Brieven over de voortgang van het najaarsoverleg (28600 XV, nrs. 9 en 10)
Staten-Generaal — Handelingen 
Datum: 2014-07-08 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Handeling 2002-2003, pag. 1229-1256

 
 
 

Handeling

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Vergadernummer
Datum vergadering

21-11-2002

Tweede Kamer der Staten-Generaal

2002-2003

nr. 20, pagina 1229-1256

13-11-2002

 

 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties over kamerdossier

Kamerdossier 28600-XVToon publicaties die dit dossier behandelen

 
 
 Publicaties in vergadering

Behandeling van: het wetsvoorstel Vaststelling van de begrotingsstaat van het Ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschappen (VIII) voor het jaar 2003 (28600 VIII).Pagina 1257-1300
Behandeling van: het wetsvoorstel Wijziging van enkele belastingwetten c.a. (Belastingplan 2003 Deel I) (28607);het wetsvoorstel Wijziging van enkele belastingwetten c.a. (Belastingplan 2003 Deel II - overig fiscaal pakket) (28608)Pagina 1300-1327
Regeling van werkzaamheden (woensdag 13 november 2002)Pagina 1256-1257
Presentie en opening (woensdag 13 november 2002)Pagina 1229-1229
Lijst van ingekomen stukken, met de door de voorzitter terzake gedane voorstellen (woensdag 13 november 2002)Pagina 1327-1328
Brieven over de voortgang van het najaarsoverleg (28600 XV, nrs. 9 en 10)Pagina 1229-1256

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 143 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
Aan de orde zijn: de brieven over de voortgang van het
najaarsoverleg (28600 XV, nrs. 9 en 10).De voorzitter:Ik stel de spreektijden vast op 4 minuten per spreker.De beraadslaging wordt geopend.De heer Rosenmöller (GroenLinks):Voorzitter. Het conflict tussen het kabinet en enkele van de sociale partners
lijkt er de oorzaak van te zijn dat er niet of nauwelijks zicht is op een
sociaal akkoord van korte of langere duur. Dat gebeurt in een situatie waarin
de werkloosheidscijfers gierend uit de klauwen lopen en tegen de achtergrond
van de brief van het kabinet, waarin gesproken wordt van loonmatiging als
cruciaal belang en een gevoel van urgentie dat door het kabinet en de sociale
partners moet worden uitgestraald. In het regeerakkoord van dit kabinet zat
dat gevoel van urgentie in ieder niet, want wie 600 à 700 mln euro
bezuinigt op de Melkertbanen, vernietigt banen en kan nooit met droge ogen
volhouden dat er een beleid wordt gevoerd dat werk boven inkomens stelt.Naar aanleiding hiervan een aantal vragen. Als dat gevoel van urgentie
zo sterk is, waar was de minister-president dan toen de gesprekken het afgelopen
weekeinde met de sociale partners gevoerd werden? Kan het kabinet aangeven
hoe het in demissionaire staat aankijkt tegen het onderscheid tussen een contract
voor 2003 en een meerjarenafspraak? Zou een contract voor 2003 niet logischer
zijn dan een meerjarenafspraak, in die zin dat het kabinet dan over zijn graf
heen regeert? De minister van Sociale Zaken en Werkgelegenheid sprak over
de afwijzende opstelling van de FNV afgelopen maandag in termen van "onverantwoord".
Mijn fractie is dat oneens met de minister en daarmee met het kabinet. Is
het niet onverantwoord dat het kabinet, dat het heeft over een gevoel van
urgentie en loonmatiging als cruciaal belang, de vakbonden niet meer tegemoet
is gekomen door een sociaal contract voor korte of langere termijn te sluiten?
Is nu, met de reacties die binnengekomen zijn, een meerjarig pakket nog mogelijk
of blijft het kabinet bij de stelling dat dit niet meer aan de orde is?Voorzitter. Ik heb al eerder gezegd dat dit kabinet meer een werkgevers-
dan een werknemerskabinet is. Dat is in de afgelopen periode nog eens bevestigd.
Als je een contract wilt sluiten met sociale partners, moet je dat ook doen
met degene die de meeste kritiek heeft op je plannen. Daar
wil ik nog iets over zeggen. De Nederlandse vakbeweging is historisch gezien
een verantwoorde vakbeweging, die altijd werk boven inkomen heeft geplaatst
en het debat over de loonmatiging niet uit de weg is gegaan. Maar dan wil
men er wel iets voor terug en zeker van dit kabinet, lezende de plannen over
de WAO, de Melkertbanen, het spaarloon en de pensioenen.Het kabinet weet precies waar de schoen wringt als het gaat om een meerjarig
pakket voor de WAO: bij de hogere uitkering en bij het afzien van de partnertoets.
Dat zijn de twee cruciale elementen. Ziet het kabinet ruimte om de vakbeweging
op dat terrein meer tegemoet te komen dan tot nu toe gebeurd is of is het
over en uit als het gaat om de WAO? Hoe moeten wij dan de behandeling van
het wetsvoorstel over loondoorbetalingsverplichting zien dat door het kabinet
is ingediend?Het kabinet komt met een tamelijk ingewikkeld plan om 10.000 ID-banen
te regulariseren. Daar moet nog financiering voor gevonden worden. Onze suggestie
is om de bezuiniging in 2003 op de Melkertbanen ongedaan te maken. De suggestie
die van de kant van de FNV is gedaan om de geconditioneerde lastenverlichting
van 250 mln voor werknemers daarvoor in te zetten, vraagt om een reactie van
het kabinet. Daarmee zou een groot deel van de bezuiniging ongedaan gemaakt
kunnen worden. Het zou een stap zijn op weg naar afspraken met de bonden.Mevrouw Verburg (CDA):Begrijp ik de heer Rosenmöller nu echt goed dat hij de 10.000 ID'ers
niet gunt dat hun baan wordt omgezet in een gewone baan, met bijbehorende
beloning, waardering, kansen op scholing, enz.? Begrijp ik dat nu echt goed?De heer Rosenmöller (GroenLinks):Mijn fractie heeft al heel lang en heel vaak gepleit voor het regulariseren
van een groot deel van deze banen. Daarbij maakt het niet uit of het er 10.000
of 20.000 zijn. Daar gaat het verschil van mening niet over. Wij moeten er
echter wel voor oppassen dat wij het debat over het regulariseren van deze
banen niet voeren onder het beslag van een veel omvangrijker bezuiniging op
de gesubsidieerde arbeid. Op het moment dat je de druk van de bezuinigingen
zou weghalen – en daar zijn, als je een beetje inventief bent, mogelijkheden
voor te bedenken – is het natuurlijk altijd goed om het debat over het
regulariseren van die banen te voeren.Mevrouw Verburg (CDA):Ik heb uit de mond van de heer Rosenmöller noch uit de mond van andere
fractieleden van GroenLinks ooit ook maar één voorstel gehoord
om die banen om te zetten in gewone banen, inclusief een dekking. Nu wil ik
graag het echte antwoord op mijn vraag. Ik hoor alleen maar heel veel woorden,
waarmee hij uitlegt wat GroenLinks in het verleden wilde en hij spreekt de
bereidheid uit tot het voeren van een debat. Mijn kernvraag was: wil de heer
Rosenmöller hier als fractievoorzitter van GroenLinks zeggen dat hij
tegenstander is van het omzetten van 10.000 ID-banen in gewone banen als start,
inclusief alles wat daarbij hoort?De heer Rosenmöller (GroenLinks):Nee, daar ben ik helemaal geen tegenstander van. Nu heeft u een concreet
antwoord. Ik ben er wel tegen om dat te doen onder het beslag van miljoenen
aan bezuiniging. Ik moet toch constateren dat u niet goed hebt opgelet als
het gaat om de positie van de fractie van GroenLinks met betrekking tot de
gesubsidieerde arbeid. Wij hebben zowel in het heden als in het verleden met
grote regelmaat voorstellen gedaan om een belangrijk deel van deze banen tot
reguliere banen te maken. Daar kan en zal niemand tegen zijn.De voorzitter:Ik wijs de heer Rosenmöller erop dat zijn spreektijd om is. Ik verzoek
hem om zijn inbreng af te ronden.De heer Rosenmöller (GroenLinks):Voorzitter. Dat zal ik doen met twee korte opmerkingen over het spaarloon.
Ik had begrepen dat de verhoging van de arbeidskorting een compensatie was
voor de hogere nominale ziekenfondspremie. Nu is het zo dat die hogere arbeidskorting
voor een deel ingezet wordt voor het spaarloon. Hieruit moet ik concluderen
dat mensen met en zonder werk op het minimum de prijs gaan betalen voor het
herleven van het spaarloon. Heb ik dat goed begrepen? Ten slotte nog de positie van mensen die langdurig op het minimumniveau
leven. Voor die mensen zouden in een meerjarig pakket wel maatregelen opgenomen
worden, maar blijkbaar niet in een contract voor één jaar. Het
verbaast mij zeer dat de regeling "lang-laag", voor mensen die langdurig uitkeringsgerechtigd
zijn, ingezet wordt voor de Melkertbanen. Dat vinden wij een verkeerde vorm
van financiering, zeg ik ook tegen mevrouw Verburg.Voorzitter. De kern van mijn pleidooi is: 1. laat de minister-president
het vastgelopen overleg vlottrekken;2. het kabinet moet een substantiëler
bod doen om tot een akkoord te komen met alle sociale partners.Mevrouw Verburg (CDA):Mijnheer de voorzitter. De CDA-fractie maakt zich grote zorgen over de
voorbereidingen op het najaarsoverleg, dat is voorzien op 28 november. Terwijl
de economie steeds verder wegzakt, de werkloosheid pijlsnel oploopt met maar
liefst 8000 nieuwe werklozen per maand, de problemen rondom pensioenen opspelen,
de inflatie veel hoger is dan in andere EU-lidstaten, terwijl de arbeidsproductiviteit
lager ligt en het aantal WAO'ers volgend jaar het miljoen zal bereiken, lezen
wij in de krant dat de grootste vakorganisatie, de FNV, een sociaal akkoord
torpedeert. Door als een van de sociale partners, in tegenstelling tot de
werkgevers VNO-NCW, het MKB, de LTO, het CNV en de MHP, te weigeren afspraken
te maken op deze voor de economie en de werkgelegenheid zo cruciale punten,
geeft de FNV het herstel van de economie een forse klap in het gezicht en
daarmee de werkgelegenheid.Het is dan ook gerechtvaardigd, de vraag te stellen of met deze houding
de maatschappelijke verantwoordelijkheid niet wordt ontlopen. Met andere woorden:
gaat het eigen belang van FNV-bestuurders en -bonden niet ten koste van de
mogelijkheid om te investeren in nieuw vertrouwen, zowel bij ondernemers als
consumenten, zowel bij werkgevers als bij werknemers?De heer Crone (PvdA):Wat een ongelooflijke felle bewoordingen gebruikt u om
zo eenzijdig de schuld neer te leggen bij een van de sociale partners, terwijl
de onderhandelingen minstens tot 28 november doorgaan! Is dat uw bijdrage
aan het debat of heeft u ook iets te bieden?Mevrouw Verburg (CDA):Ik ben net begonnen! Wat ik in de krant lees, op de televisie zie en wat
ik de heer De Waal hoor zeggen, is: asociaal, onverantwoord en theemutsenbeleid.
Ik vraag mij af wat de vakbeweging te bieden heeft en waar de vakbeweging
in casu de FNV de nek voor wil uitsteken als men andere sociale partners letterlijk
en figuurlijk in de kou zet. Daarmee belemmert zij het kabinet belangrijke
stappen te zetten om het vertrouwen in de economie te herstellen.De heer Crone (PvdA):Het was mij glashelder dat al vrijdag, zaterdag de FNV voortdurend heeft
gezegd dat het aanbod voor hen geen basis was voor een akkoord. Dat men dat
maandag bevestigt, lijkt mij logisch. Als uw conclusie is dat men maandag
akkoord had moeten gaan, bent u dus van mening dat alle partijen een dictaat
moeten kunnen opleggen aan in dit geval de FNV. Men had kennelijk het dictaat
moeten accepteren, terwijl men vanaf het begin heeft gezegd niet met het aanbod
akkoord te gaan.Mevrouw Verburg (CDA):Dat hoort u mij helemaal niet zeggen. Het een komt volgordelijk na het
ander. Ik heb Lodewijk de Waal als voorzitter van de FNV horen zeggen: ik
ga hiermee terug naar mijn bonden en leg het voorstel neutraal aan hen voor.
Als hij uit dat overleg terugkomt en dan bijvoorbeeld de WAO-voorstellen plotseling
asociaal noemt, dan vraag ik mij af waar de maatschappelijke verantwoordelijkheid
van de voorzitter van de grootste vakcentrale in dit land is gebleven. Ik
weet immers dat hij zelf een van de architecten is van dat WAO-voorstel in
de Sociaal-economische raad.De heer Rosenmöller (GroenLinks):Ik heb met stijgende verbazing geluisterd naar wat mevrouw Verburg zei,
want zij maakte wel duidelijk dat de krantenkoppen tot haar inbreng leidden.
Zij had het over een klap in het gezicht en noem maar op. Hebben de vakbeweging
en ook de werkgevers niet juist hun verantwoordelijkheid genomen op het punt
van de WAO? Is het kabinet bij monde van de minister van Sociale Zaken die
heel goed weet dat je zonder werkgevers en werknemers nooit iets kunt doen
aan de WAO, daarvan niet fors afgeweken?Mevrouw Verburg (CDA):Ik begrijp uw vraag eerlijk gezegd niet. Ik zie dat in het brede pakket
van het kabinet voorstellen zijn gedaan om de WAO-problematiek op te lossen.
Deze voorstellen zijn gebaseerd op de voorstellen die in de SER zijn gedaan.
Een stap in de richting van de sociale partners was, de verhoging van de uitkeringen
en het afschaffen van de Pemba bij goed resultaat naar voren te halen en wel
naar het jaar 2005. Daarmee is grote winst te behalen.De heer Rosenmöller (GroenLinks):Het zal mevrouw Verburg toch duidelijk zijn dat het kabinet zowel in het
Strategisch akkoord als in het overleg het afgelopen weekend tamelijk substantieel
is blijven afwijken van wat werkgevers en werknemers in de SER over de WAO
hebben afgesproken. Je kunt dan de FNV of de vakbeweging toch geen gebrek
aan maatschappelijke verantwoordelijkheid verwijten? Zij hebben hun nek ook
uitgestoken tegenover de eigen achterban om tot dit tamelijk historische WAO-compromis
te komen. Je kunt daar een eigen oordeel over hebben. Dat het niet is gelukt
op het terrein van de WAO en dus op het terrein van langdurige akkoorden tot
overeenstemming te komen, kun je de sociale partners niet verwijten en al
helemaal niet de FNV.Mevrouw Verburg (CDA):De heer Rosenmöller heeft zijn conclusie blijkbaar al getrokken.
Hij zegt immers "dat het niet gelukt is". Ik trek die conclusie nog niet.
De rest van mijn betoog gaat daar ook over. Hij weet dat de afspraken over
de WAO in het Strategisch akkoord zijn gebaseerd op het SER-advies. Hij weet
ook dat in het Strategisch akkoord daarvoor een tijdpad is uitgezet. In het
overleg en in de onderhandelingen met de sociale partners heeft het kabinet
een substantiële stap extra gedaan in de richting van die sociale partners,
namelijk om de verhoging van de uitkering en de afschaffing van de Pemba een
jaar naar voren te halen, terwijl begin volgend jaar – als de fractie
van GroenLinks dat tenminste goed vindt – de Pemba voor het midden-
en kleinbedrijf wordt afgeschaft. Ik vind dat substantiële stappen die
gezet zijn.Mevrouw Kant (SP):Mijn fractie vond het SER-akkoord al asociaal, dus deze plannen vinden
wij helemaal asociaal. Kunt u zich niet inleven in een vakbond die het SER-akkoord
heeft goedgekeurd, waarna er een kabinet komt dat in het SER-akkoord gaat
shoppen om daaruit de slechtste punten over te nemen? Ik vind het dan heel
begrijpelijk dat zo'n vakbond dat asociaal noemt. Ik begrijp niet dat u daarover
verbaasd bent.Mevrouw Verburg (CDA):Wij kennen het standpunt van de SP over het SER-advies over de WAO. Het
kabinet heeft natuurlijk wel een eigen verantwoordelijkheid. Goed overleg
met sociale partners is in Nederland van groot belang. Een groot deel van
onze sociale economie is daarop gebaseerd. Vakbonden en werkgeversorganisaties
schrijven echter geen strategische akkoorden of regeerakkoorden. De overheid
heeft en behoudt daarin een eigen verantwoordelijkheid. Als ik u nu hoor zeggen:
doe maar niks aan die WAO en laat het aantal uitkeringsgerechtigden maar oplopen
tot meer dan een miljoen, dan valt mij dat echt tegen van een partij als de
uwe.Mevrouw Kant (SP):Ik dacht dat ik mevrouw Verburg net hoorde zeggen dat zij bekend was met
de standpunten van de SP over de WAO. Zij had dan die laatste opmerking weg
kunnen laten, maar laten wij er vandaag geen debat over de WAO van maken.
Wij hebben daar heel andere oplossingen voor, zoals zij weet.Mijn vraag was: het is toch heel begrijpelijk dat een vakbond die akkoord
was met het SER-voorstel en die geconfronteerd wordt met een overheid die
in de onderhandelingen inzet op nog meer verslechteringen dan al in het SER-akkoord
waren opgenomen, dit asociaal noemt? De overheid shopt in het SER-akkoord
en haalt de slechte punten eruit.Mevrouw Verburg (CDA):Dat ben ik niet met mevrouw Kant eens. In het Strategisch akkoord is een
zorgvuldig plan van aanpak opgenomen. In het overleg met de
sociale partners heeft het kabinet naar mijn mening een substantiële
extra stap gemaakt om definitief de WAO aan te pakken, oorzaken weg te nemen
en ervoor te zorgen dat heel veel mensen die nu ten onrechte een WAO-uitkering
krijgen en daarvan afhankelijk blijven, juist niet langer daarvan afhankelijk
behoeven te blijven.De CDA-fractie heeft grote waardering voor de inzet die is gepleegd door
het kabinet met de ruimte die er is en nog verder wordt gecreëerd om
volgend jaar ten minste 10.000 werknemers met een ID-baan een kans te bieden,
hun werk in een gewone baan om te zetten en uit de fuik te komen van de ID-banen
en eindelijk de status en waardering te krijgen die hen toekomt en ook nog
actief te zijn in maatschappelijk belangrijke sectoren.Ik noem de ruimte die wordt geboden om maatwerk te leveren in het op peil
brengen van de dekkingsgraad van pensioenfondsen, het voor het grootste deel
behouden van het spaarloon en mede op basis van het SER-advies dat omzetten
in een fiscale levensloopregeling, het opschorten van de beperking van de
Witteveenkader, een lastenverlichting van een half miljard euro en eindelijk
de WAO-problemen bij de wortel willen aanpakken en een jaar eerder de uitkeringen
voor hen die dat echt nodig hebben, verhogen naar 75% onder het tegelijkertijd
afschaffen van de Pemba voor alle bedrijven. In ruil daarvoor zouden de sociale
partners moeten toezeggen, de lonen langjarig te matigen.Ik ben het fundamenteel oneens met de heer Rosenmöller die zegt dat
zo'n pakket dun is. Ik vind dat een kabinet in deze demissionaire status zijn
nek ver heeft uitgestoken en substantiële en belangrijke maatschappelijke
stappen zet. Ik roep andere partijen op, in te zien dat dit daadwerkelijk
het geval is.De heer Rosenmöller (GroenLinks):Roept u het kabinet op, vast te houden aan wat het heeft aangeboden, omdat
dat genoeg is? Vindt u dat anderen over de brug moeten komen?Mevrouw Verburg (CDA):Mijn oproep zal ik nu vast uitspreken, zodat ik die straks nog eens kan
herhalen. Mijn oproep aan het kabinet en aan sociale partners is: ga weer
rond de tafel zitten, kies in tegenstelling tot wat u van een christen-democraat
zou verwachten deze keer niet voor het smalle pad, maar voor het brede pakket
en zorg ervoor dat u afspraken kunt gaan maken en daadwerkelijk maakt om over
januari 2003 heen te kijken, maar ook over december 2003 heen te kijken en
echt te investeren in herstel van vertrouwen in de economie. De werkgever
die nu overweegt een werknemer een vast contract aan te bieden, stuurt hem
in deze situatie op basis van een jaarcontract de laan uit, omdat hij dat
niet aandurft.De heer Rosenmöller (GroenLinks):Dit is een algemeen antwoord op een concrete vraag. U vindt wat het kabinet
heeft aangeboden niet dun en u polemiseerde tegen mij. Ik vind het echter
wel zeer beperkt. Laten wij het toespitsen op de WAO omdat die het onderscheid
bepaalt tussen een contract op de korte en de lange termijn. Is er met de
CDA-fractie te spreken over het schrappen van de passage in het Strategisch
akkoord die gaat over de niet geïndividualiseerde uitkering en wil het
daarbij de positie van het SER-akkoord innemen zoals werkgevers en werknemers
bepleiten? Dit is een cruciale kwestie.Mevrouw Verburg (CDA):Ik roep het kabinet en de sociale partners op, terug te gaan naar de onderhandelingstafel.
Ik zeg daarbij tot het kabinet: zet stappen en zorg dat u, zo mogelijk, uitkomt
met een breed meerjarig pakket. Ik ga niet over de onderhandelingsruimte van
het kabinet. Ik roep de woorden van de heer Verhagen, onze fractievoorzitter,
in herinnering tijdens de algemene politieke beschouwingen. Hij benadrukte
het belang van een sociaal akkoord. Als het kabinet daarvoor stappen moet
zetten, zo zei hij, dan zien wij de voorstellen daartoe tegemoet, waarna wij
ze zullen beoordelen.De heer Rosenmöller (GroenLinks):Het WAO-debat hangt op twee onderwerpen: een geïndividualiseerde
uitkering of een partnertoets aan de ene kant en aan de andere kant een van
meet af aan hogere WAO-uitkering, maar afschaffing van de Pemba. Voor het
CDA zijn dit bespreekbare thema's op het moment waarop ze onderdeel uitmaken
van de inzet van het kabinet richting de sociale partners.Mevrouw Verburg (CDA):Dat heb ik dus niet gezegd. Ik roep het kabinet op om terug te gaan naar
de onderhandelingstafel.De heer Rosenmöller (GroenLinks):Maar niet met lege handen.Mevrouw Verburg (CDA):Een kabinet gaat nooit met lege handen naar een onderhandelingstafel.
U hebt gezien dat er al een pakket ligt. U kunt toch niet ontkennen dat het
kabinet substantiële stappen heeft gezet? U noemt die 10.000 Melkertbanen
bijvoorbeeld niets.De heer Rosenmöller (GroenLinks):Dat is in strijd met de feiten. Ik heb vaker gepleit voor het regulariseren
van banen. Ik heb afstand genomen van die 10.000 banen en ik heb afstand genomen
van de honderden miljoenen bezuinigingen op de Melkertbanen.Mevrouw Verburg (CDA):Ik heb u net horen betogen dat de bezuinigingen op de ID-banen moesten
wordt teruggedraaid. Wij vinden dat geen oplossing. Wel vinden wij het een
stap voorwaarts als volgend jaar niet 8000, zoals oorspronkelijk door het
kabinet aan gemeenten was opgelegd, maar 10.000 banen kunnen worden omgezet,
zodat mensen een fatsoenlijke baan krijgen. Ik herhaal echter mijn opmerking
dat wij willen dat het kabinet teruggaat naar de onderhandelingstafel. Het
bepaalt zelf zijn ruimte en als het een akkoord bereikt, zullen wij dat op
de inhoud beoordelen.De heer Crone (PvdA):In de WAO-voorstellen van het kabinet zit nog steeds de partnertoets,
dit in tegenstelling tot het SER-advies. De partnertoets betekent dat mensen
geen uitkering krijgen als hun partner verdient. Dat betekent het einde van
de WAO en het betekent ook dat er internationaal-rechtelijk een risque professionnel
moet komen. De werkgevers zullen toch tot een uitkering verplicht worden.
Stuurt het CDA rechtstreeks aan op een risque professionnel?Mevrouw Verburg (CDA):Ik weet niet of de heer Crone goed geslapen heeft, maar daar sturen wij
helemaal niet op aan. Ik koppel de reeks die hij noemt niet
aan elkaar. Ik herhaal mijn uitspraak, en u krijgt mij niet verder, dat het
kabinet op dit punt zijn eigen verantwoordelijkheid heeft. Het heeft betekenisvolle
stappen gezet en ik roep het kabinet en de sociale partners op, terug te keren
naar de onderhandelingstafel om een breed meerjarig pakket af te sluiten,
zodat daardoor het vertrouwen in het herstel van de economie wordt gestimuleerd.De heer Crone (PvdA):Ik zal in ieder geval vanavond beter slapen. U zegt gelukkig dat u niet
op een risque professionnel aanstuurt. Bent u dan wel voor een partnertoets?Mevrouw Verburg (CDA):Ik geef nu geen antwoord op deze vraag.De heer Crone (PvdA):Maar u bepaalt het mandaat van het kabinet.Mevrouw Verburg (CDA):Dat is een misverstand. Het is misschien nieuwe politiek na het vorige
kabinet, maar er is nu sprake van een duale verhouding tussen kabinet en coalitiefracties.
Nogmaals, ik herhaal dat het kabinet terug moet naar de onderhandelingstafel:
probeer met een maximale inspanning te komen tot een breed meerjarig pakket.
Wij zullen in de Kamer het resultaat en de inzet beoordelen.Mevrouw Giskes (D66):Ik hoor mevrouw Verburg het kabinet oproepen om terug te gaan naar de
onderhandelingstafel. Denkt zij nu echt dat het kabinet de Tweede Kamer nodig
heeft om zichzelf die vraag te stellen? Is eigenlijk de kans op een langjarige
afspraak niet door het kabinet versjteerd, omdat het zo hardnekkig aan het
Strategisch akkoord wil vasthouden, terwijl dit een demissionair kabinet is
en iedereen weet dat het een brug te ver is? Daarmee worden alle kansen op
goede afspraken verspeeld. Is mevrouw Verburg dat met mij eens?Mevrouw Verburg (CDA):Nee, dat ben ik niet met u eens.Mevrouw Giskes (D66):Daar was ik al bang voor.Mevrouw Verburg (CDA):U had zich dan die vraag kunnen besparen, maar ik wil wel toelichten waarom
ik het er niet mee eens ben.Mevrouw Giskes (D66):Dat is een leuke reactie, maar u staat hier al een kwartier het kabinet
op te roepen om terug te gaan naar de onderhandelingstafel. Dat is ook tijdverspilling.
Daar hebben wij dit debat niet voor nodig. Wat is de functie om hier iets
over te zeggen?Mevrouw Verburg (CDA):Ik beantwoord vragen van collega's. U stelt mij ook een vraag die ik beantwoord.
Ik kan ook in een keer mijn betoog afronden. Het mag echter duidelijk zijn
dat wij aan goede afspraken hechten. Ik roep het kabinet en de sociale partners
op. Het lijkt erop dat wij een spelletje doen onder die zogenoemde Haagse
kaasstolp, die nog niet echt aan diggelen is, maar de maatschappelijke werkelijkheid
is dat iedere week op vrijdagavond 2000 werknemers in Nederland thuiskomen
met de boodschap dat ze hun baan kwijt raken. Dat is de maatschappelijke werkelijkheid.Mevrouw Giskes (D66):En wat voegt het CDA daaraan toe?Mevrouw Verburg (CDA):De maatschappelijke werkelijkheid is ook dat er volgend jaar een miljoen
mensen met een WAO-uitkering zijn. Als men hier spelletjes speelt en zich
afvraagt wat op de vierkante centimeter nog mogelijk is, vind ik dat wij eerst
moeten bezien wat wij daar maatschappelijk mee bereiken. Ik wil hier onderstrepen
dat het belang van een meerjarige afspraak over loonmatiging met extra stappen
van dit kabinet, voorzien van een nieuwe handtekening na 22 januari 2003,
cruciaal is om de economie te herstellen en om te voorkomen dat de neerwaartse
spiraal doorzet.De voorzitter:Ik stel nu voor dat mevrouw Verburg haar inbreng afrondt. Er is zoveel
geïnterrumpeerd dat ik vind dat nu de andere fracties hun mening naar
voren moeten brengen.Mevrouw Verburg (CDA):Dat wil ik graag doen. Met nog 15 dagen te gaan tot 28 november roepen
wij de minister-president en de beide ministers op om opnieuw aan tafel te
gaan zitten om een breed en meerjarig pakket te bereiken. Naast CNV, MHP en
de werkgevers roepen wij ook de FNV op om zo'n uitnodiging te aanvaarden.
Een dergelijk pakket is een goed signaal voor ondernemers, consumenten en
werkgevers. Het maakt een einde aan de illusiestrategie dat je door een weigerachtige
opstelling nú, na 22 januari wél betere afspraken over onder
andere de WAO kunt maken.Ik verwijs nog naar 1982 en 1993. Wij hebben de sociale akkoorden uit
die jaren nog vers in het geheugen liggen. De CDA-fractie wijst erop dat het
nu meer dan noodzakelijk is om afspraken te maken in het belang van de werkgelegenheid
en het terugdringen van het beroep op de WAO.De heer Van Dijke (ChristenUnie):Voorzitter. Het verkennend overleg dat de regering het afgelopen weekend
voerde met de sociale partners, is niet bepaald op een succes uitgelopen.
Als je niet beter wist, zou je denken dat er moedwillig is aangestuurd op
een conflict met de werknemersorganisaties. Laten wij eerlijk zijn: wat had
het demissionaire kabinet nu eigenlijk helemaal te bieden? Het toog ernaartoe
met een tas vol niks. De inzet van de regering was het Strategisch akkoord.
Handhaving van het geamputeerde spaarloon was alleen bespreekbaar als de sociale
partners deze sigaar uit eigen doos zouden betalen. Op die manier is het vragen
om brokken. Ik kreeg meer en meer de indruk dat de regering de sociale partners
niet echt wat te bieden had. Dit gevoel werd versterkt door de uitspraak van
de minister van Financiën afgelopen maandag, dat zij waarschijnlijk een
mooier voorstel van de regering over het spaarloon hadden gewenst. Klopt het
dat de regering hoe dan ook van plan is geweest, geen extra geld erbij te
leggen?De regering dacht met betrekking tot de grote dossiers zoals de WAO en
de pensioenen flinke stappen voorwaarts te kunnen zetten. Voor mijn fractie
is het de vraag of een demissionair kabinet er goed aan doet, op deze wijze
over het eigen graf heen te regeren. Lag het niet erg voor de hand en was
het niet voldoende geweest, afspraken voor 2003 te maken?Een niet echt spectaculair overbruggingspakket lijkt nu al het maximaal
haalbare voor een kabinet dat geen extra middelen wil bieden. Het is mij niet
duidelijk waarom het kabinet niet van meet af aan hierop heeft
ingezet. Nu zitten we met de gebakken peren. Het is lang geleden dat de verhoudingen
met de sociale partners zo op scherp stonden als nu. Daar kan de minister-president
toch niet echt trots op zijn. De FNV is verbolgen omdat het zich onheus bejegend
voelt op het WAO-dossier. Ik vraag de minister van Sociale Zaken en Werkgelegenheid
of hij met mij van mening is dat de FNV het voorspelbaar, of moet ik zeggen:
heel slim, heeft gespeeld: fors inzetten op de WAO en als dit niet lukt, stampvoetend
akkoord gaan met een overbruggingspakket. Laten wij maar eerlijk zijn: dat
pakket is voor de bonden zo beroerd nog niet. Ik vraag in dit kader hoe groot
de kans is dat de sociale partners bij de vormgeving van de nieuwe WAO buitenspel
zullen gaan staan. De uitspraken van Lodewijk de Waal stellen mij niet gerust.
Daarnaast heeft de minister het CNV tegen zich in het harnas gejaagd door
niet over het langlopende akkoord te willen praten. Het is al met al geen
resultaat om trots op te zijn. Ik vraag mij vooral af hoe het kon gebeuren
dat minister De Geus zo op de tenen van het CNV ging staan. Wat heeft de minister
ertoe doen besluiten, na de nega- tieve reactie van de FNV alle energie te
steken in het overbruggingspakket? Zijn er nog pogingen onder- nomen om de
FNV toch binnenboord te houden voor meerjarenafspraken, bijvoorbeeld door
te overwegen een verhoging van de uitkering naar 75% eventueel met terugwerkende
kracht mogelijk te maken?Dit brengt mij bij de rol van de minister-president. In het debat van
afgelopen maandag is gevraagd waarom de premier bij zo'n belangrijk overleg
verstek heeft laten gaan. Het antwoord was nogal formeel-procedureel: het
eigenlijke najaarsoverleg vindt pas plaats op 28 november. Formeel klopt dit,
maar de vraag is of het materieel juist is. De minister van Financiën
benadrukte maandag dat hij tot nu toe acht voor- en najaarsoverleggen achter
de rug had en dat dit het eerste overleg was dat in demissionaire staat is
gevoerd en dan ook nog het eerste najaarsoverleg waarin het ergens over ging.
Het waren dit keer, volgens hem, echt spannende onderhandelingen. De vraag
dringt zich dan op waarom de minister-president een paar weken te laat zijn
gezag laat gelden. Het is toch onwaarschijnlijk dat er eind november nog zaken
te doen zijn? Wat valt er immers nog te repareren? De minister van Sociale
Zaken en Werkgelegenheid heeft duidelijk aangegeven, te gaan voor een overbruggingspakket
van een jaar, en zijn collega van Financiën heeft duidelijk gezegd dat
de onderhandelingen beëindigd waren. Heeft de premier overwogen, het
overleg dit weekend alsnog bij te wonen toen bleek dat het inderdaad echt
ergens over ging? Ik kan mij voorstellen dat de aanwezige bewindspersonen
niet altijd in alle opzichten op één lijn zaten en om die reden
belang konden hechten aan de regie van de minister-president. Kortom, erkent
de minister-president achteraf dat zijn absentie een taxatiefout is geweest,
of kent hij de FNV zo slecht dat hij dacht dat het wel met een sisser zou
aflopen?Ik mis de dekking voor de voorgestelde omzetting van de 10.000 ID-banen
in structurele, reguliere banen. Graag krijg ik opheldering hierover.Verder valt het op dat de koopkrachteffecten van het najaarsoverleg denivellerend
lijken uit te vallen. Klopt dit? Zo ja, kan er een uiterste inspanning worden
geleverd om dit voor ons ongewenste effect te niet te doen?Mevrouw Kant (SP):Voorzitter. Dit kabinet doet nog steeds alsof het niet gevallen is. Het
regeert rustig verder en het onderhandelt rustig verder, met een inzet voor
de onderhandelingen waarmee – het zal u niet verbazen – mijn fractie
het niet eens is. Bovendien vindt mijn fractie dat de onderwerpen van de onderhandelingen
eigenlijk onderwerpen zijn waarvan een demissionair kabinet met de vingers
moet afblijven.Ik ben het eens met de kritiek dat het kabinet niet veel geboden heeft
in de onderhandelingen. Hier in de Kamer was sinds de verkiezingen iedereen
al voor het behoud van het spaarloon. Dit kun je dus moeilijk een concessie
noemen. Vindt ook de minister-president dat de inzet van het kabinet wat erg
mager was en dat de kritiek dus eigenlijk terecht is?Voor de enkeling tot wie het nog niet was doorgedrongen, herhaal ik dat
de SP voor het behoud van de gesubsidieerde banen is, omdat het nuttig werk
is: conciërges, conducteurs, stadswachten. Nuttig werk verdient een volwaardig
loon. Het voorstel om voor de Melkertbanen 80 mln in te zetten om ze om te
zetten in gewone banen, is prima voor waar dit lukt, maar het is natuurlijk
een doekje voor het bloeden als je ziet dat de hele bezuiniging op de Melkertbanen
oploopt tot 800 mln. Dat die 80 mln wordt weggehaald bij de mensen die langdurig
op het minimum zijn aangewezen, vind ik asociaal. Ik vraag om een reactie
op dat doekje voor het bloeden en op de dekking voor die 80 mln. Wij vinden
het sowieso schandalig dat de bezuinigingen op de Melkertbanen niet van tafel
zijn. Ik blijf herhalen dat nu eerst de kiezer aan het woord is.Hoewel de lonen volgend jaar mogelijk iets gaan stijgen, gaat iedereen
er door de lastenverzwaring toch weer op achteruit. De loonstijging van dit
jaar en volgend jaar komt niet of nauwelijks uit boven de prijsstijgingen,
met dank aan de euro, hoe het ook zal uitpakken. Wat is er dus eigenlijk redelijk
aan de roep om loonmatiging, als er zelfs met loonstijging al sprake is van
feitelijke loonmatiging, sterker nog: feitelijke koopkrachtverlaging? Graag
krijg ik een reactie hierop.Dat de FNV geen zaken wil doen op een meerjarige termijn, kan ik mij heel
goed voorstellen. Zaken doen met een kabinet dat er nog maar een paar maanden
zit, lijkt mij niet juist. Nogmaals, het woord is eerst aan de kiezer. Vooral
door de voorstellen voor de WAO vind ik het heel begrijpelijk. Ik heb al gezegd
dat mijn fractie nooit voorstander is geweest van het SER-akkoord. Dit is
al een asociaal plan, omdat hiermee wel het aantal WAO'ers verminderd wordt,
maar niet de arbeidsongeschiktheid van de mensen om wie het gaat. Mensen komen
meteen of versneld in de WW of de bijstand terecht. Dit is geen oplossing
voor de mensen die een probleem hebben. Het is het wegcijferen van WAO'ers
die in onze ogen gewoon recht hebben op een uitkering. De regering presteert
het om uit het asociale akkoord dat er al lag, te gaan shoppen en alleen de
slechte dingen over te nemen, dus niet de dichting van het WAO-gat en geen
verhoging voor de kleine groep die overblijft. Het doet mij vooral verlangen
naar maatschappelijk verzet in plaats van het maatschappelijk overleg dat
nu plaatsvindt. Het doet mij ook erg verlangen naar 22 januari.Als ik zie wat er nu gebeurt, vind ik het eigenlijk nogal beschamend.
Het niveau en de toekomst van ons sociale stelsel wordt door een demissionair
kabinet ingezet als ruilmiddel in onderhandelingen met werkgevers en werknemers,
terwijl natuurlijk de volksvertegenwoordiging uiteindelijk erover moet beslissen.
In mijn ogen mag zij er nu niet over beslissen, want het woord is nu eerst
aan de kiezers om te zien aan wie zij dit soort beslissingen vanaf 22 januari
het meest toevertrouwen.Mevrouw Giskes (D66):Voorzitter. D66 vindt het terecht dat welk kabinet dan ook, demissionair
of niet, zich verantwoordelijk voelt voor de ontwikkelingen op het front van
de lonen, zeker in een tijd dat het economisch minder goed gaat. De vraag
is natuurlijk wel hoever het hierin gaat en welk soort afspraken het probeert
te maken. D66 was er niet op tegen dat ook een kabinet in demissionaire status
een poging doet om voor langere termijn te bekijken hoever het kan komen.
Wij vinden dan wel dat het kabinet zich bewust moet zijn van zijn situatie
en zijn positie, en in de onderhandelingen bij wijze van spreken als een zakenkabinet
zou moeten bekijken wat in het belang van ons land is om nu alvast voor de
langere termijn te regelen. Wat zien wij gebeuren? Een demissionair kabinet
gaat de onderhandelingen in en legt een heel gevoelig dossier zoals de WAO
op tafel. Het probeert dan niet alleen te handelen in de geest van eventuele
akkoorden die er waren of bijna waren in het kader van de SER. Nee, het legt
nadrukkelijk precies wat dingetjes op tafel uit het Strategisch akkoord, dat
eigenlijk ter ziele is. Je weet dan eigenlijk per definitie dat je onderhandelingen
tot mislukken gedoemd zijn. Dat nemen wij het kabinet ernstig kwalijk want
het is inderdaad niet goed gesteld met Nederland. D66 vindt ook dat er voor
de lange termijn gekeken moet worden naar wat Nederland nodig heeft. Het overleg
met de sociale partners is altijd een enigszins schimmig geheel, waarbij het
wat diffuus is waar de verantwoordelijkheden liggen en wie wat uiteindelijk
gaat afzegenen. In zo'n situatie vinden wij dat de inbreng van de overheid
gericht moet zijn op wat de economische structuur van Nederland vereist.Het gaat daarbij over veel meer dan alleen de WAO. Het gaat over de vraag:
op welke manier proberen wij zo sterk mogelijk te zijn? D66 hamert altijd
op kennisinfrastructuur en kenniseconomie. En wat zien wij gebeuren? De grootste
regeringspartij presteert het om aanvankelijk zelfs gelden voor kenniseconomieontwikkeling,
ICES-KIS geheten, in te zetten voor de aanleg van infrastructuur in Nederland.
Gelukkig is zij van dat idee af, maar dit kabinet getuigt niet van de juiste
inzet om de economische structuur beter te maken. Niet meer investeringen
in kennisinfrastructuur en in het onderwijs zoals D66 heeft voorgesteld in
de tegenbegroting, geen extra oplossing van de bereikbaarheidsproblematiek
en geen concrete maatregelen om het ondernemerschap beter te maken in Nederland –
ik verwijs naar ons recente voorstel om de faillissementswetgeving aan te
pakken – nee, er wordt nogal benepen vastgehouden aan het Strategisch
akkoord en daarmee mislukt het overleg dus.Wat hebben wij over? Een akkoord voor het aanstaande jaar, althans daar
gaat het naar uitzien. Ik hoop dat het kabinet erin slaagt, dat wel tot een
goed einde te brengen. Ons wordt aangegeven welke uitkomst het kabinet in
dezen wil bereiken. Dat roept nog een aantal vragen op. Het ik het goed begrepen
dat erop wordt ingezet dat de loonontwikkeling zelfs onder de inflatie zal
blijven? Is er nog een indicatie te geven van de marges waaraan men denkt?
Verder lees ik dat de 500 mln euro die het kabinet van meet af aan achter
de hand heeft gehouden om deze onderhandelingen te laten slagen, niet worden
ingezet voor handhaving van het spaarloon maar voor verlaging van de WW-premies,
half voor de werknemers en half voor de werkgevers. Waarom dacht het kabinet
aanvankelijk dat het inzetten van 500 mln alleen aan de kant van de werkgevers
nuttig zou zijn om de lonen te laten beheersen? Dat heb ik nooit begrepen.
Ik hoop dat het kabinet dat nog eens kan uitleggen. De uitkomst is anders
geworden, het was kennelijk het wisselgeld dat er misschien in zat.Verder lees ik in de brief van de minister van Sociale Zaken en Werkgelegenheid
dat het spaarloon wellicht een bescheiden verhoging had kunnen krijgen. Dat
is kennelijk niet gebeurd. Wil de minister die passage nog eens uitleggen?Wij hebben van meet af aan gezegd dat ons er veel aan gelegen is om van
de Melkertbanen gewoon stevige, echte banen te maken. Wij doen dat ook in
onze tegenbegroting, dus daar vindt het kabinet ons niet op zijn weg. Er wordt
nu geprobeerd om 10.000 van deze banen te regulariseren. De dekking daarvan
is ons niet helemaal duidelijk. Er wordt gesproken over de VNG en andere departementen.
Ik neem aan dat met andere departementen bedoeld wordt: andere dan Sociale
Zaken en Werkgelegenheid. Wil de minister dat nog eens toelichten?In de brief die wij gisteren hebben ontvangen, lees ik met betrekking
tot de koopkracht dat mensen in de minimumsfeer er nog wat meer op achteruit
gaan en dat de mensen met twee keer modaal er beter van worden. Is dat nu
echt de inzet van dit kabinet?De heer Van Beek (VVD):Voorzitter. De VVD-fractie hecht zeer aan het tot stand komen van een
centraal akkoord op 28 november. De economische situatie in ons land is echt
alarmerend, de concurrentiepositie loopt sterk terug, de werkloosheid loopt
sterk op en toch is het echte urgentiegevoel nog niet op alle plaatsen aanwezig.
Ik ben dan ook blij met de initiatieven die het kabinet mede op verzoek van
de Kamer genomen heeft om het vooroverleg te kiezen met de sociale partners.
Ik heb het gevoel dat er echt wat te onderhandelen viel. Overigens heb ik
ook het gevoel dat de grenzen van het Strategisch akkoord in die onderhandelingen
behoorlijk zijn verkend.Met instemming zie ik dat het gelukt is om het met veel partijen uit de
sfeer van werkgevers en werknemers langzaam maar zeker eens te worden, maar
helaas nog niet met de FNV. Dat vind ik teleurstellend maar ik gebruik geen
zwaardere woorden, omdat ik echt de hoop heb dat er op 28 november goede afspraken
gemaakt zullen worden. Als dat niet lukt, hebben wij inderdaad een probleem.
Ik hoop dat het hoort bij de strategie om er uiteindelijk samen uit te komen. Nogmaals, het gevoel voor urgentie, het gevoel dat er nu echt iets
geregeld moet worden, moet ook in die kring zichtbaar worden.Het zou goed zijn als het kabinet nog eens toelicht hoe het de huidige
situatie analyseert en hoeveel ruimte er nog is om elkaar te naderen.De heer Van Dijke (ChristenUnie):Collega Van Beek vraagt het kabinet hoe groot zijn ruimte is, maar ik
ben ook benieuwd hoe groot de ruimte bij de VVD is. Kort na de val van het
kabinet kwam de fractievoorzitter van de VVD met het voorstel om de spaarloonregeling
te handhaven. Hij had daarvoor ook een dekking van 500 mln euro. Nu de sociale
partners er de voorkeur aan geven om die 500 mln in te zetten voor een verlaging
van de WW-premie, blijft dan de toezegging om de spaarloonregeling overeind
te houden nog bestaan of niet, mijnheer Van Beek?De heer Van Beek (VVD):Daarover gaat de rest van mijn betoog. Mag ik dat even afmaken en dan
aan het einde bekijken of ik uw vraag daarmee heb beantwoord, mijnheer Van
Dijke?Minister De Geus zei dat beide ministers er bijna waren en dat begrijp
ik. Zou de minister-president willen aangeven wat zijn bijdrage is geweest
om eruit te komen en zou hij een bespiegeling kunnen geven van wat hij tussen
nu en 28 november zou kunnen doen om er eindelijk uit te komen? Nogmaals,
daar gaat het ons om.Wij hebben met enige zorg gekeken naar de voorliggende voorstellen ten
aanzien van het spaarloon. Er lag een verzoek van werkgevers- en werknemersorganisaties
of wij bereid waren om, in tegenstelling tot afspraken die in de stukken stonden,
de spaarloonregeling te handhaven. Er werd niet gesproken over beperken, nee,
de vraag was om deze te handhaven. Het lukt mij om uit te leggen waarom zij
zou moeten worden afgeschaft, het lukt mij ook om uit te leggen waarom zij
gehandhaafd zou kunnen worden, maar nu wordt de regeling behoorlijk gestript
en daarmee heb je alle nadelen meteen te pakken. Het veroorzaakt ook een grote
hoeveelheid administratieve lasten voor allerlei organisaties. Waarom is men
afgeweken van de oorspronkelijke vraag aan de Kamer om de regeling te handhaven?
De werkgevers vonden dat het niet zo kon zijn dat hun deel uit de pot van
500 mln helemaal besteed werd aan een werknemersregeling. Die reactie kan
ik mij voorstellen, maar ik begrijp niet er in de sfeer van de werknemers
gekozen wordt voor premieverlaging terwijl dat bedrag ook besteed zou kunnen
worden om de spaarloonregeling in haar geheel te handhaven.Er is een tweede argument waarom ik dit punt even aanraak. Wij hebben
plannen om na 2003 over te gaan naar de levensloopregeling. Van onze kant
is steeds gezegd dat dit mooi zou kunnen in combinatie met de spaarloonregeling.
Daarvoor hadden wij ongeveer 1 mld beschikbaar: 800 mln plus 200 mln. Wij
vinden het eigenlijk zonde dat daarvan nu ongeveer 300 mln wordt afgehaald.
Is het bespreekbaar om die verschuiving toch nog eens ter discussie te stellen
en te proberen de hele spaarloonregeling – niet de premiespaarlonen,
niet de winstdelingsregeling – te handhaven? Wij overwegen eventueel
een initiatief in dezen.De heer Van Dijke (ChristenUnie):Ik begrijp dat de heer Van Beek niet zozeer een vraag voorlegt aan het
kabinet, maar vooral een standpunt van de VVD-fractie weergeeft, namelijk
dat het wegsluizen in de verlaging van de WW-premie wat zijn fractie betreft
heel slecht, zo niet onverteerbaar is.De heer Van Beek (VVD):Het is een standpunt van ons en het is een vraag aan het kabinet. Ik zie
daarin geen tegenstelling. Ik heb overigens ten principale niets tegen het
verlagen van premies. Het gaat ons erom dat het deels afschaffen van de spaarloonregeling
een heel vervelende maatregel is die enorm veel administratieve lasten met
zich brengt, omdat alle contracten moeten worden opengebroken. Ik vraag het
kabinet waarom, anders dan uit de eerdere aanwijzingen kon worden opgemaakt,
deze keuzes zijn gemaakt en of het keuzes zijn van het kabinet dan wel van
de partners.De heer Van Dijke (ChristenUnie):Ik begrijp dat de VVD-fractie dit geen slim idee vindt en er afwijzend
tegenover staat.De heer Van Beek (VVD):Dat klopt.De heer Rosenmöller (GroenLinks):De heer Van Beek heeft Van Beektreffend aangegeven hoe belangrijk het
kan zijn om meerjarige afspraken te maken met de sociale partners. Een van
de strijdpunten is de WAO. In het Strategisch akkoord staat er iets over.
De fractie van de VVD heeft dat akkoord ondertekend. Een van de twee
cruciale thema's betreft de partnertoets: handhaaf je die of schaf je die
af? Is de VVD-fractie bereid om het kabinet een signaal te geven dat het op
dat punt meer ruimte kan nemen in de onderhandelingen met de sociale partners
om een meerjarig akkoord te bereiken?De heer Van Beek (VVD):De WAO-paragraaf in het Strategisch akkoord is niet zomaar tot stand gekomen.
Het is een van de onderdelen waar echt aandacht aan besteed is, als ik het
zo huiselijk mag formuleren. Niet alleen bij de sociale partners, maar ook
bij politieke partijen leven er stringente opvattingen over dit onderwerp.
Elkaars oplossingen waren niet altijd geaccepteerd c.q. geloofwaardig. De
partnertoets hoort er wat ons betreft echt in. Ik wil die dan ook echt handhaven
en de ruimte op dat punt niet vergroten. Ik heb gezegd dat de grenzen van
het Strategisch akkoord aardig verkend waren. Ik bedoelde daarmee dat het
kabinet binnen de onderhandelingen heel ver is gegaan op dit punt.De heer Rosenmöller (GroenLinks):De FNV heeft aangegeven het asociaal te vinden dat mensen hun uitkering
zouden kunnen kwijtraken, wat gebeurt met die partnertoets. Het is dan ook
van belang om te kijken of er bij u ruimte is. Als u zegt dat er geen ruimte
is om bij de VVD aan te kloppen om er anders tegenaan te kijken in ruil voor
een meerjarig akkoord, dan legt de VVD-fractie een blokkade om dat akkoord
te bereiken wat u zo graag wilt.De heer Van Beek (VVD):Ik realiseer mij dat er verschillen van opvatting zijn tussen bijvoorbeeld
de vakbeweging en de VVD-fractie, maar het handhaven van de partnertoets is
voor ons een zeer belangrijk element. Handhaaf je die toets niet, dan vindt
er een enorme sprong in de uitkeringen plaats. Wij wijken niet per ongeluk
af op dit punt, maar weten heel goed dat er een fundamenteel verschil van
opvatting is.De heer Rosenmöller (GroenLinks):Het is niet alleen een verschil tussen de VVD-fractie en de vakbeweging.
Het is een verschil van mening tussen de VVD-fractie en alle sociale partners,
die er in dat overigens ook zorgvuldig tot stand gekomen SER-akkoord –
je kunt daarvan vinden wat je vindt, maar het is een historisch moment geweest
dat het werd gesloten – op aangedrongen hebben om de partnertoets af
te schaffen. Als u zegt dat er met de VVD-fractie niet kan worden gesproken
over het afschaffen van de partnertoets, dan weet u ook dat u geen meerjarig
sociaal akkoord krijgt.De heer Van Beek (VVD):Dit is een stellingname. Ik waardeer het zeer dat de werkgevers en de
werknemers in de SER tot advisering zijn gekomen over dit onderwerp, dat zij
elkaar hebben gevonden en dat er van beide kanten water bij de wijn is gedaan.
Dat laat echter onverlet dat politieke partijen een eigen verantwoordelijkheid
hebben om hun standpunt te bepalen. Dat houdt in dat wij ook over dergelijke
onderwerpen de discussie met de sociale partners zoeken. Dit is een van de
elementen waarover een fundamenteel verschil is tussen de VVD-fractie, zowel
in ons programma als vertaald in het Strategisch akkoord, en in ieder geval
de werknemersorganisaties.De heer Jense (Leefbaar Nederland):Dat is allemaal natuurlijk mooi en aardig. Maar als de regeringspartijen
een oproep doen om terug te gaan naar de onderhandelingstafel en te proberen
een akkoord te bereiken, moet er toch iets meegegeven kunnen worden? Er wordt
hier steeds over het Strategisch akkoord gesproken alsof wij niet in een crisis
zitten, alsof er nog steeds een missionair kabinet zit. Dat is helemaal niet
aan de orde. Waarom zegt u nu niet: wij schuiven aan tafel met elkaar? Het
torenkamertjesoverleg is er wellicht niet meer bij. Maar als u uw oproep meent,
dan moet u toch ook iets meegeven? Ik constateer dat u een ruime minderheid
van de Kamer negeert. Dat spijt mij zeer; als het anders is, hoor ik dat graag.
Wij hebben er nog niet zo lang geleden een discussie over gehad. Er zou naar
geluisterd behoren te worden, maar ik bespeur dat het absoluut niet gebeurt.
Dat valt te betreuren.De heer Van Beek (VVD):Als het kabinet er met niemand uitgekomen zou zijn, niet met werkgeversorganisaties,
niet met het CNV, niet met de Unie en als er volstrekt geen enkele beweging
was geweest, dan had ik mij de opmerking van de heer Jense kunnen voorstellen.
Maar als je ziet welke bewegingen er zijn gemaakt door het kabinet, welke
zaken zijn aangeboden, hoeveel ruimte door de Kamer zelf is meegegeven aan
het kabinet bij de algemene financiële beschouwingen, hoeveel ruimte
het kabinet heeft gekregen en genomen en hoeveel gesprekken er zijn geweest,
dan valt die stelling niet te onderbouwen. Ik denk dat het kabinet heel veel
bij zich heeft gehad en ook heel veel heeft gegeven.Mevrouw Giskes (D66):Je kunt er van tevoren toch bijna gif op innemen dat het met zo'n inzet
niet zal lukken aan de onderhandelingstafel. Bent u het niet met mij eens
dat het gewoon een kwestie is van kansen verspelen, dat het dus niet in het
belang van Nederland is geweest dat dit kabinet zo halsstarrig volhoudt aan
de grenzen van het Strategisch akkoord en dat dit ons nu in de problemen brengt?De heer Van Beek (VVD):Het gaat niet om halsstarrig volhouden; het gaat om het met overtuigingskracht
verdedigen van de standpunten die je bewust hebt gekozen, omdat dat van belang
is voor het herstel van onze economie. Ik heb absoluut niet de hoop opgegeven
dat er op 28 november een akkoord wordt bereikt. Er zal hard voor gevochten
moeten worden. Ik roep het kabinet ook daartoe op. Ik wil die discussie op
de 29ste november graag aangaan. Ik denk de bieding die er nu ligt heel veel
elementen bevat waar ook de FNV ontzettend blij mee kan zijn, ook al realiseer
ik mij heel goed dat zij een onderdeel liever anders had gezien.Mevrouw Giskes (D66):De heer Van Beek heeft het nu over de afspraken voor het aanstaande jaar.
De kans op een meerjarige afspraak is eigenlijk verspeeld, zo kunnen wij constateren.
Dat komt doordat het kabinet zich heeft opgesteld alsof het precies gehouden
is aan een Strategisch akkoord dat inmiddels de bodem verloren heeft en zich
niet heeft willen opstellen in het belang van de Nederlandse economische situatie.De heer Van Beek (VVD):Dat is de complicerende factor van de status van dit kabinet. Ik realiseer
mij dat het moeilijker is om meerjarige afspraken te maken
dan eenjarige afspraken. Ik heb dan ook enig begrip voor de insteek van de
andere partners. De afspraak voor het jaar 2003 zal er wat mij betreft in
ieder geval moeten komen. Een nieuw kabinet zal de onderhandelingen moeten
voortzetten voor de periode daarna.Mevrouw Kant (SP):Ik wil doorgaan op het punt dat de heer Jense terecht heeft gemaakt, maar
waarmee de heer Van Beek iets te gemakkelijk wegkomt. Vindt hij het niet een
beetje vreemd dat dit demissionaire kabinet het Strategisch akkoord als uitgangspunt
neemt in de onderhandelingen met de werkgevers en de werknemers, terwijl de
situatie vanaf 22 januari aanstaande in de Tweede Kamer compleet anders kan
zijn?De heer Van Beek (VVD):Wij zitten voor de situatie dat er voor het eind van het jaar, voor een
deel zelfs deze week, afspraken moeten worden gemaakt, omdat dit zijn weerslag
moet hebben in wetgeving, zoals de belastingwetgeving. Dat houdt in dat het
kabinet gevraagd is te doen wat in het belang van het land is. Die taak heeft
het serieus opgevat. Het lijkt mij niet meer dan logisch dat het daarbij rekening
houdt met een meerderheidsopvatting die in een stuk geformuleerd is. Ik ben
het overigens met u eens, dat dit stuk een andere status heeft gekregen dan
voorheen.Mevrouw Kant (SP):U gaat nog steeds aan dat punt voorbij. U zegt dat het zijn weerslag moet
krijgen in wetgeving. Een minderheid van de Kamer heeft echter nadrukkelijk
gezegd dat dit kabinet tot de verkiezingen met zijn vingers van bepaalde onderwerpen
af moet blijven. Wat in de Kamer moet, zou ook bij de inzet van die onderhandelingen
moeten gelden. Er zijn onderwerpen, zoals de Melkertbanen, waarover de mening
in de Kamer na 22 januari compleet anders kan komen te liggen. Maar dan heeft
u de Melkertbanen al voor een groot deel wegbezuinigd.De voorzitter:Ik stel voor dat de heer Van Beek nu zijn betoog afrondt, met inbegrip
van deze vraag. Vervolgens zijn er nog vier sprekers, dus het duurt nog even.
Als wij een beetje tijdig dit debat willen afronden, moet ik de interrupties
nu gaan beperken.De heer Van Beek (VVD):Alles wat niet echt noodzakelijk is, moet het kabinet ook niet doen. Alles
wat echt noodzakelijk is voor de Nederlandse economie en bevolking, moet natuurlijk
wel worden gedaan. Dan denk ik ook aan de reorganisatie van de Melkertbanen,
het opnieuw kansen geven aan mensen om van een gesubsidieerde baan door te
groeien naar een reguliere baan. Het zou te gek zijn als wij dat proces stopzetten.
Daar moeten wij juist extra hard aan werken. Ik ben blij dat in de voorstellen
wordt gesproken over de 10.000 banen. Gisteren heeft de Kamer bij motie al
aangegeven waar de helft van de dekking vandaan kan komen. De meerderheid
van de Kamer en het kabinet zitten ook op dat punt goed op één
lijn.De heer Van der Vlies (SGP):Mijnheer de voorzitter. De SGP-fractie betreurt het dat het verkennend
overleg, de prelude op het definitieve najaarsoverleg, nog niet tot een sociaal
akkoord heeft geleid. Wij hebben inderdaad van doen met een verslechterend
economisch klimaat. De werkloosheidscijfers gaan weer omhoog en de inflatie
kruipt omhoog. De WAO is een zorgelijk dossier vanwege het bepaald niet wenkende
perspectief van een miljoen WAO-gerechtigden. Er is dus een hoge urgentie.
In dat geheel is het essentieel dat loonmatiging wordt bereikt. Dat is in
het verleden een van de sleutels gebleken op het totale proces van het weerwerk
bieden aan een verslechterend economisch klimaat.Daarbij is een bondgenootschap tussen overheid en sociale partners nodig
om het tij te keren. Ik begrijp best dat dit geen natuurlijk bondgenootschap
is, gezien de onderscheiden belangen die natuurlijk recht- matig worden behartigd.
Je zult echter toch tot het besef moeten komen dat je elkaar erg hard nodig
hebt. Ik spreek daarom van "bond- genootschap", een woord dat een positieve
kleurklank heeft. Er is dus een evident gezamenlijk belang, maar natuurlijk
vanuit onderscheiden verantwoordelijkheden. Als de FNV niet bereid is in te
steken op de contouren van het bredere pakket, dan vindt mijn fractie dat
de FNV daarmee een zware verantwoordelijkheid op zich neemt. De onderhandelingen
lopen echter nog, althans dat mag je hopen. Dat onderhandelen is natuurlijk
een subtiele bezigheid waarin iedereen zijn eigen strategie ontwikkelt en
inzet. In dat geheel wil ik nog geen zware woorden gebruiken. Ik stipuleer
wel dat wij met een zware verantwoordelijkheid van doen hebben.In dat geheel kun je je afvragen of het kabinet onder druk van de FNV
niet te snel van de meerjarenafspraken als doelstelling is afgeraakt. Nu is
er sprake van het overbruggingspakket in plaats van het brede pakket. Daardoor
geraakten weer andere onder- handelingspartners in mineur. Ik wens het kabinet
kracht en wijsheid toe om hier doorheen te komen. Toch hadden wij de gedachte:
had het kabinet niet wat langer op zijn poot moeten spelen, om het maar eens
populair te zeggen?Dan kom ik op de verschillende elementen, ten eerste: de spaarloonregeling
versus de toekomstige levensloopregeling. De SGP-fractie heeft deze lijn steeds
gesteund. Wij hebben daarover de afgelopen dagen intensief gesproken in het
kader van het belastingpakket 2003, waarover wij nog deze week behoren te
stemmen. Ik ga er nu verder aan voorbij.In het WAO-dossier is de partnertoets het springende punt. Dat is voor
de SGP-fractie geen contrabande in dit dossier. Wij hebben altijd de benadering
gehad van het huishoudinkomen en daar past dit heel goed bij. Het is volgens
ons een correctie op de consequenties van de individualisering. Daarom spoor
ik het kabinet aan om dat punt niet al te gemakkelijk terzijde te leggen onder
druk van de wensen van de gesprekspartners op dit punt, die ik overigens best
kan plaatsen.Bij de ID-banen is sprake van een taakstelling van 10.000 voor 2003. Het
kabinet is bereid een subsidieregeling te ontwikkelen voor het regulier maken
van de ID-banen. Dat is ook steeds de doelstelling geweest. Als dit voor 2003
kan worden ingevuld en als wij dan over het verdere traject nog komen te spreken,
dan staat de SGP-fractie daar niet onwelwillend tegenover. Wel is het nog
een harde vraag hoe dat wordt gefinancierd, althans minstens
voor de helft. Komt dat op een zodanige wijze klaar, dat wij nu kunnen garanderen
dat dat gaat lukken?Dan is er nog de financiële tegemoetkoming voor mensen van wie het
inkomen langdurig op het minimumniveau verkeert. De bewindslieden zullen zich
ongetwijfeld herinneren dat de SGP-fractie al jaren geleden met een motie
kwam om dat te doen. De aanneming van die motie werd toen ontraden, omdat
zij voor betrokkenen te weinig incentives zou bieden om uit die positie te
komen en tot een betaalde baan te geraken. Ik heb dat toen betwist. Ik blijk
toch gelijk te gaan krijgen nu het kabinet in het kader van het meerjarige
pakket tot een substantiële maatregel op dit punt wenst te komen. Dat
is althans de conclusie uit het overleg en de verkenningen die daarover gehouden
zijn. Dat is prima. Die lijn staat ons wel aan. Er ligt overigens bij de Kamer
ook een initiatiefwetsvoorstel van mevrouw Noorman-den Uyl op dit punt.Ik sluit af met de vraag: hoe nu verder in het kader van het najaarsoverleg
van 28 november? Ik vind dat het een reëel overleg moet zijn. Dat betekent
dat ook de bewindslieden iets in hun zak moeten hebben. Dat is een logische
veronderstelling. Wij moeten dit debat echter niet gebruiken om eens in die
zak te kijken en te zeggen wat erin moet, eruit moet en erbij kan. Daarmee
verzwak je namelijk de onderhan- delingspositie van de overheidsgeleding in
het najaarsoverleg. Wij zullen het kabinet controleren op het uiteindelijk
behaalde resultaat.De heer Crone (PvdA):Voorzitter. Ik ben bijzonder blij met dit debat. Het is een beetje een
voortgezette financiële beschouwing. Ik ben om die reden dubbel blij,
omdat de minister-president hierbij aanwezig is. Ik ben blij dat hij hier
wel is, want ik vond het heel jammer dat hij vrijdag en zaterdag niet bij
het overleg was. Mijn vraag is of het nieuw beleid is dat de minister-president
er niet bij is. Als het erop aankomt, moet de minister-president zijn gewicht
in de schaal leggen, zoals Lubbers en Kok dat ook altijd deden. Dit is een
ernstige opmerking, want in dit soort overleg moet iedereen altijd over zijn
eigen schaduw heen springen. Dat geldt niet alleen voor het kabinet, maar
ook voor de werkgevers en de werknemers. Juist de premier, zo heeft de historie
uitgewezen, is in staat om tegen de vakministers te zeggen dat er even iets
extra's moet worden gedaan, of tegen de vakbeweging en de werkgevers te zeggen:
dit leveren jullie in en dit is ons eindbod. Ik vraag de minister-president
om dit goed te maken en zich de komende 15 dagen, tot en met 28 november,
voluit in te zetten en zijn gewicht in de schaal te werpen, opdat er iets
goeds komt.Er moet iets goeds komen, maar de vraag is wat. Om te beginnen, moet het
kabinet wat te bieden hebben. Het startte met een langjarige inzet, terwijl
iedereen kon voorzien dat dit niets zou worden. Het kabinet is demissionair
en kan dus eigenlijk geen fracties in de Kamer meer binden aan een meerjarig
akkoord. De minister van Sociale Zaken en Werkgelegenheid heeft gezegd dat
hij ervoor garant staat dat CDA en VVD ook na de verkiezingen – mochten
deze partijen samen een meerderheid halen – aan een eventueel meerjarig
akkoord zijn gebonden. Ik zeg tegen mevrouw Verburg en de heer Van der Vlies
dat dit dubbel monisme is. Het kabinet bindt de fracties op dit moment, maar
ook na de verkiezingen. Dat is bijzonder wonderlijk, want minister De Geus
staat zelf niet eens op de verkiezingslijst van zijn partij. Hij bindt leden
van een fractie waarvan hij zelf geen onderdeel uitmaakt. Bindt hij daarmee
ook de lijsttrekker van het CDA? Het antwoord op die vraag is relevant voor
de vakbeweging en voor de Kamer. Bindt hij ook de ministers en de fractie
van de VVD na de verkiezingen? Hier moet een zuiver antwoord op komen, zowel
qua politieke binding als qua staatsrechtelijke zuiverheid.Het is ondenkbaar dat een kabinet nu een WAO-akkoord sluit dat ook geldt
voor de periode na de verkiezingen. Het is niet uitgesloten dat de verkiezingsuitslag
tot een ander kabinet leidt. Moet dat kabinet dan tegen de vakbeweging en
de werkgevers zeggen dat het WAO-akkoord uit november onverkort wordt uitgevoerd?
Een nieuw kabinet moet het recht hebben om andere afspraken met de vakbeweging
te maken. Een en ander kan op zijn best voorwaardelijk bindend zijn. Ik meen dat het kabinet dit heel goed door had. Toen maandag bleek dat
er geen meerjarig akkoord zou komen, was het binnen een paar uur door de bocht.
Het kabinet heeft allang aangevoeld dat een meerjarig akkoord niet mogelijk
was. Waarom heeft het daar dan wel op aangestuurd? Nu is er een enorme bok
geschoten ten opzichte van het CNV en de werkgevers, die hun nek hebben uitgestoken
voor een meerjarig akkoord. Zij waren kennelijk bereid de staatsrechtelijke
risico's te nemen. Op welke wijze wil het kabinet verder onderhandelen nu
het eerst heeft ingezet op een langjarig akkoord en een bok heeft geschoten
ten opzichte van de meerheid van de sociale partners? Ik hoop van harte dat
het kabinet alles uit de kast haalt om voor 28 november een overbruggingsakkoord
te sluiten, zodat 2003 in ieder geval geen verloren jaar wordt, noch voor
de loonontwikkeling, noch voor het daarmee samenhangende sociale beleid.Ik wil het kabinet enkele punten meegeven waarop naar mijn mening het
bod aan werkgevers en werknemers aangepast moet worden. Ik zal positief beginnen.
Ten aanzien van de pensioenen is een goede oplossing gevonden. Voor de WAO
ligt dat anders. Gelukkig gaat het tweede ziektewetjaar voor werkgevers van
tafel. Voor de rest blijf ik het onbegrijpelijk vinden dat wordt vastgehouden
aan de partnertoets. Deze toets betekent dat degenen die vroeger een gedeeltelijke
uitkering hadden nu in de bijstand terechtkomen. Het gevolg daarvan is dat
er geen sprake is van zelfstandige rechten. Hoe kan het kabinet nu in hemelsnaam
aan de vakbeweging vragen om mee te werken aan de uitvoering van de WAO-plannen,
terwijl gedeeltelijke arbeidsongeschikten uiteindelijk hun uitkering kwijtraken?
Dat is een onwezenlijke vraag aan de vakbeweging. Ik begrijp heel goed dat
men dat asociaal vindt.Uitvoering van deze plannen houdt dus in dat een werknemer geen uitkering
meer krijgt. Daarmee handelt het kabinet rechtstreeks in strijd met internationale
verdragen. Beroepsrisico's dienen namelijk op individuele basis verzekerd
te zijn. Wordt nu in enige boezem van het kabinet de invoering van beroepsrisico's
in het verzekeringssysteem voorbereid? Als dit het geval is, zal de
algemene sociale risicoverzekering verdwijnen. Ik kan dit niet anders zien
dan als een zeer gevaarlijke ontwikkeling.Ik kom op het spaarloon. De vakbeweging zegt dat er hiervoor in het weekend
nog 550 mln beschikbaar was, terwijl uit de brieven van Financiën blijkt
dat er maar 422 mln te besteden is. Kan het kabinet uitleggen hoe het kan
dat de vakbeweging het idee heeft in het weekend 150 mln te zijn kwijtgeraakt?Er is met ons te spreken over afgeslankte vormen van het spaarloon. De
vorm die het kabinet kiest, leidt tot gunstige koopkrachteffecten voor de
hogere middeninkomens en de hoge inkomens. De regeling wordt gefinancierd
uit de arbeidskorting, die juist effectief is voor mensen met een laag inkomen.
Er vindt een denivellering plaats van 0,5%. De werkenden met een laag inkomen
gaan er 0,2% op achteruit en de mensen met hogere inkomens gaan er 0,3% op
vooruit. Over het geheel is er sprake van een koopkrachtverslechtering van
0,4%.Mevrouw Verburg (CDA):U praat heel snel en ik begrijp wel waarom u dat doet. De PvdA staat nu
nog steeds op het standpunt dat het spaarloon moet worden afgeschaft, zie
haar programma voor de verkiezingen van 15 mei. Gemakshalve slaat u dat nu
over, maar voor de eerlijkheid zou u dit ook moeten memoreren.De heer Crone (PvdA):Ons verkiezingsprogramma is doorgerekend door het CPB. Er staat in dat
het spaarloon wordt omgezet in een verlofregeling. Dat doet het kabinet ook,
maar wel met een jaar vertraging. Ik wijs erop dat u dat ook wenselijk vindt.
Daarnaast wordt het spaarloon omgezet in een earned income tax credit: mensen
aan de onderkant van de arbeidsmarkt krijgen er een extra arbeidskorting voor.
Ik begrijp niet dat het kabinet juist het omgekeerde doet, namelijk het schrappen
van de hogere arbeidskorting. Daardoor raakt het koopkrachtbeeld verstoord.
Wij hebben zelfs nog in het programma opgenomen dat een deel van de opbrengst
voor een woonstartersregeling gebruikt kan worden, maar dit terzijde. Wij
willen dat het spaarloon wordt omgezet in regeling om te sparen voor verlof,
pensioen en dergelijke. Eventueel kan gespaard worden voor de aankoop van
een eigen huis. Voor het overige wordt het spaarloon verwerkt in een rechtvaardiger
systeem. Nu u het begrepen heeft, zult zich vast meer thuis voelen in ons
verkiezingsprogramma.De voorzitter:Wilt u afronden?De heer Crone (PvdA):Dat doe ik, voorzitter. Het koopkrachtbeeld wordt extra verslechterd door
de stijging van de ziekenfondspremie. Ik vraag het kabinet om te overwegen
om niet de nominale premie te verhogen, maar de inkomensafhankelijke AWBZ-premie.Ik sluit af met de ID/Frank de Grave-banen. Het kabinet doet slechts een
eenmalig bod, terwijl het gaat om structurele werkgelegenheid. Ik vraag het
kabinet om in te steken op het voorstel van de Kamer en van de sociale partners.
Gebruik 100 mln van de algemene lastenverlichting om de ID/Frank de Grave-banen
integraal overeind te houden en probeer dit niet af te kopen met een eenmalige
bijdrage waarna vervolgens gemeenten, onderwijsinstellingen en ziekenhuizen
zelf voor de financiering ervan opdraaien. Ik vraag het kabinet om een echt
gebaar te maken. Ik denk dat het kabinet met deze beperkte extra gebaren met
vertrouwen de onderhandelingen tegemoet kan zien. Ik vertrouw erop dat de
minister-president er zelf bij is om een en ander te incasseren.De heer Jense (Leefbaar Nederland):Voorzitter. Ik ga niet in op cijfers en onderdelen, maar ik beschouw het
proces als geheel. Toen de fractie van Leefbaar Nederland in de Kamer kwam,
heeft zij zich behoorlijk verbaasd over hetgeen er gebeurde. Dit had alles
te maken met de enorme ontwikkeling van een nieuwe beweging, die overigens
wat mij betreft heel veel teleurstelling heeft gebracht. Ik denk dat dit voor
meer mensen geldt.Het sociaal akkoord is arbitrair. Leefbaar Nederland heeft met nadruk
gewaarschuwd voor het behandelen van de begroting alsof er niets is gebeurd.
Een aantal onderdelen ervan is terecht controversieel verklaard. Over zeer
essentiële zaken worden er echter gewoon besluiten genomen. Is de regering
het met mij eens dat het afsluiten van een akkoord voor een jaar bepaald niet
rampzalig is? De regering is niet bevoegd om afspraken te maken en daarmee
in feite over haar graf heen te regeren. Deze regering kan geen meerjarige
afspraken maken, want straks is er een ander kabinet, wellicht op grond van
een andere coalitie. De regering kan niet doen alsof er niets is gebeurd.
Ik dring erop om een eventueel akkoord niet langer dan voor een jaar te sluiten.De heer Smulders (LPF):Voorzitter. Het vooruitschuiven van de problematiek vergroot deze alleen
maar. Met de fracties van VVD en CDA roept de LPF-fractie het kabinet en de
sociale partners op om de onderhandelingen voort te zetten en een akkoord
te sluiten.De heer Jense (Leefbaar Nederland):Ik constateer dat de situatie waarin wij nu verzeild zijn geraakt, mede
te danken is aan de opstelling en de werkwijze van de LPF.De heer Smulders (LPF):Die mening mag u gerust hebben, mijnheer Jense, maar die deel ik niet
met u.De heer Van Dijke (ChristenUnie):Ik vind het altijd zeer lovenswaardig als een inbreng kort en beknopt
is, maar ik vraag mij af of de heer Smulders geen enkele opvatting heeft over
de wijze waarop het proces is verlopen, over de opstelling van de regering
en over de opstelling van de sociale partners. Hebt u geen enkele opvatting
over die gelopen race?De heer Smulders (LPF):Ik heb op dit moment niets meer toe te voegen aan mijn inbreng. Ik vind
het veel belangrijker dat de problematiek waar wij nu voor staan niet vergroot
wordt door onnodig ophouden van welke onderhandelingen dan ook.De heer Van Dijke (ChristenUnie):Het ligt toch erg voor de hand, als je toekomstgericht aan een oplossing
wilt werken, dat je eerst een analyse maakt van hoe het proces verlopen is
en dat je vervolgens met voorstellen ter verbetering komt. Denkt u nu werkelijk
dat het kabinet zit te wachten op een oproep van u om de onderhandelingen
voort te zetten, zonder een oordeel van u te hebben gekregen
over de wijze waarop de onderhandelingen tot nu toe verlopen zijn?De heer Smulders (LPF):Ik ben het niet met u eens. Het kabinet weet echt wel dat die onderhandelingen
voort moeten gaan. Ik deed tevens een oproep aan de sociale partners om die
onderhandelingen niet te frustreren.De heer Van Dijke (ChristenUnie):Wij zijn allemaal erg onder de indruk.De heer Smulders (LPF):Dank u.Minister Balkenende:Mijnheer de voorzitter. Ik dank de Kamer voor haar inbreng in eerste termijn
in dit debat. Het is een belangrijk debat, omdat het gaat over zeer belangrijke
ontwikkelingen op sociaal-economisch terrein en ook over belangrijke ontwikkelingen
als het gaat om de arbeidsverhoudingen in de relatie tussen kabinet, een bredere
politiek en sociale partners. Dit debat vindt plaats op een moment dat het
overleg met sociale partners nog volop gaande is. Het is goed om te onderlijnen,
zoals mevrouw Verburg ook aangaf, dat het kabinet een eigen verantwoordelijkheid
heeft. Verder is het goed om te onderlijnen dat wij op het ogenblik te maken
hebben met zwaar financieel-economisch weer. Dat is ook de reden waarom eenieder
zijn verantwoordelijkheid behoort te nemen.Voorzitter. Het spreekt voor zichzelf dat minister De Geus namens het
gehele kabinet heeft gesproken toen hij maandagavond zijn teleurstelling uitte
over de weigering van de FNV om een gezamenlijk gedragen breed sociaal pakket
mogelijk te maken. Het kabinet heeft bij monde van de collega's De Geus, Hoogervorst,
Van Eijck en Rutte afgelopen vrijdag en zaterdag gesprekken met de Stichting
van de Arbeid gevoerd: van kabinetszijde eenduidig en eensluidend. Vanaf augustus
heb ik samen met de direct betrokken collega's consequent toegewerkt naar
een breed tripartiet akkoord tussen werkgevers, werknemers en kabinet. Tot
en met gisteren heb ik ook in persoonlijk contact met afzonderlijke voorzitters
van werkgevers- en werknemersorganisaties het belang van zo'n akkoord onderlijnd.
Het is goed om nog op te merken dat de gesprekken van afgelopen weekend, vrijdag
en zaterdag, een verkennend karakter hadden met het oog op meer definitieve
afspraken.Voorzitter. Van verschillende kanten is gevraagd waar de minister-president
was. Wij hebben als kabinet eerst onze inzet bepaald. Ik ben vorige week als
minister-president uiteraard zeer nauw betrokken geweest bij de inzet van
het kabinet. Dat was de eerste stap. Dat kon leiden tot eenduidige conclusies
van de kant van het kabinet over zijn inzet in de besprekingen. De afspraak
is gemaakt dat de direct betrokken bewindslieden, de ministers van Sociale
Zaken en Werkgelegenheid en van Financiën, de verkennende besprekingen
zouden gaan voeren. Ik heb mij afgelopen vrijdag op de hoogte laten stellen
over het verloop van de besprekingen. Toen was er sprake van een zeker moeizaam
moment. Op die vrijdagavond heb ik met meerdere voorzitters telefonisch contact
gehad, zoals gisteren ook in persberichten te lezen was, om nog eens aan te
geven wat het belang was van de gesprekken en als opmaat voor het gesprek
op zaterdag. Ik heb zaterdag kunnen constateren dat er meer uitkwam dan vrijdag
mogelijk bleek, namelijk dat vijf van de zes sociale partners tendeerden richting
een meerjarig akkoord. Een partner toonde aarzelingen en zou er het weekend
over denken en op maandag uitsluitsel geven. Ook de afgelopen dagen heb ik
steeds contact gehad met verschillende voorzitters uit de hoek van de sociale
partners. Dat alles gebeurt in overleg met de betrokken bewindslieden. Juist
vanwege het verkennend karakter ben ik blij met deze verdeling van verantwoordelijkheden.
Ik neem dan ook ver afstand van de suggesties dat de minister-president afwezig
was of dat hij zijn verantwoordelijkheid niet genomen heeft.De heer Crone (PvdA):Voorzitter. Als het waar is dat men in de onderhandelingen dichtbij een
akkoord was, had juist de aanwezigheid van de minister-president een zetje
in de rug kunnen zijn voor iedereen om niet meer te zeuren. Ik heb vernomen
dat het kabinet een eindbod op tafel heeft gelegd, midden in het overleg,
op vrijdagavond? Als een kabinet een eindbod op tafel legt, zegt het daarmee
dat er een eindpunt bereikt is. Was er sprake van een eindbod? Zo ja, waarom
is het dan weer van tafel gegaan en is er toch dooronderhandeld? Een eindbod
kan eigenlijk niet van tafel. Waarom was de minister-president er niet zelf
bij als het waar is dat men zo dicht bij het gaatje was? Dat was altijd de
rol van Lubbers en van Kok; niet het voorspel, maar het hoogtepunt.Minister Balkenende:In de afgelopen jaren kwam het wel voor dat het overleg niet eens doorging.
Nu ging het om een verkenning van de mogelijkheden om te komen tot een akkoord.
Daarbij is aangegeven wat de inzet van het kabinet was. Ik heb zojuist aangegeven
dat er een duidelijk verschil was tussen de situatie van vrijdag en die van
zaterdag. De aanwezigheid van de minister-president doet daar niets aan toe
of af, omdat de meeste partijen tendeerden in de richting van een akkoord
voor meerdere jaren, een meerjarige loonmatiging. Eén partner was daartoe
niet bereid. Dat heb ik zelf die vrijdagavond ook kunnen constateren. Dat
was spijtig, maar het was niet anders. Het gaat mij nu om de opmerking of
mijn aanwezigheid daar iets aan had kunnen veranderen. Ik ben ervan overtuigd
dat mijn aanwezigheid daar niets aan had kunnen veranderen. Daar gaat het
ook helemaal niet om. Wij hebben als kabinet bepaald wat onze inzet was. Het
kabinet spreekt met één mond. Er is een eenduidige inzet. Ik
denk dat ook zaterdag de inzet van het kabinet goed naar voren is gekomen.De heer Crone (PvdA):U antwoordt niet op de vraag of er een eindbod was. Als er een eindbod
van het kabinet ligt, waar de partners afwijzend op reageren of voorstellen
op basis daarvan verder te onderhandelen, ontstaat er een warrige situatie,
want een eindbod is een eindbod.Minister Balkenende:Op de vraag wat er precies gezegd is en over de inzet van het kabinet
wil ik later nog terugkomen. Ik heb even kort willen aanduiden wat mijn rol
in de afgelopen dagen was. Ik zal straks iets zeggen over wat er in de komende
tijd gaat gebeuren. Ik ben bij alle gesprekken die zijn gevoerd, in het kabinet
en met de sociale partners – zij het dan op afstand – steeds
betrokken geweest. Ik heb rechtstreekse contacten gehad met de voorzitters
en ik heb kunnen constateren hoe de gesprekken zijn verlopen. Ik heb daarmee
mijn verantwoordelijkheid genomen en ik denk dat deze wijze van handelen goed
is geweest.De heer Van Dijke (ChristenUnie):Voorzitter. Met het oog op het karakter van het akkoord is de rol van
de minister-president in dit verband natuurlijk wel relevant. Ik heb uit berichten
in de media en ook uit de discussie in deze Kamer begrepen dat er gesuggereerd
wordt dat er een inhoudelijk akkoord lag over hoe wij na 28 november met elkaar
verder zouden gaan. Dat is natuurlijk niet het geval. Er was een akkoord over
de vraag of men met elkaar verder zou gaan of niet: "go or no go". In dat
verband blijkt er, ook nadat er tot zo'n akkoord is gekomen, volop ruimte
voor onderhandelingen. Zou het niet veel verstandiger zijn geweest van deze
minister-president om op het laatste moment, op het punt van "go or no go",
een duwtje in de rug te geven om, hoewel er nog een heel traject te onderhandelen
is, die onderhandelingen over het akkoord aan te gaan? Naar mijn mening was
de aanwezigheid van de minister-president wel degelijk van cruciaal belang
met betrekking tot de vraag of men al dan niet met elkaar door zou onderhandelen.Minister Balkenende:Ik verschil volstrekt met u van mening, omdat er geen misverstand kan
bestaan en ook niet heeft bestaan over de inzet van het kabinet. Die was zaterdag
duidelijk. Het ging om drie mogelijkheden. Ten eerste een breed meerjarig
pakket. Ten tweede, als dat niet zou lukken, een brugpakket. Ten derde, als
dat niet zou lukken, helemaal niets. Dat zijn de mogelijkheden die op zaterdag
aan de orde zijn geweest. Van de kant van het kabinet is gevraagd aan sociale
partners om daarop te reflecteren. Dat heeft geleid tot een stellingname,
met name van de kant van de FNV. Het ging er helemaal niet om of de minister-president
er wel of niet bij aanwezig had moeten zijn. Het ging erom of alle partijen
bereid zouden zijn om te kiezen voor een meerjarig perspectief. Ik heb geconstateerd
dat het overgrote deel daartoe bereid was, maar één speler niet.
Daar zit feitelijk het probleem.De heer Van Dijke (ChristenUnie):In het geding was dus of men nog verder zou onderhandelen. Daar had u
natuurlijk wel een rol in kunnen spelen door de FNV onder druk te zetten door
aan te dringen op dooronderhandelen en niet afhaken, zeker gezien het feit
dat de rest van het blok die keuze wel had gemaakt.Minister Balkenende:Mijnheer Van Dijke, ik ben toch niet naïef?De heer Van Dijke (ChristenUnie):Nou ja, er zou best een lezing te geven zijn waaruit blijkt dat u dat
wel bent.Minister Balkenende:Mijnheer Van Dijke, ik heb vrijdag gehoord hoe de gesprekken verliepen.
Ik heb die avond uitvoerig telefonisch contact gehad met de hoofdrolspelers.
Ik heb mij zaterdag de hele dag laten informeren over hoe de zaken verliepen.
Als je dan naar de uitkomst daarvan kijkt, gaat het toch feitelijk om de inhoud
van de zaak? De inhoud van die zaak heb ik gediend.De heer Rosenmöller (GroenLinks):Het kabinet heeft het in zijn brieven over het cruciale belang van loonmatiging
en het gevoel van urgentie dat er moet zijn bij sociale partners en het kabinet
zelf. De minister-president zegt dat zijn eventuele aanwezigheid afgelopen
zaterdag geen bijdrage zou hebben geleverd aan het bereiken van een meerjarig
akkoord. Is dat geen bewijs uit het ongerijmde?Minister Balkenende:Het is geen kwestie van aanwezigheid of afwezigheid op een bepaald moment.
Het gaat om de betrokkenheid van de minister-president en het nemen van zijn
verantwoordelijkheid. Op vrijdag lag de zaak moeilijk. De volgende dag hadden
de hoofdrolspelers met het kabinet tot een eensluidend standpunt kunnen komen.
Dat is voor mij relevant. Het kabinet heeft dan ook één lijn
getrokken. Zelf ben ik daarbij nadrukkelijk betrokken geweest. Het gaat niet
om de toevallige aanwezigheid van de minister-president op dat moment in de
wetenschap dat het gaat om een verkennend overleg ten behoeve van het overleg
op 28 november. Mijns inziens is er adequaat gehandeld.De heer Rosenmöller (GroenLinks):De minister-president heeft het over een verkennend overleg. Wij weten
allemaal dat als dat verkennend overleg had geresulteerd in afspraken, die
afspraak alleen nog verder had moeten worden uitgewerkt ter voorbereiding
van die 28ste november. Het woord verkenning bagatelliseert hetgeen daar besproken
werd.Terugkijken is één, vooruitkijken is belangrijker. Er is
nu sprake van een impasse. Wil de minister-president namens het kabinet de
eerstverantwoordelijke zijn om die impasse te doorbreken en na te gaan of
op zijn minst een eenjarig akkoord voor 2003 mogelijk is? Op deze vraag wil
ik klip en klaar een antwoord krijgen.Minister Balkenende:Ik maak een knip tussen hetgeen de afgelopen dagen is gebeurd en het vooruitkijken.
Dat laatste zal ik aan het eind van mijn betoog doen. Ik wil u een wedervraag
stellen. Gesteld dat de minister-president afgelopen zaterdag bij het overleg
aanwezig was geweest, zou de FNV volgens u dan wel bereid zijn geweest tot
een akkoord?De heer Rosenmöller (GroenLinks):Dat weet ik niet. Hoe kan ik dat nou weten? Ik spreek niet namens de FNV.
Ik controleer u op hetgeen u rondom het weekend heeft gedaan. Als het kabinet
de urgentie van het bereiken van een akkoord verwoordt in brieven aan de Kamer,
dan kan ik mij zeer goed voorstellen dat het kabinet op het allerhoogste niveau,
inclusief de minister-president met alle sociale partners daadwerkelijk vergadert
om na te gaan of de afstand tussen werkgevers en vooral werknemers overbrugd
kan worden. Het kabinet zou over de eigen schaduw heen moeten springen. Ik
denk daarbij dan aan de Melkertbanen en de WAO-problematiek. Dat had ik beter
gevonden. Wij weten nu dat het overleg in diggelen ligt. Als ik in uw schoenen
had gestaan, was ik aanwezig geweest.Minister Balkenende:U en ik zullen het er beiden over eens zijn dat mijn aanwezigheid aan
een akkoord gaan door de FNV niets had bijgedragen.De heer Jense (Leefbaar Nederland):Ik geloof de minister-president zonder meer als hij zegt dat hij zich
met dat overleg heeft beziggehouden en dat hij verschillende malen heeft gebeld.
Ik zou bijna willen zeggen: ik geloof hem op zijn blauwe ogen. Er is voor
mij een maar. Je kunt wel informeren naar de gang van zaken en zeggen dat
het overleg een voorbereiding is om na te gaan of partijen de intentie hebben
om tot een gezamenlijk standpunt te komen, maar dan blijft er nog een dag
in het weekend over, namelijk de zondag.Minister Balkenende:Pas op hoor met die zondag.De heer Jense (Leefbaar Nederland):Ik ben het met u eens. Voor sommige mensen heeft die zondag wat extra's.
Een week heeft echter zeven dagen, waarvan de zondag er een is. Op maandagochtend
zal voor u toch niet als een volslagen verrassing om acht uur de telefoon
zijn gegaan met de mededeling: de zaak is stukgelopen, het lukt niet meer?Minister Balkenende:Ik heb vaak genoeg gezegd hoe het proces is verlopen. Het was geen verrassing.
U hebt toch de uitlatingen gehoord van de heer De Waal op zaterdag?De heer Jense (Leefbaar Nederland):Die verbaasden mij niet.Minister Balkenende:Na vrijdagavond verbaasden mij die ook niet. Daar gaat het niet om. De
vraag waar het om gaat, is of alle partijen bereid zijn te komen tot de oplossing
van vraagstukken die buitengewoon urgent zijn op basis van de financieel-economische
ontwikkeling. Die vraag was aan de orde. Ik heb gemerkt dat bij alle hoofdrolspelers
de bereidheid aanwezig was om eruit te komen, behalve bij één.
Dat was het probleem.Mevrouw Giskes (D66):Het kan misschien geen kwaad ons nog eens te realiseren waarom dat voorgesprek
voor het najaarsoverleg gevoerd moest worden. Dat was omdat de Kamer dan nog
de tijd zou hebben over een aantal zaken in het kader van het belastingplan
beslissingen te kunnen nemen. Anders was dat vooroverleg er niet eens geweest.Minister Balkenende:Dat klopt.Mevrouw Giskes (D66):Doet de minister-president zijn eigen rol daarin niet tekort, als hij
zegt dat het weliswaar van cruciaal belang was omdat anders de Kamer geen
besluiten kan nemen en dan toch wegblijft? Het ging het kabinet er toch om
de meerjarige financieel-ecomische situatie van Nederland te redden? Daarvoor
is hij toch de eindverantwoordelijke?Minister Balkenende:Mevrouw Giskes, de minister van Sociale Zaken heeft duidelijk aangegeven
dat wij zaterdag er bijna waren.Mevrouw Giskes (D66):Maar niet helemaal.Minister Balkenende:Nee, maar aan wie lag dat? Dat lag niet aan deze minister-president, maar
aan de FNV. Ik zal daar straks dieper op ingaan.Mevrouw Giskes (D66):Het gaat niet om zwartepieten, maar om de vraag waarom je onderhandelt.
Je kunt niet bij voorbaat zeggen: die doet niet mee en dus houden wij op.
De kunst van een voornajaarsoverleg is juist dat je probeert daar doorheen
te breken. Niet voor niks zegt bijna iedereen dat de aanwezigheid van de minister-president
op dat laatste moment misschien noodzakelijk was.Minister Balkenende:Ik heb aangegeven wat mijn betrokkenheid was. Het kabinet spreekt met
één mond. Over de inzet is voortdurend overleg geweest. Daarin
heb ik mijn verantwoordelijkheid genomen.De voorzitter:De minister-president vervolgt nu zijn betoog.Minister Balkenende:Ik was nog bezig met mijn introductie! Ik zal nader ingaan op de achtergrond,
de voorbereidingen en de actualiteiten rondom het najaarsoverleg. De minister
van Sociale Zaken zal meer in detail ingaan op de verschillende elementen
die aan de orde zijn inzake het akkoord, zoals de partnertoets, het spaarloon,
de ID-banen en de koopkracht. De minister van Financiën zal nader ingaan
op de financiële aspecten die bij dit alles aan de orde zijn.Bij alles wat vandaag naar voren wordt gebracht, gaat het niet om het
belang van het kabinet of het belang van de sociale partners. Aan de orde
is het belang van ons land. De ernst van de sociaal-economische situatie vereist
dat werkgevers en werknemers afspraken maken over loonmatiging. De groei van
de marktsector is al twee jaar stilgevallen. De groei van de hele Nederlandse
economie is dit jaar nul. De internationale concurrentiepositie van ons land
is verslechterd. De werkloosheid loopt in twee jaar met 150.000 personen op.
Pensioenfondsen staan onder druk. De overheidsfinanciën zijn fragiel.
Terecht sprak de heer Van Beek over de noodzaak van een gevoel van urgentie,
maar dan wel bij alle partijen. De heer Van der Vlies nam eveneens de woorden
hoge urgentie in de mond. Hij hanteerde de term: weerwerk leveren aan de sociaal-economische
situatie. Ik deel de intentie waarover hij sprak.De heer Van Dijke (ChristenUnie):Dat gevoel van urgentie zal door iedereen gedeeld worden. Geeft het, als
in de collectieve sector loonafspraken worden gemaakt van 2,5% plus 0,75%
eenmalig, blijk van dat gevoel van urgentie? Is dat op zichzelf geen frustratie
voor het overleg dat gevoerd wordt?Minister Balkenende:Het lijkt mij goed als ik mijn betoog vervolg. Over de verschillende percentages
en de vraag wat al dan niet verantwoord is, zal ik straks enkele opmerkingen
maken. De minister van Sociale Zaken zal meer in detail ingaan op uw vragen.Voorzitter. Gelet op de urgentie in de financieel-economische ontwikkeling
is snelheid geboden. Voor een noodzakelijke en adequate reactie op die problematiek
zijn werkgevers en werknemers eigenlijk al een beetje aan de late kant, want
de problemen zijn niet van vandaag of gisteren. De vooruitzichten zijn evenmin
gunstig. Uitstel maakt alles alleen maar flink moeilijker. De schade aan werkgelegenheid,
bedrijven en pensioenen wordt groter.Het kabinet is geen partner bij cao's in de marktsector. Dat zijn vakbonden
en werkgevers. Dat hoort ook zo. Niemand is voorstander van een geleide loonpolitiek.
Het kabinet ziet wel een nuttige rol van centrale aanbevelingen van de organisaties
van werkgevers en werknemers. Het kabinet wil centrale aanbevelingen tussen
werkgevers en werknemers stimuleren door daar van overheidszijde
in te investeren.Het overleg met de sociale partners is zorgvuldig en intensief met hen
voorbereid. De eerste stap is geweest het kennismakingsgesprek tussen het
kabinet en de Stichting van de Arbeid op 12 september jl. De sociale partners
deelden met het kabinet de zorg voor de ernstige sociaal-economische situatie.
De datum van 28 november van het najaarsoverleg werd vastgesteld. Vervolgens
is met de sociale partners gewerkt aan een agenda voor het najaarsoverleg.
De demissionaire status van het kabinet gaf aanleiding tot de vraag of het
overleg kon doorgaan. Dit onderwerp is door verscheidene sprekers aan de orde
gesteld, terecht. Alle betrokkenen gaven aan dat de ernst van de sociaal-economische
ontwikkeling uitstel van het overleg tot een volgend kabinet niet wenselijk
maakte. Vandaar dat een verkennend overleg werd afgesproken om te komen tot
een "go or no go"-beslissing. Aangezien de Kamer de behandeling van het Belastingplan
2003 afrondt, vond ik het afgelopen weekend een logische deadline daarvoor.
Het kabinet kon u op deze manier informeren en kan verder het een en ander
betrekken bij de afronding van dit belastingplan.Mevrouw Giskes zei dat ook een demissionair kabinet niet voorbij kan gaan
aan het nemen van verantwoordelijkheid als het financieel-economisch tij stevig
tegenzit. De opmerkingen van de heer Rosenmöller, mevrouw Kant en de
heer Crone waren kritischer. Zij willen eerst de kiezer aan het woord laten.
In deze omstandigheden kun je geen beleid voeren, althans niet deze vergaande
stappen zetten, zo zeiden ze.Ik heb gewezen op de urgentie en de dramatiek van de economische ontwikkelingen.
Niets doen zou asociaal zijn. Natuurlijk weet het kabinet dat er verkiezingen
komen, maar wij willen onze verantwoordelijkheid niet ontlopen. Het belang
van loonmatiging en een gezamenlijk optreden is evident. Een kabinet dat onder
verwijzing naar zijn demissionaire status achteroverleunt, neemt zijn verantwoordelijkheid
niet en stelt de sociaal-economische ontwikkelingen in de waagschaal. Dat
neemt dit kabinet niet voor zijn rekening en ik in ieder geval niet.De heer Crone (PvdA):Ik ben het volstrekt met u eens, maar ik maak een scheiding tussen een
afspraak voor één jaar of een meerjarige afspraak. In een meerjarig
contract moeten fundamentele afspraken worden gemaakt over de WAO, enz. Wie
is na de verkiezingen gebonden aan een akkoord dat op dit moment meerjarig
zou zijn? Bent u daaraan gebonden, de CDA-fractie of de VVD-fractie. Wat gebeurt
er als die geen meerderheid hebben? Dan is er een nieuw kabinet van een geheel
andere samenstelling.Minister Balkenende:Als een meerjarige afspraak kan worden bereikt, dan is dat een signaal
van werkgevers, werknemers en overheid. Dit betekent dat zij gemeenschappelijk
hechten aan meerjarige loonmatiging, omdat ons land die nu eenmaal nodig heeft.
Hierbij moet gekeken worden naar de eigen verantwoordelijkheid van werkgevers
en werknemers en naar hetgeen het kabinet doet als handreiking om te komen
tot een facilitering van dit soort afspraken. Je kunt zeggen dat een meerjarig
akkoord tot 22 januari bindt, maar dat is te kort. Wij hebben gesteld dat
de partijen die dit kabinet dragen, ook voor de periode daarna hun verantwoordelijkheid
daarvoor nemen. Na 22 januari komt er een nieuw kabinet. Wij moeten uiteraard
de resultaten van de verkiezingen afwachten. Dan ontstaat een nieuw moment.
Als de PvdA in de regering zou zitten, kan zij zeggen dat een nieuwe situatie
is ontstaan en dat er behoefte is aan verdergaand overleg. Die mogelijkheid
voor wat daarna gebeurt, is er natuurlijk altijd. Op dit moment moet het signaal
van werkgevers en werknemers zijn: hoe schatten wij de sociaal-economische
ontwikkelingen in en waar hebben wij elkaar nodig? Het kabinet zet nog steeds
in op meerjarige afspraken omdat die in het belang van iedereen zijn en ook
voor een volgend kabinet.De heer Crone (PvdA):Dan is uw conclusie anders dan die van de heer De Geus, zo las ik in de
krant. U kunt maximaal de CDA- en de VVD-fractie binden, maar verder niets
voor wat na 22 januari gebeurt. U vraagt aan andere partijen, werkgevers en
werknemers, om dingen in te leveren, maar wat u ze biedt, kan vanaf 22 januari
zo van tafel. Ik ben er blij om dat u zo hoopvol keek toen u zei dat de PvdA
misschien terugkomt in het volgende kabinet.Minister Balkenende:Dat is de hoop die wij elkaar op dit soort momenten moeten geven.De heer Crone (PvdA):Ik deel die hoop.De heer Van Dijke (ChristenUnie):Iedereen is overtuigd van het belang voor het land. Is het denkbaar dat,
wanneer je probeert een pakket af te sluiten en je merkt dat het niet lukt,
je de onderdelen waarvoor het wél lijkt te lukken met elkaar uitonderhandelt?
De onderdelen waarvoor het niet lukt, kunnen tot na de verkiezingen worden
geparkeerd. Ik kan me moeilijk voorstellen dat er een bond is die zich voor
langere periode aan een bepaald percentage loonontwikkeling wil binden, zeker
gelet op de onzekere ontwikkelingen in de toekomst.Minister Balkenende:Wij lopen voortdurend vooruit op de uiteindelijke resultaten. De arbeidsinkomensquote
in Nederland is erg hoog geworden. Wij prijzen ons uit de markt. Wij kennen
de risico's in de sfeer van de werkloosheid die fors oploopt. Er is een gemeenschappelijk
belang om een meerjarige loonmatiging te betrachten. Wij bedriegen onszelf
als wij dat signaal niet met elkaar kunnen delen. Dit punt was aan de orde.
De meeste gesprekspartners zeiden dat afgelopen zaterdag dan ook. Vervolgens
was het de vraag of een meerjarige afspraak wel of niet mogelijk is. Als een
meerjarig perspectief niet mogelijk is, en ik noem nadrukkelijk in dat verband
het CNV die daarvoor kiest, moet een brugpakket voor het volgend jaar gekozen
worden. Deze kwestie zullen wij de komende tijd nader onderzoeken.De heer Jense (Leefbaar Nederland):De minister-president kiest bij voorkeur voor een meerjarenpakket. Ik
wijs hem er nogmaals op dat het mogelijk is dat er straks een coalitie van
een andere signatuur komt. Ik ga er hierbij niet van uit dat het een meerderheid
van VVD en CDA is. De minister-president kan dan nu toch niet met droge ogen
zeggen: laten wij nu een meerjarenovereenkomst proberen te maken dat eventueel
later kan worden opgebroken? Maar wie breekt, betaalt.Minister Balkenende:Bij de keuze voor een meerjarig perspectief mag je aannemen dat de partijen
die daar op dit moment achterstaan, behalve de VVD en het CDA kan dat ook
de LPF zijn, na de verkiezingen het belang van de afspraken met de sociale
partners inzien en daarmee doorgaan. Dat is een politiek commitment. Je committeert
je aan wat je nu in het belang van het land voor de langere termijn afspreekt.
Het gaat om de geloofwaardigheid en de betrouwbaarheid van afspraken die nu
worden gemaakt.Mevrouw Kant (SP):De minister-president spreekt over het belang van het land, maar het probleem
is dat er veel meningsverschillen zijn over de vraag wat in het belang van
het land is. Hij vindt het asociaal om de mensen te volgen die zeggen dat
het woord aan de kiezer is en nu oproepen om niets te doen. Degenen die dat
zeggen, roepen niet op om nu helemaal niets te doen. Verder merk ik op dat
een aantal van zijn maatregelen in onze ogen en in die van een minderheid
in de Kamer asociaal zijn. Ik noem een voorbeeld: het afschaffen van de Melkertbanen.
Waarom wil de minister-president dat punt doordrukken, terwijl hij weet dat
dit maatschappelijk verdeeld ligt, er na 22 januari verkiezingen zijn en een
groot deel van de Kamer er ook anders over denkt?Minister Balkenende:Het debat dat wij bij de algemene politieke beschouwingen over Melkertbanen
hielden, moeten wij niet herhalen. Het instrument van de ID-banen, het huidige
arbeidsmarktinstrumen- tarium, staat al langer ter discussie, omdat het onvoldoende
leidt tot doorstroming en mogelijkheden voor mensen die deze banen benutten.
In het Strategisch akkoord staat dat aan een nieuw perspectief moet worden
gewerkt. Dit kabinet steekt zijn nek uit en wil 10.000 banen witten. Mensen
worden in reguliere functies opgenomen. Er kan toch nooit gezegd worden dat
deze inzet niet sociaal is?Mevrouw Kant (SP):Dat is een doekje voor het bloeden vergeleken met de gigantische bezuinigingen
die u wilt doorvoeren op het punt van de Melkertbanen. Volgend jaar komen
er mensen op straat te staan als dit voorstel doorgaat. Dat kunt u toch niet
ontkennen? Ik wil daar nu niet inhoudelijk een debat over voeren. Ik vraag
hoe u kunt zeggen dat het asociaal is om niets te doen, terwijl het in de
ogen van anderen asociaal is om dit wél te doen? Waarom stelt u dit
besluit niet uit tot na de verkiezingen?Minister Balkenende:Ik kom straks bij wat wij hebben voorgesteld. Ik vind het pakket zeer
evenwichtig. Sprekend over het perspectief voor de arbeidsmarkt, zeg ik dat
het hard nodig is dat wij werken aan een vernieuwing van het arbeidsmarktinstrumentarium.
Het kabinet zet zich in om duizenden banen te witten. Het neemt zijn verantwoordelijkheid.
En dat vind ik, eerlijk gezegd, sociaal. Wij willen een perspectief bieden
aan mensen om in een reguliere functie te worden ingeschaald. Dat was de intentie
van het Strategisch akkoord. In het kader van deze onderhandelingen willen
wij daarmee doorgaan. Het feit dat het overgrote deel van de sociale partners
daarmee akkoord gaat, zegt mij genoeg.De heer Rosenmöller (GroenLinks):Als er sprake is van een meerjarige afspraak, zo zei de minister-president,
geldt de handtekening van eenieder die dat meerjarige contract sluit ook voor
na 22 januari. Geldt dat ook voor u als eerste man van het CDA? Dat zou namelijk
betekenen dat de invloed van de kiezer op die meerdere jaren gering of misschien
zelfs wel bijna nul is.Minister Balkenende:Het ging om de vraag of het zaterdag – wij zullen zien wat de komende
week gaat opleveren – mogelijk is om te komen tot een meerjarige strategie.
Wil je komen tot een meerjarige strategie, dan moeten alle partijen zich bewust
zijn van de afspraak die is gemaakt, en moet deze houdbaar zijn. Hiervoor
is commitment nodig. Als werkgevers, werknemers en overheid tot het oordeel
komen dat dit in het landsbelang is, moet je je committeren aan die afspraak.
Dat is maar goed ook, want het gaat om de betrouwbaarheid, ook van de overheid,
bij het nakomen van afspraken. De vraag is nu of het mogelijk zal zijn om
te komen tot die meerjarige afspraken of dat wij ons moeten beperken tot 2003.De heer Rosenmöller (GroenLinks):Nu zijn wij precies bij de kern van het probleem tussen het jaar 2003
en de meerjarige afspraken. U zegt dat, als u als minister-president van dit
kabinet meerjarige afspraken maakt, u zich ook committeert, voor meerdere
jaren. Nu kan er na 22 januari een coalitie komen van een andere signatuur,
bijvoorbeeld CDA en Partij van de Arbeid. Dan hebt u zich voor meerdere jaren
gecommitteerd. Eigenlijk zegt u dan in dit debat tegen de Partij van de Arbeid
of welke partij dan ook, en in ieder geval tegen de kiezer: ik committeer
mij aan het akkoord dat wij op 28 november sluiten, en hieraan zal geen tittel
of jota meer veranderd worden, wat de kiezer op 22 januari ook zegt. Dat is
uw betrouwbaarheid voor de kiezer.Minister Balkenende:Ik vind dit soort discussie niet verstandig op dit moment. Het gaat om
de vraag of het mogelijk is dat wij, gegeven de urgentie van de financieel-economische
ontwikkeling, meerjarige afspraken maken. Als dit lukt, heb je commitment
nodig van alle betrokken partijen. Iets totaal anders is de situatie na 22
januari. Ik wil nu niet speculeren over de mogelijke coalitie na 22 januari;
de discussie daarover krijgen wij nog wel. Het gaat er nu om dat je voor een
meerjarige afspraak betrouwbare partners moet hebben en dus niet moet weglopen
voor je verantwoordelijkheid na 22 januari.Mevrouw Giskes (D66):De minister-president wees op mijn uitspraak dat de fractie van D66 het
niet erg vindt dat het kabinet zelfs in demissionaire staat probeert meerjarige
afspraken te maken. Ik heb erbij gezegd dat dit voor ons wel inhoudt dat het
zich als een soort zakenkabinet opstelt om in het belang van het land te proberen
een aantal zaken te regelen. U verspeelt deze kans door u te blijven opstellen
als het kabinet met dat ene strategische akkoord, waarvan wij allemaal weten
dat het niet echt meer geldig is. Mijn vraag is waarom u niet meer inzet op
die algemenere lijn. Waarom bekijkt u niet wat er echt nodig is voor de economische
structuur van Nederland en richt u zich niet, in plaats van alleen op meerjarige
loonmatiging, op integrale verbetering? Dan is er nog een kansje dat het wat
wordt als u eindelijk om de tafel gaat zitten met de FNV.Minister Balkenende:Met die zaken die op het ogenblik noodzakelijk zijn, hebben wij het precies
over de inzet van het kabinet.Mevrouw Giskes (D66):Nee, dan gaat het ook om inzetten op kenniseconomie. Dan gaat het om het
echt oplossen van de bereikbaarheidsproblemen. Dan gaat het om bevordering
van het ondernemerschap. Dan gaat het om de verlofregelingen. Dat wordt nu
weer een jaar uitgesteld. Als u op deze punten met actieve, concrete voorstellen
was gekomen, had u veel verder kunnen komen.Minister Balkenende:Waarom dacht u dat het kabinet bezig blijft om de discussie over ontbureaucratisering
verder vorm en inhoud te geven? Wij gaan er gewoon mee door. Met de vernieuwing
van het arbeidsmarktinstrument gaan wij door. De notie dat wij toe moeten
naar een nieuwe levensloopregeling, ook een wens van de Kamer, blijft relevant.
Loonmatiging blijft relevant. De aanpak van de volumeontwikkeling in de arbeidsongeschiktheid
blijft relevant. Waarom nemen wij onze verantwoordelijkheid als demissionair
kabinet? Dat is juist om te doen wat nu zo hard nodig is.De voorzitter:De minister-president vervolgt nu zijn betoog, zijn eigen lijn.Minister Balkenende:Het kabinet heeft een fors pakket ingebracht in het verkennend overleg,
gericht op meerjarige afspraken over loonkostenmatiging tot het inflatieniveau
om zo de winstgevendheid van de Nederlandse economie en de werkgelegenheid
aan te pakken. Ter ondersteuning heeft het kabinet 500 mln structureel voor
lastenverlichting aan werkgevers en werknemers beschikbaar gesteld. Wij hebben
het al gehad over de 10.000 banen en de stimuleringsregeling om banen aan
de onderkant van de arbeidsmarkt te witten. Wij hebben onze verantwoordelijkheid
genomen voor de beheersing van de pensioenproblemen. De heer Crone heeft een
woord van waardering hiervoor uitgesproken. Er is gesproken over continuering
van het spaarloon in relatie tot de te maken levensloopregeling. Er zijn binnen
het kabinet afspraken gemaakt om te komen tot eerdere verhoging van uitkeringen
als er resultaat wordt geboekt, niet in 2007 zoals het Strategisch akkoord
veronderstelde, maar nadrukkelijk overeenkomstig de gevoelens van de Sociaal-economische
raad. Ook de Pemba-toets zou in 2005 worden afgeschaft. Dit alles zou gebeuren
als het aantal arbeidsongeschikten in 2005 zou zijn gedaald tot een niveau
dat door de SER zelf was voorgerekend. Wie het verschil tussen het voorstel
van de SER en dat van het kabinet afzet tegen het verschil in economisch perspectief
op beide momenten, past bescheidenheid.Mevrouw Verburg heeft gezegd dat het geen dun pakket is. Ik ben blij met
deze opmerking, want het is geen dun pakket. De heer Van Beek heeft de opmerking
gemaakt dat met het pakket dat het kabinet heeft aangeboden, de grenzen van
het Strategisch akkoord wel zijn verkend. Ik versta zijn opmerking goed. Mevrouw
Kant heeft daarentegen gezegd dat het pakket erg mager is. Dit is een verschil
in taxatie dat je geeft aan datgene wat het kabinet naar voren heeft gebracht.
Ik denk dat het kabinet een evenwichtig, verantwoord pakket heeft ingebracht
om te komen tot de afspraken die moeten worden gemaakt met de sociale partners.
Voor de inhoud hiervan verwijs ik naar de twee brieven waarin de minister
van Sociale Zaken en Werkgelegenheid een en ander toelicht.De voorzitter:En waarop de minister van Sociale Zaken en Werkgelegenheid straks dieper
ingaat.Als de collega's lang doorgaan met de interrupties, zal ik dadelijk schorsen
en gaan wij met dit debat een heel eind in de middag door. Ik ben de afgelopen
twee uur vrij coulant geweest. Wij kunnen ons nu ook een beetje beperken met
de interrupties en deze echt heel kort houden om ook de andere bewindslieden
nog voor de schorsing aan het woord te laten komen. Ik stel voor om het nu
iets korter te doen en te proberen, dit debat nog voor de middagpauze af te
ronden. Ik zie instemmend geknik.Ik vraag de heer Rosenmöller, zijn interruptie heel kort te houden.De heer Rosenmöller (GroenLinks):Praten over een meerjarig akkoord betekent dat je tegen het vraagstuk
van de WAO aanloopt. Is het kabinet ertoe bereid, zijn opvatting over de partnertoets
bespreekbaar te maken met de sociale partners?Minister Balkenende:Ik heb gezegd dat over de inzet van het kabinet eerst in kabinetskringen
is overlegd en dat deze daarna is ingebracht in het debat. Ik heb ook gezegd
wat onze positie op het punt van de partnertoets is. De minister van Sociale
Zaken en Werkgelegenheid zal er nader op ingaan. Wij weten allemaal dat dit
een lastig punt is in de discussie. Dit is afgelopen zaterdag ook gewisseld.
Wij zullen zien of er nog gesprekken over gehouden moeten worden. De situatie
is op dit ogenblik dat de FNV niet bereid is tot meerjarige afspraken. Het
kabinet is al ver gegaan en mag niet op een hellend vlak komen. Ook dit moet
duidelijk zijn.De heer Rosenmöller (GroenLinks):Als ik u goed versta, is in de ogen van het kabinet het pleidooi van werkgevers
en werknemers voor afschaffing van de partnertoets een hellend vlak.Minister Balkenende:Ik heb gezegd wat de inzet van het kabinet is. Op het ogenblik wordt zowel
door de sociale partners als door het kabinet bekeken wat de stand van zaken
is, ter voorbereiding van verdere besprekingen. Verder dan dit wil ik op het
ogenblik niet gaan.De heer Rosenmöller (GroenLinks):Ik trek een conclusie en vraag u, hierop te reageren: het afschaffen van
de partnertoets, waarvoor werkgevers en werknemers in het SER-akkoord pleiten,
is voor het kabinet een brug te ver. U spreekt niet voor niets over een hellend
vlak.Minister Balkenende:Ik heb al gezegd dat dit afgelopen zaterdag de inzet van onze bewindslieden
is geweest. Hierover moet ook maar duidelijkheid bestaan.Het verkennend overleg van afgelopen vrijdag en zaterdag is intensief
geweest, en constructief. Ik heb de gesprekken intensief gevolgd en met de
sociale partners afzonderlijk contact onderhouden. Het kabinet en de sociale
partners hebben gezamenlijk vastgesteld dat er drie routes waren: 1. een breed
meerjarig pakket inclusief de WAO, 2. een brugpakket alleen voor 2003 zonder
WAO en 3. het niet laten doorgaan van het najaarsoverleg. Deze
drie routes waren gezamenlijk vastgesteld en uitonderhandeld. Er was lang
genoeg gesproken; nu ging het om de keuzes. De bonden en de werkgevers zouden
elk hun keuze jongstleden maandag aangeven. De eerste keuzes waren bemoedigend:
er ontstond een breed draagvlak voor het brede meerjarige pakket, van VNO-NCW,
MKB Nederland, LTO en CNV. Het moment leek daar om de problemen in de economie
aan te pakken, om de lasten te verlichten, om het spaarloon in 2003 te behouden,
om 10.000 banen te witten, om sluitende afspraken te maken over de arbeidsongeschiktheid,
waardoor de echte arbeidsongeschikten vanaf 2005 een hogere uitkering zouden
krijgen. Het CNV had nog geopperd, aanvullend te kijken naar de langdurige
minima. Het kabinet zei hierop geen nee. Het kabinet zou hen die hun nek hebben
uitgestoken, niet aan het kortste eind laten trekken. Ik maak deze balans
omdat de heer Van Dijke een opmerking heeft gemaakt die ik verre van mij wil
werpen, namelijk de suggestie dat het kabinet moedwillig zou hebben willen
aansturen op een conflict met de vakbeweging. Daarvan is nadrukkelijk geen
sprake. Het beeld dat de heer Van Beek naar voren heeft gebracht dat een flink
deel van de sociale partners de zaak heeft opgepakt, dekt de realiteit veel
meer. Wij hebben met deze inzet geprobeerd om tot overeenstemming te komen.
Het kabinet heeft een belangrijke handreiking gedaan en dat blijkt ook wel
uit het feit dat het overgrote deel van de sociale partners zich kon vinden
in dat langeretermijnperspectief. Daarna kwam de reactie van de zijde van
de FNV. Mevrouw Verburg heeft daaraan een duidelijke kwalificatie gegeven.
Zij gebruikte de woorden "ontlopen van maatschappelijke verantwoordelijkheid".De reactie van de FNV heeft verbazing opgeroepen. De FNV noemt het brede
pakket onaanvaardbaar, want de verhoogde uitkering in 2005 zou afhankelijk
worden gesteld van de daling van het aantal arbeidsongeschikten. Met alle
respect en waardering die ik heb voor de vakbeweging, vind ik die houding
onbegrijpelijk. De daling van het aantal arbeidsongeschikten is nu juist conform
het akkoord van de SER. De vraag is dan ook of de FNV met terugwerkende kracht
niet het vertrouwen opzegt in de werking van het eigen SER-akkoord. Wie het
belang van de WAO en de WAO'ers voor ogen heeft, mag niet doelbewust zijn
ogen sluiten voor de unieke kans om de uitkering van blijvend arbeidsongeschikten
te verhogen. Het ging om het boeken van resultaat. Dat was ook het oogmerk
van de plannen van de SER. Wat heeft het kabinet nu gedaan? Het kabinet heeft
op zich genomen om te komen tot een verhoging van uitkering met terugwerkende
kracht maar wel vanaf 1 januari 2005 en tot afschaffing van de Pemba, maar
wil daarvoor wel een meetmoment introduceren. De FNV zegt dat er niet mag
worden gemeten. Dat is één.Ten tweede heeft de FNV mitsen en maren bij het brugpakket. Ik heb inmiddels
begrepen dat er weer een behoorlijke lijst is met verlangens of eisen waaraan
dat brugpakket zou moeten voldoen. Dat betekent dat wij niet alleen een discussie
hebben over het meerjarenperspectief maar dat er zelfs een discussie loopt
over het brugpakket. De vraag is of dit allemaal in het belang is van de keuze
die wij moeten maken, ook in het beleid.Ten derde hetgeen er maandagavond gebeurde. Wij keken naar het NOS-journaal
en daarin ging het niet meer over de keuzes maar over een stemadvies. De vraag
is, welke motieven nu eigenlijk een hoofdrol hebben gespeeld. Het viel mij
op dat het toen ineens ging over stemadviezen aan partijen die dan kennelijk
wel een goede WAO voorstaan. Ik denk dat wij juist op dit moment de zaak los
moeten zien van wat er op 22 januari gebeurt, het gaat nu om het maken van
de noodzakelijke keuzes en het nemen van beslissingen met het oog op de toekomst.
Ik was dan ook wat verrast door het NOS-journaal van 11 november.De heer Crone (PvdA):Betekenen deze harde uitspraken dat het kabinet nu niets meer wil onderhandelen
voor het brugpakket? Als er geen akkoord is, is het toch logisch dat je met
elkaar doorpraat? Dan moet het kabinet wat te bieden hebben, ook de komende
15 dagen!Minister Balkenende:Ik moet even denken, mijnheer Crone, aan de gesprekken die wij in deze
Kamer hebben gehad over wat er in Brussel is gebeurd. Als het om de onderhandelingen
gaat, zo heb ik toen gezegd, is dat een eigen verantwoordelijkheid en inzet
van het kabinet en de Kamer behoort daarna de zaak te wegen en te controleren.
Ik ben toch wel gek als ik hier nu uitgebreide beschouwingen ga geven over
de precieze inzet in onze gesprekken. Dat zult u als oud-vakbondsman zeer
wel begrijpen?De heer Crone (PvdA):Ik stel vast dat u gelukkig nog wel iets in uw mouw heeft zitten. Ik hoop
dat die aap er op 28 november uitkomt.Minister Balkenende:Zelfs dat beaam ik niet.De heer Crone (PvdA):U lacht wederom zo vriendelijk dat ik het toch incasseer...Minister Balkenende:U weet dat ik een vriendelijk mens ben en zeker als ik u zie, ga ik altijd
lachen.De heer Crone (PvdA):Dat wordt nog wel wat tussen ons.Minister Balkenende:Dat zegt u al jaren.De heer Crone (PvdA):Wie het laatst lacht, lacht het best. Wij zien elkaar 23 januari.Minister Balkenende:Die opmerking doet mij denken aan de heer Rosenmöller, die zal nu
wel naar de microfoon lopen.Voorzitter. Een opstelling die voor een deel zelfs te maken zou kunnen
krijgen met spelletjes, is niet goed voor de werkgelegenheid. De slotsom van
de opstelling van de FNV kan in dit stadium echt niet anders zijn dan dat
de mogelijkheden om afspraken te maken zeer zijn beperkt zo niet onmogelijk
zijn gemaakt. Dat geldt niet alleen voor het brede pakket maar ook voor het
brugpakket. Wij zullen de komende dagen en weken zien hoe de discussie verder
gaat. Dat brugpakket is noodzakelijk om de economie in 2003 aan te pakken.
Dat heeft minister De Geus maandag in een eerste reactie van het kabinet ook
duidelijk gesteld.De heer Rosenmöller (GroenLinks):Het wordt mij nu even iets te gortig, ik zeg het maar zoals ik het ervaar.
Eerst is de opstelling van de FNV onbegrijpelijk, vervolgens wordt het motief
wat de FNV beweegt om afspraken te maken in twijfel getrokken
en dan wordt er gesproken over spelletjes. Als het kabinet werkelijk wil proberen
om voor 2003 afspraken te maken die sociaal en economisch wenselijk en noodzakelijk
zijn, als het daarin werkelijk gelooft, worden er niet dit soort kwalificaties
gebruikt zoals de minister-president hier doet.Minister Balkenende:Zal ik citeren uit het NOS-journaal van 11 november? U zegt dat het u
te gortig wordt, dat wordt het mij dan ook, mijnheer Rosenmöller.De vraag aan een van de hoofdrolspelers van de Nederlandse overlegeconomie
was: Campagnetijd wordt actietijd voor de FNV? Dan kun je twee kanten uit
met je antwoord. Je kunt zeggen: Het gaat mij nu niet om campagnetijd maar
om het maken van afspraken die nodig zijn. Dat is een zakelijke discussie.
Maar wat was het antwoord van de heer De Waal? "Wij zullen natuurlijk onze
leden en andere Nederlanders voorlichten over wie er staat voor een sociale
WAO en wie niet." Dan zegt de verslaggever: "Een ouderwets stemadvies?" De
heer De Waal antwoordt: "Geen stemadvies maar wel een heel duidelijk advies:
Als u sociaal-economische zaken belangrijk vindt, dan moet u op deze en gene
partij...". Op die manier geef je toch voeding aan een politieke discussie
die nu eigenlijk niet aan de orde zou mogen zijn?De heer Rosenmöller (GroenLinks):De FNV staat voor een zwaar bevochten compromis in de Sociaal-economische
raad! Dat is wat de FNV doet. Dat het kabinet daarvan fors afstand heeft genomen,
met als onderdeel dat mensen die nu nog wel een geheel of gedeeltelijke arbeidsongeschiktheidsuitkering
krijgen, straks geen uitkering meer krijgen, noemt de FNV terecht asociaal.
Ik ben het met de minister-president eens dat het ook asociaal is als je niks
doet, maar alles wat je wél doet, is niet per definitie sociaal!Minister Balkenende:Als in een overleg tussen werkgevers, werknemers en kabinet wordt gesproken
over een meerjarig perspectief en één van de partijen zegt dat
het asociaal is, zijn die andere dan allemaal gek?De heer Rosenmöller (GroenLinks):Ik zeg helemaal niet dat zij gek zijn, want diezelfde partijen hebben
op het terrein van de WAO precies hetzelfde gezegd als de FNV. Alleen het
kabinet wijkt daarvan fors af. Als de minister-president werkelijk in het
belang van Nederland nog afspraken zou willen maken voor 2003 – ik zou
u daartoe aanmoedigen en u willen oproepen de ruimte wat te vergroten –
spreekt hij niet in de richting van de grootste vakcentrale van Nederland
over spelletjes, over onbegrijpelijk en over in twijfel trekken van motieven.
Dat zeg ik als parlementariër en niet als FNV-lid, wat ik ook ben.Minister Balkenende:Ik neem waar wat er wordt gezegd. Ík heb niet de link gelegd met
stemadviezen, dat doet de heer De Waal zélf; ik constateer slechts.De SER wil zelf inzetten op een verlaging van de instroom. U en ik hebben
beiden veel gesprekken gehad met mensen vanuit de SER. Daarbij ging het om
resultaat. De SER wilde ook resultaat boeken. Wat zegt nu dit kabinet? Het
neemt eigenlijk precies datgene over wat ook de vakbeweging wil: verhoging
van uitkeringen per 1 januari 2005. Dat zat niet in het Strategisch akkoord.
Wij hebben er één ding bij gezegd, namelijk dat dan ook resultaat
zichtbaar gemaakt moet worden. Is dat te veel gevraagd? En wat zegt nu de
heer De Waal? Ik wil eigenlijk niet weten van die meting, het moet sowieso
gebeuren. Als de SER zo duidelijk heeft aangegeven dat men wil overgaan tot
een verlaging van de instroom, moet dat serieus genomen worden. Dat is mijn
opvatting.Mevrouw Giskes (D66):Uit het verhaal van de minister-president kreeg ik de indruk dat men aan
het eind van zaterdag het idee had dat een meerjarige afspraak misschien lukte
en dat er in ieder geval een afspraak was over het brugakkoord, maar dat men
tot zijn ontzetting zelfs daarop lijkt terug te komen. Is dat een goede interpretatie?Minister Balkenende:De inschatting zaterdag was dat met de meeste partners overeenstemming
zou kunnen worden bereikt over een meerjarig perspectief. Het was duidelijk
dat de heer De Waal namens de FNV een voorbehoud maakte; dat heeft hij ook
kenbaar gemaakt. Dat begrijp ik ook, gelet op de inzet van de FNV. Omdat op
dat moment de discussie over een meerjarig perspectief nog in beeld is, wacht
je vervolgens af of je kunt komen tot een brugpakket. Afgelopen maandag hebben
wij gezien dat het buitengewoon lastig, zo niet onmogelijk zal zijn om te
komen tot een meerjarig perspectief. Dan kom je bij de tweede optie, te weten
het brugpakket. Ik hoop vurig dat wij eruit zullen komen. Dat zal ook de inzet
van dit kabinet zijn, maar het zal niet vanzelf gaan. Daartoe dienen de verdere
besprekingen in relatie tot datgene wat op 28 november a.s. zal moeten worden
besloten.Mevrouw Giskes (D66):Als ik het goed begrijp, is er in de afgelopen dagen niet uit-en-ter-na
over dat brugpakket gesproken en is het najaarsoverleg bedoeld om dingen te
regelen die wij deze week moeten afzegenen in het belastingplan. Daar komen
wij nog niet uit en dat weten wij zeker niet op tijd als wij donderdag hierover
stemmen.Minister Balkenende:Het is misschien goed om de twee brieven van de minister van Sociale Zaken
en Werkgelegenheid in herinnering te roepen. De eerste brief had nadrukkelijk
betrekking op de parameters voor het langetermijnperspectief. Naar aanleiding
van de vraag van uw Kamer is er een nieuwe brief gekomen over de parameters
voor een brugpakket. Vandaag wordt in de kring van het kabinet en van de sociale
partners verder gekeken naar de stand van zaken: komt er een brugpakket of
mogelijk een langetermijnperspectief? Dat zullen wij moeten afwachten.De voorzitter:Ik vraag de Kamer nogmaals voorzichtig te zijn met interrupties. Wij zijn
ruim twee uur bezig. Op deze manier krijgen wij geen eind aan het debat.Mevrouw Giskes (D66):Mag het parlement nog voor de afhandeling van het belastingplan enig bericht
verwachten over de onderhandelingen over het brugpakket?De voorzitter:U krijgt zo dadelijk een antwoord van een van de bewindslieden.Minister Balkenende:Zowel mevrouw Verburg als de heer Van der Vlies heeft terecht
aangegeven wat de eigen verantwoordelijkheid van het kabinet is bij de onderhandelingen.
Het kabinet blijft beschikbaar voor het maken van afspraken. Daarom heeft
het kabinet het najaarsoverleg op 28 november niet afgezegd. Voor 28 november
moeten de werkgevers en werknemers afspraken maken over centrale aanbevelingen
over loonmatiging als opmaat voor het gesprek op de 28ste. Het gaat daarbij
om afspraken over een trendbreuk in de loonontwikkeling, dat wil zeggen tot
het inflatieniveau. Indien zij deze afspraken beperken tot 2003, zal het kabinet
het brugpakket inbrengen in het najaarsoverleg. Wij hebben daarover van gedachten
gewisseld. Indien zij ondanks de ontwikkelingen van de afgelopen dagen toch
meerjarige afspraken maken, zal het kabinet het brede pakket inbrengen, wat
begrijpelijkerwijs nog steeds onze voorkeur heeft. Komen zij onverhoopt niet
tot afspraken, dan neemt het kabinet zijn eigen verantwoordelijkheid. De ruimte
voor lastenverlichting in 2003 wordt dan ingezet richting het spaarloon en
meerjarig vindt er geen besteding plaats. Het kabinet zal zijn eigen voorstellen
doen rond arbeidsmarkt, pensioen en WAO dan wel, gelet op de demissionaire
status, deze aanhouden voor het volgende kabinet. Het vertrouwt erop dat de
werkgevers en werknemers tot afspraken komen, zodanig dat het najaarsoverleg
doorgaat. Ervan uitgaande dat vijf van de zes sociale partners het resultaat
van afgelopen zaterdag goed genoeg vonden, zullen zij dat door de mening van
een organisatie niet willen laten stranden. Maar ik hoop dat allen bereid
zullen zijn om te komen tot oplossingen. Ik denk dat dit in ieders belang
is.De heer Rosenmöller, de heer Van Beek en de heer Crone hebben het
een en ander gezegd over mijn eigen rol. De vraag was of ik mij voluit wilde
inzetten. Ik doe eerlijk gezegd al niet anders tot nu toe. Ik zal daarmee
doorgaan, omdat ik met u van mening ben dat wij op het ogenblik afspraken
moeten maken. In die zin versta ik het signaal van uw Kamer zeer goed. Er
zijn verschillen van oriëntatie. Het is heel goed geweest om met elkaar
de noodzaak te delen om te komen tot afspraken, maar ik zie ook dat er verschillen
van opvatting zijn. Daartoe strekt dit debat. Ik zal mijn eigen verantwoordelijkheid
blijven nemen, zowel in het kabinet als in de contacten met de sociale partners.
Onze inzet is erop gericht om op 28 november een afspraak te maken. Dat is
hard nodig in het belang van de financieel- en sociaal-economische ontwikkeling
van ons land.De heer Rosenmöller (GroenLinks):Mag ik het zo verstaan dat de minister-president in het kabinet de eerstverantwoordelijke
is om de scherven die nu in het poldermodel zijn ontstaan op te ruimen en
te trachten te lijmen?Minister Balkenende:U weet dat het kabinet hierin een collectieve verantwoordelijkheid heeft.
Zoals het in de afgelopen dagen is gegaan, zal het ook de komende tijd doorgaan.
Ik zal daarbij mijn verantwoordelijkheid zoals altijd niet ontlopen.De voorzitter:Mij is gebleken dat de bewindslieden van Sociale Zaken en Werkgelegenheid
en van Financiën tezamen ongeveer 15 minuten nodig hebben om te antwoorden
op uw vragen. Ik stel mij voor om het debat voor de middagpauze af te ronden
met een heel korte tweede termijn om moties te kunnen indienen. Anders zie
ik mij genoodzaakt het debat te schorsen en over de pauze heen te tillen.Minister De Geus:Voorzitter. Ik wil ingaan op de kwestie van de partnertoets en daarbij
antwoorden op de vraag hoeveel ruimte er nog is om elkaar te naderen, waar
het is misgegaan en wat die partnertoets eigenlijk is. Het punt van de partnertoets
hangt samen met een voorstel in het SER-advies. Dat voorstel betreft niet
het afschaffen van de partnertoets, maar het introduceren van een nieuwe ongetoetste
minimumregeling voor werklozen met een ziekteverleden. Het is een heel nieuwe
en heel dure regeling die sterk lijkt op elementen van de huidige WAO en daar
qua basisinkomenprincipes ver boven uitgaat. Op dat punt zijn wij elkaar niet
genaderd en zal dit kabinet de sociale partners ook niet naderen in de komende
tijd. In verband met de partnertoets zijn suggesties gedaan door de Stichting
van de Arbeid en door het kabinet om op het punt van de WAO toch tot een vergelijk
te komen. Wij hebben nadrukkelijk aangegeven dat het niet introduceren van
zo'n nieuwe minimumregeling niet betekent dat wij geen oog zouden hebben voor
de inkomenssituatie waarin mensen die uiteindelijk aan de kant komen te staan
mogelijk komen te verkeren. Wij hebben aangegeven dat er ruimte is om substantieel
nieuw beleid te ontwikkelen. Deze handreiking is door het CNV nadrukkelijk
opgepakt om de onderhandelingen voort te zetten voor een breed pakket. De
FNV heeft die handreiking echter afgewezen met twee argumenten, te weten dat
de nieuwe minimumregeling en ook de verhoging van de uitkeringen er ongeconditioneerd
moeten komen, zoals door de premier is uitgelegd. Is er voor de nieuwe regeling
voor de minima ruimte in een eenjarig pakket? Nee, want het zou een zodanig
substantiële regeling worden dat het wel degelijk deel zou moeten uitmaken
van een meerjarig pakket.De heer Rosenmöller (GroenLinks):Ik begrijp van de minister dat het overnemen van dat element uit het akkoord
van de SER over de WAO betreffende de geïndividualiseerde uitkering op
minimumniveau niet acceptabel is voor het kabinet.Minister De Geus:Zo heb ik het gezegd. Het is een heel heldere positie.De heren Van Dijke en Van der Vlies hebben gevraagd of wij de FNV en het
CNV voldoende serieus hebben genomen in het gehele proces. In de verkenningen
is daarover geen misverstand geweest. Toen de verkenningen waren afgerond,
lagen er twee pakketten die door zeven partijen met het volle verstand als
begaanbare weg werden gekenschetst. Die pakketten zijn voorgelegd aan de achterban.
Daarop is gereageerd door de zes partijen die deel uitmaken van de Stichting
van de Arbeid. Wat dat betreft, zijn de FNV en het CNV volstrekt serieus genomen.Vervolgens bleek het brede pakket voor de FNV geen begaanbare weg. Dan
kom je natuurlijk bij een moment van pijn voor diegenen die dat brede pakket
hadden willen sluiten. Als de heer Van Dijke zegt dat het jammer is dat dit
partijen pijn heeft gedaan, dan zeg ik hem: dit is geen kinderspel.
Wij zitten met volwaardige partijen aan tafel en het gaat om grote belangen.
Het kan daarbij voorkomen dat situaties ontstaan waarin pijn wordt geleden.
Zo is het. Het is een taxatiefout dat zulke processen pijnloos kunnen verlopen.
De huidige situatie is: als het niet kan zoals het moet, dan moet het zoals
het kan. Het brugpakket is daarbij een begaanbare weg. De minister-president
heeft de situatie ook uitgelegd. Dat houdt in dat de sociale partners door
de politiek even met rust moeten worden gelaten. De sociale partners moeten
samen kiezen voor loonmatiging en nagaan of zij die afspraak kunnen maken.
Als het beraad in de Stichting van de Arbeid oplevert dat men gezamenlijk
terug wil komen om met het kabinet te spreken over het brede pakket, dan hoort
u mij niet mopperen.De heer Van Dijke (ChristenUnie):Er is niemand die hier suggereert dat zulke processen zonder pijn kunnen
verlopen. De FNV heeft op een ook voor mij onbegrijpelijke en onverklaarbare
manier afstand genomen van wat voorlag. Dan is wel de vraag aan de orde waarom
op tenen wordt gestaan en kans wordt gezien om een partner die nog wel wilde
meewerken, tegen zich in het harnas te jagen. Dat is toch een kunst apart?Minister De Geus:Het lijkt mij dat dit niet onder artistieke vaardigheden moet worden gerangschikt.
Het lijkt mij dat dit de gevoeligheid aanduidt van degenen die in alle ernst
willen komen tot een breed pakket.De heer Crone en mevrouw Kant vroegen wat mij heeft bezield om in dit
proces tot een breed akkoord te willen komen. De procedure is heel eenvoudig.
Als dit kabinet afwijkt van het Strategisch akkoord, heeft het het commitment
nodig van de huidige fracties. De kiezer mag op 22 januari spreken. Als wij
iets afspreken, moet dat bekrachtigd worden door de nieuwe coalitie.Mevrouw Kant zei dat het woord aan de kiezer is en dat wij helemaal geen
afspraken zouden moeten maken. Dat reken ik tot een tactiek die gericht is
op "Verelendung": laat het maar eens goed ellende worden en dan zullen wij
wel zien wie er de macht krijgt. Die weg wil het kabinet in ieder geval niet
opgaan. Ook op andere punten kijken wij verder dan 22 januari. De 4000 agenten
moeten er ook voor een deel na 22 januari komen. Het is dus onzin om nu te
zeggen dat wij niet verder zouden kunnen kijken dan onze campagneneus lang
is.De heer Rosenmöller vroeg of de bezuinigingen op de ID-banen ongedaan
kunnen worden gemaakt en of de lastenverlichting daarvoor kan worden ingezet.
In mijn brief staat wat onze positie daarin is geweest en nog steeds is. Wij
hebben aangegeven dat wij bereid zijn tot lastenverlichting. Over de wijze
van invulling daarvan mag de Stichting van de Arbeid zelf met voorstellen
komen. Wij hebben de ruimte, maar niet de inhoud van die regelingen aangegeven.
Wij hebben gezegd dat het de AWF-premie kan zijn maar ook andere zaken, mits
arbeidsmarktrelevant en breed gedragen door de Stichting van de Arbeid. De
actualiteit gebiedt te zeggen dat de ruimte om dat soort maatregelen in het
fiscale pakket te verwerken, steeds kleiner wordt naarmate de behandeling
over het belastingplan wordt afgehandeld. Dat is voor ons reden geweest om
die verkenning voor het weekeinde te doen en er afgelopen maandag conclusies
aan te verbinden. De bezuiniging op de ID-banen wordt daarmee niet ongedaan
gemaakt. Wij hebben nadrukkelijk wel de ruimte willen nemen om de lastenverlichting
arbeidsmarktrelevant in te zetten.Waar staat het kabinet op dit moment? Wij kennen nu een klimaat van: werkloosheid,
pensioenpaniek, belastingplan nodig, gemeenten die willen weten waar zij met
de ID-banen aan toe zijn. Dat noopt ons ertoe om nu te kiezen. De sociale
partners moeten kiezen voor loonmatiging. Wij wachten nu af of de sociale
partners hun verantwoordelijkheid op dat punt kunnen nemen om zo de weg vrij
te maken voor een goed sociaal akkoord in dit najaar. Als dat dan op één
jaar betrekking heeft, dan zeggen wij nogmaals: als het niet kan zoals het
moet, dan moet het maar zoals het kan.Minister Hoogervorst:Voorzitter. Verschillende leden hebben gewezen op het licht denivellerende
effect dat de financiering van het gedeeltelijk in stand houden van de spaarloonregeling
via het korten op de arbeidskorting met zich brengt. Ik erken dat dat het
geval is, zij het in een zeer lichte mate. Het gaat om een gering aantal tienden
van procenten. Het kabinet is echter wel bereid om nog eens naar dit effect
te kijken en eventueel met een kleine wijziging op het belastingplan te komen
om het denivellerende effect, voorzover het optreedt, bij te buigen. Staatssecretaris
Van Eijck kijkt daar op dit moment naar en zal eventueel met een nota van
wijziging op het belastingplan komen om dit te realiseren.Voorzitter. Ik twijfel even of er nog geluisterd wordt, maar dat doet
er allemaal niet zoveel toe.De heer Van Dijke (ChristenUnie):Ik wil opgemerkt hebben dat ik zeer intensief luister, zeker bij de beantwoording
van deze vraag. Ik verwacht nu de beantwoording van mijn volgende vraag naar
de dekking van de Melkertbanen.De voorzitter:De minister van Financiën heeft wel gelijk. Als er vlak voor hem
geroezemoesd wordt, is dat niet elegant en stoort dat hem in zijn beantwoording.
Ik verzoek de leden om dat niet meer te doen.Minister Hoogervorst:Voorzitter. Het plan voor de Melkertbanen wordt grotendeels gedekt uit
een onderuitputting die als gevolg van de vertraging bij het lang-laagtraject
is opgelopen op de begroting van SZW. Voorts wordt met gemeenten en sociale
partners nog onderhandeld over de verdere dekking.Mevrouw Giskes vroeg of het kabinet nog voor de finalisering van het belastingplan
met nieuws kan komen over het brugpakket. Dat is onmogelijk, want dat zal
op zijn vroegst op 28 november kunnen worden afgesloten. Daarom is het onmogelijk
om over de besteding van de 500 mln zaken te doen in het belastingplan.De heer Van Beek (VVD):Ik ben daar toch zeer geïnteresseerd in, omdat ik grote bezwaren
onderken aan het gedeeltelijk afschaffen van het spaarloon. De discussie over
de 281 mln wordt niet alleen hier gevoerd, maar ook bij werkgevers en werknemers.Minister Hoogervorst:Dat is inderdaad een heel bijzondere gebeurtenis geweest. Ik heb de werkgevers
en werknemers voorgelegd dat ik bereid was om binnen het belastingplan
een eerste financiering te doen ter gedeeltelijk behoud van het spaarloon.
Als de werkgevers en werknemers dat niet genoeg vinden – zij hebben
advertenties in de krant gezet waarin staat dat zij het geheel willen behouden –
dan kan ik mij voorstellen dat zij zeggen: wij stellen een gedeelte van onze
enveloppe van 500 mln ter beschikking. Dat had ik ook verwacht. Maar tot mijn
grote verbazing hebben de sociale partners geen vinger uitgestoken naar het
spaarloon. Dan houdt het verhaal dus op.De heer Van Beek (VVD):Als dat signaal er wel komt, bent u dan bereid om er positief naar te
kijken? Ik vraag dat omdat het wijzigen van het spaarloon zeker in de verzekeringsbranche
als een echt horrorscenario wordt ervaren, omdat men alle contracten moet
openbreken. Dat is een combinatie van slechte componenten. Als het signaal
komt dat de 281 mln. ook kan worden gevonden via die 500 mln, is dat dan voor
het kabinet als zodanig bespreekbaar?Minister Hoogervorst:Als er vanavond bijvoorbeeld het signaal van de sociale partners komt
dat zij dat geld uit hun eigen enveloppe aanbieden, dan moet er wel boter
bij de vis worden geleverd. Dan moeten de lonen gematigd worden. Wij hoopten
hierover hetzelfde weekend meteen een uitspraak te krijgen. Men heeft ons
bezworen dat dit niet mogelijk was omdat men eerst de eigen achterban moest
raadplegen. Ik zie echter niet goed hoe dit nog op tijd kan gebeuren. Kortom,
wij hebben tweemaal nul op het rekest gekregen met betrekking tot het spaarloon.De heer Van Dijke (ChristenUnie):Als de bonden geen geld bij de spaarloonregeling leggen, neemt u dan wel
uw deel van het voorstel voor uw rekening?Minister Hoogervorst:De dingen die ik zelf heb voorgesteld, neem ik natuurlijk zelf voor mijn
rekening.De heer Van Dijke (ChristenUnie):U gaat dus voorbij aan de bezwaren van de VVD-fractie. Gaat u het akkoord
in met de uitgeklede spaarloonregeling?Minister Hoogervorst:Dat bespreken wij hier. Wij hebben dit wel meegedeeld aan de sociale partners.
Dit kan echter op brede instemming van de Kamer rekenen en wij gaan op die
weg door.De voorzitter:In eerste termijn hebben vrijwel alle woordvoerders meer spreektijd gebruikt
dan de 4 minuten die daarvoor stonden. Er is ook uitvoerig geïnterrumpeerd.
De tweede termijn is beperkt tot één minuut per fractie en is
hoofdzakelijk bestemd voor het indienen van moties.De heer Rosenmöller (GroenLinks):Voorzitter. Ik dank de leden van het kabinet voor de beantwoording. Een
meerjarig akkoord kunnen wij vergeten. In de eerste plaats is het procedureel
niet gewenst, omdat de kiezers niets meer te zeggen hebben over eventuele
bindende afspraken. In de tweede plaats hebben de minister van Sociale Zaken
en Werkgelegenheid en de minister-president op een kernpunt van het WAO-beleid
duidelijk gemaakt dat een geïndividualiseerde uitkering onacceptabel
is voor het kabinet en dan kun je het wel vergeten.Ik ben het met de minister-president eens dat het asociaal is om niets
te doen, maar het kan ook asociaal zijn om iets in de verkeerde richting te
doen. Ik vind dat het kabinet dit op het terrein van de WAO doet.De wijze waarop de minister-president spreekt over de grootste vakcentrale
is escalerend, terwijl deëscalatie gevraagd is. Hij heeft het over spelletjes,
trekt haar motieven in twijfel en vindt haar opstelling onbegrijpelijk. Na
dit debat is het beeld ontstaan dat de minister-president rollebollend met
de FNV over straat gaat, terwijl hij vervolgens vraagt om concessies voor
2003. Zo zal het niet gaan. Ik roep het kabinet op om het anders te doen.
Ik dien met het oog hierop twee moties in.De Kamer,gehoord de beraadslaging,constaterende dat het kabinet streeft naar een sociaal akkoord, waarin
het voorziet dat het wetsvoorstel verlenging loondoorbetalingsverplichting
bij ziekte niet in 2003 zal worden ingevoerd;van mening dat een heldere inzet van het kabinet om tot een sociaal akkoord
te komen gewenst is;verzoekt de regering, het wetsvoorstel verlenging loondoorbetalingsverplichting
bij ziekte aan te houden,en gaat over tot de orde van de dag.De voorzitter:Deze motie is voorgesteld door de leden Rosenmöller, Crone, Kant
en Giskes. Naar mij blijkt, wordt zij voldoende ondersteund.Zij krijgt nr. 11(28600 XV).De heer Rosenmöller (GroenLinks):Hierbij past de vraag of het kabinet dit het afgelopen weekend bij de
sociale partners op tafel heeft gelegd. Mijn volgend motie luidt als volgt.De Kamer,gehoord de beraadslaging,constaterende dat het kabinet streeft naar een sociaal akkoord in het
kader van het najaarsoverleg;van mening dat het huidige aanbod van het kabinet onvoldoende is om een
succesvolle afloop van het najaarsoverleg te realiseren;verzoekt de regering, een substantiëler bod aan de sociale partners
te doen, waarbij onder meer betrokken worden voorstellen om de inkomenspositie
van de minima te verbeteren en voorstellen om de regularisering van de gesubsidieerde
arbeid niet onder druk van bezuinigingen te doen plaatsvinden,en gaat over tot de orde van de dag.De voorzitter:Deze motie is voorgesteld door de leden Rosenmöller, Crone en Kant.
Naar mij blijkt, wordt zij voldoende ondersteund.RosenmöllerZij krijgt nr. 12(28600 XV).De heer Rosenmöller (GroenLinks):Een akkoord voor de lange termijn lijkt onhaalbaar. Met
de opstelling van het kabinet lijkt het moeilijker dan ooit om zelfs alleen
een contract voor 2003 te realiseren. Hoe optimistisch je ook over je eigen
inzet bent, je bereikt pas iets op het moment dat je met alle partijen een
afspraak hebt gemaakt. Ik hoop dat het kabinet zich dit de komende 15 dagen
realiseert.Mevrouw Verburg (CDA):Voorzitter. Ik dank de leden van het kabinet voor hun heldere uiteenzettingen
en hun heldere betogen. Daarmee is duidelijk geworden dat een breed pakket
afspraken voor meerdere jaren zeer urgent is. Nu investeren in vertrouwen
is nodig om het sociaal-economisch vertrouwen te herwinnen. Voor de CDA-fractie
is het volstrekt helder: geen sociaal akkoord heeft asociale effecten. In
die zin vind ik het beeld dat de heer Rosenmöller heeft geschetst van
weinig moed getuigen. Zijn constatering dat het sociaal akkoord in scherven
ligt, is een uiting van een somberheid die op dit moment niet past. Juist
nu is er moed nodig om aan te tonen wat sociaal is. Sociaal is een dam opwerpen
tegen de snel stijgende werkloosheid, met maatregelen komen om het pensioentekort
in te lopen, zorgen dat er minder mensen in de WAO terechtkomen, mensen met
een ID-baan kans geven op een gewone baan, iets doen aan het inkomen van langdurige
minima en het spaarloon nu goeddeels ontzien om het om te kunnen zetten in
een fatsoenlijke levensloopregeling. Dat is sociaal en dat is hetgeen nu moet
gebeuren.In eerste termijn heb ik de sociale partners al opgeroepen om de komende
15 dagen het overleg te benutten om de uiterste mogelijkheden te verkennen
voor het afsluiten van een breed meerjarig pakket. Ik realiseer mij zeer wel
dat een smal pad naar een breed akkoord leidt. Dat smalle pad is ook nog glibberig
en kent nauwe marges en veel valkuilen. Toch zou het van moed en verantwoordelijkheidsgevoel
van de sociale partners en van het kabinet getuigen om een uiterste poging
te doen. Namens de CDA-fractie roep ik hen hiertoe op.De heer Van Dijke (ChristenUnie):Voorzitter. Ik dank de bewindslieden voor de beantwoording. Ik treed niet
in de vraag wat de beste typering is voor het optreden van de FNV tijdens
de onderhandelingen. Ik ben het echter met de minister-president eens dat
de houding van de FNV niet verstandig is. Er is bij de FNV sprake van machogedrag
dat in de gegeven omstandigheden alleen maar escalerend kan werken en dat
is niet goed voor het proces. Ik wijs er wel op dat de opstelling van de FNV
niet als een donderslag bij heldere hemel kwam. Het was naar mijn mening nogal
overmoedig om zoveel van een langlopend akkoord te verwachten. Hoe ziet de
minister-president dit?Gezien de opstelling van de FNV wekt het verbazing dat het CNV op deze
wijze geschoffeerd is. Het gaat om een proces dat in alle zorgvuldigheid moet
worden afgewerkt. Wil minister De Geus hier nog eens op ingaan?De afspraken voor 2003 zullen nu gemaakt moeten worden. Dit kan echter
niet met een tas met niets. Kan het kabinet aangeven dat het niet alleen met
goede bedoelingen het overleg ingaat, maar dat het ook iets te bieden heeft?Mevrouw Kant (SP):Voorzitter. Dit kabinet wil gewoon doorregeren en wil nu ook een aantal
besluiten waar wij het in ieder geval volstrekt mee oneens zijn, doordrukken
via de najaarsonderhandelingen. Ik heb een aantal reacties van de bewindspersonen
en van de heer Van Beek genoteerd. De heer Van Beek zei dat hij alleen wil
dat er besluiten genomen worden als dat echt nodig is voor het land. Het probleem
is echter dat de meningen hier in de Tweede Kamer nogal verschillen over wat
echt nodig is voor het land. Ik vind het nog steeds onbestaanbaar dat een
demissionair kabinet dat soort beslissingen neemt.Voorzitter. Ik geloof dat minister De Geus mij niet zo goed begrepen heeft.
Hij zei dat de strategie waar mijn fractie voor kiest er een is van "Verelendung".
In onze ogen is het beleid dat deze minister voorstaat "Verelendung". Wij
zouden slechte, asociale beslissingen liever niet door laten gaan op dit moment.
Liever nooit, natuurlijk, maar wij vinden dat eerst het woord is aan de kiezer
en dat dergelijke beslissingen nu niet genomen zouden moeten worden. Het mag
duidelijk zijn dat wij het beleid van dit kabinet op sociaal terrein op veel
punten volstrekt niet onderschrijven. Dat beleid is voor ons een vorm van
"Verelendung". Nu zou de minister kunnen zeggen: dat komt u misschien wel
goed uit, want dan groeit de SP. Maar wij zien toch liever dat het op sociaal
terrein beter gaat in Nederland, eerlijk gezegd. Dus die vorm van "Verelendung"-strategie
willen wij absoluut niet, als de minister dat bedoelde. Maar ik denk dat hij
dat niet bedoelde.Voorzitter. De minister-president zei: niets doen is asociaal. Hij bedoelde
daar waarschijnlijk hetzelfde mee als minister De Geus. Onze visie is dat
bepaalde dingen doen juist asociaal is. Misschien kan de minister-president
nog een keer proberen uit te leggen wat er asociaal is aan het uitstellen
van het besluit om 15.000 mensen de straat op te sturen vanwege het schrappen
van Melkertbanen tot na de verkiezingen. Hij zal begrijpen dat ik die beslissing
juist asociaal vind. Hij moet mij ook nog proberen uit te leggen wat er asociaal
is aan mijn verzoek om de plannen van het kabinet met de WAO, een verslechtering
in mijn ogen, niet tot inzet te maken bij de najaarsonderhan- delingen. Nogmaals,
mijn fractie vindt dit soort beslissingen niet in het belang van het land.
Wij vinden dat de kiezer op 22 januari eerst moet spreken.Mevrouw Giskes (D66):Voorzitter. Uit alles wat de minister-president heeft gezegd over zijn
wel of niet aanwezig zijn bij de onderhandelingen, krijg je de indruk dat
wij het eigenlijk wel zonder minister-president kunnen stellen in dit land.
De ministers doen hun werk immers goed en de minister-president heeft geen
eigen portefeuille. Dus waar hebben wij het nog over?Het heeft mij verbaasd dat de minister van Sociale Zaken suggereert dat
de Kamer het belastingplan zo nodig afgehandeld wil hebben. Ik mag erop wijzen
dat het kabinet altijd zelf veel tijd nodig heeft om belastingmaatregelen
ingevoerd te kunnen krijgen. Dus zitten wij nu met het rare
gegeven dat wij deze week een deel van het brugakkoord in de Kamer gaan vastleggen,
terwijl er nog geen akkoord gesloten is met de sociale partners en er over
zaken nog onderhandeld gaat worden en er eigenlijk nog behoefte bestaat om
een deel van de vrije ruimte in de sfeer van lastenverlichting in te kunnen
zetten. Ik vind het een rommeltje worden en ik vind het ook lastig om op deze
manier deze week tot besluitvorming over te gaan. Het is een rommeltje in
deze zin, nog los van al het toch weinig verheffende moddergooien waarvan
wij vandaag ook een staaltje hebben gezien als het gaat om de opstelling van
de FNV en diverse partners. Wij vinden dat een demissionair kabinet niet op
deze manier een missie op zich moet nemen, de missie om Nederland te redden
van de ondergang. Dat is toch ongeveer het beeld dat het kabinet probeerde
te schetsen. Die missie zou toch echt tot uitdrukking moeten komen in een
goede langetermijnvisie. Die missen wij node. Wij zien alleen maar dat vastgehouden
wordt aan een Strategisch akkoord dat ter ziele is.De heer Van Beek (VVD):Voorzitter. Ik dank de leden van het kabinet voor de uitgebreide beantwoording.
Ik heb nog een aantal opmerkingen. Ten eerste hecht ik er zeer aan dat er
alles aan gedaan wordt om op weg naar 28 november tot resultaat te komen.
Ik vind het helemaal niet erg dat er af en toe wat lelijke woorden gewisseld
worden. Dat mag best, als uiteindelijk het doel maar vooropstaat. Er moet
een gezamenlijke oplossing komen. Ik begrijp dat het kabinet zijn sterkste
wapen nog achter de hand gehouden heeft, zij het dat het in de tussentijd
geen geheim wapen meer is. De minister-president wordt op de 28ste november
persoonlijk ingezet. Ik waardeer overigens zeer zijn bemoeienis, waarvan in
hoge mate sprake is geweest. De minister-president heeft dat goed uitgelegd.
Maar het gaat niet alleen om de inzet; het gaat ook om het resultaat. Ik wens
echt dat het kabinet dat resultaat binnenhaalt.Dan rest nog een zakelijk punt, namelijk de discussie over de 281 mln
in het kader van de spaarloonregeling. Ik zou het op prijs stellen als de
sociale partners in de komende dagen, als dat punt aan de orde is in de Kamer,
signalen in de richting van de Kamer afgeven. De oplossing waar nu voor gekozen
is, lijkt mij een slechte. Het is een oplossing die heel onverwacht is gelet
op de inzet van de organisaties om de regeling overeind te houden. Als die
signalen uitgezonden worden, zal dat ongetwijfeld leiden tot een politieke
discussie in de Kamer.De heer Van der Vlies (SGP):Mijnheer de voorzitter. Ik zeg de bewindslieden dank voor hun beantwoording.
Het is duidelijk dat er sprake is van een gevoel van urgentie en dat een sociaal
akkoord dringend gewenst is. Ik hoop dat het er inderdaad van komt. Ik wens
het kabinet veel wijsheid toe bij de onderhandelingen en ook inzicht in wat
in het spel van geven en nemen succesvol is. Op dat punt heb ik mij in het
debat tot nu toe een enkele maal wat verbaasd. De gedachte kwam bij mij op
dat wij ons te weinig realiseren onder welke randvoorwaarden een overleg zich
voltrekt en welke discipline daarbij hoort. Als je blootlegt wat je in de
mouw of in de zak hebt, ben je het kwijt. Er is geen overlegsituatie denkbaar
waarbij de inzet is om alleen maar te ontvangen, zeker niet als er zulke indringende
belangen spelen. Het is een kwestie van geven en nemen. Wat je publiek op
tafel legt, ben je op voorhand kwijt. Wij moeten ons toch realiseren welke
uitdagingen, maar ook welke beperkingen gerelateerd zijn aan de discipline
van een overlegstructuur als deze. Het eindresultaat telt. Dat zullen wij
ook te beoordelen krijgen.Voorzitter. Het kan toch niet zo zijn – met alle respect en waardering
voor het poldermodel – dat een geleding, welke het ook is, de andere
definitief in de ban houdt. Dan moet de overheid, in casu de regering, haar
eigen verantwoordelijkheid nemen. Wijlen minister De Koning placht te zeggen:
als het niet kan zoals het moet, dan moet het maar zoals het kan. De SGP-fractie
is daar altijd in meegegaan, tot op het ogenblik dat er echte principes in
het geding zijn. Dan moet je staan als een huis.De heer Crone (PvdA):Voorzitter. Ik dank de regering zeer hartelijk voor de beantwoording,
de minister van Financiën het meest, want die was het kortst en deed
de ruimste toezegging. Hij gaat namelijk vandaag nog de koopkracht repareren.
Hartelijk dank, minister van Financiën.Over de premier ben ik teleurgesteld. Hij heeft hier niet duidelijk gemaakt
waarom hij niet dit weekend al zijn volle gewicht in de schaal heeft geworpen.
Hij had het kunnen doen, maar hij heeft kennelijk vrijdagavond of zaterdagochtend
gedacht – ook toen heb ik een oproep aan hem gedaan om naar het overleg
toe te gaan – of het komt wel goed zonder mij – dat is dan een
ernstige taxatiefout – of het komt ook niet goed als ik kom. Als dat
laatste het geval is, heeft hij zijn verantwoordelijkheid niet genomen. Dat
zou veel ernstiger zijn. Ik vind het in die omstandigheden, niet verantwoord
een van de sociale partners, toevallig de grootste, zo in de hoek te zetten.
Ik verzoek de minister-president echt, in dat opzicht boven de partijen te
blijven staan of te gaan staan en de komende vijftien dagen zijn volle gewicht
te gebruiken.Er is één lichtpuntje: de minister-president heeft gezegd
dat hij nog iets in de mouw heeft. Wat dat is, wil hij hier niet zeggen. Ik
wil hem drie suggesties meegeven.1. De ID- of Frank de Grave-banen kosten maar 100 mln. De sociale partners
willen het zelf betalen uit de premieverlaging. Er is dan een structurele
financiering in plaats van een bezuiniging. Het is evenmin een eenmalig gebaar
van het kabinet.2. Koopkracht. Wat doet hij met de aangekondigde hogere ziekenfondspremies
gezien de eerdere belofte van het kabinet om deze te compenseren?3. De partnertoets. Het is prima als ook aan andere regelingen wordt gedacht,
maar de kern blijft dat het een ongetoetste regeling moet zijn. Op dat punt
wil ik de Kamer een motie voorleggen.De Kamer,Cronegehoord de beraadslaging, constaterende dat het kabinet overweegt bij wijziging van de WAO aan tijdelijk
en gedeeltelijk arbeidsongeschikten geen recht te geven op een IOAW-uitkering
zonder partnertoets;overwegende dat daarmee deze categorie arbeidsongeschikten een zelfstandig
uitkeringsrecht wordt ontnomen, in strijd met het beleid van economische zelfstandigheid;overwegende dat het onthouden van een zelfstandig uitkeringsrecht strijdigheid
zal opleveren met internationale verdragen inzake de sociale zekerheid;verzoekt de regering, bij wijziging van de WAO alle arbeidsongeschikten
recht te geven op een zelfstandig uitkeringsrecht,en gaat over tot de orde van de dag.De voorzitter:Deze motie is voorgesteld door de leden Crone, Rosenmöller, Kant
en Jense. Naar mij blijkt, wordt zij voldoende ondersteund.Zij krijgt nr. 13(28600 XV).De heer Crone (PvdA):Met deze drie kernpunten die niet ten laste van het financieringstekort
komen en die de sociale partners zelf willen betalen, kan het kabinet al morgen
een akkoord hebben. Wij geven de regering echter de ruimte tot 28 november.De heer Jense (Leefbaar Nederland):Voorzitter. Het meeste is al gezegd. Op 22 januari zal blijken dat het
regeerakkoord gebaseerd is op een ernstige vergissing, namelijk een meerderheid
die een regering vormt met een eendagsvlieg.Ik constateer dat de minister-president voor de tweede keer een ernstige
inschattingsfout heeft gemaakt betreffende zijn rol in dit proces. Het geeft
geen pas dat de FNV nu wordt gestigmatiseerd in de trant van: eigen schuld,
dikke bult. Wij zouden moeten proberen afstand te bewaren.De fractie van Leefbaar Nederland is van mening dat als er al een akkoord
komt, dat maximaal voor de duur van een jaar kan zijn. De politieke partijen
zijn uiteindelijk de achterban die als het ware zo'n Strategisch akkoord legitimeren.
Uit ons stemgedrag bij de moties die worden ingediend of door ons worden medeondertekend,
zal blijken achter welke standpunten wij ons al dan niet zullen scharen.De heer Smulders (LPF):Voorzitter. Ik dank de regering voor haar antwoord. Ik vertrouw erop dat
er een akkoord zal komen, ook al is dat maar voor een jaar. De huidige problematiek
is zeer ernstig. Dat blijkt onder meer uit het feit dat Nederland vooroploopt
bij de inflatie in Europa. Ik vrees dat als er geen akkoord komt, dit nog
verder uit de hand zal lopen.Mijn fractie zal niet voor de motie stemmen van de heer Rosenmöller
inzake het wetsvoorstel verlenging doorbetaling bij ziekte. Wij willen graag
dat het wetsvoorstel wordt behandeld met inachtneming van onze inbreng die
al in de nota van wijziging is opgenomen.Minister Balkenende:Voorzitter, u hebt de Kamerleden opgeroepen tot spoed in deze termijn.
Ik zal dat ook proberen.De heer Rosenmöller heeft gesproken over de inzet bij het akkoord.
Ik geef graag toe dat ik vandaag duidelijk ben geweest. Dat gold ook voor
de andere partners in het geheel. Natuurlijk zal de inzet moeten zijn om te
komen tot een akkoord. Je moet goed weten hoe ieders positie is. Juist als
je elkaar respecteert, moet ook een keer de waarheid gezegd kunnen worden.
Als van de ene kant wordt gezegd dat bepaalde voorstellen asociaal zijn dan
behoor ik te zeggen hoe wij daar tegenaan kijken. Vervolgens is de opdracht
van deze Kamer, te komen tot een akkoord. Wij zullen zien wat de mogelijkheden
zijn. De heer Van Beek gaf nadrukkelijk de wens aan, net als de heer Smulders
om te komen tot een oplossing. Wij schieten er niets mee op als wij een soort
standstill in het overleg zouden krijgen. Daarvoor is de situatie te ernstig.
Ik heb het signaal dus goed verstaan. Duidelijkheid bieden in het debat kan
geen kwaad.Mevrouw Verburg heeft de mogelijkheid van een breed akkoord aan de orde
gesteld. Wij zullen daarnaar blijven kijken. Het zal lastig zijn, maar haar
signaal is duidelijk.De heer Van Dijke heeft een zelfde opmerking gemaakt over het meerjarig
perspectief. Hij heeft in dat kader gesproken over de positie van het CNV.
Ik heb waardering en respect voor de opstelling van het CNV. Dat zal relevant
zijn voor de verdere besprekingen in de komende dagen en weken.Mevrouw Kant heeft de indringende vraag gesteld wat sociaal en wat asociaal
is. Wij zien in dit debat dat daarover de meningen uiteenlopen. Het gaat om
verschillende oriëntaties bij het inkomensbeleid, WAO en dergelijke.
Het is het hart van de democratie dat je het niet over alles eens behoeft
te zijn of kunt zijn. Dat geldt ook voor de WAO. Je kunt het perspectief kiezen
van een verslechtering. Je kunt ook zeggen dat het kabinet een handreiking
heeft gedaan die veel verder gaat door het verkennen van de mogelijkheid van
een Strategisch akkoord. Met andere woorden: de duiding ervan is afhankelijk
van de positie die je inneemt.Mevrouw Giskes heeft opmerkingen gemaakt over de besluitvorming deze week
in relatie tot het belastingplan. Volgens haar is de missie Nederland te redden.
Mij gaat het erom dat wij niet vooruit moeten lopen op allerlei zaken die
na 22 januari aan de orde zijn. Wel moeten wij onder ogen zien hoe wij er
op dit moment voor staan en wat er nu nodig is. Zelf sprak zij over een goede
visie op lange termijn. Om die reden heeft het kabinet naar de mogelijkheid
gekeken van een akkoord voor de langere termijn.De heer Van Beek heeft nog eens gewezen op het belang van het maken van
afspraken op 28 november.De heer Van der Vlies heeft terecht aangeduid dat in overlegsituaties
je dat spel zijn werk moet laten doen en dat je publiekelijk nooit kunt praten
over de exacte inzet. Daarvoor zijn de besprekingen. De intentie van het kabinet
is duidelijk gemaakt aan de hand van de brieven van de minister van Sociale
Zaken.De heer Crone is ingegaan op mijn rol. Daarover is genoeg gezegd. Ik heb
zaterdagochtend kennisgenomen van zijn opmerkingen over mijn aanwezigheid.
Ik heb aangegeven hoe ik mijn verantwoordelijkheid de afgelopen tijd heb gezien.
Wij hebben genoegzaam gesproken over wat ons de komende tijd
te doen staat. De heer Crone heeft suggesties gedaan over de plaatsen waar
nog ruimte te vinden zou zijn. Ik volsta met daarvan kennis te nemen.De heer Jense sprak over de stigmatisering van de FNV. Ik benadruk dat
dit niet bedoeling is. Ik wil wel helderheid hebben over een zakelijke discussie:
hoe lopen besprekingen, wie zegt op een gegeven moment nee en hoe ga je verder.
In dat wederzijdse respect moet je ook kunnen zeggen waar het op staat.De heer Smulders heeft gewezen op het belang eruit te komen, gegeven de
bestuurlijke verhoudingen en de aanpak van zaken die dringend zijn. Daarin
ondersteun ik hem.Er zijn drie moties ingediend. De eerste motie van de heer Rosenmöller
en anderen heeft betrekking op het wetsvoorstel verlenging loondoorbetalingsverplichting
bij ziekte en verzoekt dat aan te houden. In de brief van de minister van
Sociale Zaken, gedateerd 12 november, heeft hij in onderdeeltje 3 kunnen lezen
dat het wetsvoorstel verlenging loondoorbetalingsverplichting bij ziekte niet
in 2003 zal worden ingevoerd. Kortom, de intentie wordt al uitgesproken in
de brief van de minister, maar wordt wel gekoppeld aan het boeken van resultaat.
Gegeven hetgeen het kabinet al voornemens is te doen, moet deze motie eigenlijk
als overbodig worden beschouwd. Er komt nog een inhoudelijk punt bij, namelijk
dat die toezegging in de brief nadrukkelijk wordt verbonden aan het komen
tot een brugpakket. Dat staat ons nu ook te doen. Wij hebben zeven elementen
genoemd die wij zullen hanteren als inzet om te komen tot een brugpakket.
Het kabinet zal, tijdig voor de behandeling in de Kamer die is voorzien op
18 november, deze week conclusies moeten trekken. Met andere woorden: in dit
stadium hebben wij geen behoefte aan deze motie.De heer Rosenmöller (GroenLinks):Na lezing van de brief van de minister van Sociale Zaken en Werkgelegenheid
en gehoord wat de minister-president zegt, wil ik de volgende opmerking maken.
De wet zal het komend jaar niet ingaan en behandeling in de Tweede Kamer in
een spoedprocedure is, wat het kabinet betreft, niet echt nodig. Wij kunnen
dus bezien of op 28 november een eenjarig akkoord is gesloten. Afhankelijk
van die uitkomst kan de vraag beantwoord worden of wij het wetsvoorstel zullen
behandelen.Minister Balkenende:In de brief van de minister wordt een koppeling gelegd tussen de mogelijkheid,
een brugpakket te bereiken en het aanhouden van dit wetgevingstraject. Wanneer
geen brugpakket mogelijk is, dan is – zoals ik zei – het kabinet
gehouden zijn eigen verantwoordelijkheid te nemen. De komende dagen bekijken
wij hoe ver wij kunnen komen, maar wij zullen u daarover tijdig informeren.
In dit stadium meen ik dat het goed is om de motie aan te houden, omdat eventuele
afspraken en het mogelijk aanhouden van dit voorstel met elkaar te maken hebben.De heer Rosenmöller (GroenLinks):Namens mijn fractie, en sommige andere, zeg ik dat wij graag willen aanhouden.
Dit is echter niet per definitie een meerderheid. Daarom is het goed als het
kabinet per omgaande laat weten wat zijn positie is met betrekking tot de
behandeling van dit wetsvoorstel.Minister Balkenende:De minister van Sociale Zaken en Werkgelegenheid knikt instemmend en dat
betekent dat u zo snel mogelijk nader wordt geïnformeerd.De tweede motie van de heer Rosenmöller heeft ten principale betrekking
op het doen van een substantiëler bod. Ik ontraad aanvaarding hiervan.
De voorstellen voor de minima zijn gegarandeerd in het brede pakket. Het minimumpakket
is gerelateerd aan het brede pakket. Er is het nodige gezegd over het witten
van de 10.000 banen. Deze motie gaat te ver ten opzichte van de inzet van
het kabinet.De heer Crone (PvdA):Wij hebben met de minister van Financiën afgesproken dat wij nooit
meer spreken over het witten van banen. Alle ID-banen zijn witte banen, het
is geen zwart werk. De meeste banen vallen zelfs onder een cao.Minister Balkenende:U kent de intentie. Het gaat om het inschakelen van mensen in reguliere
functies. Wij spreken over opname in het cao-traject en dat betekent een andere
status voor degenen die deze functies verrichten.In de motie van de heer Crone c.s. wordt verzocht, alle arbeidsongeschikten
het recht te geven op een zelfstandig uitkeringsrecht. Ik moet ook aanvaarding
van deze motie ontraden onder verwijzing naar wat wij vanochtend hebben besproken
over de partnertoets. Wat in de motie gevraagd wordt, strekt verder dan wat
het kabinet als inzet in het kabinet heeft gepleegd.Minister De Geus:Voorzitter. Ik heb ingestemd met de suggestie dat het antwoord per omgaande
moet worden gegeven. De belastingwetten die voor aanstaande maandag gepland
staan, worden serieus behandeld of de behandeling gaat niet door. Wij gaan
daar geen toneelstukje van maken. Voor die tijd moet het duidelijk zijn of
wij kiezen voor het brugpakket, maar dan moeten wij meer signalen krijgen
van de sociale partners. Als wij hier niet voor kiezen, komt er een Kamerbehandeling.
U krijgt ongeveer per omgaande antwoord op uw vragen.Mevrouw Giskes (D66):Dat heeft bij mijn weten ook betrekking op het belastingplan. Als het
brugpakket onverhoopt niet wordt gekozen, moeten wij dat ook weten. Het antwoord
komt dus ongeveer vandaag.Minister De Geus:Ja.De beraadslaging wordt gesloten.De voorzitter:Ik stel voor, morgen bij de aanvang van de middagvergadering over de moties
te stemmen.Daartoe wordt besloten.De vergadering wordt van 13.20 uur tot 14.10 uur geschorst.Voorzitter: WeisglasDe voorzitter:Ik heb een brief van de heer Veling ontvangen. Deze brief luidt als volgt:Voorzitter"Geachte heer Weisglas, Hierbij deel ik u mee dat ik met ingang van 12 november 2002 mijn lidmaatschap
van de Tweede Kamer zal beëindigen.Over de achtergronden van deze beslissing zal ik niet uitweiden. Ik betreur
het dat ik maar zo kort in de Kamer actief heb kunnen zijn.Mijn vrouw en ik heb de vele blijken van betrokkenheid en sympathie vanuit
de kring van de Kamer zeer gewaardeerd.Ik groet u hartelijk. En in u alle collega's en medewerkers van de Kamer.w.g. Kars Veling."Geachte heer Veling, ik realiseer mij dat ik u nu toespreek via de Handelingen
en wellicht via de draadomroep die thuis kan worden ontvangen. Het ontslag
als lid van de Kamer is, zoals u heeft geschreven, namelijk met ingang van
gisteren, 12 november, ingegaan.Geachte heer Veling en geachte medeleden. Wanneer parlementaire geschiedschrijvers
het jaar 2002 zullen behandelen, zal het hun zeker opvallen hoe vele gewaardeerde
Kamerleden zich in dat jaar genoopt voelden om hun politieke loopbaan abrupt
af te breken. Kars Veling was elf jaar lid van de Eerste Kamer, maar dat is,
zeg ik met enige voorzichtigheid, niet voldoende om bekend te worden en dat
zal de heer Veling zelf ook niet hebben nagestreefd. Hij werd, dat wel, bekend
in de loop van de verkiezingscampagne en hij werd vervolgens naast bekend
ook zeer gewaardeerd in de maanden die hij in ons midden, in de Tweede Kamer,
doorbracht.In zijn maidenspeech op 26 juni jongstleden over het wetsvoorstel Huurharmonisatie
toonde Kars Veling zijn gedegenheid en ook een subtiel gevoel voor humor.
Al die eigenschappen: soliditeit, gevoel voor humor en collegialiteit, waren
in de maanden na de verkiezingen zeer welkom en troffen ons temeer, omdat
de uitslag van de verkiezingen hem uiteraard niet onberoerd had gelaten.De brief die ik zojuist heb voorgelezen is kort, maar in zijn kortheid
veelzeggend. Namens de Kamer dank ik de heer Veling voor zijn inzet en zijn
vriendschap die zich als vanzelfsprekend ook buiten de kring van zijn eigen
fractie heeft uitgestrekt. Ik hoop dat deze korte periode in zijn loopbaan
op wat langere termijn ook voor hemzelf zinvol zal blijken te zijn geweest
en ik hoop dat hij zijn talenten in nieuwe functies voor de samenleving zal
willen inzetten.Nogmaals zeg ik, op indirecte wijze, tegen de heer Veling: het ga u goed.Van dit ontslag is mededeling gedaan aan de voorzitter van het Centraal
stembureau en aan de minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties.De overige ingekomen stukken staan op een lijst die op de tafel van de
griffier ter inzage ligt. Op die lijst heb ik voorstellen gedaan over de wijze
van behandeling. Als aan het einde van de vergadering daartegen geen bezwaren
zijn ingekomen, neem ik aan dat de Kamer zich met de voorstellen heeft verenigd. 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/h-tk-20022003-1229-1256.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl