Behandeling van het wetsvoorstel Wijziging van de Ziekenfondswet in verband met wijzigingen met betrekking tot de financiering van ziekenfondsen (maximering reserves ziekenfondsen) (26368)
Staten-Generaal — Handelingen 
Datum: 2014-07-10 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Handeling 1999-2000, pag. 1889-1905

 
 
 

Handeling

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Vergadernummer
Datum vergadering

01-12-1999

Tweede Kamer der Staten-Generaal

1999-2000

nr. 25, pagina 1889-1905

23-11-1999

 

 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties over kamerdossier

Kamerdossier 26368Toon publicaties die dit dossier behandelen

 
 
 Publicaties in vergadering

Stemmingen over 16 moties, ingediend bij de behandeling van het wetsvoorstel Vaststelling van de begroting van de uitgaven en de ontvangsten van het Ministerie van Volkshuisvesting, Ruimtelijke Ordening en Milieubeheer (XI) voor het jaar 2000 (26800 XI): - de gewijzigde motie-Biesheuvel over investeringsprogramma voor de sociale huursector (26800 XI, nr. 32); - de gewijzigde motie-Biesheuvel over de gemeentelijke ISV-ontwikkelingsprogramma's (26800 XI, nr. 14); - en 14 andere moties (26800 XI en 26391, nr. 8)Pagina 1866-1867
Stemmingen in verband met het wetsvoorstel Wijziging van de Wet beheer rijkswaterstaatswerken en van enige andere wetten in verband met de rijksrivieren (26584)Pagina 1867-1867
Stemmingen in verband met het wetsvoorstel Regels inzake de bescherming van persoonsgegevens (Wet bescherming persoonsgegevens) (25892), en over: - de gewijzigde motie-Rietkerk over de te verwachten kosten (25892, nr. 34); - de motie-Nicolaï c.s. over privacy enhancing technologies (25892, nr. 31)Pagina 1867-1869
Stemmingen in verband met het wetsvoorstel Verbetering van een aantal wetten (Veegwet SZW 1999) (26722)Pagina 1865-1866
Vragen van het lid Stellingwerf aan de minister van LNV over diens opmerkingen dat massalandbouw maar naar lagekostenlanden moet vertrekken (mondelinge vragenuur)Pagina 1853-1859
Regeling van werkzaamheden (dinsdag 23 november 1999)Pagina 1864-1865
Debat naar aanleiding van een algemeen overleg op 13 oktober 1999 over de reikwijdte van taken en bevoegdheden van de Algemene Rekenkamer (24479)Pagina 1879-1883
Stemming over een motie, ingediend tijdens de interpellatie-Kamp: de motie-Kamp over de toestroom in EU-verband (26891, nr. 1)Pagina 1867-1867
Presentie en opening (dinsdag 23 november 1999)Pagina 1853-1853
Behandeling van het verslag van een algemeen overleg over geweld op scholen (26800 VIII, nr. 4)Pagina 1869-1874
Vragen van het lid Lambrechts aan de staatssecretaris van Onderwijs, Cultuur en Wetenschappen, over de scholierenstaking over de tweede fase en het studiehuis (mondelinge vragenuur)Pagina 1859-1864
Debat naar aanleiding van een algemeen overleg op 4 november 1999 over cultuur als confrontatie (26591)Pagina 1874-1879
Lijst van ingekomen stukken, met de door de voorzitter terzake gedane voorstellen (dinsdag 23 november 1999)Pagina 1905-1906
Debat naar aanleiding van een algemeen overleg op 10 november 1999 over baggerproblematiek (26401)Pagina 1883-1889
Stemmingen in verband met het wetsvoorstel Wijziging van de Wet assurantiebemiddelingsbedrijf teneinde het begunstigingsverbod te doen vervallen (25507)Pagina 1867-1867
Stemmingen in verband met het wetsvoorstel Vaststelling van de begroting van de uitgaven en de ontvangsten van het Ministerie van Volkshuisvesting, Ruimtelijke Ordening en Milieubeheer (XI) voor het jaar 2000 (26800 XI)Pagina 1866-1866
Stemmingen in verband met het wetsvoorstel Wijziging van de Wet assurantiebemiddelingsbedrijf naar aanleiding van het project Marktwerking, Deregulering en Wetgevingskwaliteit, alsmede naar aanleiding van een evaluatie van de doelmatigheid van de wet (26531)Pagina 1867-1867
Behandeling van het wetsvoorstel Wijziging van de Ziekenfondswet in verband met wijzigingen met betrekking tot de financiering van ziekenfondsen (maximering reserves ziekenfondsen) (26368)Pagina 1889-1905

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 85 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
Aan de orde is de behandeling van:het wetsvoorstel Wijziging
van de Ziekenfondswet in verband met wijzigingen met betrekking tot de financiering
van ziekenfondsen (maximering reserves ziekenfondsen) (26368).De algemene beraadslaging wordt geopend.De heer Oudkerk (PvdA):Mevrouw de voorzitter! Ik heb de Handelingen van de afgelopen jaren erop
nagekeken, en vanaf 1995 was het of de heer Van Boxtel, die toen namens D66
het woord voerde over de volksgezondheid, of ikzelf die de reserves van de
ziekenfondsen en de particuliere ziektekostenverzekeraars aanhaalde met de
vraag of daar niet iets aan gedaan kon worden. Welnu, het is zover. De vraag
is echter of het voldoende is.Dit wetsvoorstel kan en zou heel simpel moeten zijn. De ziekenfondsen
innen de premies en doen de uitgaven. Zij hebben een verantwoorde reserve
om tegenslagen op te vangen en om premiestijgingen of premieschommelingen
te voorkomen. Alles wat er overblijft, is te veel geïnde premie en dient
dus terug te vloeien naar de burger, hetzij in de vorm van extra zorg, het
oplossen van wachtlijsten, hetzij in de vorm van een lagere premie. Dat is
de meest simpele benadering. Zo moet het zijn. Het verschil tussen deze benadering
en het wetsvoorstel dat ter tafel ligt, bestaat uit vellen vol ingewikkeldheden
en tabellen vol miljoenen. De vraag is dan waarom dit zo is. Uit de kranten heb ik op kunnen maken dat alles wat is vrijgevallen van
de reserves van de voormalige vrijwillige ziekenfondsverzekering, middels
uitkeringen van 40 mln. per jaar door de zorgverzekeraars zal worden besteed
aan goede zorgdoelen. Ik heb echter begrepen dat het hier gaat om andere reserves
dan waar wij vandaag over praten. Ik hoor toch graag een bevestiging van de
minister. Ook hoor ik graag waarom voor dit getal en deze tijdsperiode is
gekozen.Voorzitter! Reservevorming bij ziekenfondsen was en is niet transparant.
Er worden verschillende vormen onderscheiden. Het is op zichzelf een kunst
om uit te zoeken welke reserve door welk geld wordt gevoed en waar die reserve
wel of niet voor gebruikt mag worden. Dat geldt niet alleen voor de leek,
maar ook voor de mensen die zich erin verdiepen. Omdat ook de nominale premiestelling
niet transparant is en de minister daar, volgens haar antwoorden op vragen
bij de behandeling van de zorgnota, niet veel aan denkt te kunnen doen, blijft
het zaak om de reservevorming zo helder mogelijk te houden. Wij vinden het
niet te verkopen dat geld dat door burgers voor de zorg wordt opgebracht,
verdwijnt in onduidelijke reservepotten. Dat is onze inzet en dat is ook ons
uitgangspunt bij de behandeling van dit wetsvoorstel.Een paar maanden geleden is de Kamer een nota van wijziging gestuurd die
een aparte vorm van reserve onderscheidt, die geen verband houdt met de wettelijke
uitvoering van de Ziekenfondswet. Als ik het goed heb begrepen, werd de aanleiding
hiervoor gevormd door foutieve boekingen, die pas in 1997 aan het licht zijn
gekomen. Ziekenfondsen mochten de meeropbrengsten van de nominale premie,
die niet nodig waren voor het dekken van het tekort op het verstrekkingenbudget
overboeken naar de algemene reserve of naar de overige reserve. Ik herinner
mij dat de minister de Kamer destijds heeft gezegd dat voor deze reserves
ook beperkte bestedingsmogelijkheden bestonden. Dat bleek echter niet waar
te zijn. Ziekenfondsen mogen de algemene reserve, een deel van de te veel
opgebrachte premie, aanwenden voor het dekken van niet verantwoord verklaarde
uitgaven.In de nota naar aanleiding van het verslag wordt gesteld dat ziekenfondsen
voor aanzienlijke bedragen correcties hebben uitgevoerd. Het blijft hier gaan
om meeropbrengsten van nominale premies. Dat geld is door de burger opgebracht.
Voor mij is echter onduidelijk waarvoor het gebruikt is. Ik heb de bedragen
gezien. Het gaat om 1,64 mld. aan reserves Ziekenfondswet en 0,36 mld. aan
overige en algemene reserve. Ik weet echter niet welke correcties hebben plaatsgevonden
en hoe die in de toekomst kunnen worden voorkomen. De nota van wijziging bepaalt
dat ook overige, niet gemaximeerde, reservevorming kan plaatsvinden. Het is
mij nog steeds niet duidelijk of die reserve, op wat voor manier dan ook,
verder opgebouwd kan worden met geld dat uit de nominale premie komt. Ik wil
daarover graag opheldering van de minister.Er zijn ontzettend veel tabellen bijgevoegd. Eentje die mij frappeerde
maakt duidelijk dat van de zevenentwintig ziekenfondsen er vier zonder solvabiliteitsmarge
blijven, er zeven tussen de 0% en de 100% zitten en dat zestien ziekenfondsen
over meer dan de vereiste reserve beschikken. Drie daarvan zitten tussen de
150% en 200% van de eisen en drie andere zitten tussen de 200% en de 250%
van de eisen. Gezien de knelpunten in de zorg blijf ik dat een vreemde zaak
vinden. Ik blijf het maar zeggen, jaar na jaar. Dat soort reserves kunnen,
zo denk ik met mijn boerenverstand, toch ook naar de zorg?Ziekenfondsen mogen geld beleggen dat niet direct nodig is. Je hoeft de
laatste jaren geen wijs belegger te zijn om flinke winsten met beleggingen
te maken. De minister zegt nu dat beleggingswinsten een ziekenfonds dichter
bij het maximum van de reserve kunnen brengen – dat begrijp ik –
en dat ziekenfondsen dan geprikkeld worden om een lagere nominale premie te
heffen, of het geld aan te wenden voor zorgprojecten. Vervolgens komt de cruciale
zin: de minister kan de ziekenfondsen daar echter niet toe verplichten. Hier
ligt volgens mij de crux, want het zou naar mijn mening absoluut uitgesloten
moeten zijn dat dit geld niet voor premieverlaging of zorg wordt aangewend.
Hoe krijgen wij dat nu doorzichtig?Mijn vragen tot nu toe zijn dus, waaruit de "overige reserves" precies
bestaan, wat wordt verstaan onder "rendementen die niet worden toegekend aan
de reserve Ziekenfondswet" en wat onder "andere voorzieningen". Is het nu
wel of niet meer mogelijk dat geld dat is opgebracht door middel van de nominale
premies, in de post overige reserve terecht komt? Verder blijf ik het vreemd
vinden dat in de post overige reserve ook geld zit uit de jaren 1991-1997,
geld dat wel degelijk mede is opgebracht uit de nominale premies en dat wij
nu, om het op z'n Hollands te zeggen, gewoon laten zitten. Ik vraag de minister
of absoluut uitgesloten kan worden dat premiegeld in een pot verdwijnt die
uiteindelijk niet wordt gebruikt voor zorg of voor premieverlaging, of desnoods
om op termijn tegenslagen op te vangen. Kan ook gegarandeerd worden –
men is immers creatief – dat er niet geschoven kan worden tussen de
verschillende soorten reserves?Als op deze vragen een adequaat antwoord komt, zullen wij voor het wetsvoorstel
stemmen, maar het blijft al met al een weinig transparant geheel. Dat is volgens
mij op te lossen – ik kan het niet laten om dat even te zeggen –
met een stelselwijziging waarbij wij één verzekering hebben
met één pot reserves. Ook dan zal er sprake zijn van reservevorming,
maar de reserves kunnen dan in een apart, duidelijk fonds gestort worden,
in plaats van ondergebracht te zijn bij alle afzonderlijke ziekenfondsen.Over de parlementaire betrokkenheid bij de vaststelling van de maximale
reserve heeft de heer Weekers een amendement ingediend dat ik mede heb ondertekend.
Het lijkt mij goed als hij de argumentatie voor dit amendement geeft. Die
argumentatie is ongetwijfeld ook de mijne.Daarnaast moet in de wet ook de hoogte van de uiteindelijke reserve kunnen
worden vastgelegd. Als de verzekeraars straks geheel gebudgetteerd zijn, moet
het goed mogelijk zijn om in getallen aan te geven wat aanvaardbaar is en
wat niet. Collega Van Vliet heeft daarvoor een amendement opgesteld dat ik
ook mede heb ondertekend. Kortheidshalve laat ik de argumentatie voor dat
amendement aan collega Van Vliet.De heer Weekers (VVD):Voorzitter! De VVD-fractie is het eens met het bij wet
regelen van de budgettering van de ziekenfondsen. Wij staan achter de beoogde
eindsituatie waarin ziekenfondsen maximaal risicodragend zijn voor alle kosten
van verstrekkingen en vergoedingen waarop zij invloed kunnen uitoefenen. Met
een stukje marktwerking wordt bijgedragen aan kostenbeheersing. Via de nominale
premie en klantvriendelijkheid wordt om de gunst van de verzekerde gedongen.
Wanneer de nominale premie relatief hoog wordt vastgesteld en daar geen rechtvaardiging
in de vorm van extra klantvriendelijkheid tegenover staat, prijst het betreffende
ziekenfonds zich uit de markt en loopt de klant weg. Je zou denken dat de
tucht van de markt dan ook voorkomt dat over de rug van de premiebetaler structurele
overreserves ontstaan. Er gaat echter nog onvoldoende disciplinerende werking
van de markt uit om onnodig vet, dus onnodige reservevorming en daarmee onnodig
hoge premies te voorkomen.Dat is de reden voor het voorstel om ziekenfondsreserves aan een wettelijk
maximum te binden. Het geld van de premiebetaler kan dan op een gegeven moment
niet meer ongestraft op de plank worden gelegd.Wij moeten ons nu bezighouden met de vraag wat voor een ziekenfonds de
meest wenselijke hoogte van de reserve zou zijn, in het licht van de risicodragende
budgettering. De heer Oudkerk heeft zojuist gezegd dat dit eigenlijk met een
heel simpel wetje geregeld zou moeten kunnen worden. Ik ben het op zichzelf
wel met hem eens, dat wij daarnaar zouden moeten streven. De Ziekenfondsraad,
thans het College voor zorgverzekeringen, die toch bij uitstek deskundig zou
moeten zijn op dit gebied, kan of wil de vraag niet beantwoorden. De Verzekeringskamer
heeft op grond van haar ervaringen met particuliere verzekeraars een drietal
opties gepresenteerd, die de Ziekenfondsraad vervolgens weer niet kan onderschrijven.
Kan de Ziekenfondsraad, dus niet het College voor zorgverzekeringen, inmiddels
wel een aanbeveling doen?De regering meent dat het aanbeveling verdient te kiezen voor een eenvoudig
toepasbaar systeem. De VVD is het daarmee eens. Het maximum zou door middel
van een bepaalde factor gerelateerd moeten zijn aan de vereiste solvabiliteitsmarge.
De minister kan nog niet aangeven op welke hoogte zij voornemens is het maximum
vast te stellen. Waarom kiest zij niet voor de meest pragmatische benadering
van de Verzekeringskamer, door het maximum op tweemaal het solvabiliteitsminimum
te stellen? Of – misschien is dit wel een stukje van het antwoord –
moet zij dan al beginnen met het afromen van reserves? Dat is, naar ik meen
terecht, niet haar bedoeling. Wanneer ik het advies van de landsadvocaat lees
over de reserves van de vrijwillige ziekenfondsen, lijkt het mij juridisch
in elk geval niet mogelijk om met terugwerkende kracht reserves af te romen.
Als dat zo is, zou heel simpel gekeken kunnen worden naar de hoogste reserve
op dit moment. Als je die deelt op de minimumsolvabiliteitsmarge, houd je
de vast te stellen factor over. Wil de minister eens op deze benadering ingaan?
Is zij er inmiddels zelf uit welke grondslag en welke factor zij wil hanteren
en wanneer? Welke benadering heeft Duitsland gekozen?De volgende vraag is hoe de maximale reserve dan geregeld moet worden,
in de wet, bij algemene maatregel van bestuur of bij ministeriële regeling.
Wanneer eenmaal op goede bedrijfseconomische gronden een goede formule is
gevonden, moet die niet omwille van politieke opportuniteit gemakkelijk gewijzigd
kunnen worden. Dat is niet fair ten opzichte van de ziekenfondsen. Zij moeten
in hun bedrijfsvoering weten waaraan zij toe zijn. Een risicodragende budgettering
brengt al genoeg onzekerheden met zich. Dat moet niet onnodig met fluctuerend
overheidsbeleid versterkt worden. Het maximum zou in de ogen van mijn fractie
dan ook in de wet moeten worden vastgelegd. Dat biedt zekerheid. Ik begrijp
echter, tenzij de minister daar vanavond iets anders over zegt, dat de minister
nu nog geen definitieve grondslag en factor om in de wet te verankeren kan
noemen.De neiging bestaat dan om het wetsvoorstel aan te willen houden totdat
hierover meer duidelijkheid bestaat. Moeten wij nu al akkoord gaan met een
regeling, terwijl wij nog niet weten welke maatstaven de minister aanlegt,
sterker nog, terwijl de minister dat zelf nog niet weet? Wij willen echter
de mogelijkheid om maxima vast te stellen ook niet ophouden en daarmee het
risico lopen dat de reserves nog gauw onnodig gespekt gaan worden, op kosten
van de premiebetaler. Wij zien dat in 1997 een ziekenfonds al beschikte over
een reserve die meer dan driemaal de minimale solvabiliteitsmarge overschreed.
Dat is toch al een factor meer dan de Verzekeringskamer maximaal nodig oordeelde.
De vraag is of, wanneer wij nu nog geen maxima stellen, de reserves bij de
fondsen, die toch al goed in de slappe was zitten, nog verder oplopen. Zo
ja, dan moeten wij dat nu maar eens een halt toeroepen.Kunnen wij al een definitieve maximering vaststellen, nu wij nog geen
eindsituatie in de budgettering hebben? Wanneer ik naar de bijlage bij de
nota van wijziging kijk, kan ik mij voorstellen dat met de maximering op korte
termijn een factor gehanteerd zal moeten worden van minimaal 3,12, omdat wij
anders al moeten gaan afromen. Dat is gebaseerd op de cijfers van 1997, die
in een van de laatste bijlagen waren opgenomen. Dat willen wij niet.Kijken wij naar de prognose van de eindsituatie, dan kan zonder probleem
in de eindsituatie een factor van 2,5 of misschien zelfs 2,25 gehanteerd worden.
Dat zou betekenen dat wij in de eindsituatie, wanneer de ziekenfondsen maximaal
risicodragend zullen zijn, een ander, lager maximum aan de reserves kunnen
stellen dan op dit moment. Daardoor kunnen we een lager maximum aan de reserves
stellen wanneer de ziekenfondsen maximaal risicodragend zijn. Dat betekent,
dat we in die eindsituatie de grondslag en de factor voor maximering volgens
de VVD-fractie dan ook in de wet kunnen zetten. Samen met mevrouw Van Vliet
en de heer Oudkerk heb ik een amendement voorbereid om er in elk geval voor
te zorgen, dat dit op termijn inderdaad ook gebeurt. Kan de minister aangeven
wanneer die eindsituatie zal zijn bereikt en de definitieve maximeringsregels
in de wet kunnen worden vastgelegd? Vooralsnog moeten we, tenzij de minister
daar vanavond al meer helderheid over kan scheppen, genoegen nemen met een
lichtere procedure om slagvaardig en flexibel te kunnen inspelen op wijzigingen
in de overgangssituatie. De VVD vindt overigens wel, dat de Kamer daarbij
betrokken moet worden. Daartoe heb ik met de collega's Van
Vliet en Oudkerk een amendement voorbereid. Ik ga ervan uit dat met het amendement-Van
Vliet – waarin wordt beoogd de definitieve regels over een paar jaar
in de wet vast te leggen – de procedure van een ministeriële regeling
met een simpele voorhangprocedure slechts van tijdelijke aard zal zijn. Over
het algemeen vindt de VVD-fractie het niet erg charmant om aan een ministeriële
regeling een voorhangprocedure te koppelen.Voorzitter! Ik heb al even gesproken over marktwerking. De VVD-fractie
vindt dat de ziekenfondsen er alles aan moeten doen om de premies zo laag
mogelijk te houden. Wij betreuren het, dat de markt kennelijk nog onvoldoende
discipline afdwingt. De marktwerking in de ziekenfondswereld is nog verre
van ideaal te noemen. Van enige concurrentie op de inkoopmarkt is geen sprake
en ziekenfondsen hebben ook niet zo gek veel middelen om de concurrentieslag
aan te gaan. Polis- of pakketdifferentiatie is niet mogelijk. Het bieden van
premiekorting bij het nemen van eigen risico of eigen betaling is evenmin
mogelijk, terwijl toch ook via die weg doelmatigheidsprikkels kunnen worden
ingebouwd. In hoeverre wordt er nu daadwerkelijk om de gunst van verzekerden
geconcurreerd en welke middelen heeft het ziekenfonds daartoe? Ik vraag de
minister om te evalueren in hoeverre er sprake is van marktwerking tussen
de ziekenfondsen als gevolg van de risicodragende budgettering van de ziekenfondsen,
wat dat aan doelmatigheid, concurrentie en klantvriendelijkheid heeft opgeleverd
en hoe die marktwerking verbeterd kan worden.Voorzitter! Ten slotte heb ik nog enkele opmerkingen over de reserves
van de voormalige vrijwillige ziekenfondsen. De VVD betreurt het, dat de reserves
in de jaren '80 aan het zicht van de overheid zijn onttrokken. Wanneer ik
de brief van de landsadvocaat lees, krijg ik de indruk dat de ziekenfondsen
er alles aan hebben gedaan om een claim van de overheid op deze reserves te
ontwijken. Zoals men weet, heeft onze vroegere collega mevrouw Kamp op een
lex specialis aangedrongen om die reserves te laten terugvloeien naar de zorg.
Het is toch eigenlijk een groot schandaal, dat die reserves inmiddels al zo'n
jaar of vijftien als dood kapitaal op de plank hebben gelegen, terwijl er
zoveel noden waren en nog zijn in de zorg. Ik ben gevoelig voor het advies
van de landsadvocaat, waaruit blijkt dat de lex specialis niet leidt tot een
zinvolle oplossing. Daar moeten we dan ook maar niet aan beginnen. Het leerstuk
van vereenzelviging, waarmee materieel misschien wel hetzelfde resultaat zou
kunnen bereikt, sprak mij, zeker gelet op de gang van zaken, wel aan. Het
is jammer, dat dit advies er niet al tien jaar eerder lag, want dan had de
minister van VWS die impasse wellicht al eerder kunnen doorbreken. Daar ben
ik van overtuigd. Het is dan ook triest, dat er zoveel externe druk moest
komen om de ziekenfondsen ervan te overtuigen, dat de reserves van de voormalige
vrijwillige ziekenfondsen aan de zorg moesten worden besteed. Het is triest,
dat die reserves willens en wetens aan het oog en de grip van de overheid
zijn onttrokken, maar het is verheugend, dat de ziekenfondsen uiteindelijk
hun verantwoordelijkheid hebben genomen en hebben besloten, dat die reserves
alsnog aan de zorg worden besteed. Ik vraag mij alleen af waarom dat gefaseerd
over twintig jaar moet gebeuren. Ik ben het overigens wel met het kabinet
eens, dat met het convenant en het addendum de door de landsadvocaat geschilderde
alternatieve juridische weg, die ongetwijfeld een moeizame is, niet bewandeld
hoeft te worden. Dan zou het geld pas nog veel later aan de zorg ten goede
komen.Ten slotte vraag ik de minister of zij de Kamer periodiek op de hoogte
kan stellen omtrent de keuze van de met de gelden gefinancierde projecten
en het resultaat ervan. De minister speelt daar formeel geen enkele rol in,
maar het is toch goed om een waakzaam oog te hebben op de besteding van die
gelden.De heer Oudkerk (PvdA):De heer Weekers refereerde terecht aan de lex specialis die mevrouw Kamp
ooit gesuggereerd heeft om in te voeren. Het gaat om twintig jaar waarin steeds
40 mln. aan de zorg wordt besteed. De heer Weekers zei het te betreuren dat
de overheid grip op dat enorme bedrag van 700 mln. à 800 mln. is kwijtgeraakt.
Ik ben het daarmee eens. Als je 40 mln. per jaar besteedt, hou je steeds een
heel bedrag over, dat je dus kunt beleggen. Moet de overheid een "say" hebben
in wat er met die bedragen gebeurt?De heer Weekers (VVD):Deze vraag is niet zo een, twee, drie te beantwoorden. De laatste cijfers
geven aan dat het gaat om een bedrag rond de 600 mln. Twintig jaar maal 40
mln. is 800 mln., dus er wordt al rekening gehouden met een zeker rendement.
Ik kan niet beoordelen of er ergens nog wat blijft hangen.De heer Oudkerk (PvdA):Je moet wel een heel slechte belegger zijn als je in een periode van twintig
jaar van 600 mln. maar 800 mln. weet te maken. Stel dat wij transparant kunnen
maken dat er veel geld mee kan worden gemaakt. Is de fractie van de VVD van
mening dat dat geld dan op de een of andere manier via overheidsbemoeienis
naar knelpunten in de zorg moet worden gesluisd?De heer Weekers (VVD):Ziekenfondsen zijn instellingen die geen winst beogen te maken. De middelen
die zij beschikbaar hebben, benutten zij voor de zorg. In wezen moeten de
centen naar de zorg gaan. De heer Oudkerk vindt het een mager resultaat als
in twintig jaar van 600 mln. naar 800 mln. wordt gegroeid. Ik heb het niet
nagerekend, maar de heer Oudkerk vergeet eenvoudigheidshalve dat er elk jaar
40 mln. vanaf gaat. Misschien kan de minister aangeven of er een redelijke
rendement wordt gemaakt.Mevrouw Hermann (GroenLinks):De heer Weekers vroeg naar het niet volledig totstandkomen van marktwerking.
De VVD is natuurlijk altijd een voorstander van marktwerking. In de memorie
van toelichting bij dit wetsvoorstel lezen wij dat de reservevorming nu juist
gestimuleerd is in een periode dat de concurrentie werd aangemoedigd. Zou
het niet meer voor de hand hebben gelegen om aan de ziekenfondsen of de ziektekostenverzekeraars
te vragen hoe het zat met de marktwerking? Het lijkt mij te simpel om dat
nu aan de minister te vragen.De heer Weekers (VVD):Wij hebben hier een debat met de minister en niet met de ziekenfondsen
of de particuliere verzekeraars. Ik zou die vraag graag ook daar neerleggen, maar daar is het hier niet het forum voor.Mevrouw Hermann (GroenLinks):Maar u hebt in al die jaren de verzekeraars toch wel weten te vinden?
Ik kan het mij niet voorstellen dat u dat adres niet zou hebben.De heer Weekers (VVD):Wij praten natuurlijk allemaal wel eens met partijen in het veld. Het
lijkt mij niet zinvol om hier uitvoerig op in te gaan. De VVD is voorstander
van marktwerking, niet alleen bij de ziekenfondsen, maar zeker ook bij de
particuliere ziektekostenverzekeraars. Het vervult ons met zorg dat daar onvoldoende
marktwerking plaatsvindt. Daar gaat de minister echter niet over. Om die reden
heb ik de vraag hier beperkt tot de ziekenfondsen.Mevrouw Hermann (GroenLinks):Gaat u dan ook nog iets doen aan die particuliere ziektekostenverzekeraars
en hun reserves?De heer Weekers (VVD):Daar gaan wij niet over. Het is aan de markt. Wij gaan over datgene waar
de minister van VWS verantwoordelijk voor is. Wij gaan over de premies die
wij dwingend aan een aantal mensen in het land opleggen. Wij moeten ervoor
zorgen dat die mensen goede zorg geleverd krijgen tegen zo laag mogelijke
premies.Mevrouw Hermann (GroenLinks):Wij hebben hier geen budgetrecht voor de premies.De heer Weekers (VVD):De minister van Volksgezondheid stelt de premies vast. Ik constateer ook
dat wij 6,75 mld. als rijksbijdrage voteren aan de ziekenfondsen. Wij hebben
dus wel een zekere bemoeienis met de hoogte van de premies.Mevrouw Dankers (CDA):Voorzitter! Ik herinner mij inderdaad dat de heer Oudkerk de afgelopen
periode geen gelegenheid voorbij liet gaan om over de reserves van de ziekenfondsen
te praten. Soms had ik de indruk dat hij zo graag uitweek naar wat de gouden
bergen bij de ziekenfondsen geacht werden te zijn, omdat hij dacht daar gemakkelijker
aan te kunnen komen dan aan de portemonnee van minister Zalm.Aanvankelijk voelden wij heel weinig voor het wetsvoorstel. De heer Oudkerk
begon over de stelseldiscussie. Daar zijn wij de afgelopen week al een aantal
keren op ingegaan en dat moeten wij nu maar niet herhalen. Wij hebben steeds
gezegd dat wij eerst daarover duidelijkheid moesten hebben. Als dat eindmodel
bekend zou zijn, zouden wij pas op dit punt tot maatregelen moeten komen.
Wij voelden ons gesterkt door het advies van de Ziekenfondsraad, want deze
stelde geen advies over de maximale reserves te kunnen geven als niet duidelijk
is hoe je de ziekenfondsen wilt positioneren. Ik vraag de minister waarom
bij het eerste ontwerp van dit wetsvoorstel niet het advies van de Ziekenfondsraad
uit 1997 is overgenomen. Daarin waren de overige reserves namelijk ook verwerkt.
Waarom zou uit recente informatie blijken dat er andere reserves zouden zijn
dan voordat de nota van wijziging uitkwam? Ligt er dan toch een dwarsverband
met de onderhandelingen over de reserves uit de tijd van de vrijwillige ziekenfondsverzekering?
Was het oorspronkelijke wetsvoorstel eigenlijk een element van onderhandeling
met die ziekenfondsen? Is het tijdsbestek waarin het addendum van de verzekeraars
en de nota van wijziging ons bereikten toeval?Een en ander neemt niet weg dat wij de minister feliciteren met het resultaat.
Het was een langdurig en slepend proces om er met de verzekeraars uit te komen.
Dat proces is goed gelopen. Daar complimenteren wij de minister voor. Wij
hebben namelijk intussen transparantie, ook al blijven de grote tabellen met
de cijfers inderdaad ingewikkeld. Daar zullen de heer Oudkerk en ik het in
de toekomst nog wel vaker over hebben. Er zijn goede doelen mee gediend. Wij
delen de visie van de minister, dat het goed is om voor een langlopende periode
te kiezen. Dan ga je namelijk de concurrentieverhoudingen tussen de ziekenfondsen
niet beïnvloeden.De vraag blijft of het noodzakelijk is om tot maximering van de reserves
over te gaan. Wij houden de indruk dat de schuine blik op het geld bij de
ziekenfondsen mede het wetsvoorstel heeft ingegeven. Kijkend naar de inhoud,
gaat het natuurlijk toch om de vraag hoe je de fondsen wilt positioneren.
Het hangt van de mate van zelfstandigheid en vrije ruimte van de ziekenfondsen
af, hoe je met de maximering omgaat. Wij zijn het helemaal eens met de uiteenzetting
van de minister, dat maximering bij voldoende marktwerking niet eens nodig
zou zijn. Dan zou de markt immers zelf wel tot discipline op dit punt dwingen.Toch vinden wij dat de onderbouwing op bladzijde 5 van de nota naar aanleiding
van het verslag een ongerijmde logica kent. Daar staat dat de reservevorming
als logisch complement is verbonden aan het dragen van financiële risico's.
Dat kan ik volgen. Vervolgens staat er dat het dan net zo logisch is om bepaalde
regels aan de reservevorming te verbinden. Als dat de motivering is om tot
maximering over te gaan, dan vind ik dat een ongerijmde redenering. Voor hetzelfde
geld kun je dan zeggen dat een vierkante cirkel tot een ronde vierhoek leidt.
Uit het feit dat men risico loopt en dat er solvabiliteitseisen gesteld kunnen
worden, vloeien de regels voor de minimale reserve voort. Het maximum wordt
daarmee niet gemotiveerd. Er kan alleen gezegd worden dat er nog te weinig
marktwerking is en dat daarom andere grenzen moeten worden getrokken om onnodige
reservevorming te voorkomen.Voorzitter! De bepaling van de maximale grens heeft een hoog politiek
gehalte. Het gaat daarbij onder andere om de ruimte die de zelfstandigheid
van ziekenfondsen geboden wordt. Ook speelt echter een rol dat de politiek,
als zij zelf krap bij kas zit, graag lonkt naar andermans geld. Hetgeen vandaag
een noodzakelijke reserve wordt genoemd, kan morgen omschreven worden als
dood geld dat geactiveerd moet worden. Er zijn natuurlijk altijd knelpunten
en dan wordt er gekeken of er ergens nog een kas is waar een greep in gedaan
kan worden.Voorzitter! Mijn fractie heeft een amendement ingediend waarmee wordt
beoogd de maximale grens bij algemene maatregel van bestuur met voorhangprocedure
te bepalen. Zoals gezegd, het is voornamelijk een politieke beslissing en
geen financieel-technische kwestie. De coalitiefracties hebben twee amendementen
terzake ingediend. Het grappige is dat het ene minder ver gaat dan het onze
en het andere in de toekomst juist verder gaat. Het lijkt erop
dat men linksom of rechtsom en eigenlijk linksom en rechtsom geprobeerd heeft
om te voorkomen dat een amendement van de oppositie wordt aangenomen. Wij
hebben hierover met Bureau wetgeving gesproken. Uiteindelijk zijn wij tot
de conclusie gekomen dat de instrumenten niet door elkaar gehaald moeten worden.
Een ministeriële regeling is zaak van de minister. Als de minister daarover
in alle openheid met de Kamer wil praten, is dat prima. Het is echter vreemd
dat de laagste regeling wordt gekoppeld aan een voorhangprocedure die bij
een hogere regeling als een AMvB hoort. Het is ook ongewenst dat er door dit
precedent een alternatief ontstaat voor een ministeriële regeling of
een algemene maatregel van bestuur. Wij houden de keuzes graag helder.De heer Oudkerk (PvdA):Wij zijn het erover eens dat de Kamer er op een bepaalde manier bij betrokken
moet zijn. U vindt alleen de procedure geen gelukkige keuze. Of zie ik dat
verkeerd?Mevrouw Dankers (CDA):In mijn ogen wel. Er is een bepaalde hiërarchie in regelingen. De
wet staat bovenaan. Vervolgens is er de AMvB, die altijd is gekoppeld aan
een advies van de Raad van State. De Kamer kan bepalen dat er een voorhangprocedure
gevolgd moet worden. De laagste vorm is de ministeriële regeling, waarbij
een en ander geheel aan de minister wordt overgelaten. Het is leuk om varianten
op een dergelijk systeem te bedenken, maar voor de invoering daarvan moet
dan wel een goede reden zijn. Ik snap het motief van de coalitiepartijen niet
om in het verkeer tussen Kamer en kabinet de Raad van State buitenspel te
zetten.De heer Weekers (VVD):U heeft kennelijk slecht naar mijn inbreng geluisterd, want ik heb een
duidelijk onderscheid gemaakt tussen een regeling voor de korte termijn en
een regeling voor de wat langere termijn. Voor de korte termijn is de betrokkenheid
van de Kamer gewenst omdat de minister nu nog niet voldoende duidelijkheid
kan scheppen. Over een jaar of twee zal een regeling in de wet moeten worden
opgenomen.Mevrouw Dankers (CDA):Ik ben het helemaal met u eens wat betreft de lange termijn. Het is echter
een beetje vreemd om naar korte en lange termijnen te kijken. In dit huis
is het een goede gewoonte om instrumenten zuiver te gebruiken. Het is gebruik
om de voorhangprocedure alleen toe te passen bij algemene maatregelen van
bestuur en niet bij ministeriële regelgeving. Als u er een novum van
wilt maken, is dat aan u. Het is echter geen antwoord op mijn inbreng dat
ik het geen verkieselijke weg vind om het op deze manier te doen. Dat is mijn
stelling en ik denk dat ik die mag inbrengen.De heer Weekers (VVD):Voorzitter! Die stelling mag mevrouw Dankers inbrengen, maar ik verwijs
nogmaals naar mijn betoog in eerste termijn. Ik heb gezegd dat wij het ook
geen charmante weg vinden om aan een ministeriële regeling een voorhangprocedure
te koppelen. Het gaat er alleen om dat de Kamer betrokken wordt bij de invulling
van de factoren inzake de vaststelling van de maximering. Tegelijkertijd heb
ik gezegd dat het voor de korte termijn is. Misschien zegt de minister het
zo meteen concreet toe en belooft zij dat het later in de wet komt. In dat
geval hebben wij geen amendement meer nodig.Mevrouw Dankers (CDA):Dat is een beetje vreemd. U had er ook voor kunnen kiezen om voor de korte
termijn het amendement te steunen of het te ondertekenen, in plaats van te
zoeken naar een variant die niet over een algemene maatregel van bestuur gaat,
maar over een ministeriële regeling. Vervolgens wilt u toch de voorhangprocedure
hanteren om er bij betrokken te zijn.De heer Weekers (VVD):Voorzitter! Het gaat er om dat nu snel een invulling gegeven moet worden
in een overgangssituatie. Als je daarvoor een algemene maatregel van bestuur
voorschrijft, moet de hele procedure via de Raad van State worden gevolgd.
Dat vinden wij iets te zwaar.Mevrouw Dankers (CDA):Dat mag dan zo zijn; ik blijf van mening dat ik het geen goede oplossing
vind. Het gaat natuurlijk niet alleen om het tijdsbeslag. Zoveel snelheid
zal niet nodig zijn, want anders was er waarschijnlijk al een voorstel geweest
voor de hoogte van de maxima. Daar hebben wij nog steeds geen adviezen over
gekregen. Dus mij is nog niet duidelijk hoe kort die kortdurende termijn van
u is.Voorzitter! Het laatste punt dat ik aan de orde wil stellen heeft te maken
met de gesloten systematiek en de ruimte om zorgvernieuwing in te voeren.
Wij zijn het met de minister eens dat de ziekenfondsen medeverantwoordelijkheid
zouden moeten dragen voor de gang van zaken in de zorg. Dat lukt niet als
zij uitsluitend de functie van uitvoerder of administrateur hebben. Wij kijken
daar heel anders tegenaan dan de heer Oudkerk. Het is echter niet zo gemakkelijk
om een balans te vinden tussen enerzijds aansturen – dus het volledig
door Den Haag laten voorschrijven wat er moet gebeuren – en anderzijds
de ruimte bieden voor eigen initiatief. In de nota naar aanleiding van het
verslag staat dat de minister zo nodig beleidsregels wil geven aan het College
voor zorgverzekeringen die ertoe strekken dat in de praktijk zorgvernieuwing
kan plaatsvinden, waarbij de zorgverzekeraars, wanneer zij aan bepaalde eisen
voldoen, niet door een toezichtsorgaan kunnen worden teruggefloten. Wij vragen
ons echter af of ziekenfondsen uit eigen initiatief aan zorgvernieuwing mogen
doen, of dat zij dat alleen maar mogen op grond van door het ministerie vastgesteld
beleid dat ook in beleidsregels is vastgelegd.De heer Weekers (VVD):Ik heb nog een aanvullende vraag aan mevrouw Dankers. Zij bepleit een
echte voorhangprocedure – terwijl wij eigenlijk niet meer dan een "piepsysteem"
hebben voorgesteld – waarbij de Raad van State wordt ingeschakeld en
de termijn waarop het aan de Kamer wordt aangeboden wordt opgerekt tot acht
weken. Waarom zo'n lange termijn?Mevrouw Dankers (CDA):Mijnheer Weekers, het gaat mij niet om de termijn, maar om het instrument
dat gekozen wordt. U verwijst iedere keer naar uw betoog, maar u had goed
naar mij moeten luisteren. Dan had u mij horen zeggen dat er een nadrukkelijk
verschil is tussen het vaststellen van de minimale grenzen en het vaststellen
van de maximale grenzen. Het vaststellen van de minimale grenzen kan volgens
een ministeriële regeling. Prima. Dat geldt ook voor het
vaststellen van beleggingsvoorschriften aan de ziekenfondsen. Dan gaat het
om de techniek, over ontwikkelingen in wat nodig is om risico te kunnen afdekken,
om solvabel te kunnen blijven. Het vaststellen van maximale reserves is puur
politieke besluitvorming. Het gaat dan om de vraag op welke wijze met de ziekenfondsen
wordt omgegaan en wat er al dan niet afgeroomd moet worden. Ik vind dan ook
dat een ministeriële regeling te licht is. Daarvoor moet een zwaardere
regeling gelden, dus een algemene maatregel van bestuur. Naar onze mening
moet daarbij ook de Kamer worden betrokken.De heer Weekers (VVD):Als u vindt dat dit een politieke beslissing is, waarom kiest u er dan
niet voor om, als duidelijkheid over de toekomst is verkregen, een en ander
in de wet vast te leggen? Dat is een echt fatsoenlijke regeling.Mevrouw Dankers (CDA):Mijnheer Weekers, ik ben begonnen met de opmerking dat ik het absoluut
niet eens ben met de heer Oudkerk over het tijdstip van verschijnen van deze
wet. Ik heb gezegd dat eerst de stelseldiscussie gevoerd moet zijn en dat
er helderheid over de toekomst moet zijn, zodat dit meteen in de wet kan worden
vastgelegd. Ik ben het voor de lange termijn dan ook geheel met u eens, maar
er ligt nu een wetsvoorstel dat behandeld moet worden. De Kamer wil daar namelijk
in meerderheid mee doorgaan. In dat geval ben ik van mening dat gekozen moet
worden voor het instrument dat past bij politieke besluitvorming.De heer Weekers (VVD):Wilt u eigenlijk tegen de wet stemmen?Mevrouw Dankers (CDA):Nee, dat heb ik al gezegd. Ik wil dat de juiste techniek wordt toegepast,
te weten dat de Kamer betrokken wordt bij het vaststellen van maximale reservegrenzen.
Daarvoor geldt de procedure van de algemene maatregel van bestuur met voorhang.
Bovendien snap ik niet dat de heer Weekers vier weken een blokkade vindt,
terwijl wij hier al jaren mee bezig zijn.De heer Oudkerk (PvdA):De parlementaire democratie zit toch zodanig in elkaar dat wij per definitie
via amendering hierbij zijn betrokken? Volgens mij verschillen wij alleen
van mening over de zwaarte van het instrument en over de lengte.Mevrouw Dankers (CDA):Inderdaad verschillen wij van mening over de zwaarte van het instrument.
Ik ben van mening dat het om een algemene maatregel van bestuur moet gaan.
De Kamer moet helder zijn in de keuze van haar instrumenten. Ik vind het niet
nodig om een precedent te scheppen in de vorm van een ministeriële regeling
met voorhang. Dat is verwarrend. Een ministeriële regeling behoort aan
de minister. Dan houd je het simpel en u wilde zo graag eenvoud.Mevrouw Hermann (GroenLinks):Mevrouw de voorzitter! De fractie van GroenLinks is op zichzelf voorstander
van maximering van de reserves van de ziekenfondsen, zoals nu wordt voorgesteld.
In de memorie van toelichting komt duidelijk naar voren dat de discussie over
het al dan niet maximeren van de reserves uiteindelijk samenhangt met de visie
op de toekomst van de ziekenfondsen. Ik ben het op dat punt eens met mijn
collega van het CDA. Zij pleitte ervoor eerst het stelsel, waarover de laatste
weken ijverig wordt gefilosofeerd – men is van mening dat er iets moet
gebeuren – helder voor ogen te hebben voordat de maximering van de reserves
ter sprake wordt gebracht. Maximering van de reserves is namelijk maar een
klein onderdeeltje van de totale bedrijfsvoering.Ik heb in de memorie van toelichting ook gelezen – de heer Oudkerk
heeft al opgemerkt dat hierover in de vorige kabinetsperiode vaak is gesproken –
dat het invoeren van concurrentie tussen de ziekenfondsen en de particuliere
ziektekostenverzekeraars in wezen betekent dat de ziekenfondsen daarvoor reserves
moeten hebben. Indertijd is dat gestimuleerd en inmiddels zijn de reserves
gevormd. Er is nog geen goede marktwerking en nu wordt een en ander weer teruggedraaid,
omdat de reserves nogal zijn toegenomen. Het is geen voorbeeld van daadkrachtig
en samenhangend bestuur. Nu dat zo is, moeten wij ons daar maar niet al te
druk over maken, want wij hebben afgesproken dat wij het stelsel voor een
toekomstige periode zo willen inrichten dat wij goed weten waar wij mee bezig
zijn. Laten wij ons maar niet te zeer druk maken over wat nu misschien niet
de schoonheidsprijs verdient.De minister heeft aangegeven dat zij aan een bepaald financieel kader
denkt. Zojuist is ook al gezegd dat de maximering een politieke beslissing
is. Hoe kijkt de minister daar tegenaan? Welke ruimte geeft zij daarvoor of
juist niet?Toen wij de zorgnota behandelden, hebben wij reeds gesproken over het
al of niet kostendekkend vaststellen van premies. Hier lezen wij ook weer
dat het de overheid is die reële ramingen moet maken voor de grondslag
voor het macrobudget van de ziekenfondsen. Dit brengt mij tot de vraag die
aansluit bij discussies die wij reeds in de afgelopen weken voerden. Hoe reëel
kunnen de ramingen volgens de minister zijn en wanneer kunnen wij het "ramingsmodel
nieuwe stijl" van het centraal planbureau en de andere instellingen tegemoetzien,
zodat wij echt weten wat er op ons af komt?In hoeverre loopt deze inperking van de vrijheid van ziekenfondsen, die
door de Nederlandse mededingingsautoriteit zijn aangemerkt als "gewone ondernemingen",
de kans om door de NMA bekritiseerd te worden? Of gaan wij ervan uit dat wij
alles al netjes in nieuwe kannen en kruiken hebben gegoten voordat de uitzonderingsperiode
voor de gezondheidszorg, die loopt tot 2003, is afgelopen? Daar ben ik benieuwd
naar.Mevrouw Van Vliet (D66):Voorzitter! De vorige woordvoerders hebben al diverse vragen gesteld.
Ik zal proberen om niet te veel te herhalen, en als ik dat al doe, zal ik
het kort houden.De reden om enige jaren terug over te gaan tot het voorstel omtrent de
maximering van de ziekenfondsreserves, was toen heel reëel. In een periode
waarin de onderlinge concurrentie tussen ziekenfondsen nog onvoldoende was,
kon worden voorkomen dat ziekenfondsen steeds verder hun reserves zouden opbouwen,
terwijl zij tegelijkertijd de premies hoog hielden. Ook in 1999 is nog steeds
sprake van weinig concurrentie op het niveau van premiehoogte.
Op die basis heeft dit wetsvoorstel reden van bestaan. Ik deel dan ook de
mening van mevrouw Dankers dat bij het dragen van financiële risico's
een bepaalde mate van reservevorming onontbeerlijk is. De minister concludeert
dat het daarom redelijk en logisch is om dit wetsvoorstel in te dienen. Daar
heb ik echter vraagtekens bij, want dat zou juist niet moeten gebeuren. Wij
concluderen alleen wel met elkaar dat de marktwerking helaas niet uitpakt
zoals wij ons voorstelden en daarom behandelen wij vandaag dit wetsvoorstel.
Dat vind ik ook een goede reden, want de politiek kan zich er nog mee bemoeien
zolang deze systematiek niet werkt. Dan wordt de discussie over het stelsel
uiteindelijk weer interessant, maar die zal ik nu terzijde laten.De minister zegt voorts dat het niet de bedoeling is om de reeds gevormde
reserves af te romen, omdat zij wil kiezen voor een heel praktische benadering
om te komen tot de hoogte van de maximumnorm. Dit past bij de financiële
risico's en de zelfstandigheid. Het klinkt heel plezierig om er op deze manier
mee om te gaan, maar wij vragen ons toch af hoe dit in de praktijk uitwerkt.
Mijn voorganger Van Boxtel heeft al vaker gevraagd om dit nader toe te lichten.
Als blijkt dat op het moment van de vaststelling van de ministeriële
regelingen een bepaald ziekenfonds een reserve heeft opgebouwd die de maximumnorm
overschrijdt, zijn er dus twee mogelijkheden. Het meerdere hoeft niet te worden
terugbetaald omdat er niet wordt afgeroomd, waarbij het maximum automatisch
kan worden gesteld op de hoogte van het ziekenfonds met de hoogst opgebouwde
reserve. Gelet op de cijfers die de heer Oudkerk net presenteerde, zitten
wij daar niet op te wachten. Dat is dus niet wenselijk. Je kunt de norm ook
lager leggen dan de hoogst opgebouwde reserve. Het te veel zou dan alsnog
ingezet moeten worden voor ondersteuning van zorgprojecten, voor het verlagen
van de nominale premies, enz. De minister zegt echter dat zij dat niet kan
afdwingen en daar heb ik ook wel begrip voor. Kan de minister toelichten hoe
zij denkt in dit kader redelijke afspraken te kunnen maken? Je kunt natuurlijk
de term "maatschappelijk ondernemerschap" in de mond nemen, maar als je diep
in je hart kijkt – collega Van Boxtel heeft dat al eerder aangedragen –
wil je dat eigenlijk wat meer afdwingen als je voor de tweede optie kiest.
Graag hoor ik hierop een reactie.Hieruit volgt logischerwijze dat nog niet duidelijk is op welke wijze
een rekenmodel tot stand wordt gebracht. De heer Weekers gaf dat ook al duidelijk
aan. De Verzekeringskamer heeft een aantal opties neergelegd. Het College
voor zorgverzekeringen heeft in feite nog geen keuze willen of kunnen maken.
De nuance "willen of kunnen" vond ik heel aardig. De tekst lezend, had ik
het gevoel dat het kabinet alle opties passeert en makkelijk kiest voor een
bepaalde factor die wordt gerelateerd aan de vereiste solvabiliteitsmarge.
Het definitieve model heeft de minister echter nog niet op kunnen nemen in
een van de artikelen van het voorliggende wetsvoorstel. De minister wil kennelijk
eerst in gesprek gaan met de ziekenfondsen. Wij begrijpen dat er onderhandelingsruimte
moet zijn en vinden het ook noodzakelijk dat wordt voorkomen dat de reserves
nog verder omhoog gaan door vandaag een aantal stappen te zetten, maar gezien
de onduidelijkheden die ik heb geschetst, heeft D66 er behoefte aan hierover
op termijn nader met de minister van gedachten te wisselen. Daarom hebben
de collega's Weekers en Oudkerk en ik een amendement ingediend voor een ministeriële
regeling met voorhang.Net is al uitgebreid gediscussieerd over de vraag of dat nu een AMvB met
voorhang moet zijn of een ministeriële regeling. Op die techniek wil
ik nu even niet ingaan. Het gaat ons erom dat de Kamer er op die wijze bij
betrokken is. Bij de ministeriële regeling met voorhang – een lichtere
procedure – hebben wij opgemerkt dat het nodig is dat de maximumnorm
op termijn in het wetsvoorstel wordt verankerd. Waarom? Om te voorkomen dat
al te makkelijk aan die norm kan worden getornd. Daarom willen wij die norm
vastleggen. Zou zij moeten veranderen, dan moet in ieder geval een behoorlijke
procedure worden doorlopen. Daarover heb ik mede namens de heren Weekers en
Oudkerk een amendement ingediend. Daarmee wordt beoogd dat de norm zodra de
eindsituatie van de verstrekkingenbudgettering is bereikt, maar in ieder geval
binnen twee jaar in de wet wordt vastgelegd. Hierop hoor ik graag een reactie
van de minister.Het is begrijpelijk dat ziekenfondsen middelen beleggen waarvan verwacht
mag worden dat die niet op korte termijn aangewend moeten worden voor de vergoeding
van kosten, verstrekkingen of beheerskosten. In onze ogen is dat niet louter
techniek; hier moet ontzettend voorzichtig mee omgegaan worden. Het geld wordt
immers opgebracht door de verzekerden en de overheid. Daarom vinden wij het
jammer dat de minister aarzelend lijkt in het stellen van de beleggingsvoorschriften.
In het wetsvoorstel wordt weliswaar de mogelijkheid geopend om bij ministeriële
regeling voorschriften te geven inzake de wijze waarop individuele ziekenfondsen
hun reserve beleggen, maar ten tijde van het schrijven van de nota naar aanleiding
van het verslag is de minister, zoals zij zegt, nog "overwegende". Verderop
geeft zij aan dat zij eventueel wil aansluiten bij vergelijkbare regelingen
die de overheid reeds op andere terreinen hanteert, maar geen behoefte heeft
aan een ministeriële regeling met voorhang omdat het gewoon een technische
kwestie is. Die mening deelt de fractie van D66 niet omdat het gaat om geld
van verzekerden en overheid. Dan wordt het toch min of meer ook een politieke
kwestie. Wij willen dan ook vandaag van de minister horen of de overweging
die zij in de nota naar aanleiding van het verslag geeft, inmiddels heeft
geleid tot een aantal acties voor het vastleggen van die voorschriften. Wanneer
wordt dit geregeld en hoe gaan die eruitzien? Aan de hand daarvan willen wij
bepalen of wij hierover nog in de Kamer willen spreken. Graag hoor ik een
reactie.Voorzitter! De minister heeft in samenhang met de maximering van de reserves,
in dit wetsvoorstel ook artikel 33 van de Ziekenfondswet geschrapt. De fractie
van D66 constateert dat de scheiding tussen het tweede en het derde compartiment,
tussen de hoofdverzekering van het ziekenfonds en de aanvullende verzekeringen,
nog steeds onvoldoende is. Verzekerden die zowel hun hoofdverzekering als
een aanvullende verzekering bij dezelfde maatschappij hebben, krijgen als
enige informatie van hun ziekenfonds dat zij een premieverhoging tegemoet
kunnen zien. Informatie over de stijging van de nominale premie
en die van de aanvullende verzekering wordt gewoon op een hoop gegooid. Verzekerden
die een aantrekkelijkere aanvullende verzekering bij een ander ziekenfonds
kunnen krijgen, kunnen heel moeilijk of zelfs helemaal niet overstappen. Het
principe van de acceptatieplicht door ziekenfondsen wordt ondermijnd. Indien
een verzekerde vanwege te grote risico's uitgesloten wordt van aanvullende
verzekering bij het ziekenfonds, betekent dit bijna automatisch dat hij ook
geen hoofdverzekering kan afsluiten. De minister heeft een onderzoek naar
deze praktijken aangekondigd. De fractie van D66 vindt dat hier haast mee
geboden is.Wij vragen ons af hoe het is gesteld met het toezicht van de CTU en van
de Verzekeringskamer. Er vindt geregeld overleg plaats. Worden er ook concrete
afspraken gemaakt over dit soort praktijken en vele andere? Of blijft het
zoals mijn voorganger Van Boxtel in 1997 opmerkte: "zij deden een plas en
lieten alles zoals het was"? Ik heb de neiging om dat te geloven. Dat vraagt
toch om wat actie van de minister.De fractie van D66 blijft zich afvragen of de CTU en de Verzekeringskamer
goed kunnen controleren hoe het gaat met ziekenfondsen die hun reserve Ziekenfondswet
willen overhevelen naar overige of algemene reserves, omdat die niet gemaximeerd
zijn. Wordt daar toezicht op gehouden?De vergadering wordt van 20.35 uur tot 20.55 uur geschorst.Minister Borst-Eilers:Mevrouw de voorzitter! Ik dank de woordvoerders van de fracties voor hun
inbreng. Ik ben blij dat dit wetsvoorstel vandaag plenair behandeld kan worden.
Het is misschien niet het meest spectaculaire wetsvoorstel dat de laatste
jaren op mijn beleidsterrein door de Kamer is behandeld, maar het is wel een
belangrijke schakel in de geleidelijke omvorming van de ziekenfondsverzekering
van een klassieke sociale verzekering met uitvoeringsorganen en een 100%-declaratiesysteem
naar een modern sociaalverzekeringsstelsel met risicodragende verzekeraars
en een nieuwe rolverdeling tussen overheid, zorgaanbieders, verzekeraars en
toezichthouders. Ik zal nog toelichten waarom ik dat vind.De basis voor het voorliggende wetsvoorstel is gelegd tijdens het notaoverleg
op 21 april 1997 van de vaste commissie voor Volksgezondheid, Welzijn en Sport
over toezicht en reservevorming. Ook voordien waren er al gedachten om de
reserves van de ziekenfondsen aan een wettelijk maximum te binden, maar tijdens
dit notaoverleg zijn duidelijke verbanden gelegd met de werking van ziekenfondsbudgettering
en de nominale premieheffing, met het zogenaamd gesloten financiële systeem
van de ziekenfondsverzekering en het toezicht daarop en met de kwestie van
de reserves van de voormalige vrijwillige ziekenfondsverzekering. De toen
gevoerde discussie heeft heel duidelijk gemaakt dat het voor te bereiden wetsvoorstel
niet alleen een wettelijke basis zou moeten bieden voor het maximeren van
de reserves van de ziekenfondsen, maar ook voor een betere wettelijke verankering
van de ziekenfondsbudgettering, een heldere vastlegging van dat gesloten financieel
systeem van de ziekenfondsverzekering; ook zou het wetsvoorstel moeten worden
gebruikt als breekijzer in de discussie over het alsnog geven van een maatschappelijke
nuttige bestemming aan de reserves van de voormalige vrijwillige ziekenfondsverzekering.
De op dit punt door mevrouw Dankers gemaakte analyse heeft dus wel een waarheidsgehalte.Datgene wat ik zojuist heb opgesomd, is precies wat het wetsvoorstel nu
doet en voor een deel al heeft gedaan. De wijziging van artikel 19 van de
Ziekenfondswet haalt de basis van de ziekenfondsbudgettering naar de wet zelf.
Daar zijn geen vragen over gesteld, maar het is misschien toch belangrijk
om dat even te memoreren. Samen met het nieuwe artikel 21, dat de grondslag
biedt voor het gesloten financieel systeem, maakt dit een einde aan het bestaan
van het Besluit financiering ziekenfondsen Ziekenfondswet. Dat was een AMvB,
maar vormde tot nu toe toch het hart van zowel de budgettering van de kosten
van verstrekkingen en beheer als het gesloten systeem. Verder is er een potentieel
lek in dat financieel gesloten systeem; dat wordt nu gedicht door het schrappen
van artikel 33. Daardoor kunnen ziekenfondsen niet langer binnen één
en dezelfde rechtspersoon zowel de wettelijke verzekering als de aanvullende
verzekeringen uitvoeren. Praktisch is dat geen grote stap, omdat bijna alle
ziekenfondsen inmiddels hun aanvullende verzekering al via een aparte rechtspersoon
voeren, maar formeel schept dit belangrijke duidelijkheid.Er is ook een link met het toezicht, namelijk via artikel 21 en artikel
43b. Het beoordelen van uitgaven van de ziekenfondsen op aanvaardbaarheid
blijft een kernpunt bij het uitoefenen van het toezicht, maar het zal niet
langer zo zijn dat uitgaven die eenmaal niet aanvaardbaar zijn verklaard,
nooit ofte nimmer uit de wettelijke verzekering gefinancierd kunnen worden.
Dat is op dit moment nogal absoluut geregeld.Het nieuwe lid 4 van artikel 43b geeft de CTU de mogelijkheid om te besluiten
dat bepaalde uitgaven die niet verantwoord verklaard zijn, toch ten laste
van de reserve Ziekenfondswet – dus de wettelijke middelen – gebracht
mogen worden. Dit houdt verband met de veranderingen die zich op het ogenblik
voltrekken, enerzijds in de wijze waarop de ziekenfondsverzekering wordt uitgevoerd
en anderzijds in het toezicht. Ziekenfondsen hebben meer verantwoordelijkheden
dan vroeger en die verantwoordelijkheden zullen in de komende jaren steeds
verder toenemen. Bij die verantwoordelijkheden hoort ook het vormgeven van
zorgvernieuwing. Het moet voor een ziekenfonds mogelijk zijn om bij het uitoefenen
van zijn verantwoordelijkheden fouten te maken. Ik doel dan op het overtreden
van de regels, waarover mevrouw Dankers heeft gesproken. Ik wil dat natuurlijk
niet aanmoedigen. Ik wil ziekenfondsen echter ook zeker niet ontmoedigen om
vernieuwend bezig te zijn. Daarom vind ik het van belang dat de toezichthouder
een instrument in handen krijgt dat hem in staat stelt, een oordeel te geven
over de omstandigheden waaronder een ziekenfonds niet-aanvaardbare uitgaven
heeft gedaan. Als dat te goeder trouw gebeurt, met de bedoeling om zorgvernieuwing
tot stand te brengen, en als het ziekenfonds redelijkerwijs niet had kunnen
weten dat het niet aanvaardbaar is, behoren die uitgaven ten laste van de
middelen van de wettelijke verzekering te kunnen worden gefinancierd. Het
is natuurlijk een andere zaak als een ziekenfonds de regels
goed kent en deze doelbewust overtreedt of bij herhaling in dezelfde fouten
vervalt. Dan heeft de toezichthouder overigens ook andere instrumenten en
sancties ter beschikking dan het bepalen dat de betreffende uitgaven niet
ten laste van de middelen van de wettelijke verzekering mogen worden gebracht.Mevrouw de voorzitter! Ik ga ervan uit dat wat nu nog in artikel 43b,
vierde lid, een uitzondering wordt genoemd, in de toekomst hoofdregel zou
moeten worden. Alle uitgaven van een ziekenfonds zullen dan in beginsel ten
laste van de middelen van de wettelijke verzekering mogen worden gedekt, tenzij
de toezichthouder anders bepaalt. Dat brengt een systeem van verantwoordelijke
ziekenfondsen die wat armslag krijgen. Dit is een antwoord op de vraag van
mevrouw Dankers over wat de ziekenfondsen straks allemaal wel en niet mogen.Een van de kernpunten in het moderniseren van het toezicht is de ziekenfondsen
verantwoordelijk maken voor zowel de rechtmatigheid als de doelmatigheid van
hun handelen. Men moet er verantwoording over afleggen. Daar wordt aan gewerkt
en de Kamer krijgt daar begin volgend jaar iets over toegestuurd.De reden waarom ik in de formulering van artikel 43b, vierde lid, eerst
een tussenstap wil inbouwen alvorens de hoofdregel om te draaien, is dat ik
wil zien hoe de modernisering van het toezicht en de groeiende verantwoordelijkheid
van de ziekenfondsen zich in de komende jaren ontwikkelt.Het wetsvoorstel heeft reeds een oplossing bewerkstelligd van de problematiek
van de reserves van de voormalige vrijwillige ziekenfondsverzekering. De Kamer
komt de eer toe, de aanzet tot die oplossing te hebben gegeven door over die
reserves bij het debat op 21 april 1997 opnieuw scherpe en duidelijke vragen
te stellen. Wijlen mevrouw Kamp heeft toen zelfs gepleit voor een lex specialis.
Dit debat heeft een flink appèl gedaan op het maatschappelijk verantwoordelijkheidsbesef
van de betrokken ziekenfondsen. Daarbij kwam de druk die voortkwam uit de
advisering door de landsadvocaat en de druk van de vereenzelviging. Dat heeft,
samen met de dreiging van een ingreep via het voorliggende wetsvoorstel, ertoe
bijgedragen dat de betrokken ziekenfondsen, onder hoede van Zorgverzekeraars
Nederland, tot een vrijwillig convenant zijn gekomen. Enkele woordvoerders
hebben hun blijdschap daarover geuit. Mevrouw Dankers heeft mij daarover een
compliment gemaakt. Ik dank haar hartelijk daarvoor. In het convenant staat
dat gedurende twintig jaar jaarlijks een bedrag van 42 mln. besteed zal worden
aan voor de gezondheidszorg nuttige doelen. Tenminste een kwart moet besteed
worden via een fonds voor landelijke projecten. Er is een goede regeling getroffen
voor het toezicht en een openbare verantwoording. Wat wij van de bestedingsplannen
hebben gezien, ziet er goed en serieus uit. Ik ben graag bereid, zo zeg ik
tegen de heer Weekers, om jaarlijks de Kamer van de besteding van de 42 mln.
op de hoogte te houden.De totstandkoming van het convenant was niet simpel. Het heeft overleg
en inspanning gekost. Ik ben echter blij met het resultaat. Een paar jaar
geleden zat de zaak immers absoluut muurvast. De verantwoordelijkheid ligt
nu, duidelijk voor iedereen, waar die thuishoort.Ik hoop dat dit goede nieuws een plaats zal krijgen tussen de vaak wat
minder vrolijke berichten over onze zorgsector en de rol van de verzekeraars.
Politiek en media besteden nogal wat energie aan dat soort kritische geluiden
en nu is er in ieder geval een positief geluid. Ook hoopgevend is dat de betrokken
ziekenfondsen bereid zijn geweest om de gegevens over de reserves met naam
en toenaam vrij te geven. Wij weten dus precies welk ziekenfonds welke reserves
in het potje had. Dat is een prachtig begin van transparantie.De heer Oudkerk vroeg of er nog meer gedaan zou kunnen worden met beleggingen.
De berekening is indertijd gebaseerd op een normatief rendement. Ik ben even
kwijt of dat een rendement van 4% of van 5% was, maar het lag in die orde
van grootte. Staatssecretaris Vermeend vindt trouwens ook dat 4% gemaakt moet
kunnen worden! Dat neemt niet weg dat er soms met beleggingen ook méér
gehaald zou kunnen worden. Belangrijkste is hier overigens dat het op basis
van het convenant hoe dan ook de bedoeling is om het volledige bedrag van
de reserves na afloop van de bestedingsperiode opgemaakt te hebben. Er mag
dus niets blijven liggen, ook niet van de rendementen; het volledige bedrag,
inclusief de rendementen, wordt besteed aan de goede doelen. Als hogere rendementen
worden behaald, kunnen de jaarlijks te besteden bedrag ook hoger worden gesteld.
Ik zou niet de suggestie willen doen om de termijn van twintig jaar te veranderen.
De concurrentie in de markt moet niet te veel verstoord worden en uit de opgave
blijkt dat de verschillen zeer groot zijn. Als het geld snel wordt opgemaakt,
krijgen bepaalde verzekeraars dus een belangrijke voorrangspositie en dat
vindt men uiteraard een vervelende gedachte.Ik kom nu op de vragen die zijn gesteld over de maximering van de wettelijke
reserves zelf. Daarbij wil ik eerst iets zeggen over de problemen die er zijn
geweest met het vinden van een sluitende typering van alle soorten reserves
waarover ziekenfondsen beschikken. Ook het beschikbaar krijgen van goed cijfermateriaal
was geen eenvoudige zaak. Eind 1996 was al eens geconstateerd dat verwarring
kon ontstaan over de terminologie en kort voor de indiening van de nota naar
aanleiding van het verslag kwam opnieuw verwarring aan het licht. Beide keren
bleek hoe weinig precieze informatie over reserves beschikbaar was. Zoveel
aandacht als er de afgelopen jaren was voor informatie over kosten en financiering,
zo weinig hebben wij geweten – zeg ik nu achteraf – over reserves.
Zelfs het College voor zorgverzekeringen bleek niet over alle informatie te
beschikken, want de CTU wist meer dan dat college, toen nog Ziekenfondsraad
geheten. Het college heeft de afgelopen zomer op mijn verzoek opnieuw naar
de reservepositie gekeken, dit keer niet op basis van de informatie uit de
voorheen steeds gebruikte zogenaamde 08-staten, maar op basis van de jaarrekeningen
van de ziekenfondsen. De opgave van elk van de ziekenfondsen over de eigen
reservepositie is daarbij geconfronteerd met de bevindingen van de CTU over
de juistheid van die opgave. Wij hebben dat gedaan over 1997, het laatste
jaar waarover op dat moment de CTU-controles waren afgerond.De heer Oudkerk (PvdA):Dan rest nog maar één vraag: zijn wij er nu zeker van dat
niet opeens weer een duveltje uit een doosje komt, in de vorm
van een andere reserve? Ik verwijs naar wat eind 1996, begin 1997 is gebeurd.
Kortom: kunt u ons de garantie geven dat wij nu echt álles weten?Minister Borst-Eilers:Naar menselijke maatstaven kan ik die garantie inderdaad geven.Ik zal graag mijn betoog op dit punt vervolgen, voorzitter, want het gaat
om een belangrijk punt. Uit de controle die ik zojuist noemde, vloeiden correcties
voort die vervolgens zijn aangebracht. Ook is een splitsing aangebracht tussen
enerzijds de reserves die moeten worden beschouwd als reserves Ziekenfondswet,
en anderzijds de zogenaamde algemene of overige reserves. Die reserves omvatten
357 mln. Een klein bedrag, namelijk 5,7 mln. is waarborgkapitaal; er is een
herwaarderingsreserve van 53,3 mln., bijvoorbeeld voor herwaardering van gebouwen
bij overdracht en het grootste bedrag betreft overige reserves, bijna 300
mln. Voordat begonnen werd met de ziekenfondsbudgettering, in 1990 of daaromtrent,
waren er al voor 90 mln. reserves. In de tussentijd zijn er goede jaren geweest,
waarin men een flink rendement heeft kunnen maken. Daarna hebben wij ontdekt
dat tot 1 januari 1997 men de wettelijke reserves, voorzover die boven de
CTU-rendementsnorm uitkwamen, mocht overhevelen naar de algemene reserve.
Dat is nu gelukkig niet meer mogelijk. Dat was een vreemde zaak, want er vloeide
premiegeld weg in een pot waarover wij vervolgens niets meer konden zeggen.De heer Oudkerk (PvdA):Hoe controleren wij dan of dit niet meer mag of kan?Minister Borst-Eilers:Wij zeggen dat het niet meer mag. De controle vindt plaats door het toezichtorgaan,
de CTU.Uit alle cijfers die ik de Kamer bij nota van wijziging heb doen toekomen,
en die de Kamer naar ik uit de opmerkingen opmaakte ook heeft gelezen, blijkt
dat van de totale reserves van de ziekenfondsen aan het eind van 1997 van
ruim 2 mld. 1,65 mld. aan te merken is als reserve Ziekenfondswet en 360 mln.
als algemene of overige reserves.Het verbaasde de heer Oudkerk dat de ziekenfondsen ook reserves hadden
boven de solvabiliteitsmarge. Dat is de marge die zij moeten hebben en waar
zij niet aan mogen komen. 1998 is voor de ziekenfondsen een slecht jaar geweest.
1999 wordt dat vermoedelijk ook, omdat de uitgaven voor genees- en hulpmiddelen
in dat jaar vermoedelijk weer hoger zijn. Echter, voor slechte jaren mag niet
zo maar de solvabiliteitsmarge worden gebruikt. Daar bovenop moet je een werkreserve
hebben als je een risicodragende verzekeraar bent.De Kamer heeft cijfers gezien van eind 1997. Ik zei al dat men in 1998
een paar honderd miljoen uit de eigen reserves heeft moeten putten om het
financieringsgat te dichten. Voor 1999 weten wij dat nog niet, maar er zal
nog wel wat bij moeten. De reserves slinken dus al wel. Dat is niet zo erg
als er uitgaven zijn gedaan ten bate van patiënten die bij de premiestelling
onvoldoende zijn voorzien. De reserves zijn er nu net voor om dat op te vangen.Mevrouw Dankers (CDA):Ik heb uit de memorie van toelichting en de nota naar aanleiding van het
verslag niet begrepen dat er in het kader van de budgetteringsgedachte beleid
is om de reserves te doen slinken. De minister wilde tegenvallers incidenteel
laten zijn, zo meen ik uit de teksten te hebben begrepen.Minister Borst-Eilers:Ik zette uiteen dat de ziekenfondsen achteraf gezien de opslagpremie te
laag hebben vastgesteld. Zij maken zelf ook een raming, aan de hand van hun
budgetten en de nominale rekenpremie. Zo stellen zij de premie vast. Onderdeel
daarvan is een opslag, na inschatting van hun schadelast. Ik neem aan dat
het zeker niet hun beleid is om keihard op hun reserves in te teren.Ik heb zojuist uitgelegd hoe het bedrag van 360 mln. is samengesteld.
Het begon met 90 mln. en de rendementen daarop. Er is niet te ontkomen aan
de conclusie, dat die middelen niet kunnen vallen onder de maximering van
reserves, die met het wetsvoorstel wordt beoogd. Het is mijns inziens ook
geen verbazingwekkend hoog bedrag. Maar ik ben wel heel blij dat we nu ten
minste duidelijkheid hebben en dat we nu weten hoe het zit. Volgens mij zit
er nu ook niets meer dan dat.Ook is duidelijk dat voor de definitie van de reserves die vallen onder
de maximering kan worden aangesloten bij de begrippen van het Besluit financiering
ziekenfondsen Ziekenfondswet, zoals die tot nu toe luiden en door de toezichthouder
gehanteerd worden. Artikel II is daarmee bij de nota van wijziging van 27
september in overeenstemming gebracht. Hoe moeten we dan aankijken tegen die
wel te maximeren reserve van ruim 1,6 mld. per eind 1997, die naar mijn stellige
verwachting op dit moment wat lager is? De eerste vraag daarbij is of het
nu de bedoeling is om af te romen, ja of nee. Daar is al over gesproken en
ook de heer Weekers heeft duidelijk betoogd dat dit niet het doel is van dit
wetsvoorstel. Als je nog hogere reserves gaat opbouwen, wil je voorkomen dat
die hoger zijn dan een bepaalde norm. Hoe moet je dan aan de hoogte van dat
maximum komen? Er is al aan herinnerd dat de Ziekenfondsraad een advies zou
geven, maar dat niet kon doen. Overigens zegt de Ziekenfondsraad dat nog steeds
niet te kunnen doen. De Verzekeringskamer heeft een aantal opties voorgelegd,
maar eerst wil ik een paar opmerkingen maken over het instrument.Het vaststellen van de hoogte van het maximum geschiedt niet in het wetsvoorstel
zelf, maar bij ministeriële regeling. Daar heb ik een aantal redenen
voor en die wil ik eerst uiteenzetten, omdat daarop in de amendementen gereageerd
wordt en alternatieven worden aangedragen. In de eerste plaats is de minimumsolvabiliteitseis
op grond van de Ziekenfondswet bij ministeriële regeling vastgelegd.
Mevrouw Dankers zei dat dit een technische kwestie is en dat het maximum een
politieke beslissing is. Het argument zal haar dus niet overtuigen, maar ik
vind toch dat er wel enige logische relatie is. In de tweede plaats geeft
vaststelling bij ministeriële regeling natuurlijk enige flexibiliteit
om afhankelijk van de ontwikkelingen in de komende jaren tot bijstelling van
dat maximum te komen, want het hele dossier is ook nog in beweging en op dit
ogenblik is er nog geen sprake van een eindsituatie. Deze eindsituatie zal
pas bereikt zijn als er ook op het variabele deel van de ziekenhuiskosten
en de specialisten geen enkele nacalculatie meer is. Dit is nu nog in het
eerste geval 30% en in het tweede geval zelfs nog 95%. Op dit
moment is dus ook nog niet duidelijk hoe hoog dat maximum vastgesteld zal
moeten worden. De ministerraad moet zich daar nog over uitspreken. We hebben
geprobeerd twee keer een extern advies in te winnen en dat heeft niet tot
een heel helder antwoord geleid. De Verzekeringskamer had dan wel die drie
opties, waarvan een de pragmatische was en waar de heer Weekers ook aan herinnerde.
Maar de Ziekenfondsraad zei in oktober 1998 dat die opties van de Verzekeringskamer
eigenlijk geen houvast boden, omdat ze onvoldoende aansloten bij de aard van
de ziekenfondsen. Zo blijf je bezig!Maar gelet op dit alles, lijkt het mij het beste om voor een pragmatische
koers te kiezen. Dan wil ik inderdaad de redenering volgen die ook de heer
Weekers heeft gevolgd. Als het niet de bedoeling is om dit wetsvoorstel te
gebruiken om bestaande reserves af te romen, zal dat maximum dat je wilt stellen
verband moeten houden met de omvang van de wettelijke reserve van de fondsen
met de hoogste reservepositie op een bepaald peilmoment. Ik heb de Kamer lijstjes
en een grafiek toegestuurd en dan zie je dat je eind 1997 zou uitkomen op
een maximum van 2,5 maal de vereiste solvabiliteitsmarge, want dan kom je
dus niet tot afroming. De heer Weekers sprak over 2,5 en wellicht 2,25. Dan
is rekening gehouden met de eindsituatie van de risicodragende ziekenfondsbudgettering.De heer Weekers (VVD):Hoe kijkt de minister tegen de voorlopige situatie aan? Dan komen wij
toch op een hoger getal uit?Minister Borst-Eilers:Wij moeten kijken naar de eindsituatie van de risicodragende ziekenfondsbudgettering
en daarvoor een pragmatische keuze maken op grond van dat niet afromen. Althans,
dat zou mijn voorstel aan de ministerraad zijn. De Kamer zal horen wat de
ministerraad daarvan vindt.De heer Weekers (VVD):Wanneer zal die eindsituatie zijn bereikt? Als dat op korte termijn is,
is er geen enkel probleem, want dan kan de minister daar gewoon aansluiting
bij zoeken. Wat doet zij echter in de tussentijd als die eindsituatie nog
enkele jaren op zich laat wachten?Minister Borst-Eilers:Ik zou toch willen voorstellen om in de buurt van die 2,5 uit te komen.
Met het oog op de solvabiliteitsmarge gaat het dan om het moment waarop het
besluit wordt genomen. Je kunt natuurlijk ook de eindsituatie vastleggen in
de ministeriële regeling, er vervolgens een calculatie op loslaten en
dan met een factor 2,5 werken. Als wij uitgaan van niet afromen, komen wij
ergens in die buurt uit. Er zijn echter omstandigheden denkbaar, waarin het
lager uitkomt. Juist vanwege die onzekerheden zou ik het op dit moment nog
niet in de wet willen vastleggen. Nu is dat ook niet gesuggereerd, maar in
het amendement van mevrouw Van Vliet wordt wel voorgesteld om het op langere
termijn te doen.De heer Weekers (VVD):Het is mij niet helemaal helder. Uit de cijfers van 1997 blijkt dat in
een eindsituatie zonder enig probleem de factor 2,5 kan worden gehanteerd.
Ik blijf met het probleem zitten dat het onduidelijk is wat er in de tussentijd
gebeurt. Doet de minister niets tot het moment dat de eindsituatie is bereikt?
In dat geval kan ik het mij voorstellen dat het onmiddellijk in de wet wordt
vastgelegd. Als de minister het thans al in een ministeriële regeling
wil vastleggen, zal zij voor een hogere factor moeten kiezen. Anders begint
zij al met afromen.Minister Borst-Eilers:Bij bestaande deelbudgetten doen wij in de berekening alsof die nacalculatie
al op nul staat. Resulteert een hoger minimum en dus een hoger maximum. De
heer Weekers spreekt van eind 1997, maar de huidige situatie is alweer anders.
Op het moment dat wij in de ministerraad een besluit nemen, moeten wij de
huidige situatie in ogenschouw nemen.Mevrouw Van Vliet (D66):Ik begrijp het verhaal van de minister op zichzelf wel. Er is echter een
onduidelijkheid voor ons. Of je regelt het op korte termijn, en dan leg je
wat vast. Of je wacht de eindsituatie af, maar dan moet duidelijk zijn wanneer
wij die kunnen verwachten. Beide punten zijn onhelder, waarmee het onduidelijk
is wat de meerwaarde is van het nu al aannemen van de wet. De eindsituatie
rond de verstrekkingenbudgettering lijkt nog jaren weg.Minister Borst-Eilers:Met de specialisten gaat het heel hard. Datzelfde geldt voor het variabel
deel van de ziekenhuiskosten. Het wetsvoorstel zou in volle omvang in werking
treden per 1 januari 2001. De ministerraad wil zo snel mogelijk in het jaar
2000, als de wet in het Staatsblad staat, het maximum aankondigen en vastleggen.
De ziekenfondsen kunnen zich er dan op prepareren. Ik denk dat wij ongeveer
uitkomen op de factor 2,5. Ik wil nog wel schriftelijk antwoorden op de vraag
hoe wij dan precies uitkomen op de vereiste solvabiliteitsmarge in de eindsituatie.
Dat is een ingewikkelde technische berekening. Het lijkt mij wat moeilijk
om nu hier met die getallen te staan goochelen.Mevrouw Van Vliet (D66):Dat vraag ik ook niet van de minister. Maar ik begrijp dat er in 2001
algehele helderheid moet zijn.Minister Borst-Eilers:Er moet eigenlijk in de loop van 2000 helderheid ontstaan, zodat de ziekenfondsen
weten waar zij per 1 januari 2001 aan toe zijn. Daarom hoop ik dat de wet
snel wordt aangenomen. Op basis daarvan kan de ministerraad dan het maximum
vaststellen. Wij willen de Kamer vervolgens graag de gelegenheid geven om
daar vier weken over mee te denken; daar kom ik nog op. Als dat maximum vervolgens
bekend wordt gemaakt, kan elk ziekenfonds zich daarop prepareren, bijvoorbeeld
bij het nadenken over wat er met de nominale premies moet gebeuren.Toen het wetsvoorstel werd voorbereid, had ik enige hoop dat ik het maximum
al tijdens de plenaire behandeling had kunnen voorleggen. Dat is echter niet
mogelijk. Ik begrijp dat de Kamer toch op een andere manier bij de vaststelling
van dat maximum betrokken wil zijn. Daar wil ik graag aan tegemoetkomen. Mevrouw
Dankers heeft op stuk nr. 8 een amendement ingediend, waarin hiervoor een
AMvB wordt opgesteld met een voorhangperiode van acht weken. De heer Weekers
heeft als eerste ondertekenaar een amendement van de coalitiefracties ingediend,
waarin wordt geaccepteerd dat het maximum bij ministeriële regeling wordt
vastgesteld met een voorhangperiode van vier weken. Met dat
laatste amendement heb ik geen moeite; ik wil graag handelen volgens dat amendement.
Misschien moet ik vanwege de tijd het debat tussen de heer Weekers en mevrouw
Dankers niet herhalen, want beiden hebben heel wat argumenten gewisseld. Ik
vind de argumenten van de heer Weekers overtuigend. Er is ook sprake van een
precedent, namelijk in artikel 15, lid 2, van de Ziekenfondswet. Dit artikel
kent ook een voorhangprocedure ten aanzien van een ministeriële regeling.
Dat wil overigens niet zeggen dat het voortaan altijd zo moet. Verder kun
je ook stellen dat bij een AMvB in beginsel staatsrechtelijk niet echt een
rol aan de Kamer is toegekend. De vraag is dan ook of een AMvB staatsrechtelijk
zoveel anders is dan een ministeriële regeling. Wel moet bij een AMvB
advies worden gevraagd aan de Raad van State. Dat maakt een en ander wat minder
flexibel. Om pragmatische redenen wil ik de aanvaarding van het amendement
van mevrouw Dankers ontraden en dat van de heer Weekers, mevrouw Van Vliet
en de heer Oudkerk graag uitvoeren. Daarvan uitgaande, is het mijn bedoeling
om de ministeriële regeling in het voorjaar van 2000 aan de ministerraad
voor te leggen. Vervolgens wordt zij vier weken voorgehangen. Na de voorhangprocedure
wordt zij gepubliceerd om, zoals ik al opmerkte, de ziekenfondsen tijdig te
informeren.Mevrouw Van Vliet had het ook over een ander onderwerp: de betrokkenheid
van de Kamer bij het vaststellen van beleggingsvoorschriften. In de nota naar
aanleiding van het verslag heb ik al uiteengezet dat ik er geen voorstander
van ben om deze voorschriften ter goedkeuring aan de Kamer voor te leggen,
omdat het eigenlijk om een technische regeling gaat die bovendien aansluit
bij soortgelijke regelingen van de overheid op andere terreinen waar overheidsgeld
in het geding is. Deze regels gelden dus ook in dit geval. Ik hoop dat de
Kamer mij niet vraagt deze regels voor te lezen, want dan moet ik het antwoord
daarop schuldig blijven. De financieel specialisten in de fractie zullen hier
ongetwijfeld van op de hoogte zijn.Mevrouw Van Vliet (D66):In de nota naar aanleiding van het verslag wordt de term "overwegen" gebruikt.
Ik begrijp dat deze voorschriften ook voor de ziekenfondsen gelden. Ik krijg
nu dan ook graag de heldere toezegging van de minister dat de beleggingsvoorschriften
op korte termijn ingevoerd zullen worden.Minister Borst-Eilers:De regeling terzake wordt in het komend voorjaar vastgesteld. Ik zeg toe
dat dit voor het volgende zomerreces zal zijn geregeld.In het amendement op stuk nr. 10 stelt mevrouw Van Vliet voor om de maximering
van de reserve na twee jaar in de wet vast te leggen. Ik ben blij dat mevrouw
Van Vliet ervan overtuigd is dat het onmogelijk is om deze bepaling nu in
de wet op te nemen en dat zij, zo nodig, ruimte biedt voor een flexibele aanpassing.
Ik heb alleen een probleem met de termijn van twee jaar. Die termijn is sowieso
te kort en ook is mij niet duidelijk of die twee jaar ingaan na de inwerkingtreding
van enige bepaling of van de gehele wet. In artikel IV is voorzien in de inwerkingtreding
van een aantal bepalingen direct na publicatie en in de feitelijke inwerkingtreding
van de bepalingen inzake de hoogte van de reserve op 1 januari van het daaropvolgende
jaar.Mevrouw Van Vliet (D66):Ik heb begrepen dat de wet op 1 januari 2001 in werking treedt. Op dat
moment moet een en ander ook in de wet worden opgenomen. Die termijn van twee
jaar geldt vanaf het moment dat het parlement met het voorstel heeft ingestemd.Minister Borst-Eilers:Ik heb al gezegd dat een aantal bepalingen direct in werking treedt en
de rest op 1 januari van het daaropvolgende jaar. Op 1 januari 2001 zullen
de ziekenfondsen feitelijk te maken krijgen met de bepaling dat er een maximum
aan de reserve is gesteld. Aan het eind van het jaar 2002 zou men kunnen zeggen
dat de wet twee jaar in werking is. Ik wijs er echter op dat de analyse van
de bestedingen van de ziekenfondsen niet snel voor handen is. Wij kunnen op
z'n vroegst begin 2003 de evaluatie houden, maar dan wordt er eigenlijk nog
maar één volledig jaar overzien. Bij de verwerking van de gegevens
van de ziekenfondsen is er altijd sprake van een zeker naijleffect.Mevrouw Van Vliet (D66):Zegt de minister dat als de norm gesteld is, er dan nog twee jaar nodig
is om te kijken of die norm ook inderdaad de juiste is?Minister Borst-Eilers:Ja. Je kunt die twee jaar pas overzien als je al die gegevens hebt en
daar heb je even tijd voor nodig. Het ijlt altijd wat na. Wij hebben pas in
de loop van een jaar zicht op wat het afgelopen jaar precies aan ziekenfondsuitgaven
is gedaan. Die vertraging begint al bij degene die de declaraties moet insturen
en daar meestal een paar maanden mee wacht. De jaarrekening van een ziekenfonds
staat pas definitief vast twee jaar nadat het desbetreffende jaar ten einde
is gekomen. Dat is vervelend. Ik wil u niet van het evaluatiepad afbrengen,
want ik ben het helemaal met u eens dat dit ook geëvalueerd moet worden.
Als de evaluatie twee jaar nadat de wet is ingegaan moet plaatsvinden, zal
er nog bitter weinig te melden zijn. Ik wil graag het evaluatiepad op, maar
ik zou er goed mee kunnen leven als u van dit amendement een motie maakt,
waarin u de regering verzoekt om een evaluatie van de wet zodra dat mogelijk
is. Dan zou ook bezien moeten worden of het maximum al in de wet kan worden
vastgelegd. Ik kan nu al toezeggen dat ik die motie graag zal uitvoeren. Op
die manier vermijden wij het probleem dat ontstaat wanneer dat via een amendement
op deze wet geregeld wordt.Mevrouw Van Vliet (D66):Voorzitter! Ik ben best bereid om de lengte van die termijn nog eens te
bezien. Als de minister zegt dat het drie jaar in plaats van twee jaar moet
worden, wil ik daar niet moeilijk over doen. Het pleidooi voor de motie wil
ik nog even overwegen, want dat is toch een andere intentie dan wij in de
Kamer hebben.Minister Borst-Eilers:Dat begrijp ik, maar ik geef het u graag in overweging. Ik kondig nu al
aan dat ik die motie zou omarmen.Mevrouw de voorzitter! De heer Weekers vroeg hoe in Duitsland de maximumreserve
wordt vastgesteld. Het maximum is daar aan het minimum gerelateerd. Het minimum
is lager dan in Nederland en het maximum is hoger dan in Nederland. Ik meen
dat het hier gaat om de factor 4 of 5, maar daar moet hij mij
niet op vangen. Ik zal het laten nakijken op het ministerie en als het antwoord
afwijkt, zal ik het nog laten weten.De heer Weekers (VVD):Ik vraag mij af waarop uitgekomen wordt met dat hogere maximum wanneer
het Duitse systeem geconverteerd wordt naar het Nederlandse systeem. Je kunt
je voorstellen dat er parallellen zijn met het Duitse ziekenfondssysteem.Minister Borst-Eilers:De situatie in Duitsland is niet precies hetzelfde als in Nederland. Er
zijn daar ziekenfondsen die risico dragen, maar er geldt een veel hoger eigen
risico. Mensen moeten ook meer bijdragen aan geneesmiddelen. Dus ik weet niet
of wij zoveel opschieten met die vergelijking, maar ik zeg toe dat ik het
zal laten natrekken en dat ik de Kamer daarover schriftelijk zal berichten.Voorzitter! De heer Oudkerk stelde de belangrijke vraag of absoluut kan
worden gegarandeerd dat premiegelden niet meer worden besteed aan iets anders
dan extra zorg of premieverlaging. Die garantie kan gegeven worden. Het is
namelijk een gesloten systeem en het wetsvoorstel regelt dat waterdicht. Dus
alle middelen die verband houden met het uitvoeren van de wettelijke verzekering –
premies, budgetten, rendementen op wettelijke reserves, inkomsten uit dienstverlening
aan derden – moeten worden gebruikt voor de verzekering of worden toegevoegd
aan de wettelijke reserve volgens de Ziekenfondswet en die wordt nu gemaximeerd.
Als de ziekenfondsen dat maximum niet willen overschrijden, zijn er maar twee
mogelijkheden. De ziekenfondsen kunnen extra zorg verlenen, dus betalen voor
een hogere productie. Zij kunnen ook de nominale premie verlagen en daarmee
komen zij dan in de concurrentiesfeer. Als het ziekenfonds dat niet doet,
is de derde mogelijkheid inlevering bij de Algemene kas. Dan blijft het geld
in het voor zorg bestemde circuit. Het ziekenfonds zal dat echter niet zo
leuk vinden, want dan beslist een ander wat ermee gebeurt. De drie mogelijkheden
zijn dus: inleveren bij de Algemene kas, kopen van extra zorg of lagere nominale
premies.Mevrouw Hermann heeft gevraagd of de Mededingingswet zich er niet tegen
verzet dat ziekenfondsen te maken krijgen met maximering van de reserve, omdat
zij toch ook als onderneming worden beschouwd. Dat is niet het geval. Genoemde
wet verzet zich tegen afspraken tussen ondernemingen die de mededinging beperken,
maar niet tegen wettelijke maatregelen die worden genomen jegens die ondernemingen.
Ik laat daarbij in het midden of gesteld kan worden dat maximering van de
reserve tot beperking van de mededinging leidt.Mevrouw Van Vliet heeft gevraagd of overheveling uit de ziekenfondsreserve
naar de algemene reserve is toegestaan. Zij zal uit mijn antwoord hebben begrepen
dat dit niet mag, maar dit mocht wel tot 1 januari 1997, als men boven een
normatief rendement uitkwam.Mevrouw Van Vliet heeft nog gesproken over risicoselectie bij de aanvullende
verzekering en de consequenties daarvan voor de basisverzekering. Wij hebben
daarover in een ander verband afspraken gemaakt. Ik kan nog niet zeggen hoe
snel ik het overleg afgerond kan hebben met de CTU en de Verzekeringskamer,
want mijn agenda is nogal vol. Ik denk aan begin volgend jaar. Ik zal daar
dan ook uitsluitsel over geven.De heer Weekers heeft gevraagd of er op het punt van de marktwerking al
sprake is van een markteffect door de risicodragende budgettering. Ik ben
graag bereid om de Kamer daarover gegevens toe te sturen. Wij hebben een analyse
laten opstellen. Wij hebben zelfs kaartjes van Nederland waarop de werkgebieden
van de ziekenfondsen worden aangegeven en een vergelijking wordt gemaakt tussen
1994 en 1998. Geconstateerd kan worden dat in 1994 de ziekenfondsen nog erg
geconcentreerd waren op eigen werkgebieden, maar in 1998 is al te zien dat
zij alle kanten opgaan en een nieuwe klantenkring veroveren. Wat de dominantie
van verzekeraars in een regio betreft, had bijvoorbeeld in 1994 een ziekenfonds
zo'n 90% van de markt in een regio, terwijl er nu in alle regio's meerdere
verzekeraars actief zijn. De vraag of er een begin is gemaakt met de concurrentie,
kan op grond van deze gegevens bevestigend worden beantwoord. De eerste tekenen
daarvan worden zichtbaar.De heer Oudkerk (PvdA):Voorzitter! Voor mijn fractie is het belangrijkste antwoord op de belangrijkste
vraag niet voor tweeërlei uitleg vatbaar, namelijk schiet een ziektekostenverzekeraar,
voormalig ziekenfonds, over de maximale reserve heen, dan gaat dit geld óf
naar de Algemene kas óf de nominale premie wordt verlaagd óf
er wordt extra zorg ingekocht. Daar zit geen ventielwerking meer in, terwijl
wij die in de overige zorg wel kennen.Het tweede belangrijke punt is dat ook de parlementaire betrokkenheid
is geregeld in de vorm van een amendement dat ook is omarmd door de minister.
Daarover dus niets dan lof.Tot slot wil ik graag meedoen aan de vrolijkheid in de politiek en in
de media over het feit dat ziektekostenverzekeraars het ook vaak zo verschrikkelijk
goed doen. Ik wil daar best aan meedoen, maar dan moet mij het volgende van
het hart. Ik zal het niet hebben over de overige reserves, maar wel over de
vrijwillige reserves. Daar complimenteer ik de minister mee, want een aantal
jaren geleden zat het overleg daarover muurvast en nu is het toch maar geregeld.
Het gaat om 42 mln. per jaar. Uitgaande van 600 mln. die de verzekeraars hadden
en van 7%, hou je die 600 mln. nog steeds over als er 42 mln. per jaar wordt
uitgegeven, ook al is er in twintig jaar natuurlijk sprake van geldontwaarding.
Ik was wel blij met de opmerking van de minister dat het best mogelijk is
dat verzekeraars bij meevallende beleggingen bereid lijken te zijn om van
42 mln. soms 50, 60 of 70 mln. te maken. Daar hebben zij natuurlijk ook alle
belang bij, want als zij echt met elkaar willen concurreren – laten
wij dat nu maar eens aannemen – dan zullen zij iedere verdiende cent
in de zorg steken. Er is immers maar één wijze waarop burgers
door een bepaalde verzekeraar aangetrokken kunnen worden en dat is dat deze
de zorg zo goed mogelijk regelt en de nominale premie zo laag mogelijk houdt.De heer Weekers (VVD):Ik bedank de minister voor haar uitgebreide beantwoording. Tevens wil
ik haar bedanken voor de toezegging die zij heeft gedaan om de Kamer jaarlijks te informeren over de keuze van de projecten die worden gefinancierd
met de voormalige reserves uit de vrijwillige ziekenfondsverzekeringen. In
eerste termijn maakte mevrouw Dankers de minister een compliment over het
bereikte resultaat. Daar sluit ik mij graag bij aan. Het gaat dan niet alleen
om de besteding van die reserves, maar ook om de transparantie die daarmee
is bereikt.Voorzitter! De minister heeft mij een klein beetje in verwarring gebracht.
Daarom kom ik nog even terug op de verschillende amendementen. Wat de VVD
voor ogen staat, is dat uiteindelijk in de wet komt te staan wat de maximale
reserves moeten zijn. Zo zal het geregeld moeten zijn, want het zwaarste middel
zal moeten worden aangegrepen. Als het niet in de wet kan worden vastgelegd
omdat er van tijd tot tijd aanpassingen moeten plaatsvinden, dient een minder
zwaar alternatief te worden gehanteerd, bijvoorbeeld de algemene maatregel
van bestuur. Mijn voorstel is om in de wet vast te leggen wanneer wat meer
zicht bestaat op de langere termijn, en om te komen tot een fatsoenlijke wettelijke
regeling, ook al bestaat de kans dat een paar keer wijzigingen moeten worden
aangebracht. Ik kan mij voorstellen dat dit gebeurt bij ministeriële
regeling, zodat het parlement nog even controle kan uitoefenen. De gedachte
is dus om tijdelijk een ministeriële regeling te treffen met controle
van het parlement, terwijl wel binnen afzienbare termijn een regeling in de
wet wordt opgenomen.De minister zei dat zij in plaats van het amendement van mevrouw Van Vliet
liever een motie zou zien waarbij nog de mogelijkheid wordt opengelaten om
het wellicht niet op termijn vast te leggen, maar daarbij aarzel ik een beetje.
Moet ik dan toch niet het amendement van mevrouw Dankers steunen, zodat wij
in elk geval nu al een wat zwaarder middel hebben geregeld? Maar als het amendement
van mevrouw Van Vliet een amendement blijft, dat wordt gesteund door de gehele
Kamer en door de minister van harte zal worden uitgevoerd, kan ik ook vasthouden
aan een tijdelijke regeling waarmee wij de minister via de ministeriële
regeling de vrijheid geven om in de aanloop tot de wet alles naar bevind van
zaken te regelen met parlementaire controle. Voor de VVD is het van groot
belang dat niet via de maximering van de reserves jaarlijks aan inkomenspolitiek
wordt gedaan. Dat risico zit er natuurlijk in en dat willen wij koste wat
kost voorkomen.Mevrouw Dankers (CDA):De heer Weekers zegt: als de minister het amendement van harte wil uitvoeren.
Meent hij dat, als een amendement door de Kamer wordt aanvaard, een bewindspersoon
dan nog ruimte heeft om het wel of niet uit te voeren? Dat geldt toch alleen
maar voor een motie?De heer Weekers (VVD):Een amendement hoeft niet van harte te worden uitgevoerd; een amendement
wordt uitgevoerd. Dat is duidelijk. In het amendement wordt ook gevraagd om
een evaluatie. Werkt de minister daar van harte aan mee, dan hebben wij het
sneller in de wet geregeld dan wanneer de minister tegensputtert.Daarop heb ik nog graag een reactie van de minister. Ik wil zo meteen
ook nog graag van collega Van Vliet horen wat zij gaat doen met het amendement.De voorzitter:Mijnheer Weekers, het amendement heeft u zelf medeondertekend. Dat is
volgens mij een merkwaardige vraag.De heer Weekers (VVD):De minister heeft een oproep gedaan aan mevrouw Van Vliet. Ik ga ervan
uit dat het amendement gehandhaafd wordt of dat het hooguit op enkele praktische
onderdeeltjes zal worden aangepast. Daar moet ik nog even het nadere debat
over afwachten.De voorzitter:Het is altijd verstandiger om te zeggen wat u zelf vindt van een amendement
dat u mede hebt ingediend. Dan horen wij straks wel wat mevrouw Van Vliet
vindt.De heer Weekers (VVD):Voorzover niet helder is wat ik zelf vind: als het amendement wordt omgezet
in een motie, vindt de fractie van de VVD dat te licht. Dan zouden wij voor
het anker van mevrouw Dankers gaan liggen. Houdt mevrouw Van Vliet het, eventueel
gewijzigde, amendement vast in combinatie met het eigen amendement, dan heeft
dat de voorkeur.Voorzitter! Mij is nog niet duidelijk wanneer de eindsituatie in zicht
is. Wanneer kunnen definitieve maximeringsregelingen in de wet worden vastgelegd?
Is dat in het voorjaar van 2000, is dat in 2001 of is dat pas wanneer dat
wij na enkele jaren ervaring uit de jaarrekeningen kunnen afleiden hoe de
zaak heeft uitgepakt? Daar krijg ik nog graag een antwoord op.Mijn laatste puntje is de marktwerking. Ik ben blij met de toezegging
van de minister dat wij gerapporteerd worden over de marktwerking en de concurrentie
die zich de afgelopen jaren heeft voltrokken. De minister is niet ingegaan
op de suggestie, te bezien of ook nog andere elementen van marktwerking kunnen
worden ingebracht, wellicht in de sfeer van de suggesties die ik heb gedaan.Minister Borst-Eilers:Mag ik per interruptie vragen welke suggesties dat ook al weer waren?
Dat staat mij niet meer helder voor de geest. Dan kan ik daarop in tweede
termijn reageren.De heer Weekers (VVD):Ik heb onder meer gesproken over doelmatigheidsprikkels. Ziekenfondsverzekeraars
kunnen bijvoorbeeld in de gelegenheid worden gesteld alternatieven aan te
bieden: een verlaging van de nominale premie in ruil voor een stukje eigen
risico, naar keuze van de verzekerde. Er zijn ook nog andere mogelijkheden
te bedenken.Mevrouw Dankers (CDA):Voorzitter! Ook ik dank de minister voor de uitgebreide beantwoording
en vooral voor haar toekomstvisie op artikel 43b, dat de ziekenfondsen in
de toekomst de uitgaven binnen de regels doen, tenzij zij apert in overtreding
zijn. Ik denk dat dit een heel goede visie is op de modernisering van de positie
van de ziekenfondsen.Het doet mij deugd dat in dit geval de coalitiepartijen de complimenten
van de oppositie in ontvangst kunnen nemen. Wij hebben een aardige rolverdeling
en dat maakt het ook wel gezellig, als wij met elkaar debatteren. Ik meen
ze van harte, want het was een moeilijk proces om verder te komen.Over het advies van de minister over de afweging tussen het amendement
dat ik heb ingediend, en het amendement van de coalitiepartijen
blijf ik van mening dat het vaststellen van een maximale reserve een veel
hoger politiek gehalte heeft. Om die reden vind ik dat er een hiërarchie
moet worden aangebracht in de instrumenten die je kiest. De minister zei dat
zij er pragmatisch mee omgaat. Dat kan ik mij voorstellen. Dat is dan dubbel
pragmatisme: aan de ene kant geeft een ministeriële regeling meer flexibiliteit
en aan de andere kant zijn wij er toch al, als de coalitie het eens is. Ik
kan mij dat heel goed indenken, maar dat is voor mij geen reden om van mijn
standpunt over de algemene maatregel van bestuur af te stappen. Ik vind het
wel handig om in mijn amendement terug te gaan naar vier weken vanwege die
flexibiliteit. Ik zal het gewijzigde amendement tijdig voor de stemmingen
doen toekomen.Mevrouw Van Vliet (D66):Voorzitter! Ik dank de minister voor de antwoorden en sluit mij aan bij
de complimenten. Ik blijf hier niet lang bij stilstaan, want mijn collega
van de VVD smacht naar een paar antwoorden. Die wil ik nu heel graag geven.
Het moge duidelijk zijn dat voor de D66-fractie als eerste indiener geldt
dat een motie in onze ogen een wat te zwak middel is. Ik kom met een gewijzigd
amendement. Ik hoop dat mijn collega's mijn gevoelen delen dat wij er gezamenlijk
uitkomen, waarbij de argumenten van de minister over het tijdsbestek verwerkt
worden. Wij zijn het eens over het doel, maar de formulering moet in een later
stadium worden gegeven. Het amendement zal er een dezer dagen liggen. Ik denk
dat dit de collega wat uit de problemen haalt. Het amendement-Weekers over
de ministeriële regeling met voorhang sluit daar nog steeds goed bij
aan. Daarom heeft de D66-fractie dit ook ondertekend.De heer Oudkerk heeft een opmerking gemaakt over beleggingen en mijn collega
Van Boxtel heeft hier in het verleden ook vragen over gesteld. Is het mogelijk
om de winsten uit beleggingen aan de zorg te doen toekomen? De minister heeft
gezegd dat zij dat niet kan verplichten. Wij hebben daar alle begrip voor,
maar ik kan mij voorstellen dat er ook een vorm van "management by speech"
bestaat over maatschappelijk ondernemen en dat de minister zich extra inzet
zodat die gelden op de een of andere manier terugvloeien naar de zorg. Kan
zij daar antwoord op geven?Ik dank de minister voor de toezegging over de gesprekken met de CTU en
de Verzekeringskamer. De heer Oudkerk heeft hierover een motie ingediend bij
de zorgnota. Het is voor ons zo belangrijk dat die gescheiden situatie mogelijk
wordt dat wij er echt op aan willen dringen dat deze gesprekken snel plaatsvinden.De heer Oudkerk (PvdA):Voor de duidelijkheid, die motie ligt er niet. Die heb ik juist niet ingediend,
omdat de minister dat al had toegezegd.Mevrouw Van Vliet (D66):Mijn excuses. Als u een motie had ingediend, dan hadden wij eronder gestaan.De vergadering wordt van 22.02 uur tot 22.10 uur geschorst.Minister Borst-Eilers:Mevrouw de voorzitter! Ik dank de vier woordvoerders voor hun vriendelijke
woorden. De heer Oudkerk heeft mij geen concrete vragen gesteld, maar heeft
een korte berekening gemaakt: hoeveel meer dan 800 mln. kan dit misschien
opleveren? Wij zouden natuurlijk allemaal blij zijn als het lukt om met de
vrijwillige reserve een hoger rendement te behalen.Ik kom dus al snel terecht bij de heer Weekers. Hij heeft gezegd dat er
nog een zekere onduidelijkheid is over de kwestie van de amendementen. De
twee door hem ondertekende amendementen hangen natuurlijk enigszins met elkaar
samen. Het amendement op stuk nr. 10, met mevrouw Van Vliet als eerste ondertekenaar,
heeft als eerste punt dat het maximum uiteindelijk in de wet moet worden vastgelegd.
Daar ben ik het mee eens. Dat kan natuurlijk pas als je zicht hebt op de definitieve
situatie; vandaar de tijdelijke ministeriële regeling als overgang met
controle door de Kamer. Ook daar ben ik het helemaal mee eens.Het is ook niet de bedoeling om inkomenspolitiek te bedrijven via steeds
wisselende maximale reserves. Dit heeft natuurlijk te maken met het feit dat
wij de eindsituatie nog niet bereikt hebben. Ik heb al gezegd dat op het variabel
deel van de ziekenhuiskosten nog een nacalculatie van ongeveer 30% plaatsvindt;
op het punt van de specialisten gaat het om ongeveer 95%. Dat laatste kan,
gelet op de nieuwe situatie in het geïntegreerde medisch-specialistisch
bedrijf, overigens heel snel teruglopen, maar het kan dus nog wel even duren
voordat de eindsituatie bereikt is.Er heeft in eerste termijn ook een nogal verwarrende gedachtewisseling
plaatsgevonden – ik denk dat ik aan die verwarring heb bijgedragen –
over de vraag hoe je tot die factor van 2,5 komt. Je kunt de eindsituatie
natuurlijk simuleren door te doen alsof op deze beide verstrekkingen geen
enkele nacalculatie meer plaatsvindt. Dan gaat de solvabiliteitsmarge dus
omhoog, want dan neemt het risico nog meer toe. Op basis daarvan kun je vervolgens
het maximum berekenen, ervan uitgaande dat in die eindsituatie geen afroming
plaatsvindt. Zo ben ik gekomen tot de gedachte dat de factor wel eens bij
2,5 zou kunnen liggen.Ik keer nu weer terug naar het amendement. Het enige probleem dat ik daarmee
heb, is de kwestie van de termijnen. Als mevrouw Van Vliet zegt dat zij nu
precies snapt wat ik op dat punt bedoelde – namelijk dat het nu eenmaal
twee jaar duurt voordat een boekjaar van een ziekenfonds definitief kan worden
afgesloten – en als zij daar in de formulering rekening mee houdt, zal
dit amendement zich uitstekend in dit wetsvoorstel kunnen voegen. Nogmaals:
ik heb geen problemen met de hoofdgedachte: het moet uiteindelijk in de wet
en in de overgangsperiode geldt de procedure van een ministeriële regeling
met vier weken voorhang.De heer Weekers heeft gezegd dat ik geen antwoord heb gegeven op de vraag
of ik nog andere elementen van marktwerking wil introduceren. Hij noemde als
voorbeeld het kunnen kiezen voor een lagere nominale premie en een eigen risico.
Dat is in de huidige Ziekenfondswet niet mogelijk. Nu wij met z'n allen geconcludeerd
hebben dat we toe moeten naar een ontwerp voor een nieuw verzekeringsstelsel,
zou het volgens mij niet wijs zijn om zo'n fundamenteel punt in de huidige
Ziekenfondswet tussentijds te wijzigen. Dat neemt niet weg dat wij, daar waar andere doelmatigheidsprikkels mogelijk zijn, die natuurlijk
graag willen aanbrengen. Dat geldt ook ten aanzien van de verzekerden. Ik
geef slechts één voorbeeld, namelijk de kwestie van de zelfzorgmiddelen.
Ik zal in deze kabinetsperiode echter geen voorstellen indienen voor doelmatigheidsprikkels
in de richting van eigen bijdragen en eigen risico.Mevrouw Dankers heeft geen concrete vragen gesteld. Zij heeft een paar
opmerkingen gemaakt. Mevrouw Van Vliet heeft gezegd het amendement aan te
willen passen. Daarop heb ik zo-even gereageerd.Ik kom bij de kwestie van de betrokkenheid van de Kamer bij de beleggingsvoorschriften.
Daarvoor komt een regeling. Ik begrijp dus niet goed wat ik nog door management
by speech moet bevorderen. Of doelt mevrouw Van Vliet op het beleggen van
de voormalige vrijwillige reserve, opdat het bedrag zo hoog mogelijk opgejut
wordt?Mevrouw Van Vliet (D66):Het gaat mij erom de rendementen die de beleggingen opleveren, eventueel
aan de zorg te doen toekomen. De heer Oudkerk heeft daarover ook gesproken.
Toen heeft de minister gezegd dat niet af te kunnen dwingen. Ik vraag daarom
of de minister bereid is om door management by speech en maatschappelijk ondernemerschap
dit idee neer te leggen bij de ziekenfondsen. Misschien kunnen wij langs deze
weg wat bereiken.Minister Borst-Eilers:Daartoe ben ik altijd bereid. De wettelijke ziekenfondsreserve komt uiteindelijk
altijd bij de zorg terecht, of het nu om premieverlaging gaat, zorgverlening
of om geld dat terug in de Algemene kas vloeit. Over de andere middelen waaraan
wij niet mogen komen, het potje van de reserve van de voormalige vrijwillige
ziekenfondsverzekering, is een convenant gesloten tussen de verzekeraars.
Daarop bestaat ook toezicht. Daarmee blijven de algemene en overige reserves
over. Ik wil best doorgaan met zeggen dat het van maatschappelijk ondernemerschap
zou getuigen als men iets doet aan een knelpunt of een goed doel. Aan zorgverzekeraars
wordt het nodige gevraagd, bijvoorbeeld om een kindertehuis te helpen financieren
middels een tegemoetkoming of een vergoeding. Ik zou het zeer toejuichen als
men daarbij ook zou putten uit andere middelen, al gaat het maar om het rendement.
Men mag dan op het potje met geld blijven zitten, als het rendement maar zijn
weg vindt naar een doel dat met zorg te maken heeft. Ik zeg dus graag toe
dat ik dat beroep wil blijven doen.De algemene beraadslaging wordt gesloten.De voorzitter:Ik stel voor, op een nader te bepalen tijdstip te stemmen.Daartoe wordt besloten.Sluiting 22.15 uur 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/h-tk-19992000-1889-1905.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl