Behandeling van de nota Thuiszorg en zorg thuis (25351)
Staten-Generaal — Handelingen 
Datum: 2014-07-11 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Handeling 1996-1997, pag. 6565-6593

 
 
 

Handeling

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Vergadernummer
Datum vergadering

19-06-1997

Tweede Kamer der Staten-Generaal

1996-1997

nr. 95, pagina 6565-6593

19-06-1997

 

 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties over kamerdossier

Kamerdossier 25351Toon publicaties die dit dossier behandelen

 
 
 Publicaties in vergadering

Stemmingen in verband met de wetsvoorstellen: - Wijziging van de Wet op de studiefinanciering in verband met de overgang van studerenden van de ziekenfondsverzekering naar de particuliere ziektekostenverzekering, op grond waarvan de zogenaamde vrije voet wordt verhoogd en het zogenaamde kortingspercentage wordt verlaagd (25330); en - Wijziging van de Ziekenfondswet in verband met de beëindiging van de medeverzekering van WSF-gerechtigden (25368), en over: - de motie-Oedayraj Singh Varma (nr. 7)Pagina 6627-6630
Behandeling van het wetsvoorstel Wijziging van de Gezondheids- en welzijnswet voor dieren, in verband met het opnemen van de mogelijkheid om medewerking te vorderen van een samenwerkingslichaam als bedoeld in artikel 110 van de Wet op de bedrijfsorganisatie (25289)Pagina 6565-6565
Behandeling van de verslagen van de commissie voor Verzoekschriften over een aantal in haar handen gestelde adressen (25057, nrs. 140 t/m 158)Pagina 6565-6565
Presentie en opening (donderdag 19 juni 1997)Pagina 6565-6565
Voortzetting van de behandeling van de nota Thuiszorg en zorg thuis (25351)Pagina 6597-6608
Lijst van ingekomen stukken, met de door de voorzitter terzake gedane voorstellen (donderdag 19 juni 1997)Pagina 6654-6656
Voortzetting van de behandeling van het rapport van de Algemene Rekenkamer "Financiële relaties met grote ondernemingen" (25080).Pagina 6630-6654
Behandeling van het rapport van de Algemene Rekenkamer "Financiële relaties met grote ondernemingen" (25080)Pagina 6608-6627
Regeling van werkzaamheden (donderdag 19 juni 1997)Pagina 6593-6597
Behandeling van de nota Thuiszorg en zorg thuis (25351)Pagina 6565-6593

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 149 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
Aan de orde is de behandeling van: de nota Thuiszorg en
zorg thuis (25351).De voorzitter:Wij hebben hiervoor maximale spreektijden vastgesteld. Dat is een beetje
een inconveniënt, omdat het een nogal breed onderwerp betreft. Gegeven
datgene wat er vóór het reces nog allemaal moet gebeuren, was
dit de enige mogelijkheid. Ik heb dus geen alternatief dan mij strak aan het
tijdschema te houden. Dat is des te gemakkelijker naarmate de leden dat ook
doen. Zo moeten wij elkaar deze ochtend maar een beetje bijstaan.De beraadslaging wordt geopend.Mevrouw Vliegenthart (PvdA):Voorzitter! Eindelijk de beleidsnota en dan tien minuten spreektijd!Uit de vele contacten die ik de afgelopen weken gehad heb, maak ik op
dat de nota die nu voorligt belangrijke stappen vooruit biedt ten opzichte
van de situatie die wij op dit moment hebben, en dat er een aantal randvoorwaarden
geschapen wordt voor de verdere beleidsontwikkeling op dit terrein. Ik deel
die opvatting. De beleidsnota is doortrokken van het uitgangspunt, dat zorg
zoveel mogelijk in de thuissituatie geleverd zou moeten worden. Dat vergt
uiteindelijk een versterking van de thuiszorg. Het vergt ook dat de thuiszorg
een steeds belangrijker positie inneemt in het hele zorgspectrum. Om dat te
realiseren, zijn er verschillende randvoorwaarden nodig, die zijn onder te
verdelen in: financiële randvoorwaarden, bestuurlijke randvoorwaarden,
randvoorwaarden op het terrein van het kwaliteitsbeleid, randvoorwaarden op
het terrein van het arbeidsmarktbeleid. Ik loop deze randvoorwaarden even
puntsgewijze na.Als het gaat om het financiële kader, kiest de nota voor het uitgangspunt
van 2,2% volumegroei van de thuiszorg. Voor 1998 wordt er iets meer gereserveerd,
namelijk 3%. Dat is op zichzelf een prima uitgangspunt. Bij de beoordeling
van de 2,2% is buitengewoon relevant wat er in de intramurale sector gebeurt.
Wij hebben er gisteren over gesproken. Naar de mate waarin in de intramurale
sector de reducties sterker zijn, komt er een grotere druk op de thuiszorg
te liggen. Dat zijn dus communicerende vaten. Onze lijn is: doe wat voorzichtiger
met de capaciteitsreducties. Op het moment dat de reducties zich doorzetten,
voorspel ik dat de 2,2% aan de krappe kant zal zijn.Als het gaat om de huidige financiële situatie, zien wij ook dat
de instellingen dit jaar heel veel extra kosten hebben moeten maken in verband
met de knip in de thuiszorg en de invoering van het nieuwe eigenbijdragesysteem.
Dat zijn frictiekosten, die op dit moment wel leiden tot een verdringing van
uitgaven die aan de zorg besteed hadden kunnen worden, naar meer overhead.
Dat is een ontwikkeling die wij niet willen. Ik vraag de bewindslieden of
zij bijvoorbeeld met behulp van KPMG of een dergelijke instantie kunnen bekijken
of zij een incidentele bijdrage kunnen leveren aan de instellingen om tegemoet
te komen aan de extra kosten. Daardoor kunnen wij in het najaar weer wat meer
ruimte hebben, die aan de directe zorgverlening besteed kan worden.Binnen de beschikbare middelen moet het allemaal steeds doelmatiger. De
bewindslieden hebben gekozen voor een benadering waarbij via een soort benchmarking
wordt bekeken, hoe instellingen de verhouding tussen overhead en directe zorgkosten
doelmatiger kunnen maken. Je ziet echter dat er grenzen zijn aan de doelmatigheid
die bereikt kan worden. In de uitvoering wordt het zorgproces steeds meer
opgeknipt, omdat dit doelmatiger is. Dit is heel klantonvriendelijk en voor
werknemers is het bepaald geen aantrekkelijke manier om het werk te verrichten.
De ontwikkeling van de doelmatigheid kent dus grenzen in de kwaliteit van
de zorg. De minister heeft wel eens gezegd dat VWS het ministerie van zorg
en aandacht is. Als er één sector is die aandacht hoort te hebben,
is het de thuiszorg. Het lijkt mij heel belangrijk om de kwaliteit en aantrekkelijkheid
van het werk verder te ontwikkelen. Je ziet dat er steeds minder mensen op
de arbeidsmarkt toe bereid zijn, werk in deze sector te verrichten, en dat
er een enorme uitstroom uit thuiszorginstellingen is. Dit zal knelpunten opleveren.
Ik wil dus dat de relatie tussen doelmatigheid en kwaliteit permanent in het
oog gehouden wordt.Samenhang in de zorg voor ouderen vergt samenwerking, vergt één
loket, vergt een integraal aanbod. Marktwerking en concurrentie staan in feite
haaks op het streven naar samenwerking en samenhang, want daardoor worden
partners elkaars tegenstanders. Dit wil niet zeggen dat instellingen geen
prikkels voor een doelmatig functioneren moeten hebben, maar deze kunnen heel
goed worden gegeven langs de lijn van aanscherping van de productieafspraken.
Wij vinden het dan ook buitengewoon goed dat het kabinet ertoe besloten heeft,
tot het jaar 2001 binnen de AWBZ, binnen de thuiszorg, geen marktwerking toe
te staan. Hierdoor kunnen wij het hele traject van integraal, samenhangend
ouderenbeleid verder ontwikkelen.Dit leidt ertoe dat er voor de contracteerplicht maatregelen genomen worden.
Wij hebben deze week een brief gekregen waarin staat dat ook de instellingen
die in de afgelopen jaren op de thuiszorgmarkt toegelaten zijn, nu het basisbudget
moeten krijgen. De minister neemt de maatregelen hiervoor; dat is prima. Wij
vinden dat zij ook onder dezelfde richtlijnen van het COTG moeten vallen en
dus op precies dezelfde voorwaarden gesubsidieerd moeten worden, zodat er
geen oneigenlijke elementen in zitten. Hierdoor zullen er ook geen bezwaren
meer zijn om de CAO voor de thuiszorg algemeen verbindend te verklaren. Ik
zie graag dat dit heel snel gebeurt. Er is vanaf 1998 een nieuwe algemene
maatregel van bestuur voor het toelatingsbeleid nodig en ik verwacht dus dat
wij na de zomer voorstellen hierover krijgen.Ik kom bij de knip. In het laatste onderzoek, waarvan wij een overzicht
gisteravond op ons bureau aantroffen, worden al onze verwachtingen bevestigd.
Ik loop de bezwaren niet langs; iedereen kan ze nalezen in het verslag van
het vorige debat, waarin ik ze allemaal heb genoemd. Het alternatief dat het
kabinet voorstelt, is het verder stimuleren van de ziekenhuisverplaatste zorg.
Het lijkt mij goed om te bekijken hoe de transmuralisering verder vorm kan
krijgen. In het bijzonder in de verdere ontwikkeling van het verplaatsen van
technologie uit het ziekenhuis naar de thuissituatie zitten mijns inziens
aanknopingspunten. Uit de quickscan van gisteravond blijkt dat er niet of
nauwelijks ligduurverkorting is opgetreden in verband met de knip. Hiervan
moeten wij dus niet al te hooggespannen verwachtingen hebben. De lijn van
verdere ontwikkeling van de transmuralisering steunen wij echter van harte.Dit brengt mij bij de compartimentering. Wij hebben nu te weinig tijd
om de hele principiële discussie te voeren, maar de minister roept in
het stuk zelf vragen op. De knip is een gevolg van het onderscheid tussen
AWBZ en ziekenfonds. Ik las vanmorgen in het Algemeen Dagblad dat de Wetenschappelijke
raad voor het regeringsbeleid binnenkort een advies produceert waarin hij
pleit voor opheffing van de compartimenten. Ik hoor graag
van de minister hoe zij nu hier tegenaan kijkt in het licht van de ervaringen
die wij met de knip hebben opgedaan.Ik heb nog een korte vraag over de knip. In Limburg is binnenkort dat
budget op. De minister heeft op 20 maart de Kamer een toezegging gedaan betreffende
geen verdere afwenteling van de knipzorg op het AWBZ-budget. Maar nu de keuze
gemaakt is om per 1 januari de knip op te heffen en het budget terug te schuiven
naar de AWBZ, zou ik haar willen vragen hoe naar haar mening in de komende
maanden met name ziektekostenverzekeraars om zullen moeten gaan met dat probleem,
als het budget op is.Ten slotte, voorzitter, het punt van de eigen bijdrage. Maandag is de
tweede fase van de invoering van de eigenbijdrageregeling ingegaan. Ook de
implementatie in het kruiswerk is van start gegaan. Uit de rapportage die
wij gisteren kregen van de taskforce over de pilotprojecten die er geweest
zijn, blijkt dat er een behoorlijk aantal risico's in de uitvoering zitten.
Blijkbaar hebben de bewindslieden er bewust voor gekozen, kennis hebbend van
die risico's en kennis hebbend van de brief die de Ziekenfondsraad al eerder
gestuurd had met betrekking tot het hoge uitvalpercentage bij de eigenbijdrageregeling
voor de gezinsverzorging, geen vrees te hebben dat die problemen zullen gaan
cumuleren en dat uiteindelijk de zaak helemaal vast zal gaan lopen, doordat
de problemen in de uitvoering in feite zullen toenemen.De bewindslieden hebben verantwoordelijkheid genomen voor die beslissing.
Wij kunnen nu niet overzien of dat achteraf bezien de juiste beslissing zal
zijn. Ik ga ervan uit, mede gelet op het vorige debat, dat nog een keer terugkomen
van de bewindslieden met de mededeling: "Wij hebben het allemaal onderschat",
niet het geval zal zijn, gezien ook alle informatie die op tafel lag. Wij
zullen zien hoe het loopt.Voorzitter! Ik had heel graag ook nog het een en ander willen zeggen over
de mantelzorg en alles wat ermee samenhangt. Dat is een buitengewoon belangrijk
onderwerp, maar met tien minuten kom je niet ver; dan doen wij dat maar een
andere keer en beter.Mevrouw Mulder-van Dam (CDA):Voorzitter! Mevrouw Vliegenthart zei dat zij erg blij was met de nota
en ook met de visie die daarin lag. Is dit nu de allesomvattende visie die
zij op 20 maart vroeg aan het kabinet? Is dat de invulling daarvan?Mevrouw Vliegenthart (PvdA):Ik heb gezegd, dat ik vind dat die nota belangrijke handvatten biedt voor
de verdere ontwikkeling van het beleid. Er wordt een aantal uitgangspunten
geboden en een aantal randvoorwaarden geschetst, waardoor je daar verder mee
kunt komen. Ik denk ook dat in het hoofdstuk 2, dat in feite de inhoudelijke
positionering van de thuiszorg weergeeft, een heleboel inhoudelijke aanzetten
zitten, waarmee je een heel stuk verder kunt komen. De tijd ontbreekt mij
om daar inhoudelijk diep op in te gaan; ik had dat graag gedaan. Het was uw
voorstel om een plenair debat te houden en ik heb u dat niet willen onthouden,
maar het gevolg daarvan is dat wij over dit soort zaken niet uitgebreid kunnen
praten. Als de voorzitter mij dit echter toestaat, zou ik daar graag nog een
exposé over willen geven.De voorzitter:Ooit, maar liever niet nu, gelet op de agenda voor vandaag.Mevrouw Vliegenthart (PvdA):Misschien kan de Kamer na afloop of in een procedurebespreking kijken
of het noodzakelijk is daar nog op te komen.De voorzitter:Dat is best; misschien kan in het kader van een algemeen overleg de discussie
worden voortgezet. Ik wilde mij nu strak houden aan de tijden.Mevrouw Vliegenthart (PvdA):Dan beschouwen wij dit als een hoofdlijnendebat.Mevrouw Oedayraj Singh Varma (GroenLinks):Op korte termijn zijn er, zoals u zegt, inhoudelijk een aantal dingen;
dat ben ik met u eens. Maar op lange termijn heb ik alleen maar wenselijkheden
geconstateerd: wat vindt u daarvan? Ik vind dat er alleen maar wenselijkheden
zijn, maar geen visie en ook geen uitwerking daarvan. Bent u tevreden met
een visie op langere termijn, met alleen maar die wenselijkheden?Mevrouw Vliegenthart (PvdA):Als je formuleert wat je wenselijk vindt voor de toekomst, impliceert
dit voor mij dat daar een visie aan ten grondslag ligt, juist omdat je dat
wenselijk vindt. Je vindt het niet wenselijk vanuit niets.Mevrouw Oedayraj Singh Varma (GroenLinks):Voor mij is het alleen maar een soort opsomming van wenselijkheden. Ik
had veel meer verwacht dat daar nog een visie achter zat en dat aangegeven
zou worden hoe het uitgewerkt zou worden.Mevrouw Vliegenthart (PvdA):Ik vind dat aan de uitgangspunten in het tweede hoofdstuk, aan de inhoudelijke
positionering van de thuiszorg, een heleboel aanknopingspunten zitten wat
betreft de wenselijke ontwikkeling van het beleid. Dat is misschien niet volledig
uitgeschreven in de vorm van een visie; in die zin wil ik u gelijk geven en
is de nota beknopt; maar het biedt een heleboel aanknopingspunten voor de
verdere ontwikkeling van het beleid. Ik heb voorts gezegd dat er een aantal
randvoorwaarden worden geschapen door een aantal beslissingen die nu genomen
worden, ook door het stopzetten van de marktwerking tot het jaar 2001, om
verder te komen met de integrale ontwikkeling van de ouderenzorg en de positie
van de thuiszorg daarbinnen. Dat vind ik een belangrijk punt. U kunt dan zeggen
dat het geen visie is, maar ik vind dat die beslissing is gebaseerd op een
visie, dat er gewerkt moet worden aan een verdere samenhang in de ouderenzorg
en dat concurrentie daarin niet past, maar dat samenwerking een belangrijk
uitgangspunt is. Volgens mij vinden wij elkaar op de inhoud en of het dan
echt een visie is... Misschien niet, maar dat zij dan zo.De heer Marijnissen (SP):Mijnheer de voorzitter! Eindelijk ligt de nota Thuiszorg er dan, tenminste
een eerste stap op weg naar... En dat is natuurlijk toch de grote vraag. Voorlopig
zijn er wat de SP betreft meer vragen dan antwoorden. Dat kan ook niet anders,
gelet op de puinhoop die ervan is gemaakt. De minister-president zei na het
overleg over de thuiszorg in het Mauritshuis: waar gehakt wordt, vallen spaanders.
Bij aanvang van dit debat wijs ik erop dat wij het hier niet
over hakken en over spaanders hebben, maar over mensen die afhankelijk zijn
van zorg. Er is een samenhangend stelsel van thuiszorg nodig, afgestemd op
de overige zorgvoorzieningen in de regio, zo citeer ik uit de kabinetsnota.
Op grond van solidariteit dient een kwantitatief en kwalitatief toereikend
basispakket thuiszorg voor eenieder toegankelijk en bereikbaar te zijn en
blijven, zo staat er.Hier zijn echter wel enkele fundamentele keuzen nodig, als het aan de
SP ligt.In de eerste plaats wijs ik op de marktwerking in de thuiszorg. Het zal
niemand vreemd in de oren klinken dat de SP-fractie op het standpunt staat
met betrekking tot de marktwerking in de thuiszorg: nu niet en nooit niet.
Voor samenhang van zorgvoorzieningen op regionaal niveau is samenwerking nodig,
geen concurrentie. Gelijke toegankelijkheid kan alleen op basis van solidariteit
worden georganiseerd. Ik vind dan ook dat de Kamer deze gelegenheid te baat
zou moeten nemen om een definitief oordeel te vellen over het fenomeen marktwerking
in de thuiszorg. Ik overweeg hierover in tweede termijn een motie in te dienen.
Ik begrijp niet waarom de fundamentele discussie hierover uitgesteld zou moeten
worden tot nadere adviezen van de werkgroep MDW, toch het troetelkindje van
Economische Zaken. De feiten liggen er immers al. De negatieve effecten zijn
duidelijk en nog eens bevestigd in het onderzoek van prof. Pool. Zijn advies
is dan ook: de marktwerking hier afschaffen. Ik heb in dit verband een vraag
aan het kabinet. Waar komt het geld voor de budgetgarantie voor de 25 nieuwe
instellingen eigenlijk vandaan? Heeft het kabinet ook, zoals ik bepleit, sanering
overwogen?In de tweede plaats wijs ik op de knip. Over de knip kan ik kort zijn.
De problemen, de bureaucratie en het gesteggel om geld zijn, naar onze indruk,
inherent aan de marktwerking in het tweede compartiment. Uit het onderzoek
van de CTU blijkt er inderdaad sprake van tarieven onder de kostprijs en dus
van afwenteling naar de AWBZ. Het onderzoek, de zogenaamde quickscan –
wat een woorden gebruiken wij hier – van de Ziekenfondsraad bevestigt
ook de knelpunten. Bovendien blijkt van de gewenste substitutie – weer
zo'n woord – nauwelijks sprake te zijn. Hier is dus maar één
conclusie mogelijk. En dat is, heel gewoon en in goed te begrijpen Nederlands:
de knip afschaffen. Kan de minister meer inzicht geven in haar plannen met
de zogenaamde ziekenhuisverplaatste zorg door gespecialiseerde instellingen?In de derde plaats noem ik de problemen met de eigen bijdrage gezinszorg.
Die zijn nog lang niet opgelost. 20% van de gegevens wordt verkeerd aangeleverd.
Uit het rapport van de taskforce – weer zo'n uitdrukking – blijkt
een enorme achterstand. Wat zijn de uitvoeringskosten van de nieuwe eigenbijdrageregeling
en hoe verhoudt zich dat tot een eventuele meeropbrengst aan eigen bijdragen?
Volgens dezelfde taskforce kan bij de invoering van de eigen bijdrage kruiswerk –
die deze week plaatsvond – geprofiteerd worden van de ervaringen bij
de gezinszorg. Maar daar staat tegenover dat de regeling voor kruiszorg veel
complexer is en het kruiswerk met dit soort registratie nog geen ervaring
heeft opgedaan. Kan de staatssecretaris garanderen dat de uitvoering niet
dezelfde of meer problemen gaat geven dan de invoering van de eigen bijdrage
gezinszorg? Is er overigens al een hardheidsclausule en wat houdt die precies
in? Hoe denkt de staatssecretaris over de waarschuwing van de LVT dat mensen
zullen afzien van zorg? Dan wordt met name gedacht aan preventieve zorg. Zijn,
alles bij elkaar, de effecten wel goed doordacht? Waar blijft de rapportage
van de interdepartementale werkgroep over de – excuses voor de bewoording –
cumulatie van de eigen bijdrage? Er is de Kamer toegezegd dat zij die rapportage
deze zomer en nog voor het reces zou krijgen. Echter, ik heb nog geen signalen
ontvangen waaruit blijkt dat de rapportage er aankomt. Daarom krijg ik nu
graag te horen hoe het met die rapportage staat. Ook hier wordt het tijd om
fundamentele keuzen te maken tussen solidariteit en eigen verantwoordelijkheid
in verband met het principe van toegankelijkheid.Voorzitter! Een van mijn laatste punten betreft het groeipercentage van
2,2. Tijdens het algemeen overleg van gisteren bleek dat er alle reden is
om aan te nemen dat dit percentage aan de zeer lange kant is. Ook andere signalen
wijzen daarop. In tweede termijn zal ik hierop nog terugkomen.Voorzitter! Tot slot: de thuiszorg in dit land moet beter, maar daarvoor
moeten niet de maatregelen gelden die nu zijn getroffen en die alleen maar
tot meer bureaucratie leiden. Dat is de SP van de ontwikkelingen in de laatste
jaren bijgebleven. De overheid moet zorgen voor goede voorwaarden waardoor
de thuiszorg zich weer bezig kan houden met, wat wij dan noemen, de echte
zorg.Mevrouw Oedayraj Singh Varma (GroenLinks):Voorzitter! Het uitbrengen van deze beleidsnota over de thuiszorg is een
zware bevalling geweest. Overleg in het Torentje moest eraan te pas komen
en dat wekte verwachtingen. Uit berichten in de krant heb ik begrepen dat
eerdere versies door de premier te licht werden bevonden. Toen dan uiteindelijk
het groene licht werd gegeven, waren mijn verwachtingen hooggespannen, maar
nu moet ik zeggen: de nota valt een beetje tegen. De analyse is goed. De opmerkingen
over de extramuralisering en de daarmee samenhangende noodzaak van verbreding
van de thuiszorg naar andere sectoren in de gezondheidszorg, zoals de gehandicapten-
en de ziekenhuiszorg, spreken mij aan. De constatering dat mensen zo lang
mogelijk thuis willen blijven – en dat geldt ook voor mensen met een
handicap – is juist, maar die ontwikkeling is al jaren aan de gang en
mijn kritiek op het thuiszorgbeleid tot nu toe is vooral gelegen in het feit
dat het kabinet zo vreselijk weinig consequenties verbindt aan die constatering.
Dat is nu ook weer het geval. Als alles uit de kast gehaald wordt om te voldoen
aan de wens van mensen om zoveel als maar mogelijk is thuis verzorgd en verpleegd
te worden, is er een hoger groeipercentage nodig dan het kabinet in de nota
aangeeft. Onderzoeken als Gezondheidszorg in tel 4 en de NZI-verkenningen
van 1995 geven aan dat zo'n 4% à 5% groei nodig is als ingezet wordt
op zoveel mogelijk substitutie van intramurale naar extramurale zorg. Het
kabinet geeft in de beleidsnota aan dat het voorstander is van een sterkere
substitutie. Met andere woorden, is de staatssecretaris het met mij eens dat
het beleid dat het kabinet voorstaat niet te realiseren is
met een groeipercentage van 2,2?Het meest concreet is de beleidsnota over de plannen op korte termijn.
In feite hebben we het dan over een hersteloperatie van gemaakte fouten en
een pas op de plaats als het gaat om de marktwerking. Er is een extra donatie
om de grootste nood te lenigen. Ik ben het met deze plannen eens. Het lijkt
mij goed dat gemaakte fouten hersteld worden en dat de staatssecretaris en
de minister dat in de nota ronduit toegeven. Het gaat hierbij overigens om
schrijnende gevallen.Voorzitter! Ik kom achtereenvolgens te spreken over de knip, de marktwerking
en de groei van de thuiszorg. Per 1 januari 1998 wordt de knip in de thuiszorg
afgeschaft. De knip was een slechte maatregel en het siert de bewindslieden
dat zij deze maatregel terugdraait. Ik hoop overigens dat tal van andere maatregelen
in de thuiszorg die in de praktijk funest blijken te zijn, eveneens worden
teruggedraaid. U begrijpt dat ik zal spreken over de eigenbijdrageregeling.
Daarover heb ik al vaak vragen gesteld, ook schriftelijk. Deze regeling is
een doorn in het oog. Het is ook gebleken dat de uitvoering van de regeling
voor grote problemen zorgt en ik ben niet zo optimistisch als de bewindsvrouwe,
want zij zegt dat de problemen waarschijnlijk wel op te lossen zijn. Nee,
ik voorzie juist bergen van problemen. Daarom hoop ik dat de bewindsvrouwe
de eigenbijdrageregeling uiteindelijk toch intrekt.Overigens mag het terugdraaien van de knip niet tot gevolg hebben dat
de substitutie van het ziekenhuisbed naar de thuiszorg stagneert. Het ziekenhuis
zou bijvoorbeeld thuiszorg kunnen inkopen bij thuiszorginstellingen. Welke
plannen heeft het kabinet om de substitutie van ziekenhuiszorg naar thuiszorg
doorgang te doen vinden?De fractie van GroenLinks is van mening dat de marktwerking in de thuiszorg
vooral negatieve gevolgen heeft gehad. Echter er zijn ook enkele positieve
gevolgen geweest. Concurrentie tussen thuiszorginstellingen heeft ertoe geleid
dat instellingen meer rekening gingen houden met de wensen van de cliënt.
Zij moesten wel. Er moest een eind komen aan de bureaucratie, het gebrek aan
flexibiliteit en de relatief hoge overheidskosten. Wij zijn echter niet voor
het doorzetten van de marktwerking. Wij menen dat marktwerking ook veel negatieve
aspecten heeft. De prijs voor de efficiency en de flexibiliteit wordt vooral
betaald door de werknemers. Ik heb hier herhaalde malen aan de minister gevraagd
naar de CAO voor de werknemers in de particuliere sector. Zij heeft steeds
tegen mij gezegd dat dit geregeld was, maar ik constateer dat het nog steeds
niet is geregeld. Ik heb er navraag naar gedaan en de minister zou dat ook
doen; ik vraag nog een keer aan de minister om het nu zo snel mogelijk te
regelen.De voorzitter:Wilt u afronden?Mevrouw Oedayraj Singh Varma (GroenLinks):Ja, voorzitter, hoewel ik eigenlijk nog een heleboel te zeggen heb, maar
goed, in de vijf minuten spreektijd die ik heb, lukt dat niet. Wij moeten
dan maar een ander tijdstip zoeken om de overige punten naar voren te brengen.
Onvermeld wil ik nu echter niet laten het belangrijke punt van de werkers
in de reguliere thuiszorg. Ik heb de minister horen zeggen dat zij 1 miljoen
meer banen wil creëren. Wil zij in dat opzicht daadwerkelijk kijken naar
de mogelijkheid om banen in de thuiszorg te creëren? Ik doel dan op het
scheppen van fatsoenlijke banen met fatsoenlijke beloning en fatsoenlijke
arbeidsvoorwaarden. Is de minister bereid met een plan te komen met betrekking
tot banen in de thuiszorg?Ten slotte zou ik nog graag een reactie willen krijgen op de kwestie Blom-Hulscher.De heer Van der Vlies (SGP):Mijnheer de voorzitter! Er ligt eindelijk een visie van het kabinet over
de thuiszorg. Blijkens publicaties heeft het nogal wat voeten in de aarde
gehad. Het gaat om een werkveld dat de laatste jaren fors in beweging is gebracht
onder invloed van het overheidsbeleid dat gericht is geweest op integratie
tussen kruiswerk en gezinsverzorging door middel van fusie. Daarnaast heeft
de invoering van een beperkte marktwerking het veld behoorlijk wakker geschud
en is er daardoor veel overhoopgehaald. Ik vind dat een samenhangende visie
te lang is uitgebleven, waardoor de ontwikkelingen een wat chaotisch karakter
kregen en het beleid het beeld opriep van heen en weer zwalken zonder een
duidelijke koers. Laten we hopen dat dit nu verleden tijd is.Een van de belangrijkste elementen uit de nota betreft de marktwerking.
Volgens het kabinet moet er in dat opzicht een pas op de plaats worden gemaakt.
De introductie van de marktwerking is positief geweest voor het product thuiszorg.
Reguliere instellingen hebben zich op hun eigen positie en functioneren moeten
bezinnen. De particuliere thuiszorginstellingen zijn, uitzonderingen daargelaten,
kennelijk in staat gebleken een plek op de markt te veroveren vanwege een
goede kwaliteit van zorgverlening tegen een concurrerende prijs. Ze hebben
gevestigde belangen behoorlijk onder druk gezet, maar tegelijkertijd hier
en daar ook de toegankelijkheid van de zorg. Daardoor is onrust ontstaan,
terwijl de thuiszorg in een veranderingsproces zit dat nu juist enige rust
behoeft. Ik kan mij dan ook voorstellen dat het kabinet voor een bepaalde
periode, namelijk de werkingsduur van de Overgangswet verzorgingshuizen, een
pas op de plaats wil maken. Door de abrupte breuk met het tot dusverre gevoerde
beleid ontstaan echter wel problemen.In de eerste plaats wordt verondersteld dat de nieuwkomers vanwege hun
erkenning recht hebben op continuering van hun werkwijze en bestaan. Voor
mij is niet duidelijk of de feitelijke situatie ook zo is dat deze 25 nieuwkomers
voldoende contracten hebben met zorgverzekeraars om hun activiteiten voort
te zetten. Ik ga er daarbij van uit dat er overigens voldaan wordt aan kwalitatieve
vereisten.In de tweede plaats noem ik het feit dat een aantal particuliere bureaus
geen erkenning heeft gekregen omdat deze regeling van zeer tijdelijke aard
zou zijn. Aangezien ze wel contracten met verzekeraars hebben die in principe
voor verlenging in aanmerking komen, worden ze door de beleidswijziging van
het kabinet gedwongen de zorgverlening bij cliënten over te dragen aan
de reguliere thuiszorg, dan wel een concurrent met een erkenning, met alle
personele gevolgen van dien. Ik verwijs in dit verband naar een bericht in
NRC Handelsblad van 7 juni jl. Het lijkt mij alleszins redelijk dat voor deze
groep instellingen – het zullen er niet zoveel zijn –
alsnog een oplossing gevonden wordt. Ik zou mij kunnen voorstellen dat ze
worden erkend, na een toetsing op de kwaliteit van hun zorgpakket, terwijl
er tevens gekeken wordt of voldaan wordt aan de CAO-vereisten. Graag krijg
ik hierop een concrete toezegging van de zijde van het kabinet. Anders zou
ik een motie daarover aan de Kamer willen voorleggen.Het afzien van verdere marktwerking in de thuiszorg wordt ondersteund
door een beperkte quickscan van een aantal instellingen door prof. Pool. In
zijn aanbevelingen geeft hij aan dat bij een sanering van enkele particuliere
instellingen een overgangsregeling nodig is, waarbij reguliere instellingen
de contracten als het ware overnemen. In de voortgangsrapportage thuiszorg
van 6 juni wordt melding gemaakt van het onderzoek, maar er wordt niet vermeld
of de aanbevelingen worden overgenomen. Het zou overigens merkwaardig zijn
dat reguliere instellingen langs een omweg toch de contracten krijgen die
zij eerst vanwege hun functioneren verloren hebben aan particuliere instellingen.
Wat is de regering op dit punt van plan?Het vorderen van de knip is niet zo'n gelukkige greep geweest. Hier zijn
veel uitvoeringsproblemen. Van substitutie is nauwelijks sprake geweest. Wat
willen de bewindslieden doen om in het komende halfjaar de uitvoeringsproblemen
zoveel mogelijk op te lossen?De eigen bijdrage is deze week ingevoerd, na drie maanden uitstel. Dat
moet een les zijn voor ons, ook voor de toekomst. Ik zie wat dat betreft de
invoering van het onderdeel kruiswerk met zorg tegemoet. De rapportage van
de taskforce stelt niet erg gerust. Hoe beoordelen de bewindslieden de verwachtingen
die in de rapportage worden gewekt?Voorzitter! Ik rond af. De functie thuiszorg is essentieel in een moderne
ontwikkeling naar zorg op maat. Deze functie moet dus voluit tot haar recht
komen en adequaat worden gefinancierd. Die inspanning zal nauwlettend gemeten
moeten blijven worden. Ook ik heb de neiging de 2,2%-norm als te krap te kwalificeren.Mantelzorg is prima, maar geen substituut voor overheidsverantwoordelijkheid.
We moeten ervoor zorgen niet meer in de situatie te belanden dat mensen die
thuiszorg nodig hebben, deze niet krijgen. Dat is onze samenleving onwaardig.De heer Schutte (GPV):Mijnheer de voorzitter! "Thuiszorg en zorg thuis" is de titel van de nota
die we vandaag bespreken. Ik heb de neiging daar als ondertitel aan toe te
voegen "Zorgen over de thuiszorg". De reden daarvoor ligt niet zozeer in de
beschrijving van het terrein en het toekomstperspectief waarin de thuiszorg
in de visie van de regering in de zorgketen wordt ingebed. Ik zou haast zeggen,
integendeel. Dit gedeelte is helder en overtuigend en verdient ondersteuning.De problemen beginnen bij de concretisering van het beleid of liever gezegd
zijn al begonnen. Het beleid dat tot dusverre is gevoerd heeft ons al menigmaal
naar een overleg doen spoeden om uitslaande branden te blussen.De voorliggende nota geeft nog onvoldoende aanleiding om de toekomst met
vertrouwen tegemoet te zien. Voornaamste oorzaak is naar mijn oordeel het
ontbreken van een aansluiting tussen de visie van de regering over de plaats
van de thuiszorg in het zorgstelsel en het organisatorische en financiële
kader waarbinnen hieraan moet worden vormgegeven.De regering ziet licht aan de horizon, maar zij wordt zo in beslag genomen
door de bestaande problemen dat het licht onbereikbaar blijft. De voortgangsrapportage
illustreert dat. Ondanks alle inspanningen verloopt de inning van de eigen
bijdrage gezinsverzorging nog steeds niet goed, de achterstand groeit, een
oplossing op korte termijn zit er niet in. Nog sterker wordt dit beeld bij
de eigen bijdrage voor het kruiswerk. De invoering daarvan zal ondanks uitstel
opnieuw problemen geven. Verder uitstel geeft echter weer andere problemen,
en dus is toch maar begonnen met de invoering. Hoe heeft de regering zich
ooit zo in een dwangpositie kunnen manoeuvreren! Als elke stap die je zet
problemen oplevert, moet je er dan geen punt achter zetten en met een schone
lei beginnen?De regering handhaaft de indeling in compartimenten. Daar zijn goede gronden
voor aan te voeren, maar dat kan wel tot problemen leiden. Dat is bijvoorbeeld
het geval bij de knip in de thuiszorg. Voor die problemen wordt nu formeel
nog geen oplossing geboden. Ik kan mij echter niet aan de indruk onttrekken
dat men niet ver af staat van een afschaffing van de knip. Die conclusie lijkt
mij onvermijdelijk. Naar mijn inzicht leidt dat op de langere termijn weer
tot problemen. Ik heb met belangstelling kennisgenomen van de suggestie van
de regering om op langere termijn op wijk- en regionaal niveau tot netwerken
van zorg en zorgcentra te komen, waarbij samenwerking over de compartimenten
heen aan de orde is. Afgezien van het feit dat dit idee nog niet is uitgewerkt,
is de vraag of er dan niet weer problemen zijn te verwachten met betrekking
tot de wijze van financiering.In de nota wordt ook fors ingezet op extramuralisering en substitutie,
goede zaken die mijn steun hebben. Ook hier blijft bij mij echter onduidelijkheid
bestaan over de afstemming. In dit verband valt het mij op dat niet langer
wordt gesproken over ziekenhuisgerelateerde zorg, maar over ziekenhuisverplaatste
zorg. Mag ik hieruit concluderen dat op dit punt de verzorgende positie van
de ziekenhuizen zal worden versterkt? En zal het mogelijk zijn dat thuiszorginstellingen
ook binnen verzorgingshuizen werkzaam kunnen zijn?Ik vind met name het punt van een goede afstemming zo belangrijk, omdat
de patiënt daar baat bij heeft. Hij mag niet de dupe worden van rigide
organisatorische kaders en financieringsstromen.Ook op een ander punt biedt de nota nog geen duidelijk toekomstperspectief,
namelijk op het gebied van de marktwerking. De regering maakt pas op de plaats.
Daar valt veel voor te zeggen, gezien de commotie die een en ander teweeg
heeft gebracht. De vraag is natuurlijk wel: Hoe nu verder? Betekent uitstel
in de praktijk afstel?Ik blijf hier met een vraag zitten. De ingevoerde marktwerking wordt beschouwd
als een van de oorzaken van de huidige problemen. Tegelijk spreekt de regering,
als het om deze marktwerking gaat, in feite in verkleinwoorden. Het mag eigenlijk
geen marktwerking heten en het gaat om iets meer dan 1% van het totale budget.
Kan zo'n kleine ingreep nu mede de oorzaak zijn van zulke problemen?
Of heeft de LVT misschien gelijk met haar kritiek, dat het niet om 1% maar
om 11,5% gaat?Belangrijk is de doelmatigheid in de thuiszorg. Op de werkvloer is de
rek er wat dat betreft uit. Wel is er, zo denk ik, nog winst te boeken op
het gebied van de overhead. Kan in de richtlijnen van het COTG niet worden
opgenomen dat alle thuiszorginstellingen slechts een nader vast te stellen
percentage van hun kosten mogen uitgeven aan nader aan te duiden overhead?Voorzitter! Er is licht aan de horizon. Ik had gehoopt dat wij vandaag
dat licht binnen handbereik zouden kunnen krijgen. Maar wat wij tot nu toe
van de regering hebben gehoord, maakt mij niet zo optimistisch. Het blijft,
zo vrees ik, worstelen zonder te ontkomen.Mevrouw Nijpels-Hezemans (groep-Nijpels):Voorzitter! Ik kan mijn kostbare spreektijd niet besteden aan het opsommen
van punten uit de nota waar mijn fractie op zijn minst grote twijfels bij
heeft. Onze zorg is dat het nu niet goed gaat met de thuiszorg. De inning
van de eigen bijdrage levert grote problemen op. Er is een achterstand ontstaan
die nauwelijks ingelopen kan worden zonder cliënten iedere paar weken
een rekening te moeten sturen. Nu de eigen bijdragen voor kruiswerk en gezinsverzorging
zijn ingevoerd, worden nog grotere problemen verwacht. Het kabinet verwacht
niet dat deze binnen korte termijn achter de rug zullen zijn en de inzet van
de taskforce zal onverkort worden gehandhaafd. Hoelang kan en mag deze situatie
volgens de bewindslieden nog duren?Voorzitter! Ik geef een willekeurige opsomming van klachten van diverse
zijden. De indicatiestelling door de gemeenten dreigt op een ramp uit te lopen
en leidt alleen maar tot meer bureaucratie. Er is te weinig geld, landelijk,
maar in bepaalde provincies merkt men dat in verhevigde mate. Er is in bepaalde
delen van het land een tekort aan intramurale plaatsen en daardoor stijgt
de vraag naar thuiszorg. Budgetten zijn afgenomen, maar de zorgzwaarte is
toegenomen. Gevolgen daarvan zijn wachtlijsten, minder zorg, wisseling in
de hulp en te hoge werkdruk. Het rekenen met zorgminuten zet zowel de zorgverlener
als de zorgvrager onder grote druk. Op het platteland wordt het bijna onmogelijk
voldoende zorg te bieden. Arbeidscontracten zijn niet meer van deze tijd,
dus de animo om dit werk te doen is er nauwelijks meer. Er is dus een tekort
aan personeel. Er is verwarring over de toegangsbijdrage en het lidmaatschapsgeld.
Er komt ook regelmatig omgekeerde substitutie voor. Graag een reactie van
de bewindslieden hierop.Nu kunnen wij hier wel constateren dat het misschien te veel veranderingen
ineens zijn geweest, dat het hier en daar nog wel wat efficiënter kan,
dat de marktwerking is doorgeschoten en dat de knip een verkeerde keus is
geweest, maar wat schieten de mensen die thuiszorg nodig hebben daarmee op?
Hoe denkt men dat het is als je afhankelijk bent en niet weet hoe laat en
door wie je uit je bed wordt gehaald of wordt gewassen; dat je niet weet of
je huis nog wel wordt schoongemaakt of je medicijnen op tijd krijgt? Men kan
ook niet in een verzorgingstehuis terecht, waar overigens de zorg ook steeds
minder wordt. Als het nu niet anders kon, omdat ons land in een diepe crisis
zat en grote financiële problemen had, was het misschien nog wel uit
te leggen, maar het gaat Nederland zeer voor de wind. De beurskoersen rijzen
de pan uit. Er worden grote winsten gemaakt. De werkloosheid daalt veel sneller
dan verwacht. Maar mensen die economisch van minder belang zijn, laten wij
in de steek. Zij moeten maar een familielid of een goede buur zien te vinden
die hen uit de nood wil helpen.Voorzitter! Het kabinet zegt 103 mln. toe en 2,2% extra groei. Mijn fractie
is het kabinet erkentelijk daarvoor, maar het is niet genoeg, als je alleen
al ziet dat Noord-Brabant 67 mln. per jaar tekortkomt om de achterstand in
te lopen en 4,28% groei nodig heeft om de stijgende vraag op te vangen. Mijn
fractie wil voldoende geld, minder regels en een betere zorg. Wij vragen ons
af wanneer dat erin zit.De zorgverzekeraars hebben onlangs een nieuw soort knip bedacht; een beperkt
thuiszorgpakket vanuit de AWBZ en extra thuiszorg gefinancierd uit het tweede
of derde compartiment. Maar iemand met een handicap, chronische ziekte of
een ander risico wordt niet geaccepteerd door een verzekering. Hoe kijken
de bewindslieden daartegenaan?De heer Van Boxtel (D66):Voorzitter! Ik wil graag beginnen met de bewindslieden te complimenteren
met de voorstellen die de Kamer hebben bereikt om de forse problemen
die wij in de thuiszorg hadden, goed aan te pakken. Ik kom daar zo direct
op terug.In het vorige debat stelde ik dat de thuiszorg iets weg had van Peyton
Place: keer op keer een nieuwe aflevering. Onder andere na het spoedberaad
op het Catshuis, waar premier Kok in de rol van dokter Rossi probeerde om
ze allemaal wat verder te brengen, dacht ik de laatste aflevering van Peyton
Place gezien te hebben. Het heeft er alle schijn van. Maar toch, er blijven
problemen. Daar zal ik zo direct over praten.Ik begin met iets positiefs.Mevrouw Mulder-van Dam (CDA):De heer Van Boxtel zegt dat hij nu met iets positiefs begint, maar daar
begon hij al mee, want hij gaf eerst een pluim. Dat deed hij overigens verleden
keer ook. Maar dan vraagt hij zich af of het wel allemaal zo is en spreekt
hij over "schijn". Dat vind ik eigenlijk in tegenspraak met elkaar.De heer Van Boxtel (D66):Nee hoor, want over de hoofdlijnen ben ik zeer positief. Er rest echter
nog een aantal problemen, maar daar kom ik zo op terug.Voorzitter! In het Nederlands tijdschrift voor geneeskunde van 14 juni
staat een vergelijkend warenonderzoek van de thuiszorg in Duitsland, Frankrijk,
België, Groot-Brittannië en Nederland. Het is fascinerend om te
zien dat in Duitsland de Pflegeversicherung, waarin de thuiszorg ook moest
worden geregeld, faalt. Die constructie garandeert immers niet de kwaliteit
van de zorg. In Frankrijk bestaat de thuiszorg helemaal nog niet. In België
is de verzorging van een patiënt in een ziekenhuis goedkoper dan verzorging
thuis. Daar weet men niet hoe men dat dilemma moet oplossen. En in Groot-Brittannië
wordt 100 mln. bezuinigd op de thuiszorg en daar ligt de kwaliteit van die
zorg al niet op een hoog niveau. Kortom, wij moeten de problemen ook een beetje
plaatsen in de sfeer van de ons omringende landen. Niettemin, waar heb ik
dan zorgen over?Mevrouw Oedayraj Singh Varma (GroenLinks):De heer Van Boxtel noemt de ons omringende landen. Dat hoeft toch niet
te betekenen dat wij ons moeten spiegelen aan die landen? Wij moeten juist
wat wij hier hebben verbeteren en dan kunnen de ons omringende landen een
voorbeeld aan ons nemen.De heer Van Boxtel (D66):Ik heb ook niet gezegd dat wij het wel met minder kunnen doen. Ik geef
alleen maar even aan dat wij in ons land toch al een hoogwaardig dekkend systeem
van thuiszorg hebben gecreëerd en dat wij een aantal problemen hadden.
Op de voorstellen van het kabinet om die op te lossen, kom ik straks terug.Voorzitter! Ik gaf dus wat positieve kanten aan, maar ik blijf het wel
jammer vinden dat de Kamer inzake dit dossier wordt meegesleurd in de dagelijkse
beslommering van dit beleid. Dan krijgen wij weer een voortgangsrapportage
en dan moeten wij discussiëren over de datum waarop de incasso van de
eigen bijdragen het beste kan worden ingevoerd, en dergelijke. Kan de staatssecretaris
inzicht geven in de tegenvallende inkomsteneffecten inzake de inning van de
eigen bijdragen? Hoe staat het daar tot nu toe mee?In de voortgangsrapportage werd ook het noodsignaal gegeven dat de inning
van de eigen bijdrage voor kruiswerk op grote problemen zal stuiten. De inning
van de eigen bijdrage voor gezinszorg had ook al de nodige commotie veroorzaakt.
Op 16 juni is toch gestart met de incasso van de eigen bijdrage voor het kruiswerk.
Ik vraag het kabinet eens uit te leggen waarom die stap toch is gezet.Hoe is het nu toch mogelijk dat een organisatie zoals de Landelijke vereniging
thuiszorg op geen enkele wijze heeft gepoogd – dat lijkt mij althans –
uniforme incassosystemen te realiseren? Nu lijkt het erop dat iedere thuiszorgorganisatie
het wiel uitvindt.Ik ben overigens wel geschrokken van de voortgangsrapportage van KPMG.
Door anderen is daar ook al op gewezen. Uit het stuk dat wij gisteren hebben
gekregen, blijkt dat de controle op cliëntgegevens niet waterdicht is
te maken. De leveringseenheden zijn niet goed geregistreerd, waardoor de heffingsgrondslag
van de eigen bijdrage onjuist kan zijn. Een groot aantal instellingen geeft
aan dat het voor hen niet mogelijk is om binnen twee weken na afloop van een
vierwekenperiode cliënten- en urengegevens aan het CAK door te geven.
Zo zijn er meer punten. Ik hoor toch graag op welke wijze het kabinet dat
snel kan oplossen.Ik sluit mij aan bij de suggestie van mevrouw Vliegenthart om extra middelen
in te zetten voor het oplossen van de frictiekosten. Veel instellingen moeten
extra menskrachten aantrekken om de administratieve werkzaamheden aan te kunnen
of om knipcoördinatoren aan te stellen. Die extra kosten kunnen toch
niet ten laste komen van het geld dat wij willen uitgeven voor de zorg? Kan
het kabinet toezeggen dat hiervoor een incidentele tegemoetkoming zal worden
verstrekt als dat echt nodig is?In de rapportages heb ik gezien dat het sofi-nummer in de AWBZ soms problemen
oplevert. Wij zouden hier een wetsvoorstel voor krijgen, maar dat is er nog
niet. Wanneer kunnen wij dat tegemoetzien?Het oordeel van de fractie van D66 over de brief van 20 mei, het geheel
van de nieuwe plannen en de nota is overwegend zeer positief, want er komt
meer geld: 103 mln. en misschien zelfs wat meer. Dat is niet niets. Ik hoop
dat het geld gaat naar de plaatsen waar dit het meest nodig is. Daar hoor
ik graag een reactie op.Mevrouw Mulder-van Dam (CDA):Zegt de heer Van Boxtel nu dat er naast die 103 mln. nog meer komt?De heer Van Boxtel (D66):Als je de stukken goed leest, zie je dat er door efficiencymaatregelen
nog wat eigen geld kan worden inverdiend. Het is 103 mln. plus eventueel wat
extra mogelijkheden. Het is een uitdaging voor een instelling om te kijken
of zij daaraan tegemoet kan komen.Voorzitter! In het debat van vorig jaar maart heb ik gezegd dat ik echte
marktwerking, dus een puur economische grondslag in de AWBZ, niet zie zitten.
Ik ben het eens met het model om voorlopig een bevriezing toe te passen. Je
kunt in een gesloten vat geld geen concurrentie toestaan, want je moet dat
geld dan geven aan nieuwe organisaties, voor kantoren en directeuren. Dat
geld haal je weg bij andere instellingen die zorg verlenen. Dat lijkt erg
veel op de Russische planeconomie van voor het vallen van de Muur. Dat lukt
dus niet. Het is opvallend dat de heer Marijnissen deze opvatting deelt.Ik ben het ook eens met de suggestie om de knip terug te draaien
en in te ruilen voor ziekenhuisverplaatste zorg. Dat kan gefinancierd worden
uit het ziekenhuisbudget. Overweegt het kabinet om ernaartoe te werken dat
patiënten niet uit het ziekenhuis worden ontslagen, voordat de thuiszorg
goed geregeld is? Zijn daar beleidsinstrumenten voor te bedenken?Het vierde punt uit de brief is benchmarking, een prachtig woord dat bij
allerlei onderwerpen terugkomt, zoals bij de nieuwe nota over milieu en economie.
Het gaat hierbij om een vergelijkend warenonderzoek van thuiszorginstellingen.
Ik denk dat het goed is om dit te doen, maar ik hoop dat het kabinet de opzet
hiervan niet beperkt tot een soort rekenkundige benadering van de instellingen.
Wij moeten niet denken dat wij een soort eenheidsworst van thuiszorginstellingen
kunnen creëren voor het hele land. Maatwerk blijft geboden, ook voor
andere vormen van zorg in de regio.Ik ben het eens met de suggestie van het kabinet om het arbeidsmarktbeleid
beter te faciliteren. De werkers in de thuiszorg klagen er vaak over dat hun
instellingsdirecteuren soms te veel bezig zijn met de financiën en het
veiligstellen van de positie van de instelling en te weinig met de inhoud
van de zorg. Dat is niet goed. Er zijn zelfs geluiden dat er te vaak alfahulpen
worden ingezet voor zware, gekwalificeerde zorg. Deze ontwikkeling moet echt
worden tegengegaan. Ik verzoek de staatssecretaris om een organisatie als
STING te betrekken bij dat benchmarkingproject en dat niet te beperken tot
een overleg tussen ambtenaren van VWS, externe bureaus en instellingsdirecteuren.
De vertegenwoordiging van de zorgverleners moet daarbij betrokken worden.Voorzitter! Wij hebben het gisteren in het debat over modernisering van
de ouderenzorg ook gehad over de voortgang van het aantal Melkertbanen in
de zorg. Ik ben blij met de antwoorden die staatssecretaris Terpstra hierover
heeft gegeven, maar ik stel het hier nog een keer aan de orde. Ook voor de
thuiszorg hoop ik dat wij in hoog tempo de noodzakelijke banen kunnen realiseren.
Het is niet de bedoeling dat wij alleen banen aan de onderkant erbij plussen,
zodat de kwaliteit van de zorg verschuift. Degenen die opgeleid zijn om moeilijke
zorg te verlenen, zoals verpleegkundigen A en B, moeten aan dat werk toekomen
en het ondersteunende werk moet door anderen worden gedaan.Dit debat geeft nauwelijks ruimte om grondig in te gaan op de visie die
in de nota Thuiszorg en zorg thuis is neergelegd. De eerste voorstellen van
het kabinet zijn echt toe te juichen, want zij geven de sector lucht. Als
wij de tweede voortgangsrapportage over de thuiszorg krijgen, denk ik dat
het goed is dat de Kamer haar eigen verantwoordelijkheid neemt en een bespreking
daarvan agendeert. Dan moeten wij wat meer tijd nemen om met het kabinet van
gedachten te wisselen over die visie op langere termijn. Over zelfzorg en
mantelzorg valt ook nog wel het een en ander op te merken.Mevrouw Van Blerck-Woerdman (VVD):Voorzitter! Vandaag ligt de langverwachte nota Thuiszorg voor ons. Andere
sprekers merkten al op dat de beschikbare tijd te kort is om dit belangrijke
onderwerp uitputtend te behandelen. Ik ga er, evenals de anderen, van uit
dat de verschillende onderdelen uit de nota specifiek terugkomen.Het grootste deel van de thuiszorg wordt via informele zorg, dan wel de
mantelzorg, gegeven. Daarbij wordt ruim 3 mld. uitgegeven aan formele AWBZ-gefinancierde
thuiszorg. Het beroep op de thuiszorg zal in de toekomst alleen nog maar verder
toenemen door voor ons in het verschiet liggende demografische ontwikkelingen
en veranderende wensen van cliënten. In de nota worden goede lijnen uitgezet.
Er worden voorts ontwikkelingen aangegeven waarin ik me kan vinden. Daarnaast
wordt een aantal actuele knelpunten opgelost.Verleden jaar was de nota beter op zijn plaats geweest. Ik hecht eraan
dit hier op te merken. Namens mijn fractie heb ik er al in mei 1996 zeer nadrukkelijk
om gevraagd. Veel problemen hadden voorkomen kunnen worden als deze nota een
jaar eerder gepresenteerd was.Ik zal de visie van onze partij op de thuiszorg kort weergeven. De thuiszorg
is niet het vangnet van de zorg. Zij is niet bestemd voor zorg die niet intramuraal
gegeven kan worden, zij is juist het middelpunt van de zorg. Een open oog
voor de wensen en positie van de cliënt is gewenst. Diverse onderzoeken
geven aan dat ruim 80% van de ouderen uitermate tevreden is in de eigen woning
en met de zorg op het moment waarop die nodig. Thuiszorg moet vraaggericht
zijn, niet aanbodgestuurd. Moet alle thuiszorg AWBZ-gefinancierd blijven?
Ik kom hierop nog terug. Voldoet het voorgestelde en in gang gezette beleid
ten aanzien van de thuiszorg hieraan? Aan de hand van een aantal punten neem
ik het ons voorgelegde beleid door. Daarna kom ik tot een conclusie.Ik noem eerst de marktwerking die een heet hangijzer is geworden. Waar
gaat het over? 1% van 3 mld. is ingezet voor nieuwe instellingen. Dit is met
alle denkbare regels omkleed. Eigenlijk was er geen sprake van concurrentie
en vrije markt. Dat toch die ene procent zoveel teweeg heeft gebracht, moet
tot nadenken stemmen. De effecten waren in ieder geval dat er bij de bestaande
reguliere instellingen een beweging is ontstaan in de richting van doelmatiger
en klantgerichter werken. Als deze ontwikkeling door de bewindslieden wat
strakker was aangestuurd was de kans van slagen groter geweest, al was het
alleen maar om de verwevenheid tussen oude instellingen, dochterondernemingen,
BV's, verzekeraars en verbindingskantoren beter te bewaken. Dan zou het afschermen
van de markt geen kans gekregen hebben.Mevrouw Oedayraj Singh Varma (GroenLinks):U spreekt over alle regels. Er mag dus geen verschil zijn tussen de particuliere
en de reguliere instellingen. Er bestaat echter wel een verschil in de rechtspositie
tussen de werkers bij particuliere en reguliere instellingen. De werkers bij
particuliere instellingen vallen niet onder de CAO. Ik heb daar een paar keer
voor gepleit.Mevrouw Van Blerck-Woerdman (VVD):Het afgelopen jaar hebben we een aantal keren over de thuiszorg gesproken.
Van verschillende kanten uit de Kamer is erop aangedrongen om alle regels
op de nieuwe particuliere instellingen van toepassing te laten zijn. Successievelijk
heeft dit plaatsgevonden. Ik heb er geen misverstand over laten bestaan
dat dit niet onze invalshoek was, maar het is wel gebeurd. Ik constateerde
dus slechts het feit.Mevrouw Vliegenthart (PvdA):Mevrouw Van Blerck zegt weliswaar dat de marktwerking slechts 1% van de
thuiszorg omvatte, maar het perspectief was een volledige marktwerking. Instellingen
bereidden zich daarop voor. Als men met prikkels geconfronteerd wordt, vertoont
men risicomijdend gedrag in de vorm van schaalvergroting en monopolievorming.
En mevrouw Van Blerck wil al die zaken bestrijden. In de markt die gekenmerkt
wordt door schaarste gaat het om een rechtvaardige verdeling van die schaarste.
Daar is het marktmechanisme ook niet geschikt voor. Mevrouw Van Blerck bagatelliseert
dit met de opmerking dat het maar om 1% gaat. Het gaat echter om de mechanismen
die in werking worden gezet en de gevolgen daarvan. Daarbij mag markt geen
doel op zich zijn, maar moet afgewogen worden of het instrument geschikt is
voor het beoogde doel. Dat is mijns inziens hierbij niet het geval en daarom
lijkt het mij verstandig dat de marktwerking in de ijskast is gezet.Mevrouw Van Blerck-Woerdman (VVD):Dit was geen vraag, maar een opmerking.De voorzitter:U mag er wel op reageren.Mevrouw Vliegenthart (PvdA):Ik wil graag dat mevrouw Van Blerck niet alleen naar het ene procent kijkt,
maar dat zij dat ook in bredere zin in haar beschouwingen betrekt. Misschien
kan dit een relativering van haar standpunt betekenen dat de marktwerking
wel goed was.Mevrouw Van Blerck-Woerdman (VVD):Nogmaals, ik heb gesproken over dat ene procent om aan te geven dat dit
nooit de reden kan zijn geweest van alle commotie in het veld van de thuiszorg.
Ik kom straks te spreken over mijn visie op het vervolg, want als ik dat nu
doe, geef ik halverwege mijn bijdrage al mijn conclusie weer. Ik herhaal dat
het ene procent nooit de enige reden kan zijn geweest.Mevrouw Vliegenthart (PvdA):Inderdaad en ik heb een aantal andere aspecten van de commotie aangegeven,
zoals de structurele effecten op het gedrag van instellingen. Op grond daarvan
zou een oordeel gevormd moeten worden over het instrument marktwerking.Mevrouw Van Blerck-Woerdman (VVD):Het is ook mogelijk dat andere elementen een rol gespeeld hebben. Zo waren
nogal wat zorginstellingen niet geheel voorbereid op deze nieuwe periode.Mevrouw Mulder-van Dam (CDA):Wij wisten al dat de coalitiepartijen hier verschillend over dachten.
Is het juist dat ik in de bijdrage van mevrouw Van Blerck de opmerking aan
het adres van de bewindslieden beluister dat zij geen goede sturing hebben
gegeven en dat de marktwerking daardoor is mislukt?Mevrouw Van Blerck-Woerdman (VVD):Daartoe moet ik even terug naar de invoering van de marktwerking in de
AWBZ. Die was namelijk in eerdere instantie niet zozeer aan de orde. Het is
er met dat ene procent, dat onze volledige instemming had, toch voorlopig
van gekomen. Als je het toch doet, moet je het zorgvuldig bewaken vanwege
het redelijk moeilijke proces in de AWBZ. En daar spreek ik de minister op
aan. Als door een strakke bewaking een aantal ongewenste effecten niet was
opgetreden, had het volgens mij een grotere kans van slagen gehad.Mevrouw Mulder-van Dam (CDA):Ik merk op dat u de minister daarop aanspreekt, maar volgens mij zijn
de minister en de staatssecretaris hierover altijd samen aan het woord geweest
en dus samen verantwoordelijk.De voorzitter:U kunt uw betoog vervolgen.Mevrouw Van Blerck-Woerdman (VVD):Voorzitter! Prof. Pool heeft in opdracht van de bewindslieden onderzoek
gedaan naar marktwerking in de thuiszorg. Ik deel zijn waarnemingen grotendeels,
omdat die overeenkomen met de mijne, maar men zal begrijpen dat ik niet al
zijn conclusies deel. Dit geldt voor: geen marktwerking in de AWBZ betreffende
de thuiszorg. Op basis van zijn argumenten had ik namelijk een andere conclusie
getrokken.In reactie op de interruptie van mevrouw Vliegenthart heb ik al gezegd
dat nog een aantal andere ontwikkelingen de oorzaak is geweest van grote onrust
op het front van de thuiszorg en dat daardoor de marktwerking de schuld dreigt
te krijgen van alle problemen. Dat hebben wij niet nagestreefd. De VVD-fractie
is van mening – weliswaar met tegenzin, maar dat zal men begrijpen –
dat marktwerking in de thuiszorg voorlopig even pas op de plaats moet maken.De heer Van Boxtel (D66):Ik stel even een vraag, zonder de ideologische lading of je voor dan wel
tegen een vrije markt bent. Deelt mevrouw Van Blerck met mij de analyse dat
je marktwerking – in dit geval nieuwe toetreders tot de markt van de
thuiszorg – eigenlijk alleen maar kunt toestaan als je er extra geld
bij legt? Als je marktwerking wilt en geld weghaalt bij andere instellingen
om de nieuwe te betalen, geef je eerst geld uit aan gebouwen en directeuren,
nog zonder dat er een druppel zorg verleend is. Dat kan toch niet de bedoeling
zijn?Mevrouw Van Blerck-Woerdman (VVD):In het verloop van mijn verhaal heb ik aangegeven hoe je naar mijn mening
met de thuiszorg moet omgaan, binnen of buiten de AWBZ, en wat de functie
van de marktwerking daarin is. Ik kom daarop dadelijk nog terug.De heer Van Boxtel (D66):Deelt mevrouw Van Blerck de analyse dat het misschien wel mogelijk is,
maar dat je er dan extra geld bij moet leggen? Dat staat dan nog los van de
vraag of je er winst mee mag maken.Mevrouw Van Blerck-Woerdman (VVD):Ik constateer dat van echte marktwerking in de AWBZ geen sprake kan zijn.
Ik heb dat meerdere keren in een overleg gezegd. Een bepaalde vorm van zeer
gereguleerde, zeer bewaakte marktwerking kan tot de mogelijkheden behoren.
In die zin kan ik de opmerkingen van de heer Van Boxtel wel volgen.Het feit dat indertijd het persoonsgebonden budget is ingevoerd, waarbij
er keuzevrijheid voor de cliënt is om ook binnen de AWBZ zelf te kiezen
voor een zorgaanbieder, vinden wij ook marktwerking. Dat gaat gewoon door.
Het beslaat gelukkig meer dan die ene procent. Wij pleiten
bij de minister en de staatssecretaris dan ook voor een uitbreiding van het
persoonsgebonden budget. Wij gaan ervan uit dat binnen de 103 mln. toch een
bepaald percentage beschikbaar komt voor het persoonsgebonden budget in de
thuiszorg.Verder vraag ik de bewindslieden om de mogelijkheden van thuiszorg vanuit
een verpleeghuis of verzorgingstehuis nader te onderzoeken. Het gaat ons dan
vooral om langdurige zorg.Evenals anderen zal ik iets zeggen over benchmarking. Het instrument benchmarking
werkt van binnenuit. De kwaliteit van instellingen wordt graadmeter van de
kwaliteit en doelmatigheid naar effectiviteit en klantgerichtheid. Wie heeft
de selectie gemaakt? Zijn er ook niet-reguliere, particuliere bureaus bij
betrokken? Wij denken dat het een goede zaak zou zijn om dat bij het plaatje
te betrekken. Het gaat dan met name om de verdeling tussen de kosten van uitvoering
en overhead.Als het gaat over de nieuwe toegelaten instellingen en de problemen die
veroorzaakt zijn door het bevriezen van de marktwerking, sluit ik mij graag
aan bij de opmerkingen van de heer Van der Vlies. Zijn hiermee echt alle instellingen
bediend? Ik vind dat particuliere instellingen niet de dupe mogen worden van
het heen-en-weerbeleid.Dan de knip in de thuiszorg. Die is ook verbonden met het begrip marktwerking.
Wat ons betreft had de knip op een andere manier gedaan moeten worden, zoals
ik vorig jaar al gezegd heb. Het moet een knip op een grotere schaal zijn.
Deze beperkte knip had eigenlijk van het begin af aan weinig kans van slagen.
Te kleine stapjes vooruit zijn niet altijd de goede stapjes. Alle onduidelijkheden
en afschuifbewegingen in de richting van de AWBZ zaten al ingebakken in deze
beperkte knip.Ik kom even terug op onze visie op de thuiszorg in de AWBZ. De voorkeur
van de VVD is en blijft: een knip in de thuiszorg, gebaseerd op de tijdslimiet
van één jaar. Dan komt alle kortdurende thuiszorg in het tweede
en derde compartiment, terwijl de rest in het eerste compartiment komt. Daaraan
kan ook verbonden worden: de thuiszorg in de AWBZ via invoering van een basispakket,
met eventueel de mogelijkheid tot verzekeren in het tweede en derde compartiment.
Graag verneem ik hierop een reactie van de bewindslieden. Zorgverzekeraars
Nederland heeft hierover zeer onlangs een brief naar de Kamer gestuurd. De
VVD-fractie vond dit een buitengewoon interessante optie.Mevrouw Vliegenthart (PvdA):De voorstellen van mevrouw Van Blerck hebben een belangrijk bezwaar, namelijk
dat instellingen die thuiszorg leveren, vervolgens met de verschillende regimes
van de AWBZ, de ziekenfondsen en de particulieren te maken krijgen. Bij de
knip die wij nu kennen, hebben wij dat in het klein gezien. Die problemen
doen zich dan ook in het groot voor, omdat alle aansturingsmechanismen verschillen.
Dan komen ook de overhead en de doelmatigheid aan de orde. Als er één
ding is dat bureaucratie bevordert, is dat wel als instellingen met drie verschillende
regimes te maken krijgen. Ik vraag mij daarom af wat het voordeel is van de
benadering die mevrouw Van Blerck schetst.Mevrouw Van Blerck-Woerdman (VVD):Een grotere knip heeft in ieder geval het voordeel dat de willekeurige
tijdslimiet van dertien weken eruit gaat, waardoor op dit punt de verschillen
van inzicht over wie wat moet betalen, weg zijn. Ik spreek nu niet over dit
jaar; laat ik daar duidelijk over zijn. Ik spreek over een volgende kabinetsperiode.
Als wij overgaan op een basispakket voor thuiszorg in de AWBZ en aanvullende
verzekering in de volgende compartimenten, weet iedereen waar hij met het
basispakket aan toe is. Op dit moment is het tamelijk onduidelijk wat hieronder
moet vallen.Mevrouw Vliegenthart (PvdA):Als ik u goed begrijp, gaat u akkoord met het voorstel van het kabinet
tot het terugdraaien van de knip, maar tot 6 mei. Daarna wilt u de hele discussie
opnieuw doen.Mevrouw Van Blerck-Woerdman (VVD):De onrust in het veld van de thuiszorg willen wij niet laten voortbestaan.
Waardoor deze veroorzaakt wordt, doet er niet toe. Wij moeten gewoon duidelijk
zijn, zeker over een aantal actuele knelpunten. Hierna komt natuurlijk de
hele discussie over de herordening van de AWBZ terug. Ik kan mij niet voorstellen
dat wij afspreken dat wij er de eerste vier jaar helemaal niet meer over spreken.Mevrouw Vliegenthart (PvdA):De vraag is of je de weg opgaat van veel meer schotten en onderscheid
in de zorg, dan wel probeert de zaak wat simpeler te maken. De discussie over
minder schotten en minder regels, dus een eenvoudigere werkwijze, kan ik mij
heel goed voorstellen. Wat u nu voorstelt, is de zaak sectoraal verder opsplitsen
over verschillende compartimenten. Hiermee bewijst u de uitvoering echt geen
dienst.Mevrouw Van Blerck-Woerdman (VVD):Ik praat eerder over het opschonen van het AWBZ-compartiment, omdat in
onze visie in de AWBZ alleen langdurige, onverzekerbare zorg een plaats behoort
te hebben en kortdurende thuiszorg niet direct hieronder valt.Mevrouw Vliegenthart (PvdA):U weet dat de Partij van de Arbeid er altijd een groot voorstander van
is geweest om de schotten helemaal uit de wereld te helpen en het onderscheid
tussen AWBZ en ziekenfonds uiteindelijk te laten verdwijnen. Ik zie u lachen,
maar als u consequent bent in uw eigen redenering, moet u bereid zijn tot
een discussie hierover. Nu brengt u sectoraal, per soort voorziening, knippen
aan, waardoor de uitvoering ontzettend belemmerd wordt. Uiteindelijk heeft
de klant de meeste last hiervan. Laten wij de zaak vereenvoudigen en proberen,
de zaak rechtvaardiger, toegankelijker en beter te maken. Uw voorstellen dragen
hiertoe niet bij.Mevrouw Van Blerck-Woerdman (VVD):De ideeën van de fractie van de VVD moeten een plaats hebben in dit
debat om aan te geven waarom wij akkoord zijn gegaan met een pas op de plaats.
Wij praten vandaag niet over de GGZ; de discussie daarover komt in het najaar.
Zo'n opmaat naar een volgend regeerakkoord lijkt mij een uitstekende gelegenheid
om nog eens te bekijken wat wel en wat niet in de AWBZ moet. Wij vinden bijvoorbeeld
dat ook het aandeel wonen in de ouderenzorg uit de AWBZ moet worden gehaald.
Dit zijn discussies die in den brede moeten worden gevoerd. Ik noem vandaag welke voorstellen wij aangaande de thuiszorg in het AWBZ-compartiment
kunnen doen. Wij vinden het interessante gedachten en ik vraag de bewindslieden
of zij een visie hebben op de opvattingen van Zorgverzekeraars Nederland op
dit terrein, die ons dezer dagen bereikt hebben.Mevrouw Nijpels-Hezemans (groep-Nijpels):Heeft de fractie van de VVD ook bedacht wat dit betekent voor mensen die
een risico hebben waardoor zij niet in een aanvullende verzekering geaccepteerd
worden? U bent zo enthousiast over het voorstel van de zorgverzekeraars over
een basispakket en de rest via het tweede of derde compartiment. Hoe wilt
u dat geregeld zien?Mevrouw Van Blerck-Woerdman (VVD):Ik heb geen blauwdrukken gegeven, maar de lijnen waarlangs wij op dit
moment denken. Het basispakket in de AWBZ is er voor iedereen. Hoe je vervolgens
de zorg in het tweede compartiment via het ziekenfonds en de particuliere
verzekeringen en eventueel in het derde compartiment regelt, is iets wat later
uitgewerkt behoort te worden. In de AWBZ hoort naar onze mening in ieder geval
een basispakket aanwezig te zijn.Mevrouw Nijpels-Hezemans (groep-Nijpels):Sommige mensen kunnen zich niet bijverzekeren, vanwege het risico dat
zij in zich hebben door een bepaalde ziekte of handicap. Zij komen dan niet
in aanmerking voor de extra thuiszorg of zij moeten het uit eigen zak betalen.
De meesten hebben echter niet een inkomen dat daar geschikt voor is. Ik denk
dat u, alvorens de grote lijnen aan te geven van uw mening, misschien een
beetje langer had moeten nadenken.Mevrouw Van Blerck-Woerdman (VVD):Ik denk dat als je eerst alle details gaat bekijken, hoe belangrijk ook,
je nooit tot een grote lijn komt. Ik daag mevrouw Nijpels uit om namens haar
partij haar grote lijnen aan te geven.De heer Van Boxtel (D66):Voorzitter! Mevrouw Van Blerck heeft misschien ook vanochtend in het Algemeen
Dagblad gezien dat de WRR met een advies komt. Wij moeten oppassen naar de
Nederlandse burger toe niet weer allerlei onrust te creëren door te zeggen:
de één gooit het eruit en de ander doet het erin. Interessanter
is het om werkendeweg naar een stelsel toe te groeien, waarbij de zorg –
je kunt dan stoeien over wat noodzakelijk is – tegen een fatsoenlijke
premie veiliggesteld is en niet onderdeel wordt van winstbejag en rendementsdiscussies,
want dat hoort bij een sociaal goed als gezondheidszorg gewoonweg niet thuis.
Ik zou het aardig vinden als ook de VVD die kant op zou willen denken en ik
hoop dat de VVD die houding ten opzichte van dit dossier wil aannemen. Ik
verheug mij dan op de formatiebesprekingen.Mevrouw Van Blerck-Woerdman (VVD):Als het gaat om de langdurig onverzekerbare zorg, staat de VVD-fractie
absoluut aan uw zijde, mijnheer Van Boxtel.Voorzitter! Van de knip heb ik gezegd dat deze wat ons betreft op een
andere en wat bredere wijze gedaan had moeten worden. Als het gaat om de stukken
die wij gisteren gehad hebben over de knip en de evaluatie daaromtrent, vraag
ik mij af of ik daar nu al iets over moet zeggen. Ik had de indruk uit de
tekst van het stuk dat de bewindslieden al besloten hadden om de knip af te
schaffen. Ik vraag de bewindslieden hoe zij hier verder mee omgaan.Ik vind overigens de oplossing die gekozen is om via de ziekenhuisbudgettering
de thuiszorg verder in de richting van het tweede compartiment te schuiven,
een zeer positief punt: die beweging delen wij zeer, voorzitter.Rondom de regio Eindhoven is zo'n experiment met een aanneemsom gaande.
Mijn vraag is: kan dit zonder meer worden nagevolgd door andere regio's of
zijn er regels bij die dat belemmeren? Kan de minister aangeven of zij bereid
is het ook voor andere regio's te laten plaatsvinden, zodat dit een bredere
navolging vindt? Als het gaat om positieve financiële prikkels en verkorting
van de ligduur waar patiënten alleen maar mee gebaat zijn, denk ik dat
deze kant een uitstekende is.De heer Van Boxtel (D66):Voorzitter! Ik deel die suggestie van mevrouw Van Blerck. Ik zou er wel
de volgende vraag aan vast willen plakken; misschien wil zij die ook richting
het kabinet stellen: gegeven dat er lokale experimenten aflopen, waardoor
men in een bepaalde regio aanneemsommen krijgt, maar in een ander geval weer
doorgaat met het werken met producttyperingen en output pricing, wordt het
wel een beetje onhelder wat nu eigenlijk de leidraad gaat worden.Mevrouw Van Blerck-Woerdman (VVD):Ik vind ook dat die helderheid er moet komen. Ik houd altijd erg van experimenten,
maar op een gegeven ogenblik moet je wel weten waar je de grens legt. Ik zou
dit ook graag aan de minister willen vragen.De voorzitter:Wilt u tot een afronding komen?Mevrouw Van Blerck-Woerdman (VVD):Ik kom tot het laatste onderwerp, de inning van de eigen bijdrage. Ik
vind het moeilijk om hier vandaan te zeggen hoe daar verder mee om te gaan.
Als het gaat om de inning van de eigen bijdrage gezinszorg, moet ik constateren
dat het helaas wat onduidelijk is geworden. Ik heb vanmorgen nog de bovenste
brief van de post genomen, een brief van iemand die erom bedelt nota's toegestuurd
te krijgen: zij wil zo graag betalen en krijgt maar geen gehoor bij haar thuiszorginstelling.
Betrokkene schrijft in haar brief: iedereen verwijst je naar de minister,
leuk afschuifsysteem, maar wie is er nu eigenlijk verantwoordelijk? Dit horen
wij vaker. Ik zou het te betreuren vinden als de instellingen voor de problemen
steeds verwijzen naar de minister. Dat verduidelijkt de gang van zaken niet
voor de cliënten.Er is al gesproken over de ingangsdatum 16 juni voor de invoering van
de eigen bijdrage kruiswerk. Er is sprake geweest van een halfjaar uitstel.
Men had bij het kruiswerk al ervaring met een contributie. Ik ga ervan uit
dat het moet kunnen. Ik hoop dat de bewindslieden dit kunnen beamen. Het zou
vervelend zijn als wij hierop commentaar kregen. Als de bewindslieden uit
onderzoek is gebleken dat het kan, dan sluit ik mij daar van harte bij aan.Voorzitter! Op bepaalde onderdelen van de nota komen wij later nog terug.
Ik zal die punten dan graag opnieuw behandelen. Wat het bevriezen van de marktwerking
betreft gaan wij, zoals bekend, met tegenzin akkoord. En wat de knip betreft spreekt de mogelijkheid via de ziekenhuisbudgettering ons
zeer aan.Mevrouw Mulder-van Dam (CDA):Mijnheer de voorzitter! Ik heb geboeid geluisterd naar de discussie tussen
de coalitiepartijen, een discussie die op een later tijdstip zeker zal worden
voortgezet.Onder het motto "paars maakt het te grijs" werd afgelopen week door ouderenorganisaties
gedemonstreerd. Het is eigenlijk verbazingwekkend hoe men er iedere keer weer
in slaagt een motto te vinden dat zó treffend is, dat nadere uitleg
overbodig is: "paars maakt het te grijs". Maar na de verkiezingen wordt alles
beter, tenminste, als ik af mag gaan op de flinke uitspraken van minister
Borst afgelopen week in de media en van de heer Oudkerk. Dan wordt het allemaal
beter voor de gezondheidszorg, want dan komt er meer geld. En dan vraag ik:
waarom wachten tot na de verkiezingen? Het CDA heeft vanaf het begin van deze
kabinetsperiode gepleit voor een structurele verhoging van het thuiszorgbudget,
echter zonder resultaat. U, coalitiepartijen, hoeft het niet bij schone beloften
op termijn te laten. Ik daag u uit: kom nu met aanvullende voorstellen. Wij
zullen u steunen.Mevrouw Vliegenthart (PvdA):Het is mevrouw Mulder zeker ontgaan dat in de beleidsnota van het kabinet
staat dat er voor 1998, dus voor de verkiezingen, extra geld wordt uitgetrokken
voor de thuiszorg. Ook in de afgelopen jaren is er extra geld voor uitgetrokken.Mevrouw Mulder-van Dam (CDA):Maar er staat niet bij "structureel". Er staat alleen dat er structureel
75 mln. voor 1997 komt en dat er voor 1998 103 mln. komt. Maar dáár
staat geen "structureel" bij.Mevrouw Vliegenthart (PvdA):Er staat bij dat men uitgaat van een groeipercentage van 2,2 per jaar,
noodzakelijk voor de groei van de thuiszorg. Dat staat erin.Mevrouw Mulder-van Dam (CDA):Als dat zo is...Mevrouw Vliegenthart (PvdA):En dat is dus zo.Mevrouw Mulder-van Dam (CDA):Ik kom hierop nog terug, voorzitter.Grijs, zo zou je ook de nota Thuiszorg en zorg thuis kunnen noemen. Twee
jaar wachten, ingrijpen van de minister-president én overleg met de
coalitiepartners, dit alles moest aan de nota te pas komen. De CDA-fractie
verwachtte – en wij stonden daarin niet alleen – een allesomvattende
visie op de toekomst van de thuiszorg. Wij komen bedrogen uit! Het geheel
mag dan zonnig ogen en veel woorden zijn gewijd aan de analyse – die
wij delen – maar een duidelijke samenhangende, consistente visie op
structuur en financiering van de zorg waarin thuiszorg vanzelfsprekend moet
zijn ingebed, ontbreekt. Afgaande op de media vond ook de minister-president
de langetermijnvisie vaag. Als de huidige nota een aangepaste versie is, had
ik de voorganger wel eens willen zien. Het deed mij denken aan een broddellap,
zo'n breiwerkje waarin steken zijn gevallen en opgehaald en waarin gaten zitten.
Ik vind het eigenlijk beschamend dat wij twee jaar hebben moeten wachten op
deze notitie. Juist het gebrek aan visie, de onzorgvuldigheid, de incidentenpolitiek
en de herstel- en uitsteloperaties zijn kenmerkend geweest voor het tot nu
toe gevoerde thuiszorgbeleid. Dat heeft tot grote problemen geleid.Daarvan worden niet alleen veel ouderen de dupe maar ook chronisch zieken.
Met name chronisch zieken en gehandicapten worden door de andere berekeningswijze
van netto inkomen naar belastbaar inkomen nog steeds geconfronteerd met veel
te hoge eigen bijdragen. Ik verwijs naar de brief van de Gehandicaptenraad.
Gisteren kreeg ik nog een telefoontje van een chronisch zieke die geconfronteerd
werd met een stijging van ƒ 58 naar ƒ 115 per week! Graag krijg
ik hierop een reactie van de staatssecretaris.Verder vraag ik haar: waar blijft de uitwerking van de hardheidsclausule?
Zei staatssecretaris Terpstra in het laatst gehouden overleg niet aan het
adres van de zorgcliënten, dat "de problemen op afzienbare termijn tot
het verleden behoren"? Maar behoren ze ook tot het verleden? Ondanks de instelling
van een aparte projectorganisatie, een taskforce en de hulp van oud-staatssecretaris
Van der Reijden, is het einde van de problemen nog niet in zicht. Van der
Reijden spreekt van jaren. Ondertussen staan cliënten op de wachtlijst
of krijgen minder hulp dan ze nodig hebben. Is dat het Nederland dat internationaal
wordt bewonderd om zijn poldermodel, dat als een van de weinige landen straks
voldoet aan de eisen van de EMU? Dat forse meevallers heeft op zijn begroting?
Ik hoef maar steekwoorden te gebruiken als Rotterdam, Domi cura, Limburg en
niet te vergeten Noordoost-Brabant. Wat doet de staatssecretaris aan het ook
voor haar bekende probleem van de achterstand in de thuiszorg door de dubbele
vergrijzing? Wat doet ze aan de schrijnende gevallen?De heer Van Boxtel (D66):Voorzitter! Dit is een mooi betoog van mevrouw Mulder.Mevrouw Mulder-van Dam (CDA):Dank u!De heer Van Boxtel (D66):Alleen vraag ik mij af of dit een betoog over de thuiszorg is of een verkiezingstoespraak.Zij doet het nu voorkomen alsof zij de problemen in een paar maanden gerepareerd
zou hebben en dat is echt bizar. Het veld van de thuiszorg is zeer ingewikkeld.
Er was sprake van een gegroeide praktijk waarop geen enkel zicht bestond.
Niemand had een fatsoenlijke administratie waaruit bleek welke hulp geleverd
werd. Nu wordt die administratie op poten gezet. Ik geef toe dat de plannen
van het kabinet te lang op zich hebben laten wachten. Dat hebben wij in het
vorige debat ook gezegd. Echter, nu ligt er een verhaal. Er komt een flink
bedrag structureel beschikbaar. Dan moet mevrouw Mulder niet net doen alsof
wat er nu gebeurt, allemaal maar niks is. Dat beweren zou echt flauwe kul
zijn.Mevrouw Mulder-Van Dam (CDA):U zegt dat ik een verkiezingsbetoog houd en mevrouw Terpstra mompelt ondersteunend.
Daarop zeg ik: verkiezingen zijn er volgend jaar, maar dit verhaal heb ik
op 20 maart gehouden. Dus het is geen verkiezingsverhaal. Met dit betoog volg
ik een consistente lijn en registreren wij dat het nog steeds niet goed gaat
in de thuiszorg. Ik heb het nu ook over de oplossingen op de korte termijn.
Over de oplossingen voor de lange termijn zal ik straks een
paar opmerkingen maken. Nu heb ik het daar echter niet over. Wij vinden wel
dat die toekomstvisie veel te mager is.De heer Van Boxtel (D66):Mevrouw Mulder, op 20 maart hebben wij allemaal flink in de bus geblazen.
Wij hebben toen allemaal gezegd: er moet tempo komen en er moet wat gebeuren.
Nu liggen er echter heel concrete voorstellen: 103 mln. oplopend tot 128 mln.
En dat bedrag komt structureel beschikbaar. Dat is geen flauwekul. Het is
overigens terecht dat er veel geld bijkomt. Verder wordt een systeem opgezet
om de organisaties met elkaar te kunnen vergelijken. Daarbij zal niet alleen
op de cijfers, maar ook op de kwaliteit gelet worden. Er komt ook een beter
arbeidsmarktbeleid.Mevrouw Mulder-van Dam (CDA):Prima! Dat hadden we overigens allemaal afgesproken.De heer Van Boxtel (D66):Maar dan hoor ik graag wat uw oordeel daarover is. Ook het CDA moet een
afweging maken. Dat is een vorm van oppositie voeren die ik zou waarderen.
De fractie van het CDA zou nu moeten zeggen: we hebben als oppositiepartij
maar ook samen met de coalitiegenoten veel lawaai gemaakt, maar nu ligt er
een voorstel. Van u hoor ik dan graag wat u van dat voorstel inhoudelijk vindt.
U moet niet weer in platitudes vervallen. Wat u zegt is de facto niet aan
de orde.Mevrouw Mulder-van Dam (CDA):Voorzitter! Ik maak de heer Van Boxtel erop attent dat ik nu wijs op de
kortetermijnproblemen. Die zijn er nog steeds en die kunnen met de 75 mln.
niet opgelost worden. Ik meen dat mevrouw Van Blerck hier ook op wees. Een
oplossing van de problematiek die er op dit moment is, is zeker met dit bedrag
niet mogelijk. Hierbij denk ik onder andere aan de problemen in Noord-Brabant.
Daar gaat mijn betoog nu over. Over de plannen voor volgend jaar heb ik het
nog niet.Mevrouw Van Blerck-Woerdman (VVD):Voorzitter! Ik heb de opmerking over de 75 mln. waarop mevrouw Mulder
doelde niet gemaakt.Het betoog van mevrouw Mulder verbaast mij ook enigszins. Ik begrijp wel
dat zij vanwege haar positie hiermee komt. Ik vind zelf dat volgend jaar een
zeer substantieel bedrag beschikbaar wordt gesteld en dat deze aanpassing
overeenkomt met de beleidslijn waarover wij een afspraak hebben gemaakt. Echter,
welke betere oplossingen heeft mevrouw Mulder voor ogen? Ik vraag die dit
los van de genoemde bedragen. Het is iemands goed recht om iets af te kraken,
maar als je iets niet goed vindt, moet je wel zeggen wat beter zou zijn. Dat
heb ik mevrouw Mulder nog niet horen doen.Mevrouw Mulder-van Dam (CDA):Ik zou in ieder geval graag willen dat de wachtlijsten weggewerkt werden,
dat de rantsoenering van de zorg werd teruggedraaid, dat er betere arbeidsvoorwaarden
kwamen voor mensen werkzaam in de zorg en dat de problemen met betrekking
tot de achterstand in Noord-Brabant werden opgelost. Dat zijn een aantal problemen
die onzes inziens in ieder geval nog opgelost moeten worden.Mevrouw Vliegenthart (PvdA):Dat ben ik met u eens. De extra middelen die ter beschikking staan, zijn
een belangrijke randvoorwaarde om die knelpunten op te lossen. Alle aspecten
die u noemt, hebben te maken met beschikbare middelen. Een van uw kritiekpunten
was dat de nota te weinig inging op de noodzakelijke structuur en financiering
van de thuiszorg. Ik neem aan dat u daarmee doelt op de vraag hoe de AWBZ
ingericht moet worden etc. Ik zou graag van het CDA helderheid willen hebben
ten aanzien van de wijze waarop het wil omgaan met de thuiszorg in de AWBZ.
Wil het zijn oude verhaal dat de huishoudelijke hulp eruit zou moeten, al
dan niet wederom op de agenda plaatsen, nu de zorgverzekeraars dat idee ook
weer gelanceerd hebben?Mevrouw Mulder-van Dam (CDA):Dat is vandaag niet aan de orde. Met betrekking tot de financiering van
de zorg komt het kabinet nu toch ook niet met voorstellen? U schort de marktwerking
op, maar wat zegt dat? Als ik mevrouw Van Blerck hoor, zou het best wel kunnen
zijn dat bij de volgende kabinetsbesprekingen dat punt weer op de agenda komt.
Dus wat wilt u van mij? Ik beoordeel hier de plannen van het kabinet die voorliggen,
de toekomstvisie en de kortetermijnproblematiek die nog steeds niet is opgelost.
Op dit moment heeft dat niets te maken met het standpunt van het CDA over
de toekomstige invulling. Als u met voorstellen komt, spreken wij daarover
en zullen wij onze visie daarop geven.Mevrouw Vliegenthart (PvdA):Als ik de nota goed lees, kiest het kabinet voor inbedding van de integrale
thuiszorg in de AWBZ. Wij hebben een integrale aanspraak gemaakt en die lijn
wordt voortgezet.Mevrouw Mulder-van Dam (CDA):Maar die keuze hebben wij ondersteund.Mevrouw Vliegenthart (PvdA):Als u die keuze ondersteund heeft, is mijn vraag waarop uw kritiek is
gebaseerd dat de nota onvoldoende houvast biedt voor de structuur en financiering
voor de toekomst. Dat mevrouw Van Blerck als VVD-Kamerlid een andere opvatting
heeft over wat er in de toekomst moet gebeuren, dat kan. In het politieke
land verschillen soms de meningen over wat wenselijk is. Punt is echter dat
het kabinet nu een opvatting op tafel heeft gelegd. U zegt dat er geen visie
in zit en ik hoor daarop dan ook graag een nadere toelichting van u. Op welke
wijze zou het volgens u dan wel geregeld moeten worden?Mevrouw Mulder-van Dam (CDA):Neen, dat is niet de vraag. Het kabinet zou met een toekomstvisie komen.
De langetermijndoelen zijn onvoldoende uitgewerkt en zijn onrealistisch. Het
CSO zegt dat ook. De vraag over de mogelijke marktwerking voor zorg in het
tweede compartiment en de gevolgen voor de financiering en de indicatiestelling
zijn niet duidelijk. Ook is er onduidelijkheid over de organisatorische inbedding
van de ziekenhuisverplaatste zorg en de afbakening ten opzichte van de andere
zorg. Het zijn allemaal punten waarover geen duidelijkheid is. Als zelfs mijnheer
Kok zegt dat de notitie vaag is, waarom daagt u mij dan uit om te zeggen wat
er allemaal zo goed aan is?Mevrouw Vliegenthart (PvdA):Ik heb ook gezegd dat een aantal punten uit de nota verder uitgewerkt
 zouden moeten worden. Het punt dat u noemt, de ziekenhuisverplaatste
zorg, is zo'n thema waarvan ook in de nota gesteld wordt dat het nader uitgewerkt
moet worden. Mijn vraag aan u is in welke richting de door u genoemde punten
verder uitgewerkt zouden moeten worden. Welke keuzen maakt u dan ten aanzien
van de thuiszorg? U kunt toch niet alleen zeggen: zegt u het maar? U hebt
als CDA toch ook opvattingen?Mevrouw Mulder-van Dam (CDA):Zeker. Die zullen wij ook aan de orde stellen als er een echte visie ter
bespreking voorligt. Ik herinner mij nog dat u in het vorige overleg sprak
van een samenhangende visie, een daadkrachtige uitwerking en voldoende geld.
Welnu, daaraan ontbreekt het op dit moment nog.De heer Van Boxtel (D66):Ik val toch mevrouw Vliegenthart hierin bij. Ik vind het echt geen pas
geven dat waar er structurele maatregelen voorliggen, u nu doet alsof ze er
niet zijn. Wij hebben allemaal behoefte om die nota nog eens rustig in een
wat langer debat door te spreken omdat er elementen in zitten waaraan wij
nu niet toekomen. Feit blijft echter dat er structureel meer geld komt dat
geleid zal worden naar die plaatsen waar dat nodig is. Ik praat over 75 mln.
structureel. Daar komt nog bij een bedrag van 103 mln. Dat is echt veel geld.
U kunt hier niet staande houden dat u het allemaal niks vindt. Als u nu had
gezegd dat u de zorg deelde die ook andere woordvoerders hebben uitgesproken
over de inning van de eigen bijdrage, de uitvoeringsproblemen...Mevrouw Mulder-van Dam (CDA):Daar kom ik nog aan toe.De heer Van Boxtel (D66):...maar van al het voorgaande zeg ik: hartstikke leuk, maar het voegt
niets toe.Mevrouw Mulder-van Dam (CDA):Dat kan in de visie van de heer Van Boxtel zo zijn, voorzitter!Mevrouw Oedayraj Singh Varma (GroenLinks):Voorzitter! Ik wil mevrouw Mulder-van Dam steunen. Er komt structureel
geld bij, maar daarmee zijn niet alle problemen opgelost. Er liggen nog een
heleboel problemen, zoals mevrouw Mulder terecht zegt. Die zijn dus niet opgelost.Mevrouw Mulder-van Dam (CDA):Voorzitter! Ik ga door. Ik heb net een aantal steekwoorden genoemd. Ik
kan ook schrijnende gevallen noemen, cliënten die jarenlang werkzaam
zijn geweest in de gezinszorg – mevrouw Vliegenthart was er deze week
bij in Brabant – maar die nu geen alfahulp kunnen krijgen. Of gehandicapten
die vanuit een 24-uursverzorging aangewezen zijn op 3,5 uur thuiszorg per
dag, terwijl de gewenste zorg met minder geld te krijgen is. Het systeem laat
dat echter niet toe, zelfs geen PGB. Daar worden ménsen mee geconfronteerd.Voorzitter! En dan de problemen die er nog zijn, de inning van de eigen
bijdrage gezinszorg bijvoorbeeld. Ik verwijs naar de taskforce die wij vanmorgen
ontvingen. In Groningen waren er op 9 juni cliënten die nog steeds geen
rekening hadden gekregen over januari. Er bestaat grote onzekerheid. Met de
nieuwe regeling die deze week is ingevoerd, worden door de staatssecretaris
zelf problemen voorzien. Het is dan toch van de gekke dat deze regeling wordt
doorgezet! De CDA-fractie zegt daarom: nú opschorten tot de problemen
voorbij zijn. Ik verwijs ook naar de brief van de LVT met betrekking tot de
kosten en de opbrengsten van deze regeling. Ik zou daar graag duidelijkheid
over hebben.De heer Van Boxtel (D66):Voorzitter! Wij moeten deze mystiek met elkaar doorbreken. De LVT zegt
dat het net zoveel kost als het opbrengt. Het is ons er echter om te doen –
en ik hoop dat de CDA-fractie dat met ons eens is – dat we inzicht willen
hebben in wat er in die sector precies gebeurt. Ik kan me best voorstellen
dat de LTV het lastig en vervelend vindt en dat alle instellingen het er druk
mee hebben, maar we moeten het wel eens in de vingers krijgen. Dat is naar
ik hoop ook de bedoeling van het CDA. Ik vind het niet zo interessant dat
het net zoveel kost als het opbrengt, want je moet die slag eens maken in
zo'n proces.Mevrouw Mulder-van Dam (CDA):Voorzitter! Ik heb alleen een vraag gesteld over de opmerking van de LVT.
En wat de eigenbijdrageregeling betreft hadden wij dacht ik op 20 maart afgesproken
dat deze ingevoerd zou worden zodra wij ervan overtuigd waren dat het naar
wens zou verlopen. Als je naar de berichten daarover kijkt, dan wordt nu echter
al aangegeven dat het niet naar wens verloopt. De staatssecretaris heeft dat
trouwens zelf in haar brief bevestigd. Ik zeg dan: schort de regeling op totdat
wij zeker weten dat wij niet dezelfde narigheid krijgen, want patiënten
en cliënten worden daar de dupe van.De heer Van Boxtel (D66):U mag die vraag terecht stellen. Wij hebben daar allemaal naar gevraagd.
De regering regeert en heeft besloten dat te doen. Ik ben ook benieuwd waarom.
Maar het ging mij erom dat van die andere vragen die u erbij pakte de suggestie
uitging dat het ook een onzinnige operatie is. Ik hoop dat de CDA-fractie
met mij deelt dat dit niet zo is.Mevrouw Mulder-van Dam (CDA):Ik vraag alleen naar antwoorden over de brief van de LVT. Datzelfde probleem
geldt overigens voor de knip. Ik verwijs naar het rapport van de Ziekenfondsraad
daarover, wat wij vanmorgen allemaal hebben gekregen. Uit het onderzoek van
prof. Pool blijkt dat de afwenteling van de knip op rekening komt van de AWBZ.
Dat was toch niet de bedoeling? Nu het kabinet in de nota al de keus heeft
gemaakt voor afschaffing, waarom dan gewacht tot 1 januari? Kan deze regeling
niet per 1 juli worden afgeschaft?Voorzitter! Er ligt een besluit van het kabinet en de coalitiepartners
om de marktwerking in het eerste compartiment te bevriezen, niet af te schaffen.
De nieuw erkende organisaties zullen een harde dobber krijgen om te overleven,
gezien alle ellende die is ontstaan in het overgangsjaar. Ik denk aan instellingen
die wel erkend zijn maar geen contracten krijgen omdat de oude instellingen
hen buitensluiten of slechts als onderaannemer dulden, en aan instellingen
die geen erkenning hebben maar wel een zorgcontract omdat ze op het verkeerde
been zijn gezet en nu in de problemen zitten. Ik noem bijvoorbeeld Domi cura.Met betrekking tot de eerste groep zijn overgangsmaatregelen genomen,
maar wat doet de staatssecre taris aan de tweede groep? En
hoe staat het met de commerciële dochters van de reguliere instellingen?
Ik zeg dat in het licht van de grote aversie van de LVT tegen de marktwerking.In de visie en de beleidsagenda op de lange termijn worden lovende woorden
gesproken over de zelf- en mantelzorg. Terecht, want deze mensen krijgen te
weinig maatschappelijke waardering. Doelmatigheid, efficiency, wachtlijsten
en zorgrantsoenen hebben ertoe geleid dat te veel wordt verwacht van de mantelzorg.
Niet op langere termijn, maar nu al ligt er een te grote druk op deze zorg.
Wij moeten niet wachten tot deze mantelzorgers zelf onder de druk bezwijken
en patiënt worden. Daarom moeten ontlastende maatregelen genomen worden.
Dat zou nu eens van visie getuigen. Naast initiatieven met betrekking tot
zorgverlof is de CDA-fractie van mening dat ondersteuning van mantelzorg onderdeel
moet worden van het thuiszorgpakket. Mogelijkheden voor kort verblijf moeten
worden uitgebreid en worden voorzien van voldoende financiële middelen.
Wij weten dat er een nota op stapel staat. Wij weten echter niet wanneer deze
wordt uitgebracht. Wil de staatssecretaris deze nota zo spoedig mogelijk aan
de Kamer voorleggen, zodat wij tijdig – voor de begroting 1998 –
beslissingen hierover kunnen nemen?Mevrouw Nijpels-Hezemans (groep-Nijpels):Wat is de mening van de CDA-fractie over de keuze van cliënten-patiënten
om gebruik te maken van mantelzorg of van reguliere zorg?Mevrouw Mulder-van Dam (CDA):Wij onderschrijven de visie van het kabinet dat professionele zorg aanvullend
is op mantelzorg. Er mag echter niet een zodanige druk, ook moreel, op de
mantelzorgers ontstaan, dat zij daardoor te zwaar belast worden. Om die reden
vragen wij om ondersteunende maatregelen.Mevrouw Nijpels-Hezemans (groep-Nijpels):Ik steun u daarin.Mevrouw Mulder-van Dam (CDA):Ook moet er aandacht zijn voor professionele arbeid in deze sector, die
de laatste jaren zo'n slecht imago heeft gekregen. Het belang van de professionele
zorg staat buiten kijf, maar hoe aantrekkelijk is het nog om dit werk te doen?
Doordat organisaties doelmatiger en efficiënter moeten werken en er op
gebouwen en overhead minder gemakkelijk wordt bezuinigd, zijn de werknemers
vaak als eerste de dupe: meer en vaak zwaarder werk in minder tijd, met een
hoog ziekteverzuim tot gevolg, onder slechte arbeidsvoorwaarden zoals nulurencontracten
en alfahulpcontracten, en minder tijd voor overleg, scholing en deskundigheidsbevordering.
De verantwoordelijkheid hiervoor kan niet geheel worden afgeschoven op de
sociale partners. Welke investeringen gaat het kabinet plegen om, zoals STING
het noemt, "het achterstallig onderhoud" van deze beroepsgroep aan te pakken?
Wanneer wordt de CAO eindelijk verbindend verklaard?Voorzitter! Concluderend: thuiszorg gaat over mensen. Het doel dient te
zijn dat de thuiszorg zo wordt georganiseerd, dat deze voor iedereen bereikbaar
en betaalbaar is en van goede kwaliteit. Of dat nu via het eerste of het tweede
compartiment, via de knip of anderszins wordt bereikt, zal de cliënt
uiteindelijk worst wezen. Voor de cliënt is het belangrijk dat de zorg
direct geleverd wordt, door gemotiveerde mensen en dat deze betaalbaar is.
Daar zijn goede voorbeelden van te noemen. Ik wijs op een thuiszorgorganisatie
in Deventer die dat op een prima wijze heeft georganiseerd.Voorzitter! De afgelopen maanden is er op alle vlakken van alles misgegaan.
De CDA-fractie blijft van mening dat een onderzoek nodig is naar de oorzaken,
zodat eindelijk inzicht in het gehele thuiszorgdossier kan worden gegeven
en duidelijk wordt op welke manier belangenorganisaties, zoals de LVT en de
verzekeraars, maar ook marktwerking, verevening etc. hierbij een rol hebben
gespeeld, opdat naar oplossingen gezocht kan worden die passen in een visie,
met betere kansen voor de toekomst; ter lering!De heer Leerkes (Unie 55+):Voorzitter! Wij praten weer met z'n allen over een van de meest markante
maatschappelijke problemen die zich voordoen aan het eind van deze en het
begin van de volgende eeuw. Ik heb het nu over de gigantische vergrijzing
van de bevolking. In de ons omringende landen – de heer Van Boxtel heeft
het straks al gezegd – is het precies hetzelfde. Daarom vraag ik mij
af waarom ik in het Europese overleg over de eenwording nooit een woord heb
gehoord over gezondheidszorg en over dit soort zaken. Dit zijn gigantische
Europese problemen. Het ging hier alleen maar om goud en economie. Ik heb
weinig gehoord over de centraal staande mens en de ouder wordende mens in
de samenleving, waar wij het vandaag over hebben.Ik ben er blij mee dat de marktwerking op het gebied van de thuiszorg
in de ijskast is gelegd. Ik had haar nog liever in de vrieskist gezien, maar
misschien komen wij daar later nog eens over te spreken.Onder punt 4.1 zie ik nog iets over de mantelzorg. Hierbij hebben wij
het over familie, buren of kennissen die een stuk zorg gaan verlenen. In een
groot Italiaans blad schreef de Nederlandse correspondent, Jan van de Putten,
een artikel. Daarin las ik dat de kinderrijke Italiaanse mama haar tijd heeft
gehad. Maar ook de Nederlandse mama, de Duitse mama, de Belgische mama en
de Franse mama hebben de kinderrijke tijd gehad. Het gevolg hiervan is dat
er in Europa steeds meer oudere mensen zullen komen. Italië staat zelfs
bovenaan de lijst en wordt direct gevolgd door Nederland, Engeland en Frankrijk.
Daar rijzen de problemen op dit moment de pan uit. De heer Van Boxtel heeft
verwezen naar andere landen, waar het minder goed geregeld is. Daar wil ik
het niet over hebben. Ik wil de bewindslieden wel vragen of zij er zich van
bewust zijn dat wij hier niet alleen praten over een Nederlands probleem.
Ik wil verder kijken. De bewindslieden spreken over een nieuw rapport, waarin
meer visie wordt gegeven op de toekomst van het ouder worden in heel Europa.Van de mantelzorg heb ik eigenlijk niet zo'n hoge hoed op. De kinderrijke
Italiaanse mama heeft geen negen kinderen meer; op het lijstje zie ik 1,45
staan. Na de inventarisatie van dit alles kan worden aangenomen dat de ouderen –
in Nederland is dat nu al zo – niet meer worden opgevangen door de kinderen.
Zelfs onze huisvesting is er niet op berekend. Die tijd hebben wij gehad.
Wij moeten niet een te hoge hoed op hebben van die mantelzorg.Mevrouw Mulder-van Dam (CDA):Ik vind het heel jammer dat de heer Leerkes uitspreekt dat je van de mantelzorg
niet een te hoge hoed op moet hebben. Op dit moment wordt 40% van de zorg
nog door mantelzorgers verleend, tegen 16% professionele zorg. Ik vind het
toch wel jammer dat hij daarmee mantelzorgers een beetje in de hoek zet.De heer Leerkes (Unie 55+):De percentages kunnen wel zo zijn, maar ik kijk een stuk vooruit en ik
zie heel duidelijk een weg voor mij waarop de mantelzorg afneemt. Ik zie dat
in de eigen kring al. Tijdens mijn bezoeken aan diverse plaatsen in dit land
heb ik oude mensen horen zeggen dat hun kinderen geen tijd meer voor ze hebben.
Dat past niet meer in dit systeem. De eigen kinderen zijn met hun carrière
bezig, de man en de vrouw. Zij hebben een huis met een hypotheek en opgroeiende
kinderen. Er is geen tijd meer voor de ouderen. Op dit moment kan dat hier
en daar nog zo zijn, maar ik moet ervoor waarschuwen dat dit een aflopende
zaak is. Dit zal steeds minder worden.Mevrouw Nijpels heeft daarnet iets gezegd over de bureaucratie in de thuiszorg.
Wij hebben het daar al eens eerder over gehad. Als ik rondga langs diverse
thuiszorgcentra, valt het mij telkens weer op dat er door de werkers wordt
geklaagd over de bureaucratie. Ik heb samen met een medewerker een bezoek
gebracht aan een groot centrum, ergens in Noordoost-Nederland. Ik zei tegen
de directrice: wat een prachtig kantoor hebt u en hoeveel mensen werken hier
nu. Dat kwam er wat aarzelend uit, want het waren er zo veel, maar over zes
maanden gingen er zes uit. Zes clustermanagers of weet ik hoe zij genoemd
werden, werden afgevoerd. Ik vraag mij af hoe dat over het hele land is. Houden
wij dit wel in de hand? Wij kennen meer van dit soort organisaties in Nederland.
Moeten wij dit bureaucratische gedoe niet eens onder de loep nemen?De heer Stellingwerf (RPF):Voorzitter! Na enkele jaren wachten en na een groot aantal vervelende
algemene en plenaire overleggen is de regering dan eindelijk van de nota Thuiszorg
bevallen. De nota is summier en sterk inventariserend van aard. Zij is er
vooral op gericht om de problemen op korte termijn het hoofd te kunnen bieden.
Er is niets tegen kernachtige beleidsnota's, ik ben daar zelfs een groot voorstander
van, maar bij lezing van deze nota vraag je je wel af waarom een dergelijk
verhaal nu zo lang op zich heeft moeten laten wachten. Het inventariserende
gedeelte bevat niets nieuws. Het is allemaal allang bekend en wij praten er
ook al jaren over.Daarbij komt dat het hoofdstuk over beleid op korte termijn helemaal is
gericht op het oplossen van de knelpunten die vooral zijn veroorzaakt door
de maatregelen van het kabinet zelf. Deze maatregelen hebben de knelpunten
die er in de thuiszorg waren en die in een groot aantal politieke overleggen
allang benoemd waren, in wezen alleen maar versterkt. De maatregelen van het
afgelopen najaar vormen achteraf bezien een dieptepunt in een proces. Die
maatregelen hadden een chaotiserend effect, waardoor de eerste vijf maanden
van dit jaar eigenlijk niemand meer wist waar hij aan toe was.Naar mijn vaste overtuiging wreekt zich hier het ontbreken van een visie.
Als men niet in staat is een sobere beleidsvisie op tafel te leggen, en ondertussen
wel vergaande maatregelen treft, is dat gewoon een verkeerde volgorde geweest.
Dat moest wel tot brokken leiden.Voorzitter! Dan kom ik op de volumeproblematiek. Het is bitter noodzakelijk
dat het SCP werkt aan een verfijning van de modellen. De toename van de zwaarte
van de zorg kan een enorme invloed hebben op de volumevraag. Wellicht kan
dan beter worden onderbouwd hoe structureel de percentageproblematiek is.
Voorlopig lijkt de rust weer te keren in de tent. In 1998 is er 103 mln. extra,
waarvoor ik de regering uiteraard een compliment maak. Na het extra bedrag
dat in 1997 beschikbaar is gesteld, is dat niet niets.Daarnaast is in 1998 voorzien in een groei van de ouderenzorg en gehandicaptenzorg.
Het verkiezingsjaar komen wij wel door, daar ben ik niet zo bang voor. Het
zal erop aankomen of wij de problemen na 1998 structureel kunnen tackelen.
Zal de verhouding tussen reguliere en nieuwe instellingen uiteindelijk gelijkwaardig
zijn?Voorzitter! Bij de gereguleerde competitie of marktwerking, zoals anderen
dat noemen, wordt voorlopig gekozen voor de status quo. Daarvoor kan ik begrip
opbrengen. De sector heeft allereerst rust nodig, zeker na de chaos die was
ontstaan. Maar het kan toch niet zo zijn dat de kort door de bocht conclusie
van prof. Pool, die overigens een heel helder verhaal heeft geschreven, voor
de verdere toekomst moet gaan gelden? Pool zegt zelf dat de keuzevrijheid
een groot goed is en dat hij slechts één promille van de markt
heeft onderzocht. Verder constateert hij een aantal zaken in de duistere wereld
van de reguliere en de nieuwe instellingen, van verbindingskantoren en verzekeringsmaatschappijen.
Conclusies voor de langere termijn kunnen daar naar mijn mening niet goed
uit getrokken worden.Wat wel uit zijn rapportage naar voren komt, is dat er verder kan worden
gegaan met gereguleerde competitie en vergroting van de keuzevrijheid. Er
zou wel onderzoek moeten worden gedaan naar de complexe netwerken, zoals Pool
dat noemt, waarover onvoldoende informatie is. Pool spreekt zelfs van kartelvorming.
Ik vraag de regering om hiernaar onderzoek te doen, opdat wij straks kunnen
constateren dat er sprake is van gelijkwaardige kansen voor de verschillende
instellingen.Ook de verdringing van de overheadkosten naar de AWBZ moeten wij bezien
in het licht van de kartelvorming. Dat is opnieuw een bewijs dat er van alles
wordt gedaan om maar ongelijke en dus voordelige posities ten opzichte van
anderen te creëren. Het is ook een bewijs dat het ontzettend belangrijk
is om de prikkels van zuivere competitie en keuzevrijheid te behouden en verder
te versterken. Pool zoekt dat in de versterking van het persoonsgebonden budget.
Ik denk dat het breder moet en daarvoor moet er sprake zijn van gelijke voorwaarden.
Schreeuwden eerst de regulieren moord en brand vanwege ongelijke voorwaarden
en "krenten uit de pap"-gedrag bij de nieuw erkende instellingen, door middel
van aanpassing van de regels en het stichten van zogenoemde eigen particuliere
bureaus lijkt de situatie bijzonder ongunstig voor de nieuw
erkende instellingen. Dit geldt in ieder geval voor particuliere bureaus.De voorzitter:Wilt u afronden?De heer Van Boxtel (D66):Ik ben het eens met de redeneertrant van de heer Stellingwerf met betrekking
tot de interpretatie van het rapport-Pool. Deelt hij de opvatting dat als
je meer competitie wilt toestaan, dit alleen maar lukt met extra geld? Het
lukt niet als er geld wordt weggehaald bij bestaande instellingen, omdat die
dan weer moeten bezuinigen op de zorg.De heer Stellingwerf (RPF):Ik ben het in hoofdlijnen met de heer Van Boxtel eens. In de loop der
jaren is de bureaucratie fors toegenomen. Men kan wel degelijk bezien of daar
doelmatigheidsverbeteringen mogelijk zijn waardoor geld vrijkomt. Dat geld
moet dan uiteraard weer aan de zorg worden besteed.De heer Van Boxtel (D66):Ook dat ben ik met u eens, maar daarom zetten we het systeem van het vergelijkend
warenonderzoek op.De heer Stellingwerf (RPF):Dat heb ik ook geconstateerd en het is goed om die vergelijking nu in
beeld te brengen.Voorzitter! U vroeg mij af te ronden. Uit de antwoorden op de schriftelijke
vragen heb ik begrepen dat de basisbudgetten voor de particuliere instellingen
gegarandeerd zijn. Geldt dit ook voor de jaren na 1998? In hoeverre is het
percentage van 2,2 daar ook op van toepassing?Op dit moment spreken we over de thuiszorg. Binnen niet al te lange termijn
zal ook bij de kraamzorg de contracteerplicht vervallen. Kunnen we verwachten
dat per 1 januari 1998 daar een soortgelijke situatie ontstaat? Ik waarschuw
daarvoor en ik kies dan voor de nu ingezette lijn. Ik sluit me aan bij de
opmerkingen van mevrouw Mulder en de heer Van der Vlies over de instelling
Domi cura die tussen de wal en het schip dreigt te vallen. Helaas moet ik
aannemen dat er daar meer van zijn.De vergadering wordt enkele ogenblikken geschorst.Minister Borst-Eilers:Mijnheer de voorzitter! In onze visie op de thuiszorg hebben de staatssecretaris
en ik het beeld geschetst van een groeiende sector, waarvan de zorgvraag meeverandert
met de maatschappelijke voorkeuren en met de demografische ontwikkelingen.
De ontwikkelingen in de thuiszorg sluiten ook aan bij langlopende beleidsdoelstellingen,
zoals substitutie, zorgvernieuwing en verschuiving in aandacht en in geld
van de cure naar de care.Het aantal mensen dat thuiszorg krijgt, groeit met jaarlijks 2,2%. Dat
legt een druk op instellingen waar ook al sprake was van druk als gevolg van
de beleidswijzigingen in de afgelopen periode. Wij weten allemaal dat dat
er heel wat waren. Misschien wilden wij ook wel erg veel tegelijkertijd. Ik
noem de knip, de concurrentie, de verevening, de nieuwe geharmoniseerde eigen
bijdrage, de zorginhoudelijke vernieuwing en de hele integratie. Alles bij
elkaar is er de afgelopen jaren toch wel heel veel ingrijpends gebeurd in
deze sector. Vandaar dat wij in onze nota schrijven dat wij bij enkele van
die wijzigingen toch pas op de plaats willen maken of zelfs iets willen terugdraaien.
Hierbij doel ik op de concurrentie en de knip, waar ik straks op terugkom.De staatssecretaris en ik hebben inmiddels een goed inzicht in de problemen
waar de sector mee kampt. Ik denk dat er wat dat betreft weinig geheimen meer
zijn. De knelpunten zijn geïnventariseerd; daar is heel hard aan gewerkt,
met medewerking van de instellingen en van alle andere partijen. Wij weten
op het ogenblik hoe wij ervoor staan, ook in financieel opzicht. Dat wij de
problemen kennen, wil nog niet zeggen dat wij ze ook allemaal hebben kunnen
oplossen. Nogmaals, daar wordt wel hard aan gewerkt.Ik sprak over de toenemende druk op de instellingen. Van groot belang
is dan natuurlijk ook het antwoord op de vraag hoe wij de volumegroei financieel
accommoderen. Die geeft inderdaad knelpunten. Men kan wel zeggen dat het aantal
zorgvragers neerkomt op 2,2% per jaar, maar er is ook sprake van een toename
van de zorgzwaarte. Bovendien worden er op het ogenblik knelpunten gevoeld
in die zin dat men hier en daar al minder zorg levert dan men wil.Bij de verdeling van de groeiruimte voor 1998 hebben wij er dan ook voor
gekozen om in het algemeen prioriteit te geven aan de caresector, met name
de thuiszorg. Het bedrag is al enkele malen genoemd. Daar zal structureel –
dit zeg ik nadrukkelijk aan het adres van mevrouw Mulder – sprake zijn
van een toename van financiële middelen van 103 mln. Dat is geen 2,2%,
maar ruim 3%. Verder zullen wij het bevorderen en zo mogelijk faciliteren
dat instellingen nog kunnen gaan doen aan efficiencyverbetering. De efficiencywinst
die zij weten te bereiken, kunnen zij weer in de zorg inzetten.Mevrouw Vliegenthart heeft overigens groot gelijk als zij zegt dat de
ouderenzorg als één geheel bezien moet worden en dat het een
kwestie is van communicerende vaten. Je kunt dus niet zeggen: 2,2% volumegroei
is het dan. Het hangt helemaal af van de wijze waarop met de intramurale zorg
voor de ouderen wordt omgegaan en van de verhoudingen. Als wij dat geheel
verder in kaart brengen, zullen wij ook rekening moeten houden met ontwikkelingen
in de mantelzorg en de vrijwilligerszorg. Zo heeft de heer Leerkes er terecht
voor gewaarschuwd dat er ook in die delen van Nederland waar dan nog wel spontaan
en met heel veel liefde mantelzorg wordt geleverd, maatschappelijke veranderingen
zijn die maken dat de komende generatie daar gezien het hele levenspatroon
misschien minder aan toekomt. Alles moet dus inderdaad in samenhang bekeken
worden.De heer Van Boxtel (D66):Ik wijs nog op een punt dat ik een paar maanden geleden al naar voren
heb gebracht. Ik meen dat in Engeland een mogelijkheid is gecreëerd om
mantelzorgers die zelf overbelast raken, extra faciliteiten vanuit de zorg
te verlenen. Wil het kabinet in het verlengde van de visie die in de nota
staat, eens nagaan of ook in Nederland een dergelijk systeem interessant is
om de mensen wat sneller verlichting te bieden als zij in de problemen komen?Minister Borst-Eilers:Ik denk dat het een goede suggestie is. Wij moeten überhaupt eens
een rondje maken langs een paar landen, omdat wij allemaal
met hetzelfde probleem worstelen. De heer Van Boxtel zei al dat in het Nederlands
tijdschrift voor geneeskunde stond dat het in verschillende Europese landen
helemaal in het honderd loopt met de thuiszorg. Soms heeft men daar voor andere
problemen echter betere oplossingen dan wij.Aan een algemeen debat komen wij inderdaad minder toe dan wij misschien
allemaal wensen. Ik neem echter aan dat er in de toekomst nog volop gelegenheid
voor is. Wij zitten immers met de heel belangrijke verandering. Het proces
van transmuralisatie is spontaan ontstaan. Dat vinden wij allemaal een goed
proces. Dat moet worden voortgezet en gestimuleerd, want het voldoet aan de
criteria van mensvriendelijkheid en substitutie. Het betekent dat wij vanuit
de overheid het proces ook verder willen faciliteren. Dat moet geleidelijk,
maar wel met voortdurende aandacht gebeuren. Het is meer dan met geld schuiven.
Je moet de hele as, dus de eerste- en de tweedelijnszorg, versterken. De eerstelijnsgezondheidszorg
zal ook verbreed moeten worden. Gisteren heb ik hier in Den Haag het vijfde
Haagse gezondheidscentrum geopend, in dit geval in Spoorwijk, een van de zogenoemde
achterstandswijken. Het viel mij daar op hoe goed het door de bevolking in
de wijk gewaardeerd wordt dat er een centrum komt waar een heel breed scala
van eerstelijnsverzorgers bij elkaar zit. Die verzorgers kunnen daar niet
alleen beter met elkaar afspraken maken, maar ook als geheel met de tweede
lijn.Ik maak nog even een korte opmerking, waar wij nu niet te ver op kunnen
ingaan. Waar het allemaal goed loopt – tijdens onze werkbezoeken blijkt
dat er instellingen zijn waar het goed gaat, ook met de verzekeraars en de
knipafspraken – is dat altijd een situatie waarin men regionaal om de
tafel zit met een regionaal werkende zorgverzekeraar, de verschillende intramurale
instellingen, de huisartsen en de thuiszorg. Daar heeft men gewoon besloten
om het samen maar eens te gaan doen. Die richting moeten wij in de toekomst
versterken.Dit waren mijn inleidende opmerkingen. Aan mijn adres zijn in de eerste
plaats enkele concrete opmerkingen gemaakt over de knip, de ziekenhuisgerelateerde
thuiszorg. Dat is eigenlijk door alle sprekers gedaan.De leden hebben de quickscan van de Ziekenfondsraad, die ook wij pas heel
recentelijk, namelijk deze week, ontvingen, misschien nog even kunnen doorkijken.
Het is een zo overzichtelijk stuk dat je direct wel een indruk krijgt van
de situatie. De resultaten bevestigen de knelpunten die al in de nota Thuiszorg
zijn geduid: een aanzienlijke administratieve belasting, onzekerheid en dus
ook gesteggel over de definitie, en ook onzekerheid en gesteggel over de vraag
wie wat betaalt. De onderzoekers geven ook aan dat vooral de thuiszorginstellingen
die problemen ervaren. Zij ervaren die meer dan de verzekeraars. Hoe het ook
zij, de conclusie van de quickscan is naar mijn mening duidelijk. Ik heb daarom
besloten de knip per 1 januari a.s. terug te draaien, in die zin dat ook de
90 mln. die dit jaar in mindering is gebracht op de AWBZ-budgetten, volgend
jaar weer aan het algemene macrokader van de AWBZ zal worden toegevoegd.Mevrouw Mulder-van Dam (CDA):Is het mogelijk de knip al per 1 juli af te breken of af te schaffen?Minister Borst-Eilers:Dat hebben wij ook overwogen. Wij hebben het ook verkend bij het veld.
Het blijkt dat er vrij veel instellingen zijn die contracten op jaarbasis
met de verzekeraars hebben gesloten over het knipgeld. Mijn conclusie is dat
het bestuurlijk en juridisch veel onrust en problemen oplevert als wij het
per 1 juli doen. Wij moeten er dus dit jaar nog mee doorgaan. Nogmaals, er
zijn situaties waarin het goed gaat, en situaties waarin het langzamerhand
wat beter gaat. De knip is in die zin ook niet voor niets geweest, dat men
heeft opgepakt het hele idee van het maken van meer afspraken tussen ziekenhuisspecialisten
en -verpleegkundigen en mensen in de thuiszorg over de patiënten die
na opname thuiszorg nodig hebben. Mede doordat dit wat soepeler loopt, worden
de problemen geleidelijk minder. Je houdt echter het kardinale probleem dat
je telkens weer met verschillende verzekeraars moet telefoneren, omdat die
door het hele land verspreid zitten.Mevrouw Mulder-van Dam (CDA):Wij kregen gisteren net een brief waarin staat dat de IZR niet vergoedt
voor de dertien weken.Minister Borst-Eilers:Dat is een belangrijk signaal. Wij zullen daar induiken, want dat kan
natuurlijk niet.Mevrouw Vliegenthart (PvdA):Het lijkt mij in ieder geval een heel verstandig besluit; wij hebben er
ook op aangedrongen. Nu doet zich het probleem voor dat in een aantal regio's
het budget binnenkort op is. Hoe wilt u in de tussenliggende periode hiermee
omgaan, met de zekerheid dat de knip wordt afgeschaft?Minister Borst-Eilers:Als er voor het eind van het jaar aantoonbaar – men moet het dan
wel overtuigend kunnen aantonen – uitputting van het knipbudget optreedt,
moet niet weer de situatie ontstaan dat mensen de zorg niet krijgen waarop
zij zijn aangewezen. Ik zal dus maatregelen nemen voor een incidentele aanvulling.
Hierover heb ik intern al besprekingen geopend.Ik ben erop uit geweest om er de kennis over te vergaren hoe één
zorgvorm in twee compartimenten gefinancierd werkt. In het regeerakkoord staat
dit voor meer sectoren genoemd, bijvoorbeeld ook voor de GGZ. Wat wij van
de knip geleerd hebben, is dat dit niet werkt. Het mooie principe dat alles
wat langer duurt in de AWBZ thuishoort en alles wat korter duurt in het tweede
compartiment, botst met de praktijk. Dan moet je gewoon kiezen voor de cliënt
en de hulpverlener, en de knip maar afschaffen. De staatssecretaris en ik
hebben de schaar dus aan de wilgen gehangen. Dit geldt ook voor de GGZ.Mevrouw Vliegenthart (PvdA):Ook dat is heel verstandig. In verband met de afstemmingsproblemen bij
zorg die in verschillende compartimenten geleverd wordt, kun je ook de compartimentering
als zodanig ter discussie stellen. U hebt deze vraag ook in uw nota naar voren
gebracht. Vanmorgen stond in de krant dat de WRR met een advies aan het kabinet
komt; dat is volgens mij nog niet publiek. Wat is uw oordeel erover, gezien
uw ervaring met de knip en gezien het feit dat wij naar afstemming tussen
de verschillende sectoren moeten streven?Minister Borst-Eilers:Mijnheer de voorzitter! Ik denk in uw geest te handelen als ik zeg dat
de hele discussie over de stelselherziening heden misschien iets te ver voert.Mevrouw Van Blerck-Woerdman (VVD):Uw opmerkingen over het al dan niet knippen in de nabije toekomst zijn
helder. Overigens vind ik het na deze kort periode voorbarig om te zeggen
dat je vanuit twee compartimenten moeilijk één zorg kunt leveren.
U hebt eerder, naar ik meen tegen de specialisten, gezegd dat er in een huwelijk
ook twee inkomens tegelijkertijd verworven en goed uitgegeven kunnen worden.
In die zin spreekt uw opmerking van vandaag mij niet aan. U legt het nu neer,
en that's it? Hebt u er nog opvattingen over hoe u het anders en even goed
zou willen doen?Minister Borst-Eilers:Zeker. De heer Marijnissen, mevrouw Varma en de heer Schutte hebben expliciet
gevraagd hoe het na 1 januari 1998 verdergaat. In de nota staat er al iets
over. Ik denk dat wij moeten kiezen voor het systeem van de ziekenhuisverplaatste
zorg. Dat wil zeggen dat de financiering van de thuiszorg binnen het tweede
compartiment beperkt blijft tot ziekenhuisverplaatste zorg. Het moet dan wel
echt om ziekenhuiszorg gaan, waarbij er gekozen wordt voor doorgaan met de
zorgverlening in het ziekenhuis of verplaatsing naar thuis. De regie hiervoor
ligt dan ook bij het ziekenhuis. Het viel mij in de quickscan op dat nu al
de behandelend specialist samen met de transferverpleegkundige, die soms in
het ziekenhuis en soms in dienst van de thuiszorg is, beslist of verpleging
en behandeling verder thuis kan plaatsvinden. Zo wordt het dus aangestuurd.
De financiering zal dan moeten komen uit het ziekenhuisbudget.Er is een stichting Ziekenhuisverplaatste zorg, die ook experimenten doet
met verschillende vormen. Immers, je kunt de regie volledig bij het ziekenhuis
leggen; dan koopt het ziekenhuis bij de thuiszorginstellingen de basale thuiszorg
in en legt daar zelf als het ware de hulp van de specialistisch verpleegkundige
bovenop. Dan is het allemaal één financieringsstroom, dus geen
gedoe tussen verzekeraars. Je kunt ook kiezen voor een systeem waarbij je
die regionale afspraken maakt en waarbij als het ware de thuiszorginstellingen
en het ziekenhuis hun budgetten samen inzetten voor dit systeem. Die stichting
is daar volop mee bezig en heeft daar laatst een congres over georganiseerd.
Wij hebben de komende maanden tijd om eens goed ook met hen nog door te praten
wat nu het beste zou zijn voor de toekomst.De heer Van Boxtel (D66):Voorzitter! Zou het een idee zijn dat, daar waar de minister die budgetten
verstrekt en de ziekenhuizen de vrijheid geeft naar eigen kennis en kunde
de ziekenhuisverplaatste zorg in te kopen, de minister daar dan ook de voorwaarde
aan verbindt zoals ik dit in mijn inbreng ook heb gezegd, namelijk dat men
geen patiënten ontslaat voordat duidelijk is dat de thuiszorg aanvullend
geregeld is? Want dat is nu nog vaak het probleem, namelijk dat de aansluiting
niet goed spoort. Ik geef onmiddellijk toe dat het voordeel van het experiment
met de knip, ondanks alle problemen, toch is geweest dat wij de mensen op
dat spoor hebben gezet.Minister Borst-Eilers:Het is mijn bedoeling om met de eerste- en tweedelijnsaanbieders en met
de verzekeraars over dat probleem te spreken. Men moet inderdaad tot dusdanige
afspraken komen dat het niet zo is dat mensen vanuit het ziekenhuis naar huis
wordt verwezen en dat daar vervolgens niets geregeld is. Nu is het tegenwoordig
ook al gebruikelijk – als ik afga op wat ik zo hoor van mensen die in
die sector werken – dat het ziekenhuis zich daarover oriënteert.
Maar het moet ook allemaal waterdicht zijn: geen patiënten die dan tussen
wal en schip vallen.Mevrouw Mulder-van Dam (CDA):Voorzitter! De minister heeft gezegd dat zij er nog over moet nadenken
hoe het ingevuld moet worden. Mag ik haar vragen of zij daarbij mee zou willen
nemen de vraag hoe het dan zit met de toegangsbijdrage voor de thuiszorg?
Valt dat ook daaronder, dan wel krijgen mensen de ziekenhuisverplaatste zorg
via de thuiszorgorganisatie? Dat laatste is ook een mogelijkheid, zo geeft
de minister aan. Kortom, moeten zij dan ook die toegangsbijdrage betalen?Minister Borst-Eilers:Dat is een van de punten die wij nog eens goed moeten doordenken, want
ook daardoor kunnen er weer, op een andere manier, ongelijkheden of afwentelingen
ontstaan. Dit is wel iets ten aanzien waarvan wij eens goed alle mogelijkheden
moeten doorexerceren en ons ook moeten realiseren hoe mensen zich in die situatie
gaan gedragen: is dat toch weer niet ergens een risico?De voorzitter:Ik geef nu de heer Schutte gelegenheid tot het stellen van een vraag en
daarna zou ik de minister willen vragen haar betoog te vervolgen, zodat wij
onze doelstelling op korte termijn ook kunnen realiseren.De heer Schutte (GPV):Voorzitter! Moet ik nu uit het betoog van de minister afleiden dat het
begrip "ziekenhuisgerelateerde zorg" straks niet meer een inhoud zal hebben
en dat het weg is?Minister Borst-Eilers:Ja, de ziekenhuisgerelateerde zorg als tweedecompartimentsverstrekking,
te financieren direct door de verzekeraar aan de thuiszorginstelling, moet
mijns inziens exit.Het instrumenteren van de ziekenhuisgerelateerde zorg is voor de langere
termijn eigenlijk heel eenvoudig, omdat het wetsvoorstel integratie medisch-specialistische
hulp dit zonder meer mogelijk maakt. Daar staat immers: ziekenhuiszorg te
verlenen door of vanwege het ziekenhuis. Zolang dat wetsvoorstel niet in werking
is getreden – dat zal 1 januari 1998 wellicht nog niet het geval zijn –
overweeg ik een wijziging van het Verstrekkingenbesluit ziekenfondsverzekering,
met een pendant in de WTZ, waardoor het mogelijk wordt dat ziekenhuizen een
deel van hun budget alvast kunnen besteden aan zorg buiten het ziekenhuis.
Ik zal u na het reces daarover nader informeren.Een ander punt dat door veel sprekers naar voren is gebracht, is de kwestie
van de CAO, met name ook door mevrouw Vliegenthart, mevrouw Varma...Mevrouw Van Blerck-Woerdman (VVD):Voorzitter! Mag ik naar aanleiding van het vorige onderwerp vragen of
de minister die toezegging kan meenemen in het wetsvoorstel, in het verslag?Minister Borst-Eilers:Ik begrijp niet precies wat mevrouw Van Blerck bedoelt.Mevrouw Van Blerck-Woerdman (VVD):Het betreft de wet medisch-specialistische hulp en de toezegging die u
net deed over dat artikel. Kunt u dat meenemen bij de beantwoording van de
vragen?Minister Borst-Eilers:Op de lange termijn wordt het vanzelf geregeld. Het wetsvoorstel laat
dat toe. Maar zolang het wetsvoorstel niet tot wet is verheven, moet er een
apart besluit worden genomen om mogelijk te maken dat men een deel van het
budget inzet voor zorg buiten de muren. Het wetsvoorstel regelt dat automatisch.Over de kwestie van de CAO hebben wij al vaak met elkaar gesproken. Ik
sta eerst kort stil bij de kostenstijging. Wij horen vaak uit het veld van
de thuiszorg dat de kostenstijging uit hoofde van de vorig jaar afgesloten
tweejarige CAO mede de financiële problemen van sommige instellingen
veroorzaakt. Ik hecht eraan om erop te wijzen dat de kostenstijging van de
CAO binnen de daarvoor geldende budgettaire kaders kon blijven. De werkgeversvereniging,
de LVT, heeft in het onderhandelingsproces over de CAO de budgettaire mogelijkheden
betrokken in de afweging. Zij stelt dat het met de CAO mogelijk is om binnen
de budgettaire kaders te opereren. Het is dus niet terecht dat werkgevers
de financiële problemen op de CAO afschuiven.Dan kom ik bij het belangrijke punt van het algemeen verbindend verklaren.
Ik ben blij dat ik nu eindelijk kan meedelen dat de Stichting van de arbeid
het verzoek heeft behandeld en dat de uitkomst positief is. Wij kunnen verwachten
dat de minister van Sociale Zaken en Werkgelegenheid binnenkort een besluit
kan nemen waarmee de algemeenverbindendverklaring is afgerond.Na deze algemene punten kom ik bij enkele punten die door de woordvoerders
aan de orde zijn gesteld.De heer Stellingwerf (RPF):Voorzitter! Ik heb een vraag naar aanleiding van de mededeling van de
minister. Wij zijn al halverwege het jaar. Hoe moet daarmee worden omgegaan?
Er zijn natuurlijk ook instellingen die daaraan nog niet hoefden te voldoen.
Gaat het per 1998 in? Als het direct en wellicht met terugwerkende kracht
ingaat, heeft dat waarschijnlijk financiële consequenties.Minister Borst-Eilers:Als de minister van Sociale Zaken en Werkgelegenheid een besluit heeft
genomen, zal ik de Kamer schriftelijk informeren over de consequenties in
de tijd. Ik zal dan een brief sturen.Mevrouw Oedayraj Singh Varma heeft gesproken over het plan voor banen
in de thuiszorg. Wij moeten inderdaad meer oog hebben voor de gezondheidszorg
als banenmotor. Wij hebben voor deze kabinetsperiode bepaalde afspraken gemaakt,
maar er zou in de volgende kabinetsperiode goed moeten worden gekeken naar
de curve. Hoe ontwikkelen de uitgaven van de zorg zich als percentage van
het bruto nationaal product? Dat percentage daalt als een speer. Dat heeft
natuurlijk alles te maken met de grote economische groei. Maar de zorg begint
naar verhouding steeds meer achter te lopen. Ook dat wordt in Europa als een
soort Nederlands wonder beschouwd. Hoe is het mogelijk dat met een almaar
groeiend BNP de zorg steeds meer achterloopt? Collega's vragen altijd hoe
dat kan. Nogmaals, het heeft natuurlijk alles met de economische groei te
maken. Maar dat percentage, dus van uitgaven van de zorg, van het BNP is nog
nooit zo laag geweest. Ik spreek in dezen de minister-president na. Hij heeft
een- en andermaal gezegd dat als het zo goed gaat met Nederland, ook de zorgsector
ervan moet kunnen profiteren, temeer daar er ook achterstanden weg te werken
zijn.Mevrouw Vliegenthart (PvdA):Voorzitter! De minister heeft misschien het debat gevolgd dat wij gisteren
hebben gevoerd met de staatssecretaris. Dat debat ging over de knelpunten
in de ouderenzorg, over de capaciteitsreductie in de verzorgingshuizen en
het feit dat er onvoldoende geld is om de werkdruk in de verzorgingshuizen
te bestrijden. Wij hebben de staatssecretaris gevraagd om met een plan te
komen, om te inventariseren hoe groot de problemen zijn en om vervolgens met
voorstellen te komen. De minister heeft de cijfers nog eens genoemd. Daaruit
blijkt dat het kabinet ruimhartig aan de problemen moet werken, ook bij de
komende begroting. Het is niet alleen iets voor na de verkiezingen.Minister Borst-Eilers:Ik kan de redenering geheel volgen. Laat ik het daarbij houden.De heer Van der Vlies (SGP):Het betreft een redenering die in de Kamer breed wordt ondersteund. Dat
is gisteren wel gebleken.Minister Borst-Eilers:Voorzitter! Mevrouw Van Blerck heeft gezegd dat de problemen niet ten
onrechte aan het introduceren van marktwerking geweten mogen worden. Er was
ook geen sprake van een level playing field. Op bladzijde 30 van de nota staat
dat wij dat zelf erkennen. Daar wordt aangegeven wat een van de redenen voor
het probleem is geweest. Op dezelfde bladzijde staat ook hoe wij ten principale
denken over de invloed van respectievelijk de marktwerking en de overheid
op de zorg. De conclusie is dat in het algemeen – ik heb het nu niet
over de AWBZ – sprake kan zijn van een mix, maar dat de overheid in
dezen een heel belangrijke rol vervult. Met name de solidariteit, waaraan
wij bij de zorg allemaal hechten, komt niet spontaan tot stand. Die moet de
overheid regelen.Mevrouw Van Blerck zei dat de knip op groter schaal plaats had moeten
vinden. Er had bijvoorbeeld sprake moeten zijn van een knip gedurende een
bepaalde tijd. Dat lijkt inderdaad een stuk zekerder. Hierover hebben wij
nagedacht en de conclusie is dat er dan ook afwentelingsproblemen mogelijk
zijn. Men kan denken aan een basispakket voor de thuiszorg en daarbovenop
een tweede en derde compartiment van zorg. Ik ben het met mevrouw Vliegenthart
eens dat in dat geval de instellingen weer te maken krijgen met twee verzekeraars
aan één bed, en dat blijft toch een onverkwikkelijke situatie.
Daarom is de aangegeven keus gemaakt.Mevrouw Van Blerck sprak voorts over de ziekenhuisbudgetten en de aanneemsom.
De heer Van Boxtel had het in dat verband over productprijzen. In en rond
Eindhoven wordt een experiment uitgevoerd. Binnen het budget is er nu al enige
ruimte. Per 1 januari kan ik daarvoor in ieder geval via het besluit dat ik
zojuist noemde, zorgen. Men kan het resultaat van het experiment
met die aanneemsom rustig afwachten en men hoeft dus niet ter wille van de
thuiszorg dit kop-over-bol voor iedereen mogelijk te maken.De heer Van Boxtel had in dit verband wel een wezenlijke vraag. Hij vroeg
welke regeling in de toekomst voor de budgetten van de ziekenhuizen wordt
getroffen? En: als je aanneemsommen hebt, heb je dan nog wel productprijzen
nodig? Ik wijs erop dat je lumpsums kunt vaststellen op grond van de adherente
bevolking. Dan krijg je weer wel een eindeloos gedoe in verband met verfijningen
en bepaalde morbiditeitscijfers. Naar mijn mening kan het systeem van aanneemsommen
op basis van productprijzen ook heel goed zijn. Dit onderwerp is nu buiten
de orde. We houden ons er wel volop mee bezig en plegen er met de partijen
overleg over. Het moet voor de komende jaren namelijk duidelijk worden hoe
in dezen zal worden gehandeld. Die duidelijkheid wil ik vóór
de volgende formatie hebben, omdat anders zo weinig vooruitgang wordt geboekt.De heer Van Boxtel (D66):Voorzitter! Als wij praten over ziekenhuisbudgetten waarmee ook thuiszorg
betaald moet worden, is er voor mij wel degelijk een verband tussen het een
en het ander. Afgelopen weekend werd ik gebeld door de voorzitter van de medische
staf van het ziekenhuis in Roosendaal. Hij zei dat men daar druk bezig was
met het ontwikkelen van productprijzen, maar dat de verzekeraar plotseling
afspraken wilde maken voor het volgende jaar en met het idee kwam van een
lumpsum als in Noord-Brabant-Oost. Dat zorgde voor verwarring. Ik geef echter
toe dat wij dit onderwerp beter kunnen behandelen als wij spreken over de
medisch-specialisten.Minister Borst-Eilers:Voor de hele verantwoording heb je toch een soort productprijs nodig.
Als je die niet hebt, wordt alles erg ondoorzichtig en daar houden we hier
ook niet van.Voorzitter! Aan het adres van mevrouw Mulder en mevrouw Varma wil ik nog
iets zeggen over het zogenaamde ingrijpen van de minister-president. Dat verhaal
is in de wereld gekomen, maar de minister-president noch ik zijn er tot op
heden in geslaagd dat weer uit de wereld te helpen, hoewel wij beiden van
mening zijn dat dit nodig is, omdat er gewoon onzin is verteld. Zolang een
aantal zaken binnen de coalitie en binnen het kabinet politiek niet uitputtend
was besproken, kon de nota alleen maar vaag blijven. Op een gegeven moet je
echter een stap zetten en je collega's een nota laten zien met de opmerking:
als wij alles niet eerst goed uitpraten, kan er nooit meer komen dan dit.
Toen dat gebeurde, ging het licht schijnen. Iedereen zei: zo kan het niet.
In het Catshuis zijn wij er toen een avondje voor gaan zitten en kwamen wij
snel tot een oplossing.Ik wil vervolgens mijn instemming betuigen met de opmerking van mevrouw
Mulder over de beroepsgroep. Zij zei min of meer dat de beroepsgroep ook goed
verzorgd moet worden. Gisteren heb ik in het kader van de overstap van de
verpleging en verzorging naar het ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschappen
en in verband met het geheel nieuwe systeem met de vijf kwalificatieniveaus
aan de sector, verteld dat er nu drie pilotexperimenten komen met kwalificatieniveau
1. Wij gaan proberen om ook op dat eenvoudigste niveau te werken met cursussen
en een kwalificatie. Ik denk dat ook de mensen die op de andere niveaus werken,
net zoals iedereen in de zorg de kans moeten hebben om aan her- en bijscholing
te doen. Ook het personeel moet verzorgd worden.Vervolgens wil ik nog ingaan op de hartenkreet van de heer Leerkes inzake
Europa. In het nieuwe Verdrag van Amsterdam is een herziening opgenomen van
het artikel over de volksgezondheid. Dat is in ieder geval weer een flinke
stap vooruit. Daarnaast is er in dit verdrag veel meer aandacht dan in het
vorige voor de sociale aspecten, dus voor de mens. Als de heer Leerkes dat
leest, zal hij mijns inziens minder droevig zijn. De heer Stellingwerf zou
ik willen zeggen dat het wat betreft de kraamzorg ook ons verstandig lijkt
daarvoor dezelfde lijn te volgen.Staatssecretaris Terpstra:Mijnheer de voorzitter! Naast het feit dat er nog heel veel problemen
zijn waarover wij nog uitgebreid komen te praten, wil ik benadrukken dat ik
blij ben dat verschillende woordvoerders, onder wie mevrouw Vliegenthart,
mevrouw Van Blerck en de heer Van Boxtel, duidelijk hebben gemaakt dat er
heel veel dingen wel goed gaan in de thuiszorg. Hoogwaardige thuiszorg is
buitengewoon belangrijk voor de gehele samenleving. Zoals in de voorliggende
nota staat, wordt daarvan een grote groei voorzien, een groei die vergt dat
de structuur en de organisatie van die thuiszorg goed op orde zijn.Ik ben het eens met de heer Van Boxtel dat het bizar zou zijn om te denken
dat een systematiek die in alle opzichten nog niet de professionele aanpak
heeft die deze in de toekomst nodig heeft, binnen een paar maanden als zodanig
op orde kan worden gebracht. Dat laat onverlet dat wij de verantwoordelijkheid
hebben om dat wel zo snel mogelijk te realiseren. Wij zullen dat dan ook graag
doen. Ook de sector zelf wil dat graag. Ik acht het een heel gunstige ontwikkeling
dat de Landelijke vereniging van thuiszorg van harte heeft ingestemd met het
benchmarkingproject, het doelmatigheidsonderzoek, juist omdat er op dit punt
vaak nog wat indianenverhalen zijn en er een slecht imago is van de thuiszorg,
dat naar mijn idee overigens antigedateerd is omdat er inmiddels ook door
het veld zelf heel hard wordt gewerkt om aan de bureaucratie een eind te maken.
De beroepsgroep maakt een geweldig turbulente tijd door. Niemand, ook niet
in de instellingen waar het wel goed gaat, heeft het er gemakkelijk mee. Elke
instelling met een eigen automatiserings- en softwareprogramma moet een omslag
maken naar de benodigde transparantie met een professionele aanpak en een
eenduidige manier van gegevensregistratie.Door genoemd doelmatigheidsonderzoek wordt het neerzetten van normen gefacilieerd,
daar waar het gaat om een evenwicht tussen de overheadkosten en de kosten
van de zorg. Prof. Bakkenist zal samen met de beroepsgroep en vanzelfsprekend
ook samen met STING – ik zeg dit tegen de heer Van Boxtel – komen
met een nader onderzoek naar de doelmatigheid van werken en de factoren die
deze doelmatigheid verklaren. Hierbij is de kwaliteit van uitermate groot
belang. Ik zeg het mevrouw Vliegenthart na, dat de doelmatigheid, zeker in
het uitvoerende werk, haar grenzen kent. Ook sommige indirecte kosten zijn
zo direct gerelateerd aan de kwaliteit van de zorguitvoering,
dus de directe kosten, dat je dat niet kan wegpoetsen als bureaucratie. Ze
zijn hard nodig ter ondersteuning van het uitvoerende werk. Die kwaliteit
is dus van groot belang. We proberen daar een goed inzicht in te hebben. Mevrouw
Van Blerck heeft gevraagd hoe de selectie totstandkomt van de instellingen
die meedoen aan het onderzoek van Bakkenist. Deze selectie is gemaakt op grond
van spreiding, grootte van instellingen en locatie. Ik vind het vanzelfsprekend
dat er een verschil zal zijn in bandbreedte voor plattelandsinstellingen die
veel meer te maken hebben met reistijden bij het uitvoerende werk, en instellingen
in de grote steden. Het is dus niet gezegd dat uit wat Bakkenist gaat onderzoeken,
al direct een blauwdruk komt. Op basis van de resultaten van het onderzoek
zullen de LVT en de Zorgverzekeraars Nederland richtlijnen afspreken die kunnen
worden neergelegd in het COTG. De partijen zijn zich er goed van bewust dat
die richtlijnen er moeten komen. Deze richtlijnen zullen uiteindelijk worden
voorgelegd en door de minister worden goedgekeurd.Mevrouw Van Blerck-Woerdman (VVD):Voorzitter! Ik heb gevraagd of er ook een particuliere instelling meedoet
aan het benchmarkingsysteem. Je krijgt anders een heel erg intern gericht
beeld. Het zou goed zijn om te kijken hoe de verhouding tussen overhead en
uitvoering bij een particuliere instelling is, in het licht van de uitkomsten
van de andere instellingen.Staatssecretaris Terpstra:Voorzover ik weet, is er niet bewust gekozen om er ook een nieuwkomer
bij te betrekken. Ik wil dit als suggestie echter graag aan Bakkenist meegeven.
Die nieuwkomer moet dan wel gemeten worden naar het totale pakket, inclusief
de verbindendverklaring van de CAO. Dat betekent: algemene zorgverleningsplicht,
niet mogen selecteren van de krenten uit de pap, voldoen aan de CAO etc. Als
een nieuwkomer aan al deze zaken voldoet, kan hij meedraaien met het onderzoek.Mevrouw Van Blerck-Woerdman (VVD):Na alle discussies van vorig jaar over de regels, zijn die ongetwijfeld
te vinden.Staatssecretaris Terpstra:Nogmaals, mevrouw Van Blerck, ik vind het een nuttige suggestie. Ik zal
deze graag aan Bakkenist doorgeven. Naar de inzichten die we nu hebben, leveren
de tussen 1994 en 1996 nieuw toegelaten instellingen een heel gedifferentieerd
beeld op. Zelfs bij de nieuwkomers is er tot mijn verbazing niet altijd sprake
van een up-to-date automatiseringssysteem en dergelijke.Voorzitter! De benchmarking zal ook antwoord moeten geven op de vraag
van de heer Schutte, hoe hoog de balans van indirecte kosten of de overhead
kan zijn. Ik kan dat nog niet zeggen. Daar is het onderzoek nu juist voor.
Ik ben met hem zeer benieuwd naar de ruimte die er dan nog is voor het omzetten
van bureaucratiekosten naar uitvoerende kosten.Naast het belang van het op orde brengen, speelt naar de toekomst toe
een tweede belang, namelijk dat de efficiencywinst die uit het verminderen
van de bureaucratie valt te halen, in de sector mag blijven. Er wordt op gerekend
dat er boven de 103 mln. structureel in een sector waarin 3,4 mld. omgaat
zo'n 25 mln. efficiencywinst kan worden behaald. Deze komt bovenop de 103
mln. voor het echte volume volgend jaar.Mevrouw Vliegenthart (PvdA):Voorzitter! Ik kan me voorstellen dat instellingen die proberen de overhead
te reduceren omdat zij in het verleden bij een fusie de toppen van twee organisaties
naast elkaar hebben laten bestaan, met wachtgeld te maken krijgen. Dat gaat
natuurlijk weer drukken op het budget. Dit is dus niet bepaald een stimulans
om die toppen af te slanken.Staatssecretaris Terpstra:Dat zijn frictiekosten, andere frictiekosten dan die welke u in dit debat
aan de orde heeft gesteld. Voor deze frictiekosten hebben wij van het kabinet
een incidenteel potje gekregen. Wij moeten natuurlijk proberen om zoveel mogelijk
het uitbetalen van wachtgeld te voorkomen. Dat kan voor een deel omdat we
nu in volume gaan groeien. Daarmee kunnen wij naar wij hopen zoveel mogelijk
ontslagen voorkomen. Er is ook sprake van een ingroeitraject. We moeten er
natuurlijk verstandig mee omgaan, maar er is een incidenteel frictiepotje
voor dit soort onverhoopte consequenties. Ik ben het er volstrekt mee eens
dat we die slag nu moeten maken, willen we ook weten dat zoveel mogelijk van
het geld dat beschikbaar is voor de thuiszorg, inderdaad in de uitvoerende
zorg en de ondersteunende diensten terechtkomt.Hetzelfde geldt voor de Melkertbanen, waarover gisteren uitvoerig is gesproken.
Het is helder dat wij de verplichting hebben om zoveel mogelijk belemmeringen
weg te nemen waardoor de thuiszorginstellingen meer geneigd zijn om het geld
dat er is voor Melkertbanen, ook te gebruiken. Minister Melkert en ik zullen
persoonlijk met de vakbeweging over eventuele belemmeringen spreken. Ik ben
met mevrouw Vliegenthart van mening dat het om reguliere, ondersteunende banen
gaat, waarmee werkdruk kan worden weggehaald, ook bij de mensen die hoger
zijn opgeleid en gekwalificeerd.De heer Van Boxtel (D66):Ik vraag zowel de minister als de staatssecretaris om ook in de onderhandelingen
met de werkgevers in de zorg na te gaan in hoeverre de CAO geen belemmeringen
oplevert voor het tot stand brengen van Melkertbanen. Mijn fractie is nooit
zo'n voorstander van het algemeen verbindend verklaren, maar in dit geval
ligt enige regulering voor de hand. De doorstroming moet zodanig zijn dat
ook de laagste schalen in de CAO benut worden. In de praktijk starten mensen
vaak hoger.Staatssecretaris Terpstra:Het kabinet heeft in de randvoorwaarden voor de Melkertbanen opgenomen
dat de beloning niet mag uitstijgen boven de 120%. Dat is dan ook mijn formele
antwoord.Voorzitter! Mevrouw Vliegenthart heeft wat de frictiekosten betreft gesteld
dat er sprake is van een verdeling van de schaarste. Het geld moet zoveel
mogelijk aan de echte zorg worden besteed. Door allerlei overheidsmaatregelen,
zo stelde zij, blijken er extra guldens in de regelgeving terecht te komen,
hetgeen niet de bedoeling is. Zij vroeg mij daaraan iets te doen. De activiteiten
in het kader van het berekenen, het opleggen en het incasseren van de eigen
bijdrage is een reguliere taak van de thuiszorginstellingen. Zij hebben daarvoor
een eigen budget. De invoering van de bijdrage in de thuiszorg sluit hierop aan. De aanlevering, de controle en de correctie bij de verwerking
ten behoeve van het CAK brengen extra kosten en moeite met zich. Er is dan
ook een knipcoördinator ingesteld. Ik heb geen inzicht in de extra hoeveelheid
werk voor de thuiszorginstellingen, naast de reguliere administratieve taak.
Ik kan dan ook niet zeggen dat er regulier of incidenteel extra geld voor
beschikbaar zal worden gesteld. Ik ben bereid een en ander te onderzoeken.
De taskforce zal daarin inzicht hebben of kunnen verkrijgen. Ik ben wat beducht
voor het majoreren van de problemen op het moment dat er een deur wordt opengezet
voor vergoeding. Als wij een goed inzicht in de problematiek hebben, zal ik
die gegevens aan de Kamer verstrekken.Voorzitter! Er zijn veel vragen gesteld over de toelating van nieuwe instellingen.
In de nota Thuiszorg hebben wij aangegeven dat er in beginsel geen nieuwe
instellingen worden toegelaten. Dat moet tot stand worden gebracht via een
regeling, bijvoorbeeld op basis van behoefte en spreiding. Op grond van artikel
8 kan de minister toelating weigeren als een instelling niet voldoet aan de
gestelde criteria. Kwaliteit en arbeidsvoorwaarden zijn geen criteria voor
toelating, omdat deze elders zijn geregeld, hetgeen een conditio sine qua
non zou betekenen. Het is nog niet zo gemakkelijk om op grond van artikel
8 een sluitende regeling te maken. Wij zijn daar hard mee bezig. Vanzelfsprekend
moet er in ieder geval een toelatings-AMvB komen, die de Kamer zal worden
voorgelegd. Het uitgangspunt zal in ieder geval zijn dat wij overgaan tot
een individuele toelating. Dat heeft de heer Van der Vlies ook gevraagd.Hoe zit het nu met de thuiszorgbureaus die eind vorig jaar om toelating
als kruisorganisatie hebben gevraagd? Die toelatingen zijn niet afgegeven
omdat het, gezien de wettelijk voorgeschreven adviesprocedure van de Ziekenfondsraad,
niet mogelijk was om die aanvragen zorgvuldig af te handelen. Het was ook
een beetje in de geest van de debatten in de Kamer, waarin werd gezegd dat
kalm aan moest worden gedaan met het toelaten van instellingen. Een aantal
bureaus waarvan de aanvraag eind vorig jaar niet is gehonoreerd, heeft tegen
deze beslissing bezwaar gemaakt. Als de bezwaarschriften nog niet zijn afgehandeld,
moet ik deze procedure afwachten. Daarnaast heeft een aantal instellingen
voor de AWBZ-thuiszorg in 1997 toch een overeenkomst met verbindingskantoren
kunnen sluiten. Zij kunnen dit jaar – dat heb ik de Kamer geschreven –
voor rekening van de AWBZ thuiszorg verlenen. Bij de invoering van het nieuwe
toelatingssysteem per 1998 zal voor alle instellingen die in 1997 AWBZ-thuiszorg
verlenen, een overgangsrecht gelden. Dat overgangsrecht zal inhouden dat deze
instellingen in 1998 worden toegelaten, met contracteerplicht, zij het onder
precies dezelfde condities. Dit zeg ik ook in antwoord op de vraag van mevrouw
Vliegenthart. Het is dus geen automatisme, maar het gebeurt wel onder precies
dezelfde condities. Daarmee kunnen die instellingen ook in 1998 voor de AWBZ-rekening
thuiszorg verlenen.De heer Van der Vlies (SGP):Toch meen ik dat een paar instellingen tussen wal en schip kunnen raken.
Deze zullen althans moeten wachten op de uitspraak op het beroep. Als de regering
het redelijke van die posities inziet, kan toch een beslissing worden genomen?
Dan kan het beroep toch gewoon worden ingetrokken? In onderwijsland komt dat
heel vaak voor. De instellingen hebben in 1996 een aanvraag gedaan. Vanaf
1 juli 1996 heeft het departement deze niet meer in behandeling genomen omdat
de situatie per 1 januari a.s. toch anders is. Deze instellingen hebben echter
wel contracten en verrichten ook goed werk. Domi cura en enkele andere zijn
hier al genoemd. Het gaat om een zeer beperkt aantal. Dan kan toch gewoon
gekeken worden naar de kwaliteit van het werk? Als dat nou eens wordt getoetst
en wordt gesteld dat zij aan de CAO-verplichtingen moeten voldoen, kunnen
zij toch alsnog worden toegelaten? Dat is toch in lijn met hetgeen de staatssecretaris
ook voor de andere 21 doet?Ik snap best dat wij in dit huis afblijven van hetgeen onder de rechter
zit. Dat is een algemene code, maar in dit speciale geval heeft het departement
een eigen verantwoordelijkheid en dan kan de staatssecretaris op goede gronden
"een generaal pardon" geven. Dan kan het beroep worden ingetrokken.Staatssecretaris Terpstra:Ik zal deze suggestie in tweede termijn beantwoorden. Het gaat immers
om een juridisch vraagstuk en daarop wil ik niet zo even uit de losse pols
antwoorden.De heer Van der Vlies (SGP):Daar heb ik begrip voor, maar als dat antwoord onbevredigend is, dan heb
ik een derde termijn nodig, want ik heb in eerste termijn een motie aangekondigd.
Het is of het een of het ander. Ik meen dat mijn suggestie heel zinnig is.
Precedentwerking is er sowieso. In het onderwijs, bij schoolplanning en dat
soort zaken, komt het veelvuldig voor. Ik meen dat het een zindelijke route
is.De voorzitter:Als de staatssecretaris onder de huidige omstandigheden wellicht geen
verantwoord antwoord kan geven, schieten wij er niks mee op. Ik wil dit dus
toch verwijzen naar de tweede termijn.Staatssecretaris Terpstra:Misschien kan ik de heer Van der Vlies tegemoetkomen door te zeggen dat
ik de Kamer wellicht aan het eind van de lunchpauze hierop een schriftelijk
antwoord kan geven. Ik kan ook aan het begin van de tweede termijn van de
Kamer een aanvullende mededeling doen.De voorzitter:Goed.Mevrouw Vliegenthart (PvdA):Ik kom nog even terug op het vorige punt. De staatssecretaris sprak over
de relatie tussen het toelatingsbeleid en de kwaliteitswet. Zij zei dat je
geen kwaliteitseisen kunt stellen op grond van de AMvB waarin de toelating
wordt geregeld. Als zij zegt dat je de kwaliteitseisen niet uitputtend in
de AMvB moet opnemen, ben ik het met haar eens, maar de randvoorwaarde dat
men moet voldoen aan hetgeen gesteld is in kwaliteitswet, kan wel degelijk
een voorwaarde zijn voor toelating. Volgens mij is dat zelfs in de AWBZ al
als een voorwaarde opgenomen.Staatssecretaris Terpstra:Ik begin een beetje te grinniken omdat de kwaliteitswet in feite voor
iedereen geldt. Leg je dat nog eens als randvoorwaarde in een AWBZ-regeling
neer, dan verwijs je in feite naar iets wat al vanzelfsprekend is. Ik begrijp
het punt dat mevrouw Vliegenthart naar voren brengt.Mevrouw Vliegenthart (PvdA):Het gaat om de toetsing van die kwaliteit. De kwaliteitswet vraagt instellingen
om het via zelfregulering goed te doen. Het gaat er echter om dat je bij de
toelating tot de AWBZ kunt beoordelen of men daar ook daadwerkelijk aan voldoet.Staatssecretaris Terpstra:U wilt dat er in de toelatings-AMvB iets wordt opgenomen dat men onder
dezelfde conditie als de anderen die kwaliteit moet leveren. Ik vind het een
beetje dubbelop, maar ik zal kijken of wij dat kunnen doen op een manier die
ook tegemoetkomt aan mijn bezwaren. Ik kan in ieder geval zeggen dat de intentie
dezelfde is.Ik hoop dat ik hiermee ook de opmerkingen van de heer Stellingwerf over
kartelvorming en het feit dat de keuzevrijheid groot genoeg moet blijken,
heb beantwoord. Na de overgangsregeling hebben wij die nieuwe instellingen
geïncorporeerd en het basisbudget gegarandeerd, mits zij voldoen aan
al die eisen. Daarmee is naar mijn idee ook die keuzevrijheid voor een deel
gegarandeerd. Dat is niet zoveel als het openlaten en toelaten van weer nieuwe
instellingen, maar dat zal zijn bedoeling ook niet zijn.De heer Stellingwerf (RPF):Ik ben er content mee dat die zekerheid uiteindelijk gegeven kan worden.
Ik heb wat doorgevraagd over de kartelvorming naar aanleiding van het verhaal
van prof. Pool. Ik denk dat hij daar nogal substantiële opmerkingen over
maakt. Ik heb gevraagd of het niet verstandig is om daar meer inzicht in te
krijgen. Mij dunkt dat er mogelijk wat scheef zit.Staatssecretaris Terpstra:Dat inzicht zal er zeker moeten komen. De kartelvorming is eenieder, maar
zeker mij, een doorn in het oog. Die suggesties van de heer Pool zullen wij
verder natrekken.Voorzitter! Het grote volgende punt is de eigen bijdrage, zowel voor de
gezinsverzorging als voor het kruiswerk. Ik heb er behoefte aan om nog even
terug te brengen waarom wij deze hele operatie hebben gedaan. Het uitgangspunt
hierbij was de harmonisatie van de eigen bijdrage in de hele AWBZ in het algemeen
en voor de thuiszorg, gezinszorg en kruiswerk in het bijzonder. Dat was een
van de voorwaarden waarop wij de integrale aanspraak waar iedereen terecht
op heeft aangedrongen, konden realiseren. Dat is nodig om ervoor te zorgen
dat er geen afwenteling komt, als er geen harmonisatie zou zijn. Dat is ook
nodig omdat er een transparante en eenduidige registratie moet zijn van een
sector waarin nu al 3,4 mld. per jaar omgaat en straks nog veel meer.Daarbij hoort een centrale inning door het CAK. Dat betekent een eenduidige
uitvoering, verbetering van de informatievoorziening, die hard nodig is, en
een zorgvuldige toetsing. Er is een veelheid van problemen bij de inning in
de gezinsverzorging. Het is een heel complexe en omvangrijke operatie. Wij
moeten allereerst overgaan naar een uniforme en nauwgezette registratie van
de cliëntgegevens en naar stroomlijning van de administratieve processen.
Alle cliëntgegevens moeten op juistheid worden gecontroleerd door de
instelling zelf.Bij de invoering van de registratie van de eigen bijdrage zijn er twee
categorieën mensen. De eerste categorie is al in de verzorging. Dat zijn
de mensen bij wie men al over de vloer komt. Nauwgezetter dan tot nu toe het
geval is geweest, moeten naam, adres, woonplaats en de gegevens van de partner,
als deze er is, worden geregistreerd. De administratie zoals zij was, klopte
niet. Om met niets te beginnen is een heel moeilijke operatie, die geweldig
veel aanloopproblemen geeft. De tweede categorie waarvan je de cliëntgegevens
moet hebben, is de categorie die nog een intakeprocedure moet hebben. Bij
de intakeprocedure moet het regel worden dat nauwgezet de benodigde gegevens
worden genoteerd. Dat gaat bij de intake een voor een, maar dan heb je die
gegevens ook voorhanden.Een andere problematiek is dat de software bij de instellingen moet worden
aangepast om deze bij het CAK te kunnen leveren. Dat is een eenmalige vertaling
en een omslag voor een gestroomlijnde administratieve procedure. Je ziet al
dat steeds meer instellingen met elkaar gaan samenwerken om ervoor te zorgen
dat men dezelfde software heeft. Wij hebben de indruk dat de problemen daarmee
zo langzamerhand onder de knie zijn. Alleen de menselijke verwerking ervan
hapert nog hier en daar.Bij zo'n grote operatie is het onmogelijk dat alle gegevens goed worden
ingevoerd. Instellingen krijgen dan van het CAK die gegevens weer terug. Ze
wachten met een nieuwe levering totdat alle problemen uit de eerste periode
zijn opgelost. Dit betekent dat er nu in de uitwisseling van de gegevens tussen
instellingen en het CAK een prop is ontstaan, maar we moeten door deze periode
heen. Als de problemen zijn opgelost, kan in de volgende periode sneller worden
geleverd. Dit zal zeker gebeuren. Je ziet dit gebeuren bij instellingen die
de eerste drie perioden achter de rug hebben. In de vierde periode blijkt
dat men van het proces geleerd heeft.Mevrouw Oedayraj Singh Varma (GroenLinks):Men had deze problemen al bij het begin van het proces kunnen voorzien.
Had men de zaken niet beter in de beginfase kunnen regelen? Wij hebben gehoord
dat de problemen erg groot zijn. Wanneer zijn ze opgelost?Staatssecretaris Terpstra:Aan de ene kant hadden we de problemen kunnen voorzien en aan de andere
kant blijkt dat al doende de problemen zichtbaar worden. Dit zal zich ook
voordoen bij de eigen bijdrage voor het kruiswerk. We moeten echter door dit
proces heen.Wanneer zijn de problemen opgelost? We kunnen niet op de stoel van het
management gaan zitten. Wel kunnen we optimaal helpen bij het oplossen van
de problemen. Als we geen eigen bijdrage en de harmonisatie hadden ingevoerd,
hadden de thuiszorginstellingen toch met dezelfde problemen te maken gehad.
Men moet nu eenmaal die vertaalslag maken. Deze is nodig om straks professioneel
en up-to-date klaar te zijn voor een nog grotere uitbreiding van het budget.Mevrouw Mulder-van Dam (CDA):De staatssecretaris schetste de grote problemen. In de taskforce wordt
over de eigenbijdrageregeling geconstateerd dat met betrekking tot de nieuwe
regeling nog grotere problemen worden verwacht, met name omdat de invoering
midden in de vakantieperiode plaatsvindt. Is het dan verantwoord om op dit
moment die regeling in te voeren?Mevrouw Oedayraj Singh Varma (GroenLinks):Ondertussen kost dit enorm veel geld dat op een andere manier besteed
had kunnen worden. Is het eigenlijk geen tijd om dit project stop te zetten?Staatssecretaris Terpstra:Al zou het probleem rondom de eigen bijdrage niet bestaan, dan nog mag
je van een sector waarin 3,4 mld. op jaarbasis rondgaat, verwachten dat er
een goede en gestroomlijnde administratie is. De instellingen hebben de zaken
tot nu toe met heel veel moeite op hun eigen manier behandeld. Ik verwijt
ze niets, maar die vertaalslag moet worden gemaakt. Bij een integrale aanspraak
op middelen uit de collectieve sector mag je verwachten dat een goede registratie
plaatsvindt. Mevrouw Mulder sprak over rechtsgelijkheid voor het gehele land.
Ik kom hierop terug.De heer Van Boxtel (D66):Ik heb begrip voor de inhaalslag, ik heb dat al eerder gezegd. Als je
de rapportage van onder andere de KPMG bekijkt, schrik je van sommige zaken.
Ik noem een voorbeeld. De vraag luidt: worden directe zorguren door de cliënt
geautoriseerd of aan de cliënt verstrekt? Dat zegt iets over de directe
band van de cliënt met een zorgverlener. Het antwoord luidt voor 78%
negatief. Dit betekent dat in de gegevens die naar het CAK worden gezonden,
de band met de cliënt totaal verdwenen is. Dat vind ik echt griezelig
en ik hoop echt dat de staatssecretaris er volop op aanstuurt dat dit snel
hersteld wordt. Als er misvattingen ontstaan over de hoogte van de rekening
en het moment van betalen en als dan ook nog blijkt dat er bedragen uitrollen
waarbij meer dan driekwart van de cliënten niet weet wat er precies geleverd
is, is dat heel kwetsbaar.Staatssecretaris Terpstra:Vanzelfsprekend is dit een van de zorgpunten waar je pas gedurende dat
proces goed zicht op krijgt. De sector heeft zelf producten gedefinieerd.
Dat is ook zijn verantwoordelijkheid. De daarbijbehorende bandbreedte van
de tijd die men ermee kwijt is, is ook aangegeven. Dit is ook een antwoord
op de soms heel erg letterlijke interpretatie van de stopwatchzorg. Als je
het over dit soort productidentificaties eens bent, hoef je echt niet met
een stopwatch aan de deur te staan om na te gaan of je er twee minuten langer
of korter bent. Dan blijf je binnen de tijd die voor de diagnose en voor het
"product" gesteld is.Het is helder dat daarover met de cliënt gecommuniceerd moet worden,
want hij moet weten waar hij aan toe is. Desalniettemin zal het een probleem
blijven bij mensen die om welke reden dan ook van mening zijn dat er onterecht
zorg in rekening is gebracht. Die problemen moeten via een klachtenprocedure
opgelost worden, eerst tussen de cliënt en de instelling. Als wij echter
een overzicht hebben van de maximale eigen bijdrage van bijvoorbeeld de mensen
met de laagste inkomens of met alleen maar AOW die, ongeacht het aantal uren
hulp die zij krijgen van zowel de gezinszorg als de thuiszorg, nooit meer
dan ƒ 5 per week behoeven te betalen als eigen bijdrage, zal bijvoorbeeld
de hele minutenschrijverij al helemaal niet relevant zijn. In dat proces zal
wel aan de hand van de praktijk moeten worden nagegaan op welke wijze er zo
cliëntvriendelijk mogelijk geopereerd kan worden.De vraag is dan of de eigen bijdrage voor het kruiswerk al dan niet moet
worden ingevoerd op 16 juni. Wij hebben daar echt mee geworsteld. Wij voorspellen
namelijk dat er ook hierbij weer sprake is van een leerproces met aanloopproblemen,
zoals bij de gezinsverzorging. Dit geldt althans voor die instellingen die
nog nooit met deze systematiek gewerkt hebben. Ook weten wij dat er door heel
veel instellingen met man en macht is gewerkt om op tijd klaar te zijn voor
de invoering van die eigen bijdrage. Toen wij besloten om de eigen bijdrage
voor het kruiswerk niet op 25 maart, maar op 16 juni in te voeren, begonnen
de instellingen die alles op alles hadden gezet om daarvoor gereed te zijn,
gedemoraliseerd achterover te leunen met de gedachte: daar hebben wij zo ons
best voor gedaan en nu wordt het uitgesteld. Er was dus grote onzekerheid
voor de instellingen en voor de cliënten.Vervolgens hebben wij in Bunnik met de taskforce en alle verschillende
partners over dit dilemma gesproken. Ik meen dat de heer Marijnissen vroeg
of wij konden garanderen dat de invoering van de eigen bijdrage voor het kruiswerk
niet dezelfde of meer problemen zou geven. Die garantie kan ik niet geven;
sterker, er zullen dezelfde aanloopproblemen zijn. Ik kan echter wel garanderen
dat, als wij dit weer hadden uitgesteld, de problemen even groot zo niet groter
zullen zijn.Er zijn 91 instellingen die kruiswerk leveren. Daarvan zijn er 49, dus
meer dan de helft, geïntegreerde instellingen. Die zijn dus vanaf 1 januari
bezig met dit systeem. Zij krijgen er weliswaar een workload bij met aanloopproblemen,
maar het is voor hen niet nieuw. Langzamerhand moeten zij in het hele systeem,
zeker ook wat de automatisering betreft, zijn ingevoerd.En 42 instellingen die kruiswerk leveren, hebben nog geen ervaring met
het systeem. Daarvan zijn 18 instellingen kruisverenigingen van oudsher; dat
zijn dus de grote. Dat zijn over het algemeen de instellingen die keihard
hebben gewerkt om ervoor te zorgen dat zij er inderdaad klaar voor zijn. Daar
zijn ook de vier pilotprojecten van gemaakt, waaruit bleek dat ze binnen twee
of vier weken na de periode alle gegevens konden aanleveren. Van de 42 die
er nog geen ervaring mee hebben, zijn er 18 kruisvereniging van oudsher en
24 nieuwkomer. Zij hebben maximaal een budget van 2,375 mln. Dat zijn dus
de kleintjes. Die kleintjes leveren een heel gedifferentieerd beeld op. Sommige
zijn er klaar voor, andere zullen echt van individuele instelling tot individuele
hulp via de taskforce moeten worden geholpen om de slag te maken. Als de nieuwkomers
per 1 januari inderdaad de geïntegreerde aanspraak, de contracteerplicht
en het garantieplicht willen hebben, mag en moet je ook van die instellingen
vragen dat zij die slag hebben gemaakt. Na echt ampele overwegingen hebben
wij besloten de invoering per 16 juni door te zetten, juist met het oog op
de toekomst en wetend dat er ook hierbij grote problemen zullen zijn. Wij
weten echter ook dat alle partners in het Bunnikoverleg hebben gezegd dat
verder uitstel nog grotere problemen of verder afstel oplevert. Ook dat willen
wij niet, want wij willen uiteindelijk geen afwenteling en niet een niet-geharmoniseerde
eigen bijdrage.Mevrouw Mulder-van Dam (CDA):Ik heb wel begrip voor het betoog van de staatssecretaris. Het vervelende
is echter dat de grootste problemen komen te liggen bij de mensen,
bij de cliënten. Zij hebben de grootste problemen. In het afgelopen halfjaar
hebben wij daar alles van meegemaakt. Als het de instellingen waren die problemen
hadden, zou ik zeggen: nou, vooruit. Het gaat nu echter om de mensen, de cliënten.Staatssecretaris Terpstra:Ik ben blij dat u dit zegt, want dan gaat het om de vertaalslag die je
moet maken. Ook wij krijgen heel indringende berichten van mensen die zeggen:
wij maken ons ongerust, wij krijgen straks een gigantische rekening. Het zijn
vooral de mensen met de laagste inkomens die daarvan letterlijk wakker liggen.
Wij proberen helder te maken dat de hele tabel die wij hebben ingesteld bij
de centrale inning, door de bank genomen voor iedereen de eigen bijdrage gelijk
houdt met de bijdrage die men vroeger moest betalen – men weet dan waar
het op neerkomt – of zelfs een verbetering te zien geeft in de bijdrage
die men moet betalen. Ik kom dadelijk nog te spreken over de individuele gevallen
die mevrouw Mulder noemde. Wij hebben ook maatregelen genomen om ervoor te
zorgen dat cliënten niet een opeenhoping van rekeningen krijgen. Wij
hebben afgesproken dat wij de achterstand geleidelijk zullen inlopen. Het
laatste voorbeeld liet overigens zien dat een werkbezoek ook heel verrassende
resultaten kan opleveren. Ik ben in Purmerend wezen kijken bij een pilotproject
voor de invoering van het kruiswerk. Toen ben ik vanzelfsprekend ook naar
cliënten gegaan. Een van de cliënten stelde een vraag over de eigen
bijdrage voor een ergotherapeut. Dat heeft niks te maken met thuiszorg. Die
man zei: volgens mij klopt de rekening niet. Ik keek ernaar en het bleek een
rekening te zijn die vorige week was verstuurd, maar die ging over de eigen
bijdrage voor januari en de eerste twee weken van februari. Men kan zich voorstellen
dat ik dacht: daarvoor geldt niet eens een hele systeemwijziging, maar ook
dan krijgt men de rekeningen kennelijk vele weken of maanden later dan de
geleverde zorg.Ik vind dat wij ervoor moeten zorgen dat wij door de berg van problemen
ten aanzien van de eigenbijdragesystematiek heen moeten, maar wel met het
oog op de toekomst, zeker gelet op 1 januari van het volgende jaar, als de
integrale aanspraak voor zovelen meer geldt, dus ook voor de nieuwkomers.De heer Schutte (GPV):De staatssecretaris schetst als het ware een prisoner's dilemma: invoering
nu leidt geheid tot problemen, maar uitstel leidt ook tot problemen. Moet
dan, achteraf redenerend, op dit punt niet de conclusie zijn die de minister
aan het begin van haar verhaal even schetste, namelijk dat misschien juist
op dit punt gezegd moet worden dat wij te veel tegelijk gewild hebben? De
staatssecretaris zegt dat de omschakeling toch gemaakt moet worden. Is dat,
in combinatie met de invoering van de eigen bijdrage volgens het genoemde
systeem, achteraf bezien niet net een stap te veel geweest?Staatssecretaris Terpstra:Dat hebben wij in een vorig debat al ruiterlijk toegegeven. Dit geldt
overigens niet alleen voor ons, maar ook voor het veld zelf. Met elkaar hebben
wij niet beseft dat de hele operatie zeer complex was doordat de dynamiek
van al die andere zaken erbij kwam: de verevening die doorging, de gereguleerde
competitie die veel onrust gaf, en noem maar op. Wij hebben in onze nota geprobeerd
zoveel mogelijk extra belemmeringen weg te nemen en het perspectief te schetsen
waar het om gaat. Voor het primaire zorgproces hebben wij meer geld, afgezien
van de 75 mln. extra dit jaar, voor volgend jaar structureel 103 mln. plus
25 mln. of zoveel meer als er efficiencywinst is. Dit moet bij elkaar wat
lucht geven aan het primaire proces.De voorzitter:Ik kijk even naar de klok.Staatssecretaris Terpstra:Ik ben er bijna doorheen. Ik heb nu alleen nog maar kleine dingetjes.De voorzitter:Ik had nog niets gesuggereerd. U bent heel snel met uw antwoord.Staatssecretaris Terpstra:Ik zal dat proberen, voorzitter.Mevrouw Mulder zei dat zij van individuen steeds berichten krijgt dat
de eigen bijdrage nu soms aanzienlijk meer is dan in het verleden. Hiervoor
zijn verschillende oorzaken. Hoewel wij de tabellen zeer zorgvuldig hebben
opgesteld, kan het voor iemand wiens inkomensgroep net op een grensvlak zit,
soms negatief uitvallen. Er is altijd een grensprobleem, maar dit betreft
maar een paar gevallen. Verder komt het nu door het werken met de tabellen
boven water dat instellingen in het verleden op basis van verkeerde gegevens
soms te weinig eigen bijdrage hebben geheven. Soms heeft men zich ook vergist
in het gezinsinkomen of het inkomen van de partner, of heeft de cliënt
zelf geen juiste gegevens aangeleverd. Dit wordt gecorrigeerd; dat is heel
vervelend. In elk individueel geval wordt dit ook individueel uitgezocht.Mevrouw Mulder-van Dam (CDA):Daar houd ik u aan. Ik noem het geval van een vrouw die al zes jaar thuiszorg
heeft omdat zij chronisch ziek is. In die zes jaar heeft zij altijd ƒ
58 betaald. Door de nieuwe regeling wordt zij met een verdubbeling geconfronteerd,
naar ƒ 115. U hebt indertijd gezegd dat er geen addertje onder het
gras zat.Staatssecretaris Terpstra:Dat is er ook niet.Mevrouw Mulder-van Dam (CDA):Dat geloof ik ook. Er klopt echter iets niet als dit soort zaken tevoorschijn
komen. Dat moeten wij corrigeren.Staatssecretaris Terpstra:Afgezien van de grensproblemen is het mogelijk dat er in het verleden
een foutieve eigen bijdrage is geheven. Ik vraag u of wij, als er zes jaar
lang in feite te weinig eigen bijdrage is geheven, dit zo moeten laten of
het toch moeten corrigeren.Mevrouw Mulder-van Dam (CDA):Dat zal ik bekijken. Ook voor de grensgevallen geldt echter uw opmerking
dat niemand erop achteruit zou gaan.Staatssecretaris Terpstra:Ik heb gezegd dat ieder individueel geval wordt uitgezocht. Ik heb van
u geen antwoord gekregen op mijn vraag, maar misschien komt u er later op
terug. In de praktijk blijkt dat er in het verleden soms een te lage eigen
bijdrage is geheven. Ik vind dat dit gecorrigeerd moet worden, vanzelfsprekend
niet met terugwerkende kracht, want dat zou flauwekul zijn, maar wel in de
nieuwe situatie.De heer Marijnissen vroeg waarom de marktwerking eerst bevroren moet worden
en dan weer in de MDW-werkgroep moet komen. Wij hebben het zo afgesproken
en vinden het ook van belang om te leren voor de toekomst. Ik ken zijn opvattingen
hierover. Overigens schilderde hij wel heel zwart-wit alleen de negatieve
kanten. Hij kan niet ontkennen dat door datgene wat er is gebeurd, de verstarring
is doorbroken en de thuiszorg wat opgeschud is.Mevrouw Van Blerck-Woerdman (VVD):Voorzitter! Behandelt de staatssecretaris in dit blokje ook nog mijn vraag
over het persoonsgebonden budget?Staatssecretaris Terpstra:Ja, heel graag.Voorzitter! Ik heb goed geluisterd naar mevrouw Van Blerck en zij heeft
gezegd: het persoonsgebonden budget is eigenlijk de marktwerking in optima
forma, want mensen kunnen zelf kiezen; het is zorg op maat. Die redenering
sprak haar buitengewoon aan. Ik kan mij voorstellen dat van haar zijde een
voorstel wordt gedaan om een deel van de 103 mln. naar het persoonsgebonden
budget toe te leiden. Ik wacht zo'n voorstel graag af, maar ik denk dat het
een heel gerede vraag is. Ik zou wel willen bepleiten, zeker nu wij bezig
zijn het volume uit te breiden, een zeker percentage, misschien 10 mln., daarvoor
beschikbaar te stellen.De voorzitter:Ik verzoek de heer Marijnissen zijn interruptie kort te houden. Hij heeft
niet alles kunnen horen vanmorgen, als het gaat om de aandacht die aan zijn
inbreng besteed is door de staatssecretaris.De heer Marijnissen (SP):Dat is waar, mijnheer de voorzitter, maar ik reageer alleen op hetgeen
ik zojuist hoorde. Misschien wil de staatssecretaris nog even het volgende
toelichten, daar waar zij zegt: wij hebben dat zo afgesproken. Waarom is besloten
die werkgroep inzake marktwerking, deregulering en wetskwaliteit er nog weer
eens bij te betrekken?Staatssecretaris Terpstra:Omdat, voorzitter, een exercitie in zo'n werkgroep, zoals de heer Marijnissen
zich misschien kan voorstellen, juist van belang is om binnen de verschillende
departementen met elkaar vingeroefeningen te doen op het punt van de voordelen
en de nadelen, om daarna nog zorgvuldiger te kunnen komen tot besluitvorming
of die marktwerking alleen maar bevroren wordt of dat deze straks op een andere
manier wordt ingevoerd.De voorzitter:Ik verzoek de staatssecretaris af te ronden.Staatssecretaris Terpstra:Voorzitter! De heer Marijnissen heeft gevraagd naar de hardheidsclausule.
Wat houdt dat in, zo was zijn vraag. Ik kan u zeggen dat het doel is datgene
wat ik in het debat van 20 maart ook aan de orde heb gesteld, namelijk dat
wij in sommige situaties vinden dat de thuiszorg als absoluut noodzakelijk
geleverd moet worden. Het betekent dat wij zoeken naar een juridische weg
om via artikel 6, tweede lid, van de AWBZ, als het gaat om bepaalde groepen,
bijvoorbeeld een apart regime voor eigen bijdragen te geven. Ook hier hebben
wij te maken met dilemma's en een niet makkelijk voor de hand liggende oplossing,
maar zodra wij met de wijzigings-AMvB komen, zullen wij daar uitgebreid met
elkaar verder over kunnen praten.Voorzitter! Mevrouw Varma heeft gevraagd in dit debat hoe het staat met
de thuiszorg of het persoonsgebonden budget van Blom-Hulscher. Ik kan u zeggen
dat ik daar persoonlijk zeer mee bezig ben geweest. Wij hebben een procedure
afgesproken en ik kan u zeggen dat wij praktisch klaar zijn met die procedure.
Het is een procedure waarbij de regiegroep op mijn verzoek een zwaarwegend
advies heeft gegeven en de Ziekenfondsraad heeft het overgenomen. Deze heeft
daarover aan het Zilveren Kruis inmiddels een advies gegeven en het Zilveren
Kruis zal zeer binnenkort met een definitieve beschikking komen, waarbij het
Zilveren Kruis al heeft medegedeeld dat men het zwaarwegende advies van de
Ziekenfondsraad zal volgen, in positieve zin.De heer Marijnissen heeft nog gevraagd wanneer de cumulatienotitie komt
terzake van de eigen bijdragen. Bij brief van 16 januari 1997 is een overzicht
van alle eigen bijdragen in de zorgsector naar de Kamer gestuurd. Dat betreft
de Ziekenfondswet, de AWBZ, de subsidieregelingen van de Ziekenfondsraad en
de Wet voorzieningen gehandicapten. Daarnaast heeft het kabinet vorig jaar
de commissie-Derksen ingesteld, die voorstellen moet ontwikkelen voor inkomensafhankelijke
regelingen en eigen bijdragen. In dat kader zal ook de cumulatieproblematiek
en de zogenaamde armoedeval aan de orde komen. De commissie-Derksen zal naar
verwachting eind deze maand, begin juli haar rapport uitbrengen aan het kabinet
en het is het voornemen dat het kabinet met Prinsjesdag zijn eerste reactie
op de voorstellen van deze commissie zal geven.Voorzitter! Dan heeft mevrouw Mulder nog gevraagd, in het kader van het
onderstrepen van het belang van de mantelzorg, wanneer wij met een notitie
komen. Het kabinetsstandpunt over het advies van de Nationale commissie chronisch
zieken over de ondersteuning van de mantelzorg voor chronisch zieken, is in
concept gereed. Na het zomerreces zal dit standpunt naar de Tweede Kamer worden
gestuurd. Overigens onderstreep ik het grote belang van de mantelzorg en dus
de daarbij horende faciliterende mogelijkheden.De heer Van Boxtel heeft gesproken over het sofi-nummer en de AWBZ. Zijn
vraag was wanneer het wetsvoorstel gereed zal zijn. Het wetsvoorstel om het
sofi-nummer in de AWBZ te kunnen toepassen, is in voorbereiding. Het zal daarbij
overigens niet alleen gaan om de toepassing in de thuiszorg. Ik zou hierover
een hele technische verhandeling kunnen houden. Omwille van de tijd zal ik
dat niet doen.Voorzitter! Ik meen dat ik alle vragen heb beantwoord.De heer Van Boxtel (D66):Op één vraag na, voorzitter. Ik heb gevraagd welke inschatting
VWS maakt van het besparingsverlies dat wij lijden. Dan denk ik aan de achterblijvende
eigen bijdrage en de uitval waarover de Ziekenfondsraad heeft gerapporteerd.
In de voortgangsrapportage staat een bedrag van 10 mln., dat zal worden verwerkt
in het JOZ. Kortom, ik krijg op dit punt graag een indicatie. Het kan immers
ten koste gaan van andere keuzes die wij in deze portefeuille moeten maken.Staatssecretaris Terpstra:Voorzitter! Ik vind het ook van belang. Ik zou wensen
dat ik de Kamer dat inzicht al kon geven. Maar het inzicht kan pas bij de
tweede voortgangsrapportage worden gegeven. Ik weet dat de heer Van Boxtel
er geen voorstander van is dat wij iedere keer brieven sturen. Maar ik zal
de gegevens, zodra zij er zijn, aan de Kamer meedelen, dus nog voordat de
tweede voortgangsrapportage een feit is.De heer Van Boxtel (D66):Wanneer krijgen wij de tweede voortgangsrapportage?Staatssecretaris Terpstra:Over een maand of twee.De heer Van Boxtel (D66):Het is van belang, ook in relatie tot deze vraag over het geld, dat wij
die eind augustus hebben. Dan kunnen wij die betrekken bij de voorbereiding
van het JOZ en de Miljoenennota.Staatssecretaris Terpstra:Zeker, dat is absoluut noodzakelijk.De heer Van Boxtel (D66):Het moet met elkaar sporen. Het moet niet september worden voordat de
voortgangsrapportage komt.Staatssecretaris Terpstra:Nee. Het streven is erop gericht dat er een overzicht is, ook als wij
het JOZ behandelen. Dat spreekt vanzelf.De voorzitter:Hiermee zijn wij gekomen aan het einde van de eerste termijn. Na de lunchpauze
zal de regeling van werkzaamheden plaatsvinden. Daarna zal de tweede termijn
worden gehouden, waarvoor wij ongeveer een uur de tijd hebben. Dat lijkt mij,
na zo'n uitvoerige eerste termijn, royaal voldoende.De beraadslaging wordt geschorst.De vergadering wordt van 13.33 uur tot 14.20 uur geschorst.De voorzitter:De ingekomen stukken staan op een lijst die op de tafel van de griffier
ter inzage ligt. Op die lijst heb ik voorstellen gedaan over de wijze van
behandeling. Als aan het einde van de vergadering daartegen geen bezwaren
zijn ingekomen, neem ik aan dat de Kamer zich met de voorstellen heeft verenigd. 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/h-tk-19961997-6565-6593.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl