Afscheid leden (maandag 18 mei 1998)
Staten-Generaal — Handelingen 
Datum: 2014-07-10 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Handeling 1997-1998, pag. 5675-5683

 
 
 

Handeling

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Vergadernummer
Datum vergadering

28-05-1998

Tweede Kamer der Staten-Generaal

1997-1998

nr. 77, pagina 5675-5683

18-05-1998

 

 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties in vergadering

Lijst van ingekomen stukken, met de door de voorzitter terzake gedane voorstellen (maandag 18 mei 1998)Pagina 5683-5687
Noot 1 met de brieven van de voorzitter van het hoofdstembureau Zwolle en van de burgemeester van Gramsbergen over de uitslag van de Tweede Kamer-verkiezingenPagina 5688-5688
Regeling van werkzaamheden (maandag 18 mei 1998)Pagina 5669-5675
Presentie en opening (maandag 18 mei 1998)Pagina 5669-5669
Afscheid leden (maandag 18 mei 1998)Pagina 5675-5683

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 67 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
De voorzitter:Wij hebben zojuist onze laatste officiële taak verricht als oude
Kamer. Dat ging dankzij de geleidelijke afschaffing van de ambachtelijkheid
en de onwennigheid met nieuwe technologieën in ons kiessysteem wat anders
dan anders. Vandaar het rapport.150 leden hebben de laatste vier jaar met elkaar samengewerkt, overlegd,
gereisd, zich aan elkaar geërgerd, met elkaar gelachen, wetten gemaakt
en wetten afgesteld. Zal dat de komende periode net zo gaan? Ik aarzel om
die vraag met "ja" te beantwoorden. Er heeft de afgelopen jaren zeer veel
doorstroming plaatsgevonden. Wij hebben vier leden door overlijden verloren.
Wij hebben hen herdacht: de heer Esselink overleden op 20 september 1996,
de heer Broos van Erp overleden op 2 juni 1997, Maarten van Traa overleden
op 21 oktober 1997 en Cor Zonneveld overleden op 13 december 1997. Bij deze
verkiezingen is de Kamer weer voor 40% vernieuwd. Er vindt dus een veel sterkere
vernieuwing plaats dan vroeger en zo krijgt elke parlementaire periode haar
eigen karakteristieken.Dat vergaderingen onverwacht uitlopen of juist onverwacht snel kunnen
worden beëindigd, is in het verleden ook vaak voorgekomen en is eigen
aan elk parlement. Maar de creativiteit waarmee deze Kamer kans zag om onderwerpen
steeds weer via een ander instrument van de parlementaire procedure te laten
terugkeren, vaak eerst in commissieoverleg, soms tegelijkertijd bij de regeling
of in de vorm van mondelinge vragen, dan in een spoeddebat en vervolgens weer
in een commissie, weer bij de regeling, weer bij mondelinge vragen, is, denk
ik, in het verleden niet in die mate vertoond. Wat tevens verrast, is de vanzelfsprekendheid
waarmee bijna alle leden, en dus ook de voorzitter, dit haasje-over-springen
steeds hebben aanvaard.Deze Kamer heeft, meer dan haar voorganger, internationale contacten onderhouden
en dat niet gereserveerd voor een groep buitenlandexperts. Ook dat is karakteristiek.
Vrijwel alle leden hebben ontdekt hoe Nederlands beleid tot in de haarvaten
is vergroeid geraakt met dat van andere landen en dat vraagt meer buitenlandse
activiteiten met als prettig bijverschijnsel dat leden elkaar buitenslands
vaak beter leren begrijpen dan hier te lande gebruikelijk is.Een van de bijzondere regelgevingen waartoe wij zelf hebben besloten,
is die betreffende de Koninklijke onderscheidingen. Die regeling brengt mee
dat ik een aantal onder u vandaag mag meedelen dat het Hare Majesteit de Koningin
heeft behaagd om hen als erkenning van de verdiensten in een loopbaan als
volksvertegenwoordiger, te benoemen tot Ridder in de Orde van Oranje Nassau.
Ik moet erop wijzen dat de leden die deze onderscheiding vandaag ontvangen,
niet de enigen zijn die haar verdienen. Anderen zullen haar later ontvangen,
omdat wij bij de procedures niet helemaal konden afgaan op de opiniepeilers.
Ik stel dan ook voor de 24 leden die ik nu bij name ga noemen, te beschouwen
als vertegenwoordigers van de hele groep vertrekkende leden. Een aantal uwer
zal op een ander moment, waarschijnlijk door de burgemeester van hun woonplaats,
worden geridderd.Ik verzoek elk van de leden die ik ga noemen op dat moment even op te
staan. Aan het einde van mijn toespraak zal ik allen vragen naar voren te
komen, zodat ik hun de versierselen kan opspelden.Als eerste noem ik het lid Marten Beinema, alfabetisch vooraan, maar toevallig
ook qua anciënniteit de oudste onder ons. U hebt hier 22 jaren doorgebracht
wat een aparte biografie rechtvaardigt. Daarin zou de basis van uw politieke
roeping aan de orde moeten komen, uw geloofsovertuiging, de gebeurtenissen
van de oorlog, uw liefde voor de kunst, uw liefde voor het publieke omroepbestel.
U hebt een tijdlang behoord tot de groep die zich betitelde als loyalisten,
een aanduiding die nu veel uitleg zou vergen maar die ik vandaag op een andere
manier op u van toepassing verklaar: loyaal tot de laatste dag.Vervolgens komt de beurt aan Piet Blauw. Mijnheer Blauw, u bent al eerder
gehuldigd maar ik stel het op prijs om u nogmaals te beschrijven: uw bolster
is betrekkelijk ruw, de pit is lelieblank. Dat hangt ook samen met de aard
van uw bedrijf. U bent verankerd in de agrarische sector,
maar niet zonder kritiek. U bent relativist, bekend vanwege uw harde lach,
streng maar rechtvaardig, commissievoorzitter en altijd bereid om voor het
Presidium of voor de voorzitter moeilijke klussen op te knappen in binnenland
en buitenland, een diplomaat naar wiens opvattingen men niet hoeft te raden.Vincent van der Burg, wij hebben u zo-even in deze vergadering zien optreden
in een rol die u naar eigen zeggen met plezier vervulde. Wij zijn daar getuige
van geweest hedenmiddag. Bovenmodaal plezier! U bent lange tijd voorzitter
geweest van de vaste commissie voor Justitie. Ook u hebt ervoor gezorgd dat
die commissie haar eigen tradities kreeg. Sommige onderwerpen waren echter
voor u van meer dan alleen procesmatige betekenis. Dat gold in het bijzonder
de euthanasie. U hebt ons hier in duidelijke woorden de plicht tot bescherming
van het menselijk leven voorgehouden, maar toch ook weer steeds zo dat u accepteerde
dat anderen daaruit niet dezelfde consequenties trokken voor de regelgeving.
Ik dank u ook voor uw vele bijdragen aan de commissie voor de Werkwijze der
Kamer en vooral als wij stemmen over personen zullen wij aan u denken, omdat
dit in uw nadagen opeens wat sneller ging dan vroeger het geval was. Overigens,
de dag is mooi voor u en zal voor u mooi blijven!Ali Doelman, ook u hebt hier een naam gevestigd in de twaalf jaren dat
u deel uitmaakte van de Kamer. Niet een naam door de veelheid van woorden
of door spectaculair optreden, maar door de uitstraling van rust en door de
bereidheid tot luisteren, die ook u erg geschikt maakte voor het commissievoorzitterschap.
U laat hier een erfenis achter onder andere in de vorm van de verbetering
van de ondersteuning van de fracties, waartoe inmiddels besloten is. Alle
fracties zijn u daarvoor zeer dankbaar.Dzingis Gabor, uw loopbaan als volksvertegenwoordiger is begonnen in de
gemeenteraad van Woerden, voortgezet in de staten van Zuid-Holland, onderbroken
voor een burgemeesterschap en een staatssecretariaat en afgesloten in de Tweede
Kamer. Overal hebt u een grote inzet getoond. Het doet ons deugd dat u benoemd
bent tot lid van het CDA, naar de maat van onze oud-collega Gerrit Braks het
"corps diplomatique agricole" en dat uw eerste post in Hongarije is, waar
u geboren en getogen bent en waar uw wortels liggen.Wim van Gelder, u bent uw loopbaan gestart op plekken die al veel prominente
en succesvolle politici hebben opgeleverd: de Wiardi Beckmanstichting en vervolgens
de FNV. Hier in huis heeft u zich vooral beziggehouden met de bestuurlijke
hervorming en democratisering van het hoger onderwijs en met integratie van
het technologie- en wetenschapsbeleid. U werkt met netwerken, vooral netwerken
van mensen. Daardoor kwam u altijd goed beslagen ten ijs. De Kamer is u erkentelijk
voor uw voorzitterschap van een kleine groep van leden die zich beraden heeft
over de gevolgen van technologische vernieuwing voor het parlement.Sari van Heemskerck, vorige week is al afscheid van u genomen in een functie
die politiek gezien niet zo belangrijk was, maar waarmee u hebt bijgedragen
tot ons aller welzijn, namelijk het voorzitterschap van de concertcommissie.
Uw carrière als volksvertegenwoordiger begon in de raad van de gemeente
Ouderkerk a/d IJssel. Maar inmiddels bent u niet meer weg te denken uit de
Haagse politiek. U bent een graag geziene parlementariër. Wij zullen
u missen. Ik weet dat dit ook geldt voor enkele internationale instellingen,
waarin u zo actief hebt geparticipeerd, in het bijzonder de Noord-Atlantische
Assemblee.Frans Jozef, die gaat staan zonder dat zijn achternaam wordt genoemd!
Als ik namelijk die voornamen noem, weet iedereen dat het gaat om mijnheer
Van der Heijden. Uw loopbaan, mijnheer Van der Heijden, telt liefst vier vertegenwoordigende
lichamen: de gemeenteraad van Rotterdam, de Rijnmondraad, de staten van Zuid-Holland
en de Tweede Kamer. Dan tel ik de Beneluxraad niet mee, hoewel dat wel moet,
en ook de IPU niet. Lange tijd wisten we niet zeker wat uw eigenlijke uitvalsbasis
was, maar de kiezers in uw gemeente hebben ons dat duidelijk gemaakt. U praat
over Bram en Neelie alsof het uw kinderen zijn.Servaas Huys, lid van onze Kamer sinds 1986. U bent uit het onderwijs
afkomstig en u hebt zich hier ontwikkeld tot een landbouwman, laat ik zeggen
een landbouwexpert. U kunt bijzonder uit uw slof schieten. U deed dat al in
uw maidenspeech. Die begon met de woorden: "Voorzitter! Ik zal de minister
niet, zoals dat bijna een traditie werd, vergelijken met een product uit mijn
eigen regio, want dan kom ik terecht bij de asperge en dat zou ik een bijzondere
diskwalificatie van dat edele product vinden." Ik was in 1986 geen landbouwminister!
In werkelijkheid kennen wij u als een aimabel mens en als iemand die de noodzaak
van compromissen aanvaardt. Dat heb ik wél persoonlijk mogen ervaren
als minister van LNV.Arie de Jong, ook bij u enerzijds de bereidheid om de strijd aan te gaan,
die u de bijnaam "Arie Bombarie" opleverde, en anderzijds compromisbereid.
Ook u deed ervaring op als volksvertegenwoordiger in de staten van Zuid-Holland.
Tussen de bedrijven door hebt u KabNa gediend. Daarna bent u met extra kennis
terzake weer in onze gelederen teruggekeerd. En KabNa wordt verhuisd. Hier
in de Kamer hebt u een aantal belangrijke, moeilijke debatten voorgezeten
en daarbij getoond niet te wijken voor belangrijke problemen die zich daarbij
voordeden. Daarvoor onze hartelijke dank.Margreet Kamp, u bent met enkele korte onderbrekingen sinds 1982 lid van
onze Kamer. U was woordvoerder op de terreinen volksgezondheid, onderwijs
en sociale zaken en voorzitter van de vaste commissie voor OCW. Uw politieke
optreden werd gekenmerkt door een onafhankelijke dualistische opstelling en
stevigheid in uw stellingname. Uw betrokkenheid bleek vooral als u sneller
ging spreken. Terwijl die manier van spreken in het algemeen de duidelijkheid
niet vergroot, was bij u het omgekeerde het geval. Dat heb ik ook in het Presidium
mogen ervaren.Ad Lansink, het is Nederland niet onbekend gebleven dat u de Kamer gaat
verlaten. U bent niet iemand die dan met het hoofd onder de dekens gaat liggen,
maar u laat ook bij het afscheid zien dat je, om in uw eigen woorden te spreken,
op aarde bent om in de breedte te leven, omdat je de lengte niet zelf in handen
hebt. U hebt zo vele en zo zware onderwerpen hier behandeld dat ik ze niet
alle zal opnoemen, want dan kom ik in tijdnood. Mede daardoor hebt u wel veel
fysiek en psychisch geweld ondervonden. U bent met tomaten en
eieren bekogeld. Dat is, lijkt mij, fysiek geweld. Uw tuin is omgespit. Zelf
zou ik dat trouwens wel prettig vinden. De banden van uw auto zijn lek geprikt,
maar daar is ook in te voorzien. Toch ging u nooit een discussie uit de weg,
niet met actievoerders en ook niet hier in de Kamer. Daarbij praat u met zo'n
snelheid dat ik de Stenografische dienst heb moeten laten bijscholen. Ik denk
en ik hoop dat wij u nog vaak zullen zien en horen. En het laatste niet alleen
in de vorm van carnavalsliederen, hoewel de behoefte daaraan ook groot is.John Lilipaly, u hebt u in uw parlementaire loopbaan die in 1986 begon,
op veel plaatsen ingezet. U hebt dat gedaan op basis van de levenservaring
dat artikel 1 van de Grondwet niet voor niets vooropstaat. Velen van ons herinneren
zich de hartstochtelijke speech die u eens daaraan wijdde. Onlangs hebt u
zelf met gepast gevoel voor eigenwaarde uzelf beschreven als een tamelijk
goed voetballertje, de man van de lange rushes en de snelle passeerbewegingen.
U hebt daar in de politiek veel succes mee gehad, vooral in Beneluxkader waar
u als Zeeuw steeds aandacht vroeg voor het water: dat wil zeggen de havens
en de waterkwaliteit.René van der Linden, u behoort bij de lichting 1977. U bent een
Europees Limburger. Dat wil zeggen: opererend vanuit Limburg. In Limburg werd
u aangeduid als Us Reneke. Ik hoop dat ik het een beetje goed uitspreek, want
ik ben maar een eenvoudige Westlander. Anderzijds bent u mondialist: lid van
de Assemblees van de Raad van Europa en van de West-Europese Unie. Uw belangrijkste
woordvoer- derschappen betreffen de kernenergie, de landbouwpolitiek en de
Europese integratie. Bij elk van die onderwerpen toonde u veel betrok- kenheid
en ook veel emotie in de debatten, maar u kon knipogend discussiëren
met degenen die u even daarvoor hadden geïnterrumpeerd. En dat behoorde
bij uw grote kracht.Wim Mateman, in 1979 kwam u in ons midden na een aanloop in de gemeenteraad
van Aalten en de provinciale staten van Gelderland. Uw eigen geluid was uw
karakteristiek. De toonhoogte versterkte dat, of het nu ging om gemeentelijke
herindelingen, de auto in het algemeen, de autowegen in het oosten of om het
belang van de Nederlandse industrie. Ik verklap geen geheim als ik vertel
dat u ook in de fractie een eigen geluid liet horen, want dat was meestal
ook buiten hoorbaar, zelfs met een dichte deur. Minder bekend is uw prominente
rol in de verbetering van de Nederlands-Duitse parlementaire samenwerking,
in het euregiogebeuren en in de Noord-Atlantische Assemblee, die u zelf de
laatste tijd nogal eens heeft genoemd.Jos van Rey, uw loopbaan als volksvertegenwoordiger eindigt vandaag niet.
Ik weet niet eens zeker of u het lidmaatschap van de Tweede Kamer wel het
belangrijkste onderdeel daarvan heeft gevonden. Het geeft mij voldoening dat
ik als christen-democraat u vandaag de onderscheiding mag opspelden. Die politieke
richting heeft immers niet uw warmte, en wie niet uw warme liefde heeft, mag
zich verheugen in een stevige benadering, echter steeds doortrokken met humor.
Ik denk dat daarom iedereen uiteindelijk uw woorden accepteerde en dat u veel
succes heeft geboekt. Intern profiteerde de Kamer daarvan, vooral in de commissie
voor de Rijksuitgaven, waarvan u voorzitter was.Ries Smits, u werd lid van de Kamer in 1986. U stond op de 58ste plaats
en dat ging toen nog; weliswaar na de kabinetsformatie. Daarvoor was u al
lid van de raad van Rotterdam en van de provinciale staten van Zuid-Holland.
U bent nu weer terug in de raad, in dit geval die van Den Haag. Wij zullen
u weten te vinden, want er zijn Haagse belangen bij het parlement en u zult
ons ook wel weten te vinden, want Den Haag heeft ook een paar problemen. In
de Kamer heeft u zich beschikbaar gehouden voor vele woordvoerderschappen.
U heeft ook veel bijgedragen tot de emancipatie van homoseksuelen, ook hier
in de Tweede Kamer, door de vanzelfsprekende wijze waarmee u met dat aspect
van uw persoon omging. Daarnaast zullen wij u zeer missen als lid van onze
Kunstcommissie. Ik heb echter nog net van uw interventies gebruik kunnen maken.
Dank u zeer.Marianne Soutendijk, u heeft gedurende uw twaalfjarig lidmaatschap van
onze Kamer veel wetsvoorstellen voor uw rekening genomen en daarbij steeds
een grote nauwgezetheid aan de dag gelegd. Een eigenschap die u ook laat zien
op het golfterrein, zo is mij gezegd, waar u een grote hoogte heeft bereikt.
Die laatste prestatie krijgt echter een andere vorm van erkenning dan waar
wij het vandaag over hebben. Deze erkenning krijgt u voor uw vasthoudende
werk op het terrein van justitie. Veel concrete stappen bij de criminaliteitsbestrijding
zijn aan u te danken. Ook u sluit uw politiek carrière vandaag niet
af. Wij wensen u veel succes in de gemeenteraad van Nuenen.Anne Lize van der Stoel verlaat de Tweede Kamer. Een workaholic, zo kopte
een dagblad enkele maanden geleden. U bent inderdaad niet zo gemakkelijk te
stuiten als het gaat om ontwikkelingssamenwerking, emancipatie, justitiële
en sociale aangelegenheden. Na twaalf jaar Amsterdamse politiek en vier jaar
Tweede Kamer gaat u weg, wetende dat er leven is na de politiek. Ook u heeft
veel bijgedragen tot de emancipatie van homoseksuelen in onze samenleving
en tot hun aanvaarding hier in de Kamer. Ik denk overigens dat de VVD-fractie
inderdaad wel wat extra leden kan gebruiken om al uw portefeuilles over te
nemen.Machteld Versnel, u was lid van de Utrechtse gemeenteraad en van de staten
van Utrecht, totdat u lid van onze Kamer werd in 1989. U was woordvoerder
voor ruimtelijke ordening en u werd tevens voorzitter van de desbetreffende
vaste commissie. Die combinatie van woordvoerderschap en commissievoorzitterschap
wordt officieel ontraden, maar u heeft laten zien dat zulks wel mogelijk is.
Het vraagt echter buitengemeen veel creativiteit en de collega's moeten je
aardig vinden. U heeft verder in veel landen in Centraal- en Oost-Europa uitgelegd
hoe parlementaire procedures in elkaar zitten bij ons. En u heeft –
en dat heb ik zeer gewaardeerd – initiatieven genomen om eens wat directer
en steviger te discussiëren over de prioriteiten in de ruimtelijke ordening.Josephine Verspaget, hoewel u ook geheel andere onderwerpen hebt behandeld
in de lange periode van uw lidmaatschap – ik noem de IJkwet –
was u toch vooral geëngageerd pleitbezorger voor onderdrukte volkeren
en bevolkingsgroepen. U was altijd bereid vertegenwoordigers van die groepen
te ontvangen. Ook in de Assemblee van de Raad van Europa kwam u voor hen op.
Dat u soms door de douane verward werd met een naamgenoot
die op de lijst van gezochte personen voorkomt, heeft u niet gestoord. "Gezocht
persoon" wilde u zijn, maar dan gezocht door mensen die het moeilijk hebben.Henk Vos, u hebt uw achternaam de laatste jaren moeten delen met twee
andere leden, maar bij hoofdelijke stemmingen konden wij uw "voor" of "tegen"
altijd gemakkelijk herkennen en afgezien van stemmingen toch wel. U hebt sommige
van die stemmingen om ernstige gezondheidsredenen moeten missen, maar u kwam
met nieuw elan steeds weer terug, omdat het volksvertegenwoordigerschap uw
grote liefde had. U was een warm voorvechter van het behoud van de Nederlandse
scheepvaartindustrie, de vliegtuigindustrie en de auto-industrie, zodat u
hier bekend was als "fungerend onderminister van Economische Zaken". Veel
hulde voor uw inzet.Frans Wolters, een grotere tegenstelling dan met Henk Vos is niet goed
denkbaar, maar één eigenschap heeft u met hem gemeen: de grenzeloze
toewijding aan het parlementaire werk. Die toewijding uitte zich niet in veel
woorden, maar veel meer via geruisloos opereren op de achtergrond. Daar heeft
u grote invloed gehad, zowel in uw eigen fractie als in de commissies waarin
u actief was. U zette een lange traditie van Limburgs sociaal gevoel voort
en het is ook als zodanig dat u vandaag wordt onderscheiden.Eisso Woltjer, u was europarlementariër van 1979 tot 1994 en u bleef
dat eigenlijk toen u in dat laatste jaar bij ons kwam. U vond dat de Tweede
Kamer zich te veel met de nationale details bezighoudt. Maar sinds u gekozen
werd als voorzitter van de vaste commissie voor Buitenlandse Zaken was u weer
helemaal in uw element. Naast politiek gevoel heeft u ook veel gevoel voor
mensen, wat wel blijkt uit uw goede neus voor het werven van medewerkers.
Wij hopen dat u vanuit Limburg uw Groningse karakter en uw Straatsburgse,
Luxemburgse, Brusselse en Haagse ervaringen wilt blijven inzetten.Geachte medeleden, ik verzoek nu allen wier namen ik heb genoemd om naar
voren te komen en zich voor dit podium op te stellen zodat ik ze de versierselen
kan opspelden. Ik schors daarvoor even de vergadering, maar ik verzoek de
andere leden om uit respect op hun plaats te blijven zitten tot de vergadering
hervat wordt.De vergadering wordt enige tijd geschorst.Minister Kok:Mijnheer de voorzitter! Graag zeg ik u dank voor de uitnodiging om hier
namens de regering aanwezig te zijn tijdens deze laatste vergadering van uw
Kamer in de zittingsperiode 1994-1998. Het was een bijzonder genoegen om te
luisteren naar de schets die u gaf van ieder van de gedecoreerden. Deze bijeenkomst
is voor een groot aantal leden van uw Kamer een zeer bijzondere. Dat is wel
duidelijk. Het is voor hen de laatste dag als volksvertegenwoordiger, soms
op eigen wens, soms tegen de eigen voorkeur in. U verzocht mij, voorzitter,
een kort woord te spreken bij dit afscheid van een aantal uwer en dat van
uzelf. Daaraan voldoe ik gaarne, mij overigens voluit rekenschap gevend van
het feit dat terughoudendheid gepast is, ook bij deze gelegenheid, voor een
lid van de regering tegenover de Kamer. Ik zal dus kort zijn.De vertrekkende leden hebben gedurende een uiteenlopend aantal jaren,
soms lange tijd, en soms wat korter, inhoud gegeven aan de hoogste en de mooiste
functie in onze parlementaire democratie, die van volksvertegenwoordiger,
lid van de Tweede Kamer der Staten-Generaal, het hoogste politieke gezag in
Nederland. Ook in de nu afgesloten periode van vier jaar waren er vele, soms
scherpe debatten in dit huis. Dat is nu eenmaal onlosmakelijk verbonden met
onze parlementaire democratie, waarin ondanks soms aanzienlijke verschillen
van mening en verschillen in verantwoordelijkheid, de constructieve dialoog
steeds een voorname plaats inneemt. Op en rond het Binnenhof worden voor zeer
velen in onze samenleving belangrijke en soms zeer ingrijpende beslissingen
genomen. De uitoefening van het Kamerlidmaatschap brengt mede daarom zware
verantwoordelijkheden met zich, verantwoordelijkheden van waaruit een onmisbare
bijdrage wordt geleverd aan de vervulling van het primaat van de politiek
in onze parlementaire democratie, controle van macht, respect voor minderheden
en aandacht voor kwetsbare belangen.Ook u, mijnheer de voorzitter, neemt vandaag afscheid van de Tweede Kamer.
Vele jaren diende u de publieke zaak, als lid van meer kabinetten
en als lid en voorzitter van de Tweede Kamer. U maakte eerder vanmiddag melding
van ons nieuwe stelsel van decoraties. Dat stelsel kennen wij. U weet –
dat weten wij allemaal – dat er vandaag geen nieuwe decoratie bij kan
zijn. Misschien mag dan toch dat woord van zeer bijzondere dank en waardering
op deze plaats wel klinken. U heeft aangekondigd niet thuis te gaan zitten,
maar maatschappelijk actief te willen blijven. In wens u daarbij, maar ook
in uw persoonlijk leven, alle goeds toe.Mijnheer de voorzitter! Dames en heren vertrekkende leden! De kiezer heeft
gesproken. De Kamer kiest deze week een nieuwe voorzitter. Intussen loopt
de kabinetsinformatie, zij het vanmiddag wat traag. Op enig moment zal er
een nieuw kabinet zijn, van welke samenstelling dan ook. Dan breekt er weer
een nieuwe periode aan, waarin de regering en het parlement, uiteraard elk
vanuit de eigen verantwoordelijkheid, verder zullen werken aan de toekomst
van ons land. De scheidende leden, die vandaag afscheid nemen, zullen dit
proces straks vanaf een andere plaats in de samenleving volgen. Ik weet zeker
dat zij dat zullen doen met grote belangstelling en betrokkenheid en naar
ik hoop ook in goede gezondheid.Voorzitter! Staat u mij toe dat ik hen dank voor de geleverde bijdrage
aan het besef van vele leden van opeenvolgende kabinetten dat het beleid altijd
beter kan. Ik voeg daarbij mijn beste wensen voor ieders persoonlijk welzijn.
Dat het u allen goed mag gaan.(Applaus)De heer Beinema (CDA):Mijnheer de voorzitter, waarde collega's! Het ongebruikelijke tweede deel
van deze aanhef, waarde collega's, geeft aanleiding tot een kanttekening.
Het parlementaire bestaan is een mengeling van fictie en feit. Een fictie
is bijvoorbeeld dat de spreekster of spreker vanaf dit gestoelte met name
het woord richt tot de voorzitter. De voorzitter is in formele zin wel onmisbaar,
zonder hem of haar geen geldige vergadering, maar in feite zijn andere aanwezigen
vaak van groter belang.Een tweede fictie is dat het vertrekkende lid met de meeste Kamerjaren
en -dagen deze toespraak van het begin tot het eind namens alle vertrekkende
leden houdt. Dat is, naar ik voetstoots aanneem, nog wel werkelijkheid, als
ik welgemeende dank uitspreek aan alle medewerkers in dit huis, van ons persoonlijk,
van de fracties en van de Kamer. Zonder die in de loop van de jaren bijkans
onafzienbaar geworden schare waren wij niet in staat geweest te functioneren.(Applaus)De heer Beinema (CDA):In een soortgelijke toespraak als deze hebben mijn twee naaste voorgangers,
oud-collega's Joekes en Stoffelen, in hun eveneens algemeen gestelde dankwoord
bij uitzondering toch enkele diensten genoemd, te weten de griffiers, de Stenografische
dienst en de Bibliotheek- en documentatiedienst.Instemmende met die voorbeelden voeg ik aan die reeks uitzonderingen er
twee toe. Enerzijds noem ik de medewerkers van de afdeling wetgeving. Klein
in getal, maar groot in deskundigheid en dienstvaardigheid maken zij het steeds
mogelijk dat de Kamer haar essentiële taak van medewetgever verantwoord
vervult. De collega's die alleen of voornamelijk in het kader van de vaste
commissie voor Buitenlandse Zaken hun wereldwijde activiteiten ontplooien,
hebben daar wat minder weet van, maar ook zij zullen het van horen zeggen
met ons anderen eens zijn dat een Kamer die alleen afhankelijk zou zijn van
de overigens zeer gewaardeerde en veelal bereidwillig gegeven assistentie
van de departementale wetgevingsjuristen, haar wetgevende arbeid gebrekkiger
zou verrichten dan nu het geval is. Sommige collega's van de Eerste Kamer
zouden zeggen: nog gebrekkiger.Anderzijds wil ik het personeel van het Kamerrestaurant met ere noemen.
De koks leveren naar mijn eenvoudige, maar lang niet slechte smaak prestaties
die vrijwel altijd ruimschoots boven modaal zijn en die bovendien de laatste
tijd nog in stijgende lijn zijn. Culinair gezien nemen wij dus op een ongelegen
tijdstip afscheid van de Kamer en het restaurant. Meer direct contact hadden
wij uiteraard met de bedienende medewerkers, die op alle gewenste, mogelijke
en onmogelijke uren paraat waren en ons het vertrouwde gevoel gaven uit en
toch thuis te zijn.Wij vertrekkenden nemen niet alleen afscheid van personen, dat kost de
meeste moeite, maar ook, en dat gaat evenmin zonder moeite, van een werkomgeving
die nog steeds wordt aangeduid als het Binnenhof, zij het met minder recht
dan vroeger. De sfeer in en rondom dit historisch centrumpje van een beetje
macht zullen wij missen. Natuurlijk, wij kunnen terugkomen om een ijsje te
kopen – niet eens meer op het Binnenhof, trouwens – om een prentbriefkaart
te kopen of om een bijeenkomst van oud-Kamerleden bij te wonen, maar dat is
toch anders en minder dan waaraan en waarmee wij nu gewend en verwend zijn.Wat ik van het gebouwencomplex het minst zal missen, is deze plenaire
vergaderzaal. Zij heeft mij de oude vergaderzaal nooit doen vergeten. De meeste
van mijn collega's die daar nog plenair hebben vergaderd, zal het niet anders
zijn vergaan. Nu dat aantal weer kleiner wordt, moet nog maar eens gezegd
worden dat de nieuwe zaal weliswaar fraai van vorm en royaal van ruimte is,
maar staatsrechtelijk gezien minder te bieden heeft dan de Oude Zaal. Een
parlementslid dat het woord voert, behoort de regering niet links van zich
te vermoeden, maar recht tegenover zich te zien. Coalitie- en oppositiefracties
moeten elkaar recht in de ogen kunnen kijken in plaats van alleen maar zijdelings.
Zo kan men zich in gemoede afvragen, gezien het feit dat in een kleine ruimte
de spanning sneller oploopt dan in een grote, of het eerste Paarse kabinet
in de Oude Zaal een even lang en gelukkig leven beschoren zou zijn geweest
als in de huidige zaal... Het stellen van deze vraag is niet het beantwoorden
ervan. Wij zullen het nooit weten, maar als er een samenhang is tussen de
aard en de kwaliteit van het voor een toneeluitvoering gekozen decor enerzijds
en de prestaties van spelers anderzijds, valt het toch niet uit te sluiten
dat zoiets ook bij het politieke steekspel het geval kan zijn.Ik besef bezig te zijn mij op glas ijs te begeven, waarin meer dan een
wak een merkwaardige aantrekkingskracht heeft. Zo'n wak is met name juist
in deze uitzonderlijke situatie een partijpolitieke benadering. Ik wil die
wel vermijden, maar ik heb evenals voorgaande spelers van deze nestorrol de
voorzorg genomen overleg met andere scheidende collega's te
plegen. Evengoed streef ik ernaar opmerkingen te maken waarvan ik kan vermoeden
dat over de grenzen van partijen en fracties heen enkelen of nog liever velen
van hen het ermee eens zijn.Een tweede risico van deze rol is dat men bij de toehoorders alras het
beeld oproept van een stuurman die met de ene voet nog op de valreep en de
andere op de wal zich luidkeels aanmatigt het beter te weten dan hij zelf
ooit heeft toegepast. Toch schik ik mij willig en eerlijk gezegd ook wel gretig
in de traditie dat de zogeheten nestor enkele opmerkingen maakt die met het
functioneren van de Kamer van doen hebben. Ik doe dat willig, omdat in een
huis waarin personele en andere vernieuwingen elkaar steeds sneller opvolgen,
het goed is een enkele traditie te handhaven. Ik doe het ook gretig, omdat
je als Kamerlid zelden of nooit zo vrij van fractiediscipline en partijprogramma
kunt spreken als bij deze gelegenheid. Ik spreek dus nu zogezegd, zoals de
Grondwet in artikel 67, lid 3, voorschrijft te stemmen, zonder last over enkele
aspecten van het gezag en de zeggenschap van deze Kamer.Voorzitter! Er was eens een tijd – het klinkt inderdaad als een
sprookje – dat de burgers met ontzag en belangstelling de handel en
wandel van hun parlement volgden. Vandaag de dag is er zeker nog wel belangstelling,
ook actief, voor bepaalde aspecten van het politieke en maatschappelijke leven,
met name als er deelbelangen in het spel zijn. Maar het parlement als zodanig
zegt een groeiend aantal burgers weinig of niets meer, mede doordat het parlement
zelf minder te zeggen heeft gekregen. In ons land en elders is de bij het
parlement geconcentreerde macht in toenemende mate verschoven naar andere
centra die, en dat is in democratisch opzicht een achteruitgang, soms moeilijk
te lokaliseren en dus nauwelijks of niet te controleren zijn. Te denken valt
bijvoorbeeld aan een letterlijke, maar ook in figuurlijke zin over alle grenzen
heen opererende financieel-economische belangengroepen.Dergelijke ontwikkelingen zijn niet door één parlement te
beïnvloeden, laat staan te keren. Maar er zijn ook andersoortige processen
die het gezag van het parlement aantasten en die wel binnen het handbereik
van deze Kamer liggen. Ik denk hierbij aan het meer en meer teloorgaan van
de naar ik meen door ons allen toch gewenste dualistische verhouding tussen
Kamer en kabinet. Kern van dat probleem is dat wij, belijders van het dualisme,
het niet allen tegelijkertijd op dezelfde wijze beleven. Dualisme is immers
in de politiek in alle letterlijkheid een betrekkelijk begrip waarvan de beleving
in hoge mate afhangt van de positie van de belijder. Omdat in het staatsrecht
verschillende soorten dualisme onderscheiden worden, van normatief tot strategisch
en van feitelijk tot ideëel, moet ik duidelijkheidshalve aangeven wat
ik, allesbehalve een staatsrechtsgeleerde zijnde, er simpelweg onder versta.Dualisme houdt voor mij in dat niet alleen de oppositiefracties –
zij zijn per definitie in alle staten en standen dualistisch – maar
ook de regeringsfracties voldoende ruimte hebben, behouden en in voorkomende
gevallen ook gebruiken om zich zo nodig tot aan het stemgedrag toe onafhankelijk
van het kabinet op te stellen. Dat geldt voor de fracties en dat geldt binnen
de fracties ook voor de afzonderlijke leden, want ieder van hen dient zonder
last te stemmen.De meest in het oog lopende manier om die onafhankelijkheid van de coalitiemeerderheid
van de Tweede Kamer, en daarmee van de Kamer als geheel, te beperken, is het
sluiten van een regeerakkoord. Hierbij past echter geen zwart-wittekening.
Het is niet zo simpel dat het onschuldige blank van een onafhankelijke Kamer
staat tegenover het besmettende duister van het regeerakkoord. Al kabinetten
lang zijn er wel op zichzelf honorabele redenen geweest om zo'n akkoord te
sluiten en als bindmiddel tussen kabinet en Kamer te laten functioneren.Het gevolg daarvan lijkt echter te zijn dat in de loop van de jaren de
zelfstandige positie van de Kamer steeds meer in het gedrang gekomen is. Ik
veroorloof mij op dit moment en in deze rol geen subjectieve partijpolitieke
stellingname, maar ik beroep mij hierbij op het intersubjectieve oordeel van
commentatoren van velerlei politieke kleur en snit. En zoals men uit de praktijk
van de kunstbeoordeling weet, waarbij ook over smaak niet te twisten valt,
leidt intersubjectiviteit in zo'n sector tot de hoogst bereikbare mate van
objectiviteit.Ik noem een tweede proces dat zich binnen het bereik, althans nog niet
geheel buiten het bereik van de Kamer voltrekt. Dat is de centralisatie en
de daarmee gepaard gaande uniformering binnen de Europese Unie. De invoering
van de euro is een actueel en typerend voorbeeld van de eenvormigheid die
ons leven tegelijkertijd eenvoudiger en saaier maakt. Het gevoel echt in het
buitenland te zijn, dat ontstaat als je in Italië luttele guldens in
duizenden lires omwisselt, zullen wij binnenkort bijvoorbeeld veel verder
van huis moeten zoeken. Nu weet ik wel dat ons voor dat en veel soortgelijk
verlies een compensatie geboden wordt. Zo raken in datzelfde uniformerende
Europa steeds meer streektalen en volksdansen in een hernieuwde bloei, begunstigd
door Europese regelgeving en subsidiëring.Voorzitter! Ik besef dat mijn kanttekeningen te veel het karakter van
een boutade krijgen, die per definitie te veel fictie en te weinig werkelijkheid
inhoudt. Werkelijk waar is wel dat voor de burgers in Europa tussen hun weer
concreter wordende regio en de vooralsnog abstract blijvende Europese Unie
het nationale kader in politiek, sociaal en cultureel opzicht vervaagt en
een vacuüm dreigt na te laten waarin het niet goed toeven is.Een belangrijk aspect van die ontwikkeling hebben wij een veelzeggende
naam gegeven: een democratisch deficit. Wie een probleem raak typeert, zoals
met die term het geval is, heeft al een belangrijke stap gezet naar de oplossing
ervan. Die oplossing is naar mijn stellige overtuiging niet alleen en niet
allereerst gelegen in versterking van de bevoegdheden van het Europees Parlement.
Ook als dat meer zeggenschap krijgt, zal het nog lang boven de burgers blijven
zweven, zeker als die burgers steeds meer regiogericht raken. Het eerstnodige
deel van de oplossing is juist dat de nationale parlementen zuiniger worden
op hun nationale bevoegdheden en daarnaast hun zeggenschap over Europese zaken
vergroten. Doen zij dat niet, dan zullen ten koste van de kracht van de parlementaire
democratie de toch al gestaag dalende opkomstcijfers bij de nationale verkiezingen
met toenemende snelheid afzakken tot het opkomstpeil bij de
Europese verkiezingen. Daar is Europa noch Nederland bij gebaat.Voorzitter! Ook in haar nieuwe samenstelling zal de Tweede Kamer weer
van doen hebben met zulke onderling zeer verschillende onderwerpen als regeerakkoord
en integratie van Europa. De gemeenschappelijke noemer van die zaken is, zoals
gezegd, hun relatie met het gezag van de Kamer. Zoals de voorzitter al gememoreerd
heeft, is de vernieuwing van de Kamer ook ditmaal zeer vergaand. Sommige partijbesturen
hebben de indruk gewekt zich bij de mate van de vernieuwing van de kandidatenlijst
meer te hebben laten leiden door de waan van de dag dan door de tekenen der
tijden. Vernieuwing is altijd nodig, maar een op zichzelf heilzaam medicijn
kan in zijn tegendeel omslaan als het in extreem hoge doses wordt toegepast.
De gemiddelde zittingsduur en ervaring zijn nog steeds in een dalende lijn
en dat geeft allesbehalve een garantie dat de uitdaging van onze tijd beter
beantwoord kan worden. Anderzijds mag niet bij voorbaat worden uitgesloten
dat het niet belast zijn met in het verleden gemaakte fouten en gepleegd verzuim,
nieuwe en betere mogelijkheden biedt om het gezag van de Kamer, zo essentieel
voor het goed functioneren van onze democratie, te versterken. Daarom is mijn
slotwoord een advies, neen, een oproep aan de blijvende en komende collega's:
zorg dat je wat te zeggen krijgt, hebt en houdt!(Applaus)De heer Zijlstra (PvdA):Mijnheer de voorzitter! Eerder in deze bijeenkomst hebt u degenen onder
ons die morgen geen Kamerlid meer zijn, toegesproken en gehuldigd. U hebt
dat gedaan op de karakteristieke manier waaraan wij net gewend begonnen te
raken. Het is mijn taak als uw eerste plaatsvervanger om nu enkele woorden
te wijden aan uw eigen afscheid en daarbij begin ik met de constatering dat
u voor ons allen eigenlijk veel meer "Piet" bent geweest dan "mijnheer de
voorzitter", meer mens dan institutie. Ik zou u alleen al daarvoor kunnen
complimenteren. Complimenten dus, voor het feit dat u geen afstandelijke voorzitter
was, niet iemand tot wie een Kamerlid zich met grote schroom wendde. Maar
complimenten verdient een mens toch vooral voor prestaties die hem moeite
kosten en ik meen dat bij u het omgekeerde het geval is. Wij kennen in onze
Nederlandse traditie genoeg mensen die de deftigheid van het voorzitterschap
graag aanvaarden en die als het ware vanzelf tot grote en soms onbereikbare
hoogte opstijgen. Zo zit u niet in elkaar; u hebt ons vanuit uw eigen karakter
laten zien dat de voorzitter ook maar een mens is. Dat was zeker een opluchting
voor degenen die u alleen kenden van de aanduiding "de Lenin van Voorschoten".Deze betiteling doet ons zo vreemd aan dat we misschien vergeten dat u
in de anderhalf jaar van uw voorzitterschap wel degelijk enkele belangrijke
vernieuwingen hebt doorgevoerd of in gang gezet, waarvoor anderen misschien
vele jaren hadden nodig gehad. U hebt dat echter zo geruisloos gedaan dat
de Kamer zich straks nauwelijks zal herinneren dat het Bukman was die hier
het initiatief nam. Ik geef twee voorbeelden.Het eerste is de verandering van de volgorde van onze activiteiten op
dinsdag. Door het vragenuurtje vooraan, vóór de regeling en
de stemmingen, te zetten hebt u een bijdrage geleverd aan de verlevendiging
van dit instituut die effectiever is geweest dan allerlei veranderingen in
het Reglement van orde. Juist die bepalingen waarbij tot op de seconde is
vastgesteld hoeveel tijd iedere spreker heeft, gingen in tegen uw neiging
om te kijken naar het belang van de zaak en de redelijkheid.Het andere voorbeeld is dat van het zogenaamde superzware vergaderschema,
waarbij we 's ochtends om 9.00 uur beginnen en in principe zonder pauze doorvergaderen.
Ik gebruik hier niet voor niets de woorden "in principe", want dat is een
van de aardige ervaringen die we met u hebben opgedaan: principes vallen meestal
wel mee.Er zijn nog veel meer voorbeelden te geven en misschien wel betere van
uw invloed op ons functioneren, maar ik ga nu toch over op een ander aspect
van het voorzitterschap dat even belangrijk is, al komt het weinig naar buiten.
Ik doel op het leidinggeven aan onze organisatie, de mensen die hier werken.
Ook voor hen bent u niet op afstand gebleven. Er waren mensen met wie u dagelijks
contact had in en rond het Presidiumsecretariaat, waar u een buitengewoon
ontspannen sfeer hebt gecreëerd. Maar er waren ook afdelingen waar u
kennis kwam maken en er waren "vele toevallige ontmoetingen in de gang" bij
een jubileum. U was niet een voorzitter die bij een jubileum alleen even een
speechje kwam houden; neen, u waardeerde ook de gezelligheid van de receptie
na afloop. Ofschoon u al die informele contacten niet zocht als een investering
in goodwill, hebben zij het u toch mogelijk gemaakt om moeilijke problemen
aan te pakken. Ook daarvan noem ik er twee.In de eerste plaats vermeld ik een probleem waarin u bij het ontstaan
zelf geen enkel aandeel had, maar dat toch op uw bord terechtkwam, namelijk
dat van de automatisering. Ik weet hoe het gewaardeerd werd dat u bij al het
lawaai daaromheen voor de organisatie ging staan en ik meen ook dat uw bestuurlijk
gevoel ertoe heeft bijgedragen dat de golven weer zijn gaan liggen.Het andere voorbeeld is dat van de ambtelijke hoofdstructuur. Toen u eenmaal
had vastgesteld dat daarin een weeffout zat, hebt u met grote energie een
proces op gang gebracht om die fout te herstellen. Uw omgang met de ondernemingsraad
was daarbij wederom een voorbeeld van een mentaliteit, waarvoor de echte Lenin
niet bekendstond.Mijnheer de voorzitter, beste Piet. Je hebt onze vergaderingen geleid
en je hebt ons soms vertederd met de onhandigheid waarmee je tewerk ging met
de knopjes en de regels. Je hebt onze organisatie geleid en je hebt ons verbaasd
met de energie en de emotie die je daarin wilde steken. Maar aan het einde
van deze toespraak onderstreep ik dat je vooral een mens bent. Je hebt een
lange carrière in de politiek achter de rug waarin je vele moeilijke
klussen hebt geklaard. Je hebt je niet laten ontmoedigen door tegenslagen
die je soms hebt gehad. Je hebt mensen zien vertrekken op wie je gesteld was.Vandaag vertrek je zelf en de Kamer zal je missen. Wij hopen je nog vaak
hier terug te zien en wij weten dat je portret hier zal komen te hangen naast
dat van je voorgangers. Je vond zelf dat jouw voorzitterschap te kort had
geduurd om je een plaats in die galerij te geven en je hebt
zelfs aangekondigd dat je over een jaartje je portret weg zou komen halen,
omdat wij het toch niet zouden missen. Wij denken daar heel anders over, maar
omdat jij en Carolien kennelijk geïnteresseerd zijn in een herinnering
thuis aan je voorzitterschap, mag ik je hierbij een kopie aanbieden van het
portret dat wij willen houden, met de belofte dat wij jou nog eens zullen
laten portretteren, maar dan voor de galerij thuis. Piet, het ga je goed!(Applaus)De voorzitter:Waarde collega's! Anderhalf jaar voorzitterschap van de Kamer is ruim
voldoende om aan dit eervolle ambt gehecht te raken en gelukkig net onvoldoende
voor ernstige verslaving. Maar verslavend is het wel; dat geldt overigens
voor meer politieke en bestuurlijke functies. Pluche zit goed!Geachte ondervoorzitter, beste Martin. Je hebt mij toegesproken op een
manier die mij heeft aangesproken. Ik ben je daarvoor zeer erkentelijk, temeer
omdat ik de afgelopen periode heb ervaren dat je altijd recht uit je hart
spreekt, meent wat je zegt en de werkelijkheid niet door percepties daarvan
laat verdringen. Nogmaals, hartelijk dank. Hiermee zou ik trouwens de tweede
ondervoorzitter en het hele Presidium heel hartelijk willen danken voor de
samenwerking. Wij hebben solidair geopereerd op basis van openheid en zonder
blad voor de mond.Martin Zijlstra heeft al gereleveerd wat ik in mijn korte ambtsperiode
gepoogd heb aan te pakken om het functioneren van de Kamer te verbeteren.
Dat waren geen opzienbarende dingen. Gelukkig maar, want dat zou de indruk
hebben gegeven dat de parlementaire machine in december 1996 slecht geolied
was. Dat was geenszins het geval. Maar beter kan het altijd en er sluipen
bij ons nog wel eens verkeerde gewoonten binnen. Er moeten dus een paar dingen
nader onder de loep genomen worden. Ik denk aan de onderzoekcapaciteit van
de Kamer. Gelukkig is er een begin mee gemaakt. Onderzoek door de Kamer is
geen mode. De Kamer zal er ook niet gauw genoeg van krijgen. Maar het gaat
vooral om een goede afbakening van de taken van de Kamer, de Wetenschappelijke
raad voor het regeringsbeleid, het Sociaal en cultureel planbureau en andere
onderzoeksinstellingen.Ik noem een ander punt, namelijk de verhouding tussen het werk in de vaste
commissies en in de plenaire vergaderingen. Ik heb maar al te vaak ervaren
dat wat als plenaire afronding werd aangekondigd, veel weg had van een herhalingsoefening,
terwijl de paraatheid toch reeds voldoende was.Dit wordt – dat is het derde punt – een beetje in de hand
gewerkt doordat kleinere fracties soms niet intensief in het commissiewerk
konden participeren en dan alles in de plenaire brachten. Dat is dan voor
grotere fracties, die al goeddeels uitgediscussieerd waren, een extra verleiding
om ook maar weer van start te gaan. Ik zie daar niet onmiddellijk een oplossing
voor, maar het maakt het Kamerwerk er niet doelmatiger op en het behoeft daarom
de aandacht van de nieuwe voorzitter én van de commissie voor de Werkwijze
der Kamer, want daar is de nieuwe voorzitter ook voorzitter van.Ik noem als vierde punt Europa. Dat krijgt geleidelijk aan meer aandacht
en dat moet ook, want hoe afhankelijker Nederland wordt van Europese beslissingen,
des te belangrijker het is dat ook nationale parlementen greep houden op de
besluitvorming in Brussel. Het is vanmiddag al eerder gezegd. In dat kader
moet mijns inziens de verhouding tussen de algemene commissie voor Europese
Zaken en verschillende vaste commissies regelmatig worden bijgesteld. Wij
zijn overigens met onze donderdagmiddagzittingen op de goede weg.Waarde collega's! Het zou kunnen zijn dat wij op weg zijn naar een zo
gedetailleerd regeerakkoord, dat de Kamer volop tijd krijgt aan deze organisatorische
punten aandacht te schenken. Dat zal overigens nooit de ware grond vormen
voor zo'n gedetailleerd regeerakkoord. Ik ben het met allen eens die van mening
zijn dat voor het goed functioneren van een dualistisch stelsel een getailleerd
regeerakkoord beter is dan een gedetailleerd regeerakkoord. Maar ja, dat wordt
niet in deze zaal uitgemaakt. Wij moeten in deze zaal er echter wel op letten
dat het functioneren van de volksvertegenwoordiging wordt verbeterd en niet
negatief wordt beïnvloed door typen regeerakkoorden. Vandaar mijn opmerking,
die in de ogen van sommigen wellicht wat ongepast is, waarvoor mijn excuses.
De opmerking is echter gemaakt; daar is niets meer aan te doen en terugnemen
heeft ook geen zin.Overigens heb ik de afgelopen periode ervaren hoe goed het is dat een
voorzitter zich niet te veel mengt in de substantie van politieke debatten
hier in huis. Hoe goed om de onafhankelijkheid van het voorzitterschap te
garanderen, maar hoe lastig tegelijkertijd: popelen om mee te doen en met
kromme tenen die verleiding toch weerstaan. Nu, is die verleiding weerstaan,
dan trekken die tenen wel weer recht.Wat zit er dan toch voor boeiends in dat voorzittersambt, als je bijna
niets mag wat een politicus van nature graag doet? Ik denk dat het vier hoofdelementen
zijn.In de eerste plaats het voorbereiden en leiden van de plenaire vergaderingen.
Het is boeiend om te zien hoe de hazen lopen en enerverend om te ervaren hoe
op basis van het rotsvaste geloof in eigen gelijk, waarmee bijna elk debat
begint, inclusief niet aflatende pogingen andermans ongelijk overtuigend aan
te tonen, toch compromissen mogelijk zijn; soms voorgebakken, dat moet erbij
gezegd, maar ook vaak de resultante van een debat. Ik kan zonder enige reserve
verklaren dat ik in mijn werkzame leven geen andere periode van anderhalf
jaar kan aangeven waar ik dossiers en mensen beter heb leren kennen.Het tweede element is het Kamerbedrijf in engere zin: al die honderden
mensen die het met elkaar mogelijk maken dat 150 afgevaardigden hun functie
goed kunnen vervullen. De motivatie, de bereidheid om, als het nodig is, dag
en nacht en bij ontij aan te treden, heeft mij zeer getroffen – zeer
aangenaam getroffen, wel te verstaan – waarvoor mijn hartelijk dank:
dat was klassewerk.Het derde element is het representeren van de Kamer, nationaal en internationaal,
extern en in eigen huis, en op bezoek Voorzittergaan en bezoek ontvangen;
ogenschijnlijk van secundair belang, maar voorzover mijn ervaring strekt,
van grote betekenis voor de goede naam en faam van de volksvertegenwoordiging.Het vierde element is het beschikbaar zijn voor iedereen. Martin Zijlstra
sprak daarover.Alle vier elementen hebben mij buitengewoon geboeid en daarom heb ik van
de eerste tot en met de laatste Kamerdag veel plezier in dit voorzitterschap
gehad. Het is een ietsje gecompliceerder en zeker tijdrovender dan op het
eerste gezicht lijkt. Ik heb het niet alleen met genoegen gedaan maar ook
een eer gevonden dit ambt te mogen bekleden, laverend tussen wijsheid en eigenwijsheid,
zowel van mijzelf als van u. Dat hield de spanning erin!De overmorgen te benoemen nieuwe voorzitter wens ik alle goeds. Eén
ding heeft de opvolger mee. Het aantal fracties is teruggelopen van vijftien
naar negen, voorlopig althans. Ook de nieuwe voorzitter zal moeten tellen
en dan zou ik zeggen: begin met deze zegening.Waarde collega's het ga u allen goed, hetzij in de Kamer hetzij daarbuiten;
hetzij op het Binnenhof hetzij op het Buitenhof. En laat uitstralen dat het
Binnenhof er is voor het Buitenhof en niet omgekeerd. Alleen zo kan de parlementaire
democratie haar waarde blijven behouden en, kan het zijn, versterken. Ik dank
u zeer!Sluiting 17.30 uur 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/h-tk-19971998-5675-5683.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl