte de vraag onder ogen
heb gezien, met haar plussen en minnen, of je niet heel snel moet aantonen
dat de heer Wijers noch in juridische zin noch in moreel opzicht iets te verwijten
valt – daar ga ik van uit; naar ik meen was dat gisteren ook het vertrekpunt
van de heer Schutte – opdat elke schijn weg is. Dat kan in de relatie
waar de heer Wolffensperger op wijst, maar waar ik op wees, lijkt mij een
additioneel voordeel te hebben. Als ik in de schoenen van de heer Wijers stond,
zou ik er volgens mij om die reden zelf om vragen.
 
 
 
 
 
 De heer Wolffensperger (D66):
 
 Is dat nu niet een klein beetje ontwijkgedrag?
 
 
 
 
 
 De heer Heerma (CDA):
 
 Ontwijkgedrag?
 
 
 
 
 
 De heer Wolffensperger (D66):
 
 Ja, ontwijkgedrag.
 
 
 
 
 
 De heer Heerma (CDA):
 
 De heer Wolffensperger heeft mij mijn politieke verantwoordelijkheid horen
uitspreken.
 
 
 
 
 
 De heer Wolffensperger (D66):
 
 Laat mij mijn zin even afmaken.
 
 Ik luister goed naar de heer Heerma. Ik hecht aan zijn oordeel daarover.
Ik hoor hem zeggen: er zijn plussen, er zijn minnen, inderdaad, Wolffensperger
heeft gelijk, de belastingdienst is zó, die kan het ook.
 
 
 
 
 
 De heer Heerma (CDA):
 
 Wil de heer Wolffensperger iets zorgvuldiger samenvatten?
 
 
 
 
 
 De heer Wolffensperger (D66):
 
 In de kern komt het er aardig bij in de buurt. De conclusie van zijn betoog
is dan de beroemde zin die in deze Kamer al voor zoveel verwarring heeft gezorgd:
ik, Heerma, geef geen oordeel, maar als ik in de schoenen van de heer Wijers
stond, dan zou ik het zo net nog niet weten.
 
 Wat vindt u er nu van, mijnheer Heerma?
 
 
 
 
 
 De heer Heerma (CDA):
 
 Mijnheer de voorzitter! Ik heb gezegd dat ik voor de politieke groepering
die ik hier vertegenwoordig, hoor en wederhoor toepassend met de minister-president,
genoegen neem met het antwoord van de minister-president.
 
 
 
 
 
 De heer Wolffensperger (D66):
 
 Dat is helder. Dank u.
 
 
 
 
 
 De heer Heerma (CDA):
 
 Nee, het was al helder.
 
 
 
 
 
 De heer Janmaat (CD):
 
 Mijnheer de voorzitter! Zou ik de heer...
 
 
 
 
 De voorzitter:
 
 U bent nog niet aan de beurt. Er is even een debat gaande. U mag straks
een vraag stellen.
 
 
 
 
 
 De heer Heerma (CDA):
 
 Voorzitter! Ik kan mij voorstellen dat de heer Wolffensperger wellicht
even afgeleid was, maar ik hecht aan hetgeen ik klip en klaar in tweede termijn
heb gezegd. Loop ik de verantwoordelijkheden langs, dan kom ik inderdaad tot
de opmerking – ik ga uit van de onschuld – dat ik mij kan voorstellen
hoe op dat punt zijn afweging is. Dat heb ik ook omgezet in een vraag aan
de minister van Economische Zaken.
 
 
 
 
 
 De heer Janmaat (CD):
 
 Mijnheer de voorzitter! Mag ik een verduidelijking vragen aan de heer
Wolffensperger? Hij wijst zo stringent dat mogelijk onderzoek af. De CD beweren
niet dat de minister de wet heeft ontdoken. Wij willen vooralsnog niet twijfelen
aan zijn moraal. Dat neemt niet weg dat bij het grote publiek dat idee is
ontstaan. Lijkt het de heer Wolffensperger niet nuttig om op korte termijn
in de publiciteit, al dan niet door onderzoek, het onderste uit de kan te
halen opdat de verdenking aan het adres van de minister wordt weggenomen?
Dat zou toch ook voor de fractie van D66 positief zijn, want...
 
 
 
 
 De voorzitter:
 
 U wilde een vraag stellen, maar u houdt een beschouwing. Wilt u nu uw
vraag stellen?
 
 
 
 
 
 De heer Janmaat (CD):
 
 Ik heb de vraag gesteld, maar ik mag...
 
 
 
 
 De voorzitter:
 
 Dan krijgt u nu het antwoord.
 
 
 
 
 
 De heer Wolffensperger (D66):
 
 Mijn antwoord is klip en klaar. Natuurlijk moet er een onderzoek komen;
de heer Wijers heeft recht op een onderzoek, maar dat heeft voor een deel
reeds plaatsgevonden bij de enige instantie die daar in Nederland toe geëquipeerd
is en die onafhankelijk kan opereren, namelijk de belastingdienst. Daaraan
is de heer Wijers precies evenveel rekenschap verschuldigd als u en ik. Ook
uit de woorden van de regering blijkt dat die lijn tot op heden uiterst adequaat
is gevolgd, want – zoals eerder gezegd – zelfs na het ingrijpen
van de journalisten in het programma van gisteren is niets toegevoegd aan
datgene wat in het onderzoek van de belastingdienst helder boven tafel is
gekomen. Ik wens minister Wijers een onderzoek van een wijze belastingdienst
en ik denk dat hij daarmee uitstekend uit de voeten kan.
 
 
 
 
 
 De heer Janmaat (CD):
 
 Maar behalve een belastingtechnisch oordeel moet er natuurlijk ook een
politiek oordeel komen.
 
 
 
 
 
 De heer Wolffensperger (D66):
 
 Mijnheer Janmaat, nou kunt u doorzeuren, maar volgens mij komt er uit
een onderzoek van de belastingdienst niets meer. Als u het tot nu toe goed
had gevolgd, wist u dat de hele handel en wandel van de heer Wijers zo langzamerhand
in twee verschillende tranches is doorgelicht. Hoe jammer dat misschien ook
voor u is, daar is niets uitgekomen wat mij tot de noodzaak brengt om hier
een politiek oordeel uit te spreken, behalve dan het politieke oordeel dat
ik op grond van de feiten, de verklaring van de heer Wijers en de verklaring
van de minister-president, gesecondeerd door de staatssecretaris van Financiën,
geen enkel ander politiek oordeel heb dan dat ik niet alleen volledig vertrouwen
heb in de politicus Wijers, maar ook in de integriteit van de persoon Wijers.
 
 
 
 
 
 De heer Rosenmöller (GroenLinks):
 
 Voorzitter! De rubriek NOVA is een serieuze rubriek, zo serieus dat wij
er volgens mijzelf bijna dagelijks naar kijken. Dat wordt hier bewezen, want
als dit in de Donald Duck had gestaan, hadden wij hier geen twee uur aan besteed.
Desalniettemin moet hier natuurlijk op een aantal belangrijke vragen een definitief
antwoord worden gegeven. Misschien mag ik de minister van Economische Zaken
nog een vraag stellen. Hij heeft gezegd dat hij na de publiciteit over de
naar Antilliaans recht opgezette, in Nederland geadresseerde BV's een onderzoek
heeft laten instellen, omdat hij situaties zoals die waarin hij terecht was
gekomen, wilde voorkomen. Wij moeten vaststellen dat dit niet is gelukt. Dat
moeten wij met elkaar eens zijn. Is het niet zo dat hij – als hij nu
de weg verkiest die hij misschien eigenlijk niet wil – terechtkomt bij
datgene waar bijvoorbeeld ook de heer Wolffensperger voor heeft gepleit, namelijk
bij het zetten van een punt achter deze affaire of zaak?
 
 Deze vraag wordt mij ook ingegeven door de argumenten van de minister-president.
Ik heb zojuist, iets te lang, bij interruptie al aangegeven dat ik erken dat
je een onafhankelijk onderzoek niet zomaar doet en dat het ook vertaald zou
kunnen worden als een premie op suggestieve journalistiek. Ook ik heb van
A tot Z naar de rubriek NOVA zitten kijken, die dit niet echt heeft opgeklopt,
maar er natuurlijk – ook dat zeg ik onomwonden – wel via suggesties
een mening in heeft gelegd, maar dat is wel eens slechter en suggestiever
gebeurd. Ik zal geen vergelijkingen met andere zaken maken, maar er waren
ook collega's en ex-collega's uit deze Kamer bij betrokken. Deze uitzending
was in ieder geval kwalitatief beter en hoogstaander en daarom praten wij
er ook uitgebreid over. Zij was dus niet zo suggestief dat je het een, twee,
drie van tafel kunt vegen. Dat is te makkelijk en dat beluisterde ik vooral
in de eerste termijn van collega Wolffensperger. Daarom zeg ik het volgende
tegen de minister- president. Op het moment dat dit de ene
kant van de medaille is en je ook erkent dat via een oordeel van onafhankelijke
derden de zaak voor de minister sterker is en het een afstraffing is van de,
in de woorden van de minister-president, suggestieve journalistiek, is het
ook een investering in het voorkomen van een herhaling van dit soort dingen.
Daar betaal je misschien een prijs voor. Dat erken ik onomwonden. Als de minister-president
in zijn verklaring, die ik natuurlijk serieus neem, vanuit zijn volstrekte,
eerlijke opvatting een dringend beroep doet op de Kamer om het vertrouwen
dat hij heeft in de minister van Economische Zaken over te nemen, is dat voor
het beperkte deel van de Kamer dat ik vertegenwoordig niet zomaar te doen.
Er zit nu eenmaal licht tussen de uitzending en de verklaring. In die zin
vind ik het ook begrijpelijk als de minister-president het vertrouwen dat
hij probeert over te brengen op de Kamer ook omzet in vertrouwen gericht op
de uitkomst van een snel, effectief, onafhankelijk en in de tijd beperkt onderzoek.
Daarmee doe je een maximale investering om er een punt achter te zetten.
 
 
 
 
 
 De heer Wallage (PvdA):
 
 De heer Rosenmöller maakt een rare, omtrekkende beweging. De kern
van de zaak is dat hij vanmiddag in de gelegenheid is om, naast al wat buiten
deze Kamer is gezegd en geschreven, kennis te nemen van de opvattingen van
de minister-president. Hij heeft zich dus een oordeel kunnen vormen over de
vraag of het valide argumenten zijn of niet. Het begint met een inhoudelijke
beoordeling. Daar ontkomt hij niet aan. Daarnaast weet hij zeer goed dat de
vertrouwensregel met zich brengt dat hij hier òf twijfel over de inhoud
van de mededelingen van de zijde van de regering moet uiten en dat ook moet
bespreken en in zekere zin ook moet aantonen waarom hij informatie van de
regering niet acceptabel acht òf dat hij de informatie moet accepteren.
Het feit dat er als het ware om psychologische redenen niet op het woord van
de regering wordt afgegaan, past niet in de verhouding tussen regering en
Kamer. Daar moet hij wel iets over zeggen.
 
 
 
 
 
 De heer Rosenmöller (GroenLinks):
 
 Ik weet niet of de heer Wallage geluisterd heeft naar mijn eerste termijn.
Ook daar heb ik mijn opvatting, net als de collega's die pleiten voor een
kort en effectief onderzoek, geplaatst tegen de achtergrond van de erkenning
en de serieuze benadering en behandeling van de vertrouwensregel. Ik zie de
minister-president dat ook non-verbaal erkennen. Ik ben niet van het slag
dat de regering hier iets laat vertellen om er vervolgens geen nota van te
nemen. Ik erken wel dat er enerzijds, onder erkenning van de vertrouwensregel,
een aantal, in de woorden van collega Schutte, feiten en suggesties de wereld
in zijn gekomen en dat daar anderzijds via het persbericht en de persconferentie
van de minister van Economische Zaken en nu via de verklaringen van beide
bewindslieden op gereageerd is. Ik ben natuurlijk op voorhand geneigd de bewindslieden
te geloven in hun verklaring. Het gaat hier echter niet om niks. Ik geef het
signaal om een en ander op een nog overtuigender manier over te brengen, niet
alleen naar de collega's die op een aantal punten nog twijfel hebben, maar
ook naar de samenleving en het journaille. Dat kan op het moment dat er een
onafhankelijk onderzoek komt.
 
 
 
 
 
 De heer Wallage (PvdA):
 
 Het is onze taak om de regering te controleren en niet om journalisten
bij te sturen.
 
 
 
 
 
 De heer Rosenmöller (GroenLinks):
 
 Het gaat hier om de vraag wat de beste investering is om er op een overtuigende
wijze een punt achter te kunnen zetten. Ik denk dat de balans dan zal doorslaan
naar een kort, effectief en onafhankelijk onderzoek, ook gegeven de interruptie
die ik met de minister-president op dit punt heb gehad.
 
 Voorzitter! Op mijn vraag heeft de minister-president geantwoord dat hij,
als hij als formateur had beschikt over de informatie die hij nu als minister-president
heeft, kandidaat-minister Hans Wijers ook geschikt had bevonden als minister
van EZ. Dat is een vrij vergaande uitspraak. Dat moeten wij meewegen, want
het is niet niks wat de minister-president daarover zegt. Ik vat zijn woorden
zo op, dat hij als formateur ook inderdaad niet over de informatie beschikte,
in ieder geval op het punt dat ons in de afgelopen uren duidelijk is geworden
en dat voor hem misschien al langer iets is waarover hij zich geen zorgen
heeft willen maken als het gaat om de positie van zijn collega.
 
 
 
 
 
 De heer Marijnissen (SP):
 
 Mijnheer de voorzitter! Het was en is niet eenvoudig voor de Kamer om
alle concrete kanten van datgene wat ons gisteren via NOVA ter ore is gekomen
te beoordelen. Een betrekkelijk groot aantal fracties in de Kamer pleit voor
een onderzoekscommissie, mede om de feiten nog eens tegen het licht te kunnen
houden.
 
 De minister-president heeft een opmerking gemaakt over de screening. Als
ik hem mag geloven, zegt hij: wees gerust, want volgens mij is die screening
goed geregeld; wij nemen alles goed door. Ik blijf toch bij mijn standpunt
dat een screening van één dag, nota bene met betrekking tot
een bewindspersoon over wie aanvullende vragen zijn gesteld, wel buitengewoon
kort is.
 
 Het belangrijkste wilde ik zoëven al per interruptie naar voren brengen,
toen ik werd onderbroken door de voorzitter. De minister-president zei dat
hij geen normatieve afwegingen maakt c.q. heeft gemaakt toen het erom ging,
bewindslieden aan te zoeken en voor te dragen.
 
 
 
 
 
 Minister Kok:
 
 Dat is een verkeerd citaat. Ik heb absoluut het woord "normatief" niet
gebruikt in het kader van het selecteren en voordragen van bewindslieden.
Leest u de Handelingen nog eens goed na, voordat u mij citeert.
 
 
 
 
 
 De heer Marijnissen (SP):
 
 Ik meen mij toch te herinneren – nu moet ik meer in detail treden –
dat u hebt gezegd dat u bij onderzoek naar het fiscale verleden van de heer
Wijers geen enkele normatieve afweging wilde maken.
 
 
 
 
 
 Minister Kok:
 
 Ik heb gezegd dat ik als minister-president geen uitspraken doe over de
normatieve, zakelijke, inhoudelijke verschillen van inzicht die kunnen bestaan
tussen de belastingdienst en een belastingplichtige, in dit geval de heer
Wijers. Ik ga daar niet over en ik ben er niet verantwoordelijk voor. U gaf
een totaal andere strekking aan mijn woorden.
 
 
 
 
 
 De heer Marijnissen (SP):
 
 Toch is dat precies wat ik bedoelde.
 
 
 
 
 
 Minister Kok:
 
 Dan heeft u zich ongelukkig uitgedrukt.
 
 
 
 
 
 De heer Marijnissen (SP):
 
 Dat mag u vinden, ik vind zelf van niet. Ik vind namelijk dat normatieve
afwegingen bij het formeren van een kabinet wel degelijk een rol moeten spelen.
 
 
 
 
 
 De heer Wallage (PvdA):
 
 Mijnheer de voorzitter!
 
 
 
 
 
 De heer Marijnissen (SP):
 
 Misschien mag ik mijn redenatie afmaken, want ik ben bang dat het misverstand
anders alleen maar groter wordt, onnodig.
 
 
 
 
 De voorzitter:
 
 Doet u dat dan nu.
 
 
 
 
 
 De heer Marijnissen (SP):
 
 Ik doe mijn best, mijnheer de voorzitter. De hoogleraar Zwemmer sprak
gisteren in de uitzending van NOVA over het continu verkennen van de grenzen
van de belastingwetgeving. Ik vind dat zo'n typering van datgene wat ons gisteren
via NOVA ter ore is gekomen kàn, dat ze ook waar kan worden gemaakt
en dat het wel degelijk ook een normatieve afweging is. Even afgezien van
"de auto" is hier geen sprake van strafbare feiten of overtreding van de belastingwet,
maar kun je hierover wel degelijk ook in normatieve sfeer spreken. Je kunt
je namelijk afvragen of dat gedrag wel gewenst en tolerabel is in het licht
van de voorbeeldfunctie van een bewindspersoon, respectievelijk zijn noodzakelijke
geloofwaardigheid.
 
 
 
 
 
 De heer Wallage (PvdA):
 
 Mijnheer de voorzitter! De heer Marijnissen lost het handig op, maar hij
citeerde niet alleen onduidelijk, maar ook echt onjuist. Ik hecht eraan om
dat duidelijk vast te stellen. De minister-president heeft – zo heb
ik hem goed begrepen – geen opmerking gemaakt over het onderwerp waar
de heer Marijnissen het nu over heeft, namelijk de formatie en het beoordelen
van kandidaten. Zijn opmerking over het normatieve sloeg op de weergave van
de opvatting van de directeur-generaal van de belastingen en het feit dat
de minister-president daar nu niet in trad. Dat is misschien heel genuanceerd,
maar het gaat hierbij wel om de vraag of wij een beetje fatsoenlijk omgaan
met de werkwijze van de formateur en de minister-president, en daarom hecht
ik eraan deze opmerking te maken.
 
 
 
 
 
 De heer Marijnissen (SP):
 
 Dat klopt, mijnheer Wallage. Dat was ook de reden waarom ik uitdrukkelijk
aan de minister-president gevraagd heb of hij, indien hij op 19 augustus vorig
jaar op de hoogte was geweest van de gegevens die wij sinds gisteren kennen,
eveneens zou hebben ingestemd met het aanzoeken van de heer Wijers. De minister-president
heeft daarop gezegd: jazeker. Welaan, op dat moment speelt het normatieve
aspect een rol: hoe beoordeel je alles wat wij gisteren via NOVA tot ons hebben
gekregen? Klaar!
 
 Voorzitter! Het is om die reden dat ik mij kan voorstellen dat de bewindslieden –
en ook de heer Bolkestein heeft dat gedaan – verwijzen naar de onafhankelijkheid
en de objectiviteit van de belastingdienst, met als beroepsinstantie de objectieve
rechter. Inderdaad, maar die toetst niet op het normatieve aspect. Ik vind
dan ook – en dat is het grote verschil met anderen die een dergelijk
onderzoek niet aan de orde vinden – dat zo'n onderzoek niet alleen betrekking
moet hebben op de feiten maar zich ook moet uitspreken over het normatieve
karakter van een en ander.
 
 
 
 
 
 De heer Van Dijke (RPF):
 
 Voorzitter! Er is gisteravond informatie gegeven waarbij werd voorgesteld
alsof mensen van de belastingdienst binnen één uur een oordeel
moesten geven over de vraag, of het fiscale verleden van de heer Wijers al
dan niet aanleiding gaf tot bezwaren.
 
 
 
 
 
 Minister Kok:
 
 Voorzitter! Dat is pertinent onjuist!
 
 
 
 
 
 De heer Van Dijke (RPF):
 
 Dan hoef ik daarover geen vraag meer te stellen. Dat zou immers een heel
korte tijdspanne zijn.
 
 Door die belastingdienst zou zijn gemeld, dat er zaken waren waarover
geen helderheid bestond, waardoor er geen afrondend oordeel gegeven kon worden
over de door de formateur gestelde vragen.
 
 
 
 
 
 Minister Kok:
 
 Aangezien het eerste onjuist was, is het tweede niet relevant.
 
 
 
 
 
 De heer Van Dijke (RPF):
 
 Dat hoeft natuurlijk niet het geval te zijn, mijnheer de voorzitter. Wanneer
daarvoor wat langere tijd genomen is, kan het antwoord van de ambtenaren nog
zijn geweest: het spijt ons, maar wij kunnen geen oordeel geven. En dat had
aanleiding kunnen zijn om de benoeming uit te stellen.
 
 
 
 
 
 Minister Kok:
 
 Voorzitter! Het is hen niet gevraagd. Er is niet door of namens de formateur
aan belastingambtenaren – waar dan ook gezeteld – gevraagd om
uitspraken over het onbesproken gedrag van kandidaat Wijers. Alle volgende
speculaties die in de media zijn gedaan over tussentijds gegeven berichten –
dat er nog geen precieze informatie en geen garantie van onbesmet gedrag was –
zijn op niets gebaseerd!
 
 
 
 
 
 De heer Van Dijke (RPF):
 
 Goed, voorzitter, dan zal die berichtgeving onjuist zijn. Ik kan dat niet
taxeren. Ik neem daarvan kennis en moet dat aannemen.
 
 Het gaat er nu naar uitzien dat er geen onderzoek komt. Dan zou er natuurlijk
aanleiding zijn voor een heleboel gerichte vragen. Zoals ik in eerste termijn
reeds heb gezegd, zitten er tussen een aantal zaken van het kabinet en van
de uitzending toch wel verschillen.
 
 Ik probeer tot een afronding te komen, want wij komen er toch niet uit.
Een hoogleraar zei tijdens de uitzending, dat hij de heer Wijers typeerde
als iemand met een hoog fiscaal risicogehalte. Dat is geen kleine uitspraak.
Daarin wordt nogal wat gezegd door iemand die voor het oog van de natie als
onafhankelijk zou moeten gelden. Hij is namelijk niet bij deze zaak betrokken
en wordt geïnterviewd als hoogleraar. Hij heeft echter die suggestie
gedaan.
 
 De heer Schutte, de heer Heerma en de heer Rosenmöller vragen zich
af, of het niet beter is om dergelijke dingen die een geheel eigen leven gaan
leiden en een geheel eigen dynamiek krijgen, uit de wereld te helpen. Ik steun
derhalve hun pleidooi om de minister-president of de minister zelf een dergelijk
onderzoek te laten entameren om binnen de kortste keren duidelijkheid in dezen
te krijgen.
 
 
 
 
 
 De heer Van der Vlies (SGP):
 
 Voorzitter! Ik dank de bewindslieden voor hun beantwoording. De kern van
de beantwoording van de minister-president – het is ook de kern van
de afweging die ik namens mijn fractie weergeef – was de zin: de wetenschap
van nú zou mijn oordeel vorig jaar over de geschiktheid en de beschikbaarheid
van kandidaat Wijers voor een ministersambt, niet hebben veranderd. Ik zeg
het nu met mijn eigen woorden, maar dit is wat de minister-president voor
het voetlicht wilde hebben. Welnu, dit is een heldere uitspraak en wij nemen
die serieus. Ons politiek oordeel is dat wij die voor waar houden en dat wij
er op dit punt verder het zwijgen toe doen.
 
 Voorzitter! Een eerste termijn wordt gebruikt om vragen te stellen, gedachten
weer te geven en überhaupt te reageren op wat anderen zeggen, in dit
geval ook op de verklaring van de minister-president en die van de minister
van Economische Zaken. Het kan de minister-president niet zijn ontgaan dat
ik namens de SGP-fractie geen voorstellen heb gedaan. Ik heb slechts vragen
gesteld, wetende dat was voorgesteld een snel en onafhankelijk onderzoek te
laten verrichten. Ik heb herinnerd aan de vraag hoe een vermeende kwestie
als die welke aan de orde was, op het grondvlak van onze samenleving zou landen.
Toen de minister-president daarover sprak, begreep ik uit zijn woorden dat
hij ook mij bestraffend wilde toespreken, dat hij mij althans wilde aanspreken
in de trant van: ja, maar zet er nu geen premie op, want als we daar toe moeten
komen, is het hek van de dam en vervuilen wij de staatsrechtelijke verhoudingen
en de discussie. Voorzitter! Er moet in dezen geen premie uitgezet worden,
maar wij moeten wel met beide benen op de grond staan. De vraag: hoe voorkom
je dat een kwestie als deze een minister of iemand anders altijd maar blijft
achtervolgen, moeten we onder ogen willen zien en we moeten proberen die te
beantwoorden. De minister-president zegt dat zijn antwoord op die vraag is:
laten wij nu een krachtige, politieke conclusie trekken; geef mij het vertrouwen
dat de afweging waarover ik het in mijn politieke conclusie had, goed was.
Dat zou het dan wat de reactie tegenover de samenleving betreft moeten zijn.
Voorzitter! Het is dan heel duidelijk waar de verantwoordelijkheid voor een
volstrekt onverhoopt en een door mij ook volstrekt ongewenst vervolg ligt.
Wat dat betreft is de SGP-fractie dan ook voluit bereid om het vertrouwen
in de conclusie van de minister-president te geven. Uiteraard spreken wij
ook ons vertrouwen in de bewindsman uit, maar dat had ik in eerste termijn
al gedaan.
 
 
 
 
 
 Minister Kok:
 
 Mijnheer de voorzitter! Ik dank de geachte afgevaardigden voor de opmerkingen
in de tweede termijn van een gedachtenwisseling die wat mij betreft –
en dit geldt ook voor de collega's, zeker voor collega Wijers – voluit
in het teken staat van ongelimiteerde beschikbaarheid voor het beantwoorden
van vragen en opmerkingen die naar mijn mening zicht hadden kunnen of moeten
bieden op de eventuele inzet en reikwijdte van wat het snelle en effectieve
onderzoek heet. Met uitzondering van de heer Marijnissen, met wie ik het overigens
grondig oneens ben, is duidelijkheid over de inzet van dat snelle en effectieve
onderzoek niet gekomen. Ik stel vast dat door een zeer groot aantal geachte
afgevaardigden is gezegd, dat noch de vertrouwensrelatie met de regering,
noch die met minister Wijers in het geding is. Er is grote bezorgdheid over
de onrust en het opzien dat door de publiciteit van gisteravond is gebaard.
Volgens de heer Schutte geeft de beantwoording geen aanleiding om te blijven
pleiten voor het onderzoek, aangezien het kabinet het onderzoek niet nodig
vindt. Het is ook geen zaak van de Kamer, zegt de heer Schutte. Zonder dat
men er echt een voorstel van maakt – moties zijn namelijk niet ingediend –
hoor ik toch verschillende afgevaardigden zeggen, dat ter bescherming van
de overheid of de betrokken minister gekozen moet worden voor het verkrijgen
van nadere duidelijkheid, hoewel daarbij een premie gegeven zou worden voor
suggestieve journalistiek.
 
 Voorzitter! Ik zeg in alle rust: ik heb die uitzending van gisteravond
niet gezien. Ik had weet van de vooraankondigingen. Er werd in Den Haag al
dagenlang gefluisterd dat iets spectaculairs zou gebeuren en dat daaraan zeer
ingrijpende consequenties voor een bewindspersoon zouden zijn verbonden. De
persberichten, inclusief de citaten van de hoogleraren en het kamerlid dat
in de uitzending aan het woord zou komen, waren in de loop de dag tijdig beschikbaar.
Ik heb de uitzending niet gezien, maar ik heb grosso modo kennis genomen van
de inhoud. In de uitzending was die waarschijnlijk doorspekt met enthousiasmerende
beelden, die ik dus heb moeten missen.
 
 Er is informatie gegeven over enkele zakelijke inhoudelijke verschillen
van mening tussen de heer Wijers, de belastingadviseur van de heer Wijers
en degenen die de aangifte moeten beoordelen en straks een beslissing moeten
nemen. Het gaat om een auto die een poosje in een etalage heeft gestaan en
daardoor, toen hij werd gekocht, minder waard was dan de catalogusprijs. Het
gaat om de vraag hoe verder moet worden gegaan met de omvang van pensioenstortingen.
Het heeft iets te maken met een reis waarvan overtuigend is aangegeven dat
zij privé is betaald. En het heeft iets te maken met het verkennen
en vervolgens niet toepassen van de mogelijkheid van een situatie waarin van
een ruimere aftrekmogelijkheid gebruik gemaakt wordt. In het jargon heet dat
de turbo-BV. Er heeft iemand voor de winkel met visartikelen gestaan, naar
een hengel gekeken en geïnformeerd of het verantwoord is om die hengel
te gebruiken. De belastingdienst heeft gezegd dat hij dat niet moet doen en
vervolgens krijgt betrokkene de beschuldiging dat hij in verboden viswater
heeft gevist.
 
 Wat moet er in hemelsnaam nu toch objectief worden onderzocht? Wat is
er anders nodig dan het oordeel dat de belastinginspecteur en, als het nodig
is, eventueel de rechter hierover gaan vellen? Wat moet er in hemelsnaam ter
bescherming van de heer Wijers gebeuren om hem van alle smaad die hem wordt
toegeworpen, te zuiveren? Mag hier alsjeblieft in het normale verkeer tussen
de belastinginspectie en de heer Wijers en degenen die hem vertegenwoordigen
gewoon tot een uitspraak worden gekomen? Wat mij dus zo verschrikkelijk somber
maakt, luisterend naar dit debat, althans naar sommige geachte afgevaardigden
in dit debat, is dat hier een soort sluipend gif is gezaaid
dat verder gedragen wordt. De schijn dat het niet helemaal pluis is, wordt
daardoor versterkt.
 
 Er is één geachte afgevaardigde die een andere toon aanslaat,
de heer Marijnissen, met wie ik het grondig oneens ben. Hij zegt dat het onderzoek
op een heel ander terrein betrekking moet hebben. Het gaat volgens hem niet
om zakelijke kwesties die in het verkeer tussen de belastingdienst en de belastingplichtige
spelen. Nee, het moet maar eens een keer gaan over de vraag hoe het eigenlijk
staat met de toelaatbaarheid van bewindslieden die grenzen van de fiscale
mogelijkheden verkennen. De minister-president, de formateur, zou in de toekomst
met kandidaat-ministers en -staatssecretarissen een grondig gesprek moeten
voeren over de vraag: verkent u, actief of passief, rechtstreeks of met uw
medewerkers, de grenzen van wat in ons rechts- en normenstelsel mag? De heer
Marijnissen wil een nieuwe norm introduceren. Hij wil een zogenaamd snel en
effectief onderzoek instellen om een nieuwe maatstaf te introduceren, los
van wat wij in wet- en regelgeving en jurisprudentie hebben neergelegd.
 
 Het siert de heer Marijnissen dat hij zo duidelijk is, maar tegelijkertijd
geeft hij mij daarmee een uitstekende argumentatie om het daar grondig mee
oneens te zijn. Al het andere uit de Kamer over snelle en effectieve onderzoeken
berust op niets. Ik heb in eerste en tweede termijn ook helemaal niets gehoord
dat mij sterkt in de overtuiging dat ik additionele informatie nodig zou hebben
om vanuit het kabinet, in overleg met collega Wijers, te zeggen: zou het niet
in uw, in ons belang zijn om tot een zuivering van smetten te komen? Nee,
voorzitter, de NOVA-uitzending heeft voor een deel ouwe koek gepresenteerd.
Dat is gedaan in een vorm en op een wijze die kennelijk aantrekkelijk was.
Spekkie voor het bekkie. Ik voel helemaal geen enkele aanleiding om welke
vorm van onderzoek dan ook op grond daarvan te gaan organiseren.
 
 
 
 
 
 Minister Wijers:
 
 Voorzitter! Ik moet reageren op een vraag van de geachte afgevaardigde
de heer Heerma. Als ik het goed begrepen heb, heeft hij het volgende gezegd.
In het verkeer tussen de Kamer en een bewindspersoon is geen sprake van een
vertrouwenskwestie naar aanleiding van wat hier gebeurd is. De integriteit
en onafhankelijkheid van de belastingdienst staan volgens hem ook niet ter
discussie. Maar, zo vroeg hij, zou het niet verstandig zijn als de bewindspersoon
of het individu Hans Wijers vanuit zichzelf het belang zou onderzoeken van
een onderzoek, vanuit de wens om deze zaak definitief uit de wereld te helpen?
Dat was wat hij mij vroeg. Nu zit ik met het probleem dat mij eigenlijk wordt
gevraagd om mijn onschuld te bewijzen. Ik voel mij althans in die positie
gebracht. Voor wat moet ik echter mijn onschuld bewijzen? De minister-president
heeft net een aantal feiten genoemd. Die zijn onderzocht en nog eens onderzocht.
Daar is een oordeel over. De enige die snel en onafhankelijk een onderzoek
kan doen naar dit soort zaken, is de belastinginspecteur. Er zijn gisteren
en vandaag ook door mij verklaringen afgelegd, die ik niet in die vorm en
in die termen had kunnen afleggen, als dat onderzoek niet had plaatsgevonden.
Ik weet niet wat ik nog meer moet doen dan dat.
 
 
 
 
 
 De beraadslaging wordt gesloten.
 
 
 
 
 De voorzitter:
 
 Ik stel voor, kennis te nemen van de verklaringen van de kant van de regering.
 
 
 
 
 
 Daartoe wordt besloten.
 
 
 
 
 
 De vergadering wordt van 15.55 uur tot 16.00 uur geschorst.
 
 
 
 
 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/h-tk-19941995-94-5716-5734.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl