Behandeling van:  - het wetsvoorstel Regels inzake de bescherming van persoonsgegevens (Wet bescherming persoonsgegevens) (25892)
Staten-Generaal — Handelingen 
Datum: 2014-07-10 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Handeling 1999-2000, pag. 1689-1714

 
 
 

Handeling

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Vergadernummer
Datum vergadering

24-11-1999

Tweede Kamer der Staten-Generaal

1999-2000

nr. 23, pagina 1689-1714

17-11-1999

 

 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties over kamerdossier

Kamerdossier 25892Toon publicaties die dit dossier behandelen

 
 
 Publicaties in vergadering

Regeling van werkzaamheden (woensdag 17 november 1999)Pagina 1714-1715
Lijst van ingekomen stukken, met de door de voorzitter terzake gedane voorstellen (woensdag 17 november 1999)Pagina 1771-1772
Voortzetting van de behandeling van: - het wetsvoorstel Vaststelling van de begroting van de uitgaven en de ontvangsten van het Ministerie van Volkshuisvesting, Ruimtelijke Ordening en Milieubeheer (XI) voor het jaar 2000 (26800 XI)Pagina 1715-1771
Presentie en opening (woensdag 17 november 1999)Pagina 1689-1689
Behandeling van: - het wetsvoorstel Regels inzake de bescherming van persoonsgegevens (Wet bescherming persoonsgegevens) (25892)Pagina 1689-1714
Noot bij p. 1715: Schriftelijke antwoorden van de bewindslieden van Volkshuisvesting, Ruimtelijke Ordening en Milieubeheer op vragen, gesteld in de eerste termijn van de behandeling van de begroting van Volkshuisvesting, Ruimtelijke Ordening en Milieubeheer 2000 (26 800-XI)Pagina 1773-1778

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 122 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
Aan de orde is de behandeling van: het wetsvoorstel Regels
inzake de bescherming van persoonsgegevens (Wet bescherming persoonsgegevens)
(25892).De algemene beraadslaging wordt geopend.Mevrouw Scheltema-de Nie (D66):Mevrouw de voorzitter! Eindelijk is het dan zover. Eindelijk spreken wij
plenair over deze wet, die al een zo lange weg is gegaan. De noodzaak voor
nieuwe wetgeving voor de bescherming van persoonsgegevens, opvolger van de
Wet persoonsregistraties, dateert al van 1995. Toen zag de Europese richtlijn
het licht. Die vergde uitwerking in ons nationale recht. Daar gaat het vandaag
om.Wij zijn niet over één nacht ijs gegaan. Het kabinet niet;
dat had er tweeënhalf jaar voor nodig om het wetsvoorstel in te dienen.
Het kwam daarmee in februari 1998. De Kamer iet: want zij produceerde eerst
een fors verslag, wilde toen een wetgevingsoverleg en vroeg toen nog eens
antwoord op nadere vragen. Er is, kortom, meer dan normaliter in een wetgevingsproces
gebeurd. Er was ook wel wat aanleiding toe. Er is schriftelijk heel veel gewisseld
en dat was nodig. Het is niet een echt toegankelijke wet geworden. Dat is
het eigenlijk nog steeds niet. Op de toelichting werd door vrijwel iedereen
in dit huis forse kritiek geuit.Bovenal was en is de vraag hoe nu toch zo goed mogelijk te voorzien in
de bescherming van persoonsgegevens zonder dat daardoor het economisch of
maatschappelijk leven in de knel komt. Hoe ervoor te zorgen dat het verantwoord
verkrijgen, verwerken en uitwisselen van gegevens mogelijk blijft, maar een
ongewenste verkrijging, verwerking of uitwisseling in de kiem wordt gesmoord?
Hoe ook te voorzien in een inzage- en correctierecht van de burger die daar
belang bij heeft en aan wie ook de bewaking van de kwaliteit van de gegevens
ten goede komt? Hoe het toezicht te regelen? En hoe te voorkomen dat er een
onevenredig zware administratieve of bureaucratische belasting ontstaat?Nederland moet in Europa geen privacybolwerk worden, maar evenmin een
privacyvrijhaven. Dat is wat de Nederlanders vragen. Men is hier meer dan
in andere Europese landen privacygevoelig, zo toont een onderzoek in opdracht
van het Amerikaanse automatiseringsbedrijf NCR aan. En met
recht, want er is op dit terrein ook heel veel aan de gang. Dat alles in wetgeving
verankeren blijkt geen geringe klus.Nadat er op het oorspronkelijke wetsvoorstel al een dikke inbreng was
geweest, kwam dit kabinet enkele maanden na zijn aantreden vorig jaar in december
met een forse nota van wijziging, waarin onder meer de bestuurlijke boete
uit het wetsvoorstel werd geschrapt en ook de criteria voor de beoordeling
van het al dan niet verenigbaar zijn van de verwerking van gegevens met de
gestelde doeleinden werden geschrapt.De heer Nicolaï (VVD):Mevrouw Scheltema merkt op, dat Nederlanders meer privacygevoelig blijken
te zijn dan de bewoners van andere Europese landen. Welke conclusie verbindt
zij daaraan? Zij vindt dat terecht, maar kan het betekenen dat wij in Nederland
een wat strenger regime krijgen dan in andere landen, omdat de bevolking dat
zou willen?Mevrouw Scheltema-de Nie (D66):Ik vind wel dat er een privacyregime georganiseerd moet worden waar de
bevolking behoefte aan heeft. Ik denk niet dat dit in een extreme mate het
geval is, maar als het nodig zou zijn, ben ik ertoe bereid. Ik heb het gevoel
dat het wetsvoorstel dat nu voorligt een realistische uitwerking van de richtlijn
geeft.De heer Nicolaï (VVD):Vindt mevrouw Scheltema het niet zorgelijk voor de concurrentiepositie
van het Nederlandse bedrijfsleven ten opzichte van het buitenland, als Nederland
dit strenger regelt.Mevrouw Scheltema-de Nie (D66):Als het de pan uit zou rijzen zou ik dat ernstig vinden, maar dat gevoel
heb ik niet. Daar komen wij nog op.Voorzitter! Ik zei al dat er een paar belangrijke onderdelen uit het oorspronkelijke
wetsvoorstel werden verwijderd, met name de bestuurlijke gestelde doeleinden.
Dat gebeurde niet omdat de Kamer het had gevraagd. Nee, het gebeurde zonder
dat de schriftelijke behandeling vanuit de Kamer daartoe aanleiding had gegeven.
Dat verbaasde ons zeer. Wij vonden dat zeker op deze twee punten jammer en
ook niet gewenst. Ik kom daar strak uitvoeriger op terug bij de behandeling
van de amendementen van mevrouw Wagenaar en mijzelf, die dit willen redresseren.
Ik vraag mij af of in dit opzicht de minister niet iets te veel naar VNO heeft
willen luisteren.Er zijn overigens in dat uitvoerige wetgevingstraject ook goede dingen
gebeurd. Wetstechnisch zijn er mede op ons aandringen verbeteringen aangebracht
en de zelfreguleringsmogelijkheden zijn verruimd. Belangrijk is ook dat het
College bescherming persoonsgegevens onder de competentie van de Nationale
ombudsman wordt gebracht. D66 heeft daar in het wetgevingsoverleg een duidelijke
lans voor gebroken en de minister heeft dat tot mijn vreugde bij nota van
wijziging opgepakt. Hierdoor wordt het voor eenieder mogelijk, het handelen
van het College bescherming persoonsgegevens aan het oordeel van de Nationale
ombudsman te onderwerpen. Voor de kwaliteitsbewaking is dat een bepaald niet
onbelangrijk punt.De positie en taakvervulling van de Registratiekamer speelde in het gehele
wetgevingsproces overigens een niet onbelangrijke rol. De Registratiekamer
deed en doet veel goed werk, maar kwam af en toe wat te negatief in de publiciteit
met een overhaast en onzorgvuldig publiekelijk oordeel, zoals bij de Airmiles
en de bonuskaart van Albert Heijn. Dat zette kwaad bloed en deed het vertrouwen
in deze toezichthouder geen goed. Maar ik realiseer mij ook dat als iedereen
bij de werkzaamheden zou staan te juichen, de Registratiekamer haar werk ook
niet goed deed. Een toezichthouder moet soms uit de aard van zijn functie
tegen gevoelige schenen kunnen schoppen. Dr. Jan Holvast wijst daar in het
blad Computable terecht op. Het gaat erom, het juiste midden te vinden. De
privacy moet worden beschermd, maar er moet ook geleefd kunnen worden, en
wel in een informatietijdperk dat zijn weerga niet kent. Niet op iedere slak
moet zout worden gelegd. Het beste zou zijn als niet steeds individueel behoefde
te worden getoetst, maar meer en meer privacybescherming in systemen zou worden
ingebouwd. De ontwikkelingen ook op dat terrein gaan razend snel. Het amendement
van mevrouw Wagenaar en mij op stuk nr. 22 ten aanzien van artikel 13 strekt
ertoe, te stimuleren dat privacy enhancing technologies ook op systemen worden
toegepast. Daarmee wordt de beveiliging sterker ingebouwd in die systemen.Nu minister Van Boxtel er toch is zou ik hem de vraag willen stellen of
de ontwikkelingen in de biometrie ten aanzien van de digitale handtekening
nog veel zullen kunnen betekenen voor de bescherming van persoonsgegevens.Het moet overigens niet zo zijn dat privacytechneuten op een voor velen
onnavolgbare wijze de dienst gaan uitmaken. Niet dat dat nu zo is, maar we
moeten er wel op bedacht blijven. Daarom vindt D66 de suggestie van zowel
Fenit als VNO-NCW om een maatschappelijk adviesorgaan of klankbordgroep voor
het College bescherming persoonsgegevens in het leven te roepen zo gek nog
niet. Steeds weer zal immers een evenwicht gezocht moeten worden tussen wat
de technologie mogelijk maakt en wat de maatschappij accepteert. Ik aarzel
overigens of dat nu in de wet moet worden verankerd of dat volstaan kan worden
met een concrete afspraak. Meer dan adviserende taken denk ik zo'n instantie
in ieder geval niet toe. Twee kapiteins op een schip maakt sturen onmogelijk.
Bovendien moet ook nog eens goed nagedacht kunnen worden over de vraag hoe
zo'n instantie een enigszins reële maatschappelijke afspiegeling krijgt.
Graag wacht ik op dit punt de reactie van de bewindslieden af.De oude Registratiekamer, die in de nieuwe wet College bescherming persoonsgegevens
zal gaan heten, krijgt een omvangrijker rol in de nieuwe wet, zowel ten aanzien
van de overheid als ten aanzien van de particuliere sector. Het college zal
niet alleen kunnen adviseren en toezichthouden, maar ook kunnen sanctioneren,
ook met bestuurlijke boeten als het aan ons ligt. Er kunnen namelijk nog zulke
mooie wettelijke regels worden geformuleerd, als zij niet gehandhaafd worden,
blijven het dode letters. Centraal staat in de wet dat gestructureerde gegevensverwerking
en wijzigingen daarin moeten worden gemeld, tenzij er sprake is van een vrijstelling.
Dat moet dan ook op eenvoudige wijze afgedwongen kunnen worden. Het strafrecht
blijkt daarvoor een minder geëigende weg. De criminaliteitsbestrijding
heeft terecht bij het OM de hoogste prioriteit en het optreden tegen het niet
melden van bestanden blijft daarbij achter. En bestuursdwang,
waarin de wet wel voorziet, is mijn inziens veeleer een laatste redmiddel.
Daarom moeten wij wat ons betreft weer terug naar het oorspronkelijke plan
van de wet: afdwingbaarheid van de meldingsplicht langs de weg van een bestuurlijke
boete.Er moet sprake zijn van een meer reële boete, want met sommige gegevensverwerkingen
kan veel geld gemoeid zijn. Naar ons oordeel is een maximum van ƒ 10.000
reëel. Dat geeft zowel het college als de rechter wat meer marge. De
rechter zal moeten beoordelen, of er sprake is van evenredigheid met aard
en omvang van de overtreding.Mét de Raad van State achten wij beleidsregels van de minister
bij deze bevoegdheid niet gewenst en een oneigenlijke eend in de bijt. Dat
alles is terug te vinden in het amendement van mevrouw Wagenaar en mij op
stuk nr. 16.Bij AMvB kunnen vrijstellingen van de meldingsplicht worden geformuleerd.
Waaraan denkt de minister in dezen en krijgen wij die AMvB te zijner tijd
ter inzage? Overmaat aan bureaucratie moet inderdaad worden voorkomen. Als
vrijgesteld kan worden, moet ook worden vrijgesteld.De bescherming van persoonsgegevens staat onder druk vanwege de haast
niet bij te houden ontwikkelingen op het gebied van informatie- en communicatietechnologie.
Gegevens, waaronder persoonsgegevens, gaan in steeds astronomischer getallen,
omvang en frequentie over de gehele wereld: internet, e-mail, elektronische
winkels in de virtuele lucht, e-commerce, het is allemaal big business! Europa
ontwikkelde daarvoor zeer recent een aparte richtlijn.Voorzitter! Gestructureerde verwerking van persoonsgegevens is zeker in
deze informatiemaatschappij niet meer weg te denken. Mensen en bedrijven hebben
er baat bij, maar hebben er soms ook last van. Een verkeerd gebruik van persoonsgegevens
kan tot Kafkaiaanse ervaringen leiden.Het mag natuurlijk niet zo zijn, dat medewerkers van de belastingdienst
gevoelige persoonlijke gegevens van cliënten verkopen aan een handelsinformatiebureau,
dat deze gegevens weer kan gebruiken voor een niet beoogd doel. Toch bleek
dat het geval te zijn, getuige een onderzoek van de Algemene Rekenkamer, uitgevoerd
in de zomer 1999. Ook het gisteren uitgebrachte onderzoek van de Registratiekamer
over de zaak Goderie en Groen kwam met een vergelijkbare gebeurtenis naar
buiten. Dergelijke praktijken moeten natuurlijk wel aan de kaak kunnen worden
gesteld en daarvoor is toezicht nodig. Je zult maar geen hypotheek kunnen
krijgen omdat je belastingschulden hebt.Hoe gemakkelijk het was voor een handelsinformatiebureau om slecht met
een naam, adres en geboortedatum een sequeel aan gevoelige gegevens –
strafrechtelijk, politie, militaire dienst, financieel, gezondheid –
los te peuteren, bleek in het programma Radar van de Tros. Dat kan voor betrokkene
wel eens tot zeer onaangename gevolgen leiden, bijvoorbeeld geen baan kunnen
krijgen of wat dies meer zij. Het moet niet kunnen, maar het gebeurt wel.Ook vanuit privacyoptiek kunnen de steeds groter wordende financiële
conglomeraten bedreigend zijn. In een artikel in NRC Handelsblad vestigde
minister Van Boxtel enkele jaren geleden al de aandacht op de privacybedreigende
kanten van de zorgpas die toen werd overwogen. Hij bepleitte grote terughoudendheid,
alleen al vanwege de mogelijke koppeling van medische gegevens – bijvoorbeeld
genetische – met bank- dan wel verzekeringsgegevens: ziek, dan geen
hypotheek bijvoorbeeld. Ook daar moet deze wet bescherming tegen bieden. Hoe
staat het overigens met die zorgpas? Hoe te voorkomen dat bij de gebundelde
zorgverzekeraars, levensverzekeringen en banken allerlei gevoelige persoonsgegevens
samenkomen waarvan het individu de dupe wordt? Dat vergt melding en toezicht.
Het blijkt inmiddels zo ingewikkeld geworden dat controle nog slechts mogelijk
is als alle toezichthouders, zoals de Registratiekamer, De Nederlandsche Bank,
de Verzekeringskamer, het CTSV en het College voor de zorgverzekeringen, de
handen ineen gaan slaan. It's a hell of a job!Ook de gemeentelijke GBA's blijken niet waterdicht. Een stalker kreeg
maar al te gemakkelijk geheime informatie over het adres van de gestalkte
los. Dat brengt mij overigens direct op de vraag, hoe de relatie tussen de
Wet GBA en deze wet moet worden gezien. Ook voor de GBA zal deze richtlijn
toch gevolgen hebben. Kortom, er is nog een wereld te winnen. Wij vinden dat
een algemene registratie van kentekens van bezoekers in prostitutiewijken
te ver gaat en ook, dat het niet zo moet zijn, dat op grond van informatie
van het Bureau kredietregistratie in bepaalde buurten nauwelijks meer kredieten
te krijgen zijn. Wij vinden verder ook dat niet sneeky, in het geniep, met
camera's mag worden gegluurd of dat sollicitanten zonder hun medeweten worden
gescreend. Dat is allemaal niet gewenst.Daartegenover staat dat we best tevreden zijn als op grond van marktprofielen
ook datgene in de schappen staat wat we willen hebben. Ook accepteren wij,
dat banken een lijst aanhouden van notoire probleemgevallen en dat zij zo
nodig die lijsten onderling uitwisselen. Prettig vinden wij het zelfs, als
de veiligheid in bepaalde buurten door middel van camera's wordt bevorderd
of dat we een leuke aanbieding krijgen op het terrein dat onze belangstelling
heeft. Voorzitter! Ik kan zo uren doorgaan, want op zeer veel fronten zijn
wij in registraties verwikkeld. De naam van iedere Nederlander zit gemiddeld
in 900 bestanden. Dat geeft al mogelijkheden te over tot veel en divers gewenst,
maar soms ook ongewenst gebruik.Verwerking van gegevens is niet per definitie goed of slecht. Het hangt
er iedere keer weer van af hoe die verwerking gebeurt en of zij transparant
is. Dat geheime gegevens geheim geworden, dat wij iets kunnen doen als wij
geen verdere gegevensverwerking willen en dat gerectificeerd kan worden als
fouten zijn gemaakt: dat alles beoogt de wet nu te regelen. Waar het om gaat,
is een verantwoorde uitvoering aan de EEG-richtlijn en daarbij een redelijk
evenwicht te vinden tussen de belangen van de burgers, die erop moeten kunnen
rekenen dat met gegevens over hun persoon niet verkeerd wordt omgegaan, en
de belangen van verwerkers, zoals overheden en bedrijfsleven, die zijn aangewezen
op het hebben en het verwerken van die gegevens. En dat moet zorgvuldig gebeuren.Voorzitter! Dan kom ik nu te spreken over de wet zelve. D66 vindt dat
het wetsvoorstel een redelijke vertaling van de EEG-richtlijn geeft, maar
helaas niet uitmunt in helderheid. Daarom alleen al vindt D66 een voorlichtingscampage
in een heldere taal een must. Het mag geen voer voor superspecialisten
worden. Zijn er op het ministerie voor een dergelijke campagne plannen?Er blijft sprake van een veelheid aan redelijk abstracte bepalingen die
door de verantwoordelijke verwerkers, het college, de rechters, zullen moeten
worden ingevuld. De reikwijdte van de wet zal zich uiteindelijk voor een belangrijk
deel in de uitvoeringspraktijk moeten uitkristalliseren. Het is niet bij voorbaat
duidelijk wat de uitkomst is, met name niet doordat het Europese Hof ook met
de implementatie in verschillende rechtstelsels wordt geconfronteerd.Soms komen in de wet typische verworvenheden van andere rechtstelsels
voor. Zo kan ik mij nauwelijks voorstellen dat wij in Nederland uit eigen
beweging het vakbondslidmaatschap als een gevoelig gegeven zouden opnemen.
Toch gebeurt dat met de artikelen 16 en volgende. Is dat de prijs voor Europa
of zouden we de desbetreffende bepalingen kunnen schrappen?Het gaat hier om een gevoelige materie, om de verzameling en de verwerking
van persoonsgegevens. De wet geeft in de artikelen 8 en 9 voorschriften die
deze belangen beschermen. De gegevensverwerking moet noodzakelijk zijn en
mag niet geschieden op een wijze die onverenigbaar is met de doeleinden waarvoor
de gegevens zijn verkregen. Maar, voorzitter, als zo volledig onduidelijk
blijft aan welke criteria moet worden getoetst bij de beoordeling van de vraag
of sprake is van onverenigbaarheid of niet, is dit voer voor rechters. Dat
werkt juridisering in de hand en dat wilden we in dit land toch juist niet.
Als de wet een houvast kan bieden, moet zij dan ook geven. Dat is de strekking
van het amendement op stuk nr.15 op artikel 9, het amendement van mevrouw
Wagenaar en mij. Het introduceert het oude tweede lid, het tweede lid van
het eerste voorstel.Dan wil ik iets zeggen over artikel 10. Soms is al van tevoren voorzienbaar
dat het begrippenkader te knellend zal kunnen zijn. Door de accentuering van
de bescherming van persoonsgegevens verzet de wet zich tegen een langdurig
bewaren van die gegevens. De medische sector maakt zich zorgen. Onderzoeksmateriaal
zou om redenen van privacy wel eens sneller moeten worden vernietigd dan vanuit
het oogmerk van onderzoek en zorg voor de volksgezondheid gewenst zou kunnen
zijn. Kan dit soort gewenste soepelheid worden betracht? Ik zou het op prijs
stellen als de minister van Justitie nog eens helder uiteenzette of en, zo
ja, op welke wijze marktonderzoek onder de uitzondering voor statistisch en
wetenschappelijk onderzoek in het tweede lid van artikel 10 valt. Het is belangrijk
dat helder wordt dat dit zo is en dat marktonderzoek vergelijkbaar is met
daar genoemde onderzoeken. De vereniging blijft hierover twijfels hebben,
die naar ons oordeel in dit debat uit de weg moeten worden geruimd.Vanuit het bedrijfsleven is aanvankelijk forse kritiek op de wet uitgeoefend.
Voor de minister van Justitie was dit reden om hieraan op een aantal punten
tegemoet te komen. De fractie van D66 vindt het goed dat ruimte wordt geboden
aan zelfregulering via gedragscodes en, indien gewenst, ook via functionarissen
die toezicht houden, mits uiteindelijk de controle van college en rechter
overeind blijft. De fractie van D66 is ervan overtuigd dat de bescherming
van persoonsgegevens erbij gebaat is als deze ook door de sectoren wordt gedragen.Als door een branche een eigen toezichtfunctionaris wordt gekozen, lijkt
het zeker vanuit een oogpunt van transparantie niet meer dan normaal dat deze,
evenals het College bescherming persoonsgegevens, gehouden wordt jaarlijks
verslag te doen over de uitoefening van zijn functie. Ik heb dit vastgelegd
in het amendement op stuk nr. 25, dat zich richt op artikel 63. De functionaris
moet een jaarverslag opstellen, waarvan belanghebbenden en geïnteresseerden
kennis kunnen nemen.Als door de branche een functionaris wordt aangesteld, moet deze natuurlijk
onafhankelijk kunnen opereren. De wet bepaalt dat wel, maar verbindt er niet
de consequentie aan dat dit werkelijk wordt verankerd. Mevrouw Wagenaar en
ik hebben daartoe de amendementen op de stukken nrs. 5 en 20 ingediend.De wet maakt het ook mogelijk dat anderen dan het College bescherming
persoonsgegevens geschillen beslechten. Op zichzelf is daar niets op tegen,
maar om het overzicht op de jurisprudentie rond de wet te kunnen bewaren,
is het gewenst dat een afschrift van de uitspraken aan het college wordt gezonden.
Dan komt er tenminste ergens enig overzicht.Het college moet ook een overzicht hebben van de verschillende instanties
die klachten rond gegevensverwerking behandelen en die de burger doorverwijzen.
Deze eenloketgedachte is verwoord in het amendement op stuk nr. 19.Natuurlijk moet de burger net als onder de WPR voor weinig geld berichten
over de verwerking van zijn gegevens kunnen krijgen. De wet moet daarover
net als vroeger helderheid verschaffen. Een bedrag van ƒ 10 is daarvoor
redelijk. Hiertoe heb ik het amendement op stuk nr. 17 voorgesteld.In de stukken wordt over de eventuele financiële compensatie van
gemeenten opgemerkt dat deze niet nodig is, onder meer omdat niet alleen sprake
is van lasten, maar ook van baten. Graag hoor ik aan welk soort baten wordt
gedacht. Ook het bedrijfsleven vreest de administratieve lasten. Zou daar
hetzelfde argument opgeld doen? Is er naar het oordeel van de bewindslieden
nu wel of geen verschil tussen de lastendruk ingevolge de WPR en die ingevolge
dit wetsvoorstel?De heer Rietkerk (CDA):Het amendement op stuk nr. 25 voegt een aantal taken toe aan het takenpakket
van de functionaris. Heeft mevrouw Scheltema in relatie tot haar opmerkingen
over de extra administratieve lasten ook nagedacht over de gevolgen, ook financieel,
van dit amendement?Mevrouw Scheltema-de Nie (D66):Ik denk niet dat dit iets extra's betekent. Als een functionaris zijn
werk goed doet, dan maakt hij vanzelfsprekend een jaarverslag. Ik wil alleen
dat het te verkrijgen is als mensen daar behoefte aan hebben. Dat kan heel
erg goedkoop, bijvoorbeeld via internet. Daar zitten de kosten echt niet in.
Het bedrijfsleven heeft er baat bij als het toont dat het ernst maakt met
de bescherming van persoonsgegevens.Voorzitter! De wet was een breinbreker, waar ik vele uren in heb gestoken.
Maar één ding is mij wel duidelijk: het is belangrijk dat de
bescherming van persoonsgegevens goed geregeld wordt, niet alleen omdat de
EG-richtlijn dat vergt, maar vooral omdat het voor de maat schappij
gewenst is en omdat ieder mens er baat bij heeft. In de VS waar de privacybescherming
tijdenlang een ondergeschoven kind was en hooguit totaal versplinterd werd
aangepakt, ziet 30% van de mensen de aantasting van de persoonlijke levenssfeer
als grootste bedreiging voor het komend millennium. Het is daar volksvijand
nummer 1 geworden, zo blijkt uit een onderzoek van de Wall Street Journal.
Dat moet hier worden voorkomen en daarvoor is deze wet.De heer Rietkerk (CDA):Mevrouw de voorzitter! Mijn bijdrage is geïnspireerd door het boek
van Amitai Etzioni, met de titel "The limits of privacy"; een zeer recent
boek uit 1999. Etzioni is een vooraanstaand vertegenwoordiger van het communitarisme.
Onder invloed van een vooral liberaal en individualistisch geïnspireerde
privacylobby is er volgens hem op dit moment op onderdelen sprake van een
soort privacydoctrine, die neergeslagen in regelgeving de vanuit andere belangen
zeer gewenste interventies in de samenleving soms hinderlijk vertraagt en
soms zelfs effectief blokkeert. Etzioni ontkent het belang van privacy absoluut
niet. Hij is ook niet blind voor de gevaren en voor de kansen van met name
de nieuwe informatie- en communicatietechnologie. Hij pleit op sommige deelterreinen
ook voor een herwaardering van de balans tussen individu en samenleving. Ik
zal hier zo nu en dan in mijn bijdrage op terugkomen.Voorzitter! Over de noodzaak van de onderhavige wet hoeven wij wat mij
betreft vandaag niet te discussiëren. Zij is immers de uitvoering van
een Europese richtlijn en wel op een terrein waarop de wenselijkheid van een
Europese rol duidelijk is. Is de noodzaak van wetgeving niet omstreden, de
wijze waarop de richtlijn in Nederlandse wetgeving is omgezet, is dat wel
degelijk. Het lijkt erop dat werkelijk iedereen ongelukkig is met de inhoud
van deze wet. Zij wordt door het veld dat ermee moet werken niet gedragen.
Daar komt nog bij dat uit een oogpunt van wetgevingstechniek de wet niet goed
overkomt. Er zijn veel open normen, veel uitzonderingen en veel begrippen
zijn onduidelijk uitgelegd. Het gevolg kan zijn dat deze wet met haar ruim
80 artikelen, 200 bladzijden toelichting, ingrijpende nota's van wijziging
en vele pagina's schriftelijke discussie met de Kamers straks als een molensteen
om de nek van de praktijk van de rechtspraak zal hangen.De hoofdpunten van het regeringsbeleid geven weer dat Justitie probeert,
overjuridisering tegen te gaan. Zeer recent nog, bij de behandeling van de
begroting van Justitie voor het jaar 2000, heeft de Kamer met algemene stemmen
een motie aangenomen waarin Justitie wordt opgeroepen, haar centrale taak
ten aanzien van de kwaliteit van wetgeving beter ter hand te nemen. Collega
Brood heeft bij de behandeling van de begroting van Binnenlandse Zaken stilgestaan
bij de kwaliteit van wetgeving, bij de juridisering van Nederland en bij de
positie van rechters. In zijn betoog noemde hij onduidelijke wetgeving, het
effect op procederen en de ongewenste onzekerheid bij de burger, juridisering.
Oplossingen liggen met name in de kwaliteit van wetgeving, in duidelijke voorschriften
en duidelijkheid over wat de rechter bindt.De CDA-fractie is het eens met de inhoud van het artikel in Het Parool
van de collega's Melkert en Wagenaar. Zij vinden dat de rechters de laatste
tijd veel te veel treden in de bevoegdheden van het democratisch gekozen openbaar
bestuur. Zij zijn hier, evenals wij, tegen. Dit sluit aan bij het regeerakkoord:
kortere, snellere en minder ingewikkelde procedures. Die procedures vergroten
de betrokkenheid van de burger en houden het openbaar bestuur – ook
deze Kamer – scherp. Als wij de juridisering willen terugdringen, moeten
drie zaken geregeld worden, namelijk kwaliteitszorg binnen het openbaar bestuur,
duidelijke normering in wetgeving en aanpassing van bestaande procedures.
Uit mijn inbreng zal blijken dat wij het daar van harte mee eens zijn.De Kamer heeft al veel pagina's besteed aan het helder krijgen van de
vele onduidelijkheden in deze wet. Desondanks is er nu nog te veel onduidelijk.
Ik hoop dat de minister straks opheldering kan verschaffen. Het gevolg hiervan
kan zijn dat aan de rechter de ondankbare taak toekomt om datgene te doen
wat de volksvertegenwoordiging niet is gelukt, namelijk een eenduidige uitleg
van de vele open normen. Ik noem er een paar. Het begrip "verantwoordelijke"
in artikel 1, sub d; "behoorlijke en zorgvuldige wijze" in artikel 6; "ondubbelzinnige
toestemming" in artikel 8, sub a, ten opzichte van "uitdrukkelijke toestemming"
in artikel 23. Zo kan ik nog wel even doorgaan.Mevrouw Scheltema-de Nie (D66):Voorzitter! Ik ben het met de heer Rietkerk eens dat het open normen zijn.
Ziet hij mogelijkheden om deze open normen veel concreter in te vullen? Ik
heb daarvoor geen amendementen gezien. Eerlijk gezegd denk ik dat het niet
mogelijk is.De heer Rietkerk (CDA):Ik kom in de tekst in de memorie van toelichting te veel uitleg tegen
die tot nieuwe interpretatie kan leiden. Ik zal er straks een paar noemen
die centraal staan. Ik doe aan de hand daarvan suggesties. Ik noem met name
het domein van de overheid in relatie tot andere domeinen. Je ziet dan dat
je in de wetgeving bij het ene domein anders kunt aankijken tegen het uitwisselen
van gegevens dan bij het andere domein. Ik heb dat in mijn amendement duidelijk
willen maken.Mevrouw Scheltema-de Nie (D66):Ik heb uw amendement gezien, maar u noemde een aantal andere voorbeelden.
Acht u daar concrete inhoudelijke normstelling mogelijk of niet? U verwijst
nu naar de toelichting. Een toelichting is geen wet. Ik begrijp uit uw kritiek
dat u vindt dat we dit veel helderder moeten regelen in de wet. Ik heb daarvoor
geen voorstellen van u gezien.De heer Rietkerk (CDA):Dat klopt. Ik heb nog een aantal vragen aan de minister met het doel deze
onduidelijkheid weg te nemen. Ik wil zijn antwoord daarop horen. Zijn antwoord
op een aantal onderdelen zal bepalend zijn voor de wijze waarop mijn fractie
uiteindelijk zal stemmen over deze wet. Ik ga niet alles opnoemen, omdat wij
in overleg met de minister een aantal keren vragen hebben gesteld en daar
antwoord op hebben gekregen. Op een gegeven moment krijg je dan een herhaling
van antwoorden. Als de minister geen eenduidige uitleg kan geven van de begrippen
die ik net genoemd heb en die onduidelijkheid bij mij niet kan wegnemen, dan zal ik daar in tweede termijn op terugkomen.Mevrouw Scheltema-de Nie (D66):Kunnen we dan wel verduidelijking in amendementen van de heer Rietkerk
tegemoetzien?De heer Rietkerk (CDA):Dat hangt van de beantwoording van de minister af.Mevrouw Scheltema-de Nie (D66):Daar zijn wij allemaal in geïnteresseerd. Maar u zegt dat u het wel
kunt invullen?De heer Rietkerk (CDA):Dat hebt u gemerkt.Mevrouw Scheltema-de Nie (D66):Dat heb ik nog niet gemerkt. Ik vraag u nu juist of u al die onduidelijkheden
in wetsteksten kunt invullen. Ik heb gehoord dat u dat niet kunt.De heer Rietkerk (CDA):Ik doe dat niet op dit moment. Er is een subtiel verschil tussen niet
kunnen en niet doen. Ik doe het niet omdat ik de minister in het debat de
mogelijkheid wil geven om op een aantal onderdelen die onduidelijkheid weg
te halen. Ik zal zo mogelijk in tweede termijn daarop terugkomen.Voorzitter! Mijn fractie vindt het jammer dat in deze wet niet een wat
principiëlere stellingname is gekozen bij het onderscheid tussen het
commercieel gebruik van persoonsgegevens en het gebruik ten bate van het publieke
belang. Er is weliswaar in een aantal artikelen aandacht besteed aan de specifieke
positie van onder meer politie en justitie in verband met criminaliteitsbestrijding,
maar de preventieve zorg daaraan vooraf is vergeten. Ter bestrijding van de
jeugdcriminaliteit is het nodig om in de buurt via zorg- en veiligheidssystemen
bepaalde gegevens te kunnen uitwisselen. Volgens deze wet kan dat niet. Als
voorbeeld een leerlingvolgsysteem. Het antwoord van de minister op mijn vraag
is dat een leerlingvolgsysteem niet mogelijk is volgens de Wet bescherming
persoonsgegevens. Wij hebben daar grote zorgen over. Het is gerechtvaardigd
om een gegevensuitwisseling ter voorkoming van de jeugdcriminaliteit in het
wijkgerichte werken te laten plaatsvinden. Ik zie wellicht iets over het hoofd,
maar ik vraag de minister opnieuw hoe het zit. Is het juist dat de jeugdzorg
die over bepaalde gegevens bijvoorbeeld risicogegevens beschikt, deze niet
kan uitwisselen met de wijkagent, als men ziet dat er iets misgaat? Mijn fractie
heeft vanuit de praktijk vele geluiden gehoord die erop wijzen dat hier een
groot knelpunt ligt. Wij vinden dat wij het debat moeten voeren over de balans
tussen het collectieve recht op veiligheid en het individuele recht van een
dader, die bijvoorbeeld een grondrecht overtreedt of dat vermoedelijk zal
doen. Dit moet in evenwicht komen. Ik heb met een agent gesproken die in buurten
en wijken werkt. Dat doet hij in het kader van het integraal veiligheidsbeleid,
want hij werkt met veel mensen samen. Hij zei dat samenwerken in de buurt
wel mag, maar dat hij niet "samen mag buurten". Hij bedoelt dat het niet lukt
om gegevens die zijn opgeslagen, te koppelen, bijvoorbeeld om te voorkomen
dat jongeren ontsporen. Hij gaf echter aan dat er op de werkvloer wel een
manier gevonden wordt om de regels te ontwijken, waarbij gesprekken worden
gevoerd met woningbouwverenigingen, maatschappelijk werkers en hulpverleners.Mevrouw Wagenaar (PvdA):Ik deel de zorg van de heer Rietkerk over de wijze waarop de jeugdhulpverlening
in Nederland werkt en de wijze waarop sommige kinderen hier tussen wal en
schip vallen. Dat willen wij natuurlijk allemaal voorkomen. Maar is het niet
net iets te makkelijk om te zeggen dat de problematiek is opgelost met de
mogelijkheid om persoonsgegevens uit te wisselen en dat het voor sommige instanties
in de sector zelfs een excuus is om niet verder samen te werken? Ik denk hierbij
ook aan het verdwijnen van de Kalsbeekgelden. Niemand wist wat daarmee was
gebeurd in de jeugdhulpverlening. Wij moeten naar dit soort zaken kijken en
daadwerkelijk adequate hulpverlening inrichten. Het uitwisselen van persoonsgegevens
is een iets te makkelijk excuus voor de sector. Het lijkt mij iets te makkelijk
om te zeggen dat de jeugd geholpen kan worden als er ook persoonsgegevens
kunnen worden uitgewisseld. Eerlijk gezegd geloof ik daar niets van.De heer Rietkerk (CDA):Er is een onderdeel bij het uitwisselen van gegevens dat nu in de praktijk
nodig is, maar waar men volgens de wet geen gebruik van kan maken. Daarom
wordt er gebruik gemaakt van de jure illegale methodes, waarmee men codes
aan elkaar koppelt. Dat is zonde van de tijd. Die kan beter worden gebruikt
om aan de hand van gekoppelde gegevens begeleidingstrajecten voor jongeren
uit te zetten en om daadwerkelijke hulp te verlenen aan jongeren. Klopt het
dat volgens deze wet niet de gegevens verstrekt kunnen worden die nodig zijn
om te voorkomen dat jongeren ontsporen? Bij de behandeling van de begroting
van Binnenlandse Zaken hebben ik dit ook gevraagd, want ik vind dit punt evident.
Ik ben het ermee eens dat daarmee niet alle problemen zijn opgelost, maar
het is wel een begin waarmee tot een oplossing kan worden gekomen. Ik vind
dat wij alle steentjes op dit hardnekkige terrein op elkaar moeten zien te
stapelen.Voorzitter! Het gaat niet alleen om de uitwisseling van gegevens tussen
jeugdzorg, wijkagent en maatschappelijk werk in de wijk. Er is immers ook
een probleem bij de huidige bureaus jeugdzorg. In zo'n bureau komen meerdere
instellingen bij elkaar en dan ontstaat de vraag wie verantwoordelijk is.
Wie mag wel melden en wie moet niet melden? Wie neemt het voortouw? Kijken
in instellingen binnen zo'n bureau, dat bedoeld is voor integraal jeugdbeleid,
naar elkaar, of kan er op een andere manier worden gewerkt? Als de artikelen
8 en 9 van deze wet van een toelichting door de minister worden voorzien,
zijn wij naar mijn mening al een hele stap verder, omdat daarmee een oplossing
wordt geboden voor dit probleem. Hetzelfde geldt overigens voor het advies-
en meldpunt kindermishandeling. Dit zijn zaken die in de laatste maanden terecht
op de agenda zijn gezet en ik vind dat wij ook in dit kader moeten bekijken
of zich daar belemmeringen voordoen. Misschien zien wij het verkeerd, maar
sommige passages in de memorie van toelichting zouden kunnen worden aangevuld.Wij vragen verder of de minister erop wil toezien dat toekomstige wetgeving
over biometrische identificatie spoort met de wet die wij nu bespreken. Mevrouw
Scheltema heeft al het voorbeeld van de paspoorten genoemd, maar er zijn ook
andere ontwikkelingen waarbij deze techniek kan worden toegepast,
bijvoorbeeld het opsporen van hooligans. Hoe denkt het kabinet over deze nieuwe
ontwikkeling, die bedreigingen kent, maar volgens mij ook duidelijke kansen?
Mijn fractie realiseert zich overigens dat de richtlijn de minister tot een
zeker kader dwingt, maar wij moeten ervoor oppassen dat wij geen dooddoeners
binnenhalen in verband met de boete die vanuit Brussel op ons af kan komen.
Ik heb net al gezegd dat wij het door mij genoemde element uit het integrale
veiligheidsbeleid via het ingediende amendement handen en voeten willen geven.
Uiteraard zal de beheersing van een en ander via de nieuwe Wet op de jeugdzorg
in sectorspecifieke regelgeving vorm gegeven moeten worden.De verhouding tussen de sectorspecifieke regelgeving en deze wet is over
het geheel genomen niet op alle punten duidelijk. Ik geef als voorbeeld de
gezondheidszorg. Het is duidelijk dat de bescherming van medische gegevens
van eminent belang is. Dat heeft de sector zelf duvels goed door. Om die reden
bestaat er al heel veel sectorale kwalitatieve wetgeving. Ik merk –
en dat vind ik jammer – dat de Wet bescherming persoonsgegevens voor
de sector onduidelijkheid met zich brengt. Dat blijkt ook uit de recente briefwisseling.
Kan de minister voor deze doelgroep, waarvoor privacy van groot belang is,
die onduidelijkheid wegnemen? Hoe ziet hij de relatie tussen de inspectie
voor de gezondheidszorg, die nu al een toezichthoudende taak heeft, en het
nieuwe colllege? Kan de minister daarover in zijn antwoord meer duidelijkheid
geven?In het debat met VNO-NCW zijn zo nu en dan heftige discussies gevoerd,
met name over de lasten voor het bedrijfsleven...Mevrouw Halsema (GroenLinks):De heer Rietkerk stelt dat deze wet onvoldoende bescherming biedt voor
de omgang met medische gegevens, of heb ik hem niet goed begrepen?De heer Rietkerk (CDA):Nee. In de gezondheidszorg is de sectorspecifieke regelgeving in feite
de implementatie van de richtlijn. Dat noem ik de kwalitatieve wetgeving.
Die garandeert de terechte privacy bij medische gegevens. Ik merk dat de Wet
bescherming persoonsgegevens – dit is een soort kaderwet, een vertaling
van de richtlijn – voor heel veel onduidelijkheid en onzekerheid zorgt
in die sector. Dat zou niet nodig moeten zijn. Wellicht kan de minister die
onduidelijkheid wegnemen. Ik heb daar een paar vragen over gesteld die de
sector via brieven aan ons heeft gesteld.Mevrouw Halsema (GroenLinks):De onzekerheden die de heer Rietkerk beschrijft, gaan met name over het
patiëntenbelang. Hij wijst er dus op dat in de wet schijnbaar een aantal
lacunes zit voor de bescherming van medische gegevens. Dat staat naar mijn
mening volstrekt diametraal op het betoog dat de heer Rietkerk zo-even hield,
namelijk dat de wet veel te streng zou zijn voor de verwerking van andere
gegevens. Wat is eigenlijk de overkoepelende visie van het CDA op de omgang
met artikel 10 van de Grondwet? Het schiet alle kanten op.De heer Rietkerk (CDA):Ik denk dat dit meevalt. Mevrouw Halsema heeft mij niet goed begrepen.
Ik heb het helemaal niet gehad over lacunes in deze wet op het gebied van
medische gegevens. Sterker nog, ik heb gesteld dat het duidelijk is dat de
bescherming van medische gegevens van groot belang is en blijft. Dat is in
lijn met artikel 10 van de Grondwet. Daar neem ik geen millimeter afstand
van. In de gezondheidszorg zijn een heleboel zaken die voor de patiënten
van belang zijn, kwalitatief goed geregeld, maar juist deze sector stelt dat
er onduidelijkheden zijn. Zij weten niet wat ze moeten doen en vragen ons
om hulp om te voorkomen dat het in de ziekenhuisinstellingen op dit dossier
misloopt. Ik vraag de minister daar extra attent op te zijn. Naar mijn idee
is dat immers niet nodig, omdat juist de zorgsector door het belang van privacy
voor de patiënten, op dit gebied al heel ver is.Mevrouw Halsema (GroenLinks):De heer Rietkerk hamert nu op het belang van privacy, maar nog geen drie
minuten geleden vond hij deze wet een sta-in-de-weg voor jeugdhulpverlening,
meldpunt kindermishandeling, etc. Ik vraag mij daarom af wat zijn visie is
op de bescherming van persoonsgegevens, want het schiet alle kanten op.De heer Rietkerk (CDA):Nee, het schiet niet alle kanten op. Ik zou zeggen: lees het boek van
Etzioni. Daarin is fantastisch weergegeven dat je verschillende domeinen hebt.
Het gaat om de balans tussen collectieve belangen, waarbij ik veiligheid als
voorbeeld heb genoemd, en het individuele belang van een persoon. De visie
van het CDA is heel helder over die balans. Die balans is bij de zorginstellingen
strak, zoals ik heb gezegd, maar wij leggen een iets ander accent als het
gaat om veiligheid. Daarom heb ik dat amendement ingediend. Dat is een heel
heldere visie op overheidsinstellingen of op private instellingen.Mevrouw Halsema (GroenLinks):Dat laatste onderscheid werkt niet echt verhelderend, omdat u het in alle
gevallen hebt over de jurisdictie van overheidsinstellingen. Wij spreken hier
in veel algemenere termen over de bescherming van persoonsgegevens en over
de reikwijdte van de overheid bij de verwerking daarvan. De overheid heeft
de plicht om die persoonsgegevens te beschermen. U kunt niet op het ene moment
zeggen dat de overheid veel meer bevoegdheden moet hebben en op het andere
moment dat de overheid veel minder bevoegdheden moet hebben. Hoe wilt u dat
in één wet vastleggen? Dat is volstrekt inconsequent.De heer Rietkerk (CDA):De strafrechtelijke component is al prima geregeld in een artikel voor
politie en justitie. Er is ook sectorale wetgeving waarin dit verder wordt
beheerst, maar dat debat voeren wij hier niet. Het gaat om overheidsinstellingen
die met justitiegerelateerde onderwerpen bezig zijn, waarvan ik er een heb
genoemd. Dat onderscheid til ik er even uit, maar voor het overige is het
zoals ik net zei. Dat vind ik een heel heldere visie. Dan draai ik weer rond
en kom terug bij wat ik daarnet zei.Ik was bij de discussies met VNO-NCW. Er is gesproken over de lasten voor
het bedrijfsleven van deze verstrekkende en soms ingewikkelde wet. De minister
is met een nota van wijziging gekomen. Uit eerdere debatten weet hij dat hij
daarvoor de steun van de CDA-fractie heeft. De kosten voor het bedrijfsleven
zullen vermoedelijk hoog zijn, maar ik weet niet hoe hoog.
De commissie-Slechte heeft hiervoor wel een bedrag genoemd. Ik vraag of voor
het bedrijfsleven en voor de lagere overheden duidelijker dan in de memorie
van toelichting kan worden aangegeven wat die kosten zijn. Ik heb de indruk
dat hierover amper is gesproken. Ik vind dat jammer, omdat het veld straks
wel een heleboel dingen moet uitvoeren.De kosten zijn voor de Registratiekamer op de ƒ 5000 na nauwkeurig
weergegeven in een heel helder overzicht. Ik vraag de minister om eenzelfde
soort overzicht voor het bedrijfsleven en voor de lagere overheden aan ons
te zenden. Dan kan ik als medewetgever een oordeel geven over wie er gelijk
heeft.Als ik het goed heb, heeft de minister van Justitie samen met minister
Jorritsma een kabinetsstandpunt ondertekend over het interim-rapport over
het inzichtelijk maken van die administratieve lasten. In lijn met die kabinetsreactie
vraag ik om de effecten die ik heb genoemd, op papier aan te leveren, objectief
en controleerbaar, inclusief een eventuele privacyfunctionaris, die bepaald
werk moet doen.Wat betreft de technologische ontwikkeling kom ik even terug op Etzioni.
Hij schrijft dat andere mechanismen soms veel meer dan wettelijke regels in
staat zijn een adequaat niveau van privacybescherming te bereiken. De paradox
is dat de informatie- en communicatietechnologie als bedreigend wordt ervaren,
maar tegelijk kansrijk is. Computers zijn minder slordig dan mensen, die soms
vergeten een gevoelig dossier van hun bureau op te ruimen. Strenge autorisaties
kunnen soms beter in een informatiesysteem worden ingebakken. Chipkaarttechnologie
biedt mooie kansen om mensen zelf hun gegevens te laten bewaren. Ik denk dat
daarop in dit voorstel van wet beter ingespeeld zou kunnen worden dan nu al
wordt gedaan. Er wordt gerept van privacy enhancing technology (PET). Ik heb
begrepen dat collega's daarover een amendement hebben ingediend. Mijns inziens
moet het accent wat minder op het juridische worden gelegd en wat meer op
het technische.Ik hoop dat de minister mij ten aanzien van een aantal inhoudelijke argumenten
kan overtuigen. Achter datgene waarop ik net heb gewezen, zit ook de suggestie
snel met de wet akkoord te gaan, omdat er een hoge Europese boete aan zou
kunnen komen. Dat dit een punt is, is duidelijk. Maar de CDA-fractie vindt
dat wij niet om die reden een slechte wet moeten accorderen. Wij hopen dat
de bewindslieden inhoudelijk onze vragen kunnen wegnemen. Op basis daarvan
zullen wij ons oordeel vellen. Die boete is voor ons secundair, ook al omdat
een aantal andere landen evenmin zover is. Wij zijn als Kamer als medewetgever
verantwoordelijk voor kwalitatief goede wetgeving die ook handhaafbaar is.Ik kom nu tot de rol van de Registratiekamer, inmiddels omgedoopt tot
College toezicht persoonsgegevens. Er ligt een toezichthoudende, adviserende
en sanctionerende taak bij dit ene orgaan. Mijn fractie is blij met de nota
van wijziging waarin de rol van de Registratiekamer duidelijker is weergegeven.
Het opleggen van een bestuurlijke boete gaat, zoals ik al heb aangegeven,
in onze ogen te ver. Maar het college houdt een centrale rol en ik heb over
de positie van het college nog wel een aantal vragen. Hoe scherp is de afbakening
van de toezichthoudende, adviserende en sanctionerende taken van het nieuwe
college? Mijn principiële vraag is of het college als rechter op afstand
gaat functioneren dan wel als belanghebbende op de voorgrond. Ik heb soms
sterk de indruk dat het laatste het geval zal zijn. Er moet nogal wat heen
en weer worden gecommuniceerd tussen het veld en het college. Het is van groot
belang dat de positie van het college door het veld wordt geaccepteerd en
gewaardeerd. Ik heb de indruk dat aan die voorwaarde voor de goede werking
van de wet nu niet wordt voldaan. Ik moet eerlijk zeggen dat ik wel eens de
indruk had, dat de Registratiekamer de sterkste lobbyist was voor het optuigen
van dit wetsvoorstel. Ik had mij een wat terughoudender opstelling in het
totstandkomingsproces kunnen voorstellen. Uit het jaarverslag van de Registratiekamer
over 1998 valt af te leiden dat men het college ziet als meer dan een soort
onafhankelijke rechter en dat men het ziet als een onbetwist leider op het
gebied van privacy. Met het laatste wordt volgens mij een betere inbedding
in het veld niet bevorderd. Ik heb daarom samen met collega Nicolaï een
amendement ingediend dat die betere inbedding via een soort raad van advies
moet bewerkstelligen. Collega Nicolaï zal daar verder op ingaan.De CDA-fractie heeft zelfregulering hoog in het vaandel. Binnen de Europese
richtlijn kiest de minister hier schijnbaar niet maximaal voor. Kan de minister
daarop nog een toelichting geven? Is mijn oordeel juist dat hij er niet maximaal
voor kiest? Gaat er een stimulans uit van artikel 25 voor zelfregulatie? Wij
vinden dat die zelfregulering via gedragscodes alleen dan kan werken als de
doelgroep goed georganiseerd is. De rechter dient zich dan wel gebonden te
voelen aan die gedragscode. Daarbij past wat ons betreft toezicht door het
nieuwe college. Een bijkomend voordeel is naar ons idee dat er via deze weg
een beter draagvlak en een breed gedragen normbesef op het gebied van privacy
ontstaan.Wat de bestuurlijke boete betreft, heb ik al aangegeven dat naar onze
mening zelfregulering belangrijk is en gestimuleerd moet worden, binnen de
gedragscode en onder toezicht van het nieuwe college. Evaluatie van de werking
van de wet op dit onderdeel na bijvoorbeeld vier jaar is volgens ons wenselijk.
Wellicht kan in de tussentijd registratie in een openbaar register van degenen
die de wet niet juist uitvoeren, helpen te voorkomen dat de zelfregulering
niet werkt. Hoe denkt de minister hierover?Mevrouw Wagenaar (PvdA):Voorzitter! Ik begrijp ik de heer Rietkerk goed en kiest hij voor handhaving
van deze wet eerder kiest voor het instrument van de schandpaal dan voor een
net juridisch instrument als een bestuurlijke boete?De heer Rietkerk (CDA):Ik kies voor het in beeld brengen in een openbaar register. Ik vraag hoe
de minister daarover denkt. Mevrouw Wagenaar noemt dat een schandpaal. Dat
zijn haar woorden. Wij kiezen daarvoor, omdat wij uitgaan van zelfregulering
binnen de gedragscodes met een toezicht van het college. Dit is voor ons reden
om nu niet in te stemmen met een bestuurlijke boete. In de tussentijd kan
worden gedacht over bijvoorbeeld een openbaar register.Mevrouw Wagenaar (PvdA):Mag ik dan concluderen: liever de schandpaal dan een net juridisch instrument?De heer Rietkerk (CDA):Dat is een conclusie van mevrouw Wagenaar, niet van mij.Mevrouw Scheltema-de Nie (D66):Voorzitter! Hieraan gaat natuurlijk nog iets vooraf. Wil de heer Rietkerk
die gedragscodes en de verwerking in het register hebben, dan moeten zij eerst
worden gemeld. De bestuurlijke boete zal worden opgelegd wanneer iemand nalaat
te melden dat hij gegevens verwerkt. Dit gaat dus aan het register vooraf.
Los van wat de heer Rietkerk nu zegt, zou hij die melding een extra accent
moeten geven. Dat doet hij niet. Wat stelt hij nu voor, want als er niet wordt
gemeld, valt er niets te registreren.De heer Rietkerk (CDA):Ik heb aangegeven dat ik vind dat het nieuwe college toezicht moet houden
op de bindende gedragscodes. De Nederlandse samenleving is zo mondig dat dit
college heus wel signalen zal krijgen. Ik denk dat het college in die rol
zo'n lijst zou kunnen opstellen. Het is nu de vraag of ik dit goed zie.Mevrouw Scheltema-de Nie (D66):Ik hoor de heer Rietkerk helemaal niet meer over de toezichthoudende functionaris
spreken. Wil hij die dan niet accepteren? In het voorstel zoals het nu voorligt,
wordt voorzien in gedragscodes. De branche kan ook kiezen voor een eigen toezichthoudende
functionaris, maar die valt in het verhaal van de heer Rietkerk weg.De heer Rietkerk (CDA):Er is geen plicht om zo'n functionaris aan te stellen, maar er moet wel
werk worden verzet om de wet en bepaalde gedragscodes uit te voeren. Daarvoor
zijn mensen nodig. Of een bedrijf dat nu doet via een aparte functionaris
of er iemand voor inhuurt, laat ik open.Mevrouw Scheltema-de Nie (D66):Nu ik de heer Rietkerk dit hoor zeggen, denk ik dat het verstandig zou
zijn als de minister ingaat op de functie van de toezichthoudende functionaris.
Naar mijn idee is dit een pure toezichthouder die ook geschillen kan beslechten,
dat is iets heel anders dan iemand die met de gedragscodes aan het werk gaat.De heer Rietkerk (CDA):Ik wacht de beantwoording van de minister op dit punt af.Uit de stukken blijkt dat het markt- en beleidsonderzoek gelijk wordt
gesteld aan statistisch en wetenschappelijk onderzoek. Dit blijkt ook uit
de beantwoording van de minister. Kan hij dit bevestigen?In artikel 18 van de Wet bescherming persoonsgegevens is opgenomen dat
iedere lidstaat gebruik kan maken van de vrije geluidsruimte. In hoeverre
heeft de minister of hebben andere Europese landen daarvan gebruik gemaakt?
Overigens is het goed om een beeld te hebben van de kleine 60.000 aanmeldingen
bij de Registratiekamer. Ik heb in de schriftelijke vragenronde gevraagd om
een overzicht waarin onderscheid wordt gemaakt naar het soort aanmeldingen.
Het getal is heel groot, maar is dat ernstig of niet? De minister heeft de
Kamer nog niet geïnformeerd. Kan hij nu een indicatie geven? Welke soort
aanmeldingen zijn er en hoe kunnen die worden gerubriceerd?Ik merk – ook in de briefwisseling – dat de oude Wet persoonsregistratie
meer mogelijkheden bood voor registratie van persoonsgegevens in het kader
van de geestelijke zorg door of vanwege kerkgenootschappen dan de nieuwe Wet
bescherming persoonsgegevens. Naar ik heb begrepen wordt dit verschil veroorzaakt
door het onderscheid tussen actieve en niet-actieve leden. Wat verstaat de
minister daaronder? Ik kan mij een onderscheid voorstellen tussen leden en
niet-leden, maar niet tussen actief en niet-actief waarbij van niet-actieve
leden bepaalde gegevens in de zorg voor elkaar niet worden opgenomen. Graag
een toelichting hierop.Gelet op de complexiteit en de voorlichting die nog nodig is, stelt mijn
fractie een aanpassingstermijn van twee jaar in plaats van een jaar voor.
De evaluatie zou na een jaar of vier moeten plaatsvinden, zodat wij dan kunnen
bekijken hoe het werkt en hoe het zit met de administratieve lasten. De techniek
gaat ook voort. Heel belangrijk is de voorlichting. Wij roepen het kabinet
op om daar goed de tijd voor te nemen. Heeft het daarvoor een plan? Wij pleiten
voor een op doelgroepen gerichte benadering, bijvoorbeeld consumenten, patiënten,
bedrijven etc.Etzioni zegt, dat zowel op het conceptuele niveau als op het instrumentele
niveau, van regels en andere mechanismen, er aanknopingspunten zijn om, gelet
op de techniek en ook op de verschillende domeinen die hij onderkent, het
debat over die verschillende domeinen toch te voeren. Zijn boek biedt, met
alle bezwaren die je misschien tegen een bepaalde uitwerking kunt hebben,
belangrijke suggesties, voor een meer vanuit het belang van een betere balans
tussen het individu en de samenleving gestuurde wetgeving op dit terrein.
Daarbij valt op dat het boek wat dichter bij de maatschappelijke werkelijkheid
staat als het gaat over het overheids- en veiligheidsdomein dan de memorie
van toelichting op dit moment.Mijn fractie heeft best zorgen over de breed geuite kritiek op de Wet
bescherming persoonsgegevens. Zeer uiteenlopende groeperingen of burgers hebben
die geuit. Mede op basis hiervan heb ik mijn bijdrage geschreven. Zoals ik
net zei, hoop en verwacht ik dat de minister op onderdelen goede antwoorden
kan geven.In het voortraject – waar heb ik dat eerder gehoord? – onderscheidde
ik vier o's: ondoorzichtig, ontoegankelijk, onbegrijpelijk en onwerkbaar.
Die vier o's scoorden tot nu toe wat mij betreft te hoog. Ik hoop dat die
vier o's na het debat in de Kamer te relativeren zijn. Ik hoop dat het kabinet
mijn fractie met antwoorden en eventuele toezeggingen kan overtuigen. Anders
overweegt de fractie van het CDA, het wetsvoorstel niet te steunen.De heer Schutte (GPV):Mevrouw de voorzitter! Ik mag mede namens de fracties van de RPF en de
SGP spreken. Dat schiet dus op.De Kamer verkeert bij de behandeling van dit wetsvoorstel in een wat moeilijke
positie. Als het gaat om het gebruik van persoonsgegevens staan verschillende
legitieme belangen naast en soms tegenover elkaar.De Europese richtlijn vat ze in de tweede overweging kort samen. De systemen
ter verwerking van gegevens staan ten dienste van de mens, ze moeten de persoonlijke levenssfeer eerbiedigen en ze moeten bijdragen aan de economische
en sociale vooruitgang, de ontwikkeling van het handelsverkeer en het welzijn
van de individu.Het is aan de overheid, de wetgever voorop, deze potentieel tegenstrijdige
belangen zo goed mogelijk met elkaar in harmonie te brengen. De marges voor
de overheid zijn daarbij echter van verschillende kanten beperkt. Zo geeft
enerzijds de richtlijn vaak zeer gedetailleerd aan hoe de nationale regelgeving
zal moeten zijn. Anderzijds zijn er de maatschappelijke ontwikkelingen, nationaal
en wereldwijd, die zo snel gaan dat regelgeving die vandaag bij de tijd is
bij wijze van spreken morgen al door de feiten is achterhaald.Dit alles zou tot de conclusie kunnen leiden, dat er op nationaal niveau
niet veel meer te kiezen valt en dat, voorzover dat nog wel het geval is,
de wetgever er goed aan doet vooral niet te concreet te willen zijn. Maar
deze conclusie is dan wat al te vlot getrokken. Alleen al het feit dat de
tekst van het wetsvoorstel na de indiening en vooral na het aantreden van
de huidige ministers nogal ingrijpend is veranderd geeft aan, dat er kennelijk
nog wat te kiezen valt. Het maakt zelfs verschil of we te maken hebben met
deze liberale minister of met zijn sociaal-liberale voorgangster. Paars zegt
kennelijk toch niet alles. Dat geeft mij dan ook de vrijmoedigheid de argumenten
van de minister op eigen merites te beoordelen en op onderdelen vast te houden
aan onze voorkeuren.Minister Van Boxtel:Er zit nog een sociaal-liberaal.De heer Schutte (GPV):Misschien verklaart dat alles.De voorzitter:U hoeft niet te reageren op iets dat ik hier niet eens kan horen!De heer Schutte (GPV):Dat zou ik moeten weten!Voordat ik overga tot het uitspreken van mijn eigen voorkeuren, zal ik
enkele opmerkingen van meer formele aard maken. Nederland is met de implementatie
van de richtlijn van 1995 te laat. Is dat erg? Het is jammer, maar zeker geen
zaak om wakker van te liggen. Aan wie is de vertraging dan te wijten? Zonder
hierbij in één richting te willen kijken, is wel relevant op
welke datum het wetsvoorstel bij de Kamer is ingediend, te weten 14 februari
1998, dus acht maanden voor het verstrijken van de termijn voor implementatie.
Ook is duidelijk dat het niet de Raad van State was die veel tijd nodig had.
Van de implementatietermijn van drie jaar heeft de regering zelf er twee nodig
gehad in de voorbereidende fase. Ik heb daar geen kritiek op. Er zal ongetwijfeld
veel studie nodig geweest zijn en veel overleg gevoerd zijn. Maar een feit
is dat de Kamer er zelfs met veel goede wil niet meer voor kon zorgen dat
de wet tijdig tot stand kwam. Daarna heeft de Kamer weliswaar enkele malen
tijd genomen alvorens een volgende stap werd gezet, maar ook toen was het
de regering die een half jaar nodig had voor de beantwoording van het verslag
van de vaste commissie. Dat brengt mij tot de vraag hoe de regering in de
praktijk omgaat met de uitvoering van richtlijnen die aan een termijn zijn
gebonden. Stelt zij zichzelf daarbij ook termijnen? Het kan immers niet zo
zijn dat de Staten-Generaal onder druk worden gezet, ingewikkelde en voor
de samenleving belangrijke wetgeving tot stand te helpen brengen zonder daarbij
een zorgvuldige procedure te kunnen volgen. Het is goed dat de minister in
de voorfase overleg voert met allerlei belanghebbenden, maar de Kamer moet
die mogelijkheid ook hebben. De volksvertegenwoordiging moet tijd hebben om
serieus kennis te nemen van de opvattingen van degenen die zij vertegenwoordigt.
Ik nodig de bewindslieden uit, hierop in algemene zin in te gaan.Er is veel kritiek geoefend op de leesbaarheid van de stukken. Een memorie
van toelichting van 200 pagina's, voor het grootste deel in de vorm van een
artikelsgewijze toelichting, nodigt niet echt tot lezen uit. Nu moet ik zeggen
dat de omstandigheden er ook naar waren. Er moest een Europese richtlijn geïmplementeerd
worden van 34 artikelen, voorafgegaan door 72 overwegingen. Daarnaast was
van belang te weten hoe de richtlijn en het wetsvoorstel zich verhielden tot
de geldende Wet persoonsregistraties. Dan waren ook nog eens belangrijke grondrechten
in het geding, waaraan brede aandacht moest worden geschonken. Kortom, een
memorie van toelichting die als een roman zou lezen, was onmogelijk. Maar
200 pagina's is toch wel buiten proporties. Het was daarom goed dat de minister,
zeker nadat inmiddels drie nota's van wijziging waren ingediend, op 12 juli
1999 nog eens de hoofdlijnen van het wetsvoorstel heeft geformuleerd. Toen
had ik de rode draad weer te pakken.Mevrouw de voorzitter! Een centrale vraag bij de beoordeling van het wetsvoorstel
is welke ruimte voor eigen keuzen de richtlijn laat en vervolgens hoe we die
ruimte willen invullen. De richtlijn gaat uit van een zekere bandbreedte waarbinnen
ruimte bestaat voor nationale diversiteit, met als randvoorwaarde dat deze
diversiteit verenigbaar is met een interne markt. Binnen deze randvoorwaarde
kan dus zonder bezwaar een afweging van belangen op nationaal niveau worden
gemaakt. Een algemeen uitgangspunt om zo dicht mogelijk bij de tekst van de
richtlijn te blijven kan een politieke keuze zijn. Zij is echter niet noodzakelijk
en ook niet zonder meer de mijne.Een belangrijk punt in de discussie over de inhoud van het wetsvoorstel
betreft het veelvuldig gebruik van open normen. De vorige woordvoerders hadden
het er al over. Nog even afgezien van dit concrete wetsvoorstel gaat het hierbij
om een algemeen vraagstuk van wetgeving. Hoofdlijn dient mijns inziens te
zijn dat de formele wet de normen zo concreet mogelijk formuleert. Dat past
bij het primaat van de wetgever en het dient ook de kenbaarheid van het recht.
Uiteraard stuiten we bij de toepassing van deze hoofdlijn in de praktijk op
problemen. Maar dan ligt wat mij betreft de bewijslast om te kiezen voor open
normen bij de regering, die overtuigend moet duidelijk maken waarom in een
concreet geval concretisering van de open norm niet mogelijk dan wel zeer
ongewenst is. Het zou een slechte zaak zijn als onze moderne wetgeving alleen
nog maar leesbaar zou zijn in samenhang met allerlei uitvoeringsregelingen
dan wel jurisprudentie.In een aantal gevallen voert de regering als argument om te kiezen voor
een open norm aan dat de tekst van de richtlijn daartoe noopt. Maar in andere
gevallen neemt de regering mijns inziens te gemakkelijk haar toevlucht tot
zulke normen. Als voorbeeld noem ik de redenering in de bijlage
bij de brief van 12 juli 1999. Daarin staat, dat onduidelijkheden die besloten
liggen in definities in de wet, inherent zijn aan wetgeving die grondrechten
beoogt te beschermen op een gebied van zich snel ontwikkelende informatietechnologie.
Dat is mij te gemakkelijk. We krijgen nog een hele discussie over de formulering
van grondrechten op het gebied van informatietechnologie. Maar het zou een
niet acceptabele verzwakking van de werking van deze grondrechten zijn als
deze onvermijdelijk in onduidelijke open definities zouden moeten worden gegoten.
De eerst verantwoordelijke voor het geven van inhoud aan grondrechten is in
ons staatsbestel de wetgever; de concretisering en effectuering in bepaalde
situaties is dan een zaak voor de rechter.Tegen die achtergrond spreekt het amendement van de collega's Scheltema-de
Nie en Wagenaar op stuk nr. 15 mij aan. Op die manier worden in elk geval
enkele belangrijke criteria in de wet opgenomen op grond waarvan bepaald kan
worden of de wijze van verwerking van persoonsgegevens onverenigbaar is met
de doeleinden waarvoor ze zijn verkregen.De bezwaren tegen open normen krijgen een extra reliëf als we zien
hoe de concretisering ervan in de praktijk vorm zal krijgen. Dit zal verschillen
per sector. Voor die sector kan sectorale wetgeving tot stand komen. Dan kan
alsnog op het niveau van de wetgever inhoud worden gegeven aan de open norm.
Maar in veel gevallen zal gekozen worden voor zelfregulering. Dan is er dus
geen sprake meer van publiekrechtelijke normering maar van privaatrechtelijke,
met alle gevolgen van dien. Inhoud en karakter van die normering kunnen per
sector sterk verschillen. Het is zelfs mogelijk, dat voor bepaalde sectoren
in het geheel geen concretisering plaatsvindt, noch bij wet noch via zelfregulering.
In dat geval is het de rechter die zo nodig op grond van algemene beginselen
van behoorlijk bestuur of vanwege onrechtmatige daad moet aangegeven wat de
algemene wettelijke norm inhoudt.Zelfregulering neemt een belangrijke plaats in in het wetsvoorstel. Dat
is op zichzelf niet nieuw. Ook de huidige wet kent deze mogelijkheid. Maar
in dit wetsvoorstel wordt er duidelijk uitbreiding aan gegeven. Ik vind dat
geen bezwaar als de wettelijke normering maar voldoende aanknopingspunten
biedt. Dat organisaties het initiatief nemen tot vaststelling van gedragscodes
voor bepaalde sectoren kan een uiting zijn van verantwoordelijkheidsbesef.
Bovendien kan zo'n code beter dan algemene wetgeving toegesneden worden op
de specifieke omstandigheden in een sector. Waar ik moeite mee heb, is de
vrijblijvende status van zo'n gedragscode.De organisaties zijn in de eerste plaats vrij om te kiezen voor een gedragscode.
Vervolgens mogen ze ook beslissen over de mate van verbindendheid die zij
aan de regels wensen toe te kennen. De gedragscode kan bijvoorbeeld volstaan
met het doen van aanbevelingen. Dan is het ook nog eens mogelijk om de gedragscode
niet voor het verkrijgen van een verklaring voor te leggen aan het College
bescherming persoonsgegevens, waardoor de code het karakter van een intern
dienstvoorschrift krijgt.Nu is het waar, dat elke organisatie krachtens geldend privaatrecht de
vrijheid heeft al dan niet een gedragscode met een bepaalde inhoud vast te
stellen. Maar de vraag is, of deze vrijheid onbeperkt moet zijn als het gaat
om praktijken waarbij de bescherming van een grondrecht als de privacy in
het geding is.De regering gaat er op grond van de praktijk onder de huidige wet van
uit, dat de desbetreffende organisaties vrijwel steeds een verklaring van
het College bescherming persoonsgegevens zullen vragen, omdat zij daarbij
belang kunnen hebben. Maar als dit dan kennelijk zo voor de hand liggend is,
waarom dan een verklaring niet verplicht gesteld? Voor de goeden is dit dan
geen extra last, voor de zwakke broeders, die het meest een bedreiging kunnen
vormen voor de privacy van burgers, kan het doorslaggevend zijn om toch maar
te zorgen voor een behoorlijke gedragscode.Zelfregulering is ook aan de orde bij het voorstel, de mogelijkheid te
openen een functionaris voor de gegevensbescherming te benoemen. Deze functionaris
zal dan op privaatrechtelijke basis een groot deel van de publiekrechtelijke
toezichtfunctie overnemen. De richtlijn biedt deze mogelijkheid, die is ontleend
aan het Duitse recht. Ik ben benieuwd, wat nu precies de regering heeft bewogen
deze in Europa uitzonderlijke rechtsfiguur in het wetsvoorstel op te nemen.
Bestaat hieraan in de praktijk behoefte? Zo ja, wat is dan het voordeel hiervan
voor een bedrijf of sector? Ik vraag dit mede, omdat ik nogal geschrokken
ben van de kosten van zo'n functionaris. Volgens de projectgroep-Kortmann
worden deze op 450 mln. geschat.De regering wil deze kosten niet beschouwen als administratieve lasten
voortvloeiend uit het wetsvoorstel, omdat het geen verplicht onderdeel van
het wetsvoorstel vormt. Maar als de kosten zo hoog zijn, zal het bedrijfsleven
er dan nog wel iets in zien?Het totaal aan mogelijkheden van zelfregulering doet de vraag rijzen naar
de kenbaarheid van het stelsel voor de burger. De regering verwijst hiervoor
naar het college. Daar weet men alles over gedragscodes en functionarissen.
Ik denk dat het inderdaad goed zou zijn als iedere burger met zijn vragen,
opmerkingen en klachten bij het college terecht zou kunnen.Maar is dat ook de bedoeling? Kan iedere burger iedere informatie krijgen
en wordt hij zo nodig ook verwezen naar de juiste instantie? Als dat vaststaat,
heb ik geen behoefte aan een apart landelijk klachtenloket. Als daarover echter
onduidelijkheid zou ontstaan, is het goed daarover iets te bepalen in de trant
van het amendement-Wagenaar/Scheltema-de Nie op stuk nr. 19.Het andere amendement van deze collega's, het amendement op stuk nr. 22,
heeft mijn instemming bij voorbaat. Dit amendement handelt over de beveiliging
van persoonsgegevens tegen verlies of onrechtmatige verwerking. Met de nodige
klem is geadviseerd artikel 13 op dit punt aan te scherpen door eisen te stellen
aan de inrichting en verdere ontwikkeling van informatiesystemen. De minister
heeft daarop in het wetgevingsoverleg afwijzend gereageerd. Het is volgens
hem niet nodig en het is meer dan de richtlijn vraagt. Dat laatste vind ik
geen sterk argument en het eerste vind ik niet overtuigend. Juist op het gebied
van de informatisering gaan de technische ontwikkelingen snel en zijn de mogelijkheden
vele. Het is dan goed de verantwoordelijke aan te spreken op zijn taak met
betrekking tot alle onderdelen van het proces van verwerking.Een specifieke categorie persoonsgegevens betreft die inzake erfelijke
eigenschappen. De hoofdregel is duidelijk: zulke gegevens mogen alleen worden
verwerkt met betrekking tot de persoon die ze heeft verstrekt. Uitzonderingen
kunnen worden gemaakt op grond van een zwaarwegend geneeskundig belang en
op grond van het belang van wetenschappelijk onderzoek en statistiek. Omdat
het hierbij niet alleen gaat om het gebruik van erfelijkheidsgegevens in de
gezondheidszorg maar ook om het gebruik op andere terreinen van het maatschappelijk
leven, vraag ik de minister nog eens precies aan te geven hoe deze bepaling
zich verhoudt tot de recente discussies over de vaststelling van iemands identiteit
door middel van DNA-sporen in verband met een strafbaar feit.Mevrouw Halsema (GroenLinks):Voorzitter! De gegevensverstrekking inzake erfelijke eigenschappen wordt
nu behandeld in het gezondheidsartikel. Daarmee wordt gesuggereerd, dat de
erfelijke gegevens alleen worden gebruikt in het kader van de gezondheidszorg.
Is dat niet gek? Had het gestelde in lid 4 niet vervat moeten worden in een
apart artikel?De heer Schutte (GPV):Die vraag is in de schriftelijke voorbereiding eveneens aan de orde geweest.
Toen is door de regering erkend, dat het in dezen niet alleen gaat om het
gebruik van de gegevens in het kader van de gezondheidszorg. Wellicht zou
het beter zijn met betrekking tot de erfelijkheidsgegevens een apart artikel
op te nemen. Ik wacht de argumenten van de regering voor het onderbrengen
in het gezondheidsartikel af. Op zichzelf is natuurlijk de plaats niet doorslaggevend.
De inhoud van de bepaling moet duidelijk zijn. De plaats kan wel de duidelijkheid
vergroten en in die zin is deze vraag relevant.Een veelbesproken punt betreft de sanctiemogelijkheden, in het bijzonder
de bestuurlijke boete. De regering heeft dit onderdeel uit het oorspronkelijke
wetsvoorstel gelicht met als belangrijk argument dat dit punt beter betrokken
kan worden bij de komende discussies over bestuurlijke boeten op grond van
de Algemene wet bestuursrecht. Deze argumentatie overtuigt mij niet. Dat wordt
immers uitstel van discussie tot sint-juttemis. Bovendien gaan allerlei bewindslieden
ondertussen onverdroten voort met het opnemen van bestuurlijke boeten als
sanctie in specifieke wetten. Dat ligt ook voor de hand, omdat dit soort bestuurlijke
sancties rechtdoet aan het karakter van het strafrecht als ultimum remedium.
Als bestuurlijke boeten niet worden mogelijk gemaakt staat het college nagenoeg
met lege handen: bestuursdwang is soms nuttig maar is geen sanctie, de strafwet
is vooral een papieren sanctie.Voorzitter! Ten slotte nog iets over de kosten. De Commissie administratieve
lasten moet nog met haar eindrapport komen. De projectgroep-Kortmann heeft
inmiddels wel gerapporteerd. Hoe verhouden de conclusies van deze projectgroep
zich tot de informatie die de minister eerder gaf, onder meer tijdens het
wetgevingsoverleg? Toen was zijn conclusie, dat het wetsvoorstel bijdraagt
aan terugdringing van de administratieve lasten, omdat het ten opzichte van
de huidige wetgeving om belangrijke vereenvoudigingen zou gaan. De projectgroep
wijst echter op aanzienlijke extra kostenposten wegens informatieverplichtingen,
het recht op verzet, de meldingsplicht en het juridisch advies, naast de facultatieve
kosten betreffende de functionaris. Hoe zit het nu: wordt het bedrijfsleven
financieel beter van deze wet of niet? En hoe zit het met de medeoverheden?
Komen die voor extra kosten te staan? Zo ja, voor wiens rekening komen die
dan?De heer Nicolaï (VVD):Voorzitter! Privacy, opgevat als individuele vrije ruimte, is voor de
liberalen een groot goed. Dat is niet hetzelfde als een absoluut of een heilig
goed. Het belang van dit goed moet afgewogen worden tegen het belang van iemand
anders vrije ruimte en de maatschappelijke belangen: opsporing, het economisch
verkeer enzovoorts. Het is ook goed, dat als wij praten over privacy als de
ongestoorde vrije ruimte, wij ons realiseren dat bij de problemen die burgers
op dat punt ondervinden, het in het algemeen gaat om de positie ten opzichte
van de buren. Dat is iets anders dan waar wij vandaag over praten. Vandaag
gaat het om de persoonlijke informatie die wel of niet in bepaalde mate en
vormen verwerkt mag worden.Daarbij gaat het de consument er niet zozeer om dat de persoonlijke gegevens
niet bekend zouden mogen zijn, als wel dat deze gegevens niet zomaar worden
doorgespeeld, zodat anderen, zonder dat hij dat weet, ze (tegen hem) kunnen
gebruiken. Anders gezegd, de burger wil niet anoniem door de informatiesamenleving
schuiven. Hij wil zicht en grip op wat er met zijn persoonlijke gegevens gebeurt.Als de informatie wordt gebruikt om hem juist gerichter van dienst te
kunnen zijn, dan is dat natuurlijk niet bezwaarlijk. Als Albert Heijn er via
mijn bonuskaart achter komt dat ik een voorkeur heb voor dure wijn, en daarop
gerichte aanbiedingen kan doen, vind ik dat prima. Als Amazon.com uit mijn
koopgedrag weet te destilleren dat ik geïnteresseerd ben in romans over
de tijdgeest en mij attendeert op de vertaling van Elementaire deeltjes van
Michel Houellebecq, dan ben ik daar blij mee. Vroeger kreeg mijn moeder op
haar verjaardag ook wel eens iets extra's van de Vivo-kruidenier, omdat hij
die datum in zijn gegevensbestand had zitten.Het nieuwe in de huidige situatie is vooral dat er zoveel technologische
mogelijkheden zijn om al deze informatie snel te verspreiden en te combineren.
Daar komt bij dat informatie ook een belangrijk economisch goed is geworden.
De commerciële druk om de gegevens te kunnen krijgen, is groot.De VVD-fractie vindt dat de privacybescherming bij de verwerking van persoonlijke
gegevens terughoudend in de wet verankerd moet worden. Die terughoudendheid
zit niet zozeer in onze opvattingen over privacy, als wel in onze opvattingen
over regelgeving.Wij hebben er een redelijk vertrouwen in, dat verschillende partijen,
branches, sectoren tot goede afspraken kunnen komen over een zorgvuldige omgang
met de verwerking van persoonsgegevens. Daar zijn ook goede voorbeelden van.
Het bedrijfsleven heeft daar ook alle belang bij. De gegevens waarover de
bedrijven beschikken, moeten niet oneigenlijk worden gebruikt, en de consument
moet zich niet ongemakkelijk voelen bij het geven van persoonlijke
informatie. Het uitgangspunt van de VVD bij de beoordeling van deze wet is
het zoveel mogelijk bevorderen van zelfregulering.Een tweede reden voor onze voorkeur voor terughoudendheid in de wet is
dat de ontwikkelingen in de informatiesamenleving ook in technologische zin
zo snel gaan, dat je niet meer moet vastleggen dan strikt noodzakelijk is.Wij gaan natuurlijk uit van de Europese richtlijnen, die als een gegeven
moet worden beschouwd. Zoals wel vaker bij richtlijnen het geval is, geeft
ook deze richtlijn ruimte voor een eigen invulling. Daarbij stuiten wij op
een probleem dat in de verschillende besprekingsrondes nog onvoldoende is
opgehelderd. De richtlijn heeft een bandbreedte tussen wat minimaal moet en
wat maximaal mag. Er is altijd interpretatieruimte bij de implementatie in
nationale wetgeving. Wij vinden dat er niet meer moet worden geregeld dan
wat minimaal moet. Als de regering vindt dat dat wel zou moeten, ligt de bewijslast
bij haar om aan te geven waarom dat het geval zou zijn. Wij hebben dat al
een paar keer gevraagd en elke keer de algemene reactie gekregen dat het in
lijn met de richtlijn is. Daar twijfelen wij ook niet aan. Het gaat ons om
die bandbreedte. Ik roep het kabinet voor de laatste keer op om aan te geven
op welke punten het boven de ondergrens van de bandbreedte uitkomt en waarom
dat gebeurt.Dit heeft ook te maken met een vergelijking met andere landen. Wij hebben
het beeld dat België veel letterlijker de richtlijn volgt en dat Engeland
kiest voor een ruimere interpretatie. Ik zou er graag een preciezer beeld
van krijgen. De achtergrond van deze vragen is dat de VVD het, in tegenstelling
tot D66, wel degelijk bezwaarlijk vindt als Nederland overgaat tot een strengere
regeling dan andere landen, ook al blijkt uit enquêtes dat de bevolking
dat wil. Ik wijs in dit verband ook op de concurrentiepositie van het Nederlands
bedrijfsleven.De heer Schutte (GPV):De Europese richtlijn bevat een bepaalde bandbreedte om een nationale
afweging mogelijk te maken. Ik denk niet dat wij de minimumnormen als uitgangspunt
moeten nemen.De heer Nicolaï (VVD):De VVD heeft een voorkeur voor aansluiting bij de ondergrens. Er kunnen
natuurlijk redenen zijn om daarvan af te wijken, maar dan moet dit wel gemotiveerd
worden.De heer Schutte (GPV):Uit een oogpunt van bescherming van de concurrentiepositie kiest de VVD
dus voor de minimumnormen. Ik wijs erop dat die bandbreedte dient om ook andere
belangen af te wegen.De heer Nicolaï (VVD):De concurrentiepositie is maar een van onze overwegingen. Belangrijker
is onze principiële opvatting over de privacybescherming. In dat verband
heb ik over zelfregulering gesproken.Bij de behandeling van de justitiebegroting hebben wij gesproken over
de kwaliteit van wetgeving. De heer Rietkerk verwees al naar de Kamerbreed
gesteunde motie, waarin Justitie wordt opgeroepen om haar taak bij de bewaking
van wetgevingsprocessen meer inhoud te geven. De minister was blij met deze
motie. Hij was ook blij met de resultaten van een visitatie, waaruit blijkt
dat de wetgeving van Justitie beter is dan die van vakministeries.Deze wet is echter een voorbeeld van hoe het niet moet. Ik voeg daar meteen
aan toe dat dit niet de schuld van het ministerie is. Het is een ingewikkelde
materie en de richtlijn is bepaald lastig te noemen. De richtlijn moest trouwens
eerst op een goede manier afgestemd worden op de oude wet. Bovendien heeft
de behandeling om verschillende redenen nogal lang geduurd. In die periode
zijn de opvattingen over de bescherming van privacy gewijzigd en het zal niemand
zijn ontgaan dat er ook wisselingen van kabinetten en ministers van Justitie
hebben plaatsgevonden. De memorie van toelichting is zeer omvangrijk. De wijzigingen
die vervolgens werden uitgebracht, waren – wellicht ter compensatie –
uiterst kort, waardoor het moeilijk was om het in samenhang te lezen. Alles
bijeen dreigt het gevaar dat het geheel alleen nog te begrijpen is voor een
gepromoveerd privacyjurist, terwijl de zaak juist voor de burger en bijvoorbeeld
ook het midden- en kleinbedrijf glashelder moet zijn. Helderheid is ook van
belang voor de uitvoerbaarheid en handhaafbaarheid van deze wet.Eigenlijk is er na al deze wijzigingen behoefte aan een nieuwe memorie
van toelichting. Dit kan echter alleen als het wetsvoorstel opnieuw wordt
ingediend en dat is ook bezwaarlijk. Wij roepen de minister dringend op, een
handzame handleiding uit te brengen die voor de burger en het midden- en kleinbedrijf
begrijpelijk is. Deze oproep kan de minister overigens doorgeven aan het College
bescherming persoonsgegevens.Wij hechten zeer aan de voorziene kritische evaluatie over vijf jaar.
In dat kader zullen wij aandacht besteden aan de complexiteit en de uitvoerbaarheid.
In verband met de duurzaamheid van de wet, wijs ik op de snelle ontwikkelingen
op internet, zoals e-commerce. Het is duidelijk dat wij er nog niet zijn als
de privacybescherming en de verwerking van persoonsgegevens op Europees niveau
zijn geregeld. Internet trekt zich niets van grenzen aan. Mondiale afstemming
en in ieder geval met de VS is nodig. Hoe verhoudt deze wet zich tot de regelingen
terzake in niet-Europese landen en met name in de VS? Ik heb de indruk dat
in de VS veel minder strenge regels gelden, hetgeen allerlei problemen kan
opleveren. Ook dat heeft met de concurrentiepositie van het bedrijfsleven
in Europa te maken.Voorzitter! Pratend over concurrentiepositie, wil ik enkele opmerkingen
maken over de administratievelastenproblematiek. De VVD vindt dat de minister
zich erg gemakkelijk heeft afgemaakt van de discussie over de administratieve
lasten en de conclusies van de commissies-Kortmann en Slechte. Ik heb gelezen
dat hij de berekening zelfs als grotesk heeft afgewezen. Ik vind dat de minister
niet zoveel recht van spreken heeft, omdat wij geen heldere tegenberekening
van hem hebben gezien op het punt van de kosten van de wet. Het gaat er niet
om dat de rekening ten laste moet komen van het kabinet en het is ook niet
allemaal de schuld van deze wet. Het gaat gewoon om een ontwikkeling die geld
kost. Het is echter wel van belang dat wij een reëel beeld hebben van
de kosten waarover het gaat. De heer Rietkerk heeft terecht opgemerkt dat
dit beeld er moet zijn. Dit is ook volstrekt in lijn met de afspraak met minister
Jorritsma. Kan de minister hier een duidelijke reactie op geven? Voorzitter! Ons globale oordeel over de wet, na de wijzigingen zoals deze
zijn doorgevoerd, is positief. Ik vat het in mijn eigen woorden samen. Verwerking
van persoonsgegevens mag en kan slechts voorzover dat gebeurt in overeenstemming
met het doel waarvoor ze zijn gegeven. De burger heeft keuzemogelijkheden
bij het gebruik van die informatie. Hij moet altijd kunnen achterhalen hoe
bepaalde instanties aan bepaalde informatie gekomen zijn. Waar dat kan, wordt
zoveel mogelijk de zelfregulering bevorderd.Voorzitter! Nog een enkele opmerking over de zelfregulering. De gedragscodes
in de verschillende branches en maatschappelijke sectoren en de aan te stellen
privacyfunctionarissen zijn cruciaal voor het waarborgen van een goede omgang
met persoonsgegevens. Wij vinden dat daar zoveel mogelijk ruimte voor moet
worden gegeven. Dat is iets anders dan dit verder normeren. Stimulansen om
de zelfregulering te bevorderen, zoals de vrijstelling van aanmelding van
verwerking, zijn daarvoor belangrijk. Wij delen de zorg die de minister eerder
heeft uitgesproken dat een versterking van de rechtspositie van de privacyfunctionaris
het animo van branches en bedrijven om een dergelijke functionaris aan te
stellen, kan verminderen.Mevrouw Wagenaar (PvdA):Voorzitter! Denkt collega Nicolaï niet dat het onafhankelijk maken
van zo'n functionaris zelfregulering kan stimuleren?De heer Nicolaï (VVD):Ik heb niet gepleit voor het niet onafhankelijk maken van deze functionaris.
Maar als je het toespitst op de bescherming van de rechtspositie, zoals u
heeft gedaan in uw amendement, dan stuit je op het bezwaar dat ik net noemde.
Dit kan en zal naar mijn inschatting een extra drempel zijn voor bedrijven
om zo'n functionaris aan te stellen. Wij geven er dan de voorkeur aan dat
zo'n functionaris zoveel mogelijk aangesteld wordt.Mevrouw Wagenaar (PvdA):Voorzitter! Ik sta open voor iedere suggestie om die onafhankelijkheid
op welke wijze dan ook te waarborgen. Tot nu toe is ontslagbescherming de
enige manier die je kunt bedenken om zo'n functionaris een daadwerkelijk onafhankelijke
positie te geven. Ik vraag u uw gedachten daar nog eens over te laten gaan.De heer Nicolaï (VVD):Wij blijven denken, luisterend naar de minister. Wij beginnen niet met
een soort wantrouwen jegens bedrijven die een dergelijke functionaris aanstellen.
Als je zegt dat de onafhankelijkheid alleen gegarandeerd is wanneer je een
dergelijke functionaris ontslagbescherming geeft à la een lid van de
ondernemingsraad, dan zou dat een beetje die indruk kunnen wekken.Voorzitter! Deze hele discussie en onze voorkeur voor zoveel mogelijk
zelfregulering heeft uiteraard ook consequenties voor de positie van de Registratiekamer
of, zoals we nu moeten gaan zeggen, het College bescherming persoonsgegevens.
Wat ons betreft: een nieuwe naam, een nieuwe start. Dan gaat het ook om de
positionering en profilering van dit college. Met het oog op zoveel mogelijk
ruimte voor zelfregulering, bevindt het college zich naar onze mening zoveel
mogelijk aan het begin en aan het einde van dit terrein, en minder in het
midden. Wij zien dus meer in een adviserende, begeleidende, informerende en
voorlichtende rol aan de ene kant en in een strenge, maar op afstand staande
toezichthouder aan de andere: enerzijds meedenken met de bedrijfstak en koepelorganisaties,
bijvoorbeeld bij het opstellen van gedragscodes, en anderzijds het toetsen
daarvan aan de wet.Dit zijn principieel verschillende taken en wij vinden het belangrijk
dat deze taken ook in het werk van het college worden gescheiden. Daarom hebben
wij het amendement op stuk nr. 23 ingediend, waarmee wij willen toevoegen
dat er voor waarborgen wordt gezorgd tegen vermenging van toezichthoudende,
adviserende en sanctionerende taken van het college.Mevrouw Scheltema-de Nie (D66):Ik heb het amendement gelezen en vroeg mij af hoe de heer Nicolaï
zich dit voorstelt. Moet de Registratiekamer in drie delen worden opgesplitst?
Wat zijn de passende waarborgen tegen vermenging?De heer Nicolaï (VVD):Ik vind dat de Kamer geen organogram van een toezichthouder moet proberen
uit te tekenen. Stel, dat een bedrijfstak een gedragscode opstelt waarbij
wordt overlegd met het college, dat ook zorgt voor ondersteuning en informatie.
Dat is mooi. Maar als na wat wijzigingen in de gedragscode de bedrijfstak
op de vingers wordt getikt door dezelfde persoon of dezelfde afdeling die
nu ineens toezichthouder is, is er sprake van een ongelukkige taakuitoefening
van het college.Mevrouw Scheltema-de Nie (D66):Daar ben ik het volledig mee eens, maar een goed functionerend college
zal de taken uit zichzelf wel scheiden. De vraag is echter hoe de heer Nicolaï
dit wil waarborgen.De heer Nicolaï (VVD):Ik kan hetzelfde antwoord geven: ik ga geen organogram tekenen. Als zou
blijken dat de taken niet gescheiden zijn, is er geen recht gedaan aan de
gedachte die ten grondslag ligt aan dit amendement. Ik ben het met mevrouw
Scheltema eens dat een goed functionerend college zelf een scheiding aanbrengt,
dus ik denk dat het niet op bezwaren bij het college zou stuiten om dit amendement
in te voegen.Mevrouw Scheltema-de Nie (D66):Ik probeer het een laatste keer. Ik denk dat het college het wel zal doen,
maar ik denk ook dat de waarborgen die de heer Nicolaï wil geven, niet
te bieden zijn. Ik hoor hem ook niet zeggen hoe hij denkt dat er gewaarborgd
kan worden.De heer Nicolaï (VVD):Mevrouw Scheltema vraagt mij om een organogram, maar ik vind dat het niet
aan de Kamer is om dat te verstrekken. Ik ben niet geïnteresseerd in
de "throughput", maar in de output. Voor mij moet uit het werk van het college
duidelijk worden of het de taken weet te scheiden. Dat lijkt mij een politieke
keuze. Wij zullen de reactie van de minister hierop afwachten.In het licht van de discussie over maatschappelijke inbedding zouden wij
het een aardige gedachte vinden als er bij het college een soort klankbord
werd geformeerd. Ik denk daarbij aan een raad van advies die een rol speelt
bij het uitzetten van de grote lijnen en het beleid van het college. In die
raad zouden verschillende maatschappelijke geledingen vertegenwoordigd kunnen
zijn. De heer Rietkerk en ik hebben terzake een amendement
ingediend en wij horen daar graag de reactie van het kabinet op.De discussie over taken en taakopvatting van het College bescherming persoonsgegevens
hangt samen met die over de bestuurlijke boetes. De VVD-fractie vindt het
verstandig dat de minister de mogelijkheid daartoe bij nota van wijziging
heeft geschrapt. Mijn overwegingen daarbij heb ik zojuist al gegeven: de bestuurlijke
boete bevindt zich in het middengebied en niet in de twee uitersten waar de
fractie van de VVD het college liever ziet. Bovendien houdt de wettelijke
toezichthouder natuurlijk de stok achter de deur door de mogelijkheid van
bestuurlijke boetes en strafrechtelijke sancties. Ik voeg hieraan toe dat
wij dit niet zozeer een principieel punt als wel een verstandige keuze vinden.
Wij willen wel de ruimte nemen om daarop terug te komen als bij de evaluatie
van de vierde tranche AWB in het algemeen wordt gesproken over bestuurlijke
boetes.Mevrouw Scheltema-de Nie (D66):Ik wil de heer Nicolaï even op zijn eigen consistentie aanspreken.
Hij wil dat op het begin van het traject en het eind van het traject accenten
liggen. De bestuurlijke boete wordt geïntroduceerd voor het begin van
het traject, met name voor de melding van gegevensverwerking. De heer Nicolaï
zegt dat die in het midden van het traject zit, maar dat is echt onzin. Dat
is het begin van het traject. Je kunt vinden dat een bestuurlijke boete te
ver gaat. Het is ook mogelijk dat je die nu niet wilt, maar later misschien
wel. Dat is iets anders, maar wij moeten het er eerst over eens zijn of het
nu het begin van het traject is of niet. Dat wil ik graag van hem horen.De heer Nicolaï (VVD):Ik ben blij dat ik mevrouw Scheltema gerust kan stellen als zij zulke
zware woorden als "onzin" gebruikt. Zij heeft mij niet gehoord of –
laat ik dat zeggen – ik ben niet duidelijk overgekomen.Het ging niet om het begin en het einde van het traject. Het ging om de
twee uiterste kanten van het hele terrein: het overleg en het advies enerzijds
en de echte wettelijke toezichthoudende rol anderzijds. Ik heb het niet gehad
over het traject in de tijd. Mijn bezwaar is dat een bestuurlijke boete veel
sneller ingezet kan worden, juist omdat het een lichter middel is. Daarom
wil D66 het wel en wil de VVD het niet. De bestuurlijke boete bevindt zich
een beetje in dat middengebied.Mevrouw Scheltema-de Nie (D66):De heer Schutte zei het al: dit gaat heel lang duren en nu maken wij de
wet. Als je het van belang vindt dat er wordt gehandeld zoals de wet wil dat
er gehandeld wordt, moet je dan niet zorgen voor een adequate sanctionering?
Je maakt normen, maar je moet er ook voor zorgen dat ze behoorlijk kunnen
worden gehandhaafd en dat moet je niet te moeilijk maken. Ik zou het typisch
iets voor de VVD vinden om het zo te regelen.De heer Nicolaï (VVD):Dat is ook typisch iets wat de VVD wil. Toch maakt mevrouw Scheltema een
andere afweging. Wij willen een laatste stok achter de deur. Als je die op
een afstandje houdt, geef je maximale ruimte aan de zelfregulering. Wij hopen
en verwachten – ik denk nou even aan het aanmelden – dat goede
gedragscodes opgesteld worden. Signalen wijzen al in die richting. Zijn die
codes niet goed, dan kunnen zij niet eens gebruikt worden. Daarin kun je bijvoorbeeld
een aanmeldingsverplichting voor een bedrijfstak opnemen. Wij vragen dus om
enig vertrouwen. Kijk hoe de bedrijfstak dat ontwikkelt. Valt het tegen –
wij bespreken de bestuurlijke boete nog in het kader van de AWB – dan
kunnen wij daartoe altijd nog overgaan.Mevrouw Scheltema-de Nie (D66):De heer Nicolaï vindt dat wij moeten afwachten hoe het bedrijfsleven
het doet; misschien valt het mee. Ik wil best bekijken hoe het bedrijfsleven
het doet, maar dan wil ik ook weten wat het doet. Juist daarom moet het gemeld
worden. Dat staat in deze bepaling en dat maakt het afdwingbaar via de gemakkelijke
weg. Ik begrijp eigenlijk niet waarom de heer Nicolaï het College bescherming
persoonsgegevens forceert om gebruik te maken van het zware middel bestuursdwang,
met een eventuele dwangsom, en geen lichtere middelen toekent.Is de heer Nicolaï het met mij eens dat de toepassing van bestuursdwang
een zwaarder middel is dan de bestuurlijke boete? Als hij het daarmee eens
is en hecht aan de zelfregulering, vindt hij dan niet dat hij juist dat lichtere
middel van die melding moet hebben om zelfregulering acceptabel te maken?De heer Nicolaï (VVD):Ik val in herhaling. Natuurlijk is een bestuurlijke boete een lichter
middel dan bestuursdwang. Dat heb ik duidelijk gezegd. Dat is voor ons juist
een reden om dat niet te doen. Dan zit je immers te veel in het middengebied,
op het interveniërende vlak waar de toezichthouder zich te snel en te
direct met de zelfregulering kan bemoeien. Wij vinden dat je, als je vertrouwen
hebt in de zelfregulering, mag verwachten dat een goede gedragscode voorzieningen
treft voor dat melden. Dat hebben wij dan liever. Blijkt dat dit niet zo is,
dan kan altijd nog op het niveau van de toetsing van de gedragscode gecorrigeerd
worden.Mevrouw Halsema (GroenLinks):Ik kom nog even terug op de relatie tussen de zelfregulering en de bestuurlijke
boete. Mevrouw Scheltema wees er terecht op dat de bestuurlijke boete een
preventieve werking heeft. Vindt de heer Nicolaï dat geen noodzakelijk
instrument, juist ten dienste van zelfregulering?De heer Nicolaï (VVD):Daarvoor geldt hetzelfde als wat ik net zei. Bestuursdwang is ook preventief.
Deze is zelfs nog dreigender, maar wordt minder snel ingezet. Daardoor heeft
hij weer een andere preventieve functie, maar naar ons oordeel een betere.
Hij is ernstiger, maar wordt minder snel ingesteld.Mevrouw Halsema (GroenLinks):In het verleden heeft helemaal geen strafrechtelijke vervolging plaatsgevonden,
maar u wilt die strafrechtelijke stok achter de deur houden. Wilt u dat er
vaker gebruik wordt gemaakt van het strafrecht of even weinig als in het verleden?
Bent u dan niet met ons bang voor de effectieve handhaving van de wet, zoals
ook in de memorie van toelichting wordt gesteld?De heer Nicolaï (VVD):Wij willen graag dat er minder vaak gebruik wordt gemaakt van de strafrechtelijke
weg, omdat wij hopen dat het via gedragscodes zo wordt geregeld dat het niet
nodig is. Dit is een serieus antwoord. Hiermee geef ik aan dat mevrouw Halsema
met iets minder vertrouwen in sectoren en branches haar vragen
stelt dan de VVD.Mevrouw Halsema (GroenLinks):Dat lijkt mij niet in het geding te zijn. In de memorie van toelichting
is juist omdat het strafrecht niet misbruikt mag worden in deze wet, gesteld
dat de bestuurlijke boete noodzakelijk is om de wet te kunnen handhaven.De heer Nicolaï (VVD):Het wordt wel heel lastig, als wij uit die 200 bladzijden van de grotendeels
alweer achterhaalde memorie van toelichting gaan putten. Wij hebben een nota
van wijziging gehad, waarin wordt gesteld dat het beter is om geen bestuurlijke
boete te hanteren.Mevrouw Wagenaar (PvdA):Ik wil nog iets principiëler over het instrument bestuurlijke boete
spreken. Ik heb met zeer veel blijdschap kennisgenomen van de motie-Nicolaï
bij de begroting van Justitie over kwaliteit van wetgeving, die door mijn
fractie is medeondertekend. Hij zegt nu de vierde tranche van de AWB af te
wachten. Mede op verzoek van de VVD-fractie ligt er een brief van de minister
van Justitie van 21 juli jl. over bestuurlijke boete. Als de heer Nicolaï
de vierde tranche van de AWB wil afwachten, zou hij consequent moeten zijn
en moeten zeggen dat het instrument bestuurlijke boete nergens dan wel overal
kan worden ingezet. Hij maakt nu wel een heel willekeurige keuze.De heer Nicolaï (VVD):Dat ben ik uiteraard niet met u eens. Ik wil nu niet de discussie voeren
over de voor- en nadelen van het instrument bestuurlijke boete, omdat ik juist
specifieke overwegingen heb gegeven waarom de VVD-fractie in dit geval bestuurlijke
boete voorlopig niet wenselijk acht. Ik heb erbij gezegd dat wij in de bredere
discussie over bestuurlijke boete wel degelijk openstaan voor een andere invulling
ervan. Dat heeft ook het voordeel dat je de praktijkervaring die het bedrijfsleven
en verschillende sectoren met zelfregulering opdoen, hierin kunt meenemen.Mevrouw Wagenaar (PvdA):Zegt u hiermee niet dat u het een beetje afwacht, al maken wij nu een
wet die heel belangrijk is en veel mensen aangaat? Dat vind ik een gemakzuchtige
houding.De heer Nicolaï (VVD):Ik vind het jammer dat u het zo ervaart. Ik vrees dat er een andere verklaring
voor is, namelijk dat u het niet met mij eens bent. Wij vinden dat in de huidige
gewijzigde wet een juiste afweging wordt gemaakt.Voorzitter! Een ander punt is de normering van het onverenigbaar gebruik
in de wet. Dit ligt procedureel in dezelfde lijn, omdat het naar het oordeel
van de VVD door de minister van Justitie in de goede richting is gewijzigd.
Wij vinden het verstandig om dat niet nader in de wet te specificeren. Dat
geeft nu juist de ruimte voor de zelfregulering die wij zo gewenst vinden.
Het geeft ook de ruimte voor de dynamische rechtsontwikkeling die zich in
de praktijk kan voordoen. Niet onbelangrijk is dat het beter aansluit bij
de Europese richtlijn, als je het niet in de wet opneemt.Mevrouw Scheltema-de Nie (D66):Zo ken ik de VVD toch niet. Door de heer Brood wordt in alle standen en
bij alle gelegenheden gezegd: als wij open normen kunnen invullen, zodat wij
van tevoren weten waar wij aan willen toetsen, moeten wij dat in de wet doen,
anders lokken wij rechtspraak uit en bevorderen wij juridisering. U zegt nu
dat u geen zin hebt in het invullen van open normen en dat wij dat gewoon
door de rechter moeten laten doen. Dat begrijp ik niet. Dat vind ik toch echt
inconsequent.De heer Nicolaï (VVD):Mevrouw Scheltema begrijpt mij inderdaad niet. Als het gaat om gevallen
waarvan je van tevoren duidelijk kunt voorzien hoe je ze in de wet zou moeten
regelen, kun je het beter in de wet regelen. Dat is naar ons oordeel bij die
nadere criteria voor onverenigbaar gebruik niet het geval. Daar scheiden onze
wegen zich. Het tweede deel van uw opmerking is mij ontschoten.Mevrouw Scheltema-de Nie (D66):Als je open normen in de wet houdt, bevorder je juridisering. Er ligt
een amendement, waarin concreet wordt aangegeven wat de criteria moeten zijn
waar je het al dan niet onverenigbaar zijn aan moet toetsen. Ik begrijp niet
dat dit volgens u niet in de wet moet worden opgenomen. Waarom niet?De heer Nicolaï (VVD):Een ander deel van uw opmerking was: dan moet het maar aan de rechter
worden overgelaten en daar is de VVD toch niet voor, die is toch tegen juridisering.
Wij laten het hier evenwel niet primair aan de rechter over. Wij laten het
hier aan de zelfregulering over. Dat slaat u even over en dat is iets waarover
de VVD zo ongeveer om de alinea een positieve opmerking maakt en waar u wat
anders tegenover lijkt te staan. Wij menen dat een onverenigbaar gebruik in
de gedragscodes uitstekend kan worden geregeld, maar dan dus toegespitst op
een bepaalde sector of branche en niet onder algemene noemers in de wet.Mevrouw Scheltema-de Nie (D66):Het gaat erom dat er in de wet handvatten worden geboden om te bekijken
of datgene wat hetzij door het bedrijfsleven zelf hetzij elders wordt geregeld,
ook goed wordt geregeld. Daarvoor zou dit een criterium zijn. Dat schrapt
u. Dat wilt u dus niet hebben. Dat vind ik merkwaardig.De heer Nicolaï (VVD):Daar denken wij inderdaad anders over, voorzitter.Een belangrijk punt voor de VVD is de discussie over, plat samengevat,
de zwarte lijsten, dus over de mogelijkheden om relevante ernstige informatie
uit te wisselen.Mevrouw Halsema (GroenLinks):Voorzitter! Ik heb toch nog een opmerking ten aanzien van die open normen.
Mijns inziens opereert de VVD hierin enigszins inconsistent. De heer Nicolaï
heeft namelijk op stuk nr. 29 een amendement ingediend op artikel 22. Daarin
wordt vermeld dat het noodzakelijk is criteria toe te voegen aan de wet om
te voorkomen dat er een open norm in de wet zit. Tegelijkertijd vindt hij
dat niet nodig bij verenigbaar gebruik. Ik snap dan ook niet meer wat zijn
stellingname is ten aanzien van juridisering.De heer Nicolaï (VVD):Het is mooi, voorzitter, dat mevrouw Halsema deze vraag stelt, omdat ik
toe ben aan het punt waarop dit amendement betrekking heeft en zal uitleggen
waarom wij vinden dat er op dit punt bij AMvB nadere criteria moeten worden
gesteld. Als zij vindt dat dit onvoldoende in mijn uitleg over dit onderwerp
aan de orde komt, zie ik haar wel weer bij de interruptiemicrofoon verschijnen. Ik ben nu dus toe aan mijn opmerkingen over het uitwisselen van relevante
ernstige informatie. In verschillende sectoren zijn er veel situaties waarin
het belangrijk is om vertrouwelijke informatie wel degelijk uit te wisselen,
natuurlijk wel vertrouwelijk en genormeerd. De heer Rietkerk heeft al een
aantal van die situaties genoemd. Die situaties kunnen zich op alle vlakken
voordoen. Wij kennen bijvoorbeeld de discussie over de agressieve vliegtuigpassagier
en de problemen die deze geeft. Ook is er de discussie over de hooligans,
stadionverboden en de enorme problemen op dat vlak. Het kan gaan om commerciële
belangen. Het kan gaan om autostelende autohuurders waarover autoverhuurbedrijven
informatie zouden moeten kunnen uitwisselen. Het kan gaan om niet-kredietwaardige
mensen die als klant van bank naar bank shoppen en waarover nu onvoldoende
informatie uitgewisseld kan worden. Het kan ook gaan om het door de heer Rietkerk
al genoemde terrein van het onderwijs en criminele of raddraaiende scholieren.
Een leerlingvolgsysteem zou misschien bemoeilijkt worden door de Wet bescherming
persoonsgegevens, zoals die nu in ontwerp voorligt; iets wat de VVD ongewenst
acht. Ik krijg daarover heel graag expliciet een reactie van de minister.Onze indruk is dat de ontwerpwet op dit belangrijke punt geen duidelijkheid
geeft en dat er eigenlijk alleen een procedurele mogelijkheid is om in zulke
gevallen via een bochtje naar het College bescherming persoonsgegevens te
gaan met een verzoek om toestemming voor gegevensuitwisseling. Dit is een
punt – en dan kom ik explicieter de vraag van mevrouw Halsema –
waarvan de VVD vindt dat de politiek er wel enige sturing aan moet kunnen
blijven geven, afhankelijk van de ontwikkelingen. Als wij het op deze manier
in de wet vrijlaten, dan blijft het kabinet verder buiten beeld als het gaat
om nadere normering om zulke zwarte lijsten mogelijk te maken, maar ook om
te voorkomen dat het college om de een of andere reden te ver doorschiet naar
de andere kant. Vandaar dat wij een amendement hebben ingediend om de criteria
voor het uitwisselen van dergelijke informatie van voldoende belang en ernst
bij AMvB te codificeren. Ik zeg erbij dat dit enerzijds een oproep is om die
zwarte lijsten mogelijk te maken, maar dat anderzijds niet het risico moet
bestaan dat iemand zonder het te weten op zwarte lijsten voorkomt en, nadat
hij dat heeft ontdekt, niet kan achterhalen waarom, wanneer en hoe hij daarop
terechtgekomen is. Voorwaarden blijfven natuurlijk ook voor de VVD dat het
belang groot genoeg moet zijn en dat de burger altijd kan achterhalen dat
hij op die lijst staat en hoe en waarom hij daar op is gezet. De burger moet
daartegen bezwaar kunnen maken.Ik kom nu nog aan een specifiek punt dat kan worden gezien in het licht
van de bestrijding van onnodige bureaucratisering. De VVD vindt het belangrijk
dat indien betrokkene niet vooraf toestemming heeft gegeven voor verwerking
van persoonsgegevens, die toestemming alsnog achteraf kan worden verstrekt,
ook als de verwerking al wel heeft plaatsgevonden. Die latere toestemming
zou dus als het ware met terugwerkende kracht moeten werken waardoor er geen
onrechtmatigheid ontstaat. Kan de minister bevestigen dat artikel 8, sub a,
zo moet worden gelezen dat met terugwerkende kracht toestemming kan worden
verleend voor de verwerking van persoonsgegevens?Er is eerder gesproken over het statistisch onderzoek. In artikel 9, lid
2, wordt uitzondering gemaakt voor het verwerken van persoonlijke gegevens
voor historisch, statistisch en wetenschappelijk onderzoek. Dit blijft echter
een ongelukkige formulering in de wet. Er wordt namelijk gesproken over historisch-statistische
en wetenschappelijke doeleinden. Dat is slechts een deel van het verhaal.
Daarnaast zouden ook anonieme methoden onder de uitzonderingen moeten vallen,
omdat die niet botsen met privacygevoelige informatie. Strikt genomen staat
dit er niet. Wij hebben geprobeerd dit bij amendement in de wet te verduidelijken,
maar stuitten daarbij op een aantal meer technisch-juridische bezwaren omdat
dit op een aantal plaatsen terugkomt. Wij hebben die poging daarom maar gestaakt.
Misschien kan worden volstaan met een nog duidelijker en explicietere formulering
van de minister van Justitie. Wellicht kan hij aangeven dat de formulering
statische doeleinden in de uitzonderingsbepaling, ook de geanonimiseerde statistische
methodiek omvat, los van het oogmerk, al is dat een bedrijfsbelang.Voorzitter! Tijdens de behandeling van de begroting van het ministerie
van Justitie is al veel gesproken over DNA, in het bijzonder over het gebruik
van DNA-materiaal bij opsporing. In de brief van 24 maart wordt gesteld dat
voor wat betreft het verwerken van persoonsgegevens, met DNA nog strikter
moet worden omgegaan dan met medische gegevens. Ik vind die brief erg onduidelijk,
omdat niet helder wordt waarover het dan gaat. DNA-materiaal in de zin van
celmateriaal is iets volstrekt anders dan de DNA-profielen die daarvan worden
afgeleid en die bij de opsporing worden gebruikt. De opmerking in de brief
van 24 maart kan misschien voor het eerste materiaal gelden, maar voor het
tweede absoluut niet. De VVD heeft al eerder betoogd dat een DNA-profiel niets
anders is dan een vingerafdruk. Het hoeft dus ook niet vertrouwelijker dan
een vingerafdruk te worden behandeld. Ik krijg hierop graag expliciet een
reactie van de minister. Wij komen natuurlijk nog terug op het gebruik van
DNA bij opsporing, maar meer in het algemeen zou ik nu willen weten of er
een risico is dat de wet belemmeringen opwerpt voor de afspraken die in de
Kamer zijn gemaakt om DNA-profielen te gebruiken als ware het vingerafdrukken.Voorzitter! Ik kijk nog even terug naar de discussie over de duurzaamheid
van de regelgeving en de snelle ontwikkelingen in de informatiesamenleving.
Regels lopen achter; wetten volgen de werkelijkheid altijd op enige afstand.
Dit is ook de bedoeling, maar soms is dit een bezwaar. Het enige dat de snelle
ontwikkeling in de informatietechnologie kan bijhouden, is informatietechnologie.
Gelukkig zien wij dat de behoeften van burgers en bedrijven leiden tot steeds
meer technische mogelijkheden om de privacy te beschermen. Er zijn bijvoorbeeld
allerlei voorzieningen om geanonimiseerd over het net te surfen. Daarnaast
is er de belangrijke en interessante ontwikkeling van de privacy enhancing
technology waardoor bijvoorbeeld banken de kredietwaardigheid kunnen toetsen
zonder dat zij daarvoor de identiteit van betrokkenen hoeven te kennen. Dit
zijn eigenlijk de wegen waarlangs dit probleem zou moeten worden
aangepakt, waar dat mogelijk is. Dit gaat snel, adequaat en efficiënt
en is vaak effectiever dan verdere regelgeving. De VVD hecht er zeer aan dat
dit verder wordt ontwikkeld. Wij vinden dat hier een belangrijke taak ligt
voor de overheid en naar mijn mening in het bijzonder voor het College bescherming
persoonsgegevens, bij begeleiding, voorlichting en stimulering. Dat zullen
wij nog wel horen. Er ligt een bredere verantwoordelijkheid bij de regering
voor het stimuleren, voor nader onderzoek, voor coördinatie. Het is een
klassieke situatie, waarin uiteindelijk de markt het geheel zal dragen, omdat
dat heel interessant is. Men kan daar veel geld mee verdienen. Men moet echter
wel even over een hobbel geduwd worden. In dit geval mag de overheid daar
van een liberale partij stevig aan trekken, omdat het algemeen belang daarmee
gediend is. Welke concrete voornemens heeft het kabinet?Er is al eerder op gewezen dat wij laat zijn met het invoeren van de wet.
Desalniettemin hebben wij moeite met de implementatietermijn van een jaar.
Het bedrijfsleven moet erg veel voorzieningen treffen. Graag hoorde ik een
nadere uiteenzetting over de noodzaak van dat ene jaar en de risico's ervan.Het is goed dat wij dit belangrijke punt, gebruikmaking van persoonlijke
informatie, na het nodige vallen en opstaan uiteindelijk op een evenwichtige
wijze regelen in de wet. Wij laten ons daarbij niet leiden door de angst van
"big brother is watching us". Wij zijn 1984 veilig gepasseerd. In 1999 constateren
wij dat er helemaal geen sprake meer is van "big brother is watching us".
Integendeel, we are watching big brother.De vergadering wordt enkele ogenblikken geschorst.Mevrouw Wagenaar (PvdA):Voorzitter! Privacy is iets wat iedereen aangaat. De gegevens van talloze
burgers staan op talloze plaatsen geregistreerd. Van een nieuwe privacywet
mag je dan ook verwachten dat deze helderheid schept. Het wetsvoorstel dat
wij vandaag bespreken is onhelder. Het schept verwarring en het heeft al tot
de nodige maatschappelijke commotie geleid, enkel en alleen om dat het warrig
overkomt. Dit geldt eens te meer omdat het wetsvoorstel een hoog abstractieniveau
kent en een grote hoeveelheid open normen. De idioot dikke memorie van toelichting
van zo'n 200 pagina's maakt het alleen maar erger. De nota's van wijziging
creëren nog meer open deuren in de wet. Kortom, het wetsvoorstel verdient
geen schoonheidsprijs.Er rust dan ook een zware taak op de schouders van de Kamer. Het is nu
aan ons om klaarheid te scheppen in de papierbrij die voor ons ligt. Klaarheid
voor burgers en bedrijven, die met deze wet moeten gaan werken in de dagelijkse
praktijk. Er moet nog echt veel gebeuren voordat deze wet een werkbare wet
wordt voor iedereen die het aangaat.In de jaren zeventig ging de privacydiscussie vooral over het opslaan
van gegevens. Nu, aan de vooravond van het nieuwe millennium, is de mogelijke
uitwisseling van gegevens het onderwerp van wetgeving. Immers, gegevens zijn
handel geworden. Sommige gegevens, hoe uitgebreider hoe liever, zijn goud
waard. De consument die deze gegevens verstrekt, realiseert zich dat nog lang
niet altijd. Laat staan dat hij het op ieder moment van verstrekking normaal
vindt om stil te staan bij de vraag of hij zijn gegevens wel zomaar wil afstaan
zonder dat hij weet aan wie of wat ze worden doorgespeeld. Het is juist dat
doorspelen van gegevens dat gevaar in zich draagt.In de discussie over deze wet is het vaak gegaan over zelfregulering.
De wens van bedrijven om zelf een goede privacypraktijk te creëren, acht
de PvdA legitiem. Maar je komt er niet met alleen zelfregulering. Was het
maar zo. Immers, niet ieder bedrijf is aangesloten bij een brancheorganisatie.
Juist de afgelopen tijd heeft laten zien dat bijvoorbeeld handelsinformatiebureaus
die niet waren aangesloten bij een brancheorganisatie, misbruik maakten van
persoonsgegevens. Voor dat soort praktijken heb je een wet nodig, liefst als
sluitstuk op zelfregulering. Sommige instanties zijn gelukkig al begonnen
met het opstellen van een eigen gedragscode. Ik noem de Koninklijke Nederlandse
academie van wetenschappen, die voortreffelijke regels heeft opgesteld. Meer
helderheid in de wet kan een goede praktijk van zelfregulering alleen maar
stimuleren.Informatiestalking en risicoselectie zijn de grootste gevaren die de gegevensverwerkende
praktijk met zich meebrengt. Bij informatiestalking kun je denken aan het
telefonisch benaderen van mensen met allerlei vragen of aanbiedingen waar
ze niet altijd op zitten te wachten. Uit onderzoek van Adformatie, uit september
1998, blijkt dat 72% van de Nederlandse bevolking er grote moeite mee heeft
om via de mobiele telefoon bestookt te worden met allerlei aanbiedingen. Ik
zou dan ook graag willen weten hoe het kabinet in dit licht een plan van Amsterdamse
bioscopen ziet – ik verwijs naar Het Parool van afgelopen zaterdag –
die lege bioscoopstoelen voor de halve prijs willen gaan aanbieden via de
mobiele telefoon. Ik citeer in dit verband een woordvoerder van het betrokken
bedrijf Cap Gemini, dat de techniek voor dit gebeuren zal leveren: "Wanneer
je mobiele telefoon aanstaat, is te zien waar je je bevindt. Je wordt dan
bijvoorbeeld op het Leidseplein gebeld met het aanbod, voor de halve prijs
een kaartje te kopen voor de bioscoop om de hoek". Ook los van de vraag of
je wel niet lastiggevallen wilt worden op de mobiele telefoon, kent dit soort
voorstellen wel erg Orwelliaanse trekjes. Ik hoor hier dan ook graag de opvatting
van het kabinet over. Ik geef dit voorbeeld namelijk om aan te geven dat wij
in dit huis de discussie moeten aangaan of wij met de moderne technieken überhaupt
deze kant op willen gaan.Uit het onderzoek van Adformatie bleek ook dat 64% van de mensen thuis
niet telefonisch wil worden gestoord. Dat zijn heldere getallen, die er niet
om liegen. Het gaat de Partij van de Arbeid absoluut niet om het verbieden
van telemarketing, maar de consument moet wel een keuzevrijheid hebben of
hij al dan niet telefonisch gestoord wil worden met allerlei aanbiedingen.
Ik kom daarop later nog terug.Datzelfde geldt voor allerlei reclame in je mailbox. Bovendien is het
bij e-mail nog veel lastiger te achterhalen welke elektronische handeling
van jezelf uiteindelijk bepaalde elektronische post heeft opgeleverd. Ik zie
de minister voor GSI knikken, maar ik zou graag van hem een
beschouwing horen over dit onderwerp. Duidelijk moet worden hoe de mensen
kunnen voorkomen dat zij dit soort post ontvangen als zij dat niet willen.Risicoselectie is ook zo'n gevaar. Daarbij kan worden gedacht aan het
uitsluiten van mensen op grond van gegevens zoals bijvoorbeeld de postcode –
zoals een mobieletelefoonaanbieder dat een tijdje geleden deed – of
op grond van onterecht verkregen medische gegevens. Juist om risicoselectie
tegen te gaan, zou in het bijzonder moeten worden opgetreden tegen het opvragen
van overtollige dan wel niet noodzakelijke gegevens. Zo bereikte mij de klacht
dat een mobieletelefoonaanbieder bij het afsluiten van een abonnement aan
vrouwen vraagt of zij een partner hebben. Door dit soort praktijken worden
veel overtollige en niet noodzakelijke persoongegevens geregistreerd. Datzelfde
geldt bijvoorbeeld ook voor de caissière van een grootwinkelbedrijf,
die er niet van op de hoogte is dat voor het verstrekken van een klantenkaart
een klant helemaal niet verplicht is adresgegevens op te geven. Ik zou dan
ook graag van het kabinet willen weten, hoe zij met het voorliggende wetsvoorstel
in de hand dergelijke praktijken – informatiestalking en risicoselectie –
denkt tegen te gaan.Waakzaamheid is volgens de PvdA eens temeer op haar plaats als het erom
gaat, of een burger een dwangrelatie heeft met een bedrijf of instelling.
Immers, de burger heeft bijvoorbeeld met de overheid een dwangrelatie. Hij
kan niet kiezen of hij zich bij GBA-1 of GBA-2 laat inschrijven, of naar welke
belastingdienst hij gaat.Uit het rapport van de Algemene Rekenkamer van vorige week blijkt dat
bij de belastingdienst niet altijd even zorgvuldig wordt omgesprongen met
vertrouwelijke gegevens en dat te veel mensen toegang hebben tot te veel gegevens.
Staatssecretaris Vermeend heeft meteen beterschap beloofd, al voert hij in
zijn brief wel de drukte rondom de aanpak van het millenniumprobleem en de
invoering van de euro aan als excuus. Dat vind ik iets te gemakkelijk. Wat
ons betreft is het en-en. Die zaken moeten getackeld worden, maar ook de privacy
moet worden gewaarborgd, zeker op het moment dat wij deze nieuwe wet willen
invoeren. Ik zou het kabinet, en in het bijzonder minister Van Boxtel, dan
ook willen vragen om een plan van aanpak voor de gehele rijksoverheid met
bijbehorende richtlijnen voor de werkvloer zodra deze wet is aangenomen. Ik
vrees namelijk dat deze dingen ook op andere terreinen gebeuren. Overigens
gebeurt het niet altijd te kwader trouw. Heel vaak kent men de privacyregels
niet. Het is goed als die nog eens helder worden gemaakt.Er bestaat overigens niet alleen een dwangrelatie tussen burgers en overheid.
Ook in de relatie tussen werkgever en werknemer is iets dergelijks aan de
hand. De werkgever sluit een bulkcontract af bij een socialeverzekeringsinstantie
voor een werknemer. Van een vrije keuze is ook daar geen sprake. Juist het
verzamelen en verwerken van persoonsgegevens in situaties waarbij sprake is
van dwangrelaties, vergt de grootst mogelijke zorgvuldigheid.Voorzitter! De techniek is er om de privacy beter te waarborgen. Er wordt
echter te weinig gebruik van gemaakt van zogenaamde PET's – privacy
enhancing technologies – terwijl deze bij het beschermen van en bij
het voorkomen van misbruik van gegevens een hele belangrijke rol zouden kunnen
spelen. De regering moet de ontwikkeling van dit soort technieken veel actiever
stimuleren. Het kabinet zou de automatiseringsindustrie veel actiever om de
ontwikkeling van dergelijke toepassingen moeten vragen. Daarvoor is een innovatief
aanbestedingsbeleid nodig. Overigens hebben wij een amendement van D66 dat
beoogt systemen meer privacygericht in te richten, graag medeondertekend.Ook de privacy op internet moet met meer aandacht worden omgeven. De ontwikkeling
van een veilige elektronische handtekening dient beslist hoge prioriteit te
hebben, zeker nu de overheid ook veel meer zaken met burgers via elektronische
weg wil gaan afhandelen. Dan moet juist die privacy goed geregeld zijn.Daarnaast is het van belang de toegang tot persoonsgegevens te beperken
tot diegenen voor wie dat daadwerkelijk nodig is. Op dit moment hebben bijvoorbeeld
veel te veel gemeenteambtenaren toegang tot de GBA. Ook moet er veel harder
worden gewekt aan technieken om privacy op de elektronische snelweg te waarborgen.
Daarnaast, zeg ik tegen de minister van Justitie, vergt handhaving van deze
wet op de elektronische snelweg aparte aandacht. Ik wil graag van het kabinet
horen op welke manier het denkt de nieuwe wet in cyberspace te handhaven.Trouwens, met goede technologieën kan ook iets gedaan worden aan
de administratieve lasten. Die wil de Partij van de Arbeid graag terugdringen.
Ook wij willen niet dat het bedrijfsleven door dit soort wetgeving extra administratieve
lasten worden opgedrongen. Goede technologieën zouden heel behulpzaam
kunnen zijn bij het terugdringen daarvan. Op dit punt mag de overheid wel
eens het goede voorbeeld geven, niet alleen via het eigen werk, maar ook met
haar aanbestedingsbeleid. Zij kan bijvoorbeeld de automatiseringsindustrie
vragen een bepaalde toepassing te ontwikkelen. Iedereen in dit land, burgers,
bedrijven en de overheid, heeft daar baat bij.Voorzitter! Het voor ons liggende wetsvoorstel moet bescherming gaan bieden
tegen de gegevensverwerkende praktijk. Daarbij is voor de PvdA het volgende
citaat uit de memorie van toelichting leidraad. Op pagina 13 staat dat "ten
behoeve van de transparantie voor de burger de informatieverplichting vooral
wordt aangescherpt vanuit het beginsel dat er geen onderzoeksplicht op de
betrokkene rust omdat er sprake is van een ongelijkwaardigheid van de partijen.
Vanwege de informatiemacht van de verantwoordelijke rust op hem de plicht
de maatschappelijk zwakkere partij te informeren over tenminste zijn identiteit
en het doel van de gegevensverwerking, opdat de betrokkene desgewenst de hem
toekomende rechten jegens de verantwoordelijke kan effectueren."Voorzitter! Er hadden in deze zin wat meer punten en komma's kunnen staan.
Evenwel is duidelijk wat hier staat en dit is voor ons leidraad bij de beoordeling
van de wet en het is tevens leidraad geweest bij de indiening van onze amendementen.
De praktijk moet straks helder zijn. Onze amendementen op de wet zijn erop
gericht de helderheid voor de consumenten, de burgers en bedrijven, te bewerkstelligen.De Partij van de Arbeid zou in Nederland graag naar een praktijk willen
waarbij een consument bij het opgeven van zijn gegevens simpelweg
iedere keer weer drie vakjes invult. Ik heb hier een voorbeeld daarvan van
een Amerikaans bedrijf. Als je bij dat bedrijf je gegevens opgeeft, kun je
kiezen tussen informatie per post of per telefoon. Er staan op het formulier
drie vakjes. In vakje a kun je opgeven of je gegevens binnen het concern of
de instelling mogen worden doorgespeeld en of je vanuit het concern of instelling
per post of e-mail – dat laatste is een toevoeging van mij – informatie
wenst te ontvangen. In vakje b kun je opgeven of je gegevens mogen worden
doorgespeeld aan andere bedrijven en je daarvan post of e-mail wenst te ontvangen.
In vakje je c vul je in of je telefonisch met aanbiedingen benaderd wilt worden.
Het is goed dat dat laatste in een apart vakje moet worden vermeld. Voorzitter!
Ik hoop dat deze wet ertoe leidt, dat wij in Nederland dergelijke heldere
praktijken krijgen. Zo moet het namelijk gaan en niet via de kleine lettertjes.Voorzitter! Voorlichting is sowieso van belang. Voorlichting is bij uitstek
een beleidsinstrument dat bij de implementatie van deze wet dient te worden
ingezet. Te vaak worden mensen er eenmalig en op ingewikkelde wijze op gewezen
hoe zij, als ze dat wensen, hun privacy kunnen beschermen. Te denken valt
daarbij aan de geringe wijze waarop KPN Telecom aandacht heeft geschonken
aan het blokkeren van nummerweergave. Iedereen heeft daar ooit een brief over
gekregen, maar als je in een later stadium nummerweergave wilt blokkeren wordt
het een zoektocht. In het telefoonboek staat, dat je ervoor kunt kiezen nummerweergave
permanent te blokkeren, maar er staat helemaal niet aangegeven hoe je dat
kan doen. Er wordt zelfs geen telefoonnummer bij vermeld. Voorlichting is
bij deze wet het meest belangrijke beleidsinstrument. De PvdA verwacht van
het kabinet dat het bij aanneming van deze wet een omvangrijk, maar vooral
gedegen voorlichtingstraject in gang zet, gericht op verwerkers in de zin
van de wet en op consumenten, opdat wij in Nederland een heldere praktijk
voor alle betrokkenen krijgen. Van bedrijven en instellingen zelf mogen wij
verwachten dat zij al degenen die met gegevensverwerking te maken hebben,
van systeembeheerder tot caissière, privacybewust maken.Voorzitter! De amendementen die wij samen met D66 hebben ingediend, beogen
allemaal met het voor ons liggende wetsvoorstel meer helderheid voor de consument
te creëren. Het moet bijvoorbeeld duidelijk zijn waar de consument terechtkan.
De artikelen 49 en 50 scheppen voor de burger geen duidelijkheid. Als hij
zijn verhaal wil halen, moet hij terecht bij de verantwoordelijke of de bewerker.
Hierdoor kan natuurlijk een situatie ontstaan waarin iemand van het kastje
naar de muur wordt gestuurd of waarin iedereen alles op elkaar afschuift.
Wij willen de verantwoordelijke altijd aansprakelijk stellen, met dien verstande
dat deze altijd een regresrecht heeft jegens de bewerker. Bovendien zal deze
aansprakelijkheid hem er alleen maar toe kunnen aanzetten om goede contractuele
afspraken met bewerkers te maken. Als je een nieuw huis koopt, kun je met
je klachten terecht bij de verkoper, bijvoorbeeld bij de projectontwikkelaar,
en niet bij iedere onderaannemer afzonderlijk. Dat zelfde moet gelden voor
een burger die een klacht heeft over de verwerking van zijn persoonsgegevens.
Hij moet gewoon terecht kunnen bij die instantie aan welke hij zijn gegevens
heeft verstrekt. Die instantie mag dan natuurlijk niet verwijzen naar een
automatiseringsbedrijf dat ooit iets op een schijfje heeft gezet. Er moet
gewoon één, goed en duidelijk aanspreekpunt zijn. Nogmaals,
de verantwoordelijke heeft het regresrecht jegens de bewerker.Om dezelfde reden van duidelijkheid voor de burger wil de PvdA graag dat
de wet voorziet in een landelijk klachtenloket. Het is voor de doorsnee burger
ondoenlijk om op zoek te gaan naar iedere klachteninstantie in iedere branche.
Vandaar dat wij graag bij het College bescherming persoonsgegevens een loket
willen creëren dat als doorgeefluik functioneert, niet meer en niet minder.
Van extra bevoegdheden voor dit college is onzes inziens in dit geval geen
sprake. Dan zouden wij namelijk de zelfregulering aantasten. Er moet gewoon
één adres in Nederland zijn waar iedereen een klacht naartoe
kan sturen. Die instantie moet ervoor zorgen dat de klacht wordt doorgeleid.
Wij hebben hiertoe op artikel 51 een amendement voorgesteld.De toezichthouder per branche dient uiteraard onafhankelijk te zijn. De
burger moet weten dat hij bij een onafhankelijk persoon terecht kan met een
klacht. De geloofwaardigheid van bedrijven is erbij gebaat als ze klachten
door een onafhankelijk persoon laten behandelen. Juist als je zelfregulering
een kans wilt geven, moet die onafhankelijkheid er zijn. Juist als je zelfregulering
wilt, moet je een onafhankelijke positie waarborgen, want anders stappen ze
toch weer allemaal naar het College bescherming persoonsgegevens en heeft
de zelfregulering per branche geen enkele zin. Zonder onafhankelijkheid krijgt
de toezichthouder per branche geen positie die gelijkwaardig is aan die van
het College bescherming persoonsgegevens. Wij willen dan ook de onafhankelijkheid
van deze persoon waarborgen analoog aan de wijze waarop ontslagbescherming
is geregeld voor leden van ondernemingsraden en hebben daartoe een amendement
ingediend op artikel 63.De heer Nicolaï (VVD):Waarom zou die onafhankelijkheid bij voorbaat in het geding zijn als er
niet zo'n bijzondere ontslagbescherming zou zijn als bij leden van de ondernemingsraad?
Stel dat het goede doel van mevrouw Wagenaar ertoe zou leiden dat bedrijven
en branches er minder snel toe overgaan om een dergelijke functionaris aan
te stellen. Neemt zij dat dan op de koop toe?Mevrouw Wagenaar (PvdA):Over het laatste kan ik kort zijn. Ik denk dat het bedrijven en branches
alleen maar stimuleert om een onafhankelijk toezichthouder aan te stellen.
Immers, het gaat om een waarborg dat de klachten zorgvuldig worden behandeld.
Mensen vinden het prettig dat er een onafhankelijk persoon is die in direct
contact met het bedrijf staat. Bij het waarborgen van de onafhankelijkheid
sta ik overigens voor suggesties open. Ontslagbescherming is een van die waarborgen.
Een toezichthouder per branche is, wanneer hij op iets stuit wat verbetering
behoeft, de eerstaangewezene om met de branche om de tafel te gaan zitten.
Daarvoor is onafhankelijkheid noodzaak, zowel ten opzichte van de klager als
ten opzichte van de bedrijven zelf. Daarmee wordt de zelfregulering
versterkt.Het moet voor een betrokkene bovendien financieel te dragen zijn als hij
wil opvragen hoe het met zijn gegevens zit. Nu moeten mensen voor hun medische
dossier soms honderden guldens neertellen. De WPR spreekt van een tientje.
De PvdA hecht er zeer aan dat dit bedrag ook in deze wet wordt vastgelegd.
Uitzonderingen daarop kunnen dan slechts bij AMvB worden vastgesteld. Als
mensen zeggen dat dit zoveel werk is, dan wijs ik erop dat wij het wel over
gegevens hebben die in goed ingerichte geautomatiseerde systemen met een klik
op de muis moeten zijn op te vragen. Als dat niet het geval is, ligt dat niet
aan de vraag of aan de doorsnee vragensteller, maar is het systeem gewoon
niet goed ingericht en dan moet daar iets aan gebeuren. Voor een klik op de
muis voor een e-mail of voor een ouderwetse brief met een postzegel is een
tientje meer dan genoeg, vandaar ons amendement op artikel 39.De heer Nicolaï (VVD):Als het reëel is dat er veel meer kosten dan een tientje moeten worden
gemaakt, mogen dan de werkelijke kosten in rekening worden gebracht?Mevrouw Wagenaar (PvdA):In het amendement staat dat er bij AMvB uitzonderingen kunnen worden gemaakt.
Daar moeten dan uiteraard goede argumenten voor zijn. Mijn belangrijkste punt
is dat aan een dergelijk verzoek simpel voldaan kan worden als de geautomatiseerde
systemen goed zijn ingericht. Als dat het geval is, doen zich geen problemen
voor. Ik hoop dat wij in Nederland zover komen. Dit kan zeker als Nederland
een digitale delta wordt.Ter bevordering van de helderheid van de wet moet natuurlijk de normering
erin terug. In het regeerakkoord is afgesproken, de juridisering terug te
dringen. Het schrappen van de normering in artikel 9 door de minister van
Justitie zet de deur wagenwijd open voor juridisering en schept bovendien
onduidelijkheden voor de praktijk. Vandaar dat wij graag het amendement van
D66 hebben ondertekend waarmee wordt beoogd, de normering terug te krijgen
in de wet. Dat zegt ook iets over de kwaliteit van wetgeving. Kwalitatief
goede wetgeving moet een duidelijke normering kennen.Voordat ik mijn betoog afsluit met enkele woorden over de handhaving,
ga ik in op het orgaan dat de handhaving op zich moet nemen. Er komt een nieuw
toezichthoudend orgaan, het College bescherming persoonsgegevens. Wij verwachten
van dit nieuwe orgaan dat het toezicht houdt op de manier waarop bijvoorbeeld
de NMA dat doet en niet dat dit college tegelijkertijd een lobbygroep is en
te pas en te onpas in allerlei fasen van het contact met een bedrijf of instelling
de publiciteit zoekt. Een wettelijke toezichthouder past meer waardigheid
dan wij in het verleden wel eens van de Registratiekamer hebben mogen merken.
Bovendien had deze Kamer een erg grote vrijheid om haar oordelen naar eigen
inzicht in te richten. Dat kon zij overigens niet helpen, maar dit maakte
voor ons behoefte aan een nieuwe, helder toepasbare wet alleen maar duidelijker.Neem bijvoorbeeld het hondenvonnis. De Registratiekamer vond dat de klacht
van een rashondenfokker over wie publiekelijk bekend was gemaakt dat hij pups
met slechte ogen verkocht, terecht was. Daar kun je toch echt verschillend
over denken, zeker als je zo nu en dan graag een gezond hondje wil kopen.
Bovendien moeten wij voorkomen dat straks malafide fokpraktijken niet eens
meer in de krant mogen komen. Dit maakt duidelijk dat er een normering in
de wet opgenomen moet worden, want dan kan een heldere afweging gemaakt worden.
In het genoemde voorbeeld moeten de belangen van degenen die pups kopen voorop
staan in plaats van de belangen van de fokker.Het functioneren van de huidige Registratiekamer mag echter nooit leidraad
zijn om in deze nieuwe wet het toezicht dan maar wat losser te formuleren.
De nieuwe wet heeft volgens de PvdA alleen zin als er een goed toezicht op
de naleving in is opgenomen. Het schrappen van de bestuurlijke boete vinden
wij dan ook onterecht. Naast het zware instrument van de bestuursdwang blijft
dan immers alleen nog maar de schandpaal over – de publiciteit –
als handhavingsinstrument voor het nieuwe college. Dat is ons iets te willekeurig.
Het kan bovendien ongerichte schadelijke gevolgen voor bedrijven met zich
brengen. De bestuurlijke boete – wat ons betreft, is die maximaal ƒ
10.000 – is een keurig proportioneel handhavingsinstrument voor een
onafhankelijk opererend toezichtsorgaan.Mevrouw Halsema (GroenLinks):De door u genoemde hoogte van de bestuurlijke boete wijkt af van het maximum
dat in ons amendement is opgenomen. Weet u dat de bestuurlijke boete dan dezelfde
is als de strafrechtelijke boete?Mevrouw Wagenaar (PvdA):Daar ben ik van op de hoogte. Dat lijkt mij met het oog op de afhandeling
juist een voordeel. Bij de bepaling ervan hebben wij uiteraard gekeken naar
de hoogte van boetes in andere bestuurlijke trajecten. Die verschillen nogal
in Nederland. Bij het maximum van ƒ 10.000 gaat het om echt zware overtredingen
in een situatie waarin gegevens handel zijn geworden en er met gebruik maar
ook misbruik van gegevens veel geld kan worden verdiend. Ik vind ƒ
10.000 dan een terecht bedrag.Mevrouw Halsema (GroenLinks):Het praktisch effect hiervan is dat het onderscheidend criterium tussen
de bestuurlijke en strafrechtelijke boete verdwijnt. Ik zal in mijn termijn
met een voorbeeld komen. Dat kan betekenen dat werkgevers gaan wachten tot
de strafrechter ingrijpt, omdat ze voor de bestuurlijke boete niet meer zo
bang hoeven te zijn.Mevrouw Wagenaar (PvdA):Voorzitter! Ik zal met belangstelling kennisnemen van de termijn van mevrouw
Halsema. Ik denk echter dat voor werkgevers, bedrijven of instellingen die
in de fout gaan, de bestuursrechtelijke weg veel eenvoudiger is om te gaan
en veel minder ingrijpend dan het voor de strafrechter komen te staan en eventueel
een strafblad krijgen. Dat heeft niet alleen met de hoogte van de boete te
maken.Mevrouw Halsema (GroenLinks):U vergeet dan dat strafrechtelijke vervolging niet zo vaak plaatsvindt.Mevrouw Wagenaar (PvdA):U geeft mij nu nog een extra argument in handen. Omdat het OM heeft gezegd
dat het strafrecht ultimum remedium is en dit punt bij het OM geen prioriteit
heeft, moeten we voor handhaving eenzelfde instrument met eenzelfde
hoge boete via bestuurlijke weg regelen.Voorzitter! De bestuurlijke boete van ƒ 10.000 is een keurig, proportioneel
handhavinginstrument voor een onafhankelijk opererend toezichtorgaan. Zonder
deze vorm van handhaving wordt de wet teveel een wassen neus en ontstaat er
bovendien teveel ruimte voor handhaving middels de publiciteit. Het is de
vraag of dat de juiste weg is. De PvdA zegt: openbaar handhaven via het boete-instrument:
ja, maar via louter persberichten: nee.Zonder bestuurlijke boete blijft over het strafrecht als ultimum remedium.
Het OM heeft duidelijk gemaakt aan opsporing op dit vlak geen prioriteit te
willen geven. Bovendien zit de expertise op dit punt bij de toezichthoudende
instantie, het College bescherming persoonsgegevens. Het is dan ook logisch
om dit college een instrument voor handhaving in handen te geven. Overigens
wil ik graag van het kabinet weten welke wet van toepassing is als er zwaar
misbruik wordt gemaakt van persoonsgegevens. Kan de minister van Justitie
zeggen of dan bijvoorbeeld de Wet economische delicten van toepassing kan
zijn of voor dit doel kan worden aangepast? Nogmaals, gegevens zijn handel
geworden en het gevaar van grof misbruik ligt op de loer.Voorzitter! Het moge duidelijk zijn dat de wet op een behoorlijk aantal
punten aanscherping en verduidelijking behoeft. Wat begon met een heldere
EU-richtlijn is geëindigd in de verwarrende brij van een te dikke memorie
van toelichting. Iedereen, burgers en bedrijven, krijgt straks met deze wet
te maken. Doorzichtigheid en toepasbaarheid voor de praktijk zullen voor ons
dan ook de uiteindelijke criteria zijn bij de beoordeling van deze wet.De heer Nicolaï (VVD):Voorzitter! Ik sluit aan bij de laatste woorden van Mevrouw Wagenaar over
de heldere richtlijn die weer gezocht moet worden. Vervolgens begrijp ik het
niet meer. Ik heb tien amendementen van mevrouw Wagenaar geteld. Een deel
daarvan heeft betrekking op nadere invulling, aanscherping en normering. Dat
zijn allemaal toevoegingen bovenop de minimumnorm van de richtlijn. Hoe kan
mevrouw Wagenaar dat rijmen met de opmerking dat we die helderder, eenvoudiger
richtlijn moeten volgen?Mevrouw Wagenaar (PvdA):Voorzitter! Nadere invulling maakt deze wet helderder en duidelijker.
Ik heb dat in mijn betoog steeds gezegd. De heer Nicolaï zegt dat de
richtlijn helder is. Wij vinden ook dat dat op een aantal punten het geval
is. Maar daarna ga je die richtlijn per land invullen. Toen kregen wij die
waanzinnig dikke memorie van toelichting. Deze schept erg veel onhelderheid.
De amendementen van mijn partij zijn erop gericht om helderheid in de wet
te creëren voor al diegenen, burgers en bedrijven die met de wet te maken
krijgen. Dat is iedereen. De aanscherping is gericht op het helder krijgen
van de wet en het terugdringen van juridisering.De heer Nicolaï (VVD):U noemt het aanscherping. Heeft u zich rekenschap gegeven van de consequentie
van uw tien amendementen voor de gehele wet, de positie van Nederland en het
regelen van privacy hier ten opzichte van andere landen binnen Europa, die
de richtlijn op een aantal punten misschien minder aangescherpt uitleggen?Mevrouw Wagenaar (PvdA):Volgens mij is de consequentie hiervan dat er in Nederland een meer heldere
praktijk ontstaat en dat alle andere EU-landen die hun eigen wet nog niet
hebben geïmplementeerd – Nederland is lang niet de enige –
wellicht een voorbeeld kunnen nemen aan de praktijk die wij vervolgens gaan
ontwikkelen.De heer Nicolaï (VVD):Mijn vraag betrof niet de helderheid, maar de aanscherping. Zou mevrouw
Wagenaar het bezwaarlijk vinden als Nederland met alle amendementen die zij
heeft ingediend, verder ging dan andere landen?Mevrouw Wagenaar (PvdA):Ik zou daar absoluut geen bezwaar tegen hebben. Wat de heer Nicolaï
"verder gaan" noemt, noem ik "helderheid creëren". Volgens mij kunnen
buurlanden daar geen enkel bezwaar tegen hebben. Integendeel, Nederland zal
een goed voorbeeld stellen.De heer Nicolaï (VVD):Mevrouw Wagenaar vindt het dus niet bezwaarlijk dat Nederland het strenger
regelt dan buurlanden?Mevrouw Wagenaar (PvdA):Wat de heer Nicolaï "strenger" noemt, noem ik "helderder". Het is
een kwestie van interpretatie. Ik denk dat bedrijven beter kunnen werken met
hetgeen ik "strenger" noem. Bovendien zullen burgers hierdoor een beter inzicht
krijgen in de wet. Daar gaat het de PvdA om.Mevrouw Halsema (GroenLinks):In 1971 kondigde de Nederlandse overheid een volkstelling aan. Wat volgde
was een groot maatschappelijk debat, en Nederland was in rep en roer. Volgens
velen dienden Nederlandse burgers hun medewerking niet te verlenen aan een
initiatief dat naar totalitarisme zweemde. Big Brother zou Nederland binnentreden.
Het kan verkeren. Nu zendt een commerciële omroep dagelijks een programma
uit waarin Nederlandse burgers vrijwillig al hun gangen, tot en met hun meest
persoonlijke handelingen, laten nagaan. Het programma Big Brother –
Orwell noch de Nederlandse burger uit 1971 had dit kunnen denken – is
inmiddels een pastiche geworden.In 1994 verscheen een themanummer van het tijdschrift Justitiële
verkenningen van het WODC, getiteld "Nut en risico van persoonsregistratie".
De verschillende auteurs, en niet de minsten, keren zich gezamenlijk tegen
de dan nog nieuwe ontwikkeling van de koppeling van gegevensbestanden. Het
koppelen van bestanden betekent naar hun idee een schending van de "informationele
privacy", ofwel het zonder toestemming gebruik maken van persoonsgegevens.
Het kan verkeren.In 1999 is het koppelen van gegevensbestanden een veel vanzelfsprekender
aangelegenheid geworden, waarbij een groot deel van de burgers de schouders
bijna onverschillig ophaalt. Je hoort bestuurders of werkgevers regelmatig
klagen dat Nederland in zijn hang naar privacy zou zijn doorgeschoten. Elke
bestuurlijke ingreep, elke bedrijfsmatige handeling zou worden gefnuikt door
een overspannen angst dat persoonlijke gegevens van burgers door het loket
of over de toonbank zouden gaan. Uit de voorbeelden die ik zojuist naar voren heb gebracht, blijkt dat dergelijke klachten correctie verdienen.
De afgelopen decennia hebben er grote verschuivingen plaatsgevonden in de
mate waarin derden toegang hebben tot onze persoonsgegevens. De Nederlandse
burger wordt in zijn algemeenheid door de autoriteiten, welke dan ook, beter
herkend, gemakkelijker getraceerd en gevolgd. Dit is niet per se slecht. Tegenover
een grotere toegang van de overheid tot de privé-levens van burgers
staat vaak, maar niet altijd, dat de belangen van burgers efficiënter
en daarmee effectiever kunnen worden gediend.Voor mijn fractie staat voorop dat dit wetsvoorstel moet worden beoordeeld
in het licht van de grote verschuivingen in de afgelopen decennia, van de
grotere greep die autoriteiten hebben gekregen op de persoonlijke gegevens
van burgers, dankzij technologische veranderingen en veranderende normen over
de grenzen van de privé-sfeer. Wij wijzen deze ontwikkeling niet zonder
meer af, maar vinden ook niet dat kritiekloos kan worden voortgegaan op een
weg van toenemende inmenging. De kwaliteit van de samenleving is gediend met
een doelmatig bestuur en met bijvoorbeeld de bestrijding van criminaliteit.
Van burgers mag loyaliteit hieraan worden verwacht, ook als dat het afgeven
van persoonlijke gegevens betekent. Maar hiertegenover staat dat wij ons moeten
blijven realiseren dat de zorgvuldige omgang met persoonsgegevens rechtstreeks
verbonden is met belangrijke rechtstatelijke begrippen, zoals de individuele
vrijheid en het burgerschap. Niet voor niets is het recht op eerbiediging
van de persoonlijke levenssfeer verankerd in internationale verdragen en in
de Grondwet.In dit licht is ons oordeel over de nieuwe wet tweeledig. Als het gaat
om de bescherming van persoonsgegevens kent deze wet een aantal aanzienlijke
verbeteringen ten opzichte van de bestaande wet. Ik noem het recht op verzet
en de intrede van de functionaris, waarbij wij overigens de toevoegingen van
de leden Wagenaar en Scheltema om zijn rechtspositie verder te versterken,
zeer noodzakelijk vinden. Het beschermen van de rechtspositionele onafhankelijkheid
van de functionaris vinden wij ook passen bij het initiatief dat minister
Peper inmiddels mede op ons verzoek heeft genomen om de klokkenluider wettelijke
bescherming te bieden. Een andere verbetering ten opzichte van de bestaande
wet is dat de dwangmiddelen die voorheen aan de Registratiekamer waren toegekend,
nu aan het College bescherming persoonsgegevens worden toegekend. Er zijn
overigens nog andere verbeteringen. De belangrijkste vooruitgang is wellicht
de stap die met de wet wordt gezet naar uniformiteit in het Europese beleid
ten aanzien van de bescherming van de persoonsgegevens. Want zoals in 1994
de koppeling van bestanden een hot issue was, zo verdient vandaag de dag met
name de internationale uitwisseling van gegevensbestanden alle aandacht.Maar deze wet draagt ook nieuwe risico's in zich voor de bescherming van
de persoonsgegevens. Deze liggen deels in de inhoud van de wet en de daaraan
ten grondslag liggende Europese richtlijn. Ik noem bijvoorbeeld het verzwakken
van de risicoaansprakelijkheid, het verzachten van de meldingsplicht en de
afschaffing van de reglementsplicht voor de publieke sector. Deels liggen
deze nieuwe risico's in de gebrekkige kwaliteit van delen van de wet. Hierover
is door alle vorige sprekers het een en ander gezegd. Ik noem hier het grote
aantal open normen, waardoor de materiële bescherming van de persoonsgegevens
zich aan de controle van de wetgever dreigt te onttrekken en de rechtszekerheid
van burgers in het geding komt. Maar ik denk ook aan de ontoegankelijkheid
van de wet waardoor burgers benadeeld zijn in hun mogelijke behoefte geïnformeerd
te raken over de bescherming van hun persoonsgegevens. De wet kent een gelaagde
en ingewikkelde structuur van algemene en bijzondere bepalingen, van verboden
met uitzonderingen en plichten met vrijstellingen, waardoor de wet moeilijk
te doorgronden is. Dit wordt nog eens verergerd door de introductie van nieuwe
juridische begrippen op een aantal plaatsen in de wet, die in het Nederlandse
recht geen precedent kennen.De wet kent een moeizame procedure. De Kamer heeft vaker laten weten niet
erg tevreden te zijn over de kwaliteit van de wet. De minister heeft hierop
gereageerd door aan de oorspronkelijke wet drie nota's van wijziging toe te
voegen. Tijdens het wetgevingsoverleg heb ik me al een opmerking gepermitteerd
over de achtergrond van een enkele nota van wijziging. Uit de definitieve
wetstekst zijn redactionele onvolkomenheden inmiddels verwijderd. Toch meen
ik te mogen concluderen dat VNO-NCW al met al – nu parafraseer ik de
organisatie uit een van de nota's van wijziging – weinig aanleiding
heeft te betwijfelen of het nu voorliggende wetsvoorstel te restrictief zal
uitwerken.Inmiddels is de uiteindelijke termijn voor invoering die in de Europese
richtlijn is gesteld, ruim een jaar verstreken. De dreiging van een boete
wordt realistisch en dat plaatst ons bij de behandeling van de wet in een
klem. Dat is vervelend omdat de wet uitgebreide en nauwkeurige aandacht verdient.In de memorie van toelichting geeft de minister een algemene karakterisering
van de wet. Daarin stelt hij: "de wet vormt een nadere normering van wat voor
de publieke sector uit hoofde van algemene beginselen van behoorlijk bestuur
geldt, terwijl het in de private sector gaat om een precisering van wat private
partijen uit hoofde van maatschappelijke zorgvuldigheid jegens elkaar zijn
verschuldigd".Op deze twee belangrijkste karakteristieken van de wet concentreert zich
mijn commentaar in deze eerste termijn en ik behandel de wet daarbij, evenals
de vorige sprekers, artikelsgewijs. Ik doe dit wel in grote stappen, waarbij
ik vooral aandacht besteed aan de amendementen die door mijn fractie zijn
ingediend.Ik richt mij als eerste op artikel 8, onder a. Dit artikel geeft de algemene
voorwaarden waaraan voldaan moet zijn voor de verwerking van persoonsgegevens.
Als gegevens worden verwerkt zonder dat het om een of andere reden noodzakelijk
is, dient de betrokkene daarvoor ondubbelzinnig zijn toestemming te hebben
gegeven. Wij hebben moeite met het dubbelzinnige karakter van het woord "ondubbelzinnig".
In de memorie van toelichting wordt namelijk gesteld dat bij de verantwoordelijke
elke twijfel dient te zijn uitgesloten over de vraag of betrokkene zijn toestemming
heeft gegeven. In antwoord op de schriftelijke vragen stelt de minister echter
dat een expliciete wilsuiting niet noodzakelijk is; het hoeft enkel ondubbelzinnig
te blijken uit het gedrag. Zonder expliciete wilsverklaring
is er – dat stel ik hiertegenover – altijd ruimte voor enige twijfel
over de toestemming van de betrokkene. Is de minister het hierover met mij
eens en is hij het ook met mij eens dat deze twijfel dient te worden uitgesloten?
Naar onze overtuiging biedt de term "uitdrukkelijke toestemming" de noodzakelijke
waarborgen. Bovendien vinden wij het de vraag of het wenselijk is om een nieuwe
term als "ondubbelzinnig" in ons recht te introduceren, die bij de uitvoering
van de wet tot onduidelijkheid en verschillen in interpretatie kan leiden.De minister beroept zich op een letterlijke weergave van de richtlijn,
maar in de memorie van toelichting is aangegeven dat er een bandbreedte bestaat
bij de interpretatie van de richtlijn. Wij denken dat het ietsje meer dat
wij bij amendement voorstellen, zich goed verhoudt tot de richtlijn. Misschien
zelfs wel beter, omdat in de richtlijn wordt gesteld dat elke twijfel over
toestemming van de betrokkene dient te worden uitgesloten.In artikel 9 zijn op dringend verzoek van VNO-NCW de criteria voor verenigbaar
gebruik weggevallen. Tijdens het eerdere wetgevingsoverleg heb ik erop gewezen
dat mijn fractie dit zeer onwenselijk vindt, omdat er nu sprake is van een
"open norm", waarmee de rechter nog alle kanten op kan. Ik ben blij met het
amendement van de leden Scheltema en Wagenaar op dit punt en ik ben zeer benieuwd
naar de reactie van de minister.Ik maak een sprong naar de verwerking van de bijzondere persoonsgegevens,
waarover ik bij interruptie al iets heb gezegd. Mijn fractie blijft het een
vreemde stijlfiguur vinden dat de verwerking van erfelijke gegevens is ondergebracht
bij de gezondheidsgegevens in artikel 21, vierde lid. Zoals de minister zelf
ook zegt, heeft ontheffing van het verbod op de verwerking van erfelijke gegevens
een bredere werking dan alleen het zwaarwegend geneeskundig belang. Ook in
het kader van strafvorderlijk onderzoek kan ontheffing plaatsvinden. Omwille
van de zorgvuldigheid van de wet vinden wij dat aan de erfelijke gegevens
een apart artikel gewijd had moeten worden. De minister heeft ons er niet
van kunnen overtuigen waarom hij daarvan afziet. Graag hoor ik daarop een
toelichting.Artikel 22 handelt over strafrechtelijke persoonsgegevens. Hierover maak
ik een aantal opmerkingen. In het eerste lid wordt bepaald dat strafrechtelijke
persoonsgegevens uitsluitend mogen worden verwerkt door organen die krachtens
de wet zijn belast met de toepassing van het strafrecht. Hierop worden in
de daarop volgende leden een aantal uitzonderingen gemaakt.Overigens maakt dit eerste lid naar mijn inzicht het amendement van de
heer Rietkerk op stuk nr. 24 overbodig, omdat het de bijzondere bevoegdheden
van de overheid regelt. Ik begrijp niet waarom daarvoor een apart artikel
moet worden toegevoegd.De heer Rietkerk (CDA):Het overheidsdomein is een van de twee domeinen die ik heb onderscheiden.
Politie en justitie worden hier expliciet genoemd. Als je wijkgericht, integraal
veiligheidsbeleid wil voeren waarbij jeugdwelzijnsinstellingen betrokken zijn,
worden er nu door codering eigenlijk illegaal gegevens uitgewisseld om te
voorkomen dat jongeren ontsporen. De strekking van mijn amendement is om die
relatie te leggen. Het gaat niet alleen om politie en justitie.Mevrouw Halsema (GroenLinks):Ik wil graag van de minister horen of artikel 22, eerste lid, niet toereikend
is, want ik denk dat dit precies daarop ziet. Ik blijf voorlopig bij mijn
stelling dat u een overbodig amendement hebt ingediend.In lid 2 van artikel 22, sub b, mag de verantwoordelijke voor eigen gebruik
strafrechtelijke persoonsgegevens verwerken ter bescherming van zijn belangen
"voorzover het gaat om strafbare feiten die jegens hem of jegens personen
in zijn dienst zijn of mogelijk zullen worden gepleegd". Dat de verantwoordelijke
strafbare feiten registreert van betrokkene die zijn gepleegd tegen hem of
zijn personeel, kan ik mij wel voorstellen. Maar waar ligt de grens bij de
frase "mogelijk zullen worden gepleegd"? Op welke grond bepaalt een bedrijf
of iemand mogelijk een strafbaar feit jegens hem zal plegen? Mag een bedrijf
het strafrechtelijk verleden van betrokkene registreren, terwijl het zelf
nooit met dat strafrechtelijk verleden te maken heeft gehad? Hoelang wordt
een ex-gestrafte dan achtervolgd door zijn verleden? Mijn fractie betwijfelt
of er dan nog een zorgvuldige afweging plaatsvindt tussen het belang van resocialisatie,
een algemeen belang, en het belang van bescherming van het bedrijf tegen criminaliteit.
Voor het bedrijf zal het eigenbelang altijd zwaarder wegen. Naar ons idee
legitimeert het bedrijfsbelang hier onvoldoende de mate waarin de privacy
van de betrokkene op de tocht komt te staan. De minister heeft eerder in de
stukken geargumenteerd dat concurrentie tussen bedrijven uitsluiting van betrokkene
zal weten te voorkomen. Naar mijn idee zou het argument wel eens in tegengestelde
richting kunnen werken. De concurrentie tussen bedrijven in goede naam en
imagebuilding, om maar een goed Nederlands woord te gebruiken, bewerkstelligen
naar het idee van mijn fractie juist de uitsluiting. Wij zijn hierover zeer
verontrust en hebben dan ook op dit punt een amendement ingediend. Graag wil
ik de reactie van de minister hierop horen.Dan wil ik de aandacht vestigen op nog een onderdeel van artikel 22, namelijk
lid 4, sub c. Dit lid biedt een uitzondering op het verbod om strafrechtelijke
gegevens te verwerken indien passende en specifieke waarborgen zijn getroffen
en het college vooronderzoek heeft verricht. Wij vinden dit erg vaag en zouden
graag van de minister hierop een uitgebreide toelichting krijgen. Het lijkt
er nu namelijk op dat het college deze waarborgen zelf geheel kan invullen.
Het lijkt ons eerlijk gezegd wenselijker dat de overheid onafhankelijk van
het individuele geval algemene richtlijnen stelt. Het ministerie heeft uiteindelijk
naar ons idee een bijzondere verantwoordelijkheid daar waar het gaat om de
bescherming van strafrechtelijke persoonsgegevens, zeker als die ten behoeve
van derden worden verwerkt. Wij zouden wensen dat de minister In plaats van
het geheel over te laten aan het College bescherming persoonsgegevens, in
de lagere regelgeving criteria opneemt aan de hand waarvan het college jurisprudentie
kan ontwikkelen. Zojuist heb ik het amendement gezien van het lid Nicolaï.
Uit mijn betoog volgt dat dit mijn fractie zeer aanspreekt. Ik ben zeer benieuwd
naar de reactie van de minister op dit punt. In de stukken hamert de minister op consumer empowerment. In goed Nederlands
betekent dat volgens mij het van rechtswege bewapenen van de consument. Dat
vormt ook de achtergrond van de artikelen 33 en 34 in de voorgestelde wet.
Het gaat dan om de informatie die aan de betrokkene wordt verstrekt. Zowel
in de richtlijn als in de wet wordt uitgegaan van een evenwicht tussen het
belang van privacy en het belang van registratie. Om dit evenwicht te kunnen
bewaren, is het noodzakelijk dat de betrokkene wiens gegevens worden bewerkt,
op de hoogte is van de bewerking en tevens van de mogelijkheid daartegen te
ageren. Zonder deze waarborg kan er geen goed evenwicht bestaan. In het tweede
lid van respectievelijk artikel 33 en artikel 34 wordt gesteld dat de verantwoordelijke
zijn identiteit en het doel van de registratie bekend maakt aan de betrokkene.
Volgens mijn fractie zou het veel zorgvuldiger zijn om de verantwoordelijke
te verplichten daarbij in één adem te vermelden dat de betrokkene
het recht heeft op verzet. Deze expliciete aanvulling lijkt ons beter dan
maar te hopen dat de verantwoordelijke het recht van verzet opvat als te verstrekken
nadere informatie als bedoeld in het derde lid van beide artikelen.Om het recht van verzet effectief te kunnen uitoefenen, dient de betrokkene
tijdig op de hoogte te zijn van de registratie van zijn persoonsgegevens.
In artikel 33 is dat goed geregeld. Daar staat dat de betrokkene op de hoogte
dient te zijn vóór de verkrijging, maar door artikel 34, eerste
lid, sub b, wordt het onderscheid heel groot tussen de verwerking van persoonsgegevens
die direct van betrokkene zijn verkregen en de verwerking van gegevens die
buiten betrokkene om via derden zijn verkregen. Betrokkenen kunnen in het
laatste geval zelfs pas op het moment van verstrekking aan derden op de hoogte
raken van de registratie. In de ogen van mijn fractie is dat vreemd en schept
dat onnodige rechtsongelijkheid. Je zou juist kunnen stellen dat mensen nog
meer behoefte hebben aan bescherming als hun persoonsgegevens buiten hen om,
dus ook buiten hun wil, zijn verkregen. Als zij pas worden geïnformeerd
bij verstrekking aan derden, is het te laat om deze verstrekking via het recht
van verzet te voorkomen. Graag wil ik van de minister horen waarom hij er
niet voor heeft gekozen om artikel 34, lid 1, sub a, over het op de hoogte
brengen van alle gevallen op het moment van vastlegging, in zijn geheel van
toepassing te laten zijn.Nu kom ik op de sancties. Mijn fractie heeft een amendement op de bestuurlijke
boete ingediend waarbij wij met opzet de oorspronkelijke artikelen opnieuw
in de wetstekst introduceren. Wij vinden namelijk dat het oorspronkelijke
systeem van bestuursrechtelijke middelen voor het college om de naleving van
de wet te kunnen garanderen uit evenwicht is geraakt door het schrappen van
de bestuurlijke boete. Het college kan weliswaar bestuursdrang toepassen om
de naleving alsnog af te dwingen, maar kan geen sancties opleggen die organisaties
bij voorbaat prikkelen om verwerking bij het college te melden. Bestuursboete
als sanctie doet ook recht aan de bepaling van de Europese richtlijn dat de
lidstaten passende maatregelen dienen te nemen om de onverkorte toepassing
van de bepalingen van deze richtlijn te garanderen. De richtlijn stelt voorts
dat de toezichthoudende autoriteit moet kunnen beschikken over effectieve
bevoegdheden om in te grijpen. Voor de naleving van een administratieve plicht
vinden wij strafrechtelijk ingrijpen minder geschikt. Bovendien hebben wij
de praktijk aan onze kant aangezien vervolging tot nu toe nooit is ingesteld.Wat betreft de effectiviteit heeft bestuursrechtelijke handhaving ook
de voorkeur. Zoals in de oorspronkelijke memorie van toelichting wordt gesteld,
verschilt de maximum hoogte van de boete niet wezenlijk van de boete die langs
strafrechtelijke weg kan worden opgelegd. In het strafrecht is de boete wel
hoger bij opzettelijk niet naleven van de bepalingen. Dit maakt dat wij dus
ook afwijken van het amendement dat is ingediend door de leden Wagenaar en
Scheltema, want wij vinden namelijk dat dit amendement zich slecht verhoudt
tot de notie dat het strafrecht als sluitstuk van de handhaving dient te fungeren.
Eerst de middelen van het college en als zelfs de boete wordt geriskeerd omdat
men opzettelijk de regels niet wil naleven, resteert een strafrechtelijke
aanpak met een zwaardere boete of eventueel gevangenisstraf. Ingeval de overtreder
zich in het buitenland bevindt, is de strafrechtelijke aanpak ook onontbeerlijk.
Bestuurlijke en strafrechtelijke aanpak kunnen uiteindelijk elkaars complementen
vormen. En – en daarin verschilt ons amendement ook van dat van de leden
Wagenaar en Scheltema – de minister kan beleidsregels stellen om deze
afstemming in sancties te vervolmaken. Aan de hand van een voorbeeld zou ik
het belang van die beleidsregels willen illustreren. Recente perikelen rond
de Arbowet laten zien hoe belangrijk namelijk afstemming via een beleidslijn
is. De Arbowet kent ook de mogelijkheid van de bestuurlijke boete, maar daar
waren de bestuurlijke boeten hoger dan de strafrechtelijke boeten. Daarmee
is de praktijk ontstaan dat werkgevers de vervolging door het openbaar ministerie
afwachten, omdat dit aantrekkelijker voor hen uitvalt. Als gevolg hiervan
zijn in het overleg tussen het openbaar ministerie en de Arbeidsinspectie
de boeten met 80% gereduceerd en is er beleid opgesteld op basis waarvan de
Arbeidsinspectie in grote lijnen handelt. Met andere woorden: dit voorbeeld
illustreert dat het kunnen opstellen van beleidsregels van belang is, niet
alleen voor het bewaren van de rechtseenheid in het recht, maar ook uit een
oogpunt van rechtszekerheid.Mevrouw Scheltema-de Nie (D66):De beleidsregels zijn niet voor niets uit het amendement van mevrouw Wagenaar
en mijzelf gehaald. Wij zijn onder de indruk geraakt van de zware kritiek
van de Raad van State. Die zegt dat aard en omvang van een boete bepalend
is. Een minister moet daar niet met beleidsregels tussendoor kunnen komen.
Daar is de rechter niet aan gebonden. De beleidsregels zijn niet bindend zoals
bijvoorbeeld een algemene maatregel van bestuur. Daardoor krijg je conflicterende
regels naast elkaar. Aan de ene kant beleidsregels, eventueel van de minister,
en aan de andere kant de uitspraak van de rechter die daaraan niet volledig
gebonden is. Dat is het probleem.Mevrouw Halsema (GroenLinks):Ik leg de nadruk op een ander onderdeel, namelijk het bewaren van de eenheid
van het recht. Daarom vind ik het stellen van beleidsregels wel van belang.Mevrouw Scheltema-de Nie (D66):Het gaat hier niet om eenheid van het recht, maar om de concrete toepassing.
Op welke hoogte moet een boete worden opgelegd. Dit is volledig ter toetsing
van de rechter. Aard en omvang, proportionaliteit, daar gaat het om.Mevrouw Halsema (GroenLinks):Ik denk dat wij hierover gewoon van mening verschillen.Tegenover toenemende inmenging in het privé-leven van burgers hoort
toenemende bescherming te staan. Mijn fractie vindt versterking van de positie
van het college als countervailing power tegenover een toenemende verwerking
en uitwisseling van persoonsgegevens terecht. In de memorie van toelichting
wordt verwezen naar het Duitse recht, dat het beginsel van informationele
zelfbeschikking kent. De minister wijst dit beginsel af. In een periode waarin
informatie macht geeft en informatie over personen deze macht nog eens vergroot,
is voor dit rechtsbeginsel toch wel iets te zeggen. De minister wijst het
af omdat bescherming van de persoonlijke levenssfeer in de Grondwet niet hoger
staat dan andere grondrechten. Hiertussen hoort een afweging plaats te vinden.Je zou kunnen stellen, dat juist vanwege de nieuwe machtsverhoudingen
in een informatiesamenleving er misschien op termijn gepleit zou moeten worden
voor opname van het beginsel van informationele zelfbeschikking in het Nederlandse
recht. Graag zou ik eens van de minister horen wat hij vindt van deze suggestie,
om op termijn na te gaan wat de mogelijkheden zijn van opname van dit rechtsbeginsel.De algemene beraadslaging wordt geschorst.De voorzitter:De ministers zullen morgen antwoorden.De vergadering wordt van 13.20 uur tot 14.10 uur geschorst.De voorzitter:De ingekomen stukken staan op een lijst die op de tafel van de griffier
ter inzage ligt. Op die lijst heb ik voorstellen gedaan over de wijze van
behandeling. Als aan het einde van de vergadering daartegen geen bezwaren
zijn ingekomen, neem ik aan dat de Kamer zich met de voorstellen heeft verenigd. 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/h-tk-19992000-1689-1714.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl