Behandeling van: - het wetsvoorstel Wijziging van enkele belastingwetten c.a. (Belastingplan 2004) (29210); - het wetsvoorstel Wijziging van belastingwetten c.a. (Technische herstelwet 2003) (29026); - het wetsvoorstel Wijziging van enkele belastingwetten c.a. (overige fiscale maatregelen 2004) (29035) en enkele andere voorstellen
Staten-Generaal — Handelingen 
Datum: 2014-07-07 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Handeling 2003-2004, pag. 420-450

 
 
 

Handeling

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Vergadernummer
Datum vergadering

30-12-2003

Eerste Kamer der Staten-Generaal

2003-2004

nr. 10, pagina 420-450

08-12-2003

 

 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties over kamerdossier

Kamerdossier 27466Toon publicaties die dit dossier behandelen
Kamerdossier 29026Toon publicaties die dit dossier behandelen
Kamerdossier 29035Toon publicaties die dit dossier behandelen
Kamerdossier 29036Toon publicaties die dit dossier behandelen
Kamerdossier 29209Toon publicaties die dit dossier behandelen
Kamerdossier 29200-GToon publicaties die dit dossier behandelen
Kamerdossier 29210Toon publicaties die dit dossier behandelen

 
 
 Publicaties in vergadering

Toespraak van de voorzitter ter gelegenheid van de geboorte van prinses AmaliaPagina 419-420
Behandeling van de wetsvoorstellen: - Wijziging van de Meststoffenwet en de Wet herstructurering varkenshouderij in verband met het schrappen van de tweede generieke korting en het aanbrengen van enkele praktische verbeteringen (28818); - Wijziging van enkele socialeverzekeringswetten inzake verlenging van het bij de Wet beperking export uitkeringen behorende overgangsrecht en enkele andere wijzigingen (28983); - Wijziging van de Wet op het hoger onderwijs en wetenschappelijk onderzoek in verband met de mogelijkheid van uitstel van de vaststelling van het hoger onderwijs- en onderzoekplan (29002) en twee andere voorstellenPagina 420-420
Presentie en opening (maandag 8 december 2003)Pagina 419-419
Behandeling van: - het wetsvoorstel Wijziging van enkele belastingwetten c.a. (Belastingplan 2004) (29210); - het wetsvoorstel Wijziging van belastingwetten c.a. (Technische herstelwet 2003) (29026); - het wetsvoorstel Wijziging van enkele belastingwetten c.a. (overige fiscale maatregelen 2004) (29035) en enkele andere voorstellenPagina 420-450

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 155 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
Aan de orde is de behandeling van:het wetsvoorstel Wijziging
van enkele belastingwetten c.a. (Belastingplan 2004) (29210);het wetsvoorstel Wijziging van belastingwetten c.a. (Technische
herstelwet 2003) (29026);het wetsvoorstel Wijziging
van enkele belastingwetten c.a. (overige fiscale maatregelen 2004) (29035);het wetsvoorstel Wijziging van de Wet op de omzetbelasting
1968 met het oog op de vereenvoudiging, modernisering en harmonisering van
de ter zake van de facturering geldende voorwaarden op het gebied van de belasting
over de toegevoegde waarde (richtlijn facturering) (29036);het wetsvoorstel Wijziging van de Wet inkomstenbelasting 2001,
ter zake van het bevorderen van de financiering van de eigen woning met eigen
middelen (materiële implementatie initiatiefwetsvoorstel Hillen) (29209);het wetsvoorstel Vaststelling van de begrotingsstaat
van het BTW-compensatiefonds voor het jaar 2004 (29200 G);de rapportage van de staatssecretaris van Financiën van
29 maart 2002 naar aanleiding van de motie-Rensema c.s. (27466,
nr. 287a).De beraadslaging wordt geopend.De heer Rabbinge (PvdA):Voorzitter. Het is plezierig dat ik voor mijn fractie financiën mag
behandelen, in het bijzonder de belastingen. Dat is bijzonder voor iemand
die daar niet in geschoold is. Ik zal mijn best doen.Wij behandelen vandaag een deel van de bovengenoemde wetsvoorstellen.
De andere belastingvoorstellen behandelen wij volgende week. Mijn fractie
zal over die overige voorstellen ook nog wel wat te zeggen hebben. De schriftelijke
voorbereiding van de nu voorliggende wetsvoorstellen moest in een hoog tempo
plaatsvinden en dat vergde van de parttime politici in de Eerste Kamer een
behoorlijke inspanning. Deze vergde evenwel nog veel meer van de fulltime
professionals op het ministerie van Financiën. De beantwoording van de
enorme hoeveelheid vragen die door de Eerste Kamer is gesteld, is uitgebreid,
accuraat en in het merendeel van de gevallen afdoende. Daarover niets dan
lof in de richting van de bewindslieden en hun staf. Toch zal ik namens mijn
fractie nog op een aantal punten ingaan; vooral over de punten waarop wij
grote bedenkingen hebben, zal ik wat uitgebreider spreken.Tijdens de algemene financiële beschouwingen van 11 november is uitgebreid
van gedachten gewisseld over de financiële toestand van ons land en de
rol die de overheid speelt om die gezond te houden. Ik zal vandaag niet herhalen
wat mijn collega Van Driel bij die gelegenheid heeft gezegd, doch de recente
gebeurtenissen van de afgelopen weken illustreren de contraproductieve koers
die de huidige bewindslieden op Financiën in internationaal kader varen.
Het ziet er evenwel niet naar uit dat de minister van zijn Europese ervaring
geleerd heeft. Integendeel, in allerlei uitspraken van hem en andere bewindslieden
gedurende de laatste dagen toont het kabinet zich niet alleen een slecht verliezer,
maar is het kennelijk ook niet uit op een overbrugging van tegenstellingen.
Het blaast deze eerder aan. In internationaal verband blijkt immers grote
overeenstemming te bestaan over doelen die deze regering, maar ook de oppositie
denkt na te streven: herstel van economische groei, houdbare overheidsfinanciën
en verbetering van de publieke dienstverlening.Het is dan ook zaak om veel genuanceerder om te gaan met de Europese partners.
Immers, Frankrijk en Duitsland zijn wat de schuldensituatie betreft onvergelijkbaar
met België, Italië en Griekenland en voeren terecht een genuanceerd
beleid om juist die genoemde doelen – waarover overeenstemming bestaat –
te bereiken. Eén cijfer uit zijn verband rukken lijkt duidelijk en
helder, maar het is de "fallacy of misplaced concreteness". Het zou de regering
sieren als alles in het werk werd gesteld om het gelijkhebberige toontje te
laten varen en met de Europese partners tot een vergelijk te komen. Dat is
regeren en staatsmanschap. De nu voorgestane oplossingen van de regering hadden
wellicht in de jaren tachtig niet misstaan, maar nu in het licht van de internationale
relaties en de Europese eenwording zijn ze niet meer adequaat in 2003.De verschillen in opvattingen zitten dus niet in de doelen maar in de
middelen, die onder andere de overheid daarbij hanteert. Dat komt tot uiting
in uitgaven en inkomsten die met name via de belastingen worden geregeld,
en daar hebben wij het vandaag over. Als de regering zo onomwonden en zonder
enige reserve zegt de genoemde doelen na te streven, is het van belang of
de middelen daarmee in overeenstemming zijn. Tijdens het debat op 11 november
bleken de opvattingen van de bewindspersonen ten aanzien van de rol van de
overheid op het gebied van activerend overheidsbeleid niet te verschillen
van die van de oppositie. De slogan van de kabinetten-Kok "Werk, Werk, Werk"
is in feite ook de slogan van de regering-Balkenende als wij de bewindspersonen
van financiën in het debat van 11 november moeten geloven. Het stimuleren
van langer werken, het aan de slag krijgen van zoveel mogelijk mensen en het
betaalbaar houden van onze oudedagsvoorzieningen blijken de doeleinden van
het kabinet. In de nota Een werkend perspectief uit 1991 van de WRR wordt
een reeks van aanbevelingen gegeven, die door de kabinetten-Kok werden overgenomen.
Ook bij het kabinet-Balkenende zouden deze voorstellen op een goed onthaal
moeten kunnen rekenen. Dat blijkt evenwel niet het geval; ik ga daar direct
op in. In feite blijkt het belastinginstrumentarium niet of onvoldoende te
worden ingezet om aan de met de mond beleden doelen een maximale bijdrage
te leveren. Dat heeft maar zeer terzijde met het Groei- en Stabiliteitspact
te maken. De zelf gestelde normen, de zogenaamde harde randvoorwaarden, moeten
immers – dat weten de bewindslieden als geen ander – in hun context
worden bekeken.Ik zal de verschillende belastingvoorstellen toetsen aan de beleden politieke
doelen en voeg daaraan een drietal andere uitgangspunten toe die vorige regeringen
hanteerden, en ook deze regering zegt te hanteren. Ten eerste het proportionaliteits-
en gelijkheidsbeginsel in de belastingwetgeving. Ten tweede de verschuiving
van de grondslagen van de belastingheffing, die nu éénzijdig
drukt op de factor arbeid, naar andere schaarse productiefactoren zoals grondstoffen
en milieufactoren, en ook de verbreding van de grondslagen door niet alleen
werkenden doch ook anderen met premies te belasten, zo zij daartoe in staat
zijn. Ten derde de rol van de belastingen bij het uitlokken, bevorderen van
gedrag, en het functioneren van bestemmingsheffingen en regulerende heffingen
en de eerder genoemde verbrede grondslagen voor belastingheffing.Aleer met die toetsing te beginnen eerst twee opmerkingen vooraf. Over
pre-VUT, pensioenregelingen en levensloopregelingen wordt te zijner tijd apart
gesproken, wat zeer terecht is. Ik zal daar dus niet op ingaan, maar wel op
de noodzaak om niet alleen de werkenden met de financiering van de oudedagsvoorzieningen
te belasten maar ook de niet-werkenden. Ik zal ook niet uitgebreid ingaan
op de OZB en de verschillende aspecten die betrekking hebben op de lokale
en regionale autonomie. Daar is immers tijdens de algemene financiële
beschouwingen al uitgebreid aandacht aan geschonken. Het is opvallend dat
de bewindspersonen zo sterk afstand nemen van de beginselen die Thorbecke
meer dan anderhalve eeuw geleden formuleerde. Weliswaar wordt met de mond
het subsidiariteitsbeginsel in Europa of verantwoordelijkheid in eigen kring
beleden, maar de ruimte voor een eigen belastinggebied wordt niet geaccepteerd.
Sterker zelfs, de functionele vormen van democratie, zoals de waterschappen,
hebben te maken met een sterk centraliserende tendens van de bewindslieden
op Financiën. Waarom wordt geen differentiatie van eigen verantwoordelijkheid
geaccepteerd binnen zekere grenzen? Het typische voorbeeld van zo'n systeem,
de opcenten op de motorrijtuigenbelasting, het enige provinciale belastinggebied,
wordt nu blijkens voornemens van de bewindspersonen vrijwel ongedaan gemaakt.
Introductie van een tweede belastinggebied voor de lagere (provinciale) overheid,
de vaartuigenbelasting, is ook in de ijskast gezet. Grotere verantwoordelijkheid
voor lagere overheden moet naar de opvatting van de PvdA-fractie ook gepaard
gaan met een weliswaar klein, maar toch autonoom belastinggebied. Kan de staatssecretaris
daarover nog eens zijn licht laten schijnen?Bij de algemene beschouwingen werd dit type vragen ook gesteld. De bewindslieden
volstonden daarbij met het antwoord dat ze een behoorlijk budget voor de lagere
overheden beschikbaar zouden stellen. Dat was precies de bewoording die de
minister hanteerde. Ook in de schriftelijke beantwoording volstaan de bewindslieden
daarmee. Het antwoord gaat evenwel voorbij aan de essentie van de opmerking.
In Europees verband is Nederland met Frankrijk een hoge uitzondering vanwege
de afwezigheid van een lokaal en regionaal belastinggebied. De mogelijkheden
van lokale en regionale autonomie op bepaalde beleidsvelden en het maken van
keuzen kan en moet worden vergroot en dus niet worden verkleind. Waarom maakt
de regering juist niet die keuze? Waarom wordt het met de mond beleden beleid
van verantwoordelijkheid op zo laag mogelijk niveau niet vertaald in een adequaat
financieel en dus belastingbeleid?In mijn beschouwing over de belastingwetgeving zal ik niet ingaan op een
groot aantal technische details. Ik mis daarvoor overigens de expertise. De
details zijn bij de besprekingen in de Tweede Kamer al uitvoerig aan de orde
geweest. Ook de schriftelijke beantwoording van vele vragen van Eerste-Kamerleden
was uitgebreid en adequaat. Ik beperk mij tot een aantal aspecten van de voorliggende
wetsvoorstellen. Om te beginnen laat ik het proportionaliteits- en gelijkheidsbeginsel
los op de beleidsvoornemens inzake het zogenaamde autopakket. De discussie
die daarover in de Tweede Kamer is gevoerd herhaal ik hier niet, noch de tijdens
de algemene financiële beschouwingen in de Eerste Kamer naar voren gebrachte
kritiek. Ik stel alleen vast dat de vereenvoudiging van wetgeving voor het
zakelijk verkeer gewenst is en door vrijwel iedereen wordt onderschreven.
De last voor de burger wordt minder en de administratieve last voor de overheid
eveneens. Toch is er een probleem met de perceptie omdat de dure autorijder
wordt bevoordeeld en de persoon met een middenklasser benadeeld. Het probleem
met de perceptie wordt nog groter door de aanpassing van de mogelijkheid tot
correctie voor degenen die voor het werk in de eigen auto rijdt. Het in de
Tweede Kamer aangenomen amendement inzake de overgang van 17 eurocent naar
18 eurocent is marginaal. Gelijkheidsbeginsel en proportionaliteit worden
dan dus niet gehanteerd. Daarom dient in overeenstemming met de uitgangspunten
aanpassing plaats te vinden. Mede namens een aantal andere fracties zal ik
daarover in tweede termijn wellicht een motie indienen.Inzake de verbreding van de belastinggrondslag geef ik twee voorbeelden.
In de eerste plaats noem ik de financiering van de oudedagsvoorziening, die
nu eenzijdig drukt op de werkenden. In een advies uit 1995, te weten Ouderen
voor ouderen, en een advies uit 1999, namelijk Generatiebewust beleid, dat
mede onder leiding van huidige bewindslieden tot stand is gekomen, beveelt
de WRR aan om de financieringsgrondslag van de AOW te verruimen door ook ouderen
die een goed pensioen genieten, te laten meebetalen aan de door de overheid
betaalde AOW-uitkering. De huidige regering lijkt voor zo'n verruiming niet
te voelen en versmalt de grondslag juist door alleen met premies te werken.
De betaalbaarheid van deze voorziening, die voor eenieder geldt, wordt hierdoor
steeds moeilijker. Hebben de bewindspersonen overwogen om toch de adviezen
van de WRR op te volgen? Zo ja, waarom is dat niet gelukt? Wordt niet te verkrampt
vastgehouden aan het karakter van een volksverzekering? In de tweede plaats noem ik de waterschapslasten. Een aantal organisaties
is erop uit om de kwaliteit van het drink- en oppervlaktewater te verbeteren,
bijvoorbeeld natuur- en milieuorganisaties die natuurbeheer verrichten. In
het kader van de vermindering van de administratievelastendruk zou kunnen
worden overwogen om de waterschapslasten voor die organisaties negatief te
maken. Nu is de beheerssubsidie vaak lager dan de waterschapslasten. Dat is
in feite niet uit te leggen. Een negatieve waterschapslast kan eventueel uitkomst
bieden. Ik hoor daarover graag de opvatting van de staatssecretaris.In het schriftelijke antwoord laten de bewindslieden weten dat ze op dit
punt zullen ingaan in de dit voorjaar aan te bieden rapportage over het interdepartementaal
beleidsonderzoek inzake de bekostiging van het waterbeheer. Kennelijk wordt
mijn opmerking slechts ten dele begrepen. Al eerder discussieerde de Kamer
over de vermindering van de administratievelastendruk en de vereenvoudiging
van het belastingsysteem, vooral voor de burger en de genoemde organisaties.
Dit diende te gebeuren door het omzetten van een zeer ingewikkeld subsidiesysteem
voor beheer van natuur gecombineerd met een ingewikkeld waterschapslastensysteem,
in één simpel systeem van negatieve waterschapslasten. De PvdA
wil graag de opvatting van de regering weten, vooruitlopend op de rapportage
die dit voorjaar verschijnt.De benutting van het belastinginstrumentarium van heffingen en premies
voor het beïnvloeden van gedrag kan met name op milieugebied goed worden
toegepast. Er is een begin mee gemaakt, maar toch ziet het ernaar uit dat
dit naar de achtergrond verdwenen is. Dat is heel jammer. Regulerende heffingen
werken indien de heffing prohibitief is. Als het goed is, is er wel sprake
van gedragsbeïnvloeding, doch nauwelijks van inkomsten. Dat is de essentie
van een regulerende heffing. Als een heffing niet prohibitief is, zijn er
wel inkomsten, maar is er vrijwel geen sprake van gedragsbeïnvloeding.
Aangezien de heffing niet prohibitief is, worden de gedragingen vaak niet
aangepast en ontstaan er in feite ongewilde inkomsten voor het Rijk. Zulks
is bijvoorbeeld het geval bij de mestwetgeving. Waarom is de
belastingdienst op het moment dat het de bedoeling is om regulerende heffingen
op te leggen, niet alerter op het dwingend voorschrijven van prohibitieve
heffingen? Bij bestemmingsheffingen moet de regulerende component gering zijn,
omdat de financiering van voorzieningen in gevaar dreigt te komen als er veel
regulerende effecten van uitgaan of omdat er dan te veel voorzieningen kunnen
worden getroffen. Zulks bleek het geval te zijn bij de afvalwaterzuivering
in de jaren negentig. Welke lessen zijn hieruit getrokken? Hoe hebben die
doorgewerkt in de milieuwetgeving? Ik weet dat hier op dit moment aan wordt
gewerkt. Om die reden stel ik het aan de orde en vraag ik ernaar aan de bewindspersonen.In de schriftelijke beantwoording van de vragen in de commissie laat de
regering weten, voornemens te zijn het transactie-instrumentarium waarom het
in dezen gaat meer te benutten bij gedragsbeïnvloeding ten behoeve van
milieu- en andere doeleinden. Ook hier schept de regering geen klare wijn.
Wanneer worden regulerende heffingen doorgevoerd en wanneer bestemmingsheffingen?
Hoe denkt de regering juist op dit vlak het belastingsinstrumentarium te benutten?
Het zou verstandig zijn als de bewindslieden hier duidelijk over waren en
nog eens de verschillende studies van de SER, de WRR en het SCP benutten.
Dat kan tot een betere hantering van dit instrumentarium leiden.Ik heb al gesproken over de verbreding van de belastinggrondslag. Gewaakt
dient te worden voor een te sterk regulerend effect. Ook de bestemmingsheffing
dient zo te worden ingericht dat de regulerende werking gering is. Ik heb
dat al besproken. Vandaar dat de tabaksaccijns, de benzineaccijns en een aantal
andere accijnzen die berusten op niet-elastische productiefactoren, geschikt
zijn voor de verbreding van de belastinggrondslag. Verschillende brievenschrijvers
wijzen op de effecten van accijnsverhoging in de gebieden rond de grenzen
met België en Duitsland. Het gaat met name om de verhoging van de accijns
op tabak. Die effecten willen wij niet onderschatten. Toch hebben wij de indruk
dat juist vanwege de niet-elasticiteit van de prijs van tabak een goede keuze
is gemaakt. Onze fractie onderschrijft dan ook de keuze van de regering. Kan
de staatssecretaris desondanks ingaan op de ingebrachte bezwaren?Na deze vrij algemene beschouwing vraagt de fractie van de Partij van
de Arbeid aandacht voor twee bijzondere punten. Zij kregen in de schriftelijke
beantwoording wel veel aandacht, maar toch werd er te gemakkelijk over ingebrachte
bezwaren heengestapt. In de eerste plaats is de fractie van de Partij van
de Arbeid geïnteresseerd in de consequenties van het amendement op het
gebied van de volkshuisvesting, ingediend door mevrouw Giskes en anderen en
aangenomen in de Tweede Kamer. Het blijkt dat de uitwerking van dit amendement
negatief kan zijn, met name voor non-profitorganisaties, werkzaam in de volkshuisvesting
en in de restauratie. Kan de staatssecretaris zeggen of en, zo ja, hoe die
problemen kunnen worden opgelost? Een splitsing van woningbouwcorporaties
lijkt niet zo een efficiënte weg. Bovendien is de volkshuisvesting hiermee
niet gediend. Volkshuisvesting betekent ook huur, huurkoop en goedkope woningen.
Het kan zijn dat dit juist in gevaar wordt gebracht door dit amendement.Een ander bijzonder punt vormt de vennootschapsbelasting voor pensioenfondsen.De heer Platvoet (GroenLinks):Voorzitter. De heer Rabbinge had het zojuist over het amendement op stuk
nr. 91 van mevrouw Giskes. Dat gaat over woningcorporaties. De discussie ging
alleen ook over instellingen die zich met restauratiewerkzaamheden bezighouden
op basis van een besluit inzake de restauratiewerkzaamheden. Dat zijn dus
niet de corporaties. Bedoelt hij nu met zijn vraag dat hij vindt dat naast
corporaties dit soort instellingen, als zij activiteiten doen die eigenlijk
in de sfeer van de volkshuisvesting vallen, ook vrijgesteld moeten worden
van vennootschapsbelasting? Is dat de portee van zijn opmerking?De heer Rabbinge (PvdA):Dat is precies zoals ik het gezegd heb, maar ik heb het waarschijnlijk
niet duidelijk gezegd want anders had u die vraag niet gesteld. Ik heb gezegd
dat het gaat over non-profitorganisaties die in de volkshuisvesting en in
de restauratie werken. De portee van mijn vraag is derhalve inderdaad die
welke u nu probeert helder te krijgen.De heer Platvoet (GroenLinks):Het kunnen dus ook andere zijn dan de normale corporaties?De heer Rabbinge (PvdA):Ja, het kan ook een organisatie zijn die zich met stadsherstel bezighoudt
en die gericht is op het intact houden of het restaureren voor non-profitdoeleinden
van gebouwen die misschien niet eens voor volkshuisvesting maar voor andere
doelen kunnen worden bestemd.Mevrouw de voorzitter. De introductie van een vennootschapsbelastingplicht
voor pensioenfondsen lijkt ons bijzonder riskant. Deze kan buitengewoon nadelige
consequenties hebben voor de rendementen van pensioenfondsen en hun premiestelling.
In de schriftelijke beantwoording is daar wel enigszins op ingegaan, maar
toch heeft men zich kennelijk onvoldoende gerealiseerd dat er grote consequenties
kunnen zijn en daarom ga ik daar nu nader op in. Wij vragen vooral aandacht
voor de bescherming van Nederlandse pensioenfondsen onder het belastingverdrag
met met name de Verenigde Staten. Het verlies van de dividendvrijstelling
zal Nederlandse pensioenfondsen per jaar circa 200 mln euro kosten. In de
nota naar aanleiding van het verslag schrijft de regering van mening te zijn
dat de pensioenfondsen ook na de introductie van partiële belastingplicht
voor inkomsten uit commerciële activiteiten, aanspraak moeten kunnen
maken op de vrijstelling van bronheffing op dividenden en renten die uit de
Verenigde Staten worden ontvangen. Deze passage stelt ons onvoldoende gerust.
Heeft de Amerikaanse fiscus bevestigd dat de Nederlandse pensioenfondsen ook
in de toekomst aanspraak kunnen maken op de vrijstelling van bronheffing op
dividenden en renten en, zo dit het geval is, zullen de pensioenfondsen zich
daarop kunnen beroepen?Er rijzen ook vragen ten aanzien van de participaties in niet-beursgenoteerde
fiscale beleggingsinstellingen en andere complexe beleggingsstructuren. Het
gevolg kan zijn dat de beleggingsresultaten van pensioenfondsen uit deze participaties
in de heffing worden betrokken. Bovendien lopen pensioenfondsen
het risico van een onmiddellijke afwaardering van hun bestaande participatieportefeuille
als gevolg van een impairment-test. Gelet op de omvang van de belangen die
pensioenfondsen hebben in de sfeer van vastgoed en private equity –
aandelen in niet-genoteerde ondernemingen – gaat het ook hier om zeer
omvangrijke bedragen. Het is derhalve uiterst onzeker welk nadeel het wetsontwerp
zal berokkenen aan pensioenfondsen. De zeer onzekere additionele belastingontvangsten
wegen niet op tegen het risico dat dit nadeel zich manifesteert en vandaar
dat ik de regering verzoek hier nog eens nader op in te gaan en er zeker ook
over na te denken.Ik wil nu graag nog ingaan op de wijziging van de Wet inkomstenbelasting
2001, ter zake van het bevorderen van de financiering van de eigen woning.
Het betreft de materiële implementatie van het initiatiefwetsvoorstel-Hillen.
In de schriftelijke beantwoording gaan de bewindslieden in op de door de VVD-fractie
en de PvdA-fractie gestelde vragen over het gelijkheidsbeginsel dat in dit
wetsvoorstel niet zou worden gehanteerd. De regering is daarover duidelijk.
De in het initiatiefwetsvoorstel voorziene directe correctie op het eigenwoningforfait
zou tot gevolg kunnen hebben dat voor de toepasselijkheid en de omvang van
het eigenwoningforfait de financieringswijze van belang is. De kans dat een
dergelijke maatregel in strijd komt met het gelijkheidsbeginsel wordt, aldus
de regering, niet ondenkbeeldig geacht, wat uiteindelijk een forse budgettaire
derving kan betekenen. Dat is door de regering ondervangen door het eigenwoningforfait,
ongeacht de wijze van financiering, te handhaven. Wel lijken er nog wat problemen
te bestaan bij de banken met betrekking tot de technische invoering. Ik zou
daarop een antwoord willen vernemen van de staatssecretaris, namelijk of dit
inderdaad omvangrijke technische bezwaren zijn als het per 1 januari zou moeten
ingevoerd.Wat betreft het regeringsvoorstel hebben wij nog wat beantwoording nodig
om tot een volledige instemming van de PvdA-fractie te komen, omdat de fractie
ook zeer geïnteresseerd is in de budgettaire consequenties op de korte
en de lange termijn. Er wordt steeds van uitgegaan dat het 250 mln gaat kosten,
maar is dat eigenlijk wel juist? Zo niet, hoeveel is het dan wel? Wat zou
dat betekenen voor de totale financiering van de volkshuisvesting, inclusief
huur, huursubsidie en individuele huursubsidie? Wij zouden hierin graag kwantitatief
inzicht krijgen, teneinde onze besluitvorming over dit wetsvoorstel te vergemakkelijken.
Wij hebben er nog geen definitief standpunt over.De fractie van de PvdA vraagt aandacht voor de gevolgen van de belastingwetten
voor de zogenaamde koopkrachtplaatjes. Blijkens berichten in de pers en uitspraken
van de bewindslieden in de Tweede Kamer is de regering bij monde van de minister
van Sociale Zaken en Werkgelegenheid van zins, nu nog vrijwillig maar vanaf
volgende week waarschijnlijk verplicht, een eenmalige heffing in te voeren
voor de hogere inkomens, teneinde de nadelige effecten van de belastingherziening
voor de minderbedeelden en vooral de chronisch zieken te verlichten. Wanneer
kunnen wij dat wetsvoorstel hier tegemoet zien?Ik heb slechts een aantal punten besproken. De PvdA wacht de reactie van
de staatssecretaris met belangstelling af.De heer Biermans (VVD):Mevrouw de voorzitter. De leden van de VVD-fractie sluiten zich graag
aan bij de felicitaties in verband met de geboorte van het prinsesje.Ik begin met de minister en de staatssecretaris te bedanken voor de beantwoording
van de schriftelijke vragen. De bijdrage van mijn fractie aan deze plenaire
vergadering zal twee onderdelen bevatten. Allereerst zal ik ingaan op enkele
algemene thema's, zoals kwaliteit van fiscale wetgeving, de overheid als betrouwbare
partner in business, en Nederland als fiscaal interessant vestigingsland.
Vervolgens zal ik concreet ingaan op de voorliggende wetsvoorstellen uit het
fiscale pakket. Daarbij zal ik regelmatig verwijzen naar die algemene thema's.Het eerste thema waar ik aandacht voor vraag, is de kwaliteit van onze
fiscale wetgeving. Als deze niet goed is, moeten wij dat onszelf, kabinet,
Eerste en Tweede Kamer, kwalijk nemen. In zijn algemeenheid is het naar de
mening van mijn fractie goed gesteld met de fiscale wetgeving. Desondanks
vragen wij de staatssecretaris om te reageren op de volgende stellingen, die
erop gericht zijn om de kwaliteit van de belastingwetgeving beter te maken.Instrumentalisering van de fiscale wetgeving mag slechts als een fiscale
aanpak van een probleem de meest effectieve en efficiënte aanpak is.
De fiscale wetgeving mag niet vervuild worden met regelingen waarvoor ook
of zelfs beter een andere, niet-fiscale aanpak mogelijk is. Als voorbeelden
van in dit licht twijfelachtige regelingen noem ik de WBSO en de door de Tweede
Kamer verlengde filmfaciliteit.Wetsvoorstellen die in fasen worden ingediend met flankerende wetgevingsvoorstellen,
worden niet eerder bij de Tweede Kamer ingediend dan nadat inzicht is verschaft
in het beoogde uiteindelijke resultaat. Een voorbeeld van een onjuiste aanpak
is de voorgestelde belastingheffing over nader te concretiseren concurrerende
activiteiten van pensioenfondsen.Mijn derde stelling luidt dat open of vage normen in antimisbruikwetgeving
niet toelaatbaar zijn. De "delictomschrijving" dient helder, concreet en sluitend
te zijn. Voorbeelden van onjuiste omschrijvingen zijn: "het feitelijk functioneren
als eigen vermogen", "het rechtens dan wel in feite direct of indirect schuldig
blijven" en "naar Nederlandse maatstaven redelijke buitenlandse belastingheffing".De vierde stelling is dat oneigenlijke of niet noodzakelijke combinaties
van fiscale regelingen in één wetsvoorstel moeten worden vermeden.
Dergelijke combinaties belemmeren de vrijheid van besluitvorming van de Eerste
Kamer. De opneming van de Bosal-reparatiewetgeving in het Belastingplan 2004
kan een illustratief voorbeeld van een dergelijke ongewenste combinatie worden
genoemd.De vijfde stelling is dat belastingplannen slechts betrekking moeten hebben
op het herstellen van onjuistheden en het actualiseren van tarieven en vrijstellingen.
Inhoudelijke nieuwe regelingen dienen in een afzonderlijk wetsvoorstel opgenomen
te worden. Dit is een concretere benadering van het in de vorige stelling
opgenomen uitgangspunt. Voorbeelden uit het Belastingplan 2004 waar het fout
gaat, zijn: de Bosal-reparatiewetgeving, de maatregelen rond
pensioenfondsen en woningcorporaties en instellingen van monumentenzorg.De zesde stelling is dat de wetsredactie eenvoudiger moet. Onder andere
in de Wet op de vennootschapsbelasting 1969 zijn redacties opgenomen waar
zelfs een afgestudeerd fiscalist grote problemen mee heeft.De zevende stelling is dat proefballonnen en het voorinformeren van bepaalde
groepen of organisaties zoveel mogelijk moet worden voorkomen. Wetsvoorstellen
dienen in de visie van de VVD-fractie tegen het vroegst mogelijke tijdstip
zo breed mogelijk bekend te worden gemaakt om de vakpers, de directbetrokkenen
en de burgers zoveel mogelijk gelegenheid te bieden om tot een optimale wetgeving
bij te dragen. Goede belastingwetgeving vergt tijd. De effectiviteit van de
overheid mag natuurlijk niet aan een rigide toepassing van deze stelling ten
onder gaan.De heer Platvoet (GroenLinks):De heer Biermans poneert nu acht stellingen, maar het zijn ook acht opvattingen.
Als je dat bij elkaar optelt, is het heel veel. Mijn conclusie is dan ook
dat de VVD tegen het belastingplan gaat stemmen.De heer Biermans (VVD):U bent nu te voorbarig. Ik heb die algemene stellingen en de algemene
thema's nodig om straks op een ietwat andere manier tegen het belastingplan
aan te kijken.De heer Platvoet (GroenLinks):Of u verwacht nog een aantal toezeggingen van de staatssecretaris naar
aanleiding van uw kritiek.De heer Biermans (VVD):Het zou mij vreselijk tegenvallen als wij die niet zouden krijgen.Mevrouw de Voorzitter. Het tweede thema betreft de overheid als betrouwbare
partner in business. Een betrouwbare partner in business is volgens de VVD-fractie
een partner, die het vertrouwen geniet van zijn contractspartner en dit vertrouwen
niet beschaamd. Ook niet als het nakomen van afspraken "even wat minder uitkomt".
De VVD-fractie verneemt in dit kader graag een reactie van de staatssecretaris
op de volgende stellingen. De eerste stelling is dat zowel materiële als formele – voor
de burger bezwarende – terugwerkende kracht in fiscale wetgeving uit
den boze is. Het vertrouwen van de burger in de overheid wordt door terugwerkende
kracht zeer aangetast. Het vaak gebruikte "argument", dat er geen sprake is
van terugwerkende kracht maar van onmiddellijke ingang, spreekt, gelet op
de identieke gevolgen daarvan, niet aan. Wellicht kan artikel 1 van het Eerste
Protocol EVRM de wettelijke kapstok zijn om terugwenteling in de tijd van
belastingverzwaring wegens strijd met de algemene rechtsbeginselen, in het
bijzonder het rechtszekerheidsbeginsel, aan te pakken.De tweede stelling is dat de overheid zich zonder dralen dient neer te
leggen bij een voor de overheid negatief uitgevallen slotuitspraak van de
rechter. De overheid dient het verlies sportief te dragen. Het aanhouden van
bezwaarschriften is in dat licht ongewenst. Een voorbeeld van ongewenst en
door de rechter bestraft gedrag is te vinden in de procedure van het Gerechtshof
Den Bosch van 16 juli 2003. De inspecteur kreeg het bijzonder ernstige verwijt,
dat hij misbruik van het procesrecht maakte en werd vervolgens veroordeeld
tot het betalen van alle proceskosten.Ik kom bij het derde en laatste algemene thema waarvoor de VVD-fractie
graag aandacht vraagt. Het betreft de vraag of Nederland fiscaal gezien nog
een interessant vestigingsland is. Tijdens de financiële beschouwingen
heb ik er melding van gemaakt, dat buitenlandse investeerders Nederland mijden.
Ook steeds meer ondernemingen of delen daarvan verlaten Nederland. De maakindustrie
verplaatst haar activiteiten naar Oost-Europa en landen als China. Hoofdkantoren
en tussenholdings verdwijnen uit Nederland ten gunste van Canada, Ierland
of andere fiscaal aantrekkelijke landen.Ook de "banenmotor en de kraamkamer van de innovaties", het MKB, verdient
alle aandacht van het kabinet. Het is goed dat de staatssecretaris tijdens
de financiële beschouwingen een studie inzake de knelpunten voor de bedrijfsopvolging
en een studie naar de gevolgen van de Successiewet in ditzelfde kader heeft
toegezegd. In het weekblad Fiscaal Recht van 6 november 2003 en Exposé
van november 2003 van de Nederlandse Orde van Belastingadviseurs geven vele
auteurs aan op welke punten Nederland het fiscale klimaat zou kunnen veraangenamen.De heer Van Raak (SP):Ik begrijp dat de heer Biermans met de ons omringende landen wil gaan
concurreren op belastingen. Dat leidt tot een belastingspiraal naar beneden.
Vindt hij het aanvaardbaar dat er veel minder belastinginkomsten binnenkomen?
En waar denkt hij het geld vandaan te halen dat wij nodig hebben? Verdient
het geen aanbeveling om op andere terreinen te concurreren met andere landen,
bijvoorbeeld door meer te gaan investeren in zorg en onderwijs, zodat wij
een intelligente, goed opgeleide en gezonde beroepsbevolking hebben? Dat kan
voor bedrijven ook aanleiding zijn om zich in Nederland te vestigen.De heer Biermans (VVD):In het vervolg van mijn betoog krijgt de heer Van Raak antwoord op mijn
vragen. Mijn fractie wil zeker niet gaan concurreren in de sfeer van tarieven,
want dan kom je inderdaad terecht in een neerwaartse spiraal. Mijn fractie
pleit ervoor om de ogen open te houden voor internationale ontwikkelingen.
Als er in het buitenland iets gebeurt, moet er adequaat op worden gereageerd.De heer Van Raak (SP):Wil de heer Biermans samen met mij de staatssecretaris vragen of hij zich
in internationaal verband wil gaan inzetten voor uniforme tarieven? Er moeten
naar mijn mening internationale afspraken worden gemaakt om die spiraal naar
beneden te vermijden.De heer Biermans (VVD):Ik ben een te grote realist om mij aan te sluiten bij de vraag die de
heer Van Raak blijkbaar gaat stellen.Voorzitter. De VVD-fractie is voorstander van een studie naar het fiscale
vestigingsklimaat in Nederland. Tijdens de behandeling van de begroting van
Economische Zaken zal de VVD-fractie evenveel nadruk leggen op het economische
vestigingsklimaat van Nederland.Wetsvoorstellen toetsen wij aan een aantal rechtsbeginselen en een aantal
meer praktische uitgangspunten als handhaafbaarheid en uitvoerbaarheid.
De door mij geschetste algemene kaders bieden ons ook een aantal handvatten
om de voorliggende wetsvoorstellen aan te meten. Namens de VVD-fractie zal
ik dat ook doen.Het voorliggende fiscaal pakket valt op door de geweldige omvang en de
diversiteit aan onderwerpen. Namens de VVD-fractie merk ik op dat dit een
ongewenste gang van zaken is. Op de behandeling van het fiscaal pakket staat
altijd al een geweldige tijdsdruk. Die tijdsdruk mag niet leiden tot overhaaste
en onzorgvuldige besluitvorming. De tijdsdruk kan verminderd worden door alleen
die wetsvoorstellen in deze tijd van het jaar te behandelen, die noodzakelijkerwijze
niet op een ander moment in het jaar aan de orde kunnen komen. De wetsvoorstellen
inzake de implementatie van de Europese richtlijnen en het "wetsvoorstel-Hillen"
hadden zeker eerder aan de Tweede Kamer aangeboden kunnen worden. Hetzelfde
kan betoogd worden voor de Bosal-reparatiewetgeving. De VVD-fractie verneemt
graag de zienswijze van de staatssecretaris. Daarbij kan hij wellicht aangeven
welke maatregelen hij gaat nemen om in de toekomst een dergelijke situatie
te voorkomen. Het tijdiger aanbieden van wetsvoorstellen geeft ons ook meer
tijd om schriftelijke vragen te stellen. Tijdens deze belastingbeschouwingen
zal blijken dat vanwege de korte tijdspanne tussen het aanbieden van het fiscaal
pakket aan onze Kamer en deze plenaire behandeling nog veel vragen van technische
aard gesteld moeten worden.Ik kom toe aan de bespreking van het Belastingplan 2004.De VVD-fractie heeft het uitstel van de afschaffing van de faciliëring
van de VUT- en prepensioenregelingen en de daarbij behorende flankerende maatregelen
met instemming begroet. De overall studie van de regering over deze regelingen,
de al zeer bekritiseerde levensloopregeling en de andere regelingen in deze
sferen ziet zij met belangstelling tegemoet.De fractie ziet ook met belangstelling uit naar het door de Tweede Kamer
gevraagde onderzoek naar de toegankelijkheid van de WBSO voor met name het
MKB.De voorstellen inzake de mobiliteit verdienen uit een oogpunt van beperking
van de administratieve lasten alle complimenten. Naar aanleiding van het antwoord
van de staatssecretaris op de vraag over het woord "tenminste" in artikel
3.145 Wet inkomstenbelasting 2001, verneemt de VVD-fractie graag wat "excessief
privé-genot" is. En passant kan hij dan zeker ook uitleggen wat "in
zeer grote mate hoger" inhoudt.De VVD-fractie gaat ervan uit dat de in de brief van 20 november 2004
van AVBB gestelde vragen en voorstellen positief door de staatssecretaris
worden beantwoord c.q. benaderd. Gaat zij daar terecht van uit? Tevens vraagt
zij hem een reactie op de brief van 5 december 2003 van het VNO-NCW over het
ontbreken van overgangsrecht bij de beperkte pc-privéregeling.De doelstellingen die met de bijleenregeling worden nagestreefd, passen
in de visie van de VVD-fractie binnen het regeringsbeleid inzake de eigen
verantwoordelijkheid. Daarnaast vormt de regeling een logisch vervolg op de
aftrekbeperking van de consumptieve rente en de rente op leningen voor het
aangaan van beleggingen. Tevens onderschrijft zij het standpunt van de staatssecretaris
dat aan de hypotheekrenteaftrek niet verder wordt getornd. Het zal de staatssecretaris
gehoord het begin van mijn betoog duidelijk zijn dat de VVD-fractie geen warme
gevoelens krijgt bij de materiële terugwerkende kracht die het voorstel
bevat en zij verzoekt de staatssecretaris dan ook nog eens duidelijk aan te
geven waarom de latente eigenwoningsreserve, zoals die in de loop der jaren
is ontstaan, niet buiten de werking van de maatregel kan blijven. Het argument
van het continueren van de bestaande ongelijkheid tussen verhuizende en niet
verhuizende eigenaren spreekt niet aan. In beide gevallen zou sprake kunnen
zijn een onbelaste eigenwoningreserve. Ik doel dan op een soort van opstapregeling.
Als argument hanteert de staatssecretaris onder andere dat er sprake zou zijn
van een "aanzienlijk lagere opbrengst". Kan hij deze kwantificeren? In het
kader van het overgangsrecht leeft bij de fractie nog de vraag of het gehanteerde
begrip "eigen woning" moet worden uitgelegd met toepassing van artikel 3.111
Wet inkomstenbelasting 2001, met inbegrip van alle in dat artikel opgenomen
ficties. De VVD-fractie dankt de staatssecretaris ook voor de antwoorden op vragen
over de maatregelen inzake pensioenfondsen en woningcorporaties. Er resteren
echter toch nog enkele punten, waarop hij wellicht nog nader kan ingaan. Naar
de mening van de VVD-fractie is er sprake van terugwerkende kracht als de
maatregel per 1 januari aanstaande ingaat en eerst in de loop van 2004 duidelijk
wordt welke activiteiten onder de belastingheffing gaan vallen. Het zal duidelijk
zijn dat dit de leden niet aanspreekt.Acht de staatssecretaris het niet gewenst om reeds nu contact op te nemen
met de Amerikaanse autoriteiten om het risico – en niet "eventuele onduidelijkheden"
waarover hij spreekt – in kaart te brengen en zo nodig in te dammen?
Accepteert hij in dezen schadeplicht?Verstaat hij onder de term "gebezigde activa" waarop kan worden afgeschreven
net als de VVD-fractie tevens de geactiveerde goodwill?De VVD-fractie verneemt graag de reactie van de staatssecretaris op de
brief van IVBN van 5 december 2003. Hoe gaat hij overigens om met de uitnodiging
die in die brief is verwoord? De VVD-fractie verzoekt de staatssecretaris
ook nog in te gaan op de fiscale positie van de stadsherstellichamen, de heer
Rabbinge vroeg daar ook naar.Ingevolge het amendement-Giskes is de vorming van de vrijstelling, of
inperking daarvan, van vennootschapsbelasting voor woningbouwcorporaties gewijzigd
ten opzichte van het oorspronkelijke wetsvoorstel. De vrijstelling is nu expliciet
gekoppeld aan het BBSH. De vraag komt daarmee op, welk departement nu bevoegd
is om de vrijstelling feitelijk vorm te geven? Enerzijds kan het ministerie
van VROM het BBSH aanpassen of daaraan nadere uitvoeringsregelen verbinden,
daarmee de omvang van de BBSH-activiteiten beïnvloeden en derhalve ook
de reikwijdte van de fiscale vrijstelling; anderzijds heeft het ministerie
van Financiën via het Uitvoeringsbesluit Vennootschapsbelasting 1972
de mogelijkheid de reikwijdte van de vrijstelling te beïnvloeden. Dit
is naar de mening van de VVD-fractie een ongelukkige situatie. Daar het primair
om een fiscale regeling gaat, zou de ruimte van de vrijstelling volledig door
het ministerie van Financiën bepaald moeten worden. Hoe
kijkt de staatssecretaris daartegenaan? Daarenboven is het de vraag of met
de huidige vormgeving een engere of ruimere reikwijdte bestaat ten opzichte
van het oorspronkelijke voorstel, zoals dat aan de Tweede Kamer is voorgelegd.
Naar aanleiding van het amendement-Giskes heeft de staatssecretaris opgemerkt
dat de reikwijdte hierdoor, waar het de vrijstelling betreft, niet gewijzigd
wordt. Is die conclusie juist?In verband met de beperkte afschaffing van de vrijstelling voor woningbouwcorporaties
kan het zijn dat overdrachten van onroerende zaken wenselijk zijn. Is het
redelijk om daar geen fiscale consequenties aan te verbinden gedurende een
bepaalde overgangsperiode na invoering van de regeling? Is de staatssecretaris
bereid dergelijke overdrachten gedurende een dergelijke periode vrij van enige
belasting te laten plaatsvinden? In het bijzonder gaat het hier om de overdrachtsbelasting
in het geval het ministerie van VROM het BBSH wijzigt en de corporaties nevenactiviteiten
in een afzonderlijke entiteit moeten onderbrengen. Kan de staatssecretaris
aangeven wanneer het kabinet met een standpunt komt met betrekking tot het
wetsvoorstel Markt en overheid?Ervan uitgaande dat de staatssecretaris de brieven van SSI en tabaksdetailhandel
kent, die onlangs naar de leden van de commissie Financiën van deze Kamer
zijn gezonden, verzoeken de leden van de VVD-fractie om een reactie van de
staatssecretaris ter zake. Met name zijn de leden ook geïnteresseerd
in de redenen waarom Duitsland en Frankrijk de accijnsverhoging uitgesteld,
dan wel sterk verlaagd hebben.In mijn inleiding heb ik gesproken over het Nederlandse vestigingsklimaat.
De Bosal-reparatiewetgeving levert hier een geweldige positieve bijdrage aan.
Veel fiscale gemoederen zijn hierdoor echter ook oververhit geraakt. Als je
de vragen en opmerkingen in de vakpers, maar ook van deze Kamer leest, komt
spontaan het gezegde "een gek kan meer vragen stellen dan een wijze kan beantwoorden"
op. De staatssecretaris lijkt dit de kwalificatie "wijze" op te leveren, dan
moeten wij wel de "gek" zijn. Deze uitleg weiger ik echter te accepteren.
Veel fiscale gemoederen zijn oververhit geraakt door het late moment van indiening.
De staatssecretaris verdedigt dit door te stellen dat hij de proceskansen
voor de staat niet negatief wilde beïnvloeden door met reparatiewetgeving
te komen. Dit argument spreekt de leden van de VVD-fractie niet aan. De richting
van de reparatiewetgeving was immers al geruime tijd bekend bij VNO-NCW. Bovendien
zal door dit antwoord in elke volgende procedure de vraag worden gesteld of
er reparatiewetgeving in de maak is; dat verhoogt namelijk de procedurekansen.
Verder is er sprake van een zeer ingewikkelde wetgeving; vele vragen dienen
dan ook verduidelijking te krijgen. Ook de materiële terugwerkende kracht
bij de verliesverrekening- en compartimenteringsregels roepen terechte vragen
op. Vragen om een winstsplitsing worden afgedaan met de reactie dat introductie
daarvan de regeling gecompliceerder maakt. De leden van de VVD-fractie vragen
zich dan af: Nou en? Iemand die al zo ver doorgedrongen is in de spelonken
van deze wetgeving zal de winstsplitsing ook nog wel kunnen behappen. Ook
het verzet van de staatssecretaris tegen een door belastingplichtigen gewenste
tegenbewijsregeling, roept bij menigeen onbegrip en wrevel op. Verder bezorgt
het opnemen van deze reparatiewetgeving in het Belastingplan 2004 de leden
van de VVD-fractie een onbehaaglijk gevoel. Dit is een voorbeeld van een ongewenste
combinatie van wetsvoorstellen en de VVD-fractie verzoekt de staatssecretaris
dan ook aan te geven waarom hij voor deze combinatie gekozen heeft.Ik hoor graag nog een antwoord van de staatssecretaris op de volgende
vragen. Ten eerste: is de staatssecretaris bereid om het vrijgestelde bedrag
van de thincap-regeling, mede gelet op het geringe budgettaire belang, op
te trekken tot 2 mln euro om op die manier het MKB grotendeels te vrijwaren
van deze regeling? Ten tweede: is de staatssecretaris bereid om aan de beperking
van voorwaarts te verrekenen verliezen van houdstermaatschappijen materiële
terugwerkende kracht of, zoals hij het zelf noemt, onmiddellijke ingang te
onthouden? Ten derde: wordt in het geval een belastingplichtige slechts gedurende
een deel van het jaar tot een groep behoort een eventuele renteaftrekbeperking
slechts gedurende dat deel van het jaar toegepast? Ten vierde: is voor de
beantwoording van deze vraag van belang of de belastingplichtige een in het
voorgestelde artikel 10d, lid 8, behorend tijdstip tot de groep behoort? Met
andere woorden: is artikel 10d van de Wet op de vennootschapsbelasting 1969
ook van toepassing als de belastingplichtige na het begin van het boekjaar
tot een groep gaat behoren en voor het einde van het boekjaar daarvan geen
deel meer uitmaakt? Ten vijfde: indien het antwoord op de derde vraag luidt,
dat de renteaftrekbeperking van toepassing is gedurende de termijn dat de
belastingplichtige deel uitmaakt van een groep, is dan voor de bepaling van
het teveel aan vreemd vermogen toch de verhouding tussen het vreemd vermogen
en het eigen vermogen van de belastingplichtige op het moment van aanvang
van het boekjaar en het einde van het boekjaar van belang? Ten zesde: begrijpen
de leden van de VVD-fractie het goed dat een zuivere houdstermaatschappij
die winsten maakt, deze kan verrekenen met verliezen uit de periode dat zij
geen zuivere houdstermaatschappij was? Ten zevende: wil de staatssecretaris
de suggestie als beschreven in Vakstudienieuws van 20 november 2003 op pagina
83 bovenaan overnemen met het oog op een verbetering van het Nederlandse vestigingsklimaat?
Ten achtste: waarom is in de Bosal-reparatiewetgeving voor het groepsbegrip
gekozen en niet voor het begrip "verbonden lichamen"? Het groepsbegrip levert
enorm veel extra uitvoeringskosten en -problemen op.De leden van de VVD-fractie zijn niet gelukkig met deze en eerdere reparatiewetgeving
op het gebied van de vennootschapsbelasting en zij zullen dat ook niet worden.
Zij zijn de stellige overtuiging toegedaan, dat slechts een nieuwe visie op
de fiscale behandeling van de kosten van eigen en vreemd vermogen en het doorlichten
van de Wet op de vennootschapsbelasting op strijdigheid met EU-verdragen of
andere verdragen tot een duurzame oplossing kan leiden. Als wij deze reparatiewetgeving
accepteren, dan is dat waarschijnlijk alleen maar uit budgettaire overwegingen
en omdat wij de wetgeving als een tijdelijke noodmaatregel zien in afwachting van een structurele hervorming van de Wet op de vennootschapsbelasting
1969. Wij beraden ons dan ook op de mogelijkheid om op dit punt een motie
in te dienen, ook al heeft de staatssecretaris tijdens de financiële
beschouwingen gezegd dat de VVD-fractie dit thema op de politieke agenda heeft
gezet.De heer Platvoet (GroenLinks):Ik heb een vraag over die herziening van de wetgeving met betrekking tot
de vennootschapsbelasting. Bent u van mening dat de opbrengst ongeveer gelijk
moet zijn aan de huidige opbrengst en dat er dus geen negatief budgettair
effect mag optreden?De heer Biermans (VVD):Die vraag hoef ik op dit moment niet te beantwoorden. Mijn fractie zet
in op een wetgeving die iedereen begrijpt en die iedereen kan lezen. Onze
tweede insteek is dat moet worden voorkomen dat schijnzekerheid ontstaat,
in die zin dat wij belastinggelden binnenkrijgen die vervolgens door een arrest
van het Hof van Justitie van tafel verdwijnen. Hét recente voorbeeld
in dit verband is natuurlijk het Bosal-arrest, waarbij het gaat om 1,5 mld
euro. De VVD-fractie wil in ieder geval niet dat de Nederlandse staat op kortere
of langere termijn met dit soort budgettaire problemen te maken krijgt.De heer Platvoet (GroenLinks):Ik vind het flauw dat de heer Biermans geen antwoord geeft op mijn vraag,
terwijl hij toch weet dat belastingen bedoeld zijn om inkomen te genereren
voor de staatskas. In dat licht moet hij kunnen aangeven wat het budgettaire
effect is van een dergelijke aanpassing van de wet.De heer Biermans (VVD):Het is te eenvoudig om het op die manier te benaderen. Ik kan geen antwoord
geven op de vraag: is het budgettair neutraal? Wetswijzigingen moeten worden
geplaatst in het kader van de totale economische ontwikkeling en van het vestigingsklimaat
in Nederland. Zonet werd de vraag gesteld: komen wij zo niet terecht in een
neerwaartse spiraal? Ik denk van niet, maar als de wereld om ons heen totaal
verandert en wij blijven als eenling over met het hoge tarief van 34%, moeten
wij ons afvragen of wij wijs bezig zijn.De heer Platvoet (GroenLinks):In mijn eigen termijn kom ik nog terug op die vergelijking met de ons
omringende landen. Kortgeleden is er een OESO-rapport verschenen over de belastingdruk
in de westerse wereld. Daaruit blijkt dat Nederland verkeert in de onderste
regionen van de middenmoot.Ik neem aan dat de heer Biermans zijn eigen verkiezingsprogramma kent?
Daarin staat dat de vennootschapsbelasting pas wordt verlaagd als er een begrotingsoverschot
is van 3%. Zoals de heer Biermans weet, is er geen overschot van 3% maar een
tekort van meer dan 3%. Ik verwacht dan ook dat hij zijn woorden in dit verband
inslikt.De heer Biermans (VVD):Ik ga door met mijn betoog. De leden van de VVD-fractie danken de staatssecretaris
voor de toezegging dat de voorstellen inzake de omzetting van afgewaardeerde
vorderingen en de aankoopkosten van binnenlandse deelnemingen ons nog dit
kalenderjaar zullen bereiken.Wetsvoorstel 29026 kan in zijn algemeenheid rekenen op de steun van de
leden van de VVD-fractie. Dat tegemoetgekomen wordt aan de in de motie-Hofstra
verwoorde wens om in het kader van massaal bezwaar een uitspraak in het voordeel
van de belastingplichtige te laten doorwerken naar gelijke gevallen waarin
geen bezwaar is aangetekend, is een voorbeeld van fair play door de overheid.
De VVD-fractie is tevreden dat de staatssecretaris haar visie op het tijdig
en afzonderlijk indienen van wetsvoorstellen onderschrijft. De kwaliteit van
de wetgeving zal er beter door worden. Terugwerkende kracht vormt een grote
inbreuk op de fundamentele regels van onze rechtsstaat, in het bijzonder het
rechtszekerheidsbeginsel, en dient daarom slechts in uiterste nood te worden
toegepast. Waarom acht de staatssecretaris de terugwerkende kracht in de reparatiemaatregel
van het emigratielek vanuit deze visie dan toch acceptabel? Wat is het budgettaire
risico, waarvan de staatssecretaris in zijn antwoord op de schriftelijke vragen
melding maakt?De VVD-fractie dankt de staatssecretaris voor de antwoorden op de door
haar gestelde schriftelijke vragen inzake wetsvoorstel 29035. Wetsvoorstel
29036 bevat de implementatie van de richtlijn inzake facturering. Allereerst
dankt de VVD-fractie de staatssecretaris voor de toezegging dat het implementatieproces
van EU-richtlijnen in de toekomst eerder zal worden gestart. Dat zal de kwaliteit
van de wetgeving zeker ten goede komen. De leden van de VVD-fractie begrijpen
niet waarom de staatssecretaris de suggestie om evenals Engeland pragmatisch
om te gaan met de vermelding van de eenheidsprijs, niet overneemt. Voor het
bedrijfsleven zal sprake zijn van een behoorlijke lastenverlichting ten opzichte
van het voorliggende voorstel. Met de Engelse benadering zal voorkomen worden
dat dienstverleners die op uurbasis werken – denk aan accountants, notarissen,
advocaten, belastingadviseurs en reclamebureaus – een tot op de persoon
en het uurtarief gespecificeerde nota dienen op te maken. Kan de staatssecretaris
zijn weinig toeschietelijke houding toelichten en ingaan op de achtergronden
ervan? Voor het overige is de VVD-fractie content met de antwoorden van de
staatssecretaris op de door de fractie gestelde, schriftelijke vragen. Het
spreekt de fractie ook zeer aan dat de staatssecretaris de voorstellen inzake
het "eenloketsysteem" voor internationaal opererende ondernemers voortvarend
zal behandelen tijdens het Nederlandse voorzitterschap van de EU.Voor alle duidelijkheid stel ik de staatssecretaris namens de VVD-fractie
toch nog de volgende vragen. Kan hij bevestigen dat indien een Nederlandse
ondernemer – of een buitenlandse ondernemer met een vaste inrichting
voor de btw in Nederland – diensten verricht voor een buitenlandse ondernemer,
altijd de Nederlandse factuurvereisten van toepassing zijn? Zo nee, kan hij
dan aangeven welke gevolgen hij verbindt aan het niet-voldoen aan de buitenlandse
factuurvereisten? Hoe staan de andere lidstaten tegenover het niet-voldoen
aan hun factuurvereisten door Nederlandse ondernemers? Kan de staatssecretaris
bevestigen dat indien een buitenlandse ondernemer diensten verricht voor een
Nederlandse afnemer, de buitenlandse ondernemer niet hoeft te voldoen aan
de Nederlandse factuurvereisten, maar aan de vereisten die gelden in het land
waar de dienstverlener is gevestigd? Indien hij de vorige vraag niet
positief kan beantwoorden, kan hij dan aangeven welke mogelijkheden hij ziet
om het voldoen aan deze verplichting af te dwingen? Kan hij aangeven welke
gevolgen hij alsdan voorziet voor de Nederlandse afnemer?Moet de tekst van het nieuwe artikel 35a, lid 1, onderdeel L, ter voorkoming
van onnodige administratieve lastenverzwaring niet als volgt luiden: "in geval
van een levering van een nieuw vervoermiddel in de zin van artikel 2a, eerste
lid, onderdeel F, waarbij het vervoermiddel wordt verzonden of wordt vervoerd
naar een andere lidstaat, de gegevens die nodig zijn om te bepalen of een
vervoermiddel een nieuw vervoermiddel is, indien degene die het vervoermiddel
levert wordt beschouwd als ondernemer in de zin van artikel 7, zesde lid,
of degene die het vervoermiddel verwerft een andere dan een ondernemer is"?De Raad van State oordeelde dat de effectiviteit van het wetsvoorstel
29209, dat 250 mln per jaar kost, gering is. De staatssecretaris weerspreekt
dit nauwelijks. Als er in 2008 maar een niet verder aangeduide stijging is
in het aantal eigenwoningbezitters zonder of met slechts een geringe hypotheekschuld
ten opzichte van de 722.000 huishoudens van nu, dan is hij al tevreden. De
Raad van State vindt de rechtvaardiging voor de lastenverlichting ontoereikend
gemotiveerd. De Raad vindt ook dat de enkele omstandigheid dat mede door gestegen
woningprijzen het eigenwoningforfait hoger is dan de betaalde hypotheekrente
en dat sommige betrokkenen de positieve saldopost als onredelijk ervaren,
geen rechtvaardiging voor de belastingverlichting is. De leden van de VVD-fractie
nodigen de staatssecretaris – zeker gelet op de financiële tegenvallers
van afgelopen week – nog eens uit zijn visie op bovenstaande punten
te geven.Over het wetsvoorstel 29200G, inzake het BTW-compensatiefonds, zeg ik
het volgende. Op 11 juni 2003 hebben enkele leden van de Tweede Kamer vragen
gesteld over de btw-heffing op vervoerscontracten. In zijn antwoord op die
vragen heeft de staatssecretaris, mede namens de minister van Verkeer en Waterstaat,
kenbaar gemaakt dat onder voorwaarden btw ter zake van vervoerscontracten
in het openbaar vervoer via het BTW-compensatiefonds kan worden gecompenseerd.
Compensatie via dit fonds is niet mogelijk wanneer de concessieverlener een
zogenaamde prijssubsidie aan de concessiehouder verleent. Over deze subsidie
is het verlaagde tarief van 6% verschuldigd. De btw zal echter via de begroting
van Verkeer en Waterstaat gecompenseerd worden. De btw-heffing leidt aldus
niet tot verhoging van de kosten voor de uitvoering van het openbaar vervoer.
Collectief Vraagafhankelijk Vervoer (CVV) wordt beschouwd als openbaar vervoer.
Dit blijkt ook uit een brief van 27 februari 2003 van het ministerie van Verkeer
en Waterstaat aan de concessieverleners. Bij de uitbesteding van het CVV doet
zich dezelfde btw-problematiek voor.Wanneer de concessiehouder een afzonderlijke prestatie aan de concessieverlener
verricht en ter zake 19% btw in rekening moet brengen, wordt die prestatie
als overheid afgenomen. In dat geval moet de btw via het BTW-compensatiefonds
gecompenseerd worden. De belastingdienst ziet in de praktijk echter geen mogelijkheden
om btw ter zake van bijdragen aan de exploitant van het CVV te compenseren.
Die houding is gebaseerd op het informatiepakket over het BTW-compensatiefonds
van het ministerie van Financiën van maart 2003. Daarin valt op pagina
72 te lezen dat de staatssecretaris van mening is dat de vervoersprestaties
in het kader van het CVV worden afgenomen door de personen die worden vervoerd
(en dus niet door de gemeente). Daarbij is geen verschil gemaakt tussen de
situatie dat de gemeente een prijssubsidie verleent, belast tegen 6% of dat
de overheid een prestatie afneemt, belast tegen 19%. Gemeenten hebben dus
niet de mogelijkheid om de btw-heffing over de uitbesteding van het CVV gecompenseerd
te krijgen, noch via het BTW-compensatiefonds, noch via het ministerie van
Verkeer en Waterstaat. Dit verschil met ander openbaar vervoer is slechts
terug te voeren op de afwijkende financieringsstructuur. De btw-heffing vormt
wel een kostenpost bij de uitbesteding van CVV. Het CVV wordt aldus anders
behandeld dan het overige openbaar vervoer. Is de staatssecretaris deze situatie
bekend? Zo ja, vindt hij deze onderscheidende behandeling gewenst? Zo nee,
welke stappen gaat hij dan ondernemen om aan deze ongewenste situatie een
einde te maken?Ik ben toe aan het laatste onderwerp, zijnde de brief van de staatssecretaris
naar aanleiding van de motie-Rensema met betrekking tot wetsvoorstel 27466.
Tot spijt van de leden van de VVD-fractie gaat de staatssecretaris niet in
op de grief dat stakingswinst grotendeels inflatoire schijnwinst is. Deelt
de staatssecretaris deze grief niet? Kan de staatssecretaris de invloed van
de inflatie op de stakingswinst procentueel kwantificeren? Acht de staatssecretaris
een toptarief van 52% voor stakingswinst acceptabel en gewenst? Acht de staatssecretaris
de materiële terugwerkende kracht die uitgaat van de afschaffing van
de bijzondere tarieven, acceptabel en gewenst? Waarom volgt de staatssecretaris
niet de suggestie om stakingswinst tegen een bijzonder tarief van 35% te belasten?
Overigens zien de leden van de VVD-fractie met grote belangstelling uit naar
het onderzoek naar eventuele knelpunten in de fiscale behandeling van bedrijfsoverdrachten.Ik dank allen voor de aandacht en het opgebrachte geduld en spreek namens
de leden van de VVD-fractie uit dat zij uitzien naar de ongetwijfeld gedegen
reactie van de bewindslieden.De heer Van Raak (SP):Voorzitter. Ik heb met genoegen naar de heer Biermans geluisterd, die
de negatieve gevolgen van dit belastingplan opsomde. Hij heeft de MKB, VNO-NCW
en het internationale bedrijfsleven genoemd. Gedetailleerd is de heer Biermans
ingegaan op het vestigingsklimaat voor bedrijven. Ik had verwacht dat er nog
een lijst kwam, namelijk met de negatieve gevolgen voor mensen met veel problemen
en weinig geld zoals chronisch zieken en gehandicapten. Die is hij in zijn
verhaal helemaal vergeten.De heer Biermans (VVD):Nee, die ben ik niet vergeten. Ik heb er alleen niets over gezegd.De heer Platvoet (GroenLinks):Voorzitter. Ik wil in hoofdlijnen commentaar geven op de voorliggende
belastingvoorstellen en daar ook een aantal vragen aan koppelen
in de richting van de regering. Voorts wil ik iets zeggen over het inkomensbeleid,
over de eigen woning, over het mobiliteitspakket – hoewel "autopakket"
een veel betere term daarvoor is – en over de vennootschapsbelasting.
Verder wil ik iets zeggen over de vergroening, in voorgaande jaren altijd
een belangrijk element in het belastingplan maar nu, veelzeggend misschien,
een ondergeschoven kindje, en ten slotte iets over het BTW-compensatiefonds
en het wetsvoorstel met betrekking tot de facturering.Ik wil beginnen, zo hoort het en zo hebben wij het allemaal geleerd, met
enkele algemene opmerkingen. Voor de fractie van GroenLinks heeft belastingpolitiek
twee centrale doelstellingen: inkomsten voor de staat genereren om een voorzieningenniveau
in stand te houden en het voldoen aan het rechtvaardigheidsbeginsel. Daarnaast
zijn er dan nog subdoelstellingen die ook niet onbelangrijk zijn: eenvoud,
efficiency, misbruikongevoeligheid en gedragsbeïnvloeding. Dat zijn heel
algemeen geformuleerde doelstellingen waarvoor meestal een ruimte meerderheid
is te vinden in de politiek, maar als het gaat om de nadruk, de prioriteit,
de concrete toepassing en de uitwerking, dan kun je natuurlijk van mening
gaan verschillen. Maar ook de inmiddels vrij beruchte maidenspeech van de
staatssecretaris op 16 oktober bevatte een aantal behartigenswaardige opvattingen
over deze doelstellingen.Als je nu kijkt naar het kabinetsbeleid, gestold in dit belastingplan,
dan kun je zeggen dat het niet echt coherent is. Er is sprake van een oplopend
tekort. Er is geen herkenbaar antwoord in de regeringsplannen op de breed
gehoorde kritiek op de kwaliteit van het voorzieningenniveau: gezondheidszorg,
onderwijs, veiligheid en milieu. Het belastingbeleid van dit kabinet raakt
bekneld tussen het ondergraven van de belastingcapaciteit door het paarse
belastingplan – dat heeft een lastenverlichting van in totaal 35 mld
euro opgeleverd – en het teruglopende economische tij, alsmede de verkiezingsbeloften
van CDA en VVD. Tot die laatste behoren bijvoorbeeld geen beknotting van de
hypotheekrenteaftrek, het kwartje van Kok en de afschaffing van de OZB. Dat
zijn allemaal tegenstrijdige visies, opvattingen en ontwikkelingen. Het Belastingplan
2004 bevat dan ook van alles wat en heeft geen duidelijke lijn. Hier en daar
knabbelt het wat af van de enkele positieve uitgangspunten van het paarse
belastingplan zoals de ontgroening. Er is nu immers sprake van een lichte
ontgroening. Hier is er weer een vereenvoudiging, maar daar zijn er weer meer
ingewikkeldheden. Wel heeft het als budgettair effect – dat zou je een
lichte trendbreuk kunnen noemen ten opzichte van het paarse belastingbeleid –
geen lastenverlichting maar een bescheiden lastenverzwaring, zij het dat deze
niet wordt bereikt volgens het principe van de sterke schouders en de zware
lasten. Waar staat de staatssecretaris en waar staat de regering namens wie
hij spreekt, in dit krachtenspel van de verschillende factoren die in de belastingpolitiek
een rol spelen?Ik wil daarbij nog één ander aspect noemen dat toch niet
onbelangrijk is als het om belastingpolitiek gaat. Dat is de verhouding tussen
de kostprijsverhogende belastingen en de belasting op inkomen, winst en vermogen.
Dat is een splitsing die in de miljoenennota wordt gemaakt. In 1998 was deze
verhouding nog 52 : 48. Dus, 52% van de opbrengst waren kostprijsverhogende
belastingen en 48% was belasting op inkomen, winst en vermogen. In 2004 zal
deze verhouding 56 : 44 worden. Er is dus sprake van een langzame maar zekere
verschuiving naar een belastingdruk die inkomens- en vermogensonafhankelijk
wordt en die daarmee, zo vindt GroenLinks, onrechtvaardig is want denivellerend.
Wat is de visie van de staatssecretaris op dit proces dat al jaren gaande
is? Wat is zijn visie op het aandeel van de inkomens- en vermogensbelasting
in de totale belastingopbrengst? Wat is wenselijk, wat is noodzakelijk?Dit staat ook in relatie tot de opvatting die de heer Biermans naar voren
bracht met betrekking tot de concurrentiepositie. De laatste OESO-cijfers
geven aan dat Nederland een bescheiden middenmootpositie inneemt, zowel op
het punt van de totale belastingdruk ten opzichte van het BBP als op het punt
van de belastingdruk voor inkomens en winsten. Canada, Nieuw-Zeeland, Oostenrijk,
België, Denemarken, Finland, IJsland, Italië, Luxemburg, Noorwegen,
Zweden, Zwitserland en het Verenigd Koninkrijk, al deze landen uit de beschaafde
westerse wereld hebben een hogere belastingdruk op inkomens en winsten van
bedrijven dan Nederland. In de Europese Unie bedraagt de gemiddelde belastingdruk
14,1% en in Nederland 10%. Nederland zit dus ruim 30% onder de gemiddelde
belastingdruk in de Europese Unie en nog wil de heer Biermans het verder omlaag
brengen. Ik vind dat een heel merkwaardige opvatting.De heer Biermans (VVD):Nederland staat inderdaad als middenmoter op die lijst. De heer Platvoet
noemt een aantal geciviliseerde landen die hogere tarieven hebben, maar naar
mijn idee staat er ten minste een even lange lijst aan de andere kant. Misschien
kan de heer Platvoet die landen ook even noemen?De heer Platvoet (GroenLinks):Hongarije, Slowakije, Polen, Portugal, Turkije, Tsjechië, Korea...
Dat is het toekomstperspectief van de VVD voor Nederland. Ik heb het OESO-lijstje
bij mij. De heer Biermans kan het even lenen.Ik kom op het inkomensbeleid. Het Belastingplan 2004 bevat weinig fundamentele
wijzigingen met betrekking tot het inkomensbeleid dat door Paars is gevoerd.
De meest schokkende voorstellen, die met betrekking tot de vutaanspraken en
de prepensioenregeling, zijn geschrapt, net als de levensloopregeling. De
GroenLinkse kritiek blijft waardevast.De generieke arbeidskorting blijft intact. Wij zijn voor een inkomensafhankelijke
arbeidskorting, waardoor de armoedeval beter bestreden wordt en meer mensen
de overstap kunnen maken van een uitkering naar betaalde arbeid. Kan de staatssecretaris
aangeven wat er niet klopt in deze regering, pardon, in deze redenering? De
eerste vraag is door hem niet te beantwoorden, dat doe ik wel.Eenzelfde vraag stel ik over de generieke combinatiekorting. Ook wij vinden
dat deze afgeschaft zou moeten worden en vervangen door een verhoging van
de aanvullende combinatiekorting, waardoor het voor alleenstaande ouders en
thuiszittende partners aantrekkelijk wordt om in deeltijd te gaan werken.
Dus niet generiek, maar specifiek. Misschien lees ik het te positief, maar het kabinet lijkt langzaam die kant op te schuiven. Op vragen
van de ChristenUnie en de SGP waarom in plaats van het verhogen van de ouderen-
en kinderkorting niet gekozen is voor een verhoging van de AOW en de kinderbijslag,
antwoordt de regering dat beide kortingen een inkomensgrens aan de bovenkant
hebben en dat de nadruk wordt gelegd op ondersteuning van de lagere inkomens.
Waarom geldt die redenering dan niet voor de arbeids- en de combinatiekorting?Hier dringt zich de vergelijking op met een onderdeel van het debat van
enkele weken geleden over de miljoenennota. Toen ging het over andere generieke
maatregelen, zoals de kinderbijslag en de studiefinanciering. Al die maatregelen
zijn in feite ongerichte overheidssubsidies, ongerichte inkomensverhogende
maatregelen waarbij het rechtvaardigheidsbeginsel in het gedrang is. Het kabinet
heeft een algemene wet inkomensafhankelijke regelingen aangekondigd met daaraan
gekoppeld een bij de belastingdienst te openen loket voor de uitvoering van
die inkomensafhankelijke regelingen. Het lijkt mij logisch om in de aanloop
naar die wet een discussie te hebben over inkomensafhankelijke en inkomensonafhankelijke
regelingen, ook in het licht van de ook door deze staatssecretaris gewenste
doelstelling van de herverdelingsfunctie van belastingen en de benadering
vanuit het besteedbaar inkomen. Is de staatssecretaris bereid om bij de voorbereiding
van deze algemene Wet inkomensafhankelijke regelingen ook andere regelingen
te betrekken, zoals die welke ik net noemde, de kinderbijslag en de studiefinanciering?Dan het jarenlang voortslepende debat over de chronisch zieken en invaliden,
die extra lasten hebben, waarvoor extra fiscale faciliteiten in de buitengewone
uitgaven moet komen. Onder dreiging van een amendement van GroenLinks in de
Tweede Kamer is de staatssecretaris met een dergelijk voorstel gekomen in
de zesde nota van wijziging. Ik zal daar omwille van de tijd nu niet uitgebreid
op ingaan. Er is al een behoorlijk debat gevoerd in de Tweede Kamer over de
positie van chronisch zieken en invaliden. Er is reparatiewetgeving aangekondigd,
waarbij de inkomensplaatjes een belangrijke rol gaan spelen. Er komt een novelle
en als het goed is, zullen wij volgende week een wijziging van het belastingplan
hier bespreken en vaststellen.Ik had de staatssecretaris willen vragen – dat staat in mijn uitgetikte
versie – om een aangepaste versie van de brieven van minister De Geus
van 27 en 28 november jongstleden als het gaat om de koopkrachteffecten. Bij
het binnenlopen van dit gebouw vond ik tot mijn grote genoegen echter een
om half zeven vanavond gefaxte brief van minister De Geus, waarin mijn verzoek
al was gehonoreerd. Dat vond ik echt fantastisch. Misschien heeft het feit
dat ik vanmiddag mijn inbreng al aan de medewerker van de staatssecretaris
heb gemaild, daartoe geleid. Terwijl u allen jubelde over de nieuwgeborene
in het Oranjehuis, had ik even de tijd om in de fractiekamer die brief te
lezen. Volgende week zullen wij hier echter verder over discussiëren.
Ik denk namelijk dat het kabinet nog wel het een en ander meer moet doen om
de toezegging die ook in de Eerste Kamer is gedaan over de reparatie van de
koopkracht van groepen met een laag inkomen, ook werkelijk te laten slagen.Ik wil nu wat opmerkingen maken over de eigen woning. De regering slaat
met de bijleenregeling een bresje in de generieke hypotheekrenteaftrekregeling.
Is dat nu het eerste bruine plekje in het fiscale fruit van de hypotheekrenteaftrek,
zo vraag ik mij af. De heer Biermans sprak net waarschuwend: let erop, regering,
het moet hier wel bij blijven. Het is namelijk eigenlijk wel in strijd met
het VVD-programma, waarin stond dat er helemaal niet getornd mocht worden
aan de hypotheekrenteaftrek. Zij hebben deze concessie gedaan, maar daar moet
het dan wel bij blijven. Ik kan natuurlijk niet nalaten om de budgettaire
derving van hypotheekrenteaftrek hier te noemen, dat is 11,4 mld per jaar.
Met de bijleenregeling wordt eigenlijk fiscaal voordeel tegengegaan. Hypotheekgeld
dat nu wordt gebruikt voor consumptie, wordt daar niet meer voor gebruikt.
Dat is ook de verdediging van de regering van deze regeling. Dat smaakt natuurlijk
naar meer.Er zit een inconsistentie in de redenering van de regering. Als het vermogen,
de netto-opbrengst van de verkochte woning, een rol speelt, waarom wordt dan
niet consequent doorgeredeneerd op die lijn, en ook andere vermogensbestanddelen
die te vinden zijn in box 3, bij de beoordeling van hypotheekrenteaftrek betrokken?
Dat zou logisch redeneren zijn. De regering lijkt tot verder bewegen niet
bereid, hoewel een parlementaire meerderheid lijkt te ontstaan voor verdergaande
maatregelen. Ik denk dat de onbespreekbaarheid van de hypotheekrenteaftrek
zijn langste tijd heeft gehad. Dat is voorlopig uitgemond in een zeer voorzichtige
motie in de Tweede Kamer, waarin wordt gevraagd om de fiscale behandeling
van woningen, zowel in de huur- als in de koopsector, uiteen te zetten. Je
kunt zeggen dat dat een zeer voorzichtige motie is, maar uit het feit dat
de VVD en het CDA tegen de motie hebben gestemd, leid ik af dat die motie
een betekenis heeft, ook voor wat betreft de hypotheekrenteaftrek. Ik vraag
mij af hoe de staatssecretaris deze motie interpreteert. Hoe verhoudt de uitwerking
van de motie zich bijvoorbeeld tot de bijlage van de miljoenennota 2001 waarin
de fiscale aspecten van het eigenwoningbezit aan de orde worden gesteld?Het scheefwonen van huurders staat in het middelpunt van de belangstelling
van deze regering. Er wordt een grote creativiteit aan de dag gelegd met allerlei
plannetjes en proefballonnen om dit te veranderen. Over het scheefwonen van
eigenaars wordt echter zo omzichtig gedaan alsof het een beschermde diersoort
betreft. Immers, veelverdieners profiteren meer dan lage en middeninkomens.
Hoge inkomens hebben een vermogen verworven, mede dankzij de genereuze belastingfaciliteiten.
Velen wonen gezien hun inkomen veel te goedkoop, terwijl lagere en middeninkomens
een bescheiden huis met een enorme hypotheeklast bewonen. Wat denkt het kabinet
aan deze scheefheid te gaan doen? Ik denk dat het debat over het verschuiven
van het eigen huis naar box 3 onvermijdelijk is en dat de oplossing in die
richting moet worden gezocht. Hoewel GroenLinks positief staat tegenover de
bijleenregeling, gaan wij er echt niet van uit ons dak. Het is immers een
licht beperkende maatregel met een bescheiden opbrengst van 0,4 mld. Daar
staat tegenover dat de regering zich haast om het initiatiefvoorstel van Hillen te omarmen, dat beperking van het eigenwoningforfait regelt
voor mensen die hun hypothecaire lening hebben afgelost. Dat komt overigens
steeds minder voor, dus ook dat heeft slechts een beperkte reikwijdte. Het
is echter wel opnieuw een maatregel die vooral de hogere inkomens ten goede
komt. Is dat ook de opvatting van de staatssecretaris?De opvallendste maatregel van het autopakket is het gelijk stellen van
het woon-werkverkeer aan het zakelijke verkeer op een nieuw niveau van 18
cent per kilometer. Daardoor worden de administratieve lasten verlaagd, maar
wordt het gebruik van de auto gestimuleerd. Dat laatste vinden wij een extra
minpunt, een moeilijk te verteren neveneffect. Een andere vereenvoudiging
is de uniforme bijtelling van de auto van de zaak in plaats van de huidige
staffel, waardoor er geen rittenregistratie hoeft te worden bijgehouden. Het
onwenselijke neveneffect daarvan is dat het leidt tot een lastenverlichting
voor werknemers met een lease-auto. Nu kan de regering wel stellen dat het
autopakket budgettair neutraal is, maar het is maar hoe je dat bekijkt. Ik
geef toe dat het autopakket vereenvoudigd is, maar het gevolg is wel dat er
meer gereden gaat worden en dat de schatkist wordt ontzien. Dat had kunnen
worden voorkomen door de vereenvoudiging gepaard te laten gaan met een lastenverzwaring,
dat wil zeggen een lagere onbelaste kilometervergoeding en een hoger bijtelpercentage
voor de auto van de zaak. Maar ja, het past ook niet in het beleid van dit
kabinet om het gebruik van de auto te beteugelen. Het tegendeel is het geval.
De concrete plannen beogen een capaciteitsverhoging van spits- en plusstroken,
automobilisten worden beter geïnformeerd om sluiproutes te nemen en er
worden extra spitsstroken aangelegd. Dat alles zal samen met deze fiscale
maatregelen het autogebruik bevorderen. Arme staatssecretaris Van Geel, die
ook nog iets moet doen in het kader van het Verdrag van Kyoto.De vennootschapsbelasting blijft een favoriet mikpunt om de belastingcapaciteit
verder uit te hollen. Ik denk dat dit ook de verborgen agenda van de heer
Biermans van de VVD is. Ook de Tweede Kamer doet daaraan mee door een motie
aan te nemen waarin wordt aangedrongen op een onderzoek naar de herziening
van de vennootschapsbelasting, onder andere met het constaterende argument
dat bedrijven Nederland verlaten vanwege de lagere tarieven elders. Ik heb
daarover al wat relativerende opmerkingen gemaakt. De litanie van onheilspellende
verwachtingen horen echter allemaal thuis in de hopeloze "als, dan"-categorie:
Schiphol moet blijven groeien, want anders gaan de bedrijven weg; de loonontwikkeling
moet in toom worden gehouden, anders vestigen de bedrijven zich elders; de
erfpacht moet worden afgeschaft, anders vestigen de bedrijven zich elders.
Zo gaat het maar door. Ik wil al die pessimisten er toch even op wijzen dat
ondanks al die files en de vennootschapsbelasting het aantal bedrijven in
Nederland tussen 1995 en 2002 is gegroeid van 608.000 tot 713.000, een toename
van meer dan 100.000 bedrijven. Zo slecht is ons vestigingsbeleid dus blijkbaar
nog niet! Dat Bosal-arrest heeft vele deskundige en belanghebbende pennen
in beweging gebracht, al is het onderscheid tussen deskundig en belanghebbend
voor mij niet altijd even scherp. De regering heeft dan ook terecht daarin
aanleiding gezien om met een nota van wijziging op het belastingplan te komen.
Deze nota heeft veel technische haken en ogen en de heer Biermans heeft daar
in zijn bijdrage nog enkele bij gesleuteld. Zoals uit de schriftelijke behandeling
is gebleken hebben deze wijzigingen ook een negatief budgettair effect van
40 mln euro in 2004 oplopend tot 580 mln in 2010. Dat laatste is voor ons
niet aanvaardbaar en zou dat voor de regering ook niet moeten zijn. Mijn vraag
hierover ligt wel een beetje in het verlengde van die van de heer Biermans,
zij het met een ander perspectief, namelijk wat nu de toekomstvisie van de
staatssecretaris op een van deze parels in de fiscale kerstboom is.Vrijstelling van vennootschapsbelasting voor woningcorporaties waar het
gaat om hun activiteiten in het kader van de BBSH is nu geregeld, maar nu
dienen zich ook andere spelers op dit veld aan en wel in de sfeer van het
stadsherstel. Zij pleiten voor vrijstelling voor restaurerende instellingen
die zijn erkend op grond van het besluit Restauratie rijksmonumenten. De staatssecretaris
heeft de Tweede Kamer hierover een brief geschreven, maar in onze ogen met
een open eind. Hij heeft daarin wat vragen opgeworpen, bijvoorbeeld waar het
gaat om de precedentwerking, het wellicht strijdig zijn met Europese regelgeving,
het budgettaire effect, maar hij heeft geen hom of kuit gegeven. Zou hij dat
nu wel kunnen doen? Het gaat mij dan met name om het gebruik en de bestemming
van die gerestaureerde objecten die eigenlijk analoog is aan die van woningbouwcorporaties.
Is het niet mogelijk om ook die instellingen vrijstelling van vennootschapsbelasting
te geven? In zijn beantwoording van vragen van de VVD-fractie verwijst de
staatssecretaris wel naar het amendement op stuk nr. 91 van mevrouw Giskes,
maar dat heeft in mijn optiek weinig van doen met instellingen die zich bewegen
op het gebied van stadsherstel. Graag hierover dus wat meer duidelijkheid
en dan het liefst in de richting die zowel de PvdA als de VVD en GroenLinks
graag zien, namelijk vrijstelling van vennootschapsbelasting voor die specifieke
activiteiten.Voorzitter. In het begin van mijn bijdrage zei ik al dat vergroening van
het belastingstelsel in voorgaande jaren een vrij dominante plaats innam en
dat het dit jaar wat minder is. Over het autopakket heb ik al gesproken. Verder
wordt voorgesteld om de bijzondere tarieven voor duurzame elektriciteit en
duurzaam gas te laten vervallen. De vrijkomende middelen worden voor een deel
ingezet via de NEP om de binnenlandse producenten te stimuleren om groene
stroom te leveren. Op zich vinden wij dat wel een te verdedigen wijziging
in het beleid, maar de vraag is of en hoe dat gebeurt. Het gastarief lift
immers ook mee, terwijl groen gas nog in de kinderschoenen staat. Hoe houdt
de regering dan in de gaten dat het terugsluizen van die middelen naar de
NEP geen bezuiniging is maar ertoe leidt dat in het energiebeleid de stimulans
bij de opwekking van groene energie komt te liggen? Kan de staatssecretaris
mij dat toezeggen?Het BTW-compensatiefonds werkt nu een jaar maar kan volgens veel vakbladen
rekenen op nogal wat gezucht gekreun van gemeenten. De bureaucratie is erdoor
toegenomen, evenals de administratieve lasten. Onderzoek van
de Universiteit Twente heeft opgeleverd dat er sprake is van een ingewikkelde
wetgeving, onlogische uitzonderingen, zeer veer werk en administratieve rompslomp.
Er zijn mooie voorbeelden van de manier waarop gemeenten worstelen met een
goede toepassing van het BTW-compensatiefonds. Zo leert de Amsterdamse praktijk
dat voor het maken van verwijzingsborden in de stad zowel moet worden verwezen
naar parkeergarages als musea, terwijl het ene in het hoge en het andere in
het lage btw-tarief zit. Ver in de ambtelijke diensten moet dan de beslissing
worden genomen hoe zo'n uitbesteding in het BTW-compensatiefonds terecht moet
komen; een haast onmogelijke ambtelijke opdracht. Zoals bekend vindt in 2005
een evaluatie plaats. Ik pleit ervoor om daarbij nadrukkelijk de intrekking
van deze wet als optie mee te nemen. Kan de staatssecretaris dit toezeggen?Tot slot het wetsvoorstel op stuk nr. 29036 met betrekking tot de facturering.
We hebben brieven gekregen over de mogelijke spanning tussen het btw-identificatienummer
en privacy. De uitwisseling van sofi-nummers en dit identificatienummer zou
beperkt moeten blijven tot overheidsdiensten, terwijl dit type nieuwe wetgeving
het mogelijk maakt dat de btw-identificatienummers de vrije markt opgaan.
Kan de staatssecretaris mij antwoorden of er werkelijk een spanning zit tussen
privacyregelingen en het btw-identificatienummer en, zo ja, hoe hij deze wil
oplossen?De heer Van Middelkoop (ChristenUnie):Voorzitter. Ik spreek namens de fracties van ChristenUnie en de SGP. Het
stof van de discussie over de inkomenseffecten van het financieel beleid,
en het belastingplan in het bijzonder, is in de Tweede Kamer nog niet geheel
opgetrokken: met enige regelmaat ontvangen wij brieven van de minister-president,
de minister van SZW en ook van deze staatssecretaris. Dit betekent dat het
belastingplan enigszins in het teken van de voorlopigheid staat. Ik neem aan
dat er nog een amendement, c.q. wetswijziging aankomt over de aftrek van de
buitengewone uitgaven. Dat zien wij in de loop van de week wel verschijnen.Ik heb mij zeer verbaasd over de politieke gang van zaken. Het mag bekend
zijn – daarvoor hoef je echt niet in de politiek te zitten – dat
er bij elk financieel voorstel van het kabinet, zeker bij een belastingplan
en aanverwante maatregelen, een moment komt waarop iemand gaat uitrekenen
wat het betekent voor inkomens. Ergens in de krochten van het overheidsbestuur
moet dit ook gebeurd zijn. Daar moet men de gevolgen die vorige week het licht
zagen, toch ook ontdekt hebben? Als die eerder naar buiten waren gekomen,
waren de politieke discussies en nadere maatregelen niet nodig geweest.Ik ben het wel eens met elke bewindspersoon die de laatste weken heeft
gezegd dat koopkrachtgarantie geen taak is van de overheid, maar wel het najagen
van een rechtvaardige inkomensverdeling. Wat dat betreft moet ik constateren
dat de politiek-maatschappelijke antenne van dit kabinet nog onvoldoende is
afgesteld.Mijn starthouding bij de beoordeling van het belastingplan is welwillend
van aard. Evenals collega Rabbinge ken ik vandaag, als het gaat om fiscaal
woordvoeren, de genade van de late roeping. Daarnaast is er natuurlijk mijn
politieke overtuiging dat de overheid nu eenmaal financiële middelen
nodig heeft en dat de burger met vreugde af en toe belasting moet betalen
omdat hij weet dat daar goede dingen mee worden gedaan.Ik kom op het concrete belastingplan. Bij het bestuderen daarvan verdween
mijn welwillendheid gaandeweg. Mijn oordeel ging in zekere zin van rechts
naar links toen tot mij doordrong hoe sterk het contrast was tussen bijvoorbeeld
de inkomensontwikkeling van chronisch zieken en gehandicapten en de kosten
van het autopakket. Het drong tot mij door dat debatten in het verleden over
de vergroening van het belastingstelsel voorlopig naar de verre toekomst zijn
doorgeschoven, alle mooie woorden die in de afgelopen jaren zijn gesproken
over het fenomeen duurzaamheid ten spijt. Dat het Bosal-arrest leidde tot
een noodgedwongen belastingverlichting, neemt het feit van die belastingverlichting
voor het bedrijfsleven niet weg. Zet de doorvoering van het initiatief-Hillen
dat 250 mln euro extra oplevert voor de eigenwoningbezitters eens af tegen
degenen die op huursubsidie zijn aangewezen. Ik constateer overigens dat alle
amendementen van de oppositie in de Tweede Kamer zijn verworpen. Kennelijk
is het dualisme daar voor andere onderwerpen gereserveerd. Gelukkig zijn er
nog sociale partners, al geeft het mij geen goed gevoel dat een corporatistische
actie aanzienlijk meer oplevert dan een parlementaire. De conclusie dringt
zich aan mij op dat wij gewoon met een rechts kabinet te maken hebben, noodgedwongen
of uit overtuiging. Ik vind dat jammer.Dit waren mijn algemene opmerkingen. Ik kom op het zakelijke deel van
mijn betoog. Ik begin met een prioriteit waaraan de staatssecretaris in de
komende jaren wellicht zijn handen vol krijgt en die ik nu aankaart omdat
ik er niet zeker van ben dat ik daarvoor in de komende jaren de gelegenheid
krijg. Het gaat om de oprichting van een toeslagendienst naast de belastingdienst.
Die toeslagendienst zal de uitvoerder zijn van inkomensafhankelijke regelingen
die worden ontworpen op grond van de nog in te dienen algemene wet inkomensafhankelijke
regelingen. De argumentatie daarvoor in de stukken is interessant. Deze biedt
bijvoorbeeld meer mogelijkheden op het gebied van koopkrachtondersteuning.
Ik zie de debatten al voor mij in de Tweede Kamer, en wellicht in de Eerste
Kamer. Deze biedt ook mogelijkheden om de armoedeval te bestrijden. Dat is
zeer wenselijk. Het CDA heeft in de afgelopen jaren veel gepresteerd ten aanzien
van de gedachtevorming op dit punt. Er worden mogelijkheden geboden voor een
meer rechtvaardige inkomensverhouding aan de onderkant. Mijn vraag is van
politiek-bestuurlijke aard. Is het wel zo verstandig om een cesuur aan te
brengen tussen de verantwoordelijkheid voor zeer ingrijpende wetten, zoals
de huursubsidiewet, en de verantwoordelijkheid voor de uitvoering. Als ik
het goed begrijp, zal de uitvoering geheel onder de verantwoordelijkheid van
deze staatssecretaris komen te vallen. Of zie ik het verkeerd en zal de toeslagendienst
ook onder de verantwoordelijkheid van andere ministers vallen? Wil de staatssecretaris
daarop reageren? Een van de voorgaande sprekers sprak reeds over de aandacht geven aan
de verbreding van de grondslag voor belastingheffing. Toen ik een paar dagen
geleden een bericht las over een aanbeveling van de Wereldgezondheidsorganisatie
schoot mij de gedachte te binnen dat wij in de komende jaren de staatssecretaris
wellicht aan het werk moeten zetten voor de "ontvetting" van ons belastingstelsel.
Ik heb die term zelf verzonnen maar ik houd het niet voor onmogelijk dat anderen
er ook op zijn gekomen. De Wereldgezondheidsorganisatie heeft alle lidstaten,
waaronder Nederland, aanbevolen om gezond eten te stimuleren via belastingen.
Daarbij gelden argumenten met betrekking tot overgewicht en de ziektekosten
die daarbij horen; na de tabaksindustrie spitst de Wereldgezondheidsorganisatie
zich nu toe op de voedingsindustrie. Het kabinet moet in het voorjaar, als
lidstaat van de Wereldgezondheidsorganisatie, een reactie geven. Misschien
is het aardig om nu reeds een eerste reactie te geven want ik kan mij niet
voorstellen dat het kabinet helemaal overvallen wordt door deze aanbeveling.Ik kom op de maatregelen voor de eigen woning. Met de zogenaamde "bijleenregeling"
wordt mogelijkerwijs een begin gemaakt met het aan banden leggen van de hypotheekrenteaftrek.
Overigens gaat mijn fractie niet zo ver dat zij die in het geheel wil afschaffen;
daarin verschilt mijn bijdrage van de bijdrage van de heer Platvoet. Ik ben
het wel met hem eens dat aan dit onderwerp meer aandacht moet worden gegeven.
De bijleenregeling kent echter ook een intrinsieke rechtvaardiging, want daarmee
wordt een einde gemaakt aan het stimuleren van consumptieve besteding met
de woning als onderpand op kosten van 's Rijks kas. Dat is fiscaal noch sociaal
gerechtvaardigd. Het is overigens ook een interessant besluit, dat past bij
eerdere beslissingen om te stoppen met aftrekbaarheid van rente op consumptief
krediet en leningen voor beleggingen. De moraal is duidelijk: de overheid
leent zich niet meer voor het faciliteren van wat oorspronkelijk toch een
drijfkracht was van het kapitalisme, het stimuleren van consumptief krediet.
Hiervoor heb ik dus waardering. Wat overblijft, is de volstrekt legitieme doelstelling van het bevorderen
van het eigenwoningbezit. In werkelijkheid gaat het natuurlijk veelal om zeer
luxe woningen, waarbij de effecten van de tweede orde, zoals ruimtebeslag,
materialenbeslag en energiegebruik, vaak pas later aan de orde komen. In dit
verband wil ik een heel simpele vraag stellen aan de staatssecretaris: is
hij het met mij eens dat de legitieme doelstelling van de bevordering van
het eigenwoningbezit ook kan worden verwezenlijkt met een veel soberder fiscale
regeling?In de stukken kwam ik het punt tegen van het meer financieren van de woning
met eigen vermogen en minder met schuld; de staatssecretaris lijkt hier positief
tegenover te staan. Hoe is dat echter verdisconteert in het beleid? Het is
actueel om hiervoor aandacht te vragen. De heer Crone wees er in de Tweede
Kamer terecht op dat wij nu leven in een periode met een historisch laag renteniveau,
waardoor de risico's bij stijging van de rente zeer hoog zijn. Wellicht zeggen
sommigen: dat is de verantwoordelijkheid van de mensen die het aangaat. Als
zij gaan piepen, komt het echter vanzelf een keer op de politieke agenda.
Ik vraag op dit punt een reactie van de staatssecretaris.Ik kom bij het initiatiefwetsvoorstel van de heer Hillen, of beter gezegd
de wijze waarop de staatssecretaris dit op een iets andere manier wil uitvoeren.
Het is een sympathiek initiatief, zeker voor de mensen die het aangaat. Voordat
mijn fractie daaraan haar steun geeft, heb ik echter nog twee simpele vragen.
Wat is de rechtvaardiging van een maatregel die op dit moment 250 mln euro
geeft aan mensen die het niet echt nodig hebben? Is dit sociaal gezien niet
misplaatst, gezien de middelen die eigenlijk nodig zijn voor het huursubsidiebeleid?
Als de staatssecretaris mij van mijn scepsis kan bevrijden – ik betwijfel
dat echter – zal hij wellicht onze steun krijgen.Ik kom bij mijn vragen over de belastingplicht voor pensioenfondsen, woningcorporaties
en instellingen voor monumentenzorg. Deze belastingplicht is de fiscale reactie
die je had mogen verwachten op de ontwikkelingen van de laatste decennia op
het punt van liberalisering, privatisering en commercialisering. De belastingplicht
is dan ook gerechtvaardigd. Ik heb twee vragen naar aanleiding van amendementen
die zijn aanvaard in de Tweede Kamer.Met het amendement van mevrouw Van Vroonhoven-Kok wordt voorgeschreven
dat moet worden gewacht op een wettelijke definitie van wat onder commerciële
activiteiten van pensioenfondsen wordt verstaan ingevolge het werk van de
commissie-Staatsen, voordat de wet ter zake duidelijkheid kan geven. Hoe verhoudt
dit traject zich tot de budgettaire noodzaak om 100 mln euro te innen? Het
gaat mij daarbij niet om de omvang van de belastingplicht – die vind
ik prima – maar ik begrijp gewoon slecht hoe deze zaken zich tot elkaar
verhouden. Verder moet het geld met terugwerkende kracht binnenkomen. Als
de wetgever om wat voor reden dan ook de burger, of in dit geval pensioenfondsen,
voor een zekere tijd in onzekerheid moet laten, zou er toch recht moeten zijn
op een overgangstermijn? Hoe kunnen deze bedrijven bedrijfsmatig anticiperen
op een nieuw belastingregime? Dit is vooral een kwestie van fiscale ethiek,
maar ik krijg hierop toch graag een reactie.Ook bij mij is onduidelijkheid blijven bestaan over de effecten van het
amendement-Giskes. De antwoorden in de stukken zijn niet helemaal duidelijk.
Stadsherstellichamen die meer dan 10% van hun activiteiten richten op het
herstel van grote gebouwen zoals kerken, lijken niet te zijn vrijgesteld van
vennootschapsbelasting. Is dit nu wel of niet waar? Als dit waar is: is dat
wenselijk?In de schriftelijke gedachtewisseling wordt gesproken over de bevoegdheden
van de Europese Commissie. Dit is zo'n zinnetje waarachter je kan blijven
haken: "De Commissie is zeker niet van plan om wetgevende maatregelen voor
te stellen om de belastingheffing van pensioenen in de lidstaten te harmoniseren."
Dat zal wel waar zijn. Ik vraag mij echter af of de Europese Commissie de
bevoegdheid daartoe heeft. De maatregel is namelijk zeer ingrijpend. Ik begrijp
dat dit punt niet ten gronde kan worden doorgenomen in dit debat, maar een
eerste reactie stel ik op prijs. Al was het alleen maar omdat niet iedereen
weet hoezeer onze pensioenvoorzieningen afwijken van die van de
andere lidstaten. Het is goed zo'n zin van zijn onschuld te ontdoen.Over het autopakket is zo ongeveer alles gezegd. Het vereenvoudigen van
regelingen, het verminderen van administratieve lasten en het wegnemen van
irritaties is prima. Ik moet echter een politiek oordeel geven over het autopakket.
Daarbij heb ik genoeg aan één zin die ik tegenkwam in de stukken:
"Het woon-werkverkeer met de auto wordt aantrekkelijker en het zakelijk gebruik
met de eigen auto minder aantrekkelijk." In zekere zin is dat een dubbele
zelfveroordeling van het beleid ter zake. Er volgt nog een bedremmeld zinnetje
op: "Dit kan van invloed zijn op de congestie." Het is jammer, maar onze fracties
hebben de grootst mogelijke moeite met dit deel van het autopakket.Ik wil niet al te kritisch zijn over de lease-auto en zeker niet populistisch
schamperen over "leasebakken" en dergelijke. In de Kamer beschikken wij over
een mobiele leasetelefoon. Wie weet wordt de regeling zo aardig dat wij ook
een keer voor zo'n leasebak in aanmerking kunnen komen. Het is echter toch
evident dat het gebruik van deze auto's een stuk aantrekkelijker is geworden?
Komt dit doordat er een geldstroom gaat naar de leaserijders? Als dit waar
is, waarom is het dan gerechtvaardigd?De staatssecretaris erkende in de loop van de discussies in de Tweede
Kamer dat sprake was van 175 mln euro aan lastenverlichting. Was het met erkenning
van de primaire doelstelling van het pakket, te weten het wegnemen van irritaties
en het verminderen van administratieve lasten, niet mogelijk geweest om een
budgettair neutraal pakket voor te stellen? De minister van Financiën
kan het geld toch goed gebruiken?De brief van het AVBB heeft de heer Biermans, naar ik meen, al genoemd.
Ik ontleen er een feitelijke vraag aan over het carpoolen. In de brief staat
dat de fiscus het overhevelen van een gedeelte van de fiscaal onbelaste vergoeding
van de meerijders naar de chauffeur niet toestaat. Is dit waar? Hoe kan de
fiscus dit ooit controleren?Ik hoef niet te vragen naar de stand van zaken wat betreft het verlaagde
btw-tarief op arbeidsintensieve diensten, want die is beroerd. Misschien is
er nog nieuws uit Brussel. Ik breng de zaak terug tot een heel simpele vraag
van een schoenmaker. Hij vraagt zich namelijk af wat hij na 1 januari in rekening
moet brengen. Ik ga ervan uit dat het btw-tarief verhoogd zal worden, althans
voorlopig. Wij kennen de inzet van de regering – die erken ik –
en die van de andere lidstaten. De Commissie is echter weigerachtig. Wij moeten
er voorlopig van uitgaan dat het afgelopen is met de bestaande, tijdelijke
regeling. De schoenmaker wordt dus geconfronteerd met een hogere btw. Als
hij verstandig is, brengt hij dat bij de klant in rekening. Er is een mogelijkheid
dat het tarief met terugwerkende kracht wordt verlaagd. Dan kan hij het verschil
echter niet aan zijn klanten teruggeven. De schoenmaker laat zijn klant in
een bepaalde periode dus te veel betalen. Dat is misschien niet zijn zorg,
maar daar gaat het mij ook niet om. Ik vraag of de analyse klopt. Als dat
zo is, is het dan niet chiquer als de staatssecretaris de onzekerheidsrisico's
draagt? Hij had dat kunnen doen door in de wetgeving wat minder braaf te zijn
en te anticiperen op wat hij wenst en wat zijn collega's in Europa wensen.
Ik doel op een wijzing in de Wet op de omzetbelasting 1968, zodat het verlaagde
tarief gewoon kan worden gecontinueerd.Het Bosal-arrest is een zaak van grote betekenis, maar waarvan ik veel
te weinig verstand heb. Ik had er tot voor kort zelfs nog nooit van gehoord.
Ik weet eerlijk gezegd nog altijd niet of het een mijnheer, een mevrouw of
een bedrijf is. Het zal wel een bedrijf zijn. De reikwijdte van het arrest
is mij echter zeer duidelijk geworden, evenals de kabinetsreactie erop. Het
bedrijfsleven kan tevreden zijn. Of het nu komt door de overtuigingen van
Paars destijds of door de rechter onder dit kabinet, de lastenverlichting
voor het bedrijfsleven gaat gewoon door. Tegen de heer Biermans kan ik zeggen
dat het niet beoogd is als een versterking van ons vestigingsklimaat. Ik zie
evenwel in dat het arrest dat effect heeft. Er zit natuurlijk een grens aan
de argumentatie. Ik heb er verder geen opmerkingen over.Ik laat het hierbij, voorzitter, in de aangename wetenschap dat u na de
vijf minuten schorsing de heer Essers het woord zal geven. Hij beschikt wél
over de deskundigheid om waar nodig de aanpassingswetgeving te fileren.De vergadering wordt vijf minuten geschorst.De heer Essers (CDA):Voorzitter. Het is even uitdagend als gecompliceerd om een fiscaal pakket
te bespreken dat uit zoveel ongelijksoortige maatregelen bestaat. Deze variëren
van een verhoging van de arbeidskorting met ongeveer € 115 in 2004
tot een fundamentele wijziging van de Wet op de vennootschapsbelasting als
gevolg van het Bosal-arrest van het Hof van Justitie van de EG van 18 september
jongstleden. Overigens is Bosal een bedrijf in auto-uitlaten. Wij kunnen dat
arrest dus ook in het kader van het autopakket behandelen. Dat bedrijf heeft
in ieder geval gezorgd voor een uitstekende reclame voor zichzelf.In het tijdsbestek dat voor de behandeling van het fiscaal pakket 2004
in de Eerste Kamer is uitgetrokken, is het onmogelijk om alle voorstellen
even diepgaand te behandelen. Gelet op de taakverdeling tussen de Tweede en
de Eerste Kamer is dat ook niet nodig. Nu vele detailregelingen reeds in de
Tweede Kamer, in de uitgebreide schriftelijke inbreng van de Eerste Kamer
en in de even uitgebreide schriftelijke beantwoording van de zijde van de
regering aan de orde zijn gekomen, kunnen wij ons in dit plenair debat voornamelijk
concentreren op de hoofdlijnen van het fiscaal pakket 2004. Ik zeg overigens
met nadruk dat ik buitengewoon veel waardering heb voor de grondige beantwoording
van de door ons gestelde vragen door het departement. Toch ontkomen wij er
niet helemaal aan om enkele detailpunten aan de orde te stellen, al was het
maar voor de wetsgeschiedenis. De fractie van het CDA heeft waardering voor
veel in het fiscaal pakket opgenomen maatregelen. Niettemin staat onze fractie
kritisch tegenover enkele andere maatregelen. Ik zal het thans voorliggende
pakket vooral toetsen aan de eisen die mogen worden gesteld aan een zorgvuldige
wetgeving. Dat betekent dat de voorstellen zullen worden beoordeeld aan de
hand van de beginselen van rechtvaardigheid, rechtsgelijkheid en rechtszekerheid.
Ook eisen van uitvoerbaarheid en handhaafbaarheid zal ik in dit afwegingsproces
betrekken. Daaraan vooraf gaande zal ik enkele opmerkingen maken
over de jaarlijks terugkerende problematiek van de te korte voorbereidingstijd
die het parlement wordt gegund voor de voorbereiding van het belastingplan.
Daarna zal ik ingaan op enkele afzonderlijke onderwerpen die in het fiscaal
pakket zijn opgenomen.Ook dit jaar is de voorbereidingstijd voor de schriftelijke en mondelinge
behandeling van het fiscaal pakket in de Tweede en Eerste Kamer zeer kort
geweest. Als gevolg daarvan dreigen ook dit jaar weer de kwaliteitseisen die
aan een zorgvuldig wetgevingsproces worden gesteld, niet te worden gehaald.
In de nota naar aanleiding van het verslag bij het Belastingplan 2004 wordt
door de regering nadrukkelijk ingegaan op mogelijkheden om de tijdsdruk enigszins
te verlichten waaronder elk jaar het fiscaal pakket moet worden behandeld
in het parlement. Een mogelijkheid zou zijn om te werken met consultatiedocumenten
of met voorontwerpen van wet. Wij hebben er begrip voor als de regering zegt
dat niet altijd met consultatiedocumenten of voorontwerpen van wet kan worden
gewerkt, maar dat laat naar onze mening onverlet dat deze methoden in voorkomende
gevallen wel degelijk kunnen worden overwogen en toegepast voor van een belastingplan
deeluitmakende voorstellen. Een schoolvoorbeeld hiervan is de Bosal-wetgeving
die nu in de vorm van een nota van wijziging inclusief een advies van de Raad
van State aan het Belastingplan 2004 is toegevoegd.Er heeft over deze noodwet in een vroegtijdig stadium overleg met het
georganiseerde bedrijfsleven plaatsgevonden. In het informele circuit circuleerden
voor de officiële bekendmaking van de regeringsplannen ter zake diverse
versies van die voorstellen. Daardoor is er een situatie ontstaan waarin sommige
belastingplichtigen wel en anderen niet op de hoogte waren van de plannen
van de regering voor het geval waarin Nederland de procedure bij het Hof in
Luxemburg zou verliezen. De aldus ontstane rechtsongelijkheid tussen belastingplichtigen
had kunnen worden voorkomen met de publicatie van een voorontwerp van wet.
De ruimere voorbereidingstijd en de gelegenheid die daardoor zou zijn ontstaan
om commentaren te verwerken zou bovendien aanzienlijk hebben kunnen bijdragen
aan de kwaliteit van de te nemen maatregelen. Dat hierdoor de kansen op succes
van Nederland in de procedure negatief zouden worden beïnvloed, zoals
de regering stelt in de nota naar aanleiding van het verslag, zien wij niet
in. Daarvan zou wel sprake zijn als de wet reeds vóór de uitspraak
van het Hof van Justitie conform de wensen van de tegen de Nederlandse Staat
procederende partij was aangepast. Het publiceren van een voorontwerp van
wet zou hebben aangegeven dat de regering niet lijdzaam wilde afwachten tot
het Hof in Luxemburg zou hebben gesproken, maar dat zij alvast wilde nadenken
over mogelijke alternatieven voor het geval zij de procedure ondanks haar
goede argumenten zou verliezen. Graag vernemen wij de visie van de staatssecretaris
hierop.In de nota naar aanleiding van het verslag gaan de bewindslieden van Financiën
ook in op de mogelijkheden om het belastingplan eerder openbaar te maken,
bijvoorbeeld op het moment waarop de politieke besluitvorming is afgerond
en het wetsontwerp aan de Raad van State wordt voorgelegd. Zij menen dat dit
afstuit op artikel 25a van de Wet op de Raad van State en de daaraan in de
jurisprudentie gegeven uitleg. Deze argumentatie komt ons erg defensief voor.
Immers, een wettelijke bepaling kan desgewenst ook worden aangepast. Gaarne
vernemen wij dan ook de mening van de regering over het aanbrengen van een
uitzondering op dit artikel voor met name in de loop van de tweede helft van
het jaar ingediende maatregelen die vóór het begin van het nieuwe
jaar kracht van wet zouden moeten krijgen. Is de regering het met ons eens
dat de eisen die aan goede wetgeving moeten worden gesteld, een dergelijke
uitzonderingsbepaling rechtvaardigen? Als voorzitter van de vaste commissie
voor Financiën spreek ik namens deze hele commissie de wens uit dat de
regering dit punt op de wetgevingsagenda zal zetten.Mijn fractie heeft ook moeite met de keuzes om voorstellen al dan niet
onderdeel te laten uitmaken van het belastingplan. Welke criteria hanteert
de regering hierbij? Eenzelfde vraag geldt voor het indienen van nota's van
wijziging. Als deze verder gaan dan louter technische wijzigingen, zetten
zij het streven om tot een zorgvuldig wetgevingsproces te komen nog verder
onder druk. Een extreem voorbeeld is uiteraard de wetgeving naar aanleiding
van het Bosal-arrest. Ik ben dan ook benieuwd naar de mening van de regering
op dit punt.Dan het op- en aftuigen van de fiscale kerstboom. Onze fractie is een
voorstander van het voortzetten van de onder het vorige kabinet-Balkenende
gestarte operatie om de onder de paarse kabinetten uitbundig versierde kerstboom
kritisch onder de loep te nemen. Dit past ook bij het streven naar deregulering
en bij het zich concentreren op de uitvoering van regelgeving in plaats van
op het steeds maar introduceren van meer regelgeving. Met waardering hebben
wij in dit kader dan ook kennisgenomen van de voorstellen over het autopakket.
Door het wegvallen van het onderscheid tussen regelmatig woon-werkverkeer
en zakelijk verkeer kan er afscheid worden genomen van in de praktijk als
gecompliceerd ervaren regelingen zoals de 60-dagenregeling, de rayonregeling
en de 10%-regeling voor bestelauto's. De hiermee gepaard gaande lastenverlichting
is 50 mln. Wel betreuren wij het dat de positieve effecten van de in het kader
van de mobiliteit genomen maatregelen voor een groot gedeelte worden overschaduwd
door de verlaging van de onbelaste kilometervergoeding van 28 cent naar 18
cent en door de uniformering van het autokostenforfait op 22%.Wij waarderen de toezegging van de staatssecretaris dat vrijwilligers
en alfahulpen worden ontzien. Wel vraag ik de staatssecretaris om de nog steeds
bestaande onrust in de vrijwilligerswereld volledig weg te nemen door te bevestigen
dat de kilometervergoeding van 28 cent evenals voorheen kan worden beschouwd
als een vergoeding voor reële kosten van de vrijwilligers, zodat dit
niet ten koste gaat van de grens van € 700 onbelaste kostenvergoeding.De tegemoetkomingen voor vrijwilligers en alfahulpen nemen niet weg dat
met name werknemers en instellingen in de ambulante gezondheidszorg door de
verlaging van de kilometervergoeding zullen worden getroffen. De ontstane
commotie is naar onze mening te verklaren uit de aangevoerde, zoals ik het
zou willen noemen, macro-rechtvaardigingsargumenten. Het feit
dat het aanmerken van woon-werkverkeer als zakelijk verkeer voor sommige belastingplichtigen
een voordeel oplevert, verzacht de pijn niet van degenen die als gevolg van
de verlaging van de kilometervergoeding erop achteruitgaan. Omgekeerd rechtvaardigt
het feit dat sommige leaserijders door de uniformering van het bijtellingspercentage
op 22 erop achteruitgaan, niet zonder meer dat er ook een groep leaserijders
is die erop vooruitgaat. Zover gaat nu eenmaal de solidariteit niet tussen
burgers. Wij verzoeken de regering dan ook om te onderzoeken of voor de hier
bedoelde categorie werknemers in de ambulante gezondheidszorg, zoals dit ook
is geschied voor alfahulpen, een tegemoetkoming in het leven kan worden geroepen.Een ander terrein waarop naar onze mening nog veel dereguleringswinst
kan worden behaald, is dat van de vele fiscale ondernemingsfaciliteiten die
thans aan de IB-ondernemer worden toegekend. Een aantal van deze faciliteiten
dient ter compensatie van het feit dat ondernemingswinsten thans tegen het
progressieve IB-tarief worden belast. Deze heffing doet onvoldoende recht
aan de bijzondere functies die winstinkomen heeft. Naast een consumptiefunctie
heeft winstinkomen namelijk ook een investerings-, een reserverings- en een
oudedagsvoorzieningsfunctie. Aan die bijzondere status van winstinkomen zou
tegemoet kunnen worden gekomen door winsten tegen een vast proportioneel tarief
te belasten, met eventueel een vrijstelling aan de voet. Op die wijze zou
ook een belangrijke stap kunnen worden gezet in de richting van een rechtsvormneutrale
ondernemingswinstbelasting. Een dergelijk stelsel zou de IB-ondernemer minder
kwetsbaar maken voor wijzigingen in het pakket aan ondernemingsfaciliteiten.
Zo staan in de Miljoenennota 2004 de zelfstandigenaftrek en de investeringsaftrek
bij de belastinguitgaven vermeld. Dit maakt deze regelingen kwetsbaar, terwijl
je ook goed kunt verdedigen dat zij van wezenlijk belang zijn om de effecten
van de belastingheffing naar het progressieve tarief op ondernemingswinsten
te matigen, zodat in dezen eigenlijk geen sprake is van belastinguitgaven.
Naar onze mening is het dan ook tijd dat, samen met de hervorming van de vennootschapsbelasting,
ook wordt gekeken naar een hervorming van de belastingheffing op IB-ondernemingswinsten.
Wellicht kunnen de ontwikkelingen in Duitsland op dit vlak nog enige inspiratie
bieden. Graag verneem ik de reactie van de staatssecretaris hierop.In dit verband wijs ik ook op de nog steeds bestaande belemmeringen voor
de bedrijfsopvolging. Een van de punten van aandacht daarbij is dat een ondernemer
die zijn bedrijf naar elders verplaatst, van Brabant naar Zeeland of anderszins,
kan worden geconfronteerd met een verplichte fiscale afrekening tegen het
progressieve tarief over de in zijn bedrijf op dat moment aanwezige stille
reserves en goodwill. Van een staking van de subjectieve onderneming is in
die gevallen echter geen sprake. Een consequent doorvoeren van het subjectieve
ondernemingsbegrip zou dit kunnen voorkomen. Ook herinvoering van het bijzondere
tarief in de inkomstenbelasting voor stakingswinsten verdient naar onze mening
prioriteit, teneinde de bedrijfsopvolging niet te frustreren. Ik ben benieuwd
naar de maatregelen die de staatssecretaris inzake deze punten wenst te nemen.Met veel interesse hebben wij kennisgenomen van de voornemens van de staatssecretaris
om de functie van de inkomstenbelasting als draagkrachtheffing te benadrukken
door zoveel mogelijk regelingen die een koppeling leggen met inkomen en draagkracht,
te integreren en deze te koppelen aan de inkomstenbelasting. Weliswaar leidt
dit deels weer tot het optuigen van de kerstboom van oud-staatssecretaris
van Financiën de heer Vermeend – de heer Wijn spreekt over het
aanbrengen van enkele kerstlichtjes in de boom – maar daar staat tegenover
dat als gevolg van deze operatie vele, deels elkaar tegenwerkende inkomensmaatregelen
kunnen worden ingetrokken. De fractie van het CDA kijkt met veel belangstelling
uit naar de effectuering van deze plannen. De verzilveringsregeling voor ziektekosten
kan als een voorloper hiervan worden gezien. Mijn fractie hecht zeer aan deze
operatie. Ik vraag de regering met klem om concreet aan te geven wanneer wij
de voorstellen tot invoering van een stelsel van integrale lastenmaximering
met een toeslagsysteem op de terreinen van zorg, wonen en kinderen tegemoet
kunnen zien.In dit verband roep ik de bewindslieden ook op om aan te geven hoe de
uitkeringen uit hoofde van de tegemoetkomingsregeling buitengewone uitgaven
kunnen worden versneld, zodat de daarvoor in aanmerking komende mensen zo
snel mogelijk de gelden waarop zij recht hebben, daadwerkelijk ontvangen.Overigens bewijst de recente discussie over de koopkrachtplaatjes dat
van het inzetten van de fiscaliteit met het oog op specifieke koopkrachteffecten
in dit verband geen overdreven verwachtingen mogen worden gekoesterd. Een
generiek werkende wet als de Wet inkomstenbelasting 2001 is niet het meest
voor de hand liggende instrument om specifieke koopkrachteffecten te bewerkstelligen.Een ander punt van zorg in dit verband is de taakstellingsoperatie, die
ook de belastingdienst treft. In hoeverre is de daaruit voortvloeiende bezuiniging
op belastingambtenaren een bedreiging voor het door de staatssecretaris voorgestane
stelsel? In het algemeen zouden wij graag de mening van de bewindslieden willen
vernemen over de mogelijke aantasting van de dienstverlening van de belastingdienst
als gevolg van deze taakstellingsoperatie.Bij de algemene financiële beschouwingen hebben wij kenbaar gemaakt
dat wij het kabinet zeer kritisch zullen volgen bij maatregelen die terugwerkende
kracht tot gevolg hebben. Uit een oogpunt van rechtszekerheid dient invoering
van verzwarende fiscale maatregelen met terugwerkende kracht te worden vermeden,
zeker als het om formele terugwerkende kracht gaat. Een inbreuk op deze regel
is alleen mogelijk als daar zwaarwegende argumenten aan ten grondslag liggen.Een onderdeel van het thans voorliggende fiscaal pakket, de Technische
herstelwet, bevat een reparatie van de Invorderingswet in verband met een
emigratielek in samenhang met de aanmerkelijkbelangregeling. Als een aanmerkelijkbelanghouder
emigreert moet hij eigenlijk een soort exit-heffing betalen. Daar is een lek
in geconstateerd. Deze reparatie werkt terug tot de datum waarop het wetsvoorstel
bij de Tweede Kamer aanhangig is gemaakt, in dit geval 4 september 2003.
Hoezeer wij ook voorstander zijn van het dichten van lekken – laat daar
geen misverstand over bestaan – wij zetten toch vraagtekens bij de in
dit voorstel opgenomen terugwerkende kracht. In de schriftelijke ronde hebben
wij er in dit verband op gewezen dat in de fiscale literatuur reeds diverse
malen melding is gemaakt van mogelijke emigratielekken in de aanmerkelijkbelangregeling.
Bij wijze van voorbeeld hebben wij verwezen naar een artikel van mr. Castelijn
in het Weekblad voor fiscaal recht uit 1997. In de nota naar aanleiding van
het verslag schrijft de staatssecretaris dat het thans aan de orde zijnde
emigratielek vóór aankondiging van het wetsvoorstel nog niet
in brede zin bekend was en evenmin aan de orde is gesteld in het artikel van
de heer Castelijn. Dat laatste is juist, althans wat de concrete constructie
betreft. Waar het ons echter om gaat, is dat de heer Castelijn in dit artikel
aan de orde stelt dat op grond van het toenmalige artikel 49, lid 5, van de
Wet inkomstenbelasting 1964, thans artikel 7.6 Wet inkomstenbelasting 2001,
de verkrijgingsprijs van een aanmerkelijkbelangpakket bij immigratie op de
waarde in het economisch verkeer wordt gesteld, terwijl als gevolg van het
mechanisme van de conserverende aanslag nog geen inkomstenbelasting over de
waardestijging van het aanmerkelijkbelangpakket behoeft te worden betaald.
De wet voorziet derhalve niet altijd in een aanpassing van de opgehoogde verkrijgingsprijs,
daar waar dat wel nodig is om doel en strekking van de emigratieheffing tot
uitdrukking te laten komen. Het concrete voorbeeld dat de heer Castelijn beschrijft,
het niet aanpassen van de opgehoogde verkrijgingsprijs na een gedeeltelijke
kwijtschelding van de conserverende aanslag, is inmiddels gerepareerd in artikel
7.6, lid 3, van de Wet inkomstenbelasting 2001.Het thans aan de orde zijnde immigratielek is te herleiden tot hetzelfde
probleempunt als is aangeroerd door Castelijn. Het gaat daarbij om een uitreiking
van winstbonusaandelen die bij immigratie niet leidt tot een vermindering
van de opgehoogde verkrijgingsprijs ex artikel 7.6 Wet inkomstenbelasting
2001. In combinatie met terugbetaling van aandelenkapitaal na emigratie, leidt
dit tot het lek. Het is niet waarschijnlijk dat dit lek, gelet op de voor
handen zijnde expertise bij het departement, niet bekend was. Het is dan ook
aan de staatssecretaris om toe te lichten waarom terugwerkende kracht van
vier maanden in dit geval is gerechtvaardigd. Overigens is het specifieke
door Castelijn gesignaleerde lek eerst bij de invoering van de Wet IB 2001
gerepareerd en voor zover ik het heb kunnen nagaan, zonder terugwerkende kracht.
Waarom wordt nu dan wel een terugwerkende kracht van vier maanden voorgesteld?In de nota naar aanleiding van het verslag wijst de staatssecretaris op
de aankondigingseffecten die bij reguliere inwerkingtreding zouden optreden
en de daarmee samenhangende budgettaire risico's. De vraag is echter op welke
aankondigingseffecten de staatssecretaris doelt. De constructie is op korte
termijn slechts interessant voor de zeer selecte groep mensen die op stel
en sprong wenst te emigreren. Daar komt bij dat deze route, uitreiking van
bonusaandelen gevolgd door emigratie en terugbetaling van aandelenkapitaal,
binnen een periode van minder dan vier maanden, technisch gezien niet of nauwelijks
realiseerbaar is. Zo kan pas tot terugbetaling van aandelenkapitaal worden
overgegaan als twee maanden zijn verstreken nadat het besluit tot kapitaalvermindering
is gedeponeerd bij de Kamer van Koophandel. Vervolgens dient er nog een verklaring
van non-verzet te worden aangevraagd bij de rechtbank. Graag zou ik in dit
verband een onderbouwing van de staatssecretaris willen krijgen van het budgettaire
belang dat met deze formele terugwerkende kracht is gemoeid.Over de VUT- en prepensioenmaatregelen het volgende. Met instemming heeft
mijn fractie kennis genomen van de nota van wijziging die ertoe strekt de
voorstellen inzake VUT en prepensioen uit het belastingplan te halen. Mijn
fractievoorzitter heeft in de algemene politieke beschouwingen gesteld dat
het voorstel om belasting te heffen op het moment voorafgaand aan het met
VUT of prepensioen gaan, in strijd is met het beginsel van onze inkomstenbelasting,
namelijk om belasting pas te heffen op het moment dat ook liquiditeiten worden
genoten om die belasting te kunnen voldoen. Dit wordt in het vakjargon ook
wel aangeduid als het "pay as you go"-beginsel. Dat kan worden beschouwd als
een subbeginsel van het draagkrachtbeginsel. De omkeerregel, inhoudend dat
aanspraken vrij zijn en uitkeringen belast, is een uitwerking van deze regel.
Het heeft ons dan ook verbaasd dat de regering het toepassen van de omkeerregel
bij VUT en prepensioen als een vorm van fiscale facilitering ziet, alsof het
in dezen niet om een binnen de Wet IB 2001 passende maatregel gaat, maar om
een instrumentalistische uitzondering. Die redenering spreekt ons niet aan.
Het verweer van de regering dat de belasting over de VUT-aanspraak kan worden
betaald door middel van een hogere VUT-uitkering in het begin van de periode,
heeft even weinig overtuigingskracht als de stelling dat aan het "pay as you
go"-beginsel ook wordt voldaan als een belastingplichtige die geen liquiditeiten
heeft ontvangen, een lening kan aangaan om de te betalen belastingschuld te
financieren.Als VUT- en prepensioenregelingen moeten worden ontmoedigd – daar
zijn goede redenen voor – is de inkomstenbelasting daar naar onze mening
niet het juiste instrument voor. Als draagkrachtheffing is deze belasting
ten ene male ongeschikt om te worden ingezet als een soort accijns om ongewenst
gedrag te voorkomen of tegen te gaan. Wij wachten met belangstelling het resultaat
af van de heroverweging inzake deze voorstellen. In dit verband zijn wij ook
benieuwd naar de voorstellen van het kabinet voor de levensloopregeling.De heer Van Middelkoop (ChristenUnie):Ik vind dit deel van uw betoog zowel inhoudelijk als politiek zeer interessant.
Mag ik de conclusie trekken dat de CDA-fractie niet akkoord zal gaan met een
uitwerking van het Najaarsakkoord, in die zin dat het aanvankelijk voorgestelde
beleid een paar jaar wordt uitgesteld, maar dan voortgang zal vinden, zoals
oorspronkelijk was bedoeld?De heer Essers (CDA):Dat is te voorbarig. Ik heb gezegd dat wij onze verbazing hebben uitgesproken
over de redenering om de inkomstenbelasting te gebruiken als een instrument
om VUT en prepensioen te ontmoedigen. Wij wachten de voorstellen in dit verband
af.De heer Van Middelkoop (ChristenUnie):Die verbazing was natuurlijk zeer politiek gekwalificeerd. Uw betoog was
ook vrij principieel. Dat was ook zo bedoeld, neem ik aan.De heer Essers (CDA):Dat zal ik niet ontkennen.De heer Van Middelkoop (ChristenUnie):Dank u wel.De heer Essers (CDA):Het Belastingplan 2004 bevat een tweetal thincap-maatregelen. De ene maatregel
is opgenomen in de hierna te bespreken Bosal-voorstellen. De andere ziet op
de bijleenregeling in het kader van de hypotheekrenteaftrek.Wij ondersteunen het streven van de regering om niet bedoeld en oneigenlijk
gebruik van hypotheekrenteaftrek te bestrijden. In dat verband kunnen wij
ons vinden in de motivering van de voorgestelde bijleenregeling. Wij beschouwen
het als een uitwas van ons stelsel dat burgers ondanks het bezit van eigen
vermogen door de werking van het fiscale stelsel worden gestimuleerd, de aanschaf
van een nieuwe woning zoveel mogelijk met vreemd vermogen te financieren.
Terecht trachten de voorgestelde maatregelen hiertegen een dam op te werpen.
Wel betreuren wij het dat als gevolg van de gekozen vormgeving van de regeling
het vroegtijdig aflossen van hypotheekschuld wordt gestraft met een lagere
bijleenmogelijkheid bij de aanschaf van een nieuwe woning. Daarmee wordt het
tegengaan van een bepaalde vorm van onwenselijk geacht gedrag – het
onnodig financieren van een nieuwe woning – vervangen door een andere
vorm van fiscaal geïnitieerd onwenselijk gedrag, namelijk het niet vroegtijdig
aflossen van de hypotheekschuld. Dit staat ook haaks op doel en strekking
van het initiatiefwetsvoorstel-Hillen dat door de regering is overgenomen.
In de onlangs ingediende nota naar aanleiding van het verslag bij het belastingplan
erkent de regering dat de bijleenregeling geen impuls zal geven aan het aflossen
van hypotheken. Ter relativering merkt zij vervolgens op dat de neiging tot
aflossen van hypotheken ook nu al erg laag is. Om die reden verwacht de regering
geen wezenlijke verandering van het gedrag ten aanzien van hypotheken ten
gevolge van de bijleenregeling. Deze relativering spreekt ons niet aan, integendeel. Het is nu net aan
ons fiscale stelsel te wijten dat er nauwelijks op hypotheken wordt afgelost.
Men wil immers een zo hoog mogelijke hypotheekrenteaftrek zeker stellen. Een
regeling zoals de nu voorgestelde bijleenregeling, die dit gedrag nog eens
versterkt, leidt in dit opzicht tot een ongewenst effect. Wij verzoeken de
regering dan ook maatregelen te nemen teneinde dit ongewenste gevolg van deze
regeling weg te nemen. Dit zou kunnen door een bepaling op te nemen dat het
bij te lenen bedrag kan worden verhoogd met de bedragen die aan vroegtijdige
aflossing op de hypotheekschuld zijn gerealiseerd.De heer Platvoet (GroenLinks):Erkent u niet dat het handhaven van de volledige hypotheekrenteaftrek
ervoor zorgt dat mensen de neiging blijven houden om niet af te lossen? Als
je mensen wilt stimuleren om af te lossen, moet je naar mijn mening het fiscale
voordeel te lijf gaan.De heer Essers (CDA):De hypotheekrenteaftrek als zodanig staat nu niet ter discussie.De heer Platvoet (GroenLinks):Ik borduur voort op uw opvattingen over fiscaal onwenselijk gedrag.De heer Essers (CDA):Het feit dat er hypotheekrenteaftrek bestaat, heeft onmiskenbaar invloed
op het gedrag van mensen. Dat gedrag kun je kwalificeren als negatief of positief,
maar het gaat mij er nu om dat ik het onnodig financieren van een woning met
vreemd vermogen als een niet gewenst gebruik van de hypotheekrenteaftrek zie.
Dat mensen om die reden niet gaan aflossen, vind ik ongewenst.De heer Platvoet (GroenLinks):U wilt niet morrelen aan de hypotheekrenteaftrek en ik zal u er dan ook
niet toe verleiden om een politieke uitspraak te doen. Als het fiscale voordeel
van de hypotheekrenteaftrek er niet zou zijn, zouden mensen dan eerder geneigd
zijn om af te lossen?De heer Essers (CDA):Ik heb net gezegd dat ik het argument van de regering dat er op dit moment
weinig wordt afgelost niet erg overtuigend vind. Dat wordt nu net veroorzaakt
door het feit dat mensen een zo hoog mogelijke hypotheekrenteaftrek willen.De heer Platvoet (GroenLinks):Uw antwoord is dus "ja".De heer Essers (CDA):Op de specifieke vraag of dat effect zich voordoet, is het antwoord "ja".De heer Van Raak (SP):Als u niet wilt tornen aan de hypotheekrenteaftrek, hoe wilt u dan bevorderen
dat mensen gaan aflossen?De heer Essers (CDA):Dat zou ik net gaan vertellen!Ik pleit voor de bepaling dat het bij te lenen bedrag kan worden verhoogd
met de bedragen die aan voortijdige aflossingen op de hypotheekschuld zijn
gerealiseerd en dat in combinatie met het wetsvoorstel-Hillen dat ook aflossing
bevordert. In de nota naar aanleiding van het verslag stelt de regering dat
een dergelijke regeling tot ongelijkheid zou leiden tussen verhuizende en
niet verhuizende eigenaar-bewoners. Verhuizende eigenaar-bewoners zouden volgens
de regering dan de mogelijkheid krijgen om de rente af te trekken over een
lening ter hoogte van de eerdere aflossingen die indirect wordt gebruikt ter
financiering van consumptie of belegging buiten de woning. Voor niet verhuizende
eigenaar-bewoners bestaat deze mogelijkheid niet. Ik moet bekennen dat ik
deze redenering niet kan volgen. Neem het voorbeeld van een eigenaar-bewoner
met een hypotheekschuld van € 500.000 en met een eigen vermogen
in de vorm van spaargeld van € 50.000. Hij zou die € 50.000
kunnen benutten voor de aanschaf van een zeilschip, maar hij zou ook kunnen
besluiten om die € 50.000 te benutten voor de aflossing van zijn
hypotheekschuld. Stel vervolgens dat hij om welke reden dan ook, bijvoorbeeld
echtscheiding, zijn huis moet verkopen en dat doet voor € 500.000 –
het bedrag van de hypotheek – en hij een nieuw huis koopt voor € 600.000.
In het geval hij zijn spaargeld hij had gebruikt voor de aanschaf van het
zeilschip zou hij een eigen woningschuld van € 600.000 mogen hebben
waarvan de rente volledig aftrekbaar is. Als hij daarentegen de € 50.000
spaargeld had aangewend voor de aflossing van zijn hypotheek,
zou hij bij de aanschaf van de nieuwe woning€ 50.000 minder eigenwoningschuld
mogen hebben. Dit betekent dat in de bijleenregeling in huidige vorm de fiscaal
gefacilieerde eigenwoningschuld in feite deels wordt gebruikt voor consumptie
of belegging, in mijn voorbeeld de aanschaf van een zeilschip. Het ligt dan
toch veel meer voor de hand om het aanwenden van eigen vermogen voor het aflossen
van de hypotheekschuld niet af te remmen door toe te staan dat hetgeen is
afgelost naderhand ook weer mag worden bijgeleend? De parallel met de niet
verhuizende eigenaar-bewoner gaat naar onze mening niet op of wij zien iets
over het hoofd.De heer Platvoet (GroenLinks):Ik heb ervoor gepleit om de vermogenspositie een rol te laten spelen bij
de beoordeling van de hypotheekrenteaftrek bij de nieuwe hypotheek. Er is
volgens ons iets voor te zeggen om box 3 hierbij te betrekken, dus ook het
vermogen dat uit andere bestanddelen bestaat. Uw voorbeeld van de boot past
daar wonderwel in! U bent het dus met mij eens dat dit effect bereikt kan
worden door ook de vermogenspositie in box 3 mee te laten wegen voor de beoordeling
van de hypotheekrenteaftrek bij een nieuw gekochte woning?De heer Essers (CDA):Dat is in mijn ogen te veel een "soll"-Besteuerung in plaats van een "ist"-Besteuerung.
Je gaat dan echt morele normen aanleggen voor het heffen van belasting en
dat gaat mij te ver. Ik heb het nu over oneigenlijk gebruik van de hypotheekrenteaftrek
en daar zou ik mij in dit voorbeeld toe willen beperken. Uw voorstel gaat
veel verder.De heer Platvoet (GroenLinks):Dat weet ik en wij zijn ook opgericht om meer van dergelijk vergaande
voorstellen te doen, maar u omzeilt mijn punt. Als je van mening bent dat
de hypotheekrenteaftrek in relatie moet worden gezien en gebracht met het
vermogen – dat gebeurt nu mondjesmaat bij de overwaarde van de verkochte
woning – dan is er toch veel voor te zeggen om gelet op het rechtvaardigheidsbeginsel
waarover u in het begin van uw betoog sprak, ook het vermogen in box 3 bij
deze fiscale bevoordeling te betrekken?De heer Essers (CDA):Nogmaals, dat gaat mij te ver, want ik vind dat je mensen de vrijheid
moet laten om zelf over vermogen te beschikken. Waar het mij om gaat is dat
als vermogen vrijvalt door verkoop van een huis die vrijval wordt geëtiketteerd
voor de aanschaf van de nieuwe woning. Ik wil het dus echt graag beperken
tot het beperkte karakter van deze bijleenregeling, hoezeer ik de vraag van
de heer Platvoet ook begrijp.Ik kom nu te spreken over de belastingheffing van pensioenfondsen en woningcorporaties.
De voorstellen om de vrijstelling van pensioenfondsen en woningcorporaties
in de vennootschapsbelasting te beperken, passen naar onze mening in de neutraliteitsgedachte
die aan de vennootschapsbelasting ten grondslag ligt. Wel roepen wij de regering
op om snel werk te maken van de Contourenschets verruiming vennootschapsbelasting
voor overheidsbedrijven uit 1999. Vorige kabinetten hebben deze kwestie te
lang laten liggen. Zolang deze materie niet integraal is geregeld, ondervinden
belaste bedrijven oneigenlijke concurrentie van commerciële activiteiten
van gemeenten en andere overheidsinstellingen. In de nota naar aanleiding
van het verslag wordt in dit verband een koppeling gelegd met de behandeling
van het wetsvoorstel markt en overheid. Wanneer kunnen wij concrete voorstellen
van het kabinet dienaangaande tegemoetzien?Nu de inbreuk op de norm van goed koopmansgebruik. Niet zonder zorg hebben
wij kennisgenomen van de voorstellen van de regering over de waardering van
de pensioenverplichtingen in eigen beheer. Deze zorg betreft niet in de eerste
plaats de voorstellen als zodanig, maar veeleer dat zij de bevestiging zijn
van een trend dat de wetgever om voornamelijk budgettaire redenen afbreuk
doet aan zijn oorspronkelijke bedoeling om de rechter bij de fiscale winstberekening
invulling te laten geven aan het begrip "goed koopmansgebruik". Inmiddels
is aangekondigd dat binnenkort een wetsvoorstel zal worden ingediend om het
arrest in BNB 2002/262 over het niet hoeven activeren van de aankoopkosten
van een binnenlandse deelneming, ongedaan te maken, mogelijk zelfs met terugwerkende
kracht. Wij achten deze tendens om rechtspraak van de Hoge Raad, gewezen in
het kader van de open norm van goed koopmansgebruik, ongedaan te maken, in
strijd met de rechtszekerheid en met het open karakter van die norm. Dit geldt
te meer indien deze wetgeving met terugwerkende kracht wordt ingevoerd. Teneinde
te voorkomen dat het door de Hoge Raad in zijn jurisprudentie ontwikkelde
bouwwerk wordt aangetast door een overheid die te zeer is gefocust op het
budgettaire of instrumentele belang van het belastingrecht, verdient het naar
onze mening overweging om de door de Hoge Raad ontwikkelde hoofdbeginselen
van goed koopmansgebruik in de wet op te nemen. Ook de Hoge Raad komt overigens
regelmatig terug op beslissingen uit het verleden inzake goed koopmansgebruik.
Bovendien bestaan er een aantal probleemvelden, zoals op het terrein van de
onlichamelijke bedrijfsmiddelen, en financieringsinstrumenten waar de rechtspraak
onvoldoende houvast aan de praktijk biedt. Naast een codificatie van de hoofdbeginselen
van goed koopmansgebruik is er derhalve ook behoefte aan concretere uitvoeringsmaatregelen.
Een van de mogelijkheden in dit verband is het sluiten van convenanten op
specifieke terreinen van de fiscale jaarwinstbepaling, tussen vertegenwoordigers
van het bedrijfsleven, hun fiscale adviseurs en de belastingdienst. Nadat
voldoende ervaring met dergelijke convenanten is opgedaan, zouden zij kunnen
worden omgezet in uitvoeringsbesluiten en, eventueel, uiteindelijk in wetgeving.
Een goed voorbeeld van een dergelijk alternatief voor traditionele vormen
van wetgeving zijn de door de Nederlandse Vereniging van Leasemaatschappijen
en de belastingdienst gesloten leaseovereenkomsten. Graag verneem ik van de
regering of zij deze analyse deelt en of zij dientengevolge voornemens is
om meer gebruik te maken van het instrument van raamwetgeving in combinatie
met het sluiten van convenanten in het kader van fiscale winstbepaling.Nu de waardering van pensioenverplichtingen in eigen beheer. De voorstellen
van het kabinet op het terrein van de waardering van pensioenverplichting
in eigen beheer komen niet erg consistent over. Nadat de fiscus zowel voor
de toelaatbaarheid van de premie koopsommethode als de premie-bij-indienstnemingsmethode
bakzeil bij de Hoge Raad heeft gehaald, wordt nu voorgesteld om alleen laatstgenoemde
methode wettelijk te verbieden. De motivering daarvoor is dat, anders dan
bij de premiekoopsommethode, de premie-bij-indienstnemingsmethode in de verzekeringspraktijk
ongebruikelijk is. Met dit gebruikelijkheidscriterium introduceert de regering
naar onze mening een nieuw element. Immers, volgens de Hoge Raad is de vraag
of een methode al dan niet gebruikelijk is, niet bepalend voor de vraag of
de methode in overeenstemming is met goed koopmansgebruik. Door de beperking
van de leeftijdsterugstelling bij de berekening van het doelvermogen maakt
de regering echter meteen weer een uitzondering op die zelf ingevoerde gebruikelijkheidsregel.
De leeftijdsterugstelling is namelijk bij uitstek gebaseerd op hetgeen gebruikelijk
is in de verzekeringspraktijk. Het heeft er dan ook alle schijn van dat de
regering hier twee onverenigbare zaken met elkaar probeert te verzoenen. Een
directeur-grootaandeelhouder die in eigen beheer pensioen opbouwt, is niet
te vergelijken met een gewone werknemer wiens pensioen bij een verzekeringsmaatschappij
is ondergebracht. Een BV die het pensioen van de directeur-grootaandeelhouder
verzorgt, is niet te vergelijken met een verzekeringsmaatschappij waarvoor
bijvoorbeeld de wet van de grote getallen geldt. Het invoeren van gebruikelijkheidsregels
leidt daarom per definitie tot onevenwichtigheden; de voorgestelde maatregelen
lijken eerder te zijn ingegeven door budgettaire motieven dan door motieven
die te maken hebben met het meer in overeenstemming brengen van de regelgeving
met doel en strekking van de waardering van pensioenverplichtingen in eigen
beheer. Ik hoor op dit punt graag de mening van het kabinet.Ik kom thans te spreken over het pièce de résistance van
dit fiscaal pakket, namelijk over de reparatievoorstellen naar aanleiding
van het Bosal-arrest van het Hof van Justitie. Dit arrest herinnert ons weer
eens pijnlijk aan het feit dat Nederland geen volledige vrijheid meer heeft
bij de vormgeving van zijn belastingstelsel. Dat geldt zowel voor de directe
belastingen als voor de indirecte belastingen. Meerdere malen heeft het Hof
van Justitie van de EG duidelijk gemaakt dat ofschoon bij de huidige stand
van het gemeenschapsrecht de directe belastingen als zodanig niet tot de bevoegdheidssfeer
van de Europese Gemeenschap behoren, de lidstaten niettemin verplicht zijn
om de bij hen verbleven bevoegdheden in overeenstemming met gemeenschapsrecht
uit te oefenen. In het Weekblad Fiscaal Recht heb ik onlangs aangegeven, dat
ik mij in dezen in dezelfde positie waan als een passagier van de Titanic
nadat deze een aanvaring met een ijsberg heeft gehad. Men doet er alles aan
om de opgelopen averij te repareren, maar je ontkomt niet aan het gevoel dat
het schip uiteindelijk ten onder gaat. De schriftelijke beantwoording door
de regering van de door mijn fractie gestelde vragen in de nota naar aanleiding
van het verslag heeft mij niet afgeholpen van dat Titanic-gevoel. Integendeel,
uit de wijze waarop sommige antwoorden zijn verwoord, krijg ik het gevoel
dat het departement alvast aan het oefenen is voor de komende procedures bij
het Hof van Justitie.Ik zie vooralsnog een viertal bedreigingen voor de nu gedane voorstellen.
In de eerste plaats is het de vraag hoe het Hof zal oordelen over het verschil
in behandeling van een buitenlandse deelneming en een buitenlandse vaste inrichting.
Financieringskosten ter zake van een buitenlandse deelneming worden na invoering
van de nu voorliggende voorstellen in aanmerking genomen bij de Nederlandse
moedervennootschap. Financieringskosten ter zake van een buitenlandse vaste
inrichting worden echter aan die vaste inrichting toegerekend en worden derhalve
in mindering gebracht op in het buitenland belaste winst. Is dit verschil
in behandeling in overeenstemming met de vrijheid van vestiging, met name
met de eis van rechtsvormneutraliteit, en met de vrijheid van kapitaalverkeer?
Het antwoord op die vraag hangt mede af van de uitkomst van de Marks &
Spencer-zaak. Hoe kijkt de regering daar tegenaan?In de tweede plaats kan de invoering van debt-equity ratio's leiden tot
economisch dubbele belastingheffing. Nederland kan immers op grond van deze
regeling bij de debiteur de aftrek van rente weigeren terwijl in het buitenland
bij de crediteur vennootschapsbelasting kan worden geheven over deze rente.
Hoe verhoudt zich deze potentiële economisch dubbele heffing tot de eis
van vrijheid van vestiging? Ik verwijs in dit verband naar de Lankhorst-Hohorstzaak.
In de nota naar aanleiding van het verslag zegt de regering dat uit dit arrest
niet kan worden afgeleid dat het EG-verdrag economisch dubbele belasting verbiedt.
Dat is juist, maar het gaat om de gevallen waarin de economisch dubbele belasting
in de ogen van het Hof gerechtvaardigd zijn. In Lankhorst-Hohorst heeft het
Hof gekozen voor een zeer restrictieve benadering voor het aanvaarden van
dergelijke rechtvaardigingsgronden.In de derde plaats is het de vraag of de voorgestelde thin capitalisation-maatregel
in overeenstemming is met de rente-royalty-richtlijn.In de vierde plaats voorzie ik problemen met de in de nota van wijziging
voorgestelde maatregelen die de mogelijkheden tot verliesverrekening van houdstermaatschappijen
beperken. De regering wekt in de toelichting duidelijk de suggestie dat deze
maatregelen veelal de houdstermaatschappijen treffen die buitenlandse deelnemingen
hebben. Roepen wij daarmee niet een evidente strijd met de vrijheid van vestiging
op? In de nota naar aanleiding van het verslag merkt de regering op dit punt
op dat in de toelichting is aangegeven, dat slechts in Nederland gevestigde
tussenhoudstermaatschappijen met buitenlandse deelnemingen profijt hebben
van het Bosal-arrest. Bij dit antwoord bekroop mij echt het gevoel dat het
departement zich al aan het warmlopen is voor een nieuwe procedure bij het
Hof. Immers, de door de regering en mijn fractie bedoelde passage staat onder
het kopje "beperking verliesverrekening houdstermaatschappijen". De daaropvolgende
alinea, waarin wordt gesproken over de mogelijkheden die het Bosal-arrest
biedt in het kader van de verliesverrekening, kan logischerwijze ook alleen
slaan op houdstermaatschappijen met buitenlandse deelnemingen. Diezelfde alinea
wordt afgesloten met de zin: "Daarom wordt een maatregel voorgesteld die verliesverrekening
door houdstermaatschappijen beperkt." Dit kan alleen maar slaan op houdstermaatschappijen
met buitenlandse deelnemingen. Dat de maatregel vervolgens ook
van toepassing wordt verklaard op houdstermaatschappijen met binnenlandse
deelnemingen, is waarschijnlijk uitsluitend geschied met het oog op het EG-recht,
zoals nog eens wordt bevestigd in de nota naar aanleiding van het verslag.
Het lijkt er dan ook sterk op dat de verliesbeperkingsmaatregel niet alleen
is voorgesteld naar aanleiding van het Bosal-arrest, maar zijn rechtvaardiging
en grondslag in dit arrest vindt. Zou de maatregel ook zijn voorgesteld als
het Bosal-arrest er niet was geweest?Ook na de schriftelijke ronde ben ik derhalve niet verlost van mijn Titanic-gevoel.
Ik vraag de bewindslieden van Financiën dan ook om mij alsnog van dit
nare gevoel af te helpen, en mijn fractie ervan te overtuigen dat de door
mij genoemde Europese bedreigingen van de thans voorliggende voorstellen niet
in de weg behoeven te staan van invoering ervan.In de nota naar aanleiding van het verslag in de Tweede Kamer stelt de
staatssecretaris dat de AMvB met betrekking tot de toepassing van het negende
en tiende lid van artikel 10d pas in de loop van 2004 mag worden verwacht.
Ik zou graag van de staatssecretaris een meer exacte tijdsduiding verneming.
Een spoedige bekendmaking van dit besluit is vereist uit het oogpunt van rechtszekerheid,
te meer nu het ministerie van Financiën ruim de tijd heeft gehad om de
Bosal-reparatiewetgeving voor te bereiden. Meer in zijn algemeenheid pleit
ik ervoor in deze AMvB meer te regelen dan uitsluitend de buitenlandproblematiek
van de leden 9 en 10.Wij hebben in de schriftelijke behandeling van de Bosal-voorstellen vele
vragen gesteld over de praktische uitwerking daarvan. Ik ben de regering zeer
erkentelijk voor de uitgebreide beantwoording in de nota naar aanleiding van
het verslag, maar ook deze beantwoording roept weer vele vragen op, die naar
ik vermoed niet allemaal vandaag en morgen kunnen worden beantwoord. Ik vraag
de regering dan ook ermee in te stemmen dat de vele vragen die in praktijk
bestaan en ongetwijfeld nog zullen ontstaan, eveneens worden opgenomen in
een AMvB die aan het parlement wordt voorgelegd. Ook uit het oogpunt van zorgvuldige
wetgeving lijkt ons dit zeer gewenst.Zonder de pretentie volledig te willen zijn, geeft de schriftelijke beantwoording
inzake Bosal mij op dit moment aanleiding tot de volgende vragen en opmerkingen.
Ik zal daarbij kort zijn.De gevolgen van de Bosal-voorstellen bij het aangaan van een fiscale eenheid
pakken onevenredig hard uit, omdat bij het aangaan van een fiscale eenheid
goodwill en stille reserves verdwijnen. Het voorstel om een regeling analoog
aan artikel 21 van het Besluit fiscale eenheid 2003 op te nemen, wordt door
de regering verworpen omdat dit de uitvoering van de thincap-regeling zeer
zou compliceren. Dit argument overtuigt mijn fractie niet, gelet op het toch
al gecompliceerde karakter van deze regeling en die van de fiscale eenheid.
Een beetje meer complexiteit kan er – zeg ik met de heer Biermans –
nog wel bij, zeker als dat ertoe bijdraagt dat de keuze om wel of niet een
fiscale eenheid aan te gaan, niet oneigenlijk wordt beïnvloed. Verder
zou ik graag naar aanleiding van de laatste zin in het desbetreffende antwoord
expliciet willen vernemen of de regering van mening is dat ter uitvoering
van de concerntoets bij de bepaling van het commerciële eigen vermogen
in het geval van een fiscale-eenheidsdochter, de goodwill en stille reserves
als gevolg van de consolidatie niet dienen te worden geëlimineerd.Mijn tweede opmerking ziet op onze vraag naar de betekenis van het begrip
"gemiddeld vreemd vermogen", aan het slot van het eerste lid van artikel 10d.
Het antwoord van de staatssecretaris lijkt geen rekening te houden met het
bepaalde in artikel 10d, derde lid, inzake de saldering van renteopbrengsten
en -uitgaven. Dat betekent dat in het gegeven voorbeeld, uitgaande van de
opvatting van de staatssecretaris, niet 125 maar maximaal 100 als niet-aftrekbare
rente in aftrek komt. Zou de staatssecretaris dit willen bevestigen?De opvatting van de staatssecretaris leidt verder tot verschillende uitkomsten
in materieel dezelfde situaties. Een belastingplichtige die hetzelfde eigen
vermogen heeft maar uitsluitend een bedrag van 2000 heeft ingeleend van een
gelieerde vennootschap en niets heeft uitgeleend, bevindt zich namelijk in
principe in dezelfde situatie als de belastingplichtige van het in het verslag
gepresenteerde voorstel. Nu heeft de belastingplichtige echter te maken met
een niet-aftrekbaar bedrag van 50. Wat is de rechtvaardiging voor dit verschil
in behandeling? Pleit dit niet toch voor onze opvatting dat het gemiddeld
vreemd vermogen alleen betrekking heeft op de ingeleende bedragen?Verder is mij niet duidelijk wat de staatssecretaris bedoelt met zijn
antwoord op onze vraag over een lening die formeel van een groepsvennootschap
wordt opgenomen, maar materieel van derden afkomstig is. Wat is in het door
de staatssecretaris gegeven voorbeeld het bezwaar tegen het in aftrek toestaan
van de rente op de groepslening, als de desbetreffende dochter dezelfde lening
ook van een bank had kunnen opnemen tegen wellicht een hoger rentepercentage?
Een tegenbewijsregeling zal in dezen goede diensten kunnen bewijzen.De staatssecretaris antwoordt op een vraag van mijn fractie dat bij een
toepassing van de thincap-regeling de balans van de vaste inrichting het uitgangspunt
vormt. Waar blijkt dit echter in de voorgestelde wettelijke bepalingen? De
belastingplichtige is immers niet de vaste inrichting, maar de in het buitenland
gevestigde vennootschap, bestaande uit hoofdhuis en vaste inrichting. Met
andere woorden, moet de wettekst niet worden aangepast om het door de staatssecretaris
voorgestane effect te bewerkstelligen? Het antwoord op onze vraag over de
effecten van de regeling in het geval van een vaste inrichting in het buitenland
gaat voorbij aan de essentie van de vraag. Die is namelijk of is voorzien
dat het resultaat van de voorgestelde thincap-regeling in die situatie per
saldo nihil kan zijn.Veel moeite heeft mijn fractie met de overkill die het voorstel veroorzaakt
als gevolg van de voorgestelde beperking van de verliesverrekening van houdster-
en financieringsmaatschappijen. Ook vennootschappen die geen voordeel hebben
van de Bosal-uitspraak kunnen door deze maatregelen worden getroffen. Een
voorbeeld zijn financieringsmaatschappijen die zelf geen deelneming hebben.
Dit wordt bevestigd in de nota naar aanleiding van het verslag. Een materieel
terugwerkende kracht van de beperking van voorwaartse verrekening van verliezen
van houdstermaatschappijen van vóór 1 januari 2004 geldt
ook voor de verliezen geleden door houdstervennootschappen met
uitsluitend binnenlandse deelnemingen. Van oneigenlijk gebruik kan in dat
verband echter geen sprake zijn, aangezien de aftrek van rente ter zake van
binnenlandse deelnemingen op grond van artikel 13, eerste lid, van de Wet
op de vennootschapsbelasting 1969, ook in het verleden was geoorloofd.Verder kan de verliesbeperkingsmaatregel betrekking hebben op de verrekening
van de door een houdstermaatschappij geleden liquidatieverliezen. De aftrek
van deze verliezen staat echter los van de Bosal-problematiek, aangezien liquidatieverliezen
onder de in de wet vennootschapsbelasting opgenomen voorwaarden, reeds aftrekbaar
waren. De aftrekbaarheid van liquidatieverliezen past binnen de ratio van
de deelnemingsvrijstelling dat winsten maar ook verliezen slechts éénmaal
in aanmerking genomen mogen worden. Beperking van de verrekening van liquidatieverliezen
is naar onze mening dan niet gerechtvaardigd. In aansluiting daarop zijn wij
van mening dat de staatssecretaris tenminste de bereidheid zou moeten tonen
om in dezen een tegenbewijs te aanvaarden als bedoeld in het voorgestelde
artikel 20, vijfde lid.De antwoorden van de regering op deze punten in de nota naar aanleiding
van het verslag kunnen ons voorshands niet overtuigen van de onredelijkheid
van dit verzoek. Verder zijn wij met de fractie van de VVD van mening dat
ook winstsplitsing in dit soort gevallen moet worden toegestaan en dat het
argument dat een en ander veel gecompliceerder wordt in deze toch al gecompliceerde
regelgeving niet overtuigend is.De voorzitter:Mijnheer Essers, wilt u afronden?De heer Essers (CDA):Ik stel nog de herziening van de vennootschapsbelasting aan de orde, een
heel bijzonder en belangrijk punt. Wat is de toekomst van onze vennootschapsbelasting?
De wet bevat vele bepalingen waarvan het op zijn minst twijfelachtig is of
zij wel de toets van het Hof van Justitie van de EG kunnen doorstaan. Een
herbezinning is dan ook dringend noodzakelijk. Daarvoor spreekt te meer het
gegeven dat de wet als gevolg van de vele anti-misbruikbepalingen zelfs voor
specialisten een ondoorgrondelijk labyrint is geworden. Ook al meent een belastingplichtige
alle anti-misbruikbepalingen te hebben omzeild, dan dreigt nog altijd het
risico dat de fiscus het bijzondere rechtsmiddel van fraus legis in stelling
zal brengen. De regering bevestigt dit. Uiteindelijk dreigt vervolgens nog
de mogelijkheid van wetgeving met terugwerkende kracht. De thans voorliggende
Bosal-maatregelen zullen de complexiteit van de vennootschapsbelasting alleen
maar vergroten. De voorgestelde maatregelen komen namelijk niet in de plaats
van de vele, thans reeds bestaande anti-misbruikmaatregelen. Dit, terwijl
in het recente verleden de invoering van de maatregelen ten aanzien van winstdrainage
is verdedigd met het argument dat wij geen "debt-equity ratio's" in ons land
willen hebben. De thans voorliggende Bosal-voorstellen zijn wat ons betreft
dan ook alleen acceptabel als zij worden beschouwd als tijdelijke noodmaatregelen
in afwachting van een structurele hervorming van onze vennootschapsbelasting.
Een van de belangrijkste aandachtspunten bij deze hervorming moet het thans
bestaande fundamentele verschil in behandeling van de kosten van eigen en
van vreemd vermogen zijn. De opmerking in de nota naar aanleiding van het
verslag dat een discussie over eigen en vreemd vermogen – ik citeer –
"iets is voor de toekomst" lijkt erop te wijzen dat de regering voorshands
niet van plan is om op dit terrein een voortrekkersrol te vervullen. Aangezien
andere lidstaten met dezelfde problematiek kampen, moet een EU-brede oplossing
dan wel een partiële oplossing van de problematiek tussen een beperkt
aantal lidstaten naar onze mening niet op voorhand worden uitgesloten. Thans
worden bijvoorbeeld door de Europese Commissie voorstellen in het kader van
"home state taxation" ontwikkeld. In dat kader kan ook de problematiek van
vreemd en eigen vermogen in overweging worden genomen. De opmerkingen van
de regering in de nota naar aanleiding van het verslag dat er geen politieke
animo is voor onderwerpen waarmee een gemeenschappelijke grondslag voor de
vennootschapsbelasting wordt beoogd, komen in dit kader nogal pessimistisch
over. Waar lidstaten een gemeenschappelijk belang hebben, moet een oplossing
denkbaar zijn. Dit gemeenschappelijke belang is er. Daarnaast moet worden
nagegaan hoe onze vennootschapsbelasting kan worden bevrijd van bepalingen
die in strijd zijn met het EU-verdrag. Ook de subjectieve belastingplicht
en de vraag welke lichamen belastingsubjecten zijn, verdienen dringend heroverweging.
Het is voorts dringend noodzakelijk dat de structuur en de tekst van de Wet
op de vennootschapsbelasting 1967 worden herzien en vereenvoudigd. Wij roepen
de staatssecretaris dan ook met klem op om duidelijk te maken welke procedure
hij voor ogen heeft om deze structurele hervormingen tot stand te brengen
en welk tijdspad hij in dat verband wenst te kiezen.Ik wijs erop dat de herziening van de vennootschapsbelasting niet als
een geïsoleerd vraagstuk moet worden beschouwd. Ik noemde reeds de fiscale
behandeling van IB-ondernemers. Hierbij dienen ook de toegankelijkheid van
de belastingdienst en de transparantie van het uitvoeringsbeleid in overweging
te worden genomen. Daarbij doel ik met name op de ruling praktijk en de problematiek
van de kennisgroepen. Ook moeten wij voorkomen dat een eventuele verlaging
van de vennootschapsbelasting wordt afgewenteld op die burgers die niet met
een druk op de knop kapitaalstromen over de hele wereld kunnen sturen dan
wel hun woonadres binnen of buiten de Europese Unie kunnen verplaatsen. Met
andere woorden: het gelag mag niet worden betaald door de zogenoemde "sitting
ducks". Ook wat dit betreft zullen wij het kabinet dan ook kritisch doch constructief
volgen.De heer Van Raak (SP):Ook al ben ik republikein, ik wil onszelf van harte feliciteren met ons
nieuwe prinsesje. Prangende vragen zijn de afgelopen dagen voorbijgekomen:
hoe lang is het prinsesje, hoeveel weegt het prinsesje? Bij mij kwam de prangende
vraag op of dit prinsesje ooit belasting zal betalen. Misschien kan de staatssecretaris
hierover uitsluitsel geven.Volgend jaar wil het kabinet ruim 100 mld euro belastinggeld ophalen. Vergelijk dat eens met andere landen waar regeringen het met veel
minder moeten doen, zeker als wij het bedrag omrekenen per hoofd van de bevolking.
Ik wil maar zeggen dat wij niet moeten doen alsof wij arm zijn en daarom geen
fatsoenlijk beleid kunnen voeren. Het probleem is dat wij het binnengehaalde
geld niet altijd op een verstandige en eerlijke manier uitgeven. Daarover
gaan wij het vandaag niet hebben, want ik heb er bij de financiële beschouwingen
al het een en ander over gezegd. Volgens ons kan met hetzelfde geld een veel
beter en socialer beleid worden gevoerd.Vandaag gaan wij het over de belasting hebben. Zoals gezegd, halen wij
ruim 100 mld euro aan belastinggeld op. Dat kan ook best. Laten wij niet doen
alsof wij onze bevolking over het algemeen het vel over de oren trekken met
onze belastingheffing. Een kleine verhoging van het belastingniveau om tijdelijk
enkele grote problemen te kunnen aanpakken, leidt niet tot colonnes belastingvluchtelingen
aan onze zuidgrens. Een dergelijke veronderstelling over belastingvlucht zegt
eigenlijk dat mensen met veel geld weinig fatsoen, weinig sociaal besef en
weinig binding hebben. Heel veel Nederlanders houden na het betalen van belasting
nog ruimschoots geld over om een mooi leventje te kunnen leiden. Het zij hun
gegund. Ik sta niet te trappelen om een greep te doen in hun portemonnee,
ware het niet dat een aanzienlijk ander deel van de Nederlanders het heel
wat minder goed heeft en onvoldoende overhoudt voor een fatsoenlijk leven.
Zo'n onbillijkheid wil mijn fractie niet laten bestaan. Zij heeft niets tegen
rijkdom, laat daar geen misverstand over bestaan. Wij zijn wel erg tegen armoede,
zeker in een van de rijkste landen ter wereld. Enige tijd geleden heb ik hierover
ook heldere taal gehoord van de fractievoorzitter van het CDA in deze Kamer.
Hij vertelde hier en voor de televisie dat zijn partij het onverantwoord vindt
om bepaalde groepen mensen die het toch al niet getroffen hebben, er extra
op achteruit te laten gaan. Een man een man, een woord een woord, zo neem
ik aan.Maar na het debat van afgelopen week aan de overkant begin ik toch wat
zenuwachtig te worden. Daarbij maakten de minister-president en de minister
van Sociale Zaken na maanden veinzen eindelijk een einde aan hun mooi weer-show.
Dit werd hun toegestaan door de grootste regeringspartij, die nu juist beloofd
had haar sociale gezicht te tonen en duidelijk te maken dat het geen mombakkes
zou zijn. Volgens de minister van Sociale Zaken is er niets aan te doen; veel
chronisch zieken en gehandicapten gaan er volgend jaar meer dan 1% op achteruit,
sommigen zelfs fors meer, ondanks de harde toezeggingen van de minister-president
dat dit niet zou gebeuren. In deze Kamer heeft hij bijvoorbeeld in reactie
op een vraag van mijn collega Kox verklaard dat de marges bepaald zijn op
nul tot min 1%. Maatregelen op het gebied van huursubsidie, kinderopvang,
reiskosten, thuiszorg en ziekenfonds hebben, zo geeft het kabinet nu toe,
voor bepaalde groepen cumulatieve effecten die veel sterker blijken te zijn
dan verwacht was of dan was aangegeven. Ik zou denken: beloofd is beloofd.
Ik doe dan ook een beroep op de creativiteit van de staatssecretaris om het
kabinet woord te laten houden, evenals de fractievoorzitter van het CDA in
deze Kamer, de mensen niet te belazeren en de problemen financieel verantwoord
op te lossen. Dus geen oplossingen zoals de "De Geus-giro", waarbij rijken
vrijwillig kunnen storten voor de armen. Dit soort voorstellen passen volgens
mij in een zeer slechte traditie van liefdadigheid, ze vormen een genante
terugkeer naar de 19de-eeuwse armenzorg. Ook is het een pijnlijke uitwas van
het liberale ideaal van de terugtredende overheid.Ik snap de terughoudendheid van de staatssecretaris van Financiën
om tegenvallers in de sociale zekerheid via de belastingen te repareren. De
heren Essers en Biermans waren het hiermee eens, ik ook. Ik nodig hen wel
uit, na te denken over alternatieven om uitwassen van dit beleid te repareren.
Maar nogmaals, aan fiscale compensaties kleven inderdaad veel bezwaren. Aftrekposten
of compensatieregelingen zijn nogal ondoorzichtig. Evengoed als voor de meeste
andere Nederlanders zijn dit soort regelingen voor veel chronisch zieken en
gehandicapten welhaast onbegrijpelijk, zo blijkt in ieder geval uit de ervaring
van de juridische hulpdiensten van de SP, waar veel chronisch zieken en gehandicapten
bij aankloppen omdat zij niets snappen van de wirwar van regelgeving waarmee
zij te maken krijgen. Bovendien is het systeem van compensatie zeer grofmazig,
want het is gericht op grote categorieën. Dit is ook een van de redenen
waarom de inkomenseffecten van de bezuinigingspolitiek van dit kabinet voor
specifieke groepen van burgers nog steeds niet duidelijk zijn.Maar wij praten niet over abstracte categorieën, wij hebben het over
echte mensen. Ik ken een patiënt die door pakketmaatregelen € 3000
per jaar moet inleveren en die daarvoor maar € 1200 compensatie
krijgt. Een WAO'er die € 879 per maand krijgt, houdt na aftrek van
vaste lasten € 205 over voor eten en drinken en alles wat hij verder
nog nodig heeft. Als deze WAO'er er 1% op achteruit gaat, levert hij € 7,50
in; als hij er 8% op achteruit gaat, is dat € 60. Voor een lid van
de Eerste Kamer is dit heel weinig, maar voor een WAO'er is dit een substantieel
bedrag. Niet bij het Bosal-arrest, maar vooral bij dit soort cijfers krijg
ik het Titanic-gevoel waarvan de heer Essers sprak.Mijn fractie is er dus in het algemeen geen voorstander van om onbedoelde
effecten van bezuinigingen op het sociale vangnet te ondervangen met tegemoetkomingen
via een fiscaal vangnet. Het is volgens mijn fractie een groot probleem dat
maar een klein deel van de chronisch zieken en gehandicapten daadwerkelijk
van de voorgestelde compensatieregelingen kan profiteren. En, ik gaf het al
aan, als de tegemoetkoming via de belastingen wordt geregeld, krijgen de mensen
veelal maar een derde van de kosten terug, in ieder geval nooit meer dan de
helft ervan. Tweederde of méér dan de helft van de kosten blijft
voor rekening van de chronisch zieken en gehandicapten zelf. Van compensatie
is dus in het geheel geen sprake. Dit is een fundamenteel probleem van de
fiscale regelingen waartoe opeenvolgende kabinetten hebben besloten. Bovendien
kunnen chronisch zieken en gehandicapten de in 2004 gemaakte kosten pas in
2005 terugkrijgen, zodat zij deze zelf moeten voorfinancieren.Ik wil nu even ingaan op de fiscale politiek van de afgelopen jaren. Tijdens
Paars I is het forfait ingevoerd voor chronisch zieken ten aanzien van bijzondere
kosten, maar toen bleek het geld al voor driekwart niet bij
de mensen terecht te komen voor wie de regeling bedoeld was. Vervolgens komt
Paars II en werd besloten tot een vermenigvuldigingsfactor, waarbij opnieuw
het geld niet terechtkwam bij de mensen voor wie het bedoeld was. Dit kabinet
stelt nu voor om chronisch zieken en gehandicapten die onvoldoende geld kunnen
aftrekken en daardoor een zogenoemd verzilveringsprobleem hebben, tegemoet
te komen via een negatieve inkomensbelasting – wij mogen deze term van
de staatssecretaris niet gebruiken, maar in de praktijk is het natuurlijk
wel zo. Mijn eerste vraag is: waarom kiest dit kabinet, ondanks de gebleken
tekortkomingen, opnieuw voor een fiscaal instrument?Ik kom bij het CDA. Het gedoe met de fiscale compensatie waar niemand
echt blij mee is, is het gevolg van de ook door deze partij gesteunde bezuinigingen
op de genoemde gebieden van huursubsidie, kinderopvang, reiskosten, thuiszorg
en ziekenfonds. Als het CDA de lasten van de bezuinigingen niet had gelegd
bij de zieken en zwakkeren, dan hadden deze ongelukkige tegemoetkomingen helemaal
niet plaats hoeven te vinden en had de minister-president zijn geloofwaardigheid
niet op het spel hoeven te zetten met zijn gedraaikont of hij nu wel of niet
heeft gezegd dat chronisch zieken en gehandicapten er volgend jaar niet meer
dan 1% op achteruit zullen gaan.Ondanks de ingewikkelde discussies over fiscale tegemoetkomingen –
ook vorige week nog, bij de begrotingsbehandeling van VWS in de Tweede Kamer –
laat dit kabinet veel chronisch zieken en gehandicapten in onzekerheid. Het
is juist deze groep van mensen zonder veel financiële ruimte en met een
lage weerbaarheid, die niet weet wat haar de komende jaren allemaal te wachten
staat. Over dit onderwerp wil ik drie voorstellen doen...De heer Essers (CDA):Mag ik de heer Van Raak erop wijzen dat wij hier bezig zijn met de behandeling
van het fiscale pakket 2004? Als ik goed ben geïnformeerd, is met het
onderwerp waar hij het nu over heeft, de buitengewone-uitgavenregeling, de
hele Tweede Kamer met applaus akkoord gegaan. Naderhand is gebleken dat er
nog enige onvolkomenheden waren, maar vervolgens wordt een wijziging op dat
pakket ingediend. Zullen wij ons daar niet toe moeten beperken vandaag?De heer Van Raak (SP):De cijfers die wij krijgen, zeggen nog niet alles. Het is nog steeds niet
duidelijk wat de inkomensplaatjes volgend jaar zullen zijn. Dat zullen wij
wellicht pas in de loop van volgend jaar te weten komen.De heer Essers (CDA):Is de conclusie niet voorbarig?De heer Van Raak (SP):Nee, ik vind het onrechtvaardig om zo'n pakket maatregelen voor te stellen,
waarbij overigens heel gedetailleerd wordt uitgewerkt wat de gevolgen zullen
zijn voor bedrijven en voor mensen met hoge inkomens, maar waarbij er voor
chronisch zieken en gehandicapten geen duidelijkheid bestaat over wat de gevolgen
zijn. Ik zei al dat die paar procentjes meer of minder voor chronisch zieken
en gehandicapten een wereld van verschil uitmaken.De heer Essers (CDA):Maar vervolgens kondigt het kabinet een reparatiemaatregel aan waarop
wij hier als Kamer moeten wachten, en dán komen wij met een oordeel.De heer Van Raak (SP):Ik weet niet wat er aankomt. Daar kunnen wij het vandaag helaas niet over
hebben, maar ik kan u al wel verklappen dat wat er aankomt, in de woorden
van de heer Wijn, hoogstens 0,3% zal compenseren. Hij zal er wellicht in zijn
termijn nog op ingaan. Dat is echter voor mijn fractie veel te weinig.De heer Schuyer (D66):Ik ben ook weleens een minuut buiten de door mij opgegeven spreektijd
gegaan, maar zelden tien. Wij hebben het hier over belastingwetgeving en volgende
week komt er een heel verhaal met minister De Geus waar u nu een voorschot
op neemt. Wat vindt u nu eigenlijk van de belastingvoorstellen die de regering
hier vandaag heeft ingediend?De heer Van Raak (SP):Ik zal daar uitgebreid mijn mening aan het einde van mijn betoog over
geven.De heer Schuyer (D66):U heeft voor maar 15 minuten spreektijd ingeschreven en daarom vraag ik
dit.De heer Van Raak (SP):Ik wil mijn bijdrage in ieder geval openen met een meer algemene inleiding.
Dat lijkt mij heel goed, omdat voor wat verder uit mijn verhaal volgt die
context wel belangrijk is.Ik doe drie voorstellen die voor chronisch zieken en gehandicapten wellicht
wat onzekerheid kunnen wegnemen. Al jaren woedt op verschillende departementen,
ook op dat van Financiën, een discussie over de definitie "chronisch
ziek". Om dit probleem te omzeilen noemt de staatssecretaris een aantal kostensoorten
die typisch worden geacht voor chronisch zieken, bijvoorbeeld specifieke hulpmiddelen,
specifiek vervoer, extra gezinshulp, specifieke dieetkosten, extra kleding
en beddengoed, en kosten in het kader van de AWBZ. Zeer binnenkort zullen
wij daar nog een uitbreiding van zien, omdat vorige week de staatssecretaris
beloofde ook extra aanpassingen in de medische thuiszorg en de zelfzorgmedicijnen
hierin mee te nemen. Als mensen een drempel van € 300 halen, mogen
zij € 757 extra aftrekken. Hoe mooi deze regelingen en toekomstige
bijstellingen ook lijken, de oplossing getuigt toch van een grote mate van
willekeur. Waarom is een drempel gelegd bij € 300 en waarom zijn
juist deze kostensoorten opgenomen? Bieden verlaging van de drempel en verdere
aanvulling van de kostensoorten niet relatief eenvoudige mogelijkheden om
specifieke groepen chronisch zieken en gehandicapten die er volgend jaar meer
dan 1% op achteruitgaan, alsnog tegemoet te komen?De staatssecretaris meent dat de voorgestelde regeling budgettair neutraal
moet zijn. Of dat zo is, weten wij pas veel later als het kabinet komt met
een uitwerking van de tegemoetkomingsregeling. Ik neem aan dat de staatssecretaris
deze tegemoetkoming in de buitengewone uitgaven voor chronisch zieken en gehandicapten
in ieder geval niet wil zien als een nieuwe bezuiniging. Kan de staatssecretaris
toezeggen dat, als de nieuwe regeling onverhoeds financieel gunstig uitvalt,
het geld in ieder geval zal worden gestoken in verruiming van de tegemoetkoming?
Kan de staatssecretaris tevens toezeggen dat begin volgend jaar, ruimschoots
voor de derde woensdag in mei, de dag dat dit kabinet wordt afgerekend op
zijn beleid, definitief uitsluitsel wordt gegeven over de tegemoetkomingsregeling
en de financiële gevolgen voor alle groepen chronisch zieken en gehandicapten?
Kan er volgens de staatssecretaris in 2004 een eenmalige tegemoetkoming komen
of een extra heffing op hoge inkomens om chronisch zieken en gehandicapten
tegemoet te komen? Of zijn er mogelijkheden in de voorlopige teruggave voor
de loon- en inkomstenbelasting?De politieke leuze "laten wij het geld halen waar het zit" gaat al heel
erg lang mee. Waarschijnlijk is dat omdat het een logische leuze is. De grote
onzekerheid van chronisch zieken en gehandicapten staat in schril contrast
met de vaste zekerheid voor mensen met een dure woning: de zekerheid dat zij
onbeperkt hun hypotheekrenteaftrek zullen behouden. De staatssecretaris weet
dat de kosten voor deze belastingsubsidie de afgelopen acht jaar met ruim
100% zijn toegenomen. Mijn fractie vindt het hoogst opmerkelijk dat in deze
tijd van bezuinigingen zo'n grote stijging van kosten gepaard gaat met zo
weinig protest. Ter vergelijking: de huursubsidie, waar dit kabinet zo graag
op wil bezuinigen, kost volgend jaar ongeveer 20% van dit bedrag. Iemand met
een huis van 1 mln krijgt volgend jaar een fikse belastingsubsidie van zo'n € 25.000.
Acht de staatssecretaris het, mede gelet op de verwachte tegenvallende belastinginkomsten,
wenselijk om de belastingsubsidie van de onbeperkte hypotheekrenteaftrek in
stand te houden? Gaat het hier werkelijk om een heilig huisje of veel meer
om koudwatervrees? Voorstellen zoals van mijnheer Essers zijn voor fiscalisten
misschien heel voor de hand liggend, maar voor de meeste mensen toch wat ingewikkeld.
Is het niet beter om een regeling die blijkbaar uitnodigt tot misbruik aan
te passen, dan daaromheen weer allerlei nieuwe regels en wetgeving te creëren?
Pak het probleem bij de bron aan, zou ik zeggen.Over de bevoordeling van mensen met lease-auto's wil ik het vandaag niet
hebben. Mijn fractie steunt wel een motie hierover van de heren Rabbinge en
Schuyer. Ik geef de staatssecretaris mee dat onder de naam "solidarilease"
steeds meer leaserijders zich bij mijn partij melden en hun ongenoegen erover
uiten dat zij door het kabinet worden bevoordeeld ten koste van bijvoorbeeld
de chronisch zieken en gehandicapten. Dit is een sinterklaaslogica. Mensen
die tekortkomen kloppen bij dit kabinet tevergeefs aan. Mensen die niet om
subsidie vragen, krijgen er zomaar een fiscaal cadeautje bij. Ik wil nog wel
even ingaan op een andere fiscale subsidie aan mensen die toch al niet te
klagen hebben, namelijk de 30%-regeling, ofte wel de expertregeling. Buitenlandse
werknemers mogen 30% van hun totale inkomen belastingvrij incasseren. Aan
de overkant heeft de staatssecretaris dit ferme fiscale cadeau verdedigd als
een belangrijk instrument voor de bevordering van het vestigingsklimaat in
Nederland, waarmee de heer Biermans ook al zo begaan was. Deze verdediging
verwondert mijn fractie. Het zou toch wel heel slecht gesteld zijn met de
Nederlandse concurrentiepositie als de vestiging van bedrijven afhankelijk
is van dergelijke individuele belastingsubsidies. Zijn wij niet meer in staat
om te concurreren op bijvoorbeeld goede zorg, goed onderwijs en een goede
infrastructuur? Moeten wij ons verlagen tot dergelijke individuele belastingsubsidies?De staatssecretaris heeft de steun van mijn fractie als hij bij zijn collega's
pleit voor meer investeringen op deze gebieden. De opmerking van de staatssecretaris
dat de regeling goed is, omdat zij in de ons omringende landen navolging krijgt,
heeft mijn fractie nog meer verbaasd. Op deze manier gaan wij met de ons omringende
landen concurreren op belastingvoordelen voor topmanagers. Ziet de staatssecretaris
het nog gebeuren dat wij onze nieuwe miljonairs een negatieve inkomensbelasting
gaan geven? Mijn fractie ziet eveneens andere vormen van fiscale concurrentie,
zoals de vennootschapsbelasting. De heer Biermans heeft al zijn steun toegezegd
als de staatssecretaris in Europees verband afspraken wil maken. Ik wil de
staatssecretaris vragen zich in Europees verband in te zetten om afspraken
te maken over dergelijke belastingsubsidies.Wat betreft die 30%-regeling stel ik voor dat wij de grens van het extra
voordeel voor experts leggen bij € 70.000. Volgens berekeningen
van het ministerie levert dat niet minder dan 110 mln op. Dat geld zou gebruikt
kunnen worden bijvoorbeeld ter tegemoetkoming van chronisch zieken en gehandicapten.Zeker in tijden waarin wij het wat moeilijker hebben dan normaal, hoort
een belastingplan betrouwbaar, consistent en vooral eerlijk te zijn. Op grond
van het hiervoor genoemde kan mijn fractie die criteria niet als voldoende
vervuld beschouwen. Wij kijken echter vol verwachting uit naar de reactie
van de staatssecretaris op mijn voorstellen en naar de manier waarop de CDA-fractie
haar rug in deze senaat ongetwijfeld zal weten te rechten. Voorstellen van
die fractie om het kabinetsbeleid te corrigeren, zien wij met bijzonder veel
belangstelling tegemoet, zoals wij overigens alle voorstellen die leiden tot
een eerlijke verdeling van lusten en lasten, met enthousiasme zullen steunen.De heer Schuyer (D66):Voorzitter. Ik probeer weer terug te keren naar de belastingvoorstellen.
Bij de financiële beschouwingen heb ik aangegeven dat D66 van oordeel
is – ik spreek nu ook namens de OSF-fractie – dat financieel beleid
gebaseerd dient te zijn op de opvatting dat calculerende burgers niet door
maatregelen van de overheid moeten worden gestimuleerd in dat calculerend
gedrag. Belastingmaatregelen die een maatschappelijk acceptatie hebben, accent
op indirecte belastingen, weinig aparte regelingen die oneigenlijk gebruik
uitlokken, tarieven die als redelijk ervaren worden, zijn enkele uitingsvormen
van zo'n financieel beleid. Met dit type uitgangspunten voor ogen heeft mijn
fractie ook regelmatig geprobeerd een belastingbeleid te ontwerpen dat gewenst
gedrag bevordert. De meest in het oog springende voorbeelden daarvan zijn
de milieubelastingen en stimuleringsregelingen die de arbeidsparticipatie
van vrouwen bevorderen. Meer dan om tastbaar succes, gaat het daarbij om de
signaalwerking die dit soort regelingen hebben. Immers het zijn dit type regelingen
die in de media uitvoerig worden becommentarieerd, waardoor ze een brede bekendheid
krijgen. De komende jaren wordt gewerkt aan een beleid dat de arbeidsparticipatie
in algemene zin en in het bijzonder voor ouderen vergroot. Om
arbeidsparticipatie te vergroten, is het nodig de banenmotor niet te laten
haperen maar te stimuleren. Een ander voorbeeld is werk aantrekkelijk maken
door bijvoorbeeld de beruchte armoedeval te voorkomen. Het is naar de overtuiging
van mijn fractie zinvol om iedere keer weer kort de uitgangspunten neer te
zetten om daarmee de meetlat aan te geven waarlangs men de belastingvoorstellen
legt.Belastingvoorstellen functioneren echter niet los van andere beleidsvoorstellen.
Collega Werner heeft terecht bij de algemene beschouwingen erop gewezen dat
ondanks het gegeven dat elk voorstel op zichzelf redelijk kan zijn, de som
van het totaal (belastingvoorstellen en ingrepen in de sociale zekerheid bijvoorbeeld)
tot ongewenste uitkomsten kan leiden. De fractie van de PvdA en mijn fractie
hebben bij de algemene beschouwingen er bijvoorbeeld op gewezen dat het "autodossier"
tot zo'n ongewenste uitkomst leidt. Het ligt dan ook in de lijn om met de
beoordeling van die voorstellen deze bijdrage te beginnen.Er is veel aandacht bij de bevolking voor de fiscale behandeling van de
lease-auto, het rijden met de eigen auto voor het werk en dergelijke en dat
is niet verwonderlijk omdat heel veel mensen er mee te maken krijgen. Mijn
fractie steunt het kabinet van harte waar het gaat om de vereenvoudiging van
regels; daardoor wordt immers calculerend gedrag tegengegaan. Door het woon-werkverkeer
gelijk te behandelen als zakelijk verkeer zal veel oneigenlijk gebruik tot
het verleden behoren; de 60-dagenregeling, de rayonregeling, de 10%-regeling
en de 10- en 30-grens gaan tot het verleden behoren. Dat levert niet alleen
minder oneigenlijk gebruik op maar ook administratieve lastenverlichting en
dat is goed voor het aanjagen van de banenmotor. Ook de vergroting van de
mogelijkheden bij het carpoolen is een goede zaak. Het misverstand dat de
chauffeur bij de nieuwe regeling anders wordt behandeld dan de passagiers –
iets waar we enige brieven over ontvingen – is door de technische uitleg
die wij op het departement ontvingen uit de wereld geholpen. Toch is het goed
om in dit openbare debat dit nog eens te bevestigen, opdat de bekendheid met
de juiste interpretatie van de regeling ook in de Handelingen staat. Ik vraag
de staatssecretaris dus om een bevestiging van de uitleg die we op het departement
hebben gekregen. Bij die technische uitleg – waarvoor mijn fractie het
ministerie erkentelijk is en die bij de toekomstige belastingplannen een vast
gegeven zou mogen worden – werd ook duidelijk dat men het dossier lease-auto
en het dossier eigen auto voor het werk als gescheiden pakketten heeft behandeld.
Dat betekent dus dat budgettaire neutraliteit op beide pakketten apart is
bewerkstelligd. Hoewel mijn fractie vraagtekens zet bij de juiste berekening
daarvan; bijvoorbeeld omdat de vergoeding voor woon-werkverkeer een kan-bepaling
is en dus de berekening van dit verkeer met de eigen auto al verschillend
voor werknemers kan uitpakken, terwijl de berekening vermoedelijk ook geen
rekening heeft gehouden met afspraken uit lopende CAO's, is de politieke vraag aan de orde of de aanpak berust op een juist uitgangspunt.
De discussie over de belasting van de lease-auto is niet van vandaag of gisteren.
Al een ruim aantal jaren is er een redelijke consensus dat de bijtelling aan
de lage kant was en dat de veelheid van regels bij het gebruik van de lease-auto
calculerend gedrag in de hand werkt. Het schrappen van die regels werd toegejuicht,
onder de gelijktijdige verwachting dat dit natuurlijk zou leiden tot verhoging
van de fiscale bijtelling, die dan voor alle leaserijders zonder verdere differentiatie
zou komen te liggen tussen de 25 en 30%. Budgettaire neutraliteit moest er
zijn voor de schatkist, niet voor de leaserijder die immers het gemak van
de vergaande vereenvoudiging zou krijgen. De aanpak van de eigen auto bij
het werk is politiek nooit een thema geweest waarbij verandering werd voorgesteld.
Dat dit nu toch gebeurt, komt vermoedelijk vanwege de gecreëerde mogelijkheid
het woon-werkverkeer als zakelijke kilometers te declareren hetgeen –
vanwege budgettaire neutraliteit voor de staatskas – dan verrekend moet
worden. Maar niemand heeft gevraagd om deze aanpassing bij het gebruik van
de eigen auto. En het axioma van het gelijkheidsbeginsel met de leaserijder
is hier toch niet van toepassing. Dat valt af te leiden uit het feit dat in
de wet geen imperatief maar een kan-bepaling is opgenomen inzake verrekening
van die kilometers en ook omdat bij leaserijders het heel gebruikelijk is
een eigen bijdrage te vragen die fiscaal verrekenbaar is. Kortom, voorzitter,
wij vinden van dit alles een volstrekt verkeerd signaal uitgaan dat schade
doet aan het sociale gezicht van dit kabinet, zoals ik al bij de algemene
beschouwingen tezamen met de collega van de PvdA heb gesteld. Wij begrijpen
dat het voor 2004 niet meer te herstellen valt zonder een gat in de begroting
te maken, maar voor 2005 kan dat wel worden hersteld, zoals dat ook voor het
kerstpakket gebeurt. Vandaar dat wij samen met de PvdA overwegen om in tweede
termijn een motie in te dienen om dit te bewerkstelligen. Wij hebben van onze
coalitiepartners begrepen, dat ook zij van oordeel zijn dat de behandeling
van de voorstellen inzake de lease-auto correctie behoeft op zo'n wijze dat
berekening van het zakelijk verkeer met de eigen auto in beginsel ongewijzigd
blijft. Een motie met die strekking die met algemene stemmen in dit huis zou
kunnen worden aangenomen, kan voor de overzijde een signaal zijn dat de bescheiden
correctie van 0,17 naar 0,18 cent geen voldoende soelaas biedt. Het debat
aan de overzijde heeft zich op dit dossier veel te veel verengd tot de problemen
bij de alfahulpen. Maar het gaat om veel meer. Trombosediensten, maatschappelijk
werkers en verpleegkundigen in de psychiatrie die huisbezoek afleggen en heel
veel andere ook buiten de gezondheidszorg om werkende groepen.Een opmerking bij dit dossier tot slot. De administratieve vereenvoudiging
die wordt gerealiseerd bij de leaserijder wordt voor een belangrijk deel teniet
gedaan door de administratieve ballast die wordt gecreëerd bij de berekening
van het woon-werkverkeer voor alle andere in dienst zijnde werkers. En die
administratieve last bestond tot op heden niet. Er is bij de berekening van
het voordeel, ingeboekt voor 50 mln, hiermee op geen enkele manier rekening
gehouden.De heer Essers (CDA):U had het over een compensatie voor de kilometervergoeding, maar moet
daarin geen differentiatie worden aangebracht? Wilt u voor alle eigen autorijders
die een kilometervergoe ding krijgen een compensatie of bijvoorbeeld
alleen maar mensen die werkzaam zijn in de ambulante gezondheidszorg?De heer Schuyer (D66):Ik vind dat degenen die met een eigen auto voor het werk rijden en dat
vergoed krijgen van de werkgever gelijk behandeld moeten worden, ongeacht
het soort werk.De heer Essers (CDA):Dus ook degenen die een werkgever hebben waarvoor het geen probleem is
om die vergoeding te betalen? Het voorstel van het kabinet betreft de variabele
kosten. Als u een hoger bedrag wil, komt dat boven die variabele kosten uit.De heer Schuyer (D66):U zult veel beter weten dan ik of hier ook het gelijkheidsbeginsel geldt
en of dan alleen een verrekening voor werknemers die in de gezondheidszorg
werken mogelijk is.De heer Essers (CDA):Daarom mijn parallel met de alfahulpen. Wij hebben een regeling die weliswaar
algemeen geformuleerd is, maar die qua uitwerking alleen maar ziet op alfahulpen.
Vanuit die gedachtegang kun je nog een stapje verder gaan door een nauwkeurig
omschreven groep onder die hogere compensatie te brengen.De heer Schuyer (D66):Ik kan mij daar iets bij voorstellen, maar ik zou het heel belangrijk
vinden als die hogere compensatie bijvoorbeeld ook geldt voor trombosediensten.
Ik zou in ieder geval al blij zijn als heel belangrijke groepen in de gezondheidszorg
daaronder zouden vallen, maar ik kan niet helemaal overzien of dat wel strookt
met het gelijkheidsbeginsel. Dat zal wellicht nog enig overleg vragen!De heer Rabbinge (PvdA):Het lijkt mij bijzonder belangrijk om daar helderheid over te scheppen
en het lijkt mij dan ook goed om daar straks nog even naar te kijken. Ik denk
dat het er in de eerste plaats om gaat dat de gepercipieerde onrechtvaardigheid
en het niet hanteren van het gelijkheidsbeginsel aanleiding hebben gegeven
tot veel onrust. Die willen wij graag wegnemen. Als je dat te gedetailleerd
gaat uitwerken, weet de heer Essers beter dan wie ook, dat dit aanleiding
kan geven tot nogal wat fraudegevoeligheid en dat willen wij toch voorkomen.
Daarom moeten wij het simpel houden met weinig administratieve lasten en met
het goed hanteren van het gelijkheids- en het rechtvaardigheidsbeginsel.De heer Schuyer (D66):Ik wil daar nog aan toevoegen, ook voor de heer Essers, dat het absoluut
mijn bedoeling niet is om op een of nadere wijze niet van budgettaire neutraliteit
voor de staatskas uit te gaan. Dat is dus wel een van de uitgangspunten. Maar
nogmaals, de budgettaire neutraliteit werd als aparte entiteit bezien, terwijl
het natuurlijk ook als een geheel kan worden gezien. Zo was het ook in de
technische uitleg.De Eerste Kamer heeft altijd bijzondere aandacht voor het behoud van ons
culturele erfgoed in brede zin. Mijn geestverwant aan de overzijde, Francien
Giskes, heeft een met algemene stemmen aangenomen amendement ingediend dat
tot doel had vrijstelling mogelijk te maken van vennootschapsbelasting bij
restauratie van waardevolle gebouwen. Naar nu blijkt, is dit aangenomen amendement
alleen van toepassing voor waardevolle woningpanden en derhalve alleen voor
woningbouwcorporaties van belang. Restauraties van kerken, gemalen, monumentale
industriecomplexen etc. vallen erbuiten. Dat kan toch nooit de bedoeling van
het amendement zijn geweest, zoals uit de behandeling ook wel blijkt. Mijn
fractie vraagt de staatssecretaris of hij bereid is op korte termijn een technische
wijziging te maken, opdat ook voor deze culturele objecten de mogelijkheid
ontstaat vrijstelling van de vennootschapsbelasting te verwerven. Misschien
kan hij dit ook met een algemene maatregel van bestuur realiseren. Desnoods
wil mijn fractie ook hiervoor een motie indienen, maar ik verwacht eigenlijk
dat de staatssecretaris in zijn antwoord kan toezeggen dat hij met de wijziging
komt die dit mogelijk maakt. Zo nodig kan ik hem een groot aantal brieven
over deze materie overhandigen die in de afgelopen tweeënhalf jaar naar
het departement zijn geschreven, waarvan er – heel ongebruikelijk bij
dit departement – er niet een is beantwoord, niet aan de heer Grapperhaus
die zich daar hard voor maakt, noch aan stichtingen die voorstellen doen.
En om het nog duidelijker te nuanceren: we hebben het over een totaalbedrag
van ongeveer 1 mln euro, maximaal. Een tweetal brieven zijn naar mij gefaxt;
de staatssecretaris kan die krijgen.Bij de technische uitleg is ook kort aan de orde geweest de brief van
de Stichting Sigarettenindustrie van 20 november. Uit de brief blijkt dat
men wel beseft zich te moeten neerleggen bij de forse accijnsverhoging die
voor 2004 is voorgesteld. Ook mijn fractie zou daar bepaald niet aan willen
tornen. Des te opvallender is het dat de staatssecretaris zo weinig belangstelling
toont voor het tweede punt uit de brief: de introductie van minimumaccijns.
Bij de technische uitleg werd gesteld dat dit op zichzelf wel zou kunnen,
maar dat dit toch maar weinig zou opleveren. Hoewel de branche zelf daar een
andere opvatting over heeft, is de redenering wel erg eenzijdig gericht op
de positie van de staat. Het argument van de branche is dat met de introductie
van minimumaccijns een verdergaande marktverstoring wordt voorkomen. Daar
zou toch ook best naar gekeken mogen worden. Met name voor het laatste spreekt
het voorstel mijn fractie dan ook aan. De detailhandel heeft het waarachtig
al moeilijk genoeg en deze handreiking, die bovendien ook voor de schatkist
voordelig is, kan dus best worden gedaan. Bovendien, zo schrijft de brancheorganisatie,
heeft de introductie van een minimumaccijns ook een harmoniserende werking
omdat in een groot aantal lidstaten van Europa een dergelijke accijns bestaat.Het sturen van dwangbevelen over de post is aan de overzijde uitvoerig
aan de orde geweest en naar de mening van mijn fractie met de aangebrachte
wijziging ook adequaat behandeld. Maar ik wil graag weten of mijn interpretatie
juist is, dat onder alle omstandigheden er enig moment is waarop betekening
door een gerechtsdeurwaarder plaatsvindt, dat althans concludeer ik uit de
nota naar aanleiding van het verslag.Nu het tweede grote dossier bij deze belastingvoorstellen, de continue
voorstelling inzake de behandeling van het eigen huis. Hoewel op zichzelf
dit wetsvoorstel aanvaardbaar is omdat het iets doet aan de als onrechtvaardig
ervaren belasting van het huurwaardeforfait, kan men gemakkelijk voorspellen
dat dit toch niet het einde is van de bespreking inzake de behandeling
van het eigen huis. Het wetsontwerp probeert, naar ik meen, volstrekt kunstmatig
de bronnentheorie inzake het inkomen uit de eigen woning te handhaven om op
die manier de hypotheekrente te kunnen aftrekken. Maar dit principe wordt
toch ten principale losgelaten bij het voorstel dat de overwaarde van de eigen
woning bij een volgende koop dient te worden gebruikt alvorens van aftrek
sprake kan zijn. Alleen al dit meten met twee maten, waar mijn fractie gegeven
de merkwaardige systematiek die wij bij het eigen huis hanteren niet eens
tegen is, maakt zichtbaar dat wij binnenkort wel weer over het eigen huis
zullen spreken. Het maakt de wens duidelijk ten principale over het eigen
huis te spreken met in achtneming van alle aspecten. Voor D66 staat niet ter
discussie dat het bevorderen van eigen woningbezit gefaciliteerd kan en moet
worden met belastingaspecten. Het huurwaardeforfait is op dit moment bijvoorbeeld
ook een hobbel die genomen moet worden door starters op de woningmarkt. Daar
doet het voorstel dat voorligt niets voor.De eigen woning behandelen via box I heeft als belangrijk nadeel dat aan
aftrek geen grens zit en dus andere aspecten een rol spelen dan alleen de
bevordering van eigen woningbezit. Dit leidt in de ogen van mijn fractie tot
overmatige bevoordeling van hen die veel aftrekken. Bij de behandeling van
de belastinghervorming in 2001 is de gedachte geopperd om het eigen huis in
box III te stoppen. Naar de overtuiging van mijn fractie is dat voorstel terecht
verworpen, want ook daarin hoort het eigen huis niet thuis omdat het geen
beleggingsproduct is.Een juiste behandeling van het eigen huis met in achtneming van de wens,
eigen woningbezit fiscaal te faciliteren – een wens die D66 in het vaandel
voert – kan alleen bereikt worden met het realiseren van een aparte
box. Daarbij is het mogelijk het eigen woningbezit te faciliteren met een
voor iedere burger bijvoorbeeld gelijk tarief waartegen de hypotheekrente
van het inkomen kan worden afgetrokken; 43%. Daarmee kan de idioterie van
het eigen woningforfait tot het verleden behoren zodat het voor starters geen
extra belemmering vormt. Ik heb dit bij de algemene financiële beschouwingen
tijdens een interruptiedebat met de heer Van Raak een beter systeem genoemd
dan het aanbrengen van een plafond omdat dat altijd een willekeurig karakter
in zich draagt.Voor de tweede keer pleit ik bij de financiële beschouwingen voor
een fundamentele aanpak van de behandeling van het eigen huis met een eigen
box. Ik doe dat voor de tweede maal op basis van de inspiratie die ik verkreeg
bij lezing van de voorstellen van de heer Palm die ten tweede male een uitvoerige
analyse aan ons deed toekomen. Ik neem aan dat de staatssecretaris die nota's
kent. Ik acht het zinvol dat hij daar eens uitvoerig op reageert. Dat past
in dit huis van reflexie.Alvorens het derde grote onderwerp aan te snijden, stel ik als intermezzo
een kleiner punt aan de orde. Is het juist dat toch een redelijk aantal kleine
ondernemers en zelfstandige beroepsbeoefenaren niet beschikt over aparte btw-nummers
en dat de aangifte voor de omzetbelasting in die gevallen verloopt via het
persoonlijke sofi-nummer? Gegeven het toch steeds opduikend misbruik van sofi-nummers,
bijvoorbeeld in het onderwijs, moet dit als onwenselijk worden beschouwd.
Hoe lang duurt het voordat iedereen die dat nodig heeft over een apart btw-nummer
beschikt? In de schriftelijke beantwoording wordt geen helderheid verschaft
op dit punt. Enerzijds wordt gesteld, dat iedereen een eigen btw-nummer heeft,
maar anderzijds wordt aangegeven, dat het nummer gemakkelijk is af te leiden
van het sofi-nummer. Daarmee is de kans op misbruik van het sofi-nummer, bijvoorbeeld
in het onderwijs, reëel.Ik kom op het derde grote dossier, namelijk de situatie rondom het Bosal-arrest.
In een kleine fractie ontbreekt de deskundigheid op dit uiterst gedetailleerde
terrein. Ik heb dan ook bewondering voor de uiterst gedetailleerde wijze waarop
collega Essers met 21 vragen in de inbreng vorige week de problemen heeft
aangegeven. Die bewondering is ook ingegeven door het feit dat hij als nieuweling
voortreffelijk de functie van voorzitter van de vaste commissie van Financiën
vervult. Ik waag het niet om mij daarmee te vergelijken. Niettemin is mij
door een aantal fiscalisten dringend gevraagd om twee korte vragen te stellen
die voor de praktijk van groot belang zijn. Kan een verplichting of een vordering
uit hoofde van een financial-lease-overeenkomst worden aangemerkt als een
geldlening als bedoeld in het voorgestelde artikel 10d, lid 7? De tweede vraag
heeft betrekking op het voorgestelde artikel 20, lid 4, over het houden van
deelnemingen. Wordt met het begrip deelnemingen gedoeld op deelnemingen waarvoor
de deelnemingsvrijstelling als bedoeld in artikel 13 van de wet, van toepassing
is? Of wordt voor toepassing van artikel 20, lid 4, van een ruimer begrip
voor deelnemingen uitgegaan?In een artikelenserie over het arrest in het Financieele Dagblad worden
ook veel algemene aspecten benoemd. Daar wil ik kort enkele opmerkingen over
maken en vragen over stellen, onder de voorafgaande mededeling dat uiteraard
door mijn fractie de snelle reparatie gesteund wordt, omdat er anders ernstige
problemen bij de dekking van de begroting 2004 ontstaan. Al is voor ons volstrekt
niet na te gaan waarop al die cijfers van de gaten dan berusten. Het is nu
echter wel het moment om het geheel van de vennootschapsbelasting ten principale
te overwegen en in Europees perspectief te plaatsen. Waar Ierland een nultarief
hanteert en wij ruim 34%, behoef je geen helderziende te zijn om in te zien,
dat dit op den duur niet te handhaven is. Het zou functioneel zijn als Nederland
het aanstaande voorzitterschap van de Unie ook gebruikt om te bezien of er
op het terrein van de vennootschapsbelasting toch niet enige afspraken te
maken zijn. De kern moet dan toch zijn – en in die zin gelijkt de materie
toch ook op de vragen bij de inkomstenbelasting – te zoeken naar grondslagverbreding
bij de vennootschapsbelasting onder gelijktijdige aanzienlijke tariefsverlaging.
In een artikel in het Financieele Dagblad van 13 november van De Vries en
Alink worden enkele suggesties gedaan om die grondslagverbreding te realiseren.
Kan de staatssecretaris daarop reageren? Kan hij verder in het algemeen aangeven
of de weg naar grondslagverbreding onder gelijktijdige verlaging van tarieven
wordt voorbereid?Een ander ons inziens zorgelijk punt is de mogelijkheid dat schuldsanering
wordt bemoeilijkt door het verdampen van de verliescompensatie. In een artikel van Van Soeten in het FD van 4 november wordt aan de hand van de
casus Hagemeyer – dit is een actuele kwestie – een alarmerend
beeld geschetst als het gaat om redding van bedrijven met duizenden arbeidsplaatsen
en dus van groot gewicht voor veel Nederlanders. Ik kan niet overzien of de
voorstellen die in het artikel worden gedaan om tenminste enige compensatie
aan te reiken aan instellingen die reddingsoperaties uitvoeren, bijvoorbeeld
aanpassing van artikel 12 van de Wet op de vennootschapsbelasting, ook hout
snijden, maar ik acht de gehele situatie alarmerend genoeg om aan de staatssecretaris
een notitie te vragen waarin op deze materie wordt ingegaan. In diezelfde
notitie kan dan ook worden ingegaan op het regime dat gaat gelden bij overnames.
Er zijn concrete voorstellen tot reparaties gedaan in een volgend artikel
in het FD van 6 november van de hand van Flipsen.Tot slot enkele meer politieke opmerkingen over deze materie. Terecht
wijst de Raad van State erop dat incidentele oplossingen geen soelaas meer
bieden maar dat er fundamenteel naar de vennootschapsbelasting moet worden
gekeken. De vraag dringt zich op waarom dat niet al veel eerder is gebeurd.
Mijn fractie kan zich niet aan de indruk onttrekken dat men wel uiterst onzorgvuldig
is omgegaan met de interpretatie van Europese regelgeving. Immers het ongelijk
behandelen van eigen en vreemd vermogen betekent een belemmering van het vrije
verkeer tussen de lidstaten. Daarvoor hoef je toch geen helderziende te zijn?
Mijn fractie stelt er belang in om op de hoogte gebracht te worden van de
wijze waarop in het departement bewaking op dit terrein plaatsvindt. Of is
het wellicht zo dat er op ambtelijk niveau nadrukkelijk is gewaarschuwd voor
de dreigende ontwikkeling, en zijn die waarschuwingen door de betreffende
bewindspersoon indertijd gewoon genegeerd? Ik kom daarop omdat de desbetreffende
bewindspersoon in deze Kamer met enige regelmaat nogal een dédain uitstraalde
als het ging om Europese regels inzake ons belastingsysteem. Europa had zich
daarmee niet te bemoeien; Europa moest zich vooral richten naar wat de heer
Vermeend vond. Overigens zou het goed zijn als de Eerste Kamer uit deze materie
ook lering trekt en de financiële voorstellen meer op Europese uitgangspunten
gaat toetsen. Maar daarvoor is enige ondersteuning van de Kamer onontbeerlijk.
Ik wacht met belangstelling de antwoorden van de staatssecretaris af.De beraadslaging wordt geschorst.De voorzitter:De regering zal morgenmiddag antwoorden, na de behandeling van het voorstel
Experimentenwet Kiezen op Afstand.Sluiting 23.38 uur 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/h-ek-20032004-420-450.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl