Behandeling van het wetsvoorstel Wijziging van de Mediawet in verband met het bevorderen van een gezamenlijke strategie en duidelijke regie met betrekking tot de programmering van de landelijke publieke omroep, alsmede het aanbrengen van een helderder afbakening tussen toezicht, bestuur en professionele werkprocessen binnen de organisatie van de landelijke publieke omroep (29991)
Staten-Generaal — Handelingen 
Datum: 2014-07-06 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Handeling 2004-2005, pag. 1463-1477

 
 
 

Handeling

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Vergadernummer
Datum vergadering

19-07-2005

Eerste Kamer der Staten-Generaal

2004-2005

nr. 31, pagina 1463-1477

04-07-2005

 

 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties over kamerdossier

Kamerdossier 29991Toon publicaties die dit dossier behandelen

 
 
 Publicaties in vergadering

Lijst van besluiten (maandag 4 juli 2005)Pagina 1489-1489
Behandeling van: - het wetsvoorstel Wijziging van de Wet toezicht beleggingsinstellingen met het oog op de modernisering van de wet en implementatie van richtlijn nr. 2001/107/EG en richtlijn 2001/108/EG van 21 januari 2002 (28998); - het wetsvoorstel Goedkeuring van het op 3 november 2001 te Rome totstandgekomen Internationaal Verdrag inzake plantgenetische bronnen voor voedsel en landbouw, met bijlagen (Trb. 2002, 134) (29656) (R1764); - het wetsvoorstel Wijziging van de Wet milieubeheer en de Wet verontreiniging oppervlaktewateren (verduidelijking in verband met de EG-richtlijn inzake geïntegreerde preventie en bestrijding van verontreiniging; vergunning op hoofdzaken/vergunning op maat) (29711) en 5 andere wetsvoorstellen (29737, 29828, 29952, 30006 en 30090)Pagina 1453-1454
Behandeling van het wetsvoorstel Wijziging van het Wetboek van Strafvordering en enkele andere wetten in verband met de regeling van bevoegdheden tot het vorderen van gegevens (bevoegdheden vorderen gegevens) (29441)Pagina 1454-1463
Behandeling van het wetsvoorstel Wijziging van onder meer de Wet op het primair onderwijs, de Wet op de expertisecentra en de Wet medezeggenschap onderwijs 1992 in verband met de invoering van lumpsumbekostiging in het primair onderwijs (29736)Pagina 1477-1483
Behandeling van het wetsvoorstel Wijziging van hoofdstuk 18 van de Wet milieubeheer (Handhavingsstructuur) (29285)Pagina 1483-1489
Lijst van ingekomen stukken, met de door de Voorzitter terzake gedane voorstellen (maandag 4 juli 2005)Pagina 1489-1491
Behandeling van de volgende voorstellen van de commissie voor de Verzoekschriften: - res van L.J. Lindeman te Eindhoven betreffende het handelen van de belastingdienst (XXIV-A); - res van D.A. Pugh te Eindhoven betreffende het handelen van de belastingdienst (XXV-A); - res van J.A. Vreugdenhil te Leersum betreffende de aftrek van kosten van juridische bijstand (XXVI-A); - res van G.M.G. van de Vinne te Vaïssac (Frankrijk) betreffende het handelen van de belastingdienst (XXVII-A); res van M. Buyankara te Schiedam betreffende het handelen van de belastingdienst (XXVIII-A).Pagina 1453-1453
Presentie en opening (maandag 4 juli 2005)Pagina 1453-1453
Behandeling van het wetsvoorstel Wijziging van de Mediawet in verband met het bevorderen van een gezamenlijke strategie en duidelijke regie met betrekking tot de programmering van de landelijke publieke omroep, alsmede het aanbrengen van een helderder afbakening tussen toezicht, bestuur en professionele werkprocessen binnen de organisatie van de landelijke publieke omroep (29991)Pagina 1463-1477

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 90 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
Aan de orde is de behandeling van:het wetsvoorstel Wijziging
van de Mediawet in verband met het bevorderen van een gezamenlijke strategie
en duidelijke regie met betrekking tot de programmering van de landelijke
publieke omroep, alsmede het aanbrengen van een helderder afbakening tussen
toezicht, bestuur en professionele werkprocessen binnen de organisatie van
de landelijke publieke omroep (29991).De voorzitter:Ik heet de staatssecretaris van harte welkom.De beraadslaging wordt geopend.Mevrouw Witteman (PvdA):Voorzitter. Dit wetsvoorstel gaat om sturing en regie van de publieke
omroep. "Mannen om een tafel, een enkele vrouw. Ze kaarten, ze kwartetten,
ze ruilen in en uit, mag ik van jou, dan krijg jij van mij. Toen de avond
viel, zochten ze hun handen om schouders te bekloppen. Tevergeefs, verspeeld,
overspeeld." Dit beeld komt bij mijn fractie op als zij denkt aan de bedding
die moest worden uitgehakt alvorens deze wetswijziging erdoorheen kon worden
geleid. Een wetswijziging als een stromende rivier, was dat maar waar! Met
horten en stoten, veel uitruil en symboolpolitiek. De niet-gekozen burgemeester
gaf rond Pasen de aftrap. Wij redden het kabinet als de omroepvoorzitters
een toontje lager mogen zingen. Mag ik dan van jou de netcoördinatoren?
Dan krijg jij de omroepvoorzitters. Mag ik dan meer geld voor de omroepverenigingen,
dan mag jij meer macht aan de raad van bestuur, en souffleren wij De Geus.
Dan wil ik de NPS, en krijg jij meer geld voor je herzuiling, en Brandpunt
terug.Om een kabinetscrisis te voorkomen, wordt er in achterkamertjes tegelijkertijd
onderhandeld over Borssele, publieke omroep en de WAO. Het inderhaast gesloten
akkoord, het reces nadert en het kabinet wankelt, ademt de sfeer van compromis
en alle partijen tevreden stellen, en helemaal niet van de staatssecretaris,
die mijn fractie heeft leren kennen als iemand die helder kan denken en duidelijke
keuzes kan maken.Waar gaat het om? Na de bespreking van de BNN-wet vorig jaar in deze Kamer
en het verschijnen van het rapport van de visitatiecommissie-Rinnooy Kan,
in april 2004, wordt duidelijk dat er iets mis is met de publieke omroep.
Belangrijkste kritiekpunten: kijkersaantallen lopen terug, bereik onvoldoende,
waardering onvoldoende, jongeren en allochtonen worden nauwelijks bereikt,
te weinig drama, geen bewustzijn van de nieuwe media en last but not least,
de publieke omroep heeft geen adequaat antwoord kunnen formuleren op de oprukkende
commerciële televisie. Hierop roept de staatssecretaris de noodtoestand
uit, en besluit op aandringen van deze Kamer de concessieperiode van vijf
jaar tot drie jaar te verkorten, tot 2008, waarna een geheel nieuw mediabestel
zal gaan functioneren. De voorliggende wetswijziging dient de tussenliggende
periode te regelen.Wat doet deze wet? Deze wetswijziging heft de Raad van Advies, waarin
de omroepvoorzitters het voor het zeggen hadden, op en zet die voorzitters
neer in een college van omroepen, waarvanuit zij inbreng kunnen leveren. Advies
mag, bepalen niet. De regierol van de programmering komt geheel
bij de raad van bestuur te liggen, en bij de netcoördinatoren als hun
afgezanten. Inmiddels zijn deze personen er door de Tweede Kamer weer uitgehaald.
De raad van bestuur krijgt 25% geoormerkt geld om die programma's te laten
maken die de omroepen laten liggen. Dit geld gaat af van de omroepgelden.
Tussen de overheid, de raad van bestuur en de omroepverenigingen worden prestatieafspraken
gemaakt. Er wordt een onafhankelijke raad van toezicht aangesteld, die de
raad van bestuur controleert en knopen doorhakt bij onenigheid tussen raad
van bestuur en de omroepverenigingen. Over de raad van toezicht en de netcoördinatoren
stelt mijn fractie de staatssecretaris de volgende vraag. De raad van toezicht
zal worden samengesteld uit onafhankelijke leden. Zij zullen benoemd worden
door de Kroon. Een commissie zal zich buigen over de sollicitaties. Wie zitten
er in die commissie? Kan de staatssecretaris garanderen dat er tussen nu en
1 september tijd genoeg is voor een zorgvuldige sollicitatieprocedure?
De raad van toezicht benoemt en ontslaat de raad van bestuur. Waarop precies
controleert deze raad van toezicht de raad van bestuur? Met andere woorden,
waarop kan de raad van bestuur specifiek worden afgerekend? Wanneer volgt
ontslag?De raad van toezicht heeft een beslissende rol in de geschillen tussen
de raad van bestuur en het college van omroepen. Is de rol van onafhankelijk
toezichthouder te combineren met de rol van scheidsrechter? Is daarvoor een
geschillencommissie niet een beter instrument? Waarom hebt u op verzoek van
de Tweede Kamer de netcoördinatoren uit de wet gehaald? Is dat niet een
staaltje van symboolpolitiek? De raad van bestuur heeft hen in ieder geval
nodig als vooruitgeschoven uitvoerders en controleurs van zijn beleid.Meer centrale sturing door managers, door de politiek voorgedragen en
benoemd, met als sturingsmiddel prestatiecontracten tussen de staatssecretaris
en de managers opgemaakt en toezicht door onafhankelijke Kroonbenoemden. Tevergeefs
zoekt mijn fractie in deze achtertuin van de overheid de professionals, de
makers en niet te vergeten de kijker die toch het geld opbrengt om zijn publieke
omroepen draaiende te houden. De staatssecretaris zal zeggen: die zijn toch
vertegenwoordigd in het nieuwe college van voorzitters van omroepen, die de
programma's maken en via hun leden in contact staan met de kijkers? Ja, maar
uit deze wetswijziging is te lezen dat het juist de omroepvoorzitters zijn
die kaltgestellt moeten worden, omdat zij aan de wortel zouden staan van de
neergang van de publieke omroep.De omroepvoorzitters als zondebok. Is dat terecht, zo vraagt mijn fractie
zich af. Rinnooy Kan is van mening dat de omroepen goed presteren en alleen
meer moeten samenwerken. De Raad van State sluit zich daarbij aan. De gewenste
veranderingen kunnen ook binnen het huidige bestel doorgevoerd worden, aldus
deze raad. Daar is geen wetswijziging voor nodig, temeer daar er gewerkt wordt
aan een spiksplinternieuw mediabestel. Ook zijn de omroepen hard bezig intern
hun zaken op orde te brengen, zie hun tienpuntenplan. Waarom geeft de staatssecretaris
hen geen kans om zich voor te bereiden op hun toekomst? Misschien leiden hun
plannen tot nieuwe, frisse zienswijzen op mediabeleid.Mijn fractie vermoedt een konijn. Waarom nu deze wetswijziging even tussendoor
geconcipieerd en onder tijdsdruk behandeld in de Tweede Kamer en op het nippertje,
zonder schriftelijke ronde, voorgelegd aan deze Kamer? En nog wel zo'n ingrijpende
wetswijziging? Ingrijpender dan nodig, vindt de Raad van State. Waarom, is
de vraag. Antwoord: omdat het achterliggende doel van de staatssecretaris
is te komen tot het ontmantelen van de verzuiling. Je hoeft niet helderziende
te zijn om te voorzien dat dit het begin van het einde van de omroepverenigingen
is. Zie hier het konijn dat uit de hoge hoed van de vele verhullende woorden
tevoorschijn springt. Woorden die tot doel hebben de coalitie zand in de ogen
te strooien. Het zandmannetje sust de partijen zachtjes in slaap. Het stapsgewijze
verschuiven van zendtijdgarantie en geld van de omroepen naar de raad van
bestuur zal uiteindelijk leiden tot het marginaliseren van de omroepen, totdat
deze zich noodgedwongen omvormen tot productiemaatschappijen die met een koffer
vol programma's, concurrerend met elkaar, moeten leuren langs de deuren van
de leden van de raad van bestuur, want wie betaalt, bepaalt. Het rapport van
de raad voor cultuur wijst ontegenzeggelijk in die richting.De fractie van de PvdA wil de staatssecretaris naar aanleiding hiervan
een vraag stellen. Is het opheffen van de omroepverenigingen niet eigenlijk
de diepste wens van de staatssecretaris en dwaalt zij alleen maar langs omwegen,
zoals het opheffen van de NPS en herzuiling, dus weer katholieke en protestante
opinierubrieken, om de coalitie tegemoet te treden? Mijn fractie wil de staatssecretaris
erop wijzen dat met dit gedraai het grote gevaar is dat het historisch momentum
voor een nieuw mediabestel voorbij gaat, tussen onze handen doorglipt omdat
wij de zaak niet meer helder voor ogen krijgen, verduisterd als wij worden
door het korte zicht van partijen die het nieuwe bestel aan het verleden vast
willen klinken. Plato zei al: een goed politicus denkt niet alleen aan het
waarborgen van het belang van de eigen groep, maar weegt de hele gemeenschap.Mevrouw de voorzitter. Mijn fractie nodigt de staatssecretaris uit de
boeien los te gooien en om in alle vrijheid, de blik op de toekomst, een spiksplinternieuw
mediabestel te ontwerpen. Het is nog niet te laat. De staatssecretaris vindt
mijn fractie aan haar zijde wanneer zij het verleden met zijn verzuiling achter
zich laat.Het zijn voor de publieke omroep en haar beleidsmakers ook geen gemakkelijke
tijden. In rap tempo internationaliseert, globaliseert en digitaliseert de
samenleving. Er is steeds meer commerciële televisie en de distributieplatformen
nemen toe. Internet is niet meer in de hand te houden en "on demand"-televisie
is er al. Maak daar maar eens goed beleid voor. Eén ding moet je niet
doen: je door angst laten leiden. Mijn fractie wil bij die angst even stilstaan,
omdat zij het gevoel heeft dat die angst al te zeer het mediabeleid voor de
toekomst zal gaan bepalen. De angst voor de commerciëlen zit er goed
in. Talpa wordt opgericht en de publieke omroep probeert angstvallig zijn
sterren vast te houden. Ook de staatssecretaris verwijst in haar stukken naar
de concurrentie. Wij moeten een antwoord klaar hebben op nieuwe commerciële
initiatieven, schrijft zij in de memorie van toelichting. Hoezo "antwoord
klaar"? Een prestatiecontract extra naast al die afspraken over bereik, pluriformiteit,
kwaliteit, herkenbaarheid, integriteit en transparantie? Meten is weten? Zo
dichtplempen met cijfers en procenten dat een televisieprogramma een invuloefening
wordt? Mijn fractie noemt dit angstig beleid. Angstig beleid om de gunst van
de kijker, beleid dat elke innovatie in de kiem smoort. Je hebt een prachtig
idee dat bijvoorbeeld technologisch innovatief kan uitpakken, maar helaas,
het past niet binnen het prestatiecontract.Bekijk het eens anders, raadt mijn fractie de staatssecretaris aan. Door
de commerciële televisie worden juist kansen gecreëerd. Je wordt
immers gedwongen je beleid aan een onderzoek te onderwerpen en je taak te
herdefiniëren. Wat bracht de uitvinding van de fotografie met zich rond
1900? Dat de schilders zich een andere opdracht stelden en niet meer naar
de natuur schilderden. De impressionisten zagen het licht en dat in meerdere
opzichten. Ook het theater maakte ooit moeilijke tijden door. Toen de film
opkwam, vreesde het een grote concurrent, totdat men zich realiseerde hoe
theater zich onderscheidde van de film. Het is namelijk live. Je beleeft het
samen met de toneelspelers, je ademt het in, je ondergaat het samen met de
andere toeschouwers om je heen en je wordt als het ware opgenomen in dezelfde
gemeenschap. Ten gevolge van dit inzicht veranderde de speelstijl en de theaterarchitectuur.
De kleine zaal ontstond waarin de lijst werd afgebroken, zodat de acteur zich
in dezelfde ruimte bevond als de toeschouwer. "Dichterbij" werd het toverwoord.
In onze tijd buiten wij het verschil niet alleen uit, maar lijven wij de concurrent
ook in. Op het toneel wordt film gebruikt als overdrachtsvorm naast het gesproken
woord. Internet is al een pied-à-terre van de televisie geworden.Mijn fractie leert van de geschiedenis en maakt van een concurrent een
inspiratiebron. Let op! De commerciële televisie behandelt zijn kijkers
als consumenten, consumenten die krijgen wat zij vragen. Vraaggestuurde programmering
dus. Zijn taak is immers, de adverteerders zo veel mogelijk kijkers te bezorgen,
het liefst tussen 19 en 49 jaar, het meest koopkrachtige segment van het kijkerarsenaal.
De publieke omroep zou haar kijkers daarentegen als burgers moeten zien voor
wie hij een aanbod verzorgt dat ingegeven wordt door zijn functie, namelijk
"to be an island of trust", zoals de Europese Raad het formuleert. "An island
of trust" in een wereld waarin wij aan het verdwalen zijn. Een levende democratie
kan niet zonder een door al zijn burgers gedeelde publieke ruimte, waar gemeenschappelijke
referentiekaders kunnen worden opgebouwd, de grote verhalen verteld en almaar
opnieuw geïnterpreteerd, en betekenisvolle meningsverschillen uitgewisseld.
Het democratisch debat wordt zo op gang gehouden en de sociale cohesie bevorderd.Lang geleden, in een nog overzichtelijke samenleving, aan de bron van
onze beschaving, had je de agora als plaats waar de mensen elkaar ontmoetten,
discussieerden en nieuws en kennis uitwisselden en overdroegen. Ook de vreemdelingen
werden er verwelkomd. De publieke omroep kan zo'n plek innemen. De agora,
waar wij naartoe gaan om elkaar te ontmoeten, om te leren, om te lachen, dat
ook, en om multimediaal mee te praten. Soms klinkt er een wereldomvattende
schreeuw, zoals tijdens Live 8. Soms is het er stil. Aandacht is er altijd,
voor iedereen.In schril contrast met dit mooie beeld staat het schrikbeeld dat oprijst
uit de voorliggende wet. De raad van bestuur krijgt 25% van het totale budget
om de programmering bij te stellen c.q. aan te vullen, lezen wij. Geld als
sturingsinstrument voor de programmering. Dat is een regelrechte kopie van
de commerciële televisie. Geeft dit niet te denken, vraagt mijn fractie
aan de staatssecretaris. Een publieke omroep moet zijn programmering toch
inhoudelijk aansturen? Dat moet niet door managers die zwaaien met prestatiecontracten
op straffe van programmaweigering, maar door professionals die verstand hebben
van het vak televisie maken. De vraag waarmee de staatssecretaris zich moet
bezighouden, is niet hoe de publieke omroep zo goed mogelijk kan concurreren
met de commerciële televisie, maar hoe de publieke omroep zich zo goed
mogelijk kan onderscheiden van de commerciële televisie. It's the content.Dat mijn fractie niet helemaal op haar achterhoofd is gevallen, en dus
vreest met terechte vreze, bewijzen de gebeurtenissen van de afgelopen dagen.
De NOS, waarvan de NPS in 1988 is afgesplitst, was als gezamenlijkheid van
de omroepen juist opgericht als forum, om daarin het open debat tussen de
zuilen, partijen en het middenveld te organiseren. Wie moet in de nabije toekomst
deze taak overnemen? De omroepen kunnen dat niet meer, aangezien zij juist
alleen nog maar voor hun eigen opinie mogen uitkomen.Deze vraag roept weer nieuwe vragen op. Kan de staatssecretaris mijn fractie
toezeggen dat zij streeft naar een reclamevrije publieke omroep? Mijn fractie
is verheugd dat de reclame rond kinderprogramma's wordt afgeschaft, maar de
staatssecretaris zou mijn fractie nog meer plezier doen, wanneer de hele publieke
omroep van reclame bevrijd zou kunnen worden. Is de staatssecretaris het met
mijn fractie eens dat de publieke omroep zich dan echt zou kunnen onderscheiden
van de commerciële? Dat gaat geld kosten! Ja zeker. Maar de staatssecretaris
vindt het toch ook belangrijk dat de publieke omroep echt helemaal van ons
wordt en niet ook een beetje van de reclame?Linda de Mol juichte bij de presentatie van Talpa: Talpa is van u en niet
van de overheid. Dat was een leugen. Talpa is van de adverteerders, die op
elk moment, ongenood, binnen kunnen dringen met hun volle boodschappentassen.
Wie betaalt bepaalt immers?Is het niet beschamend dat in Frankrijk € 83 per hoofd van de
bevolking wordt uitgegeven aan cultuur en in Nederland € 0,13? Dat
is het laagste bedrag in Europa. Ook aan onderwijs geven wij het minste uit.
Is onze beschaving ons dan niets waard? Wat is onze beschaving de staatssecretaris
waard?In deze Kamer dienen wij wetten te beoordelen op kwaliteit en uitvoerbaarheid,
bijvoorbeeld door de vraag te stellen of de wetswijziging de beoogde verbeteringen
teweegbrengt. Omdat de beoogde verbeteringen in deze wetswijziging pas achteraf
gemeten kunnen worden, stel ik de vraag anders. Zijn door deze wijzigingen
de voorwaarden aanwezig voor de omroepverenigingen, die tot 2008 nog de belangrijkste
aanleveraars zijn van programma's, om kwalitatief hoogwaardige programma's
te maken? Mooie televisieprogramma's kun je het beste benaderen als artistieke producten,
zoals een toneelvoorstelling, een schilderij of een compositie. Uiteraard
komt er een hoop technische vaardigheid en vakmanschap bij kijken, maar het
standpunt, de bron, is creativiteit, te herkennen aan de ziel van het werk.
Een goed televisieprogramma is bezield. Welnu, om programma's met een ziel
te kunnen maken – of het nu het journaal, een opinieprogramma of een
documentaire is – is het nodig dat er journalistieke en programmatische
onafhankelijkheid is, een goed inspirerend werkklimaat, continuïteit,
geen tijdsdruk – het kan lang duren voordat een programma succes heeft –
een creatief team waarop je kunt rekenen, royale samenwerking op het net en,
heel belangrijk, uitzendgarantie. Hoe zit dat de komende drie jaren met deze
wet? Zullen de omroepen en de makers een beetje prettig kunnen werken in Hilversum?
Helaas, op alle punten werd negatief gescoord. De pijn wordt vooral veroorzaakt
doordat de omroepen en de makers zich langzaam voelen doodbloeden.Dat het omroepbestel op de schop moet, daar is iedereen het over eens.
Doe het dan ook duidelijk! Óf je gaat het bestel van binnenuit grondig
renoveren. De omroepen waren daar al mee bezig. Óf je begint opnieuw
te werken aan een heel ander model. Daar hadden ze in Hilversum graag over
willen meedenken. Het concurrentiedenken werpt nu al zijn schaduw vooruit.
De reorganisatie is begonnen. De eerste ontslagen zijn gevallen. Waarom zou
je nog iets moois bedenken als het misschien toch niet wordt uitgezonden?
Het ziet er somber uit voor de komende jaren. Het beeld staat nog niet op
zwart, maar de humeuren wel.De heer Luijten (VVD):Ik kan uw betoog in grote lijnen volgen. De publieke omroep zou een eiland
van vertrouwen moeten zijn. Ik hoor allemaal prachtige vergezichten, maar
de vraag is hoe u dat allemaal gaat organiseren. Hoe wilt u dat concreet vormgeven?
Ik begrijp ook niet zo goed wat in uw verhaal de rol van de omroepen is. Spelen
die daar geen rol meer in? De publieke omroepen hebben toch jarenlang de tijd
gehad om zelf met een initiatief te komen? De creativiteit die u ze toedicht,
heb ik op dit punt nog niet gezien.Mevrouw Witteman (PvdA):Kunt u uw vragen misschien nog een keer herhalen? Ik ben heel verkouden,
dus ik heb ze even niet onthouden.De heer Luijten (VVD):Dat is niet erg. De eerste vraag was dus hoe u het gaat organiseren. De
tweede vraag was of de omroepen geen plek meer hebben in uw model. De derde
vraag was of de omroepen niet genoeg tijd hebben gehad om die prachtige vergezichten
die u schetst vorm te geven. Hun creativiteit heeft kennelijk niet tot dat
prachtige bestel geleid.Mevrouw Witteman (PvdA):Ik heb net een beeld geschetst van de agora. Dat is het nu niet. Je kunt
je afvragen wie daaraan schuld heeft. Het bestel zoals het nu is, heeft niet
zodanig gewerkt dat men zich heeft kunnen ontworstelen aan de strijd met de
commerciëlen. De publieke omroepen zijn er eerder op gaan lijken dan
dat zij zich daarvan hebben onderscheiden. Dat is ook de schuld van de omroepverenigingen.
Moeten wij die dan handhaven? U hebt kunnen horen dat ik op dit moment niet
echt kies. Mijn fractie is erg voor een nieuwe kijk op het omroepbestel. Wij
vinden het niet goed dat er nu een omroepbestel ontstaat waarin een deel van
het oude bestel als een relikwie blijft hangen. Er wordt dus niet gekozen
voor een nieuwe weg. Mijn fractie geeft de voorkeur aan een geheel nieuw omroepbestel,
waarin de omroepverenigingen niet als verzuilde verenigingen opereren. Het
is goed mogelijk dat zij blijven als productiemaatschappijen of als werkmaatschappijen,
maar dan opgezet vanuit een nieuwe manier van denken. Terwijl dit proces plaatsvindt,
is de visie op de publieke omroep doorgedrongen in de hoofden en de harten
van de mensen die er werken. U bent vast ook in Hilversum geweest om met de
mensen daar te praten. De wil is groot. De creativiteit is op zichzelf ook
groot, maar die wordt gesmoord door het bestel. Men is er nog niet aan toegekomen
om die stap te maken.De heer Luijten (VVD):Ik kan hier heel weinig mee. Ik dacht dat u een heel eind kwam in de richting
van het voorstel zoals het er nu ligt. De omroepen moeten misschien wel productiemaatschappijen
worden en moeten zich inderdaad maar weer eens gaan bezighouden met het maken
van programma's in plaats van naar elkaar te blijven kijken. Ziet u het nu
met of zonder de omroepen? U zegt wel dat het een heel nieuwe manier van denken
moet worden, maar daar kunnen wij natuurlijk niet bij stil blijven staan,
want de commerciële treinen razen wel door!Mevrouw Witteman (PvdA):Maar ik heb de nadruk gelegd op de nieuwe manier van denken. Als het om
het onderhavige wetsvoorstel gaat, vind ik het een slecht voorstel omdat,
wil je de omroepverenigingen behouden, zij geen kans hebben om hun creativiteit
naar buiten te brengen. Dat is mijn grootste bezwaar tegen dit wetsvoorstel.
De omroepverenigingen worden nu zo'n beetje kaltgestellt, ontdaan van hun
macht, omdat ze van bovenaf worden aangestuurd en niet meer van binnen uit.
Daarom zei ik ook dat een televisieprogramma een creatief, een artistiek product
is en dat een dergelijk product niet tot stand kan komen als het aan zoveel
regeltjes moet voldoen. Een artistiek product kan tot stand komen binnen een
artistiek klimaat waarin makers de tijd hebben om de vonk te krijgen om tot
iets te komen. Dat kan begeleid worden door een omroepvereniging, dat maakt
mij op zich niet zoveel uit, maar er moet in ieder geval wel de ruimte voor
zijn. Door de manier waarop het nu wordt ingericht, wordt die ruimte zodanig
beperkt dat de creativiteit niet meer tot bloei kan komen. Dat heb ik willen
proberen te zeggen. Dit is de eerste stap; zet ze in een hoek en laat ze de
dingen doen die ze doen, maar dan wel met fikse prestatiecontracten van bovenaf
geregeld. Maar laten wij elkaar niet voor de gek houden, want er komt ongetwijfeld
een volgende stap. Ik snap ook niet dat de coalitiepartijen hier in trappen.
De volgende stap zal zijn dan de omroepverenigingen nog maar zo'n klein beetje
van het geld krijgen, alleen nog maar opiniërende programma's mogen maken
zoals in de zestiger en zeventiger jaren en verder helemaal niets meer mogen
behalve dan leuren bij de raad van bestuur om een kans te krijgen om een programma
te maken. Ik ben er een beetje boos om en dat zult u ook aan mijn toon horen,
want hier wordt een spel gespeeld. Ik mag de staatssecretaris
heel graag, dus het is zeker niet persoonlijk bedoeld. Er wordt een spel gespeeld
omdat de coalitie is zoals zij is. Iedereen trapt er in – ik zeg het
maar zoals het mij in de mond komt – en over enkele jaren zal iedereen
zeggen: had ik het maar geweten, dan was ik toen wat duidelijker geweest en
zou ik in opstand zijn gekomen. Dat zijn doekjes voor het bloeden, dames en
heren!De heer Schouw (D66):Ik voel mij als coalitiepartij hier toch wel een beetje door aangesproken.
Er wordt een spel gespeeld en ik stink er in! Ik zou dan toch wel wat preciezer
willen weten wat dan het spel is en waar ik dan in zou stinken. Ik ben daar
met name zo in geïnteresseerd omdat u volgens mij de governance-structuur
zoals die vandaag aan de orde is voor de omroepen juist tegemoet komt aan
uw punt dat de omroepverenigingen weer gaan doen waar zij goed in zijn, namelijk
creativiteit van onderop om programma's te maken.Mevrouw Witteman (PvdA):Ik denk dat ook uw partij het prima vindt zoals het nu gaat. Ik zal de
verschillende partijen apart benaderen. Ik denk dat het CDA het meest voor
de gek wordt gehouden, dat de VVD wel de omroepverenigingen wil behouden,
dat D66 dat eigenlijk niet wil, maar er toch wel mee instemt omdat dit goed
voor de coalitie is. Eigenlijk wil de VVD ook iets anders, namelijk een BBC-model
zonder reclame!De heer Van der Lans (GroenLinks):Misschien moeten wij ook even over de PvdA praten. Ik denk dat wij twee
dingen moeten constateren. Het eerste is dat het publieke bestel met allerlei
ontwikkelingen wordt geconfronteerd en het tweede is dat wij met een erfenis
uit het verleden zitten, waarvan het de vraag is of de dragers van dat enorme
pluriforme publieke bestel met zijn allen wel die grote nieuwe ontwikkelingen
aan kunnen. U zult dus moeten kiezen voor de functie van de publieke omroepverenigingen.
Zijn dit de dragers van het nieuwe bestel of zijn zij dit niet? U draait hier
voortdurend omheen en daarmee neemt u ook het risico dat u doorgaat op de
weg die veel te traag is om de aanpassingen aan te brengen die nu noodzakelijk
zijn. U draait ook een beetje om de hete brij heen. De vraag is dus: zijn
de publieke omroepverenigingen nog de dragers van het nieuwe bestel. Ik denk
dat u die vraag moet beantwoorden, want anders komen wij geen steek verder
en zitten wij over tien jaar nog met dit probleem.Mevrouw Witteman (PvdA):Het is heel natuurlijk heel interessant om een filosofisch debat te voeren
over de vraag of de omroepverenigingen nog wel de dragers zijn van het nieuwe
bestel, maar wij zitten nu in deze situatie en daar wind ik mij over op. Ik
vind, en dan spreek ik ook namens mijn fractie in de Eerste Kamer, dat de
omroepverenigingen niet de dragers van de profilering zijn, maar wij zitten
nu in deze situatie. Het klinkt misschien wat ambigu, maar ik probeer nu de
mogelijkheden te bekijken voor de zittende omroepverenigingen en tegelijkertijd
te schetsen hoe het in de toekomst met de omroepverenigingen zou moeten gaan.
De manier waarop er nu met hen wordt gesold, vind ik schandalig. Dan kan ik
het intussen wel goed vinden dat de omroepverenigingen zouden verdwijnen,
maar ik wil dit niet los daarvan zien, omdat ik ook betrokken ben bij de werkomgeving
van de mensen die bij de omroepverenigingen werken.De heer Van der Lans (GroenLinks):Mevrouw Witteman, u bent de vleesgeworden tragiek van de besluitvorming
over het publieke bestel in Nederland.Mevrouw Witteman (PvdA):Iedereen is het erover eens dat het omroepbestel op de schop moet, maar
doe het dan duidelijk, aldus de medewerkers in Hilversum. Of je gaat het bestel
van binnenuit grondig renoveren, de omroepen waren daar al mee bezig, of je
begint opnieuw op weg naar een heel ander model. Zij hadden daar graag aan
willen meewerken. Het concurrentiedenken werpt nu al zijn schaduw vooruit,
de reorganisatie is begonnen en de eerste ontslagen zijn gevallen. Waarom
zou je nog iets moois bedenken als het misschien toch niet wordt uitgezonden?Het ziet er somber uit de komende jaren. Het beeld gaat nog niet op zwart,
maar de humeuren wel. Hoe denkt de staatssecretaris onder deze werkomstandigheden
de pluriformiteit en vooral ook de kwaliteit tot 2008 te waarborgen? Of moeten
de omroepen maar helemaal ophouden met het zelf maken van programma's en alleen
nog maar programma's kopen? De agora wordt dan een markt in een heel andere
betekenis en een ziel kun je niet kopen, wel verkopen.Wij verheugen ons op de antwoorden van de staatssecretaris. Jammer genoeg
komen die pas morgen.De heer Woldring (CDA):Ik heb de rijke visoenen van mevrouw Witteman met groot respect gevolgd.
Dit wetsvoorstel gaat over verandering van de bestuursstructuur. Wat je ook
van een organisatie vindt met allerlei prachtige visioenen, er moet natuurlijk
wel bestuurd worden. Ik heb geen antwoord gehoord op de vraag naar de mening
van de fractie van de PvdA over die bestuursstructuur. Er moet toch bestuurd
worden.Mevrouw Witteman (PvdA):Ik ben hier in mijn tekst al op ingegaan, maar misschien is dit door de
interrupties niet duidelijk naar voren gekomen. Ik vind het goed dat de voorzitters
uit de Raad van Advies zijn getreden, omdat die situatie op dit moment onwerkbaar
is. Je kunt je echter afvragen of het goed is omdat die structuur onwerkbaar
is of omdat de omroepvoorzitters slecht functioneren. Was het nodig om nu
deze verandering teweeg te brengen? Ik heb die vraag al eerder gesteld. Wat
minder goed is, is dat nu een kwart van de programma's van bovenaf met geld
wordt aangestuurd, terwijl een publieke omroep altijd van beneden af inhoudelijk
zou moeten wordt aangestuurd. Dat vind ik dus geen goede zaak. Ook niet goed
is hetgeen ik heb gemerkt in gesprekken met de raad van bestuur: als managers
hebben zij eigenlijk geen kaas gegeten van een artistiek product als een televisieprogramma.
De netcoördinatoren zijn afgeschaft, maar ik heb gehoord dat zij wel
weer zullen gaan werken. Zij zullen een programma kunnen weigeren. Doen ze
dit op grond van iets abstracts als genre, of willen ze toch iets over de
inhoud zeggen? In dat laatste geval zijn we gevaarlijk dicht bij een publieke
omroep die van bovenaf wordt gestuurd door de politiek.De voorzitter:U vervalt in herhalingen. Wij zullen het kunnen nalezen
in het verslag.De heer Woldring (CDA):Mevrouw de voorzitter! Mijn bijdrage namens de CDA-fractie heeft een iets
andere strekking dan die van mevrouw Witteman. Mijn fractie heeft met belangstelling
kennisgenomen van dit wetsvoorstel. Het is een uitwerking van het kabinetsstandpunt
dat de staatssecretaris in haar brief van 11 juni 2004 aan beide Kamers
van de volksvertegenwoordiging heeft gestuurd om op korte termijn enkele wijzigingen
door te voeren in de strategie en sturing van de publieke omroep. De voorgestelde
wijzigingen komen voort uit de kritische conclusies en aanbevelingen in het
rapport van de visitatiecommissie-Rinnooy Kan. Indien men alleen let op de
kritiek van de visitatiecommissie, dan lijkt de publieke omroep slechts te
falen, hetgeen onzes inziens niet het geval is. Uit het rapport van de visitatiecommissie
blijkt dat de publieke omroep en de deelnemende omroepinstellingen het in
veel opzichten redelijk goed doen. De visitatiecommissie kon haar kritiek
op het functioneren van de publieke omroep als geheel slechts baseren op een
hypothese, namelijk dat indien de bestuursstructuur zou worden veranderd,
de publieke omroep tot betere prestaties zou komen. De visitatiecommissie
heeft echter geen enkel argument gegeven waaruit zou blijken dat een verandering
van de bestuursstructuur de garantie biedt voor betere prestaties. De door
de visitatiecommissie gehanteerde slagzin dat het geheel van de publieke omroep
minder is dan de som van de delen, zonder een criterium aan te geven waaraan
de som van de delen dan zou moeten voldoen, zegt dan ook niet veel.Hoewel de CDA-fractie de publieke omroep als geheel en de deelnemende
omroepinstellingen niet alleen maar kritisch beoordeelt, neemt zij de kritiek
van de visitatiecommissie volstrekt serieus. Wij denken met name aan de conclusie
dat de publieke omroep als geheel – vooral als gevolg van een gebrek
aan samenwerking tussen de omroepverenigingen – in die zin onvoldoende
presteert, dat het nagestreefde kijkcijferaandeel van 40% niet wordt gehaald
en dat belangrijke maatschappelijke groepen zoals jongeren, allochtonen en
maatschappelijk minder actieven onvoldoende worden bereikt.Van belang is dat bereik- en kijkcijfers moeten worden gespecificeerd
naar programmacategorieën en daarbinnen bovendien naar specifieke bevolkings-
en leeftijdsgroepen. Hoewel de afzonderlijke omroepinstellingen sterk aanbodgericht
zijn en als zodanig redelijk goed presteren, zijn zij volgens de visitatiecommissie
te weinig gericht op het realiseren van gespecificeerde publieksdoelstellingen
en schieten zij tekort in hun gezamenlijke verantwoordelijkheid voor het functioneren
van de publieke omroep als geheel met een duidelijk herkenbaar beleid.Ook al biedt dit wetsvoorstel geen garanties voor betere resultaten van
de publieke omroep, de voorgestelde veranderingen in de bestuursstructuur
van de publieke omroep kunnen mogelijkheden scheppen voor betere prestaties.
Daarom steunt de CDA-fractie de voorgestelde veranderingen. Deze komen op
het volgende neer: de leden van de raad van toezicht worden door de Kroon
benoemd, de raad van toezicht benoemt de raad van bestuur, de omroepinstellingen
worden vertegenwoordigd in het college van omroepen dat de raad van bestuur
weer adviseert, de coördinatie van de netten en tussen de netten geschiedt
door de raad van bestuur en geschillen tussen de raad van bestuur en het college
van omroepen worden voorgelegd aan de raad van toezicht die beslissende bevoegdheid
heeft.Tijdens de behandeling van het wetsvoorstel door de Tweede Kamer is uitgebreid
gesproken over de samenstelling van de raad van toezicht. Verscheidene woordvoerders
hebben gewezen op het gevaar van politieke benoemingen. Omdat in het wetsvoorstel
is geregeld dat de benoeming van de leden van de raad van toezicht door de
Kroon zal geschieden en de staatssecretaris bij herhaling heeft gesteld dat
van politieke benoemingen geen sprake zal zijn, heeft de CDA-fractie vertrouwen
in de procedure en in de integriteit van hen die deze benoeming zullen voorbereiden.
Omdat het gevaar van politieke benoemingen altijd op de loer ligt, zal de
CDA-fractie de te verwachten benoeming van de leden van de raad van toezicht
nauwkeurig volgen, in de hoop dat haar vertrouwen niet zal worden beschaamd.Het programmabeleid van de raad van bestuur, dat erop neerkomt dat programma's
worden ingepast in een samenhangend en herkenbaar programma-aanbod van de
landelijke, publiekelijke omroep als geheel, zal volgens het wetsvoorstel
worden bevorderd door het maken van prestatieafspraken tussen de overheid
en de raad van bestuur van de publieke omroep. Die prestatieafspraken zijn
een uitwerking van de taakstelling van de publieke omroep, zoals die omschreven
staat in artikel 13c van de Mediawet. Deze afspraken worden verder gemaakt
op basis van het concessiebeleidsplan.Uit de stukken blijkt dat de prestatieafspraken geen betrekking zullen
hebben op de inhoud van programma's. Het gaat om een pluriform programma-aanbod,
netprofielen, bereik- en kijkcijfers, gespecificeerd naar bepaalde bevolkingsgroepen,
en de integriteitcode. Worden er ook afspraken gemaakt over waarderingscijfers?
Wordt de externe pluriformiteit van het programma-aanbod slechts formeel aanvaard
op grond van het feit dat er nu eenmaal omroepinstellingen zijn die deze pluriformiteit
representeren of wordt die pluriformiteit ook beoordeeld in de zin dat wordt
nagegaan of er wel van reële, externe pluriformiteit sprake is? Anders
gezegd: betekent pluriformiteit dat in het prestatiecontract wordt opgenomen
dat omroepinstellingen, zonder dat de inhoud van programma's wordt beoordeeld,
een genre programma's maken dat inderdaad de overtuiging en identiteit van
omroepinstellingen tot uitdrukking brengt? Welke sancties, en door wie te
nemen, worden verbonden aan het niet nakomen van één of meer
onderdelen van het prestatiecontract?Volgens de memorie van toelichting – zie pagina 7 – behoeven
de prestatieafspraken de instemming van het college van omroepen. Dit instemmingsrecht
is echter niet in het wetsvoorstel geformuleerd. Volgens artikel 18c heeft
het college van omroepen namelijk alleen adviesrecht. Het recht van goedkeuring
komt toe aan de raad van toezicht. Kan de staatssecretaris opheldering gegeven
over het in de memorie van toelichting vermelde instemmingrecht? Ik voeg hieraan toe dat dat is gedaan met het argument dat daardoor vooral de samenhang
moet worden gegarandeerd, de eenheid van beleid en het zich committeren aan
die eenheid van beleid.Verder zullen binnen het publieke bestel prestatieafspraken worden gemaakt
tussen de raad van bestuur en de samenwerkende omroepinstellingen, hetgeen
impliceert dat de vrijheid van de omroepinstellingen wordt toegespitst op
wat wordt genoemd: vrijheid in gebondenheid. Dat wil zeggen dat de omroepverenigingen
het recht hebben en behouden, programma's te maken vanuit hun eigen overtuiging
en identiteit en dat zij tevens gebonden zijn aan een gezamenlijke verantwoordelijkheid
voor een beter functionerende en beter presterende omroep als geheel, met
een duidelijke coördinatie en regievoering door de raad van bestuur.Naar het oordeel van de CDA-fractie is de externe pluriformiteit van de
publieke omroep voldoende gegarandeerd, althans in dit wetsvoorstel. Sterker
uitgedrukt: de omroepverenigingen en hun leden (in totaal meer dan drie miljoen)
worden uitgedaagd te bewijzen wat hun identiteit waard is in een samenwerking
die gericht is op een gezamenlijke missie, een missie die zij ook in de huidige
Mediawet reeds hebben maar die onvoldoende wordt gerealiseerd. Omdat de externe
pluriformiteit in het Paasakkoord wordt genoemd, zal de CDA-fractie bij de
vervolgwetgeving, die onder meer zal gaan over de maatschappelijke legitimering
en inbedding van de omroepverenigingen, de uitwerking van de externe pluriformiteit
met kritische aandacht volgen.Met enige regelmaat heeft de staatssecretaris opgemerkt dat het voorliggende
wetsvoorstel geen eerste stap is in de richting van een hervorming van het
publiek bestel op lange termijn. Die hervorming is wel in voorbereiding. Impliceert
deze opmerking dat het voorliggende wetsvoorstel, dat vooral betrekking heeft
op een andere bestuursstructuur, slechts een beperkte looptijd kan hebben?
Impliceert het bovendien dat het mogelijk ongedaan gemaakt kan worden door
een wetsvoorstel betreffende de publieke omroep voor de lange termijn? Zoals
gezegd wil het kabinet met het wetsvoorstel niet vooruitlopen op zijn plannen
voor de lange termijn. Toch wordt op pagina 8 van de memorie van toelichting
een tipje van de sluier opgelicht. Op die pagina worden vragen opgeworpen
over de verhouding van de prestatieafspraken tot huidige wettelijke programmavoorschriften
inzake minimum- en maximumpercentages van zendtijd voor diverse programma's.
Er wordt gesproken over het grofmaziger maken van het programmavoorschrift.
Vervolgens wordt de volgende opmerking gemaakt: "Het kabinet is het eens met
deze lijn en zal die in de komende jaren verder uitwerken." Wij zullen de
kabinetsplannen te zijner tijd op hun merites beoordelen, maar met het spreken
over het grofmaziger maken van de programmavoorschriften, stelt het kabinet
het probleem zelf aan de orde.Daarom acht de CDA-fractie het gerechtvaardigd om daarover nu reeds een
paar opmerkingen te maken. De grofmazigheid kan betrekking hebben op de publieke
nieuwsvoorziening door de NOS. De CDA-fractie hecht aan een onafhankelijke
nieuws- en informatievoorziening en het toetsen daarvan. Bovendien hecht zij
aan een evenwichtige weergave van verschillende standpunten. Wij noemen dat
"interne pluriformiteit". Naast de nieuws- en informatievoorziening blijft
ruimte voor door omroepinstellingen te verzorgen achtergronden bij het nieuws,
evenals opinievorming en maatschappelijk debat. Dat noemen wij "externe pluriformiteit".
De externe pluriformiteit moet naar het oordeel van de CDA-fractie niet worden
geabsorbeerd door de interne pluriformiteit. Anders gezegd, grofmazigheid
mag niet ten koste gaan van externe pluriformiteit.Wat betreft specifieke informatie en educatie, kunst en cultuur, vreest
de CDA-fractie het opengooien van een deel van de publieke omroep naar de
markt. Zij is er voorstander van dat licentiehouders volgens een programma
van eisen en in onderlinge concurrentie met voorrang worden betrokken bij
de productie van die programma's. Bovendien is de CDA-fractie van oordeel
dat levensbeschouwelijke programma's voor educatie, kunst en cultuur niet
ten koste mogen gaan van de zogenaamde 39f-omroepen, zoals de Mediawet stelt.
De genoemde grofmazigheid mag niet ten koste gaan van de 39f-omroepen. Aan
het bestaan van de kleine omroepen mag echter geen argument worden ontleend
om levensbeschouwelijke programma's voor educatie, kunst en cultuur uit te
sluiten.De CDA-fractie zal de wetsvoorstellen die betrekking hebben op de publieke
omroep voor de lange termijn te zijner tijd op hun merites beoordelen, al
heb ik mij enige grofmazige opmerkingen veroorloofd.De heer Van der Lans (GroenLinks):Dat is ook een beetje teleurstellend. De Kamer heeft een reputatie hoog
te houden wat betreft visie op het publieke bestel en de toekomst ervan. Wij
hebben in het verleden zelf het debat daarover aangezwengeld. De heer Woldring
blijft nu heel dicht bij het wetsvoorstel dat vandaag op tafel ligt. Hij schuift
de context een beetje naar voren. Ik vind dat jammer, want juist vanwege zijn
inzet in eerdere debatten verwachten wij een uitspraak van hem over de toekomst
van het publieke bestel. Bovendien verwachten wij een uitspraak over de vraag
of wij de structuurwijziging die voor ons ligt, daartegen kunnen afwegen.
Ik denk bijvoorbeeld aan de samenwerking van omroepverenigingen en het versterken
van de structuur die daarbij in het geding is en die nu ook ter discussie
staat. Daarom zou het wel aardig zijn om iets van de CDA-fractie te vernemen.
Dat gebeurt nu niet. Misschien kan de heer Woldring het nog goed maken.De heer Woldring (CDA):Ik vind dit een buitengewoon interessante vraag. Het klopt dat ik vorig
jaar als woordvoerder van de CDA-fractie aan de orde heb gesteld dat toen
reeds evaluatierapporten van de commissie-Rinnooy Kan en de Wetenschappelijke
Raad voor het Regeringsbeleid zouden verschijnen en onderwerp van bespreking
zouden zijn voor toekomstige wetgeving. Ik heb toen al gezegd dat wij ons
oordeel zouden bewaren tot daar voorstellen voor werden gedaan. U hebt mij
nooit horen zeggen dat wij dit of dat wilden. Ik heb wel steeds gezegd dat
de publieke omroep stevig in de maatschappij verankerd moest zijn en voor
pluriformiteit moest zorgen en dat wij dat voor een deel in de omroepverenigingen
gerepresenteerd zagen. Ik heb ook steeds gezegd dat er meer was dan alleen
omroepverenigingen. Bepaalde kaders heb ik dus wel geschetst, zoals u in publicaties
van het wetenschappelijk instituut van het CDA kunt terugvinden. Vandaag houd
ik mij echter aan het voorliggende wetsvoorstel. Dat komt in mijn ogen overeen
met de orde van de vergadering, die overigens in handen van de voorzitter
is. Als u het mij echter vraagt, hoef ik mijn hand niet te overspelen. Ik
houd het dus op een teleurstelling van uw kamp. Dat vind ik jammer, want ik
houd er niet van om mensen teleur te stellen, maar misschien kan ik dat in
de pauze goedmaken. In deze Kamer bestaat immers het gebruik om elkaar een
gevulde koek te geven als een teleurstelling al te groot wordt.De heer Van Raak (SP):Ik wil niet dat de heer Woldring zijn hand overspeelt. Ik wil hem daar
ook niet toe uitnodigen. Er is alleen een dilemma. De minister zegt tegen
de Eerste Kamer dat omroepen meer met elkaar moeten samenwerken – achter
die samenwerking zit zelfs wettelijke dwang – terwijl zij in de Tweede
Kamer de contouren van de nieuwe Mediawet heeft geschetst krachtens welke
omroepen met elkaar moeten gaan concurreren. De heer Woldring hoeft zijn hand
niet te overspelen; hij heeft het recht om te zeggen dat hij vandaag de voorliggende
wet wil beoordelen en in de toekomst een andere wet. De staatssecretaris die
zegt dat omroepen met elkaar moeten gaan concurreren, moet nu alleen wel een
wet gaan uitvoeren krachtens welke wij omroepen willen verplichten tot samenwerking.
Wij moeten de minister vanavond dus toch met een missie op pad sturen die
zij niet wil waarmaken?De heer Woldring (CDA):Mijnheer Van Raak, ik beantwoord uw vraag niet. Het wetsvoorstel dat later
bij de Tweede Kamer wordt ingediend, zal nog uitvoerig worden behandeld. Er
kunnen nog allerlei amendementen op worden ingediend. Daarna komt het in de
Eerste Kamer. Die zal het wetsvoorstel dan op zijn merites beoordelen. Ik
vind het volkomen onjuist om bij de behandeling van een bepaald wetsvoorstel
met een zekere willekeur andere interessante punten aan de orde te stellen
die in mijn ogen nog niet aan de orde zijn. Het wetsvoorstel dat aan de orde
is, gaat hoofdzakelijk over de bestuursstructuur. Daar heb ik het in mijn
betoog bij gehouden.De heer Van Raak (SP):Het klopt dat de Eerste Kamer wetten op hun eigen merites moet beoordelen.
Het kabinet stelt de Eerste Kamer echter telkens voor een probleem door een
wet voor te leggen waar een andere wet zijn schaduw al over werpt. Het is
dan toch aan de Eerste Kamer om te beoordelen of zij die andere wet bij de
beoordeling van een voorliggende wet betrekt? Ik merk dat de heer Woldring
ervoor kiest, dat niet te doen. Als je echter continuïteit van bestuur
wenst en wilt dat wetten goed worden uitgevoerd, zul je die schaduw erbij
moeten betrekken.De heer Woldring (CDA):Ik begrijp de vraag van de heer Van Raak volkomen. Naar de taak van deze
Kamer is zij daar echter niet toe geroepen, zeker niet betreffende dit omroepbeleid.
Ik hoef niet op te noemen wat de taken van deze Kamer precies zijn, want dat
heeft mevrouw Witteman zojuist kort gedaan. Vanavond gaat de discussie in
de Eerste Kamer over dit wetsvoorstel. Daar houd ik mij aan.De heer Van der Lans (GroenLinks):De heer Woldring roept discussie op. Wij richten vandaag de structuur
van de raad van toezicht in. Waarop moet die raad toezien? Met welke visie
moet deze raad toezicht houden? Met welke toekomst dient die rekening te houden?
Het is toch van groot belang dat de opdracht die wij aan de raad van toezicht
geven, in de context van de veranderingen past? Dat verband bestaat toch wel
degelijk?De heer Woldring (CDA):Voorzitter, als u mij toestaat, corrigeer ik de heer Van der Lans. In
zowel de memorie van toelichting als het verslag staat zeer nadrukkelijk dat
dit een uitwerking is van artikel 13c en dat concessieafspraken en het concessiebeleidsplan
een rol spelen. Ik ken prestatieafspraken nog niet, maar ik weet wel waarop
deze gebaseerd zullen zijn. Dat is een heel duidelijk stramien van aandachtspunten
waaraan een bestuur zich heeft te houden. Dat bestuur is rechtstreeks verantwoording
schuldig aan de raad van toezicht. Die lijnen zijn in dit wetsvoorstel veel
duidelijker dan voorheen en met de prestatieafspraken is een mogelijkheid
geschapen om een en ander ook te effectueren. Ik zeg niet dat dit ook zal
gebeuren. Ik zeg ook niet dat met dit wetsvoorstel betere programma's zullen
ontstaan. Ik heb wel gezegd dat de CDA-fractie van oordeel is dat die mogelijkheid
aanwezig is en daarom zullen wij onze steun aan dit wetsvoorstel niet onthouden.Ook al was ik grofmazig in mijn vraagstelling, ik veroorloof mij de vrijmoedigheid,
mevrouw de voorzitter, om de staatssecretaris te vragen fijnmazig op mijn
vragen te antwoorden.De heer Van Raak (SP):Mevrouw de voorzitter. D66 bewindpersonen houden van knutselen. Minister
Pechtold knutselt er lustig op los met zijn speeldoos van bestuurlijke vernieuwingen
en deze staatssecretaris knutselt met haar eigen mediablokken en wij kijken
met stijgende verbazing toe hoe onmogelijke constructies worden gebouwd die
gedoemd zijn in te storten! De staatssecretaris is van een partij die ooit
streed tegen de verzuiling, maar helpt nu met de NPS de enige ontzuilde omroep
om zeep. Zij wil onafhankelijke journalistiek, maar zet een streep door kwaliteitsprogramma's
als Nova, Zembla en Buitenhof. De staatssecretaris wil de publieke omroepen
dwingen om beter samen te werken, maar wil tegelijkertijd dat diezelfde omroepen
met elkaar gaan concurreren. Wat een geknutsel!Mediamensen als Rinnooy Kan, Staal en Wolffensperger worden er moedeloos
van. Elke wetgeving is gelegenheidswetgeving, zo stelde de staatssecretaris
tijdens het debat over de verlaging van het aantal benodigde leden van publieke
omroepen dat in mei en juni vorig jaar in vier termijnen in deze Kamer werd
gevoerd. Zij zei dit in reactie op beschuldigingen van de woordvoerders van
het CDA en de PvdA dat die wet vooral bedoeld was om BNN te redden. De staatssecretaris
had gelijk, elke wet is een gelegenheidswet, elke wet heeft namelijk een concrete
aanleiding, in dat geval BNN. Het doel van deze wetswijziging was echter breder,
namelijk om de toegankelijkheid voor nieuwko mers en daarmee
de pluriformiteit van de publieke omroep te verzekeren.De wijziging van de Mediawet die we hier vandaag behandelen, had eveneens
een specifieke aanleiding: het visitatierapport over de publieke omroep van
de commissie onder leiding van Rinnooy Kan. Doel van deze wetgeving is onder
meer om de samenwerking tussen de publieke omroepen te versterken door een
gezamenlijke strategie en een duidelijke regie.Elke wet heeft een specifieke aanleiding, daarover zijn we het eens. Maar
het is aan de regering om een eenduidig beleid te ontwikkelen. Zij moet er
dus voor zorgen dat de pluriformiteit die wij vorig jaar hebben willen verzekeren,
ook met deze wet wordt bevorderd.Het afstemmen van de burgemeestersvoorstellen van haar partijgenoot door
deze Kamer waren de aanleiding voor wat het Paasakkoord wordt genoemd. Dit
akkoord tussen de regeringspartijen in de Tweede Kamer bood de staatssecretaris
politiek de mogelijkheid om haar mediabeleid hoger op de agenda te zetten.
Die mogelijkheid heeft zij met beide handen aangegrepen. De afgelopen weken
ontvouwde de staatssecretaris de contouren van een geheel nieuwe Mediawet.
Omroepen krijgen in de visie van de staatssecretaris echter een heel andere
positie. Zij moeten, zo heb ik begrepen, niet alleen de helft van hun budget
inleveren maar ook onderling gaan concurreren, evenals met commerciële
programma-aanbieders.Wij snappen het niet meer. Mijn fractie ziet niet hoe deze nieuwe plannen
waarin omroepen meer onderling moeten concurreren, in één lijn
kunnen worden gebracht met de wet die wij vandaag behandelen en waarin de
staatssecretaris wil dat omroepen meer gaan samenwerken. Mijn fractie slaagt
er ook niet in om een eenduidige visie te ontwaren achter het BNN-wetje van
vorig jaar, de wijziging van de Mediawet naar aanleiding van de visitatie
door de commissie-Rinnooy Kan en de nieuwe plannen zoals wij die wellicht
binnenkort naar aanleiding van het Paasakkoord op ons bord krijgen. Kan de
staatssecretaris morgen uitleggen hoe de voorliggende wetswijziging zich verhoudt
tot de plannen die zij recentelijk over de toekomst van de publieke omroep
ontvouwde?De heer Woldring zei dat hij zich niet geroepen voelde om deze vraag te
beantwoorden. Ik nodig de staatssecretaris uit dat te doen. Zij dwingt ons
namelijk deze twee aspecten met elkaar in verband te brengen. Wij kunnen morgen
niet een wet goedkeuren als wij weten dat de minister die niet zal uitvoeren,
omdat zij de contouren van een plan heeft geschetst dat niet met deze wet
in overeenstemming is te brengen. Ik nodig haar van harte uit een poging te
doen.Dit kabinet heeft de neiging om veranderingen van beleid nogal versnipperd
aan deze Kamer voor te leggen. Vorige week sprak ik met minister Remkes over
de wijziging van de Wet subsidiëring politieke partijen, waarmee wordt
vooruitgelopen op een veel meer omvattende wet op de partijfinanciering. Vanavond
spreek ik nog met minister Van der Hoeven over de invoering van lumpsum in
het onderwijs, die eveneens over verschillende schijven is verlopen. Morgen –
het is druk – ga ik met minister Pechtold in debat over de dualisering
van het gemeentelijk en provinciaal bestuur, dat maar liefst drie wetgevingsrondes
nodig heeft.Met de wetswijziging van vandaag wil de staatssecretaris op korte termijn
de organisatie van de publieke omroep veranderen. Deze verandering moet volgens
haar niet afhankelijk zijn van de inhoudelijke discussie over de toekomst
van de publieke omroep. Waarom wil de staatssecretaris organisatie en inhoud
scheiden? Waarom is zij het niet met mijn fractie eens dat beide onlosmakelijk
met elkaar zijn verbonden?Waarom is deze wetswijziging eigenlijk nodig? Aanleiding voor de opstelling
ervan is de visitatie van de commissie-Rinnooy Kan. Diezelfde commissie heeft
in april 2004 een aantal aanbevelingen gedaan, maar zij stelde toen ook dat
die goeddeels kunnen worden uitgevoerd binnen het kader van de bestaande wet.
Ook de Raad van State bleek niet overtuigd van de noodzaak van nieuwe wetgeving.
In omroepland stond ook al niemand te juichen. Dus: waarom is deze wetswijziging
eigenlijk nodig? Waarom deelt de staatssecretaris niet de opvatting van de
commissie-Rinnooy Kan en van de Raad van State dat de bestaande wetgeving
in eerste instantie voldoende mogelijkheden biedt?Met deze wetswijziging wil de staatssecretaris een gezamenlijke strategie
van de publieke omroepen bevorderen en bewerkstelligen dat er een heldere
scheiding komt tussen toezicht, bestuur en, wat zij noemt, de professionele
werkprocessen binnen de organisatie van de publieke omroep. Over de helderheid
van de nieuwe bestuursstructuur valt nog te twisten. Naast of beter boven
de omroepen komen netwerkcoördinators, die opdrachten kunnen geven en
programma's kunnen weigeren, en een raad van bestuur. Met deze raad van bestuur
worden prestatieafspraken gemaakt, niet met de omroepen. Kijkcijfers moeten
volgens de staatssecretaris bij deze prestatiecontracten geen doorslaggevende
rol spelen, maar in het zogenoemde concessiebeleidsplan van de raad van bestuur
is wel opgenomen dat minimaal een van de drie publieke netten tot de drie
best bekeken netten moet behoren en dat alle drie de publieke netten in de
top zeven van de best bekeken netten moeten staan.Daarbovenop komt nog een raad van toezicht, waarin de omroepen geen stem
hebben. Deze krijgen wel een eigen college van omroepen, dat een instemmingsrecht
zal hebben. De beslissingen van de door de Kroon benoemde raad van toezicht
kunnen verstrekkende gevolgen hebben voor de omroepen. Hoe verhoudt zich deze
bestuurlijke structuur met een bouwwerk van vele lagen bovenop de omroepen
tot de eisen van onafhankelijkheid van de omroepen en van pluriformiteit van
de publieke omroep?De staatssecretaris spreekt van professionele werkprocessen binnen oproepen,
maar waar zijn de professionals, de programmamakers? Als de staatssecretaris
met deze voorstellen de machtspositie van de omroepvoorzitters wil beperken,
kan mijn fractie daar alle begrip voor opbrengen, maar waarom gaat er zoveel
zeggenschap naar nog hogere bestuurders en zo weinig zeggenschap naar de programmamakers
zelf?Waarom heeft de staatssecretaris gekozen voor dit wettelijke traject van
bestuurlijke vernieuwing? Gaat zij in haar toekomstvisie op de publieke omroep
nog voorstellen doen voor democratisering van de omroepen, bijvoorbeeld om
de invloed van kijkers en vooral die van programmamakers te
vergroten?Dan wil ik een opmerking maken over de gezamenlijke strategie. Deze wetswijziging
leidt tot een meer gecentraliseerd model dat omroepen tot toeleveranciers
maakt van programmaonderdelen die passen bij het profiel en de planning van
de netwerkcoördinators. Dit kan niet anders worden opgevat dan als een
beperking van de omroepen om hun identiteit vorm te geven.Ik kan ook niet wat de heer Woldring blijkbaar wel kan: niet verder kijken
en zien wat na aanneming van deze wet de contouren zullen zijn van de nieuwe
Mediawet die de staatssecretaris heeft aangekondigd. Ik zei al: diezelfde
staatssecretaris zal ook deze wet moeten uitvoeren. Mijn fractie ziet niet
hoe het centralisatiestreven met deze wetswijziging zich verhoudt tot de decentralisatie
die ons in het vooruitzicht is gesteld, waarbij omroepen niet, zoals nu, hun
programma's moeten coördineren, maar onderling moeten concurreren en
waarbij geen beroep wordt gedaan op de teamgeest van de omroepen, maar vooral
op de eigen identiteit.Er is werk aan de winkel, stelt de staatssecretaris in de memorie van
toelichting, doelend op de discussie over de toekomst van de publieke omroep.
Maar in het zicht van de verbouwing gaat de verkoop gewoon door, stelt zij.
Wij vrezen dat deze verbouwing gepaard gaat met een uitverkoop van de publieke
omroep. Mijn fractie meent dat deze wetswijziging door de tijd is ingehaald,
en dat we haar dus niet moeten aannemen. Eerst moet meer duidelijkheid komen
over de toekomst van de publieke omroep. Dan is mogelijk de tijd aangebroken
om nieuwe wetten te maken.De heer Schouw (D66):Wie moet de eigenaar van de publieke omroep zijn?De heer Van Raak (SP):Ik weet niet of dat heel interessant is voor deze discussie. Ik heb aangegeven
waarom deze wet zich niet verhoudt met de contouren die de staatssecretaris
heeft geschetst, dezelfde staatssecretaris die deze wet moet gaan uitvoeren.
Ik wil u wel onze visie op de omroepen geven, maar...De heer Schouw (D66):Ik zal u helpen. De staatssecretaris stelt voor, de eigenaar van de publieke
omroep een onafhankelijke toezichthouder te laten zijn, en niet de omroepvoorzitters,
zoals nu. Een antwoord op die vraag is dus wezenlijk.De heer Van Raak (SP):Ik ben het eens met de staatssecretaris als zij de positie van de omroepvoorzitters
wil veranderen. Maar zij schiet naar boven en niet naar onderen, zij geeft
straks heel veel bevoegdheden aan allerlei nieuwe structuren en bestuurders,
en niet aan de programmamakers, noch aan de kijkers. De staatssecretaris probeert
iets te veranderen, wat ik tot op zekere hoogte kan toejuichen, maar zij kijkt
wel de verkeerde kant op.De heer Schouw (D66):Er zijn volgens mij drie partijen die daarover kunnen gaan: de omroepvoorzitters,
een onafhankelijk orgaan of de programmamakers. Ik stem straks in met het
voorstel, dus u weet van mij waar volgens mij de beslissingsbevoegdheid moet
liggen. Maar wat vindt u?De heer Van Raak (SP):Ik weet niet welke rol een onafhankelijk orgaan daarbij kan spelen; daar
moeten we nog maar eens over praten. Ik wil u vragen iets creatiever te zijn:
het hoeft niet tot drie partijen beperkt te blijven. Er kan veel meer zeggenschap
zijn van programmamakers zelf en van de kijkers. Misschien is het niet heel
interessant voor deze wet, hoewel dank voor het feit dat u ernaar vraagt.
Het meest interessante is dat wij hier vanavond en morgen moeten kijken of
deze staatssecretaris, die de contouren van een andere visie heeft gepresenteerd,
in staat is om deze wet uit te voeren.De heer Schouw (D66):Voorzitter. Al jaren is D66 sterk voorstander van wijziging van het omroepbestel.
Naar onze overtuiging moet een vanuit de overheid gefinancierd stelsel voldoen
aan hoge eisen wat betreft kwaliteit, herkenbaarheid in de samenleving en
representativiteit. Verder moet dit stelsel een steun in de rug zijn voor
kernwaarden in een democratie als vrije meninguiting, vrije nieuwsgaring en
opinievorming. Een goed publiek omroepstelsel is voor D66 dan ook één
van de ankerpunten voor een goed functionerende democratie.D66 is dan ook zeer tevreden met deze wijziging van de Mediawet. Het veranderen
van de bevoegdheden van de raad van bestuur en de raad van toezicht klinkt
ons als muziek in de oren. Het feit dat omroepvoorzitters geen zitting meer
hebben in het toezichthoudende orgaan zal ervoor zorgen dat er onafhankelijker
toezicht en sturing zal komen op de omroepen; zeker omdat de raad van toezicht
zou gaan bestaan uit onafhankelijke deskundigen, zodat een vermenging van
belangen zoveel mogelijk kan worden vermeden. Dat is om vier redenen belangrijk: 1. het brengt meer stabiliteit in het omroepbestel;2. het zorgt
voor een grotere legitimiteit;3. het waarborgt de eigenheid van het
publieke stelsel;4. het vergroot de slagvaardigheid van het hele
publieke stelsel.Een onafhankelijke raad van toezicht kan in de ogen van de fractie van
D66 helderheid, stabiliteit en sturing geven en, wat ook belangrijk is, in
geval van onenigheid knopen doorhakken, iets dat nu niet goed lukt.Dat de kroonleden op een open en transparante manier zullen worden gekozen,
is een pré. Het zijn geen marionetten van de staatssecretaris, welke
dat in de toekomst ook zal zijn, maar onafhankelijke leden die objectiever
toezicht kunnen houden dan nu het geval is. Ik vraag aan de staatssecretaris
om ook hier uiteen te zetten welke procedure zij voor ogen heeft. Het zou
ook goed zijn als de staatssecretaris de verwachtingen wegneemt dat het voor
1 september zal lukken om die buitengewoon gekwalificeerde en onafhankelijke
leden benoemd te krijgen.De heer Van Raak (SP):Hoe komt het toch dat een woordvoerder van D66 ineens zo voor kroonbenoemingen
is? Is dat een verandering in de visie van de partij?De heer Schouw (D66):Het is betrekkelijk simpel. Dit is een zeer belangrijk voorstel, waarbij
wordt gekozen voor een wat meer op afstand en een onafhankelijker bestuur
van ons omroepbestel. De manier waarop het nu gaat – daar heb ik geen
grote discussie over het mediabestel voor nodig – is gewoon niet goed,
lees het rapport van Rinnooy Kan. Wat er dadelijk ook allemaal
komt uit de discussie die de staatssecretaris nu in gang heeft gezet, ik weet
één ding, namelijk dat een onafhankelijk bestuur gewoon noodzakelijk
is. Ik ben blij dat dat in gang is gezet.Dat meer overeenstemming tussen de omroepen hard nodig is, bleek wel uit
de visitatie van de publieke omroep door de commissie-Rinnooy Kan. Het rapport
vormde een bewijs voor de stelling dat het totaal minder is dan de som der
delen. Het is soms een ratjetoe aan programma's, waarin geen eenheid te bespeuren
valt. Dat is voor het belangrijkste deel te wijten aan de tekortkomingen in
de aansturing van de omroepen; ofte wel, de gouvernance-structuur. Te veel
mensen beslissen over dezelfde zaken, met als resultaat een voortdurend geharrewar
om de programmering. Gelukkig gaat dat met deze wetswijziging veranderen.
Bovendien wordt het mogelijk om met een centrale aansturing beter in te spelen
op de technologische veranderingen.Een andere, maar zeker zo belangrijke reden waarom de fractie van D66
erg blij is met deze wet, is het toekomstperspectief. Wij zien deze wet als
een mooie eerste stap naar een ander omroepbestel. Een bestel dat opener is
en waar nieuwe omroepen gemakkelijker toegang toe krijgen, zodat het wat naar
binnen gerichte stelsel verandert in een meer naar buiten gerichte. Een organisatie
die ook nieuwe paden in kan slaan. Ik denk dat het ook op dit punt goed is
om te zeggen dat de staatssecretaris de derde of de vierde week van juni een
beleidsvoorstel naar buiten heeft gebracht, dat nog geen wet is. Wij weten
allemaal dat de staatssecretaris hecht aan participatie, inbreng en inzicht
van allerlei mensen rondom het nieuwe beleid. Ik zag vandaag op de website
van het departement dat er inmiddels al 30 reacties binnen zijn gekomen. Dat
zullen er waarschijnlijk nog veel meer worden. Dan zal in het najaar van dit
jaar worden gekeken wat de koers is. Ik benadruk dat even, omdat de afgelopen
dagen vaak is gezegd, ook in de media: die en die programma's verdwijnen en
dat en dat zal er gebeuren. Of dat zo is, moet echter nog blijken. Participatie
en inspraak zijn ook op dit domein heel belangrijk.De heer Van der Lans (GroenLinks):Begrijp ik uit deze opmerking van de heer Schouw dat hij eigenlijk de
staatssecretaris uitnodigt om zoveel mogelijk naar die kritiek te luisteren
en daar welwillend mee om te gaan, omdat hij zich wel wat kan voorstellen
bij die kritiek?De heer Schouw (D66):Wat de staatssecretaris heeft gedaan – dat is heel goed bij zo'n
belangrijk voornemen voor een wetsvoorstel – is aan iedereen vragen
om zijn visie en opinie te geven. Aan het eind van de rit moet dan de balans
worden opgemaakt. De staatssecretaris kan dan met het kabinet en uiteindelijk
ook de Tweede Kamer kijken wat het meest wenselijke model is.De heer Van der Lans (GroenLinks):Heeft de heer Schouw namens de fractie van D66 een mening over de mogelijke
opheffing van de NPS die in het debat meegenomen kan worden door de staatssecretaris?De heer Schouw (D66):Dat debat is vandaag niet aan de orde. Misschien moet u dan even lezen
wat de staatssecretaris op dit punt heeft geschreven in de brief. De staatssecretaris
heeft in haar brief aan de Kamer voldoende waarborgen gecreëerd om de
programmering te verankeren die door de omroep wordt uitgebracht. Ik verwijs
u dus naar die informatie van de staatssecretaris.De heer Van der Lans (GroenLinks):De waarborgen bestaan volgens mij alleen maar uit de mededelingen dat
die programma's niet opgeheven worden en dat iedereen die kan overnemen. Dat
is een tamelijk magere waarborg.De heer Schouw (D66):Ik ga hier niet met u over die waarborg praten. Ik vind dat de staatssecretaris
daar heel duidelijk in is geweest en het is ook niet aan de orde op dit moment.De heer Van der Lans (GroenLinks):Ik ken D66 als een partij die ook in deze Kamer heel regelmatig staat
voor modernisering, modernisering van zo ongeveer alle sectoren in de samenleving.
Ik had verwacht dat dit ook voor de modernisering van de publieke omroep zou
gelden. Dat lijkt mij echt een agendapunt van D66. Wij zijn nu op weg naar
die modernisering. Er ligt een stuk dat nadrukkelijk bepaalde restanten van
de verzuiling bevoordeelt en dat bepaalde nieuwe elementen die onderdeel zouden
kunnen zijn van de modernisering benadeelt. Nu zegt de heer Schouw tot onze
stomme verbazing: ik heb daar nog even geen mening over.De heer Schouw (D66):Misschien hebt u vrij nauwkeurig nagegaan wat de fractie van D66 in de
Tweede Kamer daarover heeft gesuggereerd. Het is heel wel mogelijk dat de
NPS als een soort werkmaatschappij onder de raad van bestuur komt te hangen.
Dat is een buitengewoon grote waarborg. Dat heb ik uw fractie nog niet horen
zeggen.Mevrouw de voorzitter. Het is dan ook hoog tijd dat er een frisse wind
gaat waaien door het aloude bestel, zodat het publieke bestel exclusiever
en eigener kan worden. Dat kan als omroepen zich meer dan nu toeleggen op
heel eigen kerntaken, zoals nieuws, achtergronden, debat, educatie en cultuur.
Op deze manier moeten de publieke omroepen een eigen geluid krijgen in plaats
van met publiek geld programma's te maken die als dertien in een dozijn op
de commerciële zenders te zien en te horen zijn.D66 staat voor een stelsel dat duidelijk meerwaarde biedt ten opzichte
van de commerciële zenders: meer kwaliteit, meer diepgang en meer legitimiteit.
Een bestel waarin de omroepen niet meer als een kip zonder kop achter kijkcijfers
hoeven aan te hollen. Nee, een bestel waarin zij worden beoordeeld op legitimiteit
en vooral op kwaliteit. Iets waar de omroepen altijd al goed in zijn geweest,
het bieden van kwalitatief hoogwaardige programma's die geworteld zijn in
de samenleving. Wij willen de omroepen in de nabije toekomst meer ruimte geven
om te doen waar zij echt goed in zijn, zodat de weg vrij wordt gemaakt voor
de publieke omroepen om uit te blinken. Wij denken dat een omroepbestel waarin
kwaliteit gehonoreerd wordt, bijdraagt aan de belangrijke rol die de media
in onze samenleving spelen. Zo kan de kwaliteit van het publieke bestel, veel
meer dan nu, een ondersteuning zijn van cultuur, educatie en democratie. En
zo kom ik heel dicht bij de woordvoerder van de PvdA op dit punt.Mevrouw Witteman (PvdA):Dat is handig.De heer Schouw (D66):Het is echt gemeend, mevrouw Witteman.Mevrouw Witteman (PvdA):Tussen uw vele woorden probeerde ik te zoeken naar uw mening over het
al of niet voortbestaan van omroepverenigingen. Daar ben ik niet geheel uitgekomen.
U roept dat de identiteiten worden versterkt bij deze wet. Daarnaast weet
u dat zij in de komende jaren alleen nog maar programma's mogen maken in box
2, dat wil zeggen alleen maar identiteitsprogramma's. Zij mogen dus helemaal
geen kunst- en cultuurprogramma's maken. Het nieuws is sowieso bij de NOS.
Hun identiteit wordt dus op een beperkt terrein tot uiting gebracht. Voor
de andere programma's moeten zij solliciteren. Ongeacht deze gegevens, die
u waarschijnlijk toch wel zult kennen, wil ik u vragen wat u ervan vindt als
de omroepverenigingen uiteindelijk zouden verdwijnen. Tussen nu en 2012 zal
er geen geld meer zijn voor de omroepverenigingen, vindt de Raad voor Cultuur.
Wat vindt de fractie van D66 daarvan?De heer Schouw (D66):Dat is een heel concrete vraag, waarover ik een heel gelukkige mededeling
kan doen. Wij zijn buitengewoon voor omroepverenigingen. Hoe meer omroepverenigingen
hoe beter, dat is ook de lijn van mijn betoog. Dat was ook te merken bij mijn
inbreng over BNN. Gelukkig is het kabinet dit ook met mij eens. Hoe meer omroepverenigingen,
hoe liever het ons is, maar er moet wel vernieuwing komen, en iedereen die
omroepverenigingen wil oprichten, moet voldoen aan de criteria. Hoe meer pluriformiteit,
hoe meer kwaliteit, hoe beter.Ik was toe aan de afronding. Namens mijn fractie kan ik instemmen met
het geweldige voorstel van de staatssecretaris. Ik wens haar buitengewoon
veel succes bij de implementatie ervan in de komende drie maanden.De heer Luijten (VVD):Voorzitter. Het kabinet heeft op 24 juni de voornemens voor de publieke
omroep bekendgemaakt. Dan is het verleidelijk om daar vandaag uitgebreid bij
stil te staan en dat gebeurt dan ook, ondanks onze prachtige voornemens. Er
is weer genoeg rumoer in het Hilversumse, zoals de staatssecretaris aan den
lijve ondervond, toen zij op 27 juni in Hilversum haar plannen probeerde
toe te lichten en op hoge toon moest vragen of zij uit mocht spreken. Zeg
ik dat niet netjes?Er ligt vandaag een voorstel voor dat de opmaat is naar verdere hervormingsvoorstellen
van het kabinet. Over de plannen van het kabinet voor de periode na 2008 moet
de Tweede Kamer zich eerst nog uitspreken. Er is nog geen sprake van wetgeving
en wij moeten nog maar zien in de vorm van welke wetgeving de voornemens van
de regering de overkant zullen verlaten. Ons past vandaag terughoudendheid.
Daarom zal ik mij beperken tot het voorliggende wetsvoorstel.Helaas is er sprake van vliegend verval van de publieke omroep en kan
er niet worden gewacht met maatregelen tot het aflopen van de concessieperiode
na 2008. De visitatiecommissie onder leiding van Rinnooy Kan constateerde
dat de onderlinge samenwerking binnen de publieke omroep ernstig tekortschiet
en dat daardoor het programma-aanbod en het publieksbereik veel te wensen
overlaten. Ik citeer: de blik wordt te weinig op de kijker of luisteraar gericht
en veel te veel op interne beleidskwesties. De publieke omroep bereikt bepaalde
doelgroepen niet, zoals jongeren, lager opgeleiden en nieuwe Nederlanders,
zoals mevrouw Witteman al zei. De publieke omroep is allang geen afspiegeling
meer van onze samenleving.Terwijl wij ten koste van veel gedoe proberen de publieke omroep wat slagvaardiger
te maken, denderen de treinen van Talpa, RTL en SBS voort. De kijker kijkt
ongeveer 120 minuten per dag tv en de toename van zenders zal geen of een
geringe toename van de totale kijktijd betekenen. Het houdt toch een keer
op en de televisie moet ook steeds meer concurreren met nieuwe media, zoals
internet, een ontwikkeling waar de commerciële omroep in tegenstelling
tot de publieke meer en meer op inspeelt.Ik vrees dat de komst van een nieuwe zender op 12 augustus aanstaande,
die bovendien veel programma's en presentatoren van de publieke omroep meeneemt,
weer ten koste zal gaan van het toch al afkalvende aandeel van de publieke
omroep. Kortom, als wij achterover leunen en niets doen, mag Philip Freriks
bij zijn vertrek bij de NPS straks ook het licht bij de publieke omroep definitief
uitdoen. Het is daarom goed van het kabinet en in het bijzonder van deze staatssecretaris
dat zij dat niet wil laten gebeuren en met voorstellen komt. De VVD steunt
de voorliggende maatregelen en wil meewerken aan de versnelde behandeling,
opdat deze formeel op 1 september kunnen ingaan.De heer Van Raak (SP):Vindt de VVD-fractie dat omroepen primair beoordeeld moeten worden op
het aantal kijkers? In het verhaal van de heer Luijten hoor ik dat wij worden
bedreigd doordat er steeds meer mensen naar de commerciële omroepen gaan
kijken.De heer Luijten (VVD):Dat zeg ik helemaal niet, maar wij doen het wel ergens voor. Wij besteden
die miljoenen per jaar niet om die omroepmedewerkers aan hun gerief te helpen,
maar ook om de kijkers te plezieren. Je maakt tenslotte programma's voor het
publiek. Ik zeg juist dat jongeren, nieuwe Nederlanders en andere groepen
niet worden bereikt. Ik vind dat dit wel een taak is van de publieke omroep,
dus ik wil ze daar wel degelijk op afrekenen, als u het niet erg vindt.De heer Van Raak (SP):Ik stel die vraag, omdat de staatssecretaris meermalen heeft gezegd dat
dit voor haar niet doorslaggevend is om het succes van een publieke omroep
te beoordelen.De heer Luijten (VVD):Ik geef de staatssecretaris groot gelijk dat dit niet het enige criterium
is, maar het is wel heel belangrijk.Voorzitter. Ik zei al dat die voorstellen op 1 september moeten kunnen
ingaan als de nieuwe erkenningsperiode ingaat. Wij vragen ons echter af of
het voldoende is om het tij te keren. Het kabinet stelt zelf al dat het wetsvoorstel
een conserverende werking heeft en niet vooruit kan lopen op grondige wetswijzigingen.
Een conserverende werking is eigenlijk een constatering van onmacht, want
als je conserveert zit je stil. De concurrentie zit echter allesbehalve stil.
Ook dit voorstel zal, vrezen wij, de teruggang niet echt stoppen, maar wij
realiseren ons wel dat dit, gezien de bestaande afspraken en
concessies, het meest haalbare is. De staatssecretaris moet immers roeien
met de wettelijke riemen die zij heeft. Je zou wensen dat de publieke omroep
zelf om snellere en grondigere aanpassingen en een deltaplan zou vragen, maar
ik vrees dat dit ijdele hoop is. De publieke omroep heeft daar twee jaar lang
de tijd voor gehad.In het wetsvoorstel krijgt de raad van bestuur meer bevoegdheden en wordt
er een scheiding aangebracht tussen bestuur en toezicht. Dat is goed, maar
toch blijven er een knap ingewikkeld overlegcircuit en een ingewikkelde financieringsstructuur
bestaan. Waar houden visie en strategie op en begint de uitvoering? Het wetsvoorstel
regelt weliswaar een hervorming van de raad van toezicht, maar de omroepen
komen in een college van omroepen met een instemmingsrecht op cruciale onderdelen.
De heer Woldring refereerde al aan het ontbreken van het instemmingsrecht
in de wet. Ik constateer ook dat er een discrepantie is tussen de toelichting
en in het wetsvoorstel. In onze ogen kunnen de omroepvoorzitters bepaalde
veranderingen tegenhouden en wij vragen ons af of de raad van bestuur wel
voldoende doorzettingsmacht heeft. Kan de staatssecretaris dat uitleggen?Bovendien is het tussen de omroepen ook niet pais en vree. Zij zijn niet
altijd eensgezind over de koers die de publieke omroep moet volgen. De EO
en BNN zijn echt publieke omroepen met goede ledenaantallen, maar bij NCRV
en AVRO is sprake van een bestuurscrisis. De TROS laat niet na te roepen het
bestel te verlaten. De gekke situatie doet zich voor dat de TROS er nog zit,
maar dat de programma's en de presentatoren van de TROS het publieke bestel
hebben verlaten. De Trosfamilie is nu de familie Talpa en De Mol doet zijn
naam eer aan.Dit wetsvoorstel is aan de overzijde uitgebreid besproken en geamendeerd
op het punt dat de prestatieovereenkomsten niet mogen gaan over de inhoud
van programma. Wij steunen dat amendement en wij zijn voor het wetsvoorstel.Ons omroepbestel is uniek en dat is precies het probleem!De heer Van der Lans (GroenLinks):Voorzitter. Hoe moeilijk het is om in een divers en pluriform gezelschap
gezamenlijk afspraken te maken en, nog belangrijker, na te komen, bewijst
deze Kamer. Ruim een jaar geleden ontvingen wij van deze staatssecretaris
Gerrit Komrij's Bloemlezing van de Nederlandse poëzie en namen enkele
cultuurwoordvoerders zich voor om hun bijdrage voortaan met een gedicht te
openen. Één jaar later is het cadeau van de staatssecretaris
nog steeds niet beland op de plek waar het hoort, namelijk op een mooi plekje
in de verder oerdegelijke juridische bibliotheek in deze zaal, en zijn alle
woordvoerders vooral met hun eigen toespraak bezig en onze gezamenlijkheid
compleet vergeten. Waarmee ik maar wil zeggen dat Den Haag en Hilversum veel
gemeen hebben.Omdat de fractie van GroenLinks graag goede tradities in stand houdt,
ook al moet zij dat alleen doen, zal ik vandaag beginnen met een gedicht.
Het is een strofe uit een ballade van Michel van der Plas, die gepubliceerd
werd in het boekenweekgeschenk uit 1977, een bundel ter gelegenheid van het
25-jarig bestaan van de televisie in Nederland, onder de prachtige titel Even
geduld a.u.b. Michel van der Plas schreef daarin de ballade van enige onmogelijkheden,
waarvan de eerste strofe als volgt luidt: Breng me het water van
een sterrenregen,haal uit het Kremlin Lenin's lijk vandaan,of zie Sophia Loren te bewegen,er nog vandaag met mij vandoor
te gaan;laat een normale, ijverige vloéén
enkel diamantje voor me kloven,-pas dan, maar dan alleen, zal ik
geloven,dat iemand christen wordt door de KRO.Het zal wel toeval zijn dat uitgerekend de KRO 28 jaar na het verschijnen
van deze intrigerende ballade met een serie Wonderen bestaan is begonnen.
Het zal ook niet de bedoeling zijn om zieltjes te winnen, maar wel om kijkers
aan zich te binden. De KRO is erg op zoek naar een eigen identiteit, een eigen
merk, zoals het tegenwoordig heet, dat vooral in de immateriële geestelijke
sfeer gezocht moet worden. De KRO is dan ook erg tevreden over de nieuwe plannen
van dit kabinet, want dan kan zij daar volop mee verdergaan. Wij hebben althans
geen onvertogen woord uit deze hoek mogen vernemen en misschien zegt dat al
genoeg!Voorzitter. Een jaar geleden hebben wij een felle discussie gehad over
het zogenaamde BNN-wetje. Bij die gelegenheid heeft deze Kamer onder aanvoering
van de heer Woldring en mevrouw Witteman de staatssecretaris uitgedaagd om
met een visie te komen over de toekomst van het publieke omroepbestel, inclusief
een visie op wat de toekomst is van de publieke omroepverenigingen, aan wier
legitimering in toenemende mate geknaagd wordt. Die visie is inmiddels in
drie etappes tot ons gekomen. Juni verleden jaar hebben wij een algemene richtinggevende
brief gehad, daarop volgden de kortetermijnmaatregelen die zijn neergeslagen
in het wetsvoorstel dat vandaag en morgen voorligt en ten slotte kwam als
klap op de vuurpijl de langetermijnvisie die de staatssecretaris na lang onderhandelen
in het kabinet onlangs heeft gepresenteerd. De eerste twee stappen in dit
mediaschaakspel – zeg maar de opening en het middenspel – hadden
nog enige potentie, maar in het eindspel lijkt de staatssecretaris plotsklaps
het spoor geheel bijster en is ze met een onbegrijpelijk stukoffer gekomen
dat de kans dat de publieke omroep als overwinnaar uit de strijd zal komen
behoorlijk heeft doen verminderen. Het is daarom ondoenlijk om het voorliggende
wetsvoorstel op zichzelf te beoordelen. Het maakt immers deel uit van een
pakket maatregelen, je moet eigenlijk zeggen een overlevingspakket, dat de
publieke omroep in het hedendaagse mediageweld overeind moet houden. Wij kunnen
vandaag en morgen dus niet om de vraag heen of dit totale pakket voldoende
is en daarmee hebben wij eindelijk het debat waar wij vorig jaar ten tijde
van onze BNN-avonturen in deze Kamer zo naarstig naar verlangden.Er zijn twee grote ontwikkelingen waartegen wij de toekomst van de publieke
omroep moeten afzetten. In de eerste plaats is dat de commercialisering, zeg
maar het geweld van Talpa en RTL, in de tweede plaats de digitalisering, de
ongekende mogelijkheden om via internet de kijker, de gebruiker bijna individueel
te bedienen. Dat zijn ongekende ontwikkelingen, waarvan de politiek zich
realistisch zal moeten afvragen of de klassieke dragers van het publieke bestel –
de omroepverengingen – daar in een toestand van pluriforme afzonderlijkheid
een adequaat antwoord op kunnen bieden. Dat is de centrale vraag als het gaat
over de toekomst van ons publiek bestel en de toekomst van de omroepverenigingen.Ik denk dat de conclusie onvermijdelijk is dat het antwoord op die vraag
"nee" is. De praktijk van de afgelopen vijf jaar, sinds de aanvaarding van
de Concessiewet, heeft dat nog eens bewezen en het rapport van de visitatiecommissie
Rinnooy Kan heeft dat glashard bevestigd. Wij laten ons in het publieke bestel
gijzelen door het verleden, door een versnipperde wereld van deelbelangen.
De omroepen nemen daarin steeds opnieuw het voortouw. Zo zijn het de omroepvoorzitters
zelf geweest, die van de raad van toezicht een soort raad van beroep hebben
gemaakt en daarmee stelselmatig hebben bewezen dat hun eigen omroepbelang
ten langen leste altijd zwaarder weegt dan het algemeen publieke omroepbelang.Het zijn de omroepverenigingen zelf die aan de rem zijn gaan hangen en
niet in staat zijn om de urgentie te begrijpen van het feit dat de enige manier
om te overleven is dat wij robuuste, vertrouwde, op samenwerking gefixeerde
publieke zenders moeten gaan neerzetten. En dat kan dus niet langer langs
de weg van kippenhokken vol kakelende omroepbonzen, om het maar eens onparlementair
te zeggen.Om in het mediageweld een vertrouwenwekkende publieke ruimte te tot stand
te brengen, zullen publieke omroepen zich dus moeten onderschikken aan het
algemeen publiek belang en hun identiteitsprofilering vooral moeten waarmaken
via de ongekende digitale mogelijkheden. Juist omdat de internettechnologie
het mogelijk maakt om de kijker tot in zijn ziel en zijn smaakpreferentie
te benaderen, ligt daar de toekomst van identiteitsorganisaties als omroepverenigingen.
Samengevat: het enige antwoord op de commercialisering is heldere, vertrouwenwekkende,
professioneel aangestuurde zenders, die een breed publiek trekken met een
herkenbare mix van informatie, opinie, cultuur en amusement, terwijl daarbovenop
de digitalisering juist als uitdaging moet worden gezien. Daar liggen de kansen
voor identiteitsgebonden profilering. Wij zullen dus naar een ontwikkeling
toe moeten waarin op radio en televisie de gezamenlijkheid vooropgaat en de
identiteitsprofilering wel aanwezig is, maar naar de periferie verhuist, terwijl
op het net de identiteitsprofilering centraal komt te staan. Dat is de enige
formule die toekomst heeft, die de vergrijzing onder de kijkers kan stoppen
en die een antwoord biedt op de ontwikkelingen die op het bestel afkomen.Het merkwaardige is nu dat deze staatssecretaris deze analyse eigenlijk
voor het grootste gedeelte deelt. Wij zijn het roerend eens dat wij robuuste
en vertrouwde publieke zenders nodig hebben, die professioneel en doordacht
worden aangestuurd en daarmee in een mix van drie zenders – van mij
mogen het er zelfs maar twee worden, maar dit terzijde – in staat zijn
om voldoende massa naar deze publieke kijkruimte te trekken. Kwaliteit van
informatie, opinie, cultuur en amusement, gaat daarbij voorop.Daarom is het volkomen onbegrijpelijk dat de staatssecretaris vervolgens
een plan in elkaar zet waarin zij in feite kiest voor een premie op profilering
van de afzonderlijke omroepverenigingen en samenwerking in verleden ent toekomst
feitelijk bestraft. Dit begrijpt niemand, behalve de regering, de coalitiepartijen
in de Tweede en de Eerste Kamer en de omroepvoorzitters die – zoals
wij allemaal hebben mogen constateren – opvallend stil zijn gebleven
de afgelopen weken. Dit voorstel vloeit niet voort uit de gigantische problemen
die we in medialand moeten zien te overwinnen, dit voorstel ontleent zijn
inspiratie aan het museum van politieke compromissen waar in het verleden
misschien wel mooie dingen uit zijn voortgekomen, maar die nu in deze tijd
en gezien de enorme krachten die het bestel bedreigen, kortzichtig, behoudzuchtig
en ontoereikend zijn. Het is wedden op het verkeerde paard.Met deze voorstellen probeert de staatssecretaris de toekomst tegemoet
te treden met oplossingen uit het verleden, terwijl het wankelen van het bestel
nu juist bewijst dat die recepten niet meer werken. De heer Rinnooy Kan heeft
zich niet voor niets tegen deze voorstellen gekeerd; hij ziet dat de verkeerde
krachten nu de wind volop in de zeilen krijgen.Natuurlijk zegt de staatssecretaris morgen dat het niet waar is en dat
de raad van bestuur juist meer macht krijgt om die robuuste en vertrouwde
publieke zenders te maken die wij willen, zij hebben immers meer geld ter
beschikking. Het is echter niet de vraag of de raad meer geld heeft, maar
of de raad echt doorzettingsmacht heeft en gezichtsbepalend kan worden. Precies
dit is niet het geval, want door de keuze die dit kabinet maakt, door het
compromis blijft de raad voor een zeer substantieel en beeldbepalend deel
van de netprofilering ondergeschikt en afhankelijk van de autonome omroepverenigingen,
die in de financieringssystematiek er vooral belang bij hebben om zich afzonderlijk
te profileren. Daar ligt de bonus op hen te wachten, terwijl samenwerken alleen
maar geld en energie kost.Een voorbeeld. De VARA krijgt € 17 mln. Als zij zou besluiten
om NOVA in haar eentje te blijven maken, is zij op slag € 10 mln.
van dit budget kwijt. Dit doet zij dus niet, zij kan haar profiel immers niet
ophangen aan één programma. Dan kan NOVA wel op zoek gaan naar
een andere partner, maar wie zal zich aan zo'n grote investering wagen, terwijl
die niet wordt uitbetaald in een scherper profiel? Dit is dus einde NOVA,
einde Netwerk, einde Twee Vandaag. Op naar Brandpunt, Achter het Nieuws, Hier
en Nu, TROS Actua. Ik heb zelf in een ander verband wel eens gepleit voor
een herwaardering van de jaren zeventig in politiek-ideologische zin, maar
als ik had kunnen vermoeden dat deze staatssecretaris dat op deze manier zou
invullen, had ik mijn mond gehouden.Dit wordt een drama. Dit is ernstig omdat de mediaomgeving van het publieke
bestel zo krachtig in beweging is dat wij ons geen dubbelzinnig beleid kunnen
veroorloven. Met halfbakken compromissen zetten wij de toekomst van het bestel
op het spel. Dit kabinet zegt een hervormings- en moderniseringsagenda te
hebben, maar de facto wijst het de weg naar restauratie. Het durft niet voor
de toekomst te kiezen, maar kiest voor het verleden. Het durft de erfenis
van de verzuiling, nu die noodzakelijke stappen voor modernisering in de weg staat, niet fundamenteel ter discussie te stellen. Dit heeft
niets met vernieuwing en modernisering meer te maken. Wat dat betreft tonen
onze zuiderburen meer lef, die hebben bewust een keuze gemaakt voor twee duidelijke
netten, Ketnet en Canvas, en dat werkt. Het is treurig dat wij daar niet eens
aan durven te beginnen.Dit wordt een drama. Niet alleen omdat er op het verkeerde paard wordt
gewed, maar ook omdat het op zijn eigen logica stuk loopt. De heer Bruins
Slot, voorzitter van de raad van bestuur toonde vorige week al haarscherp
aan dat de zogeheten C-functie, de cultuur en amusementsfunctie, met deze
plannen onmiddellijk vanaf het begin het kind van de rekening wordt. Zonder
dat er iets tegenover staat, moeten deze programma's het met € 100
mln. minder doen. Dit is een enorme aderlating voor de aantrekkingskracht
van het publieke bestel, waardoor het steeds verder zal marginaliseren en
ineenschrompelen.Over de voorstellen van dit kabinet valt nog heel veel te zeggen. Wij
zullen dat zeker gaan doen als ze deze Kamer bereiken, wat ik overigens niet
hoop. Wonderen bestaan tegenwoordig weer in omroepland dus misschien ziet
de Tweede Kamer alsnog het moderniseringslicht. De vraag die wij vandaag en
morgen moeten beantwoorden is wat wij in de context van de grote plannen van
dit kabinet vinden van wetsvoorstel 29 991. Mijn fractie twijfelt. Op zichzelf
is dit wetsvoorstel een logisch bestuurlijk antwoord op de kortetermijnvoorstellen
van de heer Rinnooy Kan. De positie van de omroepvoorzitters in de raad van
toezicht was bestuurlijk onhoudbaar; dit zag de raad tenslotte zelf ook in,
als ik zijn brief van mei 2004 goed heb gelezen. Met deze voorstellen wordt
de bestuurlijke positie van de raad van bestuur versterkt. Ik denk dat dit
onvermijdelijk was. Ik ben zelf niet heel erg onder de indruk van het argument
van de oppositie in de Tweede Kamer dat dit wetsvoorstel te veel riekt naar
het creëren van een staatsomroep; dat soort argumentatie is evenzeer
een reflex uit het verleden.Cruciaal is wel hoe de nieuwe raad van toezicht wordt samengesteld; er
circuleert in Hilversum al een lijstje met namen van mensen die daarin zouden
moeten komen. Dat stemt weinig hoopvol. En met wat voor visie moeten de leden
van deze raad gaan toezien? Worden zij supporters van dit regeringsvoorstel
of mogen ze een eigen koers trekken? Wat is het profiel? Is het logisch om
nu voor 1 september of 1 oktober zo'n raad van toezicht in elkaar
te flansen, terwijl de hele discussie over de toekomst van de media nog moet
worden gevoerd? Zou het niet logischer zijn om met een tijdelijke raad van
toezicht te werken en een definitieve samen te stellen als de politieke besluitvorming
achter de rug is? Dan weten die mensen immers waarop ze moeten toezien.Kortom, wij behandelen dit voorstel nu om het mogelijk te maken dat er
op 1 september of 1 oktober een nieuwe raad van toezicht komt, maar
wij hebben grote vragen over de onafhankelijkheid, de transparantie van de
werving en, de facto, de haast. Is het niet denkbaar om met een interim-raad
van toezicht te gaan werken, een paar nieuwe leden te benoemen en een paar
oude kroonleden te laten zitten en dan definitief een raad van toezicht te
bemensen als de besluitvorming definitief achter de rug is? Of mijn fractie
al dan niet met dit wetsvoorstel zal instemmen, is vooral afhankelijk van
de antwoorden van de staatssecretaris op deze vragen.De voorzitter:Wenst een van de leden in eerste termijn nog het woord? Dat is niet het
geval.Ik stel voor, de beraadslaging tot morgen direct na de lunchpauze te schorsen.Daartoe wordt besloten.De beraadslaging wordt geschorst.De vergadering wordt enkele ogenblikken geschorst. 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/h-ek-20042005-1463-1477.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl