Debat over de integratie van nieuwkomers (27083)
Staten-Generaal — Handelingen 
Datum: 2014-07-09 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Handeling 1999-2000, pag. 4700-4728

 
 
 

Handeling

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Vergadernummer
Datum vergadering

25-04-2000

Tweede Kamer der Staten-Generaal

1999-2000

nr. 70, pagina 4700-4728

18-04-2000

 

 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties over kamerdossier

Kamerdossier 27083Toon publicaties die dit dossier behandelen

 
 
 Publicaties in vergadering

Voortzetting van de behandeling van: Wetsvoorstel Nieuwe regels omtrent het openbaar vervoer, besloten busvervoer en taxivervoer (Wet personenvervoer 2000) (26456), en van 12 moties (26456, nr. 55, 56, 61, 62, 63, 66 t/m 720Pagina 4690-4700
Stemmingen over het wetsvoorstel Wijziging van de Politiewet 1993 in verband met de concentratie van beheersbevoegdheden op rijksniveau met betrekking tot de regionale politiekorpsen bij de Minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties (26813)Pagina 4686-4686
Regeling van werkzaamheden (dinsdag 18 april 2000)Pagina 4685-4686
Vragen van het lid Feenstra aan de ministers van Economische Zaken en van Volkshuisvesting, Ruimtelijke Ordening en Milieubeheer, over de sluitingsdatum van de kerncentrale Borssele (mondelinge vragenuur)Pagina 4683-4685
Debat over de integratie van nieuwkomers (27083)Pagina 4700-4728
Debat naar aanleiding van een algemeen overleg op 6 april 2000 over het Schattingsbesluit arbeidsongeschiktheidswettenPagina 4686-4690
Presentie en opening (dinsdag 18 april 2000)Pagina 4681-4683
Lijst van ingekomen stukken, met de door de voorzitter terzake gedane voorstellen (dinsdag 18 april 2000)Pagina 4728-4730

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 186 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
Aan de orde is het debat over de integratie van nieuwkomers
(27083).De heer Melkert (PvdA):Mevrouw de voorzitter! Op het Berlage Lyceum in Amsterdam mocht ik gisteren
de culturele afsluiting van het "slavernijproject" bijwonen, uitgevoerd door
de schakelklas, waarin een halve wereld zich presenteerde: uit Suriname, Colombia,
Turkije, Marokko, Afghanistan, Ghana, de Filippijnen. Het zouden daar nog
56 andere nationaliteiten hebben kunnen zijn, meisjes en jongens die zich
alleen in het Nederlands aan elkaar verstaanbaar kunnen maken en ze doen dat
inmiddels. Nederland van alledag.Wat mij daar en op heel veel andere plaatsen treft is deze houding: niet
de problemen, maar de kansen vooropstellen; problemen niet ontkennen, maar
oplossingen vinden en het perspectief van vooruitgang willen
zien.Er wordt iedere dag meer bereikt dan de vorige, door nieuwkomers zelf
in de eerste plaats, in een enorme inspanning met soms verbluffend goede en
soms ook erg somber stemmende resultaten. Maatschappelijke organisaties en
de overheid kunnen een belangrijke rol vervullen om het resultaat van die
inspanning te versnellen, kansen te vergroten, een open houding in de samenleving
te bevorderen en de ogen niet te sluiten voor de negatieve kanten. Afzijdigheid
aan de ene kant. Discriminatie aan de andere kant.Het CBS heeft de aandacht gevestigd op de prognose van "2 miljoen niet-westerse
allochtonen" in 2015, een belangrijk gegeven om de dynamiek van de verandering
van de samenstelling van de Nederlandse bevolking te leren kennen. Maar vanaf
de derde generatie zijn ze autochtoon. Er zullen dus, niet meer herkenbaar
in de statistiek, steeds meer autochtone niet-bleke Nederlanders zijn. De
vraag voor de toekomst is dan: zullen ze in de statistieken van de gelijke
kansen nog zichtbaar zijn, achterblijvend of buitengesloten?Dit is een herkenbare vraag, omdat die in de 20ste eeuw voortdurend aan
de orde is geweest. Het opgaan in de stad van de boerenkinderen, de doorbraak
naar de middengroepen van de arbeiderskinderen, de aansluiting bij het Nederlandse
wonen en werken van de Molukse kinderen: vroeger zouden we het verheffing
van het volk hebben genoemd en nu heet het sociale integratie. De cruciale
vraag was en is, steeds weer: gaat dit vanzelf en worden de problemen vanzelf
tot kansen? Of is laisser faire het recept voor verspilling van talent, sociale
tweedeling en criminaliteit?De geschiedenis leert dat sociale integratie het resultaat is van een
volgehouden grote gemeenschappelijke inspanning, over en weer. Het debat van
vandaag gaat over die grote inspanning, die nodig blijft. De Partij van de
Arbeid zet zich op veel plaatsen met anderen met meer en minder succesvolle
ideeën hiervoor in.Paul Scheffer komt de verdienste toe dat hij erin geslaagd is bloot te
leggen dat er onzekerheid is of we de goede kant opgaan. Maar die onzekerheid
ligt dicht bij een valkuil, de valkuil van de eigen momentopname die bestaande
problemen uitvergroot en onderliggende dynamiek onderbelicht laat. Het samenkomen
van zeer uiteenlopende culturen is de jongste aflevering van de geschiedenis
van de migrerende mens. Het is een feuilleton vol strijd; geen drama vervuld
van noodlot. Immigratie en integratie doen wel een groot beroep op de spankracht
van de samenleving. Wie kijkt naar de sociale verschuivingen in de steden,
in ons eigen land maar meer nog in verpauperde en door werkloosheid geteisterde
wijken in Engeland, Frankrijk en Duitsland, ziet een herleving van spanningen
die in de tweede helft van de 20ste eeuw overwonnen leken. Uit die geschiedenis
van sociale integratie valt veel te leren, enerzijds over de eigen krachten
die mensen kunnen ontwikkelen om in een samenleving te groeien en sociaal
te stijgen en anderzijds over de inzet om integratie als verklaard maatschappelijk
doel te versnellen en te versterken en daarmee in de traditie te treden van
het streven naar sociale gelijkheid. Met de arbeiders van toen en ook al nieuwkomers
die zijn toegetreden tot de middengroepen, is het toch steeds de aankomst
van nieuwe groepen die dat streven naar sociale gelijkheid zo brandend actueel
houdt.Ik weet niet of iedereen die met Scheffers analyse ingestemd heeft wel
bereid is de consequenties van het streven naar sociale gelijkheid te aanvaarden.
Die consequenties zijn bijvoorbeeld het vrijmaken van ruimte voor voorschoolse
taal en opvoeding, de opwaardering voor leraren in het basisonderwijs, het
voortgezet onderwijs en het beroepsonderwijs, het vrijmaken van ruimte voor
begeleiding om schooluitval en doorzakken naar criminaliteit te voorkomen,
het heropvoeden van ontspoorde jongeren, het creëren van kinderopvang
om ook allochtone vrouwen meer kansen te bieden en een gezamenlijke krachtsinspanning
om vacatures niet vanuit het buitenland, maar vanuit ons eigen land te vervullen.
Daarbij mag geen misverstand over de rol van de overheid bestaan. Mensen emanciperen
en integreren zelf. De bijdrage van de overheid strekt zich uit tot het scheppen
van voorwaarden om mensen uitzicht te bieden op acceptatie door en integratie
in een samenleving die bol staat van ongeschreven wetten. Daaruit volgt dat
het met nieuw geschreven wetten alleen niet zal gaan. Onzekerheid zal pas
wegsmelten als mensen breed herkennen dat ook nieuwkomers delen in de normen
en waarden van de samenleving. Wij zullen daar vaak bij denken: ónze
normen en waarden. Die zijn echter niet door onze voorouders in de klei van
dit land aangetroffen. Ze worden iedere dag opnieuw gevormd vanuit de diversiteit
van Nederlanders die hier samen wonen en werken. Als bijzonder kenmerk door
de eeuwen heen geldt een tolerante pluriformiteit die veel ruimte laat voor
eigen gebruiken binnen de grenzen van de in de Grondwet verankerde beginselen
van gelijkheid en zelfbeschikking.Integratie heeft veel kanten. Ik heb niet de minste pretentie, hierover
vandaag in uitputtende zin te spreken. Dat geldt ook voor die kanten waarbij
het overheidsbeleid in het geding is. Het zou jammer zijn vandaag een nieuw
paragraafje toe te voegen aan de grote fragmentatie die ons in beleidsverantwoordelijk
Nederland toch al parten speelt. Daarom wil ik mijn bijdrage richten op drie
hoofdzaken: onderwijs, arbeidsmarkt en inburgering. En belangrijker nog dan
de precieze maatregelen waarover wij komen te spreken, vind ik de ambitie
die van de eerstverantwoordelijken uitgaat om echt de leiding te nemen waar
dit nodig is of waar het vast zit.In het onderwijs is die behoefte groot. De samenloop van de revolutie
van de kenniseconomie en de aankomst van kinderen van ongeletterde ouders
uit alle windstreken, is nog niet verwerkt in een meeslepend gevoel van urgentie
dat er unieke kansen liggen en dat het in een aantal opzichten erop of eronder
is. Met gevoel voor de tijdgeest hebben de bewindspersonen van OCW hier en
daar wat luiken opengegooid onder het motto "er moet ruimte komen voor de
eigen inzichten van de instellingen". Op zichzelf kan die keuze tot productieve
resultaten leiden, want opdoen is geen recept voor een vanzelfsprekend resultaat.
Zonder ambitie echter geen richting. Het is onze diepe overtuiging dat door
middel van onderwijs, gelijke kansen dichterbij worden gebracht. Wij willen
meer van die ambitie zien. Mijn vraag aan het kabinet is simpelweg deze: hoe worden de volgende mogelijkheden gegrepen?Een vliegende start van de voorschoolse opvang, in het verlengde van de
bescheiden inzet waar de Kamer vorig jaar nog om moest vragen. Het is voorspelbaar
dat er geen momentum ontstaat als niet door het Rijk het initiatief wordt
genomen op de wijze waarop ook andere stimuleringsregelingen heel goed hebben
gewerkt. De programma's zijn ontwikkeld, nu gaat het om de professionalisering
van de peuterspeelzalen, het contact met de ouders, de rol van de consultatiebureaus
en de aansluiting op het basisonderwijs. Bij de kleintjes liggen de meeste
kansen op succes of op het missen van kansen. Komt er dus een omvangrijke
stimuleringsregeling?Invoering van leerstandaarden in basisonderwijs en basisvorming, zodat
scholen kunnen worden aangesproken op hun resultaat, en verbetering van de
arbeidsvoorwaarden voor de docenten van wie het meest wordt gevraagd. Welke
initiatieven gaat de minister nemen?Ingrijpen in de opzet van de lerarenopleidingen die te ver verwijderd
blijven van de multiculturele realiteit van onze scholen en te weinig appelleren
aan belangstelling van allochtone studenten. Hoe is het mogelijk dat het werken
met leerlingen met achterstanden en tweedetaalonderwijs ondergeschoven kindjes
zijn op de lerarenopleidingen? En waarom wachten we al een jaar op uitvoering
van een motie waarmee een doorbraak mogelijk zou zijn?Het beroepsonderwijs meer ruimte bieden voor leren en werken. Gaat Onderwijs
ook een akkoord met het midden- en kleinbedrijf sluiten? Het idee om de stage-
en werkervaringsmogelijkheden in het VMBO en daarmee de praktische vaardigheden
van de kinderen die dat het meest nodig hebben te verbeteren, is goed, maar
onlosmakelijk verbonden met de huidige leerplicht die voor ieder kind de eerste
basis biedt voor toegang tot de kenniseconomie. Zijn de minister en de staatssecretaris
dat met ons eens?In ons pleidooi om bij de gunstige ontwikkeling van de economie ruimte
te maken voor nieuwe ambities beschouwen wij stappen als deze als intelligente
investeringen. Het gaat daarbij om het samenkomen van sociale en economische
belangen als basis voor de toekomstige kracht en kwaliteit van ons land. Op
ieder van deze punten zou nog slechts één ding in de weg kunnen
staan aan uitvoering op de kortst mogelijke termijn, namelijk de beschikbaarheid
van mensen om het werk te doen. De middelen kunnen en moeten er dan voor worden
uitgetrokken. Dit zal bij Voorjaarsnota en begroting voorrang moeten krijgen.Als we er al in zouden slagen beter in te spelen op de arbeidsmarkt van
morgen, dan nog zijn we de problemen van vandaag niet de baas.De heer Marijnissen (SP):Ik hoor u nu overgaan naar de arbeidsmarkt. Heeft u het hoofdstukje onderwijs
afgesloten?De heer Melkert (PvdA):Voor dit moment, maar de week is nog lang.De heer Marijnissen (SP):Dat klopt. Ik stel toch een vraag over het onderwijs. U typeerde het integratiebeleid
van de overheid vooral als het scheppen van kansen. Er zijn de laatste jaren
veel rapporten gepubliceerd waaruit blijkt dat de segregatie, dus het bestaan
van witte en zwarte scholen, door de bank genomen nadelig is voor de kinderen
die op de zwarte scholen zitten. Is dat ook een punt waarover uw fractie hier
een mening te berde wil brengen?De heer Melkert (PvdA):Ik ben niet van mening dat je in het algemeen kunt zeggen dat witte en
zwarte scholen, zoals zij in het spraakgebruik zijn gaan heten, qua prestatie
gemiddeld van elkaar verschillen. Je hebt namelijk goede en slechte witte
scholen en goede en slechte zwarte scholen. Ik ben ook niet van mening dat
het verschijnsel van zogenoemde zwarte scholen op zichzelf een vreemd verschijnsel
is, aangezien het gewoon de samenstelling van de steden weerspiegelt. Ik ben
daarom ook niet gelukkig met de terminologie die is binnengeslopen.De heer Marijnissen (SP):Het is een feit dat die segregatie in het onderwijs bestaat. Het proces
dat de zwarte scholen – het is nu eenmaal een afgesproken term, maar
ik doel op scholen waar het percentage allochtone kinderen zeer hoog is en
steeds hoger wordt – steeds zwarter worden, beschouwt u niet als een
belemmering voor de kwaliteit, heeft u zojuist gezegd. Maar wat denkt u van
de integratie? Integratie is vanzelfsprekend ook voor uw partij iets van zeer
hoog belang. Wordt de integratie van die kinderen op die school niet bemoeilijkt
door het feit dat er zo weinig Nederlandse kinderen zijn waarmee zij kunnen
integreren?De heer Melkert (PvdA):Het kan, maar het hoeft niet. Ik denk dat dit echt van school tot school
en van buurt tot buurt verschilt. Het allerbelangrijkste wat wij kunnen doen,
is de voorwaarde te scheppen dat de kwaliteit van wat er op scholen wordt
overgedragen, aan les wordt gegeven en aan maatschappelijke kennis en ervaring
wordt meegegeven als bagage, zoveel mogelijk wordt versterkt. Want we hebben
te doen met de samenleving die we hebben, en mensen beslissen daarin ook zelf
waar zij zich vestigen en waar hun kinderen naar school gaan.De heer Marijnissen (SP):Voorzitter! De heer Melkert weet ongetwijfeld dat we in Nederland inmiddels
ook al praten over private scholen en dat het ook heel wel eens zo zou kunnen
zijn dat dit weer een nieuwe dimensie geeft aan deze segregatie. Het betekent
dat juist die kinderen waarvan we allemaal zeggen dat onderwijs en taal zo
belangrijk voor hen zijn, op de publieke sector zullen zijn aangewezen in
de toekomst. Ik vind eigenlijk dat hij zich met betrekking tot het punt van
die segregatie er toch wel wat makkelijk van af maakt. Eigenlijk is de moraal
van zijn verhaal, zowel op het punt van het lagere presteren, als op het punt
van het gebrek aan Nederlandse kinderen om mee te integreren, dat hij zegt:
dat is een gegeven, een feit; dat zullen wij moeten aanvaarden.De heer Melkert (PvdA):Nee, ik vind het op zichzelf goed dat u dit soort vragen aan de orde stelt,
maar u mag mijn antwoord niet vereenzelvigen met het accepteren van achterstand,
terwijl mijn hele betoog en trouwens de hele traditie van mijn beweging erop
gericht is om daar tegenop te komen. U heeft mij ook horen zeggen –
dat kun je ook uit allerlei gegevens halen – dat het identificeren van
zwarte scholen met lage prestatie niet klopt. Dat is gewoon
niet zo. Er zijn ook heel behoorlijk presterende zwarte scholen. Wij zien
ook heel veel mogelijkheden om prestaties te verhogen en willen er ook alle
voorwaarden voor schepen die daarvoor nodig zijn. Als u niettemin met het
punt komt of de bevolking zich meer zou moeten mengen – dat is denk
ik uw punt – dan mag u die vraag best stellen en dan luister ik straks
geïnteresseerd naar wat u op dat punt naar voren hebt te brengen. Maar
dan mag u dat weer niet verbinden met het vraagstuk van een eventuele ontwikkeling
in de richting van privé-scholen, want daar ben ik absoluut niet voor:
het type privé-scholen, waarbij je ƒ 20.000 of ƒ 30.000
betaalt om je kind naartoe te sturen. Ik zou het een heel slechte ontwikkeling
vinden als dat in ons land echt voet aan de grond zou krijgen, naast de paar
gevallen die we al kennen. Maar dat is echt een andere discussie, naar mijn
mening.De heer Marijnissen (SP):Voorzitter! Tot slot. Begrijp ik u nu goed, mijnheer Melkert – u
moet maar ja of nee zeggen of een antwoord geven dat zo lang is als u zelf
wilt – dat als het gaat om het punt van de segregatie, het zwarter worden
van de zwarte scholen en het witter worden van die witte scholen, u het betreurt
dat die processen aan de gang zijn in de grote steden en dat u dat graag anders
zou zien? Want dan is er draagvlak om samen te praten over hoe dat eventueel
anders zou kunnen. Of zegt u: dat is een gegeven van het leven dat we moeten
aanvaarden en we zullen door middel van extra investeringen in die zwarte
scholen proberen de kwaliteit te verhogen? Dat is voor mij even de vraag.De heer Melkert (PvdA):Ik vind het vreemd om het in termen te stellen van iets wat je betreurt
of niet. In de samenleving, met alle nieuwkomers die we kennen, verandert
ook de samenstelling van de steden, waar mensen zich vestigen. Als mensen
zich ergens vestigen, sturen ze ook hun kinderen naar school, meestal in de
buurt en dat zie je dan terug. Daar hoef je op zichzelf niet van op te kijken.
Maar waar wij altijd voor opkomen, niet alleen in het onderwijs, maar ook
in de volkshuisvesting en in de gezondheidszorg – hoe mensen kunnen
wonen en zich kunnen ontplooien –, is dat er gelijke kansen worden geboden.
De moraal van mijn verhaal is dat dit nu, in deze actualiteit, niet anders
is dan het de hele 20ste eeuw is geweeste. Het is een zaak waar wij ons voor
hebben ingespannen en daar gaan we mee door ten behoeve van mensen, ongeacht
hun kleur en hun sociale status, die daarop terecht een beroep doen, waar
dan ook gevestigd.De heer Marijnissen (SP):Voorzitter!...De voorzitter:Nee, want dan beginnen we aan het verkeerde eind, mijnheer Marijnissen.
Laatste vraag is bij mij altijd laatste vraag, dat weet u.De heer Melkert (PvdA):Mevrouw de voorzitter! Als wij er al in zouden slagen beter in te spelen
op de arbeidsmarkt van morgen, dan nog zijn we de problemen van vandaag niet
de baas. Aan de huidige ontwikkeling zitten veel ongekende en ook verheugende
kanten, maar er zijn ook wrange bijverschijnselen. Dit roept de vraag op hoe
de Wet arbeid vreemdelingen wordt toegepast nu tamelijk massaal arbeidskrachten
uit andere landen worden binnengehaald, soms puur op kwalificatie –
dan biedt de wet daar ook de ruimte voor – en niet zelden op gronden
die meer te maken lijken te hebben met werkgeversgemak dan met iets anders.
Ik noem bijvoorbeeld het aantrekken van verpleegkundigen in het buitenland,
terwijl met een beetje bijscholing in ons land verblijvende allochtone gediplomeerden
zo zouden kunnen worden ingeschakeld. Ik vraag de minister van Sociale Zaken
en Werkgelegenheid om in te gaan op zijn beleid op dit punt op dit moment.De minister van Sociale Zaken en Werkgelegenheid spreidt overigens een
ambitie ten toon die ons zeer aanspreekt. Het blijft niet bij de constatering
vanuit het midden- en kleinbedrijf, dat er zo'n 20.000 vacatures liggen te
wachten op ook allochtone werkzoekenden. Daar worden nu de handen ineengeslagen.
Een aanpak als deze is nodig om Nederland op te roepen niet voorbij te gaan
aan het talent dat we zelf in huis hebben. Garantie op resultaat vragen we
niet; zekerheid van een maatschappelijke partners aansprekende en uitnodigende
inzet verwachten we wel.Tot de taken van Sociale Zaken en Werkgelegenheid behoort ook het gevolg
geven aan de aanbevelingen van de taskforce minderheden onder leiding van
Ed Nijpels, een goed voorbeeld van het zoeken en vinden van breed draagvlak
voor actie, met als bijzonder kenmerk dat de start plaatsvond onder auspiciën
van het eensgezinde duo Dijkstal en Melkert, destijds nog in ministeriële
vermomming. Ook de voortgang met de sluitende aanpak behoort hiertoe. Het
opheffen van langdurige werkloosheid is des te belangrijker nu de kansen op
uitstroom naar regulier werk groter zijn dan lange tijd het geval is geweest.
Wij herinneren ons nog het rapport "Samen vol vertrouwen de toekomst tegemoet",
over de problemen van Marokkaanse jongeren. Mede naar aanleiding daarvan zijn
er belangrijke initiatieven genomen, gericht op Marokkanen maar ook op Turkse
en al eerder Antilliaanse jongeren. Met wisselend succes, maar óók
met succes.Die inspanningen moeten nu structureel worden voortgezet. Het loopt op
1 mei af. Wij vragen het kabinet dit mogelijk te maken en steden, niet alleen
de grootste, die veel problemen van uitsluiting en criminaliteit tegenkomen,
ook de ondersteuning te bieden waar deze terecht aanspraak op maken. Ik noem
in dit verband Eindhoven, Dordrecht en Gouda. We mogen ons niet verschuilen
achter de veilige term G17 om niet te willen weten wat er echt speelt.Van alle remedies blijft werk de beste. Bijzonder belangrijk is het voornemen
van het kabinet om na te gaan hoe de armoedeval verder kan worden verminderd.
Het lijdt geen twijfel, dat duidelijk meer netto overhouden aan het aanvaarden
van werk flink kan helpen om de schijnzekerheid van een uitkering achter te
laten. Met het belastingplan wordt op 1 januari een flinke stap gezet. De
PvdA-fractie wil dat nog in deze kabinetsperiode de overgang van uitkering
naar werk met een gerichte lastenverlichting extra wordt geholpen. De vormgeving
luistert daarbij nauw. Het is heel goed mogelijk om inkomensrechtvaar- digheid
en arbeidsmarkteffectiviteit vruchtbaar met elkaar te verbinden. Dat is voor
ons een voorwaarde en, naar ik ten overvloede aanneem, voor
de minister ook.De heer De Hoop Scheffer (CDA):Voorzitter! Ik neem aan dat wanneer collega Melkert het over armoedeval
heeft, ontkoppeling van lonen en uitkeringen in zijn vocabulaire niet voorkomt.De heer Melkert (PvdA):Ik neem aan in uw vocabulaire ook niet!De heer De Hoop Scheffer (CDA):Ik stelde de vraag allereerst aan u!De heer Melkert (PvdA):Ja, maar het antwoordt zoveel gemakkelijker als je ook gezamenlijk...De heer De Hoop Scheffer (CDA):Als u begint, zal ik het ook doen! Ik neem aan dat het woord "ontkoppeling"
in het vocabulaire van collega Melkert niet voorkomt?De heer Melkert (PvdA):Ik moet zeggen dat ik mij daar helemaal niets bij kan voorstellen. Als
we eerder van iedereen en zeker van mensen met bescheiden inkomens vele offers
hebben gevraagd, kan ik mij niet voorstellen dat het in je hoofd opkomt om
op het moment dat het wat beter gaat over ontkoppeling na te denken, laat
staan dat je de brutaliteit opbrengt om er ook een uitspraak over te doen!De heer De Hoop Scheffer (CDA):Ik had het niet beter kunnen formuleren!De heer Melkert (PvdA):Ik ben blij dat de heer De Hoop Scheffer op dit punt aan onze zijde staat.Mevrouw de voorzitter! Voor de minister voor het Integratiebeleid was
dit debat aanleiding om een nota te zenden, al zou andersom meer voor de hand
hebben gelegen. De Kamer had namelijk gevraagd om per 1 april het bestedingsplan
te mogen zien voor de extra inspanningen gericht op inburgering van zogenoemde
oudkomers naar aanleiding van aanvaarde moties van mijn collega Noorman. De
PvdA-fractie is teleurgesteld over wat nu voorligt. Voor het goede begrip:
zij is teleurgesteld in het kabinet als geheel – misschien is dat een
schrale troost, maar daar valt allicht weer beter mee te werken – omdat
het er maar niet in slaagt om grip te krijgen op de uitvoering van vele goede
bedoelingen. Wie de moeite neemt om de passages over de problemen rond de
Wet inburgering nieuwkomers tot zich te nemen, wendt zich naar adem snakkend
af, bedwelmd door de walmen die elkaar verstikkende bureaucratieën verspreiden.
Is er iemand die verantwoordelijkheid neemt voor de tekortschietende capaciteit
en de veel te weinig op de uiteenlopende mogelijkheden van deelnemers toegesneden
kwaliteit van de inburgering? Wie is de probleemeigenaar van het oplopen van
de wachtlijsten met 35% sinds de Kamer al in meerderheid uitsprak dat een
extra inspanning geboden was?Het kabinet zegt nu doodleuk dat het de moties niet wil uitvoeren. Dit
kunnen wij onmogelijk serieus nemen. Gek genoeg is dit nog wel te verklaren.
Deze houding is terug te brengen op te veel desinteresse bij delen van de
rijksoverheid om feiten te kennen en doelen te stellen. De PvdA verwacht van
het kabinet een andere houding. Die maakt kwetsbaarder, maar ook zichtbaarder
dat er verantwoordelijkheid wordt genomen. Dat is in essentie waar vertrouwen
kan worden gewonnen dat er uitzicht op succes bestaat. En wij kunnen weten
dat er ook successen bestaan. Van de in Nederland geboren kinderen van ouders
uit Azië, Afrika of Turkije heeft 20% meer werk kunnen vinden dan hun
leeftijdgenoten uit de eerste generatie. De directe arbeidsmarktmaatregelen
van het vorige en het huidige kabinet hebben door de toepassing van het evenredigheidsbeginsel
naar schatting zeker 60.000 allochtonen aan werk geholpen. Aan collega's als
Rosenmöller en Dijkstal komt de eer toe destijds in een vroeg stadium
al wetgeving te hebben voorgesteld voor evenrediger arbeidsdeelname. Dat is
moeilijk in verhouding tot de praktijk, maar uitermate belangrijk als maatschappelijk
signaal. Om dat signaal gaat het mijn fractie vandaag, ook in de hoop op een
breed draagvlak voor overtuigender regeringsinitiatief.De heer Dijkstal (VVD):Voorzitter! Nu ik hier, toevallig vandaag, als fractievoorzitter van de
VVD-fractie sta, wil ik u vragen om mij toe te staan voordat ik begin, de
grote erkentelijkheid van de VVD-fractie uit te spreken voor de wijze waarop
u, het Presidium en het voltallige Kamerpersoneel ons de afgelopen dagen hebben
bijgestaan. Ik wil ook graag alle collega's zeer oprecht danken. Het was werkelijk
hartverwarmend.Dat gezegd hebbende, is nu het debat over de integratie aan de orde. Ik
ben voornemens om mijn bijdrage aan dit debat vooral te richten op de vraag
wat de rol van de overheid in dat proces van integratie is en, sprekend over
de overheid, ook wat de rol van de politieke partijen daarin is. In theoretische
termen is dit snel uit te leggen. Ik dacht dat het onze voornaamste taak was
om gunstiger voorwaarden te scheppen, opdat dat integratieproces goed gestalte
krijgt in de samenleving. Je zou nog een stap verder kunnen gaan door te zeggen
dat vooral geprobeerd moet worden om notoire knelpunten mee te helpen oplossen.
Het is misschien wel goed om hier van mijn kant nog eens te zeggen dat de
VVD-fractie tegen segregatie en assimilatie is. Daarmee bedoelen wij de gescheiden
ontwikkeling en het totaal eenzijdige proces waarin de een zich volledig moet
aanpassen aan de ander. Derhalve is de VVD-fractie voor integratie, zijnde
een tweezijdig proces.Het probleem van dat integratieproces is dat het zeer gecompliceerd is
en dat het, omdat het heel belangrijk is voor de Nederlandse samenleving,
zijn gevoeligheden kent. Dat is de reden dat wij willen proberen om te zoeken
naar evenwichtigheid als het gaat om het meekrijgen van zoveel mogelijk mensen
in dat proces. Grofweg wonen er ongeveer 16 miljoen mensen in Nederland. Ongeveer
10% daarvan heeft een andere etnisch-culturele achtergrond en is in de laatste
30 jaar naar Nederland gekomen. Over die orde van grootte hebben wij het.
Dat noemen wij de multiculturele samenleving. Ik wil die ook alleen zo noemen.
In debatten en artikelen wil men de multiculturele samenleving graag nog een
andere inhoud geven – dan komen er direct adjectieven boven als "drama's"
of "verrijking" – maar het is een gegeven dat zich in deze moderne tijd
aan ons voordoet. Het gaat om 16 miljoen mensen, waarvan een kleine 10% een
andere etnisch-culturele achtergrond heeft.De vraag doet zich vervolgens voor hoe zo'n integratieproces in dit kleine
land gestalte krijgt. Ik wil eerst nadrukkelijk en weloverwogen
stilstaan bij een aantal positieve ontwikkelingen. Ik start met een uitlating
van staatssecretaris Adelmund van 10 november 1999 in de Tweede Kamer. Ik
citeer haar nu – het staat in de Handelingen –: "De allochtone
leerlingen hebben een spectaculaire sprong gemaakt, in vergelijking met hun
ouders. Spectaculair. De prestaties van allochtonen zijn ook spectaculair
in vergelijking met die van autochtonen. Ik ben weer te emotioneel, maar waarom
noemt niemand dat? Waarom sterkt niemand die kinderen in die kracht?". Ik
heb zelf weinig moeite gehad met de emoties die mevrouw Adelmund tentoonspreidde,
moet ik heel eerlijk zeggen, maar ik heb helemaal geen moeite met de hartenkreet
die daaruit sprak.Wie de rapportage Minderheden van 1999 van het Sociaal en cultureel planbureau
erop naleest, komt een paar bevindingen over met name het onderwijs tegen.
Eerste deze: Jonge Turken en Marokkanen zijn veel hoger opgeleid dan hun ouders.
Een andere: Chinezen en Vietnamezen presteren zeer sterk. Nog een: Gunstige
tendens qua beheersing Nederlandse taal bij langer in Nederland verblijvende
groepen. Over de arbeidsmarkt kwam ik het volgende tegen: "De deelname van
allochtonen op de arbeidsmarkt neemt toe, in termen van minder werklozen en
een groeiend aantal werkenden." In de rapportage staat ook dat het functieniveau
van Turkse en Marokkaanse vrouwen is gestegen. Er is een toenemend aantal
allochtone ondernemers, met name in de Turkse gemeenschap. De tweede generatie
werkt op een hoger functieniveau dan de eerste. In algemene termen wijs ik
op de interessante notie dat, ondanks de toename van het aantal allochtonen,
de intolerantie onder de bevolking niet toeneemt.Ik kan achter deze noties van het Sociaal en cultureel planbureau ook
moeiteloos een aantal eigen ervaringen neerleggen. De heer Melkert had er
blijkbaar gisteren één in Amsterdam. Zo wijs ik op een initiatief
van Chinese organisaties in Amsterdam, samen met de NV Werk, voor het openen
van een kokschool voor Chinese koks. Ik wijs op het Arena-academieproject
in de Bijlmermeer, met behulp waarvan het Augustinus College samen met het
bedrijfsleven zorgt voor een cursusaanbod, met name gericht op commerciële
dienstverlening en de ontwikkeling van sociale vaardigheden. Ik heb het genoegen
gehad, met een aantal andere Kamerleden, een bezoek te mogen brengen aan de
tentoonstelling Kunst van de islam in de Nieuwe Kerk in Amsterdam. Deze tentoonstelling
heet: "Aardse schoonheid, hemelse kunst". Afgezien van het feit dat dit een
mooie tentoonstelling is, was ik zeer onder de indruk van het grote aantal
basisscholen uit de regio Amsterdam dat die tentoonstelling bezocht. In die
omvang is dat nog nooit eerder gebeurd met een tentoonstelling in Amsterdam.
Wij hebben in Nederland inmiddels een glossy blad, getiteld "RôOf",
van en voor succesvolle jonge allochtonen uit verschillende sectoren van het
maatschappelijk leven. Ik was zeer onder de indruk van de open brief van een
onafhankelijke groep burgers – zo noemden zij zich – van Antilliaanse,
Indische, Marokkaanse, Surinaamse en Turkse afkomst aan de Kamerleden. Dat
positieve beeld wil ik genoemd hebben en dat stapelt zich boven op andere
zaken zoals: de succesvolle voetballers, de succesvolle zangers, het lekkere
eten, de mooie kleding en alle dingen die wij ook belangrijk vinden. Al die
zaken vind ik belangrijk, maar ik vind het beeld dat in die brief naar voren
komt nog één slagje belangrijker. Ik zeg dat met zoveel woorden
omdat ik denk dat je oog moet hebben voor wat er goed gaat als je mensen mee
wilt krijgen in een proces. Natuurlijk heb ik ook oog voor problemen en daar
zal ik straks op ingaan.Overigens is er een kwestie waar ik niet helemaal uit ben. Ik gebruik
telkens het woord "allochtoon". Hoelang gebruiken wij dat woord voor bijvoorbeeld
mensen die Nederlander zijn, een deel door naturalisatie en een toenemend
deel door geboorte? Ik hoor steeds vaker mensen uit die kringen zeggen: ik
ben toch Nederlander; waarom spreek je me niet eerst aan op mijn Nederlanderschap
en dan gaan wij later kijken of er problemen zijn die etnisch of cultureel
gerelateerd zijn. Daar zit iets in. In die zin was ik het eens met de opmerking
van de heer Melkert over de derde generatie. Als het Nederlanders zijn, praten
wij toch over dezelfde rechten en dezelfde plichten? Maar als er problemen
zijn, moeten die natuurlijk op dezelfde wijze worden opgelost. Daar wil ik
het tweede deel van mijn verhaal aan wijden. Ik moet een selectie maken, omdat
de Kamer de beslissing genomen heeft – en daar stond ik achter –
dat er een beperkt aantal bewindslieden achter de tafel zit. Een aantal onderwerpen
dat ik graag aan de orde zou willen stellen, betreft het terrein van andere
bewindslieden. Ik heb mij echter achter deze beslissing geschaard en als onderwerpen
niet aan de orde kunnen komen omdat de desbetreffende bewindslieden er niet
zijn, dan zullen er later nog wel momenten komen waarop dat wel kan. Uiteraard
hoop ik dat mijn vragen wel beantwoord zullen worden, maar ik beloof dat ik
zeer specifiek en zeer praktisch zal zijn.Het eerste punt waar ik kort op in wil gaan betreft het "cumulatie van
problemen"-beleid. Ik zeg dit met opzet zo omdat ik ooit als Kamerlid begonnen
ben met het PCG-beleid. Oudere leden van de Kamer zullen zich dit herinneren:
het probleemcumulatiegebiedenbeleid. Wat was dat toch een onmogelijk woord,
maar daar is het allemaal mee begonnen. Dat heeft later zijn vervolg gehad
in wat wij sociale vernieuwing zijn gaan noemen, een beleid dat door de VVD
volledig gesteund is. De sociale vernieuwing werd gevolgd door wat wij in
1994 het grotestedenbeleid zijn gaan noemen. Dat beleid is erop gericht om
bij cumulatie van problemen – werkloosheid, slechte huisvesting, criminaliteit,
verpaupering in de wijk etc. – een goede oplossing te vinden. Wij moeten
ons realiseren dat deze problematiek primair van sociale aard is. Natuurlijk
zullen er etnisch-culturele aspecten een rol spelen die het bemoeilijken,
waar misschien extra aandacht aan geschonken moet worden. Van oudsher heeft
PCG-beleid – sociale vernieuwing en grotestedenbeleid – een sterke
sociale dimensie. Dat zullen wij zeer voor ogen moeten houden.Bij het grotestedenbeleid speelt een bestuurlijk probleem. Kamer en kabinet
kunnen vinden dat er iets moet gebeuren, maar de uitvoering ligt in handen
van andere partners. In dit geval met name de gemeentelijke overheden. Dat
is gecompliceerd. Ik meen dat wij op dat terrein in de afgelopen jaren wel
degelijk een slag hebben gemaakt. Ik heb ook waardering voor wat de heer Van
Boxtel op dit terrein gedaan heeft. De vraag die voorligt is
echter of er misschien nog te weinig – misschien met name in de gemeenten –
gewerkt wordt met concrete doelstellingen, met concrete outputmeting en met
concrete resultaatsverplichtingen. Is er wel sprake van een voldoende adequate
gezamenlijke monitoring van wat er gebeurt? Dat lijkt mij zeer relevant en
ik hoop dat de minister daar straks op in zal willen gaan.Ook ik heb als zeer belangrijk onderdeel van mijn bijdrage het onderwijs.
Ik wil een aantal punten langslopen. Ik besef dat ik nu ook vragen ga stellen
die op het terrein van staatssecretaris Adelmund liggen, maar ik merk wel
in hoeverre ik daar antwoord op krijg. In de eerste plaats betreft dat de
Nederlandse taal. In alle onderwijsverslagen van 1994 tot 1998 is er kritiek
op het taalonderwijs op de basisscholen. Het Onderwijsverslag van 1994 stelt
dat de reeds beschikbare goede methoden voor Nederlands als tweede taal op
de scholen zelden worden gebruikt. In Rotterdam is een project gestart –
het KEA-project – dat veel aandacht geeft aan Nederlandse taal, aan
doelen en aan instructie. Het is succesvol, maar het krijgt nauwelijks navolging.
Dat komt waarschijnlijk, omdat in de wet- en regelgeving nog te globaal, te
vrijblijvend wordt gesproken over de taal. Waar nu nog steeds staat "algemene
kerndoelen" zou mijn fractie concrete leerstandaarden willen hebben, in de
wet vastgelegd en op verscheidene momenten in een leerlijn te meten. Mijn
vraag aan het kabinet is: bent u bereid snel de algemene kerndoelen voor Nederlandse
taal om te bouwen in leerstandaarden, zoals ik zo-even heb omschreven. Zij
moeten zeer concreet zijn, zeer praktisch en direct gericht op resultaat.Het volgende onderdeel betreft het achterstandenbeleid. Het Sociaal en
cultureel planbureau zegt dat de achterstand op autochtonen na zes jaar basisonderwijs
groter is dan bij aanvang. In het landelijk beleidskader, dat nu volgens het
nieuwe jargon GOA heet ofwel het gemeentelijk onderwijsachterstandsbeleid,
komen wij nog steeds onduidelijke doelen tegen die niet te toetsen zijn en
zeker geen concrete resultaatsverplichtingen. Dat moet natuurlijk in de kortst
mogelijke tijd anders. Dat zullen concrete doelen moeten zijn, toetsbaar en
uitgedrukt in resultaatsverplichtingen.Misschien is dat niet zo makkelijk, zolang wij nog op de verkeerde manier
omgaan met wat tegenwoordig heet de gewichtengelden en vroeger de SE-factor.
Zolang wij nog menen dat gelden aan scholen moeten worden toegedeeld op de
kernmerken van de ouders – die kenmerken waren dan: of van allochtone
afkomst, of langdurig werkloos – maken wij niet de koppeling die gemaakt
moet worden naar de concrete, te meten achterstand van het individuele kind.
Dat is niet goed in de toedeling van gelden, die betrekkelijk willekeurig
is. Het werkt bovendien niet om dat te doen wat in de scholen moet gebeuren,
namelijk dat de leerkracht voor de klas van het individuele kind bepaalt:
dit is de achterstand en vanaf dit niveau wil ik hem graag in zoveel tijd
op dat niveau brengen. Dat is een concreet leerdoel. Als de leerkracht niet
alleen kan, moet hij daarin worden bijgestaan door diegenen die daar verstand
van hebben of meer mankracht kunnen leveren. Zo concreet zou het moeten zijn!
Mijn vragen aan het kabinet zijn dan ook de volgende.Er is in het regeerakkoord afgesproken dat er een herziening komt van
het landelijk beleidskader. Dat betekent dat wij nu de directe uitvoering
wensen van de motie-Passtoors. Deze motie is in het najaar door de Kamer aangenomen.
Er moet snel een wetsvoorstel komen. In de wet moet de topprioriteit aan toetsbare
doelstellingen worden geregeld, met name op het gebied van de Nederlandse
taal.Wij zouden ook graag zien dat de staatssecretaris haast maakt met de ombouw
van het gewichtengeld. Het moet niet meer toegekend worden op basis van etniciteit,
maar op basis van achterstand. Zij heeft een onderzoek toegezegd. Ik geloof
dat ik die toezegging al in 1984 van het toenmalige kabinet heb ontvangen.
Wij moeten niet meer onderzoeken, wij moeten dat gewoon durven veranderen.
Ik voeg daaraan toe dat er ook een financiële prioriteit bij het taalonderwijs
moet worden gelegd en niet bijvoorbeeld bij de niet-onderwijsactiviteiten
in de brede school. Dat zijn mijn concrete vragen op dit punt aan het kabinet.Ik kom te spreken over het onderwijs in allochtone levende talen, OALT.
Dat onderwijs zit niet meer in het reguliere schoolcurriculum. Ik ben daar
op zichzelf blij om, omdat allang was gebleken dat dit zeer ten koste ging
van het reguliere onderwijs. Wij zien echter nog wel dat bijvoorbeeld de OALT-leerkrachten
soms de Nederlandse taal niet spreken! Is dat niet iets wat met de allergrootste
spoed moet worden veranderd? Aan degenen die onderwijs in de allochtone levende
talen geven – als je meent dat te moeten geven – mag toch als
eerste eis gesteld worden dat zij de Nederlandse taal beheersen? Als het gaat
om prioriteiten vragen wij ons af of wij niet prioriteit moeten geven aan
het reguliere taalonderwijs en of de OALT-leerkrachten die dat kunnen, niet
ingezet moeten worden, juist op de plaatsen waar tekorten zijn in de basisschool,
namelijk in het geven van ondersteuning aan het Nederlands taalonderwijs.
Ook deze vragen stel ik specifiek aan het kabinet.Ik kom te spreken over de basisvorming en het VMBO. De basisvorming is
ontstaan vanuit de gedachte dat er een gelijk vakkenpakket moet zijn voor
iedereen. Wij weten inmiddels uit de rapportage van het Sociaal en cultureel
planbureau over 1997 dat dit geleid heeft tot een disproportionele schooluitval
van allochtonen. Dat is niet aanvaardbaar. Er is in het najaar van 1999 een
zeer kritische evaluatie van de basisvorming geweest door de inspectie. Ik
raad u dringend aan die eens te lezen. Inmiddels weten wij ook dat ook het
voorbereidend middelbaar beroepsonderwijs niet voldoet aan de eisen die je
daaraan zou moeten stellen. Ik verwijs naar uitlatingen van wethouder Van
der Aa uit Amsterdam die zorgelijk zijn. Op deze punten heb ik ook een concrete
vraag aan het kabinet. Is het kabinet bereid nu snel een praktische, motiverende
en beroepsgerichte leerweg in te voeren vanaf de brugklas? Wij realiseren
ons dat dit zal betekenen dat een knip of misschien zelfs knippen moeten worden
aangebracht in de basisvorming, met aan de ene kant zoals ik al zei de meer
praktische beroepsgerichte variant met een concentratie op de kernvakken voor
het beroepsonderwijs, en aan de andere kant de wat uitdagender basisvorming
voor dat algemeen vormend onderwijs. In dit kader past wat ons betreft datgene
wat mevrouw Adelmund heeft gezegd over die 14-jarigen. Ik heb
daar krantenartikelen over gelezen die volgens mij niet sloegen op wat zij
heeft gezegd. Wat zij heeft gezegd, heeft betrekking op wat wij ook voorstellen:
die praktisch beroepsgerichte variant, natuurlijk met instandhouding van de
leerplicht.De heer Melkert (PvdA):Voorzitter! De heer Dijkstal moet natuurlijk zelf weten wat hij namens
zijn fractie voorstelt en wat hij prettig zou vinden dat er verder gaat gebeuren,
maar ik maak bezwaar tegen de verbinding die hij legt met de evaluatie van
de basisvorming. De constatering dat er problemen zijn, ook problemen van
uitval, van het niet kunnen halen door leerlingen van allerlei doelstellingen,
is terecht. Als je scholen bezoekt, kun je dat zelf zien. Dat geldt trouwens
niet alleen voor allochtone leerlingen. Maar de constatering dat die problemen
er zijn, is wat anders dan de constatering dat zij door de basisvorming zijn
ontstaan. Dat staat ook niet in de analyse die de heer Dijkstal heeft aangehaald.
Ik verzoek hem op dat punt wat terughoudender te zijn.De heer Dijkstal (VVD):Daarin moet ik u teleurstellen. Dat zal ik niet zijn, maar ik probeer
ook niet weg te blijven uit een wat meer ideologisch debat als het debat dat
wij indertijd in dit huis zeer uitgebreid hebben gevoerd toen het ging om
de ontwikkeling vanaf de middenschool naar de basisvorming. Altijd heeft de
VVD ervoor gewaarschuwd dat met die basisvorming de leerling die minder met
het hoofd maar meer met z'n handen kan gericht op beroepsuitoefening, het
slachtoffer zou zijn. Helaas moet ik constateren dat uit de door mij genoemde
onderzoeken blijkt dat dit ook is gebeurd. Daarom leg ik nu aan het kabinet,
en impliciet aan u, de vraag voor of wij niet snel moeten komen tot de meer
beroepsgerichte leerweg, een aparte leerweg, juist voor die leerlingen. Voor
een deel vallen die leerlingen samen met autochtone leerlingen, maar er zijn
natuurlijk ook autochtone leerlingen die met die leerweg geholpen zouden zijn.
Die oplossing zou concreet kunnen worden gerealiseerd door de nieuwe leerweg
nu in te voeren in de basisvorming en in het VMBO.De heer Melkert (PvdA):Voorzitter! Ik maak geen bezwaar tegen het voorstel, want het doen daarvan
is de eigen verantwoordelijkheid van de heer Dijkstal, zo liberaal ben ik
dan ook wel weer. Ik maak wél bezwaar tegen de verbinding die wordt
gelegd met de analyse. Ik zou de minister van Onderwijs willen vragen om in
zijn antwoord in te gaan op de vraag welke al dan niet onvermijdelijke gevolgtrekkingen
uit die analyse voortvloeien. Ik vraag dit om die twee dingen niet door elkaar
heen te laten lopen, want wat de heer Dijkstal vindt, vond hij altijd al en
zal hij wel blijven vinden. Wat dat betreft, heb ik niet zoveel hoop meer.De heer Dijkstal (VVD):Ik zal het verzoek van de heer Melkert aan minister Hermans niet trachten
te verhinderen.De heer Van der Vlies (SGP):Mevrouw de voorzitter! Ik heb nog een vraag op dit punt. Er is de laatste
tijd in het voortgezet onderwijs nogal het een en ander gebeurd. Een van de
dingen die mij is bijgebleven, is dat de VVD-fractie eigenlijk ook vond dat
wij niet altijd maar een stelseldiscussie moeten blijven voeren. Begrijp ik
nu dat de heer Dijkstal een verfijning zoekt binnen het bestaande stelsel
met een accent op praktijkgerichte training voor het uitoefenen van een beroep,
met behoud van beroepskwalificaties enz.? Of is het toch iets meer?De heer Dijkstal (VVD):Het is in ieder geval niet een nieuw stelsel, wat dat betreft ben ik het
met u eens. Ik pleit voor toevoeging van een nieuwe concrete beroepsgerichte
praktische leerweg aan het systeem dat wij hebben.De heer De Hoop Scheffer (CDA):Dat mag en kan natuurlijk, voorzitter, maar ik denk dat de fout die collega
Dijkstal maakt, is dat hij dat aan het begin van zijn redenering koppelt aan
de uit allochtone hoek afkomstige leerling. Want wat doet hij in zijn voorstel
met een leerling van allochtone huize die slim en intelligent is, maar geen
Nederlands spreekt? Die moet dan toch niet de beroepsgerichte leerweg op gestuurd
worden?De heer Dijkstal (VVD):Het moet u ontgaan zijn, maar ik heb daarnet al gezegd, dat dit natuurlijk
slaat op autochtone én allochtone leerlingen die moeite hebben met
dat algemene brede vakkenpakket dat wij in de basisvorming kennen. Het gaat
natuurlijk over beide groepen.De heer De Hoop Scheffer (CDA):Dan is het dus een opmerking die, wat u betreft, losstaat van dit concrete
debat.De heer Dijkstal (VVD):Niet helemaal. Ik heb helaas tot mijn spijt moeten constateren –
dat is niet mijn constatering maar die van het Sociaal en cultureel planbureau –
dat wij daardoor spreken over een disproportionele schooluitval van allochtonen.
Ik haak dus aan bij wat anderen hebben geconstateerd.Voorzitter! Ik kom tot de inburgering. Ik ben het kabinet en in het bijzonder
minister Van Boxtel dankbaar voor de stukken die wij nog op het laatst hebben
gekregen. Het is een onderwerp waar wij veel belang aan hechten. Het betreft
verschillende departementen, in ieder geval OCW en ik geloof ook VWS. Ik denk
dat de analyse die ons bereikt heeft, hout snijdt, realistisch is en vooralsnog
zorglijk is. Ik zal niet alles herhalen wat door het kabinet is opgeschreven,
maar het zijn allemaal punten die redelijk wat zorg geven. Ik zeg erbij dat
het kabinet met het uitspreken van de voornemens aangeeft dat het dit ook
snapt en tracht er wat aan te doen. Ik wil nadrukkelijk gezegd hebben dat
ook wij vinden dat het niet zo gemakkelijk is, gezien de complexiteit van
de verschillende actoren, waarbij ik denk aan de ROC's, het Rijk, de gemeenten
en de departementen. Wie dat niet wil, wat denkbaar is, moet een heldere keuze
maken. Dan decentraliseren wij alles of dan centraliseren wij alles, maar
tot nu toe is in dit huis niet voor beide gekozen. Daardoor is er sprake van
complexiteit.Ik heb nog een paar vragen gemist in het stuk van het kabinet. De eerste
is: is er voldoende geld om te doen wat wij moeten doen? Ik sluit aan op een
motie die de heer Melkert heeft ingediend en die in het verlengde lag van
het regeerakkoord.Verder is interessant de motie van mevrouw Noorman-den Uyl over de verdeling
van dat geld. Als je uitgaat van een hoeveelheid geld die beschikbaar is,
is de vraag aan de orde: is dat geld goed verdeeld over de gemeenten die met
inburgeringscursussen aan de gang moeten? Ik vind dat wij daar
nog eens goed naar moeten kijken.De derde vraag betreft de inhoud van het onderwijs. Op grond van de signalen
die ons hebben bereikt, constateren wij dat het hier en daar nog schort aan
de kwaliteit van de leermiddelen, aan de kwaliteit van de leermethoden en
aan de kwaliteit van de leerkrachten die inburgeringscursussen geven. Ik hoop
dat de regering in staat is daarover geruststellende woorden over te spreken
en vooral dat door daden te laten volgen.Voorzitter! Vervolgens wil ik iets zeggen over de werking van de arbeidsmarkt,
de werkloosheid en dergelijke, het terrein van de heer Vermeend in het bijzonder.
Zonder veel moeite zullen er stukken te vinden zijn die aangeven hoe zorglijk
het daarmee nog steeds gesteld is. Ook al zegt het jaaroverzicht van BZK dat
de werkloosheid is afgenomen in de periode 1994-1997 en dat de arbeidsparticipatie
is toegenomen dan nog praten wij wat de werkloosheid onder allochtonen betreft
over een factor die drie, vier keer zo groot is. Dat blijft dus een zorglijk
vraagstuk. Wij weten dat het voor een deel gaat om werkloosheid onder laaggeschoolde
mensen die in de bijstand zitten. Daarbij heeft zich een betrekkelijk nieuw
probleem gevoegd. In de periode 1994-1999 zijn er 100.000 asielzoekers met
een status in Nederland gekomen, waarvan 60% inmiddels een uitkering heeft.Dit moet dan nog gevoegd worden bij de actuele problematiek van een zeer
krappe arbeidsmarkt aan de ene kant en de wonderlijke paradox dat wij nog
steeds veel te veel inactieven hebben aan de andere kant. Op de een of andere
manier slagen wij er kennelijk niet in om dat te matchen. In dat kader speelt
de problematiek van de armoedeval een grote rol. Ik meen dat de minister-president
afgelopen vrijdag heeft gezegd dat het kabinet deze zomer met kleine stapjes
komt. Ik zou dat jammer vinden. Ik hoop dat het kabinet deze zomer met grote
stappen komt. Het oplossen van dit probleem is rechtstreeks in het belang
van het oplossen van de werkloosheid onder allochtonen.De heer Melkert (PvdA):Kan de heer Dijkstal minister Vermeend, die pas op dat departement is
begonnen, een paar suggesties meegeven?De heer Dijkstal (VVD):Ja. Je kunt op allerlei manieren naar dat vraagstuk kijken. Waarschijnlijk
zal je bereid moeten zijn te bezien of regelingen als de individuele huursubsidieregeling
aangepast moeten worden. Een tweede optie is de vraag inzake de uitkeringen,
zij het dat er wat dit betreft – het geldt trouwens ook voor de eerste
mogelijkheid – een verschil moet worden gemaakt tussen degenen die een
uitkering hebben en op geen enkele wijze nog naar de arbeidsmarkt toe gaan
of behoeven te gaan, en degenen die wél naar de arbeidsmarkt kunnen
gaan. Daarover heeft gisteren de heer Wilders namens ons iets gezegd. Verder
zal men moeten nagaan wat men op fiscaal terrein kan doen. Misschien moet
ook worden bekeken of er iets met subsidies kan worden gedaan. Voorzitter!
Dat zijn vier mogelijkheden die je onder de loep zult moeten nemen. Het wordt
tijd dat het kabinet dat inderdaad doet. Ook al zit de heer Vermeend nog maar
kort op deze plaats, er was daarvoor weer een ander.De heer Melkert (PvdA):U herhaalt het pleidooi van de heer Wilders voor ontkoppeling?De heer Dijkstal (VVD):Dat sluit ik onder de condities waarover ik zojuist heb gesproken niet
uit.De heer Melkert (PvdA):En dat behoort naar uw mening tot de uitgangspunten voor een rechtvaardige
en evenwichtige inkomensontwikkeling, zoals is voorzien in het regeerakkoord?De heer Dijkstal (VVD):Wij willen graag dat degenen die een uitkering hebben maar kunnen werken,
aan het werk komen. Wij voeren in dit land nu al tien jaar discussies over
dit belangrijke onderwerp en wij kunnen blijven discussiëren en intussen
niets doen; dan gebeurt het wéér niet. Die armoedeval is een
zeer serieus vraagstuk. De heer Wilders heeft bij de behandeling van de begroting
van Sociale Zaken over dit onderwerp gesproken en ik heb er daarna iets over
gezegd. Tot mijn grote vreugde is het kabinet bereid om dit probleem onder
ogen te zien, maar tot nu toe hebben wij niets anders gezien dan een analyse
van het probleem, naast mogelijke oplossingen. De tweede fase voorziet in
de échte oplossingen. Natuurlijk realiseer ik mij heel goed dat de
vier door mij genoemde oplossingsrichtingen – wellicht moet je ze ook
in verband met elkaar bezien – nadelen kennen. Wij zullen daarover graag
met het kabinet praten en ook met u. Het enige wat ik u wel zeg – daarover
wil ik geen misverstand laten bestaan – is dat ik het niet heb over
degenen die op een uitkering zijn aangewezen en die niet worden verondersteld
aan het werk te gaan. Dan hebben wij dát in elk geval geëcarteerd.
Vervolgens blijft de andere groep over.De heer Melkert (PvdA):Ik begrijp best dat het een stuk gemakkelijker is om te praten over de
bijstandsmoeder en haar inkomen dan over het inkomen van een AOW'er. Dat heeft
u in ieder geval nog wel in de gaten, maar wat mij stoort in de wijze waarop
u dit benadert, is dat u daarmee suggereert alsof de VVD de kampioen is van
de bestrijding van de armoedeval. Ik dacht dat de huidige minister van Sociale
Zaken in zijn functie als staatssecretaris van Financiën en dus als verdediger
van het belastingplan, een geweldige stap heeft voorgesteld om die armoedeval
te verkleinen; dat voorstel is inmiddels ook door de Kamer aanvaard. Dat gaan
wij het volgende jaar dus doen. Dit is niet uw monopolie. Wij hebben aangegeven
hoe dit kan zonder rechtvaardige inkomensverhoudingen daarbij uit het oog
te verliezen. Waarom zouden wij die stappen niet verder kunnen zetten als
wij weten hoe het moet zonder dat wij in de knoop komen met mensen die óók
mogen meeprofiteren van de welvaart?De heer Dijkstal (VVD):Ik heb er geen enkele behoefte aan monopolies te claimen. Integendeel,
ik probeer meerderheden te vinden. Ik claim helemaal niet dat wij dit hebben
bedacht, maar wij hebben het er wél als VVD over gehad. Het is mij
verder opgevallen dat ook het kabinet het erover heeft gehad. Verder heb ik
verwezen naar de minister-president die afgelopen vrijdag een niet zo erg
ambitieuze uitlating heeft gedaan. Ik hoop dat het kabinet nu snel met concrete
voorstellen komt. Ik heb aangegeven wat de elementen daarvoor zouden kunnen
zijn, maar een definitieve positie neem ik nog niet in. Ik erken voorts dat
wij ook in het kader van het nieuwe belastingstelsel een stap
voorwaarts hebben gezet, maar wij zijn er nog lang niet.De heer Melkert (PvdA):Maar u zou de hoffelijkheid kunnen hebben om in ieder geval mijn vraag
te beantwoorden. Waarom zouden 900.000 mensen met een WAO-uitkering niet van
de inkomensgroei mogen genieten die voor andere Nederlanders wél is
weggelegd?De heer Dijkstal (VVD):Zullen wij niet eerst eens een begin maken door een scheiding aan te brengen
tussen degenen die altijd op een uitkering aangewezen zullen zijn en die andere
groep? Dan hebben wij dat geëcarteerd. Wat die andere groep betreft blijft
er helaas een prangende vraag over. Als zich op de arbeidsmarkt een zó
groot tekort voordoet, in alle sectoren, terwijl er zoveel mensen niet actief
zijn, waarom slagen wij er dan niet in om dat probleem op te lossen door die
twee factoren met elkaar in verband te brengen? Een van de belangrijkste redenen
is dat de armoedeval te groot is. Als wij dat met elkaar hebben geconstateerd,
nodig ik u uit om dit te bevestigen. De volgende vraag is dan: op welke evenwichtige
wijze lossen wij dit probleem op? Ik kan slechts constateren dat dit ons in
de afgelopen tien jaar niet is gelukt. Die uitdaging ligt er. Ik monopoliseer
niets. Als de heer Melkert bereid is om erover te praten en het kabinet met
concrete voorstellen komt, hopen wij er snel verder met hem over in debat
te kunnen.De heer Melkert (PvdA):Ik constateer dat de VVD voor alle mensen met een WAO-uitkering en een
bijstandsuitkering de boodschap heeft dat zij er in inkomen op achteruit kunnen
gaan om ervoor te zorgen dat andere mensen aan het werk komen. Ik denk dat
het zo niet moet, maar anders kan. Ik betreur zeer dat de heer Dijkstal die
route kiest op een moment dat met de coalitie, via het belastingplan, een
veel betere route is gevonden, die wij rustig zouden kunnen voortzetten, met
de ruimte die er is.De heer Dijkstal (VVD):Ik kom op nog een paar punten die de arbeidsmarkt betreffen. Ik zal mij
beperken. Ik zou wensen dat er snelheid werd gemaakt met het onderzoek naar
de werkloosheid en inkomensafhankelijkheid van A-statushouders en houders
met een vergunning. Ik verwijs naar de motie-Kamp bij hoofdstuk XV van de
begroting, stuk nr. 46. Terwille van de tijd houd ik het maar in algemene
termen, maar wij zouden graag wensen dat wij voortgang maakten met de flexibilisering
van de arbeidsmarkt, met het bevorderen van het ondernemerschap, in het kader
van dit debat het etnisch ondernemerschap. Wij zijn ook benieuwd of ICT een
rol kan spelen bij de oplossing van dit specifieke vraagstuk van werkloosheid
onder allochtonen.Ik weet niet precies hoe ik moet reageren op het nieuws van gisteren en
vandaag. Hoe is het toch mogelijk dat wij een debat timen op het moment dat
de sociale partners een akkoord sluiten over 20.000 banen? Hoe is dat toch
mogelijk? Dat is echt ongelofelijk.Ik moest even terugdenken aan dat andere akkoord, het 60.000-banenplan
van de Stichting van de Arbeid. Daar hebben wij uiteindelijk niet zoveel meer
over gehoord, wel dat er iets van gerealiseerd is, maar niet dat het helemaal
is gerealiseerd. Dat kan misschien ook niet, want wij kunnen het niet meten.
Wij hebben geen registratiemethode, waar de heer Melkert over sprak. Ik hoop
dat de nieuwe Wet Samen, waarover ik overigens in een evaluatie heb gelezen
dat ook die weer niet door iedereen wordt uitgevoerd, tot resultaten leidt.
Ook daarmee hebben wij weer hetzelfde probleem, zodat wij er eigenlijk nooit
achter komen. Natuurlijk beschouw ik het als winst dat het MKB met de regering
die 20.000 banen heeft afgesproken. Wanneer krijgen wij afspraken over de
andere banen? In de stukken van het kabinet kom ik 64.000 werkloze allochtonen
tegen, even aannemende dat de definities kloppen. Er valt dus nog een enorme
klus te doen. Dat is de uitdaging die er ligt. Ik zou wensen dat het kabinet
dit onderwerp aanpakte. Is het voorjaarsoverleg al geweest? Dit lijkt mij
nu een aardig punt om een extra slag te maken. Wij beschouwen deze problematiek
als zeer ernstig.Voorzitter! Ik noem drie onderwerpen die wij heel belangrijk vinden, maar
waarop ik niet inga. Het eerste is de relatie tussen integratie en immigratie.
De VVD is voorstander van een restrictief toelatingsbeleid, een consequent
uitzettingsbeleid en bestrijding van de illegaliteit. Gisteren is er een debat
over de Vreemdelingenwet geweest. Wij zullen daar verder over praten. Het
staat voor ons vast dat als mensen, met name economische immigranten, naar
Nederland blijven komen in de omvang die wij de afgelopen jaren hebben gezien,
dat een geweldige extra druk legt op een proces dat al moeilijk genoeg is.
Ik laat het hierbij. Wij komen er op de daarvoor vastgestelde momenten verder
op terug.In de tweede plaats wens ik ook gezegd te hebben dat ik mij nog steeds
veel zorgen maak over het jeugdbeleid. Ik doel met name op de 15% van onze
jongeren die regelmatig min of meer in de problemen komt. Daar zit een niet
onbelangrijke component allochtone jongeren in. Dat is een zeer hardnekkige
problematiek, waarvoor mevrouw Vliegenthart en de heer Korthals in de portefeuilleverdeling
de eerstverantwoordelijken zijn. Ik vraag aandacht voor twee punten, ten eerste
voor inzet op vergroting van de effectiviteit in de jeugdhulpverlening, vanaf
de ambulante tot de justitiële residentiële jeugdhulpverlening.
Ten tweede vraag ik er aandacht voor dat zo meteen in de nieuwe bureaus jeugdzorg
het interculturele aspect nadrukkelijk wordt meegenomen. Doen wij het daar
niet, dan zal het weer heel moeilijk zijn om het veld duidelijk te maken hoe
de problemen op worden gelost.In de derde plaats zeg ik in één zin, hoewel het een heel
betoog zou verdienen dat achter al deze hardnekkige problemen helaas ook nog
steeds vooroordelen, discriminatie en misschien puur racisme zitten. Ik wens
dat gezegd te hebben. Er zal waarschijnlijk wel een ander moment komen waarop
wij daar weer eens wat dieper ingaan. Wij kunnen dat – en dat geldt
waarschijnlijk voor velen hier – niet aanvaarden.De heer Rosenmöller (GroenLinks):Voorzitter! Ik heb met belangstelling naar collega Dijkstal geluisterd
en met veel voorstellen kan ik het eens zijn, hoewel sommige vatbaar zijn
voor nadere discussie. Er zit echter enige discrepantie tussen wat hij nu
opmerkt en wat hij de afgelopen weken in de media heeft gezegd, zeker in de
richting van de coalitiepartner de PvdA. Hij sprak in de trant van: ik laak
het dat de PvdA bij dat soort onderwerpen niet mee te krijgen
is. De heer Dijkstal verwoordt dit nu niet op deze wijze in dit debat, niet
direct en niet indirect. Moet nu de conclusie zijn dat dit soort uitingen
buiten de Kamer niet het gewicht verdienen om ze hier te herhalen?De heer Dijkstal (VVD):Neen, de conclusie moet zijn dat op praktisch alle punten die ik heb genoemd,
en met name op het gebied van onderwijs, de PvdA in de afgelopen periode nog
helemaal niet, of nog niet helemaal, erachter is gaan staan. Ik noem concrete
zaken als Nederlandse taal, onderwijsachterstanden, de basisvorming en het
kort-VMBO. Ik spreek niet over de grote onderwerp of grote woorden; ik heb
het over zeer concrete en praktische punten met betrekking tot het onderwijs
en deels tot de arbeidsmarkt, zoals daarnet uit de interrupties bleek.De heer Rosenmöller (GroenLinks):Zijn wij het in de Kamer, in ieder geval in meerderheid, niet veel meer
eens met elkaar dan u nu veronderstelt? Over de basisvorming, taal, onderwijs,
de voorschool en verbetering van de kwaliteit van leerkrachten zijn afspraken
gemaakt, maar u – en dat lees ik uit interviews met u van de afgelopen
weken – hebt enige frustraties over een heel beperkt onderdeel, namelijk
onderwijs in allochtone en levende talen. Het frustreert u dat dit nog steeds
onderdeel uitmaakt van het onderwijs buiten het reguliere tijdsbestek. U wilt
dat dit wordt afgeschaft. Ik vind dit een miniem onderdeel. Als dit op deze
wijze vragenderwijs aan het kabinet wordt voorgehouden, lijkt mij dat een
reële kwestie waarop ongetwijfeld een antwoord wordt gegeven, maar dat
staat dan in schril contrast met uw benadering – niet alleen inhoudelijk,
maar ook qua toonzetting – van de afgelopen weken.De heer Dijkstal (VVD):Dit stelt mij zeer teleur. Ik heb wel vijftien vragen aan het kabinet
gesteld en niet alleen over het onderwijs in allochtone levende talen. Ik
geef een voorbeeld en misschien luistert u nu beter. Bij de Wet op het basisonderwijs
is nadrukkelijk afgesproken dat er schoolwerkplannen zouden worden ontwikkeld.
Deze schoolwerkplannen moesten zeer concrete leerdoelen bevatten. Overigens
is in dit huis nog uitgebreid gediscussieerd over de vraag of wij mochten
meten en toetsen. Tot op de dag van vandaag is het Nederlandse taalonderwijs
niet in de wet vastgelegd met leerdoelen. Degene die het hier heeft laten
afweten is niet alleen de PvdA. Er zijn ook anderen in dit huis, om uiteenlopende
redenen. Het CDA heeft namelijk altijd een zekere gevoeligheid gehad, niet
zozeer als het gaat om het belang van het Nederlandse taalonderwijs, maar
om weer te treden in de bevoegdheid van de scholen. Ik meen dat ik het volste
recht heb om over dit punt, de gewichtenregeling, waarover ik gesproken heb,
de basisvorming en de leerweg waarover wij net hebben gedebatteerd, onze mening
te geven en te zeggen dat het niet goed is gegaan. Ook heb ik het volste recht
om degenen die het in onze ogen hebben laten afweten daarop aan te spreken.
En dat heb ik op meer punten gedaan dan alleen maar op het punt van het onderwijs
en de allochtone en levende talen.De heer Melkert (PvdA):Zo kennen wij de heer Dijkstal niet. Wij kennen hem als een faire debater
die gewoon de punten namens zijn fractie naar voren brengt. Dat is vanzelfsprekend,
dat doet iedereen. Wij kennen hem niet als iemand die onwaarheden aan elkaar
rijgt, zoals hij dat inderdaad in diverse interviews heeft gedaan. Ik ben
de heer Rosenmöller er erkentelijk voor dat hij daarvoor aandacht vraagt.
Ik heb het nagelaten daaraan te herinneren omdat ik vind dat het debat niet
moet gaan over wat de PvdA en de VVD en andere partijen elkaar te verwijten
hebben. Het gaat om de integratie van degenen waarover wij vandaag spreken.Wat echter niet kan passeren, is de gedachte dat als het bijvoorbeeld
gaat om leerstandaarden in het onderwijs, dit een VVD-uitvinding zou zijn
en dat alle anderen die hier zitten een beetje schaapachtig hebben toegekeken.
Wat ook niet kan passeren, is – zoals in een van de interviews is gezegd –
de suggestie dat het vorige kabinet, waaraan wij volgens mij redelijke herinneringen
hebben maar die slijten kennelijk, één concrete maatregel in
al die jaren heeft weten te bedenken, namelijk de inburgering. Ik heb hier
aandacht gevraagd voor 60.000 mensen die via de arbeidsmarkt aan de slag zijn
gegaan. Er is een hele reeks te noemen, op allerlei terreinen. Het gaat mij
niet om het vorige kabinet, want ook dit kabinet doet een heleboel dingen.
Maar waar heeft de heer Dijkstal het voor nodig om het op deze manier aan
de orde te stellen? Ik vind dat ontzettend jammer. Ik ga het debat niet op
die manier voortzetten, want ik vond de bijdrage van de heer Dijkstal heel
constructief. Ik luister straks graag naar datgene wat de regering te zeggen
heeft. Maar die zijpassen passen niet in dit debat.De heer Dijkstal (VVD):Ik zou het als een enorme winst van dit debat beschouwen als op alle concrete
punten die ik genoemd heb, het kabinet positief en bevestigend zal antwoorden,
wat mij betreft dan natuurlijk met steun van de fracties hier in de Kamer.
Dan slagen wij er namelijk in om in de volgende rapportages van het Sociaal
en cultureel planbureau en alle andere instellingen minder zorgelijke signalen
aan te treffen. Dan bereiken wij werkelijk waar het ons allemaal om te doen
is, namelijk dat voor alle allochtonen die niet voldoende meedoen aan de samenleving,
het integratieproces een beter resultaat heeft dan tot nu toe. Dan ontkomt
niemand in of buiten dit huis aan de vragen die ik gesteld heb over taalonderwijs,
armoedeval en alle andere lastige vraagstukken.De heer De Hoop Scheffer (CDA):Dat is juist, maar collega Dijkstal is toch wel een beetje in een kwetsbare
positie. Als hij de Partij van de Arbeid verwijt – maar die fractie
spreekt voor zichzelf – dat wij wat het minderhedenbeleid betreft geen
meter opschieten en dat het aan anderen ligt en als hij tegen het CDA zegt –
ik vind het schieten met een kanon op een mug, maar dat terzijde – dat
wij altijd dwars liggen bij onderwijs in eigen taal en cultuur, moet ik collega
Dijkstal erop wijzen dat hij in 1997 in een interview heeft gezegd dat intercultureel
onderwijs een vast onderdeel moet worden van de leerdoelen van scholen. Hoe
heb ik het nou? Ligt alles wat er mis is aan anderen of heeft de heer Dijkstal
misschien ook een verleden van vier jaar ministerschap, om eens iets te noemen,
op grond waarvan hij niet kan zeggen dat het allemaal aan anderen ligt?De heer Dijkstal (VVD):Ik heb er helemaal geen behoefte aan, te zeggen dat het allemaal aan anderen
ligt. Dat zeg ik ook helemaal niet. Ik heb trouwens maar één
interview gegeven, dacht ik, namelijk aan NRC Handelsblad. Ik heb wel eens
gezegd dat ook ik vind dat er in de vorige kabinetsperiode op onderdelen meer
had moeten gebeuren en dat het jammer is dat dit niet is gebeurd. Daar gaat
het echter niet om. De heer De Hoop Scheffer heeft ook vier jaar de tijd gehad
om mij hierop aan te spreken. Hij maakt de vergissing dat hij compleet door
elkaar haalt de interculturaliteit en het onderwijs in de eigen taal en cultuur,
dat wij overigens inmiddels OALT zijn gaan noemen. Dat zijn twee totaal verschillende
onderwerpen. Ik ben van mening dat er in het reguliere onderwijs geen onderwijs
in de eigen taal, geen OALT moet zijn. Dat is er inmiddels ook niet meer.
Dat doen wij na de school. En ook daar levert het problemen op. Maar dat je
in de scholen van vandaag, met de gevarieerde schoolbevolking, in je leermiddelen
en je leermethoden rekening houdt met die multiculturele samenleving, dus
dat de interculturaliteit daarvan zichtbaar is bij de kinderen, moet natuurlijk.De heer De Hoop Scheffer (CDA):Nogmaals, u zegt iets anders dan u een paar jaar geleden zei. Maar dat
mag natuurlijk.De heer Dijkstal (VVD):Nee, dat is niet het geval.De heer De Hoop Scheffer (CDA):Vandaag hoor ik niet dat u zegt "wij schieten geen meter op". U maakt
dit er een onderdeel van dat tegen ons gericht is. De rest is tegen de Partij
van de Arbeid gericht. Het spijt mij, maar ik vind dat dat uw verhaal niet
sterker maakt.De heer Dijkstal (VVD):Dat was ook niet mijn eerste zorg, moet ik eerlijkheidshalve zeggen. Ik
ben dit debat vooral ingegaan om aan te geven hoe wij tegenover het integratieproces
staan en om aan te geven dat ik van mening ben dat er naast nadrukkelijk positieve
ontwikkelingen, al dan niet met medewerking van het vorige kabinet, nog zeer
hardnekkige problemen zijn. Dat is allemaal zeer praktisch: taalonderwijs,
achterstandsbeleid, geen beroepsgerichte leerwegen, armoedeval en al die onderwerpen
die ik besproken heb. Het is de harde kern van de problematiek. Waar wij voor
staan, waar de heer De Hoop Scheffer voor staat en waar het kabinet voor staat,
is de vraag welk antwoord je daarop geeft.De heer De Hoop Scheffer (CDA):Mevrouw de voorzitter! Na de discussie over ontkoppeling en armoedevallen
gaan wij naar het onderwerp waar het vandaag met name over gaat, namelijk
de inburgering van nieuwkomers. Ik zal proberen mijn bijdrage in het licht
van het volgende te stellen. Als wij praten over inburgering van nieuwkomers,
van minderheden, dan roept dat de vraag op waarin wij hen willen laten inburgeren.
Het antwoord op die vraag zal natuurlijk snel zijn: in onze samenleving. Maar
daarmee zijn wij er niet. Ik zal proberen wat concreter te antwoorden op de
vraag wat onze samenleving dan is.Dan kun je allereerst zeggen: dat is een stelsel, een patroon van waarden,
een gangbare opvatting over waarden, waaraan ieder in de samenleving zich
behoort te houden en ontstaan door vele eeuwen joods-christelijke cultuur,
joods-christelijk erfgoed, aangevuld met de humanistische traditie. Dat heeft
geleid, dat stelsel van waarden, tot eigenheid. Je kunt ook zeggen van die
waarden dat ze niet alleen de grenzen bepalen, maar ook de normatieve inbedding
zijn van wat wij kennen uit onze Grondwet en de daarop gebaseerde wetten.
Misschien moet je het een publiek bewustzijn noemen, dat de spelregels van
ons samenleven bepaalt.Essentieel is daarbij – ik kom terug op het woord "inburgering" –
dat mensen die hier komen, zich dat waardepatroon, dat publieke bewustzijn
eigen maken, want wie daarmee in botsing komt of dat waardepatroon negeert
of wil negeren, die zal zich isoleren. Ik vind derhalve dat wij ervan mogen
en moeten uitgaan dat mensen die de ambitie, de wens hebben naar Nederland
te komen en daar te blijven, ook actief zullen moeten wensen deel uit te maken
van en deel te nemen aan de Nederlandse samenleving. Met anderen die dat vanmiddag
in dit debat hebben gezegd, zeg ik: gelukkig is een aanzienlijk aantal van
die mensen, van die nieuwkomers, daarin geslaagd. Maar ook is het bij heel
velen – dat moet je er tegelijk bij zeggen – niet gelukt en ook
heeft voor heel velen het inburgeringsbeleid tot nu toe gefaald.Als je die stelling betrekt, moet je ook de vraag beantwoorden: aan wie
ligt dat dan? Nu, dat ligt aan ons, aan ons allemaal, aan de Nederlandse samenleving,
en het ligt voor een deel ook aan de nieuwkomers zelf. Laat ik maar eens met
onszelf beginnen. Ik denk dat wij de door mij genoemde waarden, dat publieke
bewustzijn, veel te weinig zelfbewust beschouwen en misschien veel te veel
als een gegeven hebben beschouwd. Ik steun daar de opvatting zoals de aanstichter,
de aanjager van dit debat, Paul Scheffer, dat in zijn eerste artikel heeft
weergegeven. Want als wij minderheden, nieuwkomers, vragen zich hiernaar te
richten – ik vind dat wij dat van hen kunnen en moetenvragen –
dan moeten we ons er zelf ook veel meer en beter van bewust zijn. Wat betekent
dat? Het betekent dat wij, dat een overheid en dat de samenleving veel consequenter
toezien op bijvoorbeeld het handhaven en het naleven van wet- en regelgeving.
Het zal niemand verbazen dat het CDA en dat christen-democraten op dit punt
niet uitgaan van een neutrale, maar van een normatieve overheid die er is
voor iedereen, autochtoon en allochtoon.Voorzitter! Als je volgt wat ik tot nu toe heb gezegd – waarin wil
men inburgeren? – dan moet je ook erkennen dat die waarden en dat publieke
bewustzijn, met zijn vrijheid en tolerantie, gelijkwaardigheid en balans tussen
rechten en plichten, waarbij iedere mens telt en waaraan iedereen dus ook
moet bijdragen, dat die waarden en dat publieke bewustzijn de dominante cultuur
vormen en dat dit ook zo zal en moet blijven. Ik denk dat die laatste notie
te veel onder tafel is geschoven, toen we – ik sluit het CDA uitdrukkelijk
in – in 1993 kozen voor een lijn die stelde: als het gaat om nieuwkomers,
als het gaat om inburgering, moeten wij eerst beginnen met een stevig fundament
in de eigen kring en dán moeten we pas het integratieproces aanvatten.
Ik kom straks nog terug op de positie van de zogenoemde zelforganisaties in
dat proces, maar ik denk dat die keuze van dat moment gebleken
is niet geheel de goede keuze te zijn geweest.Mevrouw de voorzitter! Ik was en ben nog steeds bij de vraag: aan wie
ligt het dat wij dit debat voeren, erkennend de successen maar ook erkennend
het falen? Ik was bij onszelf en daar blijf ik nog even. Een sterker publiek
bewustzijn bij onszelf zal naar mijn stellige overtuiging een overtuigende
inburgering van nieuwkomers in onze samenleving opleveren. Ik denk dat er
te lang een te grote mate van vrijblijvendheid in dit debat heeft geheerst.
Tegenover het recht op verblijf staat immers de plicht zich te richten naar
de Nederlandse waarden en normen. Dat is geen afzweren of moeten afzweren
van de eigen identiteit. Neen, het hebben van de ambitie om in te burgeren,
betekent het zich eigen maken van de taak, de historie, de rechtsregels en
de rechten en plichten van onze samenleving. Die zaken kunnen ook omschreven
worden als het gemeenschappelijke en gedeelde patroon van waarden.Ik denk dat dit gevoel, die notie, in onze samenleving zal toenemen. Ik
leg uit waarom ik dat denk en waarom het dus belangrijk is om dit te constateren.
Door het zapapparaat van de televisie wordt de wereld steeds kleiner. Wij
zitten zo van de hongersnood in Ethiopië bij de regionale televisie en
dan weer bij een spelletjesshow. Door die globalisering, maar ook door de
verdergaande Europese integratie constateer ik een grotere gehechtheid aan
wat ik regionale eigenheid zou willen noemen, dus het Europa van de regio's.
Je merkt dat in Nederland in Limburg en Friesland. Over de grens merk je dat
in Schotland, Beieren en Catalonië. Mijn stelling is dat dit ook op nationaal
niveau tot een sterkere gehechtheid aan het eigen politieke bewustzijn zal
leiden. In deze redenering past – dat is de hopelijk te volgen rode
draad in mijn betoog – onzerzijds geen cultuurrelativisme. Wij moeten
ons dus niet richten op het behoud van, maar op een alerter en assertiever
uitdragen van waar wij zelf voor staan. Doen wij dat niet, dan kunnen wij
nooit aan anderen die hier komen, uitleggen waarin zij moeten inburgeren.
Ik herhaal dit nog maar eens voor alle duidelijkheid. Er past ons dus geen
cultuurrelativisme, maar wel een samenleving die weet waarvoor zij staat.
Ik denk ook dat er in deze Kamer geen verschil van mening is over de dwingende
noodzaak van een succesvoller inburgering dan tot nu toe.Wij hebben de afgelopen 72 uur nogal wat stukken van minister Van Boxtel
gekregen. Daar zaten wellicht stukken bij die wij wel wat eerder onder ogen
hadden kunnen krijgen. Na deze stukken gelezen te hebben, moet ik zeggen dat
ik somber ben over hetgeen daarin beschreven is. Het is vervolgens allereerst
de vraag aan de minister voor het grotesteden- en integratiebeleid of dit
hem niet tot de conclusie brengt dat de coördinerende bevoegdheden die
hij op het punt van het grotestedenbeleid heeft, ook de zijne zouden moeten
zijn op het punt van het integratiebeleid. Gezien de kwalificatie die ik hem
bij zijn aantreden gegeven heb, denk ik dat ik het volste recht heb en misschien
ook de eerste moet zijn om dit tegen hem te zeggen. Ik meen dat hij die bevoegdheden
nodig heeft om het succes groter te maken en de kritiek en de teleurstelling
minder groot te maken. Immers, hoe je het ook wendt of keert, de noodzaak
is er. Het kan en mag niet zo zijn dat, als wij hier over een aantal jaren
weer debatteren over dit onderwerp, zwarte wijken in grote steden dan per
definitie achterstandswijken blijken te zijn. Dat is niet aanvaardbaar. En
dat moet dus het doel zijn van het minderhedenbeleid.Mevrouw de voorzitter! Ik zei dat ik bij onszelf zou beginnen. Ik kom
nu bij de verantwoordelijkheid van de nieuwkomers, de minderheden zelf, en
bij de waarde van hun zelforganisaties. Uiteraard hadden, hebben en houden
zij het volste recht om zichzelf, waar zij kunnen en waar zij willen, te organiseren.
Ik heb even teruggegrepen naar 1993, want deze organisaties zijn zeker voor
het CDA van groot belang. Ik denk alleen dat wij ons in de loop der jaren
zijn gaan realiseren dat die zelforganisaties in lang niet alle gevallen gericht
zijn geweest op integratie. Ik meen dat minister Van Boxtel hier de relevante
bewindspersoon is. Ik wil dan ook van hem horen of wij, wanneer wij spreken
over steun aan zelforganisaties, daar dan ook de voorwaarde aan mogen verbinden
dat die zelforganisaties de brugfunctie naar de eigen mensen vervullen. Minister
Van Boxtel weet waarschijnlijk net als ik dat er helaas een groot aantal zelforganisaties
is dat niet op integratie is gericht. Bij de voorbereidingsbijeenkomst van
mijn fractie over dit debat werd mij de droevig stemmende mededeling gedaan
dat het overgrote deel van de moskeeverenigingen in Amsterdam niet op integratie
is gericht. Dat vind ik een teleurstellende conclusie. Daarom mag er geen
sprake zijn van een relativering van de zelforganisaties. Vandaar mijn kritische
vraag in de richting van de minister.Er is vanmiddag al veel over taal gesproken. Taal, taal en nog eens taal.
Spreek je geen Nederlands, dan integreer je niet. Spreek je geen Nederlands,
dan kom je niet buiten je eigen kring. Spreek je geen Nederlands, dan krijg
je geen werk. Taal, taal en nog eens taal. Als ik dan in de rapportage lees
dat er weinig zicht is op verzuim en uitstroom en dat het sanctiebeleid een
groot probleem is, dan vraag ik mij af wat er terecht is gekomen van de nadruk
die wij allemaal, zonder uitzondering, hebben gelegd en blijven leggen op
de beheersing van de Nederlandse taal.De heer Rosenmöller (GroenLinks):Voorzitter! Ik denk dat de heer Scheffer... sorry, De Hoop Scheffer...De heer De Hoop Scheffer (CDA):Dat is Paul.De heer Rosenmöller (GroenLinks):De heer Freud speelt mij parten. Nu de heer De Hoop Scheffer het hoofdstukje
over inburgering lijkt te hebben afgesloten, constateer ik dat hij niet is
toegekomen aan het onderdeeltje dat ik vanochtend tegenkwam in een artikel
van onder andere zijn hand in de Volkskrant over de vraag of je de inburgering
niet in het land van herkomst moet organiseren.De heer De Hoop Scheffer (CDA):Ik kom daar nog op. Het zit in de opbouw van mijn betoog.De heer Rosenmöller (GroenLinks):Ik had gehoopt dat de heer De Hoop Scheffer dit inmiddels zou zijn vergeten.De heer De Hoop Scheffer (CDA):Neen, dat ben ik niet. Dat is ijdele hoop. Het kan ook in Ghana, maar
ik kom erop terug.Ik sprak over taal. Werken zonder taalbeheersing is per definitie onmogelijk.
Ik kom nu langzaam maar zeker op het punt van collega Rosenmöller.
Hij lijkt het wat dat betreft niet met mij eens te zijn. Ik had het over de
verantwoordelijkheid van de nieuwkomers zelf. Mijn fractie vindt dat er, als
het gaat om de inburgering, van een inspannings- naar een resultaatsverplichting
moet worden gegaan. Het voldoen aan datgene wat wij terecht van deze mensen
vragen, gelet op de balans tussen rechten en plichten, moet een zwaardere
rol gaan spelen. Het recht om hier te verblijven, moet staan naast de plicht
om deel te nemen aan inburgeringcursussen en de toets vervolgens met goed
fatsoen af te leggen. Als dat niet gebeurt – dit is al eerder aan de
orde geweest in het kader van de Vreemdelingenwet – dan krijgen deze
mensen geen permanente vergunning tot verblijf. Het boetesysteem dat hierop
van toepassing kan zijn, moet daadwerkelijk van toepassing worden verklaard.
Het gaat om een balans tussen rechten en plichten. Het spreekt vanzelf dat
de overheid een en ander moet aanbieden. Achterstanden bij oudkomers mogen
natuurlijk niet voorkomen, maar de inburgering dient van een inspanningsverplichting
tot een resultaatsverplichting te worden. Dat heeft consequenties. Die zoek
ik met name in het kader van de verblijfsvergunning.De heer Rosenmöller (GroenLinks):Voorzitter! Zelfs een ezel stoot zich geen twee keer aan dezelfde steen.
Ik wacht even af, maar ik ga er toch van uit dat de heer De Hoop Scheffer
hiermee in algemene termen datgene heeft verwoord wat ik in de krant heb gelezen.
Vindt de heer De Hoop Scheffer werkelijk dat je serieus zou moeten overwegen
om inburgeringcursussen ter plekke in Mali, Ghana, Turkije en Afghanistan
te organiseren? Ik ga ervan uit dat dit een serieus voorstel is.De heer De Hoop Scheffer (CDA):Voorzitter! Dank voor het laatste, want het is een serieus voorstel. Ik
heb mijn blokje Nederland afgemaakt. Ik heb in het artikel van vanmorgen in
de Volkskrant inderdaad de suggestie opgeworpen om in het buitenland een begin
te maken met een basale kennis van de Nederlandse taal en samenleving. Waarom
doe ik die suggestie aan mensen, voordat zij in Nederland komen? Ik denk dat
dit hun inburgering in Nederland – ze beginnen dan niet helemaal op
nul – een stukje kan vergemakkelijken. Als je zoveel belang hecht aan
inburgering, moet je mensen verplichten om zich een basale kennis van de Nederlandse
taal en oriëntatie op de samenleving in het land van herkomst eigen te
maken. Dat kan gedurende de periode waarin men wacht op de machtiging tot
voorlopig verblijf en daar wacht men ongeveer acht à tien weken op.
Ik heb het nu uiteraard over de gezinsvorming en de gezinshereniging en niet
over politieke vluchtelingen en over asielzoekers. Ik zie heus wel dat dit
praktisch niet een, twee, drie is uitgevoerd, maar ik vind wel dat het moet,
ook in Ghana. Waarom zou je Ghanezen die de ambitie hebben om in het kader
van gezinshereniging of gezinsvorming naar Nederland te komen niet kunnen
vragen om die ambitie gedeeltelijk waar te maken door zoiets serieus in overweging
te nemen, sterker nog: door zo'n verplichting op zich te nemen.De heer Rosenmöller (GroenLinks):De Nederlandse samenleving bestaat uit 80 à 90 verschillende nationaliteiten.
Elk weldenkend mens – en daar reken ik zeker collega De Hoop Scheffer
toe – zal op basis van die gegevens tot de conclusie moeten komen dat
het voorstel van de heer De Hoop Scheffer onuitvoerbaar is en alleen daarom
al onwenselijk is. Ik wijs op het verplichtende karakter van de Wet inburgering
nieuwkomers. Er is geen sprake van vrijblijvendheid. Die vrijblijvendheid
geldt alleen voor de oudkomers; de nieuwkomers krijgen een inburgeringsplicht.
Op basis van de inderdaad laat ontvangen, maar daarmee niet onbelangrijke
stukken van de minister kan de analyse gemaakt worden dat wij vooral problemen
hebben met het aanbieden van die cursussen en het bij de cursus houden van
de mensen. Dan ligt het toch niet voor de hand om dat vraagstuk te verplaatsen
naar het land van herkomst? De heer De Hoop Scheffer moet het toch eens zijn
met de redenering, als vertegenwoordiger van een gezinspartij, dat gezinshereniging
zo spoedig mogelijk bewerkstelligd moet worden, terwijl tegelijkertijd maximaal
vormgegeven wordt aan de integratie in Nederland.De heer De Hoop Scheffer (CDA):Ik wil die integratie in Nederland maximaal vormgeven, de kans voor die
mensen om te integreren zo groot mogelijk maken. Ik heb uit de interruptie
van de heer Rosenmöller niet begrepen of hij het ten principale oneens
is met mijn voorstel of dat hij praktische bezwaren ziet. Het gaat mij uiteraard
om de discussie ten principale. De heer Rosenmöller zegt bij voorbaat
dat mijn voorstel niet uitvoerbaar is. Ik zou werkelijk niet weten waarom
niet, aangezien degenen over wie ik het heb een machtiging tot voorlopig verblijf
zullen moeten aanvragen. Dat doen zij op een ambassade. Mijn enige intentie
is om het begin van integratie in Nederland te doen plaatsvinden zonder dat
men met een absolute nul als het gaat om taalkennis en oriëntatie op
de samenleving in Nederland binnenkomt. Die nul zou op de schaal van 1 tot
10 veranderd moeten worden in een 1, een 1,5 of een 2. Ik zie werkelijk niet
in waarom dat niet een praktische oplossing zou kunnen zijn om mensen te helpen
sneller te integreren en in te burgeren. Dan kom ik bij de eigen verantwoordelijkheid
van nieuwkomers. De heer Rosenmöller zegt dat de Wet inburgering nieuwkomers
een verplichtend karakter heeft. Nieuwkomers wordt een inburgeringspakket
aangeboden. Jazeker, daar zijn de nodige problemen mee. Een aantal mensen
haakt af. De monitoring daarvan is volstrekt onvoldoende. Mij gaat het erom,
mensen die de ambitie hebben hier te komen en te blijven in het kader van
gezinsvorming en gezinshereniging een basis te geven voordat zij Nederland
binnenkomen. In dat kader is het voorstel gedaan en in dat kader is het naar
mijn opvatting ook volstrekt logisch.De heer Rosenmöller (GroenLinks):Dat vind ik niet. Wij kunnen het in ons eigen land al niet goed organiseren.
Op basis daarvan meen ik de verwachting te mogen uitspreken dat wij het in
80 of 90 andere landen ook niet goed kunnen organiseren. Dat is de uitvoeringstechnische
kant.De heer De Hoop Scheffer (CDA):U mag toch de stelling dat het in eigen land niet te organiseren is als
hoofdargument gebruiken om te zeggen dat het voorstel van het CDA elders
niet uitvoerbaar is? Dat is een drogredenering, met alle respect.De heer Rosenmöller (GroenLinks):Het is maar hoeveel miljard je ervoor uit wilt geven. Ga het daar maar
opzetten. Maar u vroeg mij ook naar de principiële kant en dat is natuurlijk
de belangrijkste kant. En dan zou ik van u, als vertegenwoordiger van een
gezinspartij bij uitstek, een beleidslijn verwachten die erop gericht is gezinshereniging
te bevorderen. Er zijn criteria voor gezinshereniging. Stel dat het moment
is aangebroken waarop vrouw en kinderen mogen komen. Dan zegt u: nee, je mag
nog niet komen; wij laten je in het land van herkomst omdat je daar gedurende
een aantal maanden een inburgeringscursus moet volgen. Deze gezinspartij,
GroenLinks, daarentegen zegt: kom dan hier, zorg ervoor dat je de inburgeringscursus
inderdaad volgt, houd je bij de les, het is belangrijk de kwaliteit daarvan
te verbeteren. Dat zal de inburgering van de betrokkenen daadwerkelijk verbeteren
en versnellen. Ik heb dus ook principiële bezwaren tegen het voorstel
van de heer De Hoop Scheffer.De heer De Hoop Scheffer (CDA):Dat begrijp ik, maar ik geloof er niets van. Het is te gemakkelijk om
het argument te gebruiken van CDA als gezinspartij. Het CDA is inderdaad een
gezinspartij, maar wel een gezinspartij die alles uit de kast haalt om dat
functioneren in Nederland volledig mogelijk te maken. Daar hoort wel degelijk
die initiële oriëntatie bij op de samenleving en taal. De heer Rosenmöller
spreekt over maanden. Ik heb gezegd dat men gemiddeld acht tot tien weken
op een MVV wacht. Dus waarom zouden wij die periode niet gebruiken? Ik ben
en blijf het dus oneens met de heer Rosenmöller.De heer De Graaf (D66):Voorzitter! Tussen alle gezinspartijen door wil ik even een puur praktische
vraag stellen. De heer De Hoop Scheffer zegt dat het mogelijk moet zijn om
een dergelijke cursus te organiseren. Ik begrijp dat het door de ambassades
georganiseerd zou moeten worden. Kan hij dat wat concreter maken? Betekent
dit dat al die ambassades over de hele wereld taaldocenten moeten krijgen
of alleen in de belangrijkste landen? Moeten mensen die acht tot tien weken
moeten wachten op hun beslissing van heinde en ver naar de hoofdstad van het
land komen en daar acht tot tien weken blijven om vervolgens taalonderricht
te krijgen? Wil de heer De Hoop Scheffer proberen het een beetje concreter
te maken, zodat wij tenminste de afweging kunnen maken of zijn voorstel helemaal
onzinnig is of dat het toch nog iets van zin heeft?De heer De Hoop Scheffer (CDA):Als de heer De Graaf tot die laatste afweging komt, is dat zijn goed recht.
Het doet niets af aan het feit dat ik het ook met hem oneens ben. Hij roept
een aantal praktische bezwaren op.Wat is het probleem? Hoe kun je dit het beste organiseren? Er zijn heel
veel moderne technische middelen om dat te kunnen doen, om mensen iets mee
te geven. Zij hoeven natuurlijk niet acht weken op een ambassade te blijven.
Je kunt van ieder plan en ieder voorstel een karikatuur maken. Acht weken
op een ambassade is natuurlijk volstrekt onzin. Als mensen op een ambassade
komen voor een machtiging tot voorlopig verblijf, kun je hun toch een oriëntatiepakket
meegeven met basale taallessen en basale oriëntatie op de samenleving?
Ik vind het werkelijk onbegrijpelijk dat hij dat niet begrijpt!De heer De Graaf (D66):Voorzitter! Ik moet concluderen dat de heer De Hoop Scheffer zijn eigen
voorstel niet echt heeft doorgedacht. Gisteravond kwam hij in de publiciteit
met de opmerking dat inburgering voor een belangrijk deel al behoort plaats
te vinden in het land van herkomst. Nu komt hij vandaag met het verhaal dat
zij nog een pakketje post meekrijgen waarmee zij thuis kunnen studeren! Mij
lijkt dat een groot verschil tussen wat hij aanvankelijke beweerde en wat
hij nu zegt. Ik praat niet over inburgeringscursussen als er een boekje doorgenomen
moet worden. Bij een inburgeringscursus gaat het om oriëntatie op de
Nederlandse samenleving. Dat doe je het beste in Nederland zelf. Ik heb het
dan over goed taalonderricht en dat gaat niet alleen met een floppy. Overigens:
hebben zij daar wel een computer?De heer De Hoop Scheffer (CDA):Ik praat net als de heer De Graaf over taalonderricht en oriëntatie
op de samenleving. Hij kan dat belachelijk maken. Dat mag. Ik vind dat daar
wel degelijk mee begonnen kan en moet worden in het land van herkomst. Wij
hebben in die landen ambassades. Zij geven een machtiging tot voorlopig verblijf
af. Er zijn heel veel middelen te vinden om iets dergelijks in die landen
te doen. Als hij het ten principale met mijn suggestie oneens is, moet hij
dat zeggen. Ik vind het zwak, collega De Graaf, als u uitsluitend en alleen
een aantal praktische, organisatorische argumenten opsomt en tegen mij roept:
wat u wilt, kan helemaal niet! Zeg dan dat u het er principieel mee oneens
bent. Dat mag ook. Maar dit vind ik slappe hap.De heer De Graaf (D66):Voorzitter! Ik denk graag na over zinnige voorstellen, maar zij moeten
wel doordacht zijn, een beetje concreet en praktisch. Het heeft niet zoveel
zin voorstellen die totaal niet uitvoerbaar zijn, vervolgens ook nog af te
wijzen. De heer De Hoop Scheffer komt niet verder dan wat hij net heeft gezegd.
Dat vind ik zwak.De heer De Hoop Scheffer (CDA):De heer De Graaf zegt dat mijn voorstellen niet uitvoerbaar zijn. Ik zeg
dat het best kan. Daarover blijven wij het dan oneens. Ik zal niet van opvatting
veranderen. Het lijkt mij heel belangrijk mijn voorstel verder te onderzoeken.
Misschien moeten wij er maar eens een notitie over vragen.Mevrouw de voorzitter! Ik sprak over het niet blanco binnenkomen in Nederland
bij gezinsvorming en gezinshereniging. Ik blijf erbij dat dit een buitengewoon
belangrijk element is.De cijfers over schooluitval, werkeloosheid en criminaliteit zijn onplezierig.
Ik zeg dat ook weer om verkeerde indrukken te voorkomen, omdat er gezegd wordt
dat er ook veel goed gaat. Ja, er gaat veel goed, maar er gaat helaas ook
erg veel verkeerd. Werken, anderen hebben dat eerder gezegd, is hét
integratiemiddel bij uitstek, het is hét middel voor zelfontplooiing,
voor zelfrespect, voor contact buiten de eigen kring, voor sociale cohesie.
Op basis van de rapportage die voorligt, vraag ik in algemene zin wat de regering
denkt te doen aan deze trieste, bedroevende, onplezierige cijfers. Het is
natuurlijk goed dat het MKB een afspraak heeft gemaakt met
de minister van Sociale Zaken. Wij weten dat die afspraak de laagste categorie
mensen betreft. Het is van eminent belang die ontwikkeling te stimuleren.
Ik vraag de regering in dit debat op hoofdlijnen over het integratiebeleid
het volgende. Wat heeft u tot nu toe gedaan? Wat gaat u bij het voorjaarsoverleg
doen? Hoe gaat u de naleving van afspraken beter afdwingen dan u tot nu toe
heeft gedaan? Hoe beoordeelt u de resultaten van het beleid tot nu toe? Wat
zijn in uw ogen de successen en waar hebben wij gefaald?Mevrouw de voorzitter! Ik rond af. In het beleid rond integratie en inburgering
is wat de CDA-fractie betreft een te grote mate van vrijblijvendheid geslopen.
Ik herhaal dat vele mensen goed zijn geïntegreerd en goed zijn ingeburgerd.
Dat zijn veelal juist diegenen die op eigen kracht hun plaats hebben gevonden
in onze samenleving en zich zijn gaan oriënteren op datgene wat ik in
een eerder deel van mijn betoog heb genoemd ons publieke bewustzijn, dat stelsel
van waarden en de daaraan afgeleide normen, onze Nederlandse samenleving.
Dat zijn ook de mensen die vanmorgen de brief schreven. Zij hebben in eigen
kring een heel belangrijke verantwoordelijkheid. Zij zijn de – ik zet
het woord tussen aanhalingstekens – "elite". Zij zijn de trekkers. Zij
moeten andere mensen meetrekken. Zíj zijn geslaagd. Ik denk dat zij
zijn geslaagd op grond van hun maximale oriëntatie op de Nederlandse
samenleving. Ik denk dat zij wat dat betreft het goede voorbeeld zijn en een
bevestiging zijn van de centrale redenering en de centrale doelstelling die
ik vanmiddag in dit debat in mijn betoog heb proberen te verwoorden en heb
proberen aan te spreken.De zorgen die wij met ons allen moeten hebben, mevrouw de voorzitter,
betreffen de groep van mensen die er zelf niet komen. Het beleid tot nu toe
heeft hen, ondanks alle successen op een aantal terreinen, bepaald niet verder
geholpen. Daarom zal dit zeker niet het laatste debat zijn dat wij over het
minderhedenbeleid voeren en daarom zal dit zeker niet de laatste keer moeten
zijn, dat wij ook in deze Kamer de handschoen opnemen die ons zo prominent
in het maatschappelijk debat werd toegeworpen en die mij heeft gebracht tot
een betoog dat niet zozeer stond in het teken van hele concrete vragen aan
het kabinet op hele concrete onderdelen als wel in het kader van hoe wij als
CDA-fractie tegen inburgering aankijken en in het kader van het soort samenleving
waarin men volgens ons moet inburgeren: de Nederlandse samenleving, de Nederlandse
cultuur die daarbij wat ons betreft dominant is en blijft ten behoeve van
de minderheden en ten behoeve van onszelf.De vergadering wordt van 18.30 uur tot 20.00 uur geschorst.De heer De Graaf (D66):Voorzitter! Paul Scheffer komt de eer toe, het integratiedebat scherpte
te geven en een gevoel van urgentie op te roepen. Hij schreef in het geruchtmakende
artikel over een "multicultureel drama" dat veroorzaakt wordt door onverschilligheid,
gebrek aan nationaal gevoel en open grenzen. Wij mogen hem dankbaar zijn,
want het is de politiek zelf niet gelukt om de schijnwerper zo goed te richten.Dit wil niet zeggen dat zijn analyse op alle punten terecht is. De stelling
dat ongelijkheid en segregatie hardnekkige verschijnselen van de multiculturele
verandering zijn, behoeft niet te worden weersproken. Dat is zo. De stelling
dat dit wordt gestimuleerd door een veronachtzaming van onze eigen nationale
cultuur, taal en geschiedenis is op zijn minst aanvechtbaar. Wie naar een
land als Frankrijk kijkt, realiseert zich dat daar de nationale trots groter
is, maar het integratieprobleem niet minder. Laisser faire, om in dit kader
een Franse uitdrukking te gebruiken, is in Nederland niet de leidraad geweest
van het integratiebeleid van de afgelopen jaren, integendeel. Het is moeilijk,
vaak een kwestie van vallen en opstaan, maar daarom nog geen reden voor een
gevoel van verslagenheid, omdat morgen niet klaar is wat wij vandaag willen.Het uitgangspunt van het huidige integratiebeleid is niet behoud van eigen
culturele identiteit. Ik geloof ook niet dat dit een overheidsopdracht zou
moeten zijn. De eigen culturele identiteit is in de eerste plaats een keuze
en verantwoordelijkheid van mensen zelf. Eigen identiteit is geen dragende
pijler van het integratiebeleid en moet dat ook niet zijn. Die dragende pijler
is wel het activistisch mogelijk maken van integratie zonder verplichte assimilatie.De Nederlandse rechtsorde biedt ruimte voor iedereen om eigen culturen
te behouden, zolang het gezamenlijke belang en de fundamentele rechtsnormen
niet worden aangetast. Dat geldt op religieus, ethisch en sociaal gebied.
De ondergrens moet daarbij zeer duidelijk zijn en zonder restrictie worden
gehandhaafd. Dit betekent dat in Nederland culturele uitingen als vrouwenbesnijdenis,
eerwraak, achterstelling van vrouwen en discriminatie van homo's niet worden
getolereerd. Nieuwkomers krijgen te maken met een cultuur waaraan zij niet
gewend zijn. Daarin volledig opgaan, is niet nodig en doet onrecht aan de
individuele vrijheid van mensen. Maar een zekere aanpassing is wel onvermijdelijk
om hier te kunnen overleven. Er is sprake van – de heer De Hoop Scheffer
had het er ook over – een dominant heersende cultuur. Men noemt die
de Nederlandse cultuur, maar die is niet enkel gestoeld op onze vaderlandse
geschiedenis of op de Hollandse keuken, als die er al zou zijn. Die dominante
cultuur is een resultante van geschiedenis, van beïnvloeding door andere
westerse landen, mondiale cultuurfenomenen, en van de vele groepen mensen
die uit andere werelddelen zich hier om welke redenen dan ook hebben gevestigd.
Die dominante cultuur is dus in zekere zin intercultureel, open en zeker geen
afgesloten kast waarin het vaderlandse tafelzilver wordt bewaard. Maar de
waarden die deze cultuur door de jaren heen ook voor anderen heeft opgeleverd,
zijn bepalend voor de manier waarop onze samenleving functioneert en de normen
die wij daarvoor hebben vastgelegd. Wij mogen vragen van mensen om daarmee
te leren omgaan, allochtoon en autochtoon.Voorzitter! Bij de start van dit tweede Paarse kabinet is het overheidsbeleid
krachtiger geformuleerd. Terugkijkend, vind ik dat in de jaren daarvoor onvoldoende
gericht beleid is gevoerd. Er is veel generiek beleid gevoerd, van sociale
vernieuwing tot grotestedenbeleid, maar vaak onvoldoende specifiek beleid
ten aanzien van minderheden. De instrumenten die de WRR al in 1989 aanreikte,
zijn te lang blijven liggen. Het aantreden van dit kabinet markeerde
echter een verandering. In de eerste plaats kwam er een aparte minister voor
het grotesteden- en integratiebeleid. In de tweede plaats hebben wij werk
gemaakt van de herziening van de vreemdelingenwetgeving, restrictiever maar
met behoud van rechtvaardigheid. In de derde plaats wordt nu serieus werk
gemaakt, zij het met vallen en opstaan, met inburgering van nieuwkomers en –
binnen de grenzen van het mogelijke – van mensen die allang in Nederland
zijn, maar inburgering dringend nodig hebben.Minister Van Boxtel komt de eer toe als eerste het immigratiekarakter
van ons land uitdrukkelijk te erkennen. Ook bij een restrictief vreemdelingenbeleid
zullen er in de komende tien, vijftien jaar immers veel nieuwkomers zijn,
zelfs meer dan nu. De integratienota van het kabinet "Kansen krijgen, kansen
pakken" van eind 1998 heeft een aantal stevige ambities omschreven, die de
grote meerderheid van deze Kamer heeft onderschreven.De heer De Hoop Scheffer (CDA):Voorzitter! Ik ben blij dat collega De Graaf aangeeft hoe hij tegen de
inburgering in onze samenleving aankijkt. Over de term "Nederland immigratieland"
wordt veel gediscussieerd. Het is volstrekt correct dat er veel immigranten
naar Nederland komen, maar moeten wij de term "immigratieland" niet reserveren
voor landen als de Verenigde Staten en Australië, die bewust beleid voeren
om, geheel los van de hele asiel- en vluchtelingendiscussie, immigranten toe
te laten, bijvoorbeeld omdat daarvoor op de arbeidsmarkt bepaalde redenen
kunnen worden gevonden? Zoiets doen wij nu in feite ten aanzien van Filippijnse
verplegers en verpleegsters.De heer De Graaf (D66):Ik heb het gevoel dat dit punt inmiddels al anderhalf jaar in discussie
is. Wie alle notaoverleggen over het minderhedenbeleid volgt, weet dat deze
vraag steeds opnieuw is opgekomen en steeds door de minister zeer doeltreffend
is beantwoorden. Het gaat om het constateren van een feit en niet om een wijziging
van het beleid waarbij bewust, bijvoorbeeld vanwege problemen die zich in
onze samenleving voordoen, immigratie wordt bevorderd in de zin van het uitnodigen
van mensen om naar Nederland te komen. Dat is ook niet nodig. Echter, door
de mondiale veranderingen, de mobiliteitsstromen, economische verschillen
en politieke situaties in andere landen waardoor mensen in nood komen te verkeren,
zal Nederland ook in de komende jaren veel nieuwkomers kennen. Wie dit constateert,
heeft zich af te vragen of wij onze samenleving daarop voldoende hebben ingericht.
Dat is de waarde van de erkenning dat Nederland de facto een immigratieland
is.De heer De Hoop Scheffer (CDA):Ik onderschrijf deze analyse, maar laten wij dan voor eens en voor altijd
een eind maken aan de verwarring die er is in verband met het begrip "Nederland
immigratieland". Vaak wordt die term geïnterpreteerd als zou Nederland
zeer bewust mensen uitnodigen.De heer De Graaf (D66):De credit voor deze analyse en voor het noemen van Nederland als de facto
immigratieland ligt bij de minister. Ik herhaal slechts wat de laatste anderhalf
jaar vrij helder is verwoord.Voorzitter! De zojuist genoemde integratienota en de vervolgstukken laten
zien dat er reden is voor gemengde gevoelens. Er zijn zichtbare verbeteringen,
maar het zijn er te weinig en het gaat te langzaam. De tweedegeneratieleerlingen
doet het bijvoorbeeld gelukkig op school stukken beter dan de eerste. Er zijn
vele success stories waar het gaat om opleiding én loopbaan. De werkloosheid
onder allochtone groepen loopt terug, op het eerste gezicht zelfs spectaculair,
van 26% naar 16%, maar voor wie zich realiseert dat de werkloosheid onder
de totale beroepsbevolking onder de 4% lijkt te dalen, is die 16% een onacceptabel
hoog percentage.Voorzitter! Nieuwkomers krijgen in Nederland een woning, een sociaal vangnet
en een inburgeringcursus, maar de andere kant van de medaille is dat zij vaak
werkloos blijven, bij elkaar wonen in verpauperde wijken en zich veelal alleen
kunnen koesteren in de warmte van hun eigen culturele isolement. Sommigen
zeggen dat er een sociale onderklasse dreigt te ontstaan. Ik denk dat die
vrees niet ten onrechte is. Maar de stelling dat de eenzijdige samenstelling
van verschillende wijken in de grote steden vooral een kwestie is van inkomenssegregatie,
waarvan etnische segregatie dan het gevolg is, lijkt mij niet geheel juist.
Het is niet alleen een sociaal-economisch probleem, het is ook een cultureel
probleem dat wij onder ogen moeten zien. Het is een probleem dat de samenleving
deels zelf schept door zich onvoldoende ontvankelijk op te stellen. Het is
ook een probleem omdat groepen allochtonen – gelukkig heel veel ook
niet – niet altijd in staat of bereid zijn zich echt in die samenleving
te begeven.De richting van het integratiebeleid die door het kabinet is aangegeven,
is voor wat mijn fractie betreft de juiste: helder zijn over de normen die
voor iedereen in Nederland gelden, inzetten op verplichte inburgering en op
onderwijs, met de nadruk op taal, taal, taal, inspanningen om mensen op de
arbeidsmarkt te krijgen en te houden, stevig aanpakken van discriminatie,
zowel bedoelde als onbedoelde en begrip kweken voor elkaars cultuur.De heer Marijnissen (SP):Mijn excuses aan de heer De Graaf dat ik misschien dertig seconden te
laat ben. Ik wil even terug naar zijn vorige punt, want ik vond dat hij dat
wat merkwaardig afsloot. Hij beschreef het ontstaan van een sociale onderklasse
met een etnische dimensie. Dat onderschrijf ik volledig. Zijn antwoord op
de signalering van dat probleem bleef echter achterwege. Ik heb daar dus nog
wel een vraag over.De heer De Graaf (D66):Volgens mij ben ik net aangekomen bij wat naar mijn mening moet gebeuren
respectievelijk onvoldoende gebeurt. Als ik zeg dat de richting van het kabinetsbeleid,
zoals verwoord in de nota van het kabinet "Kansen krijgen, kansen pakken"
de juiste is, geeft dat al aan welke antwoorden ik zou willen geven. Ik heb
volgens mij net ook heel kort samengevat welke hoofdlijnen en welke prioriteiten
moeten worden gesteld.De heer Marijnissen (SP):Laat ik het dan op de man af vragen. Bent u van mening dat het feit dat
er langs etnische lijnen segregatie plaatsvindt op het gebied van de volkshuisvesting
een belemmering is voor de integratie, dan wel dat dit de integratie
tegenwerkt of misschien wel frustreert?De heer De Graaf (D66):Ja, ik ben van mening dat het niet goed is als de praktijk laat zien dat
mensen samenwonen in wijken die eenzijdig gekleurd zijn, door een hoge mate
van werkloosheid bepaald, met slechte woon- en leefomstandigheden. Dat leidt
tot isolement, in een sfeer van verpaupering. Dat is voor niemand goed, ook
voor de allochtonen dus niet. Je moet daar met kracht aan werken, door leefbaarheidsscenario's,
leefbaarheidsbeleid, grotestedenbeleid, volkshuisvestingsbeleid, arbeidsmarktbeleid,
kortom, de onderwerpen die vandaag aan de orde zijn.De heer Marijnissen (SP):Zou u het de moeite waard vinden om op lokaal niveau naar een situatie
te streven waarin de populatie van wijken qua etniciteit een afspiegeling
vormt van de bevolking van de gehele stad of regio?De heer De Graaf (D66):Het is heel goed als er mogelijkheden zijn om te vermijden dat de bevolking
van stadswijken eenzijdig is samengesteld. Dat kan voor een gedeelte via de
volkshuisvesting. Het gaat te ver om daarbij dwingend op te treden. Ik denk
dat dit ook niet uw bedoeling is. Als het wel de bedoeling is, hoor ik dat
graag. Het is niet gemakkelijk. Natuurlijk zou het het best zijn als er geen
sprake was van eenzijdige samenstelling, uit welk deel van de bevolking dan
ook, zeker omdat daarmee grote problemen in wijken kunnen ontstaan.De heer Marijnissen (SP):En misschien problemen in het onderwijs voorkomen kunnen worden. Zou u
er voorstander van zijn dat op lokaal niveau, eventueel geïnspireerd
door onze, ook door u gewaardeerde, minister van grotestedenbeleid, de landelijke
overheid een beleid zou initiëren waarbij gemeentelijke overheden gestimuleerd
worden om in overleg te treden met woningcorporaties en andere instellingen
om in ieder geval te proberen, niet gedwongen, maar via overleg en overreding,
het doel dat wij blijkbaar gezamenlijk hebben, een redelijke spreiding, te
bereiken?De heer De Graaf (D66):Ik ben in voor alle initiatieven, maar er zijn een paar randvoorwaarden.
Er is wat mij betreft geen sprake van dwang. Er mag geen sprake van zijn dat
mensen daarmee in de problemen komen. Bovendien wil ik graag de gemeentelijke
vrijheid respecteren. Ik zou er geen voorstander van zijn dat de minister
van grotestedenbeleid en integratie ging voorschrijven hoe de bevolking van
wijken moet worden opgebouwd. Dat kan ook niet. Ik denk niet dat de heer Marijnissen
dat zou willen. Als er instrumenten zijn om ervoor te zorgen dat wijken leefbaarder
worden, dat zij economisch aantrekkelijker worden om in te investeren en in
te wonen, dan zal dat vanzelf, zo mag je hopen, leiden tot een meer gemengde
opbouw van de bevolking. Dat is voor elke wijk goed.De heer Marijnissen (SP):Vindt de heer De Graaf het niet de moeite waard om te kijken naar de experimenten
op lokaal niveau? Er zijn verschillende steden die op dit terrein op vrijwillige
basis iets proberen. Wil hij niet bezien of dit tot voorbeeld voor de rest
van het land kan dienen? Deze experimenten kunnen een bijdrage leveren aan
de strijd tegen de segregatie en voor de integratie.De heer De Graaf (D66):Voorzitter! In Amersfoort wordt een experiment uitgevoerd waarbij wordt
geprobeerd met ouders en schoolbesturen te bekijken of op basis van vrijwilligheid
een zekere verdeling mogelijk is. Ik heb daar geen enkel bezwaar tegen. Sterker
nog, ik wil graag dat de regering de resultaten daarvan bekijkt. Misschien
kan de kennis op dit punt als een soort best practice worden overgedragen
aan andere steden zodat kan worden bekeken of dat daar ook werkt.De heer Marijnissen (SP):Ik ben heel blij met deze opmerking. Wij spraken echter over de volkshuisvesting.
Wil de heer De Graaf een soortgelijke succesvolle situatie, onder de genoemde
randvoorwaarden, op het gebied van de volkshuisvesting tot stand brengen?De heer De Graaf (D66):Voorzitter! Ik zei al dat ik voor alle initiatieven in ben. Verder kan
de heer Marijnissen zijn denkbeelden in zijn eigen termijn naar voren brengen.
Ik luister met belangstelling naar zijn voorstellen, maar wil nu vervolgen
met mijn eigen voorstellen en gedachten.De heer Marijnissen (SP):Dat kan wel zijn, maar ik stel de heer De Graaf een vraag. Hij zegt ongevraagd
dat een en ander geldt voor de scholen. Ik vraag hem echter met betrekking
tot de volkshuisvesting of hij bij succesvolle voorbeelden met de genoemde
randvoorwaarden voor een soortgelijke situatie kiest.De heer De Graaf (D66):Ik ben geïnteresseerd in alle voorbeelden die succesvol zijn als
het gaat om verbetering van de positie van mensen in achterstandsituaties.
In het bijzonder gaat het mij hierbij om allochtonen. Ik wil dan wel weten
wat die succesfactoren zijn, in hoeverre door de gemeente is gestuurd, wat
de mogelijkheden van die sturing zijn en wat de bijdrage van de regering kan
zijn. Ik ben dus ook geïnteresseerd in de dingen die de heer Marijnissen
opnoemt. Ik zal met belangstelling naar zijn bijdrage luisteren.Voorzitter! Ik vind het niet zinvol om terug te kijken op de manier waarop
het de afgelopen dertig jaar is gegaan. Die tijd kan beter worden gebruikt
om het beleid dat nu is ingezet daadwerkelijk uit te voeren. Daar zit grotendeels
de knoop. De effectiviteit van alle instellingen en maatschappelijke voorzieningen
die gemoeid zijn met integratie lijkt onvoldoende. De uitvoering van het integratiebeleid
dreigt vast te lopen in de gecompliceerde samenwerking van al die instellingen:
arbeidsvoorziening, opleidingscentra, bedrijven, ondernemingsraden, scholen,
consultatiebureaus, beroepseducatie, bureau nieuwkomers, GBA, sociale dienst,
uitvoeringsinstanties, enz. Die instellingen moeten samen met de zogenoemde
zelforganisaties worden versterkt in hun mogelijkheden en in hun onderlinge
aansluiting.Het kabinet moet daarbij een stevige regie voeren. Verkokering moet worden
tegengegaan. Een krachtige coördinatie door het gehele kabinet is nodig,
met de minister voor integratiebeleid voorop. Hierbij past, wat mij betreft,
een stevige bevoegdheid om niet alleen de hand bij de collega's op te houden.
Met die hand moet ook worden meegestuurd. Ik meen dat hierbij een budgettaire
medeverantwoorde- lijkheid, zoals bij het grotesteden beleid
is geïntroduceerd, voor alle integratierelevante uitgaven hoort.Uit de voortgangsrapportage blijkt dat de inburgering niet naar wens verloopt.
Dat is zorgelijk want de "primaire doelstelling van het kabinet – en
ik citeer het kabinet – is het bevorderen van actief burgerschap van
leden van etnische groeperingen". Een deel van de problemen zit bij de regionale
opleidingscentra die inburgering, zo lijkt het, niet direct zien als een kerntaak.
Moeten wij niet van die gedwongen winkelnering af om zo een groter en efficiënter
aanbod te creëren? Het is ronduit frustrerend dat uit de voortgangsrapportage
blijkt dat de problemen groter worden naarmate de steden groeien.De heer De Hoop Scheffer (CDA):Collega De Graaf pleit, met mijn instemming zoals u zult begrijpen, voor
meer bevoegdheden voor de minister. Daarna sprak hij over de regionale opleidingscentra
en de gemeenten. Ik meen echter dat de opleidingscentra en de gemeenten elkaar
op dit punt de zwartepiet toespelen. De gemeenten zeggen vaak dat het de schuld
van de opleidingcentra is en de opleidingcentra zeggen vervolgens dat het
de schuld van de gemeente is. Ik vind dat je toch een forse stap moet zetten
om te zeggen: maak maar een einde aan de gedwongen winkelnering. Ik vind dat
de ROC's, de regionale opleidingscentra, te gemakkelijk de zwartepiet wordt
toegeschoven. Is collega De Graaf dat met mij eens?De heer De Graaf (D66):Wat mij betreft is het geen kwestie van zwartepieten. Ik ben niet de grote
specialist op het gebied van regionale opleidingscentra en inburgering, maak
ik begrijp dat de gedwongen winkelnering nog voor de volgende twee jaar geldt.
Daarna zal er een keuze worden gemaakt. Maar misschien heb ik dat verkeerd.
Ik stel de vraag of het efficiënt is om alleen maar te gokken op de regionale
opleidingscentra, zeker als blijkt dat het binnen die regionale opleidingscentra
moeilijk is om het probleem effectief aan te pakken. Het gaat mij niet om
de vraag of de gemeenten geen medeverantwoor- delijkheid dragen, want die
dragen zij. Dat wilde ik zojuist ook gaan zeggen. Wel kan de vraag worden
gesteld of er ook een andere aanpak denkbaar is, waarbij ook andere aanbieders
een rol kunnen spelen, uiteindelijk in het belang van de inburgering. Daar
ging het mij om.Voorzitter! Ik zei al dat het ronduit frustrerend is dat de problemen
groter worden naarmate de steden groter worden. Daar hoopt zich dus de ellende
op. De gemeenten hebben een zware verantwoordelijkheid en wij vinden dat zij
die ook waar moeten maken, ook als het gaat om sancties. Integratie is geen
eenrichtingsverkeer en dus zullen sancties ook daadwerkelijk effectief moeten
zijn. Uitval vanwege verhuizingen of gebrek aan motivatie zal echt moeten
worden bestreden. Als de gemeenten de inburgering niet echt willen verplichten,
vind ik dat de minister serieus moet overwegen om in te grijpen, als het moet
zelfs met een aanwijzing. Onverschilligheid staat hier namelijk gelijk aan
moedwillig mensen opgeven. Mijn fractie heeft gisteren bovendien bij de behandeling
van de Vreemdelingenwet voorgesteld de permanente verblijfsvergunning eerst
te verlenen als het hele inburgeringstraject is doorlopen. De heer De Hoop
Scheffer wees er al op. Wie echt wil blijven, moet kunnen blijven en kan ook
blijven, maar moet dat ook echt laten blijken.Opmerkelijk is voorts dat het geld in veel gevallen blijft hangen bij
de gemeenten. Bij onderuitputting mogen zij dat reserveren.De heer Rosenmöller (GroenLinks):Ik stel nog een vraag over het laatste punt, dat gisteren al even aan
de orde is geweest, maar dat collega De Graaf in dit debat opnieuw inbrengt.
Een van de eerste redenen die de minister noemt voor het niet afmaken van
de inburgeringscursus, is de stap naar werk, dus de stap naar verdere integratie
en participatie in de samenleving. Betekent dit dat ook gekeken moet worden
naar de redenen waarom mensen de cursus misschien niet afmaken? Als je daar
een antwoord op hebt, moet je ook eens bekijken of je de cursus op andere
momenten kunt inrichten, opdat de mensen de cursus wél kunnen afmaken.
Is het niet een beetje een erg grofmazig instrument dat de heer De Graaf nu
voorstelt?De heer De Graaf (D66):De nuance van de heer Rosenmöller spreekt mij aan. Ik vind het vanzelfsprekend
dat je alleen tot een dergelijk besluit overgaat als evident is dat het niet
verder aan de cursus deelnemen te wijten is aan betrokkene. De regering noemt
inderdaad een paar redenen. De eerste is dat mensen werk krijgen. Op zichzelf
is dat prima, want het betekent dat zij zelf daadwerkelijk een stap tot integratie
kunnen zetten. Is het echter tijdelijk werk, dus sta je na een halfjaar weer
op straat en heb je dan toch die taalachterstand, moet je dan toch niet als
gemeente met de werkgever afspraken kunnen maken dat tijdens het werk de inburgeringscursus
kan worden afgemaakt? Dat is juist in het belang van betrokkene. Is de oorzaak
echter verhuizing, dan vind ik dat geen reden. De gemeente, zeker de gemeente
die betrokkene ziet vertrekken, moet dan met de gemeente waar betrokkene naartoe
gaat de afspraak maken dat de inburgeringscursus kan worden vervolgd. Gaat
het om gebrek aan motivatie, dan is dat de ergste reden, want dat betekent
dat mensen het niet uit zichzelf kunnen opbrengen, maar dat de gemeenten ook
niet bereid zijn de zaak aan te scherpen en de mensen erop aan te spreken.
In die drie gevallen zijn er sancties, maar die worden onvoldoende toegepast.
Als je een verplichting stelt, moet je haar willen handhaven. Het amendement
dat mijn collega Dittrich gisteren heeft ingediend, kan daarbij een buitengewoon
belangrijk psychologisch effect zijn.De heer Rosenmöller (GroenLinks):Uit uw eerste antwoord trek ik de conclusie dat het aan de ene kant genuanceerd
zou moeten c.q. kunnen worden.De heer De Graaf (D66):Per definitie.De heer Rosenmöller (GroenLinks):Dat is dan al winst ten opzichte van datgene wat naar buiten kwam.De heer De Graaf (D66):Nee, dat is geen winst, dat is voor de hand liggend.De heer Rosenmöller (GroenLinks):Zo voor de hand liggend was het afgelopen weekend in ieder geval nog niet.
Ik vind het dan winst in de ontwikkeling van het denken. Zou het aan de andere
kant niet beter zijn om überhaupt nog eens te kijken naar de wijze waarop
de bestaande sancties kunnen worden uitgevoerd in plaats van
er nu al een nieuwe sanctie bij op te leggen? De heer De Graaf weet immers
zelf ook wel dat je die sanctie nooit echt kunt effectueren. Ik kan me toch
nauwelijks voorstellen dat u, als het gaat om vluchtelingen of wie dan ook,
hen zou willen terugsturen. Daar kan ook geen sprake van zijn.De heer De Graaf (D66):U vraagt naar de bekende weg, want als iemand nog niet zijn inburgeringstraject
heeft afgelopen, wordt de permanente vergunning niet verleend, wat niet wil
zeggen dat hij het land wordt uitgestuurd. Het betekent dat er verlenging
plaatsvindt van de tijdelijke vergunning tot het moment dat iemand daadwerkelijk
heeft laten zien zelf de bereidheid te hebben om de inburgering af te maken.
Dan kan de permanente vergunning worden verleend.Op uw andere vraag, mijnheer Rosenmöller, antwoord ik als volgt.
Natuurlijk moet er worden gekeken naar de effectiviteit van het sanctie-instrument.
Ik merk op dat daar niet veel gebruik van wordt gemaakt. Eerlijk gezegd vind
ik het ook niet per se altijd even motiverend om te kiezen voor het financiële
instrument. Het kan heel goed zijn dat het instrument dat de heer Dittrich
heeft aanbevolen bij de behandeling van de Vreemdelingenwet en waarvan blijkt
dat een aantal partijen er sympathiek tegenover staan, een minstens zo effectief
instrument is.De heer Rosenmöller (GroenLinks):Dat is zeer de vraag. Natuurlijk, sancties zijn nooit effectief, maar
als het nu gaat om een beperkte categorie die om welke reden dan ook echt
niet zou willen en ongemotiveerd is, terwijl we hier met elkaar iets afgesproken
hebben over verplichte inburgering voor nieuwkomers, dan moet er wel iets
van een sanctie op staan, want anders werkt de verplichting niet. Dat is helder.
Maar ten aanzien van datgene wat u er nu bovenop legt, ben ik stellig de mening
toegedaan dat het juist contraproductief werkt ten opzichte van het proces
van inburgering. Immers, op het moment dat mensen na drie jaar opnieuw een
tijdelijke verlenging krijgen van die status, blijft de kwestie van het statusschap
een beetje boven het hoofd van de mensen hangen en dat zal eerder demotiverend
werken dan motiverend. Daarom denk ik dat we andere wegen zouden moeten zoeken
om het op zich bekende doel, namelijk inburgering en ook versterking van de
motivatie, te bereiken.De heer De Graaf (D66):Voorzitter! Ik zou menen dat als iemand na drie jaar nog steeds die inburgering
niet heeft kunnen afmaken, het aan hem zelf te wijten is en dat er dan inderdaad
een ernstig probleem is. Dan mag je ook laten blijken als overheid dat je
niet per definitie zegt: permanent nu de vergunning verlenen.Voorzitter! Ik maak nog een paar opmerkingen over onderwijs en over arbeidsmarkt;
ook vanwege de tijd zal ik dat beperkt houden. Het achterstandenbeleid in
het onderwijs is een paar weken geleden uitvoerig besproken. Ik zal dat hier
niet herhalen. De staatssecretaris is toen met veel huiswerk door de Kamer
teruggestuurd – een beetje met een herexamen of een taak, zo zou je
in mijn schooltijd zeggen – want intensieve betrokkenheid levert nog
niet zomaar een voldoende op. Vroeg onderwijs in de Nederlandse taal is doorslaggevend.
De leermethoden zijn er; ze moeten alleen op de goede plek terechtkomen. Daarbij
moet iedereen worden ingeschakeld, wat ons betreft ook de zogenaamde OALT-leerkrachten.
De werkelijkheid van de zwarte scholen zullen we moeten aanvaarden. Verplicht
spreiden is onwerkbaar en onwenselijk, maar, mijnheer Marijnissen, initiatieven
voor vrijwillige spreiding, zoals in Amersfoort, zijn de moeite waard.Voorzitter! Wij zien zelf niet zoveel in verlaging van de leerplicht naar
4 jaar. Dat is toch vooral een kwestie van optiek, als je naar de cijfers
kijkt. Van veel groter belang is de toegankelijkheid van voorschoolse opvang
en de aanwezigheid van peuterspeelzalen in wijken met veel allochtone bevolking.
En snel, want het duurt in Nederland onvoorstelbaar lang voordat van geld
ook daadwerkelijk een opvangplaats wordt gerealiseerd.Voorzitter! Ik maak mij voorts zorgen over de toekomst van het VMBO, zeker
in relatie tot de allochtone jongeren. Ruim een jaar geleden heeft de Onderwijsraad
de staatssecretaris al gewaarschuwd voor het te theoretische karakter van
het VMBO. Als nu blijkt – indien dat onderzoek wordt gestaafd, want
het is maar één bericht – dat voor de helft van de leerlingen
het VMBO te moeilijk zou zijn, dan doen wij iets heel fout. En al helemaal,
als dan de oplossing zou zijn om de schooldeuren voor leerlingen vanaf 14
jaar open te zetten in plaats van te kiezen voor het invoeren van meer praktische
vakken. Als de route feitelijk voor grote groepen buiten de schoolpoort voert,
dan faalt het onderwijs jammerlijk. Ik wil graag op dit punt opheldering van
de minister hebben.De heer Dijkstal (VVD):Voorzitter! Ik hoor de heer De Graaf zeggen dat het te moeilijk is. Maar
is het niet meer een kwestie dat het te weinig beroepsgericht is voor juist
een groep voor wie dat zou moeten? En dan geldt het zowel voor het VMBO, als
voor de basisvorming. Hoe staat hij daar tegenover?De heer De Graaf (D66):Het is misschien een beetje een woordenstrijd. Ik heb gesproken van het
te theoretische karakter van het VMBO: dat is het probleem, zo begrijp ik
ook uit het onderzoek. Ons probleem is dat je dan wat mij betreft eerst moet
kijken of binnen het VMBO voor een meer praktisch gerichte invulling kan worden
gekozen. U gaat al een stap verder in uw suggestie door eigenlijk te zeggen:
wij splitsen het in voorbereidend onderwijs aan de ene kant en in, wat ik
noem, ambachtelijk onderwijs anderzijds. Het enige voordeel dat ik daaraan
kan ontdekken – ik ben echter bereid om overal over na te denken –
is dat je die leerlingen dan in ieder geval binnen de poorten van een school
houdt. In de voorstellen van de staatssecretaris proef ik dat de schoolpoorten
open komen te staan en de leerlingen aan het werk gaan. Ik vraag mij af of
wij daartoe moeten overgaan. Ik hoor hier evenwel graag de visie van de minister
van Onderwijs op.Voorzitter! Ik maak nog een laatste opmerking over de arbeidsmarkt. Het
gaat een beetje de goede kant op, vooral door de economische groei die allochtonen
een duwtje in de rug geeft. Gelukkig maar, want de doorgeleiding van werklozen
uit minderheidsgroeperingen blijkt nog steeds buitengewoon moeizaam. Ook hier
is het niet een kwestie van nieuw beleid, maar van onvoldoende benutting van
het bestaande beleid. Ook hier gaat het dus om de uitvoering.
Werkgevers die vragen om direct bemiddelbare werkloze allochtonen, hebben
van de arbeidsvoorziening nul op het rekest gekregen, hoewel er 19.000 in
de kaartenbakken zouden zitten. Deze feiten zijn gewisseld. Ik heb begrepen
dat minister Vermeend inmiddels met het MKB in gesprek is. Ik vind dat ook
opnieuw kan worden gesproken over het instrument van contract compliance.
Wil Minister Vermeend dat serieus overwegen en onderzoeken?De Wet Samen wordt nog steeds niet goed uitgevoerd. Dat is eigenlijk een
schande, want het betekent vooral een gebrek aan het nemen van verantwoordelijkheden.
Een cultureel neutraal personeelsbeleid is nog grotendeels een droom. Overal
bestaan glazen deuren en glazen plafonds, ook bij de overheid zelf. Het traineeproject
voor academici is hier een wrang voorbeeld van. Er waren 112 allochtonen op
de ruim 1000 sollicitanten voor 132 plaatsen. Dat was dus ruim 10% van het
aanbod. Van die 112 allochtone sollicitanten werden er 73 getest. Daarvan
scoorden er 33 voldoende en werden er 28 doorgezonden naar een ministerie.
Uiteindelijk werden er echter maar 2 in dienst genomen. Dat is zegge en schrijve
1,5%. Dat is dus het goede voorbeeld dat de overheid geeft. De departementen
zouden zich hier collectief voor moeten schamen.Voorzitter! Ik rond af. De regering heeft als primaire doelstelling –
ik herhaal het – realisering van actief burgerschap van leden van etnische
groepen. Ik onderschrijf dat. In dat verband wijs ik op het bij de Kamer liggende
initiatiefvoorstel van de collega's Rehwinkel, Varma en mijzelf om mensen
die vijf jaar in Nederland wonen, het kiesrecht op regionaal niveau te geven.
Ik vraag de collega's van de andere fracties om daar nog eens heel goed naar
te willen kijken. Tegen de regering zeg ik dat juist een regering die dat
actief burgerschap als leidend beginsel wil hanteren, dat voorstel zou moeten
omarmen. Ik hoor graag dat zij dat ook wil doen.De heer Rosenmöller (GroenLinks):Mevrouw de voorzitter! Daartoe uitgenodigd, mocht ik vorige week in Capelle
a/d IJssel certificaten uitdelen aan negen Antilliaanse vrouwen die een halfjaar
lang met succes een cursus empowerment hadden doorlopen. Een Antilliaanse
cursusleidster wist haar netwerk in Capelle a/d IJssel zo te gebruiken dat
negen ogenschijnlijk passieve en kansloze vrouwen toch aan die cursus begonnen.
Het resultaat was niet alleen motivatie, toegenomen zelfbewustzijn en ambitie.
Neen, al voordat de certificaten werden uitgereikt, hadden vijf van die vrouwen
een baan. Het waren vooral alleenstaande moeders die dat werk moesten en wilden
combineren met de zorg voor één of meer kinderen. Als wij dus
de goede snaar weten te raken, kunnen wij veel verborgen krachten aanspreken.
Dat is zowel in het belang van het individu als in het belang van de samenleving.
Zie hier een sprankje multiculturele hoop tegenover een te massief geformuleerd
multicultureel drama.Met het actief werven van migranten uit het mediterrane gebied in de jaren
zestig is die multiculturele samenleving – sommigen spreken van een
multi-etnische samenleving – in ieder geval een gegeven geworden. Terecht
heeft minister Van Boxtel inmiddels gememoreerd en dus ook niet de feitelijke
constatering ontlopen dat Nederland een immigratieland is. Het was wijlen
minister Rietkerk, de VVD'er, die in zijn minderhedennota van 1983 voor het
eerst erkende dat migranten hier wel eens zouden kunnen blijven en dat velen
misschien definitief in deze samenleving hun plek zochten. Die erkenning was
absoluut noodzakelijk om een beleid, gericht op participatie en integratie,
te ontwikkelen. Maar de uitvoering van het beleid, daarmee is het enigszins
droevig gesteld. In het onderwijs, op de arbeidsmarkt, in de volkshuisvesting,
velen staan nog op achterstand, en migranten zijn daarin helaas oververtegenwoordigd.
In het debat de afgelopen maanden, dat op zich kwalitatief een goed debat
genoemd zou kunnen worden, een debat dat getrokken is door mensen als Scheffer
en Schnabel, is door hen in ieder geval vooral de nadruk gelegd op de etnische,
de culturele verschillen als verklaring voor het multiculturele drama, zoals
zij dat noemden.Gelukkig was er ook weerwoord in dat publieke debat. En zeg ik, met uitzondering
van minister Van Boxtel, de regering liet het een beetje afweten. "Waar was
je, Wim?", was eigenlijk de vraag waarvan ik gedacht had dat collega De Hoop
Scheffer die vanavond zou opwerpen, maar het zij zo. Mijn conclusie over het
debat zoals het tot nu toe gevoerd is, is dat we wel heel veel praten over
integratie, maar dat we in de praktijk heel veel segregatie zien en dat we
in het intellectuele debat heel veel over assimilatie horen. Dat vraagt natuurlijk
van de Nederlandse regering ook in dit debat, donderdag aanstaande, een heel
heldere positiebepaling, niet alleen in algemene termen over assimilatie,
segregatie dan wel integratie – ik ben er zeer van overtuigd dat ook
donderdag de regering de onvoorwaardelijke keuze van integratie en participatie
zal maken – maar gecombineerd met vertrouwenwekkende maatregelen, zeker
in deze tijd van hoogconjunctuur, om dat te realiseren.Vervolgens is de vraag aan de orde naar de oorzaak van de sociale achterstand
van veel migranten. Bij ons heerst toch de stellige indruk dat die meer wordt
bepaald door de sociale klasse waarin zij leven dan door de cultuur die zij
meedragen, zonder het laatste overigens helemaal weg te definiëren. Ook
hier zou ik niet langer over willen spreken. Graag een reactie van de regering
hierop.We hebben nu sinds 1983 bijna twintig jaar beleid. Er zijn heel veel plannen.
Er is ook behoorlijk wat geld vrijgemaakt om die plannen uit te voeren. Maar
veel is toch ook weer in die uitvoering blijven steken. Er is toch passiviteit
bij de overheid zichtbaar. De overheid als denker, oké, de overheid
als doener, nee, niet echt. Ik denk dat naast het feit dat er in de uitvoering
belangrijke verbeteringen nodig en wenselijk zijn, er natuurlijk ook in termen
van investering nog een schep bovenop zal moeten. Ik zal daarover zo concreet
spreken. Mijn concrete vraag aan de regering is, wat afgelopen vrijdag eigenlijk
aan middelen is afgesproken als het gaat om het achterstandsbeleid. We horen
bedragen van 6 mld. structureel. Graag hoor ik donderdag als het gaat om dit
vraagstuk een iets concretere invulling.Ik kom graag te spreken over onderwijs, inburgering en de arbeidsmarkt.
Integratie begint met communicatie en dus taal. Het was mijn collega Mohamed
Rabbae die hier in deze Kamer voor het eerst het element van
de voorschool heeft bepleit. Natuurlijk zijn wij dolgelukkig dat het als concept
in ieder geval tamelijk onomstreden is geworden, wat te maken heeft met de
goede experimenten die daarin de afgelopen tijd zichtbaar werden. Maar we
kunnen natuurlijk niet bij die experimenten blijven. Geanalyseerd is wel dat
we spreken over 100 achterstandsgebieden. Waar wij echt een massief pleidooi
voor willen houden, is dat dat experiment over de voorschool in die 100 achterstandsgebieden
terug te vinden zal zijn, en wel op zo kort mogelijke termijn. Wij denken
dat we dan spreken over een investering van om en nabij 200 mln., misschien
iets meer, misschien wat meer, maar daarover krijg ik graag duidelijkheid.
Wat wij in dit debat ook zouden willen realiseren, is dat de regering de toezegging
doet middelen vrij te maken voor een massieve uitbreiding van het element
van de voorschool, met de goede methodiek en met kwalitatief goed opgeleid
personeel.Dan kom ik bij de KEA, de kleinschalige experimenten achterstandsbestrijding
in Rotterdam, waarover ook door collega Dijkstal gesproken is. In een achterstandswijk
heeft men kunnen bereiken dat met een heel specifieke methodiek de landelijke
Cito-score gerealiseerd wordt. Dat is belangrijke winst; een winst die men
in Rotterdam wil uitbreiden naar de andere basisscholen. Staatssecretaris
Adelmund heeft gezegd dat de overheid wel postbus wil zijn om dat experiment
in termen van werkwijze te verspreiden over alle basisscholen in Nederland.
Maar zo zal het niet werken. Wat dat betreft zou het ambitieniveau van de
rijksoverheid hoger moeten zijn. Hier is namelijk sprake van een experiment
dat succesvol is gebleken en dan moet de overheid bereid zijn om dat te faciliëren.Een derde punt dat ik in dit verband aan de orde wil stellen, is dat kinderen
helaas te vaak bij het beëindigen van de basisschool een taalachterstand
hebben c.q. houden. Taal blijft dan een handicap voor het benutten van de
cognitieve mogelijkheden in het voortgezet onderwijs. Dat heeft ons in gesprekken
met mensen in het veld tot de gedachte gebracht te pleiten voor een "voetklas":
een jaar voor aanvang van de basisvorming, waarin die taalachterstand wordt
weggewerkt.Voorzitter! Dan een enkele opmerking over de inburgering. Uit de stukken
die wij van de minister voor het grotesteden- en integratiebeleid het afgelopen
weekend hebben gekregen, komt het beeld naar voren dat bij inburgering voor
nieuwkomers geen sprake is van wachtlijsten, maar wel van uitval en dat bij
inburgering voor oudkomers sprake is van een wachtlijst van ruim 10.000 mensen.
Dat laatste is natuurlijk sowieso niet acceptabel. Het is echter ook niet
acceptabel dat uitspraken van de Kamer door de minister onvoldoende verwerkt
zijn in concreet beleid. Ook collega's hebben hierover gesproken. Het was
in formele zin de aanleiding voor het debat. Ik val collega Melkert bij door
te zeggen dat een dergelijke situatie als het gaat om het belangrijke inburgeringsvraagstuk
niet langer acceptabel is. Hoe kun je nu spreken over taal, taal en nog eens
taal, terwijl je mensen verplichtingen oplegt en als overheid tekortschiet
bij de kwalitatieve invulling daarvan. Ik vind dat echt een tekortkoming op
het punt van de inburgering. Er zijn in dat kader meer kwesties die om aandacht
vragen, maar ik wil mij hierop concentreren, omdat het een van de hoekstenen
was van het vorige kabinet. Er was ooit een minister – nu in ons midden
als woordvoerder – die zei: dat heb ik in ieder geval gedaan als minister
van Binnenlandse Zaken. Het moet toch teleurstellend zijn dat het enige wat
op dat punt door hem bereikt is, ook nog eens zo slecht uitpakt. Dat mag toch
niet de bedoeling zijn. Dus ik hoop uiteraard op steun van de VVD om wat dat
betreft een slag vooruit te maken.Voorzitter! Natuurlijk is onvoldoende kennis van de taal in het algemeen
een belemmering om op de arbeidsmarkt aan de slag te komen. Het is ook een
van de hoofdoorzaken van die nog steeds relatief te hoge werkloosheid ten
opzichte van de autochtonen. Ik erken de daling in kwantitatieve zin. Vooroordelen
en discriminatie blijven onverminderd hardnekkig op de arbeidsmarkt een rol
spelen. De doelstelling van de regering is halvering van dat werkloosheidsverschil.
In concrete maatregelen heb ik daar de afgelopen twee jaar nog weinig van
gezien. Nu komt ineens het 20.000-banenplan op initiatief van het MKB. Het
is maar goed dat wij dat debat vorige week niet hadden, want dan hadden wij
er deze of volgende week weer een debat aan toe moeten voegen. Maar goed,
dat zal een vorm van coïncidentie zijn die ik nooit zal begrijpen. Als
het uitgevoerd wordt, vind ik het prachtig en het resultaat telt voor mij
op elk moment, als dat convenant maar niet zo snel in een paar dagen in elkaar
is gezet, dat de discrepantie die vaak te zien is tussen het macroniveau en
het microniveau, van dien aard is dat het alleen maar krantenkoppen vult,
terwijl het in de individuele midden- en kleinbedrijven nauwelijks zal doorwerken.
Dat is een punt van zorg. Op zichzelf is de stelling dat de krapte op de arbeidsmarkt
de beste bijdrage is aan een goed doelgroepenbeleid, hiermee wel bevestigd.Een ander punt van zorg betreft de uitvoering van de Wet Samen. Collega
Dijkstal, Louise Groenman– ik dank de heer Melkert voor zijn compliment –
en ik hebben samen aan de voet gestaan van dat wetsvoorstel. Natuurlijk moeten
wij tot onze teleurstelling constateren dat het onvoldoende wordt uitgevoerd.
Wat doen wij daaraan? Ik zou graag een discussie voeren over het misschien
zelfs in een verplichtend karakter toevoegen van positieve actie. Uit onderzoek
blijkt dat het introduceren en toepassen van positieve actie leidt tot een
vorm van elimineren van de bestaande vooroordelen en discriminatie. Per saldo
leidt het, vergeleken met een bedrijf dat geen beleid op het punt van positieve
actie voert, tot gelijke kansen in zo'n bedrijf of instelling. Wellicht is
dit een element dat kan worden ingevoegd in de Wet Samen. Met collega De Graaf
blijf ik het toch goede instrument van contract compliance onder de neus van
minister Vermeend wrijven. Als het gaat om een mentaliteitsverandering, dan
moeten wij ook nadenken over hoe de vraag wij mensen die daarover beslissen
in de bedrijven, de personeels- en organisatiemensen, zodanig kunnen faciliëren
en trainen dat die kwestie meer tussen de oren gaat zitten. Dat blijft een
punt van zorg. De regering heeft aandacht voor de instroom, maar ik vraag
ook aandacht voor het hardnekkige vraagstuk van de uitstroom. Daarover hebben
wij acht jaar geleden al met elkaar gesproken. Nu de achterstanden in het onderwijs en op de arbeidsmarkt nog zo hardnekkig
zijn, is het "de Nederlandse samenleving nog niet gelukt om haar eigen idealen
van vrijheid en gelijkheid voor nieuwkomers waar te maken". Zo zei Pieter
Hilhorst het treffend in de Volkskrant. De gelijkheid laat ook nog wel wat
te wensen over als het gaat om ogenschijnlijk vanzelfsprekende burgerrechten.
Ik noem de gezinshereniging, die verder wordt bemoeilijkt in het kader van
de nieuwe Vreemdelingenwet. Ik heb het, met collega De Graaf, ook over het
bovenlokaal kiesrecht. Een aantal fracties maakt zich daar sterk voor. Zij
hopen op een meerderheid in ieder geval in deze Kamer.Als wij op een aantal terreinen echt een stap vooruit willen komen, dan
gaat het niet alleen om het intensiveren van maatregelen en het verbeteren
van de uitvoering. Cruciaal is ook het betrekken van de gemeenschap van de
etnische minderheden zelf. Werken met mentoren, intermediairs en vertrouwenspersonen
kan succesvol zijn. Dan kunnen mensen enerzijds worden gewezen op hun plichten,
maar anderzijds kunnen ze worden gestimuleerd om gebruik te maken van hun
rechten. Via deze mensen moet het bijvoorbeeld mogelijk zijn convenanten af
te sluiten tussen de school en ouders. Op die manier worden ouders meer betrokken
bij de school van hun kinderen. Het kan ook succesvol zijn bij de aanpak van
ontspoorde jongeren. Bij bepaalde, niet al te zware overtredingen, kan de
verharding in de jeugdgevangenis misschien plaats maken voor een alternatieve
straf door middel van plaatsing en begeleiding bij een professioneel functionerende
migrantenorganisatie. Zo kan het mes aan twee kanten scherp blijven. Ik denk
ook aan het opzetten van een netwerk van gezinnen om weggelopen meisjes op
te vangen. Daar kunnen de overheid, de hulpverleners en de minderhedenorganisaties
aan werken. Het doel is om plaatsing in een tehuis te voorkomen. De ervaring
leert namelijk dat de breuk met het gezin dan vaak onherroepelijk en onafwendbaar
is.Het debat van de afgelopen maanden heeft iets te veel van een eenzijdige
aanpassing. Soms kom je dat in andere debatten dan dit, maar wel in de Kamer
of de commissie, op heel concrete punten tegen, tenminste zo ervaren mensen
vanuit de organisaties het. De harde werkelijkheid is ook nog steeds dat kinderen
van een collega van mij, een collega van ons dus, vanwege zijn afkomst afgelopen
zaterdagavond een willekeurige Utrechtse disco niet inkwamen. De boel een
beetje bij elkaar houden, zei Joop den Uyl. Dat is een van de gedenkwaardige
uitspraken die hij heeft gedaan. Meer toegepast op deze vraagstukken vraagt
het om wederzijdse aanpassing. Ik was blij dat collega Dijkstal het ook zei;
ik heb hem het eerder horen zeggen. Natuurlijk houdt iedereen zich aan de
wet. Natuurlijk mogen wij van iedereen vragen de beginselen uit onze Grondwet
te respecteren en zich daaraan te houden.Het idee dat mensen hier ook mogen zijn en welkom zijn, mag niet onderschat
worden. Die houding uitstralen op school, op straat of waar dan ook, zo is
mijn stelling, zal zeker het integratieproces bevorderen. Op de arbeidsmarkt,
in het onderwijs en bij de politie kunnen wij misschien nog veel leren van
die groenteboer op de hoek. Hij was de eerste die zijn aanbod aanpaste aan
de veranderde vraag, omdat er gewoon andere klanten kwamen. Of hij dit deed
uit ideële overwegingen of uit commerciële overwegingen, op die
vraag laat het antwoord zich raden. Maar de groenteboer heeft zijn faillissement
kunnen voorkomen en er een bloeiende zaak van gemaakt.Mij dunkt, dat met een maximale inspanning wij dat met die multiculturele
samenleving ook zouden moeten kunnen bereiken: een drama, een faillissement
voorkomen en er een bloeiende zaak van maken!De heer Marijnissen (SP):Mevrouw de voorzitter! De SP-fractie is buitengewoon verheugd over het
feit dat de Kamer nu eens praat over het integrale minderhedenbeleid vanwege
de urgentie van de problemen, maar vooral ook omdat in dit debat alle zaken
eens in samenhang kunnen worden besproken en bezien. Ik wil mijn tijd dan
ook niet gebruiken, hoe interessant ook, voor een terugblik, maar slechts
voor een blik op het heden en de toekomst en op de zaken die mijn fractie
wil bepleiten. Ik wil dat doen aan de hand van tien stellingen. Ik zou het
kabinet willen vragen op die tien stellingen te reageren. Ik hoef dat dan
niet steeds in de vragende vorm te doen.Mijn eerste stelling is: de overheid heeft gefaald in het scheppen van
de beste voorwaarden voor de integratie. Laat ik vooropstellen dat politici
mensen niet kunnen integreren in de samenleving. En dat is maar goed ook.
Integratie is iets van de mensen zelf, van de nieuwkomers en van de autochtonen.
Wat de overheid wel kan en moet doen, is zorgen voor de beste voorwaarden
om de integratie te laten slagen. Zoals gezegd, ga ik niet terug in de tijd
om alle oorzaken van dat falen nog eens tegen het licht te houden. Ik wil
mij beperken tot de vaststelling dat de feiten van vandaag inzake taalvaardigheid,
schoolresultaten, werk en noem maar op de conclusie rechtvaardigheden dat
het minderhedenintegratiebeleid gefaald heeft.Mijn tweede stelling is: het falende integratiebeleid heeft ertoe geleid
dat migranten en hun kinderen er onvoldoende in slagen echt deel te nemen
aan de samenleving. Zij beschikken door de bank genomen niet over dezelfde
kansen als de gemiddelde autochtoon. Die gebrekkige deelname aan de samenleving
hindert het integratieproces. Daarmee is de cirkel rond en zitten wij in een
spiraal naar beneden.Mijn derde stelling is: deze negatieve spiraal is buitengewoon nadelig
voor de mensen over wie wij het hebben. Uit rechtvaardigheidsoogpunt deugt
het van geen kant. Maar dat niet alleen, er tikt ook een tijdbom. Het zou
wel erg naïef zijn te denken dat dit proces zo door kan gaan zonder dat
het een keer tot een uitbarsting komt. De armoede waar veel allochtonen in
terecht zijn gekomen in combinatie met een gebrek aan uitzicht op verbetering
en geloof in een betere toekomst leidt tot teleurstelling en frustratie. De
nog altijd bestaande discriminatie doet daarbij nog een extra duit in de toch
al overvolle zak van ontgoocheling.Mevrouw de voorzitter! Natuurlijk zal de chemie tussen de bovenstaande
genoemde elementen tot iets leiden. De een zal de strijdbijl oppakken en het
gevecht voor emancipatie en gelijkberechtiging aangaan. De ander zal zijn
door frustratie gewekte woede willen bekoelen door in gevecht te gaan met de ME. Kijk maar naar Lille in Frankrijk de afgelopen dagen.
Weer een ander zal misschien zijn heil zoeken in een snelle weg naar rijkdom
door de weg van de criminaliteit in te slaan. Weer een ander zal zich misschien
bewust afwenden van de Nederlandse samenleving, zich juist tegen de integratie
gaan verzetten en de westerse samenleving gaan minachten. Kijk bijvoorbeeld
naar de recente snelle groei van de Grijze Wolven. De mensen uit de etnische
minderheidsgroepen en de samenleving als geheel zijn alleen gebaat bij cohesie.Mijn vierde stelling is dus: integratie is het enige effectieve antwoord
op de groeiende problemen voor mensen uit etnische minderheidsgroepen. Alle
andere concepten zijn misschien mooi op de tekentafel, maar hebben in de praktijk
niet het gewenste resultaat opgeleverd. Deze vaststelling leidt tot de conclusie
dat mensen, die in dit land hun toekomst willen opbouwen en die willen dat
hun kinderen hier hun toekomst kunnen opbouwen, ook alles in het werk zullen
moeten stellen om de taal te leren en vertrouwd te raken met de hier heersende
normen en waarden, de inrichting van onze samenleving enz. Maar dat niet alleen,
de overheid (het Rijk en de gemeenten), de scholen, de bedrijven en de gemeenschappen
van Nederlanders en buitenlanders zullen zich moeten inspannen. Integratie
is naar de mening van mijn fractie een actief proces. Mijn fractie verzet
zich tegen diegenen die zeggen: ach, maak je niet druk, dat duurt een of twee
generaties en dan lost dat probleem zich vanzelf op. Deze cynische kijk op
het recht van elk mens op een bestaan waarin hij of zij met enige kans op
succes zijn of haar geluk kan najagen, wordt door mij niet gedeeld. Wij verzetten
ons met hand en tand tegen het ontstaan van een onderklasse en dus ook tegen
het ontstaan van een etnische onderklasse. De oververtegenwoordiging van allochtonen
in de werkloos- heids-, armoede- en criminaliteitsstatistieken, de letterlijke
segregatie langs etnische lijnen in wijken en op scholen waren en zijn volledig
onaanvaardbaar voor mijn partij en zullen dat altijd blijven.En dus, mevrouw de voorzitter, volgt mijn vijfde stelling: integratie
en segregatie verdragen elkaar niet. Wanneer op een school de grote meerderheid
bestaat uit allochtonen of althans uit kinderen die de Nederlandse taal niet
machtig zijn en niet vertrouwd zijn met de Nederlandse cultuur, kan er geen
sprake zijn van een vanzelfsprekend integratieproces. Mijn fractie is ervan
overtuigd dat het integratieproces in eerste aanleg geen proces is dat door
middel van allerlei kunstgrepen tot stand moet komen. Integratie komt tot
stand als het vanzelfsprekend is voor de nieuwkomers en voor de autochtonen.
Integratie vindt concreet plaats in het dagelijkse onderlinge verkeer: op
school, op het sportveld, bij de bakker en ga zo maar door. Maar deze vanzelfsprekendheid
verdwijnt als er ogenschijnlijk geen directe reden bestaat voor de integratie
en er geen mensen zijn waarmee je kunt integreren. Met andere woorden, het
beste minderhedenintegratiebeleid is het beleid dat segregatie bestrijdt.
De huidige ontwikkelingen zullen ons anders brengen in de richting van getto's,
feitelijke apartheid en, zoals rector Sjamaar van het Niels Stiensen College
in Utrecht het zegt, een kastenmaatschappij.Mevrouw de voorzitter! Mijn zesde stelling is: het bestrijden van de segregatie
zal naast veel meer andere goede dingen leiden tot betere resultaten op school
voor de kinderen die daarvan in hun verdere leven zo afhankelijk zijn. Om
eerlijk te zijn, mevrouw de voorzitter, dit is natuurlijk niet mijn stelling,
maar een korte samenvatting van de conclusies van alle rapporten die naar
aanleiding van tal van onderzoeken zijn gepubliceerd. Ik wil de heer Melkert
die in antwoord op mijn interrupties toch enigszins de suggestie wekte als
zou er geen sprake zijn van taalachterstanden en andere achterstanden, nog
wel als hij daarin geïnteresseerd is tenminste, een lijst geven van álle
onderzoeken en álle conclusies uit die onderzoeken die adstrueren wat
ik in mijn interrupties heb gezegd. Want, mevrouw de voorzitter, uit onderzoek
is gebleken dat de overgrote meerderheid van de Nederlanders en de buitenlanders
van mening is dat samen wonen en samen naar school gaan beter is voor iedereen.
Niet alleen het bestaan van witte en zwarte scholen is hiermee strijdig, ook
het ontstaan van een particuliere poot aan het onderwijsgebouw kan op termijn
bijdragen aan een verdere segregatie.Mijn zevende stelling is: ook het bedrijfsleven moet zijn maatschappelijke
verantwoordelijkheid erkennen en het niet langer bij mooie woorden laten,
maar daadwerkelijk een bijdrage leveren aan het aan het werk helpen van mensen
uit de etnische minderheidsgroepen. De voormalige gastarbeiders, eens door
datzelfde bedrijfsleven hier naartoe gehaald, zijn ten tijde van de snelle
technische verbeteringen in de jaren tachtig massaal op straat gezet. Het
was net in de tijd dat veel migranten besloten hier te blijven en niet terug
te keren naar hun land van herkomst. De verantwoordelijkheid voor de integratie
kwam toen dus geheel en al op het bordje van de overheid en de samenleving
minus het bedrijfsleven. Die fout moet worden hersteld. Bedrijven moeten veel
meer investeren om migranten ook via het bieden van werk te integreren in
de samenleving. Voor middelgrote en grote bedrijven zou een quotum, bijvoorbeeld
5%, kunnen worden afgesproken. Uit onderzoek is gebleken dat 19.000 hooggekwalificeerde
allochtonen nog steeds in de kaartenbakken van de arbeidsbureaus zitten. Hoe
kan dat, vraag ik aan het kabinet. Is dit een gevolg van discriminatie bij
het aannemen van mensen en, zo ja, wat denkt het kabinet daaraan te gaan doen?Mijn achtste stelling is dat de verkokerde aanpak van het integratiebeleid
tot nu toe er een van de oorzaken van is dat echt goede resultaten zijn uitgebleven.
Mijn fractie gelooft er niks van dat dit grote maatschappelijke vraagstuk
kan worden opgelost door middel van een technocratische benadering. Voorzover
er in de stukken van het kabinet sprake is van een analyse of concrete oplossingen
is de moraal van het verhaal meestal: er zijn problemen, maar wij zijn goed
op weg oplossingen te vinden. Eigenlijk is dat sinds wij erkennen dat er een
kentering moest komen in het integratiebeleid steeds het verhaal. Dat is dus
al jaren de houding. Elke keer wordt wel iets bedacht waardoor Kamer en kabinet
weer een poosje gerustgesteld zijn, ten onrechte dus. Om een voorbeeld te
noemen, iets waar het debat aanleiding toe was toen het werd aangevraagd:
de inburgeringscursussen. De uitvoering lijkt aan alle kanten
te rammelen. Zo'n 30% valt uit en volgens de Algemene Rekenkamer haalt 90%
het gewenste niveau niet. Dit zijn verontrustende berichten die bij Kamer
en kabinet tot alarmfase één zouden moeten leiden. Hetzelfde
geldt voor de wachtlijsten voor de taalcursussen. Er staan nog steeds 10.000
mensen op de wachtlijst en er zijn nog 100.000 tot 300.000 allochtonen die
de Nederlandse taal onvoldoende machtig zijn. Decentralisatie van de uitvoering
is mooi, maar het doel, de inzet en de middelen moeten een zaak zijn van de
landelijke overheid. Dat is de efficiëntste manier om te komen tot doelen
en methoden die het gewenste resultaat opleveren.Mevrouw de voorzitter! Ter illustratie van mijn eerdere stelling dat er
nog wel eens gediscussieerd wordt op een naar mijn mening wat technocratische
wijze wijs ik op de discussie over "4-jarigen naar school". Staatssecretaris
Adelmund heeft, vind ik, steekhoudende argumenten aangevoerd toen zij zei
dat 98,7% van de 4-jarigen al naar de basisschool toe gaat. Het is facultatief,
zoals iedereen weet. Dus het is materieel gesproken minimaal als wij het hebben
over een verplichting. Wij moeten ons dit buitengewoon goed realiseren, temeer
daar ik in de kabinetsstukken die ik dit weekend kreeg, las dat het bij de
resterende 1,3% voor 25%, dus een kwart, gaat om allochtone kinderen. 1,3%
komt neer op 2500, hetgeen wil zeggen dat het gaat om slechts 625 allochtone
kinderen. Ook is nog vermeld dat uit een onderzoek in Rotterdam blijkt dat
het vaak gaat om een vertraagde aanmelding van een paar maanden. Dus waar
hebben wij het over? Ik vind het interessant dit naar voren te brengen, omdat
het illustreert dat wij in de Kamer soms ontzettend veel tijd en energie besteden
aan iets wat materieel van buitengewoon ondergeschikt belang is en wij onszelf
daardoor in slaap sussen als het gaat om de oplossing van de grote problemen.Mevrouw de voorzitter! Veel ministeries, zoals die van Justitie, Binnenlandse
Zaken, OCW, SZW, VWS en VROM, zijn op enigerlei wijze bij het beleid betrokken
en daarom is een coördinerend bewindspersoon aangesteld. Dat is oké.
Is daarmee ook sprake van een integrale politiek? Kijkt de Kamer er ook op
een integrale manier tegenaan? Mijn fractie is van mening van niet en zou
dat graag snel veranderd willen zien. Dit geldt overigens niet alleen voor
het kabinet, maar ook voor de Kamer zelf. Mijn negende stelling is dan ook:
ook in dit debat blijkt weer dat er veel goede ideeën zijn over hoe de
integratie kan worden bevorderd: in het kabinet, in de Kamer, bij de mensen
in het onderwijs, bij de politie, bij de woningcorporaties en last but not
least bij de mensen om wie het allemaal gaat zelf.In dit debat kunnen onmogelijk alle suggesties – de heren Rosenmöller,
Melkert, Dijkstal en De Hoop Scheffer hebben er een aantal gedaan –
serieus op hun merites worden beoordeeld. Daarom tot slot, mevrouw de voorzitter,
mijn tiende stelling: de Kamer zal moeten besluiten tot een eigen parlementair
onderzoek. Als het minderhedenbeleid tot nu toe niet heeft gezorgd voor het
scheppen van de noodzakelijke voorwaarden voor integratie, moet je je volgens
mijn fractie serieus afvragen of het niet tijd is voor een andere aanpak.
Zou het niet goed zijn eens een grondige analyse te maken waarom het minderhedenbeleid
niet is geslaagd als het gaat om het creëren van gelijke kansen? Ik pleit
niet voor nog meer onderzoeken, want er zijn er al zoveel gehouden. Ik pleit
voor een grondige samenhangende analyse. Met andere woorden: zou het niet
buitengewoon nuttig zijn om uit de opgedane ervaringen conclusies te trekken
en in samenspraak met de betrokkenen te kijken naar samenhangende en concrete
suggesties over hoe het echt beter kan? De sociale kwestie was in de 19de
eeuw aanleiding voor een parlementair onderzoek. Het lijkt mij dat de sociale
kwestie waarover wij vandaag spreken, voldoende groot, ingewikkeld en urgent
is om zo'n belangrijk middel wederom in te zetten.Voorzitter! "Samenleven doe je niet alleen", dat was de mooie titel van
het verkiezingsprogramma van het CDA. "Samenleven kan je niet alleen", dat
was de titel van een boekje dat ik een paar jaar eerder zelf mocht uitgeven.
Mij dunkt dat beide titels samen precies aangeven waar het bij het minderhedenintegratiebeleid
om zou moeten gaan.De heer Van der Vlies (SGP):Mevrouw de voorzitter! Paul Scheffer heeft ons in zijn "multiculturele
drama" van 29 januari opgeroepen om afscheid te nemen van de "kosmopolitische
illusie waarin velen zich wentelen". Hij bepleit een open oog voor het maatschappelijke
drama dat zich in steeds grotere omvang aan het voltrekken is. Hij spreekt
van een "gemakzuchtig multiculturalisme omdat we onvoldoende onder woorden
brengen wat onze samenleving inhoudt". Volgens hem moeten we weten wat onze
eigen waarden en normen zijn, moeten we onszelf en onze eigen identiteit niet
verloochenen, want dan hebben we nieuwkomers niets te bieden. Op deze stellingen
wil de SGP-fractie in dit debat klip en klaar reageren.Dat we vandaag over de integratie van nieuwkomers debatteren, is bijna
een rechtstreeks uitvloeisel van Scheffers artikel. Voeg daarbij het debat
over taalachterstanden in het onderwijs dat in de afgelopen weken indringend
is gevoerd, en we hebben beide aanleidingen genoemd. Kortom, het debat gaat
niet over een of ander falen van de minister voor het grotesteden- en integratiebeleid,
noch over het falen van een van zijn collega's. Niettemin is er een urgentie
om dit debat te voeren. Het is goed dat wij het integratievraagstuk eens helder
aan de orde hebben. Wellicht dat het hier of daar een tandje meer of anders
kan of moet.De Nederlandse regering is onderworpen aan internationale verplichtingen
om vluchtelingen asiel te geven, maar ook om toegelaten asielzoekers en andere
vreemdelingen onder voorwaarden in de gelegenheid te stellen hun gezinsleden
te laten overkomen naar Nederland. Verder staat de grens open voor humanitaire
noodgevallen en, opnieuw onder voorwaarden, voor mensen die in Nederland arbeid
komen verrichten en hier vervolgens eventueel blijven.In aantallen gaat het jaarlijks om vele tienduizenden die toegang vragen.
De meesten blijven uiteindelijk hier. Immigratie is daarmee een permanent
en nadrukkelijk kenmerk geworden van onze samenleving. Wie patronen zoekt
in deze immigratie, ontdekt daarin veranderingen. Eerst waren het de gastarbeiders,
toen volgden gezinshereniging en gezinsvorming en de laatste tien jaren gaat
het om toenemende aantallen asielzoekers. De instroom van asielzoekers,
maar ook gezinshereniging en -vorming zullen waarschijnlijk voor de komende
tijd het belangrijkste aandeel hebben in de instroom. De prognoses geven in
elk geval aan dat in 2015 12% tot 14% van de Nederlandse bevolking zal behoren
tot de doelgroepen van het integratiebeleid, waarvan 40% zal bestaan uit toegelaten
asielzoekers. Het "simpele" patroon van vier etnische minderheidsgroepen bestaat
dan niet meer. Er is sprake van een toenemende etnische, en daarmee culturele
en religieuze diversiteit met een dienovereenkomstig grote variëteit
aan integratieproblemen en -behoeften. Voor de overheid zal maatwerk zo langzamerhand
onmogelijk worden. Verder zal de doorgaande immigratie ertoe leiden dat macro
gezien de achterstanden onder nieuwkomers blijven bestaan en waarschijnlijk
zelfs nog groter kunnen worden, de positieve ontwikkelingen onder de tweede
en derde generatie etnische minderheden uiteraard niet te na gesproken; daar
kun je dankbaar voor zijn.De SGP-fractie denkt dat daarmee vaststaat dat nieuwkomers vooreerst een
maatschappelijke probleemgroep zullen vormen, dat inburgering derhalve om
permanente en blijvende investeringen zal vragen. In lijn met dit gegeven
zal er sprake zijn van een steeds grotere diversiteit aan normen, waarden
en religieuze opvattingen. Dat zou kunnen leiden tot een, ik citeer een van
de artikelen die in de achterliggende tijd zijn verschenen: "moreel vergruisde
samenleving, waarin eenheid ver te zoeken zal zijn". Ik voeg daaraan toe:
wat natuurlijk nog iets anders is dan pertinente immoraliteit.Wie het patroon van immigratie gadeslaat, moet zich wel afvragen of dit
is wat wij willen. Die moet zich ook afvragen of het niet wenselijker is dat
mensen zo mogelijk – ik zeg dat nadrukkelijk – in de regio van
het herkomstland hun verblijfplaats zoeken en vinden en zich ontwikkelen.
Zonder af te willen doen aan internationale verplichtingen moeten wij deze
vraag toch hardop durven stellen, onder ogen zien en overdenken. Ook zal met
spoed gewerkt moeten worden aan een gelijkmatiger verdeling van toe te laten
vreemdelingen over de lidstaten van de Unie, maar dat bediscussiëren
wij aan de hand van een ander dossier.De overheid heeft de verplichting om toegelaten vreemdelingen, die daarmee
wettige inwoners van Nederland worden, aan autochtonen gelijke kansen tot
maatschappelijke ontwikkeling te geven. Dit principe betekent een inspanningsverplichting
tot inburgering. In dat licht moet onze bijdrage aan dit debat dan ook worden
verstaan. Ik ga kort in op enkele concrete thema's wat betreft inburgering.Over taalonderwijs op school zei ik al dat er onlangs uitgebreid over
is gediscussieerd. Ik denk niet dat het nuttig is om dat over te doen. Mijn
fractie vindt dat er duidelijk meer besteed moet worden aan het doen leren
van Nederlands. Het gaat dan niet alleen om geld, maar ook om aandacht, persoonlijke
begeleiding enz. Voor het goed functioneren van nieuwkomers en hun kinderen
in onze samenleving is immers niet alleen de beheersing van de eigen taal
en de kennis van de eigen cultuur, maar op z'n minst ook die van de Nederlandse
equivalenten van levensbelang. Verder moet taalonderwijs op tijd beginnen,
misschien zelfs zo vroeg mogelijk. Alleen levert dat een spanningsveld op.
Wat voltrekt zich thuis? Wat voltrekt zich in de voorzieningen die de overheid
aanreikt? Wij denken in dit verband aan het idee van de brede school en de
vroegschoolse opvang, waarover wij de vorige week uitvoerig hebben gedebatteerd
in de Kamer, wat ons betreft duidelijk op basis van vrijwilligheid. Om een
soort win-winsituatie te creëren, zouden wij nog moeten inzetten op een
concrete betrokkenheid van de ouders bij het taalonderwijs. In de praktijk
zal het bij het heel jonge kind vaak om de moeder gaan. Het gaat ook om overtuigende
programma's, kleinschalige aanpak, zo persoonlijk mogelijke begeleiding en
meer bekwaam personeel. Op al die concrete, praktische punten moet er echt
een schepje op.Een quickscan van de Wet inburgering nieuwkomers levert het duidelijke
beeld op van een wet aan de implementatie waarvan nog wel het nodige verbeterd
kan worden. De SGP-fractie kan zich vinden in de verbeter- en actiepunten
die de regering noemt, maar vreest dat alleen maatwerk in het cursusaanbod
en wat meer afstemming tussen de partners in het inburgeringsveld niet genoegzaam
zal blijken te zijn. De kern van het probleem ligt aan de praktische kant
in de uitval, veroorzaakt door onder andere persoonlijke omstandigheden, welke
dan ook, verhuizingen en ook hier en daar een gebrek aan motivatie. Als wij
de cijfers van 1997 bekijken, dan zien wij dat 80% van de nieuwkomers aan
zijn jasje wordt getrokken voor het volgen van een cursus. Daarvan is 71%
met een cursus gestart en 60% heeft die gehaald, respectievelijk is daar nog
mee bezig. Kortom, 57% van het totaal aan nieuwkomers is begonnen met een
cursus, 48% van het totaal heeft een cursus volbracht of is er nog mee bezig.
Dat is toch teleurstellend weinig. Een radicaal voorstel als het meer afhankelijk
maken van de toekenning van een verblijfsvergunning van het voltooien van
zo'n inburgeringsprogramma lijkt ons een niet zomaar terzijde te leggen idee.
Toch moet je uitkijken dat je op het gebied van intelligentie, attitude, enz.,
niet uitgaat van een vooronderstelling wat betreft het verblijf hier, los
van de eigenlijke reden van de komst naar Nederland. Hier doet zich een spanningsveld
voor, waarover goed moet worden nagedacht. Op zichzelf voelen wij ons aangesproken
door de suggesties die in de achterliggende dagen zijn gedaan om deze zaak
wat aan te zetten, maar wij pleiten voor de nodige zorgvuldigheid in dezen.Het werk is een van de beste integratie-instrumenten. Een positieve ontwikkeling
is de duidelijk dalende werkloosheid onder de tweede en derde generatie etnische
minderheden. Dat het kabinet hieraan veel doet, blijkt uit het gisteren gesloten
akkoord. Donderdag aanstaande zullen wij hierover ongetwijfeld meer vernemen.
Negatief is nog altijd de relatief hoge werkloosheid onder de toegelaten vluchtelingen.
Collega Van der Staaij heeft samen met enkele collega's met het oog daarop
in november jongstleden bij motie de regering verzocht specifieke acties te
ondernemen om de positie van deze groep te verbeteren. Deze motie is toen
aangehouden, omdat minister Van Boxtel in maart 2000 een rapportage toezegde
waarin acties werden voorgesteld. Aangezien die rapportage er nog niet is
en de situatie van deze groep nog steeds alarmerend is, wil de SGP-fractie
deze motie opnieuw aan de agenda doen toevoegen.De voorzitter:Naar mij blijkt, bestaat er geen bezwaar tegen de motie-Van der Staaij
c.s. (26800-VII, nr. 17) bij deze beraadslaging te betrekken.De heer Van der Vlies (SGP):Voorzitter! Op het gebied van de sociaal-maatschappelijke kant van de
integratie noem ik het rapport "Integratiebeleid etnische minderheden" van
de Algemene Rekenkamer. Dit toont aan dat er nog veel valt te verbeteren aan
het formuleren en kwantificeren van prestatiedoelstellingen, zodat er meer
inzicht komt in de effectiviteit van het integratiebeleid. Eigenlijk is er
tot nu toe niet veel mee gedaan. Wil de regering hierop ingaan?Na de hartenkreten van de heren Scheffer en de directeur van het SCP,
de heer Schnabel, is het geen taboe meer om openlijk afstand te nemen van
het multiculturele ideaal van laat duizend bloemen bloeien. De SGP-fractie
heeft dit ideaal overigens nooit gekoesterd. Het gaat echter niet aan om de
nieuwkomers de zwartepiet toe te schuiven omdat zij zouden zorgen voor culturele
instabiliteit en morele teloorgang. Integendeel, de hand moet vooral in eigen
boezem worden gestoken. Nieuwkomers, zo valt te beluisteren, schrikken wel
eens van het gebrek aan moraal in onze samenleving en van de overvloed aan
moreel relativisme. Dat met name de allochtone jeugd die morele vrijheid niet
aan kan, mag niet hen alleen verweten worden. Er is noodzaak tot een beschavingsmissie,
maar dat betreft evenzeer autochtonen als allochtonen. Die missie moet vanuit
school, kerk en politiek ondernomen worden. In het bijzonder zullen ouders
hierin hun verantwoordelijkheid moeten kennen. Niettemin geeft de massale
instroom van vreemdelingen op zichzelf een hoge aanspraak op onze geestelijke
spankracht en hier en daar reden tot zorg. Er ontstaat een zodanige culturele
en religieuze diversiteit dat fragmentatie van de samenleving en de haar bindende
normen op zichzelf niet ondenkbeeldig is. Over leven en dood, zedelijkheid,
gezag en recht, familierecht, en dergelijke, is dan overeenstemming niet vanzelfsprekend.
Over een samenleving moet je kunnen blijven spreken. Het is de vraag in hoeverre
de regering hier stuur op zal houden. Nu al zijn bepaalde botsingen tussen
cultuur en recht dusdanig dat rechters met de handen in het haar zitten. Eenduidige
normstelling door de overheid en eenduidig recht zijn dus dringend gewenst.Het woord "drama" is de laatste weken door velen in de mond genomen. Ook
de SGP-fractie doet dat wel eens, maar wij betrekken dat woord eerder en ten
diepste op de toenemende multireligiositeit in onze samenleving. Dat is voor
ons het belangrijkste punt in het integratievraagstuk, omdat wij in het geloof
en de wetenschap leven dat er één weg tot het leven leidt. Het
alternatief dat de SGP-fractie met betrekking tot onze samenleving heeft en
ook voorstelt is, met een variatie op Thorbecke uit de vorige eeuw, dat de
wetgever zich ook in het integratiebeleid rekenschap geeft van wat ons volk
aan het christendom en zijn normen verschuldigd is. Ik citeerde dus Thorbecke.
Maar het is ook en bovenal dat zij Jezus Christus, Wiens lijden en sterven
wij juist deze week weer gedenken, als Koning erkent en zich rekenschap geeft
van het feit dat het heil van onze multi-etnische samenleving ligt in de onvergankelijke
rechtsbeginselen van Gods Woord.De heer Marijnissen (SP):Ik heb alle respect voor de laatste woorden, want dat zijn de woorden
die de overtuiging zijn van de heer Van der Vlies. Daarvóór
zei hij iets wat mij toch verbaasde. Hij zei: het woord drama is in de mond
genomen en wij zouden dat graag betrekken op multireligiositeit. Als ik het
goed verstaan heb – als ik het niet goed verstaan heb, moet hij dat
direct zeggen, want dan ben ik erg gerustgesteld – wekte hij de suggestie
dat hij het woord "drama" van toepassing wil verklaren op het feit dat de
islamaanhang – dat woord klinkt een beetje vervelend in dit verband –
percentueel aan gelovigen wint in dit land. Is dat juist?De heer Van der Vlies (SGP):Die vraagstelling ontgaat mij in dit verband. Ik heb het helemaal niet
op de islam gefocust. Ik stel vast dat wij een pluriforme samenleving vormen,
waarin velen een eigen overtuiging hebben, ook een geloofsovertuiging. Wij,
vanuit onze geloofsovertuiging, vinden dat jammer. Dat is het enige wat ik
op dit punt heb gezegd.De heer Marijnissen (SP):Dat mag allemaal zo zijn, maar ik probeer het nog een keer te reproduceren.
Als ik het verkeerd verstaan heb, moet u dat gewoon zeggen, want dan kunnen
wij het kort houden. U zegt op een gegeven moment: er zijn mensen die de afgelopen
tijd het woord drama in de mond hebben genomen om de situatie te typeren die
in Nederland is ontstaan rond de multi-etniciteit enz. Toen zei u: dat willen
wij niet doen, wij willen het woord drama betrekken op de multireligiositeit.
Kunt u toelichten wat u daarmee bedoelt?De heer Van der Vlies (SGP):Eigenlijk komt het neer op het volgende. Als je overtuigd bent van de
rijkdom van je eigen geloof, zou je wensen dat iedereen dat heeft. En als
het niet zo is, vind ik dat jammer. Dat is eigenlijk wat ik heb willen zeggen.De heer Marijnissen (SP):Maar vindt u dan niet dat het woord "drama" eigenlijk een beetje misplaatst
is in het kader van de bijeenkomst die wij hier hebben, namelijk in het parlement
van Nederland?De heer Van der Vlies (SGP):Maar goed, u hebt het artikel van Paul Scheffer gelezen. Dan weet u hoe
hij dat woord gebruikt. Het is ook een speelse term. Als je denkt aan een
drama, als iets van ondergang of een vreselijke ramp, dan moet het wel tussen
aanhalingstekens staan.De heer Marijnissen (SP):Met die aanvulling kan ik leven, mevrouw de voorzitter.De heer Schutte (RPF/GPV):Mevrouw de voorzitter! Deze week voeren we een debat naar aanleiding van
het debat. Enkele maanden lang stonden de opiniepagina's vol beschouwingen
over wat wij zijn gaan noemen "integratiebeleid", maar wat in de media onder
meer werd aangeduid met de zojuist al gebruikte term "het multiculturele drama".
Over dit mediadebat is soms wat geringschattend gesproken, in de trant van
"grote holle woorden, goedkope praat". Onze fracties willen hierover heel
wat positiever oordelen. Het harmonisch samengaan van mensen van zeer uiteenlopende
cultuur, nationaliteit en religie is een van de grote opdrachten
waarvoor overheid en samenleving in deze tijd staan. Simpele oplossingen zijn
daarbij niet voorhanden, eenvoudige politieke oplossingen nog minder. Het
overheidsbeleid zal moeten aansluiten bij hetgeen leeft of levend gemaakt
kan worden in de samenleving, bij autochtonen en allochtonen. Daaraan kan
een intensieve publieke discussie een bijdrage leveren. Politici doen er goed
aan die discussie niet alleen te volgen, maar ook serieus te nemen door eraan
mee te doen. Ons debat van deze week is dan ook terecht en komt geen moment
te vroeg.De aanloop naar dit debat had veel weg van een spelletje zwartepieten.
Ik hoop dat we er in dit debat ook verder in zullen slagen dit niveau royaal
te overstijgen. Immers, ondanks jarenlang gevoerd minderheden- en integratiebeleid
door coalities van verschillende samenstelling zijn de problemen nog lang
niet opgelost. Ik denk dat we zelfs kunnen zeggen dat de ernst van de problemen
wat onderbelicht blijft vanwege de voortdurend gunstige economische conjunctuur.De waarde van de discussie in de media was niet alleen gelegen in het
feit dat zodoende dit thema uitdrukkelijk op de maatschappelijke en politieke
agenda kwam te staan. Belangrijk was volgens mij ook dat het voor velen vanzelfsprekende
karakter van onze samenleving ter discussie werd gesteld. Dat kan heel verfrissend
werken. De aanduiding "het multiculturele drama" was natuurlijk nogal provocerend.
En de uitspraak van Schnabel dat het nooit wat wordt met die mooie multiculturele
samenleving, was een rechtstreekse aanval op vooronderstelling en doelstelling
van jarenlang overheidsbeleid. Maar hiermee werd wel geraakt aan een gevoelige
snaar in het beleid.Immers, het begrip "multiculturele samenleving" roept een weinig realistisch
beeld op van een samenleving in Nederland met ook in de toekomst een dominante
Nederlandse cultuur, met diepe historische wortels en een grote verscheidenheid
aan andere, van elders afkomstige culturen, die onderling vaak niet meer gemeen
hebben dan één van die culturen met de Nederlandse cultuur.
Van zo'n beeldvorming gaat dan gemakkelijk de suggestie uit dat het bij het
samenvloeien van deze veelheid aan culturen in één samenleving
niet van belang is of een cultuur al in een samenleving geworteld is dan wel
van elders komt, en dat het er ook niet toe doet of 2% van de bevolking tot
een bepaalde cultuur behoort of 90%.Door niettemin aan het begrip "multiculturele samenleving" een centrale
rol in het beleid te geven, worden enerzijds bij groepen allochtonen verwachtingen
gewekt die niet zo makkelijk waargemaakt kunnen worden en worden anderzijds
bij groepen autochtonen afweerreacties opgeroepen waarvoor geen grond bestaat.
Ik meen dan ook dat het het integratiebeleid ten goede zou komen als we het
spreken over een multiculturele samenleving zouden nalaten.Ik zou hier graag een andere notie voor in de plaats willen stellen, namelijk
een samenleving waarin de naastenliefde centraal staat. Dit is een oude term
en het mag ook ouderwets lijken, maar juist waar mensen met een verschillende
achtergrond elkaar ontmoeten, is ze wel adequaat. Ik denk aan het verhaal
dat Jezus eens vertelde over een man die onderweg beroofd werd. De ene voorbijganger
na de andere liet hem links liggen, totdat er een vreemdeling langs kwam die
hem te hulp schoot. Hij toonde wat naastenliefde inhield. Jezus vertelde dit
verhaal nadat een geleerde hem had gevraagd wie dan wel zijn naaste was. Maar
Jezus keerde de vraag om: het gaat er niet om wie mijn naaste is, maar voor
wie ik de naaste ben. Als dat de grondhouding is bij ons omgaan met mensen
uit andere culturen, ligt daarin een goed aanknopingspunt voor het integratiebeleid.
De nadruk ligt dan op wat de Nederlandse samenleving kan betekenen voor al
die verschillende mensen die om uiteenlopende redenen naar Nederland gekomen
zijn om hier te blijven.Een voordeel van deze benadering is ook dat duidelijk is dat de eigen
verantwoordelijkheid van de burgers centraal staat. Een integratiebeleid dat
niet gedragen wordt door brede lagen van de bevolking is tot mislukken gedoemd.
Integratiebeleid is dan ook niet alleen investeren in mensen van elders maar
evenzeer investeren in mensen van hier.We mogen gelukkig constateren dat in ons land niet op grote schaal sprake
is van vreemdelingenhaat of bewuste discriminatie. Maar tegelijk moet geconstateerd
worden dat veel allochtonen ook huns ondanks in een achterstandsituatie verkeren
en dreigen te blijven verkeren. Ik betwijfel daarom of het veel zoden aan
de dijk zet om de strafmaat voor structurele vormen van discriminatie te verhogen.
Een veel groter probleem is wat Scheffer met een mooi woord aanduidde als
"vermijding". Autochtone Nederlanders hebben niets tégen allochtonen,
maar ze hebben er geen boodschap aan. Ze vermijden contacten met allochtonen
door net als in het verhaal van Jezus er met een boog omheen te lopen. En
misschien vinden veel allochtonen het ook wel goed om hun contacten zoveel
mogelijk te beperken tot mensen uit hun eigen cultuur. Een onbevangen omgaan
met vragen rond integratie en eigen cultuur wordt dan wel erg moeilijk. Gelukkig
geldt dat niet over de hele linie. Er zijn goede initiatieven van particuliere
en kerkelijke instanties om te komen tot daadwerkelijke integratie van burgers
uit andere culturen. Laat de overheid zulke initiatieven stimuleren en faciliëren.
Wat mij betreft, stelt minister Van Boxtel een jaarlijkse prijs in voor het
beste initiatief, zoals wij de Hein Roethofprijs kennen voor vernieuwende
maatregelen in het kader van de criminaliteitspreventie.Als wij zo ook letten op de eigen verantwoordelijkheid en mogelijkheden
van autochtone burgers, kunnen wij met te meer recht vergen dat allochtonen
deelnemen aan inburgeringsprogramma's. Kennis van de taal, cultuur en geschiedenis
van het land waarin men woont, vormt dan de brug tussen twee culturen. Hierbij
past geen vrijblijvendheid. Op dit punt staan wij voor de taak een enorme
achterstand in zo kort mogelijke tijd in te lopen. Te lang heeft het beleid,
wat dit betreft, op twee gedachten gehinkt. De gevolgen zien wij nu, vooral
bij de groep die wij de oudkomers zijn gaan noemen. Zij lopen het risico hun
hele verdere leven in het geheel niet meer ingeburgerd te raken in de samenleving
waarvan zij deel uitmaken, met als bijkomend gevolg dat zij ook steeds meer
vervreemd raken van hun eigen kinderen en kleinkinderen die wel integreren.Het zou niet eerlijk zijn om de huidige bewindslieden te verwijten dat
zij dit probleem nog niet hebben opgelost. Als het tempo evenwel niet wordt opgevoerd, zullen tienduizenden oudkomers nooit voor een inburgeringsprogramma
in aanmerking komen. Uit de bestaande wachtlijsten blijkt dat de bereidheid
tot inburgering er vaak wel is. Het is dan aan overheid en samenleving om
ervoor te zorgen dat die bereidheid wordt omgezet in werkelijkheid. Er zal
een plan voor de middellange termijn moeten komen waarin wordt aangegeven
welke financiële en organisatorische maatregelen nodig zijn om uiteindelijk
de hele groep oudkomers in de gelegenheid te stellen om een inburgeringsprogramma
te volgen. Als op die manier de mogelijkheden geboden worden, is ook het moment
aangebroken om te denken aan een verplichting tot het volgen van zo'n programma,
als dat dan tenminste nog nodig is.Ondertussen mag de aandacht niet verslappen voor de inburgering van nieuwkomers.
Een veel te groot percentage haakt nu tussentijds af. Dat maakt deelneming
aan het programma te vrijblijvend. Zeker bij nieuwkomers moet ernst gemaakt
worden met de regel dat wie in Nederland wil blijven wonen en werken, moet
inburgeren in de Nederlandse samenleving.Wat betekent inburgering in de Nederlandse samenleving nu in de praktijk?
Vaak hoor je in één adem noemen: inburgeren met behoud van eigen
culturele waarden. Als het evenwel aankomt op concretisering hiervan, komen
de vragen. Hoe zit het dan met al die cultureel of religieus bepaalde gewoonten
die wij in Nederland niet of niet meer kennen en waarderen? Moeten wij het
als een verrijking van onze multiculturele samenleving beschouwen dat deze
ook in Nederland geïntroduceerd worden? Dat zal niemand zonder meer willen.
Toch moeten wij de betekenis van zulke gewoonten niet onderschatten. Ze hebben
in hun cultuur ook vaak diepe wortels. Wie daarmee moet breken, kan gemakkelijk
van zijn eigen wortels vervreemd raken. Daarom is zorgvuldigheid op dit terrein
geboden. Het is zeker niet zo dat alles wat uit een voor ons vreemde cultuur
afkomstig is, per definitie van minder waarde is dan Nederlandse tradities
en waarden. Het tegendeel kan het geval zijn, bijvoorbeeld als grote waarde
gehecht wordt aan banden in gezin en familie. Integratie is niet hetzelfde
als assimilatie.Aan de andere kant mag van iemand die zich blijvend onder ons wil vestigen,
ook gevraagd worden om te kiezen voor de Nederlandse samenleving. Dat kan
tot uitdrukking komen in een verzoek tot naturalisatie, maar ook in het respecteren
en op de duur wellicht overnemen van essentiële waarden van onze cultuur.
Dat hoeft wat mij betreft niet zo ver te gaan als met die uit Tunesië
afkomstige vader, die zijn kinderen alle coupletten van het Wilhelmus uit
het hoofd liet leren. Twee coupletten is ook genoeg! Maar willen kinderen
van buitenlandse afkomst niet blijvend in een achterstandspositie verkeren,
dan zullen zij ook primair als Nederlandse kinderen moeten opgroeien. Anderzijds
moet de Nederlandse samenleving openstaan voor waarden die in andere culturen
hoog aangeslagen worden en die niet met onze rechtsorde in strijd zijn. Als
bijvoorbeeld door zulke invloeden de Nederlandse samenleving wat minder individualistisch
zou worden, zou dat winst betekenen.Ten slotte moeten wij erop bedacht zijn anderen niet de rechten te onthouden
die wij voor onszelf hoog achten. Opkomen voor de rechten van de ouders wat
betreft de keuze voor openbaar of bijzonder onderwijs houdt niet op bij de
grenzen van onze cultuur. Of het verstandig is te kiezen voor een school voor
eigen richting, is ter beoordeling van de ouders en niet van goedbedoelende
politici. Het integratiebeleid staat ondanks tientallen jaren minderhedenbeleid
nog in de kinderschoenen. Het is aan deze bewindslieden, er alles aan te doen
dat stadium te ontgroeien.De beraadslaging wordt geschorst.De voorzitter:De bewindslieden zullen donderdag antwoorden.Sluiting 21.38 uur 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/h-tk-19992000-4700-4728.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl