Behandeling van het wetsvoorstel Wijziging van de Telecommunicatiewet in verband met een herziening van het nationale beleid ten aanzien van de aanleg van kabels ten dienste van openbare elektronische communicatienetwerken (29834)
Staten-Generaal — Handelingen 
Datum: 2014-07-05 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Handeling 2005-2006, pag. 4405-4421

 
 
 

Handeling

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Vergadernummer
Datum vergadering

20-04-2006

Tweede Kamer der Staten-Generaal

2005-2006

nr. 70, pagina 4405-4421

12-04-2006

 

 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties over kamerdossier

Kamerdossier 29834Toon publicaties die dit dossier behandelen

 
 
 Publicaties in vergadering

Lijst van ingekomen stukken, met de door de Voorzitter terzake gedane voorstellen (woensdag 12 april 2006)Pagina 4452-4453
Debat over naleving van de 850-urennorm in het mboPagina 4444-4452
Presentie en opening (woensdag 12 april 2006)Pagina 4405-4405
Regeling van werkzaamheden (woensdag 12 april 2006)Pagina 4421-4422
Behandeling van het wetsvoorstel Wijziging van de Wet op het primair onderwijs en de Wet medezeggenschap onderwijs 1992 in verband met overblijven in het basisonderwijs (30406)Pagina 4426-4444
Behandeling van het wetsvoorstel Wijziging van de Telecommunicatiewet in verband met een herziening van het nationale beleid ten aanzien van de aanleg van kabels ten dienste van openbare elektronische communicatienetwerken (29834)Pagina 4405-4421
Debat naar aanleiding van een algemeen overleg op 30 maart 2006 over voetbalvandalismePagina 4422-4426

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 105 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
Aan de orde is de behandeling van:het wetsvoorstel Wijziging
van de Telecommunicatiewet in verband met een herziening van het nationale
beleid ten aanzien van de aanleg van kabels ten dienste van openbare elektronische
communicatienetwerken (29834).De algemene beraadslaging wordt geopend.De heer Hessels (CDA):Voorzitter. In de memorie van toelichting staat dat het wetsvoorstel waar
wij het deze ochtend over hebben, voortkomt uit een iets te gehaaste afhandeling
van een vorige wetswijziging. Laten wij er daarom nu uitgebreid bij stilstaan.De CDA-fractie is voorstander van een specifieke regeling in het Burgerlijk
Wetboek voor de eigendom van netten. Dit verbeterde wetsvoorstel komt aan
deze wens tegemoet.Wij hebben echter nog twee bezwaren. Het eerste heeft betrekking op de
eigendom van een aansluiting en het specifieke karakter van een aansluiting
binnen een net. Als gevolg van een door de CDA-fractie ingediend amendement
bij de behandeling van de I&I-wet vorig jaar is het een afnemer toegestaan
om de eigen aansluiting op het net van de netbeheerder zelf te maken. De minister
stelt nu dat de eigendom van de aansluiting die is aangelegd door een ander
dan de netbeheerder, van rechtswege en zonder compensatie toekomt aan deze
netbeheerder. Mijn fractie vindt dit onredelijk. Degene die de aansluiting
aanlegt en betaalt, moet daarvan de eigenaar zijn en blijven. Juridisch gezien
valt er ook iets af te dingen op de opvatting van de minister. In de eerste
plaats volgt uit de jurisprudentie dat een aansluiting kan worden beschouwd
als een "mininet"; de aanlegger van een net wordt daarvan de eigenaar.
In de tweede plaats kan een aansluiting ook worden beschouwd als een afzonderlijk
net, waarvan de aanlegger vervolgens eigenaar wordt. Conform deze redenering
en op basis van het voorgestelde artikel 520, lid 2 BW wordt
de aansluiting dus geen eigendom van de netbeheerder. Hoe wil de minister
deze onredelijkheid voorkomen?Ons tweede bezwaar heeft betrekking op de eigendom van een net in het
algemeen. In de nota naar aanleiding van het verslag stelt de minister zelf
dat het nog steeds onduidelijk is of momenteel in het BW de hoofdregel is
dat de grondeigenaar de eigenaar van een net is – wij hebben het dan
over verticale natrekking – of dat de netbeheerder dit is; wij hebben
het dan over horizontale natrekking. De in het wetsvoorstel opgenomen regeling
gaat ervan uit dat de netbeheerder in alle gevallen eigenaar is van het net.
Als de grondeigenaar op grond van het huidige recht eigenaar is van een net –
dit is dus onduidelijk maar niet uit te sluiten – dan heeft het wetsvoorstel
tot gevolg dat de eigendom van rechtswege overgaat op de netbeheerder.De hoofdregel van het BW houdt in dat de grondeigenaar tevens de eigendom
toekomt van hetgeen met zijn grond duurzaam is verenigd. Uit de jurisprudentie
van de Hoge Raad volgt dat deze duurzame vereniging ook geldt voor een net.
In beginsel komt de eigendom dus toe aan de grondeigenaar. Dit is anders als
de grondeigenaar geen enkel reëel belang heeft bij gebruik van het net
en ook voor dit net niet heeft betaald. In dit laatste geval kan horizontale
eigendom aan de orde zijn. In de meeste gevallen is overigens sprake van deze
laatste situatie. Maar er doen zich ook gevallen voor waarbij een net is aangelegd
op verzoek van de grondeigenaar, door de grondeigenaar is betaald, terwijl
het net ook wordt gebruikt ten behoeve van de grondeigenaar. Onder het huidige
recht is in deze gevallen de grondeigenaar eigenaar van het netwerk in zijn
grond. Volgens de voorgestelde eigendomsregeling van de netten krijgt echter
niet de grondeigenaar, maar de aanlegger van het net de eigendom van het net.De grondeigenaar is dus niet altijd de eigenaar van het net. Zo kan het
voorkomen dat een net is aangelegd op verzoek van, en ook wordt gebruikt door
de grondeigenaar, maar waarbij het energiebedrijf het net in juridische zin
heeft aangelegd. Dit betekent dat de eigendom van het net zou vervallen aan
het energiebedrijf. Dat komt feitelijk neer op onteigening en dat mag niet
op grond van artikel 114 van de Grondwet. Ook kunnen wij artikel 1 van het
mensenrechtenverdrag erbij halen. Problemen ontstaan niet alleen bij grote
bedrijven, maar ook bij instellingen als universiteiten, die voor heel veel
geld netwerken hebben aangelegd. Die zouden nu worden onteigend, en dat vindt
mijn fractie niet goed.Ik heb een amendement overwogen, maar ik denk dat het beter is om eerst
van de minister zijn definitieve visie te vernemen. In de nota naar aanleiding
van het verslag hinkt hij toch een beetje op twee gedachten. Als de minister
erbij blijft dat er nu reeds op grond van de huidige wetgeving altijd sprake
is van horizontale natrekking, en de eigendom dus toevalt aan het energiebedrijf,
is het geen enkel probleem om artikel 69 van de Overgangswet nieuw BW te handhaven.
Dit artikel voorkomt slechts eigendomsoverdracht als gevolg van een wetswijziging.Is het energiebedrijf of het telecombedrijf op grond van horizontale natrekking
reeds eigenaar van het net, dan zal eigendomsoverdracht van netten niet aan
de orde zijn. Wij overwegen daarom, artikel 69 van de Overgangswet nieuw BW
te handhaven en dus artikel IIC, onderdeel B, van het onderhavige wetsvoorstel
te laten vervallen. Van de minister zou ik graag willen vernemen hoe hij daar
tegenaan kijkt en hoe wij uit deze impasse kunnen komen.Dan kom ik nu op de precariorechten. Daarover wordt op een ander moment
en binnen een ander kader gesproken, maar ik wil er nu wel bij stil staan.
Gemeenten gaan er steeds meer toe over om precariorechten te heffen op ondergrondse
netwerken. Namens de CDA-fractie wil ik duidelijk stellen dat wij dit willen
voorkomen. Wij willen dat dit niet meer gebeurt. Vandaag vindt daarover een
algemeen overleg plaats met een andere minister, maar laat duidelijk zijn
dat het geen pas geeft om de lasten op die manier te verhogen.De heer Aptroot (VVD):Op dit moment is er geen probleem met de elektronische communicatienetwerken
op het gebied van de precariorechten. Bij de andere openbare nutsvoorzieningen
speelt dit probleem wel. Gemeenten hebben daarin een sluiproute gevonden om
de burger extra lasten op te leggen, bijvoorbeeld door precario op het waterleidingnet.
Voelt de CDA-fractie ervoor om, samen met de VVD-fractie, het initiatief te
nemen om het heffen van precario op dit soort netwerken onmogelijk te maken?De heer Hessels (CDA):Wij kunnen dat niet direct in dit debat regelen, maar de opmerking van
de heer Aptroot klinkt mij als muziek in de oren.De heer Aptroot (VVD):Voorzitter. Het is een goede zaak dat wij vandaag spreken over hoofdstuk
5 van de Telecommunicatiewet, want er zijn grote, soms tegenstrijdige belangen
mee gemoeid: van de eigenaren van de ondergrondse infrastructuur, de exploitanten
van de communicatienetwerken, de grondeigenaren, die kabels onder hun terrein
moeten gedogen. Verder is er natuurlijk het publieke belang van de openbare
ruimte: de overlast bij opbrekingen moet worden beperkt en de bereikbaarheid
en de verkeersdoorstroming moeten worden gegarandeerd. Het is essentieel dat
in hoofdstuk 5 wordt geregeld dat alle belangen op een evenwichtige manier
tegen elkaar worden afgewogen.De VVD-fractie gaat in hoofdlijnen akkoord met het wetsvoorstel. Wij kunnen
ons erin vinden, maar hebben toch een aantal amendementen ingediend, omdat
wij een en ander nog evenwichtiger in de wet willen regelen. Mijn fractie
let daarbij in eerste instantie op de positie van de gemeente. De gemeente
is zelf natuurlijk vaak grondeigenaar en dus gedoger, maar de gemeente is
ook de behartiger van het algemeen belang, de bewaker van de veiligheid, zij
zorgt voor een goede verkeersafwikkeling, zij moet zorgen dat overlast voor
inwoners en bedrijven wordt beperkt. Dan is zij ook nog de overheid die vergunningen
of toestemming verleent voor werkzaamheden, die de perioden kan vastleggen
waarin werkzaamheden mogen plaatsvinden, die medegebruik kan opleggen, die
scheidsrechter is in geval van conflicten en die via beschikkingen kan beslissen
over ligging en kosten. Wij achten het essentieel dat de gemeente deze publiekrechtelijke
taken kan waarmaken. Daarvoor vinden wij een onafhankelijke positie noodzakelijk.
Van de VVD-fractie kan en mag de gemeente dus geen partij zijn in de zin dat
zij, anders dan dat zij soms ook grondeigenaar is, zelf een
belang heeft in een communicatienetwerk.Die objectiviteit is natuurlijk al moeilijk, omdat de gemeente zelf gedoger
is, maar als de gemeente daarnaast nog een financieel belang heeft in een
openbaar communicatienetwerk, dan is er sprake van belangenverstrengeling.
Het gaat dan niet om de schijn van belangenverstrengeling, maar om daadwerkelijke
belangenverstrengeling. Dat moeten wij niet willen en dat moet een gemeente
ook niet willen. Wij vinden als VVD-fractie dat de gemeentelijke publieke
taken essentieel zijn, dat zij voorop dienen te staan en dat zij dus ook in
alle opzichten onomstreden moeten zijn. Wij willen geen gemeentelijke investeringen,
geheel of gedeeltelijk, direct of indirect, in communicatienetweken.Wij vinden dat ook om een andere reden: de overheid moet zich beperken
tot de overheidstaken en zij moet wegblijven als de markt het werk doet. De
markt zorgt in Nederland voor de openbare communicatienetwerken. Meerdere
aanbieders vechten om de consument. Nederland loopt daardoor voorop in de
wereld als het gaat om goede en snelle communicatienetwerken en waar de concurrentie
niet volledig is, waken de Opta en de NMa. Wij vinden dan ook dat de overheid
zich moet onthouden van activiteiten als er een markt is en als private partijen
actief zijn.Het is dit kabinet nog niet gelukt om met een goede wet markt en overheid
te komen. Die hebben wij dus nog niet en helaas had en heeft een enkele gemeente
het onzalige idee om naast marktpartijen ook zelf een communicatienetwerk
aan te leggen en te exploiteren. In Nuenen hebben wij al een echec, ook met
subsidies van het ministerie van Economische Zaken. Appingedam wacht op Brusselse
uitspraken en Amsterdam dreigt veel geld van de inwoners risicodragend te
investeren teneinde om het telefoonnet te concurreren met andere kabelbedrijven,
die een steeds groter aanbod hebben.Daarmee zijn wij bij de derde reden waarom de gemeenten niet ondernemer
moeten gaan spelen. Zij nemen anders grote financiële risico's met kans
op forse verliezen en naar onze mening hebben de inwoners geen belasting betaald
en betalen wij geen geld aan gemeenten vanuit het gemeentefonds om de gemeenten
ondernemer te laten spelen.De heer Van Dam (PvdA):Voorzitter. De heer Aptroot voert als een soort Don Quichot steeds maar
weer strijd tegen wat er in Nuenen gebeurt. U weet dat ik wel wat heb met
die hoek van het land en ik heb ook wat met dat project. Mag ik de heer Aptroot
er even aan herinneren dat dit project met goedkeuring van de Kamer tot stand
is gekomen? Het heet namelijk Kenniswijkproject en het is volgens mij geïnitieerd
door uw eigen staatssecretaris Monique de Vries destijds. Dat heeft de heer
Aptroot toen allemaal goed gevonden. Nu wordt het uitgevoerd en dat geschiedt
inderdaad met subsidie. Dat was de hele bedoeling van dat project, daarvoor
is Kenniswijk opgezet. Nu het project wordt uitgevoerd, precies zoals wij
dat altijd gewild hebben, gaat u hier wat lopen klagen?De heer Aptroot (VVD):Nee, voorzitter. Dat is niet juist. Het is niet zoals wij het gewild hebben
en dat kán de heer Van Dam ook niet menen. Wij hebben nooit gewild
dat wij vele miljoenen bijdragen aan een project waarbij glasvezel wordt aangelegd,
waarbij alle huizen worden aangesloten en waarbij het gevolg nu is dat het
netwerk niet in handen is van de bevolking, maar in handen van een private
bouwondernemer/projectontwikkelaar, met tarieven die inmiddels zo hoog zijn
dat zij ver boven die van de marktpartijen uitkomen. De heer Van Dam kan niet
met goed gemoed en bij goed verstand beweren dat dit onze bedoeling was. Dit
is hartstikke fout gegaan. Laten wij daar dan gewoon van leren.De heer Van Dam (PvdA):Dat is werkelijk onzin. Het hele Kenniswijkproject was bedoeld als experimentele
omgeving voor het aanleggen en gebruiken van een glasvezelnetwerk. Er zijn
inderdaad tientallen miljoenen aan subsidie van hier naar daar gegaan, voor
een deel om de aanleg van een glasvezelnetwerk te bevorderen. Dat is gebeurd
en nu gaat u er achteraf, als het netwerk er al ligt, een grote show over
maken! Als u hier zoveel moeite mee heeft, dan had u dat vooraf kenbaar moeten
maken en niet nu achteraf mooie sier maken met stoere praatjes. U had op tijd
moeten ingrijpen als u had willen ingrijpen.De heer Aptroot (VVD):Sinds ik namens mijn fractie het woord voer over telecommunicatie, heeft
u van mij gehoord dat ik vind dat de overheid niet in netwerken moet investeren.
Ik ben ook begonnen met het aankaarten van bijvoorbeeld de kwestie van Ons
Net in Nuenen. Ik zou u ook wel een tegenvraag willen stellen: als u merkt
hoe het uitpakt, vindt u het dan verantwoord dat wij miljoenen aan subsidie
hebben gegeven aan een net dat in handen is geraakt van een bouwondernemer/projectontwikkelaar?
En vindt u het ook verantwoord dat de bevolking in Nuenen vast zit aan contracten,
omdat men anders € 800 per huishouden moet terugbetalen en een verplichting
van € 20 per maand heeft? De meeste mensen in Nuenen vinden toch
dat hun een oor is aangenaaid.De heer Van Dam (PvdA):Ik weet niet beter dan dat de mensen in Nuenen participeren in die maatschappij,
dus dat zij er mede-eigenaar van zijn. En ik neem aan dat zij deze stap willens
en wetens hebben gezet; niet voor niets heeft 95% van de bevolking
eraan meegedaan. Het behoort tot het contractrecht van de individuele burger
om te bepalen of de voorwaarden aantrekkelijk voor hem zijn. De subsidie van
het Rijk was alleen bedoeld om de start van het project goedkoper te maken,
om ervoor te zorgen dat er eindelijk een proeftuin kwam, die er al jaren eerder
had moeten zijn.De heer Aptroot (VVD):Het begin van uw opmerking was juist, u weet kennelijk niet beter dan
wat u nu zegt. De praktijk is gewoon anders, die is dat wij veel subsidie
hebben verstrekt en dat het net in private handen is gekomen, terwijl de inwoners
van Nuenen was voorgehouden dat "Ons Net" hun net zou zijn, dat
zij er zeggenschap over zouden hebben en dat zij met dit net een snelle internetverbinding
zouden hebben met lagere kosten dan bij een netwerk van private partijen.
In de praktijk blijkt het tegenovergestelde: de mensen kunnen hun contract
niet opzeggen omdat zij dan € 800 subsidie per huishouden moeten
terugbetalen, en de voorziening is duurder dan bij een normaal kabel- of telefoonbedrijf.
De bevolking is de dupe, wij hebben subsidiegeld weggegooid, een private partij
heeft het net in handen en een of andere louche ondernemer met bv's in Luxemburg heeft zijn zakken gevuld. U kunt dus niet volhouden dat
dit een goed project is. Ik heb er al eerder voor gewaarschuwd en het belangrijkste
is dat wij nu moeten leren van onze fouten, dus voortaan geen overheidsinvesteringen
meer in openbare netwerken. De overheid moet zich beperken tot overheidstaken,
zij moet zich onthouden van activiteiten die de markt heel goed kan ondernemen.
Ik heb ook al gezegd dat er geen goede wet voor markt en overheid is. De kwestie-Nuenen
hebben wij nu gehad, in Appingedam wacht men op uitspraken van Brussel en
in Amsterdam dient zich het volgende echec aan.De situatie is anders als een plattelandsgemeente een bijdrage wil leveren
om onrendabele aansluitingen mogelijk te maken; dat gebeurt ook wel bij andere
voorzieningen. Er is dus een essentiële rol voor de gemeenten, maar laten
zij zich onthouden van datgene wat de markt kan doen.Verder sluit ik mij aan bij de opmerkingen van de heer Hessels. Ik verwijs
ook naar de brief van de VNG over het eigendom van aansluitingen. Als iemand
voor een aansluiting betaalt, is het eigenlijk wel gek dat het eigendom daarna
direct naar een ander overgaat. Ik ben ook zeer geïnteresseerd in de
reactie van de minister op de discussie over horizontaal en verticaal.Ik heb zeven amendementen op dit wetsvoorstel gemaakt. Met het eerste
(stuk nr. 14) wil ik bewerkstel­ligen dat tegenover het feit dat kabels
geen verandering van de bestemming teweegbrengen, staat dat een bestemmingswijziging
ook geen verandering in de gedoogplicht brengt. Ik wil dit vastleggen door
in het wetsvoorstel een nieuw lid aan artikel 1 toe te voegen. En natuurlijk,
als er een gebouw moet worden neergezet, als er werk moet worden uitgevoerd,
kan dit wel iets voor de gedoogplicht betekenen.Met het tweede amendement (stuk nr. 15) wil ik regelen dat naast de verplichting
tot het toestaan van medegebruik, wat op zichzelf prima is, wel moet worden
gecontroleerd of dit technisch en economisch haalbaar is. Als een aanbieder
van een openbaar netwerk aannemelijk kan maken dat dit niet zo is, mag dit
naar onze mening niet worden afgedwongen.In het wetsvoorstel staat dat de eigenaar van kabels en mantelbuizen die
na vier jaar nog niet in gebruik zijn genomen, kan worden verplicht om deze
op te ruimen. In het derde amendement (stuk nr. 16) heb ik tot uitdrukking
gebracht dat wij vinden dat wij juist zouden moeten stimuleren dat kabels
en mantelbuizen worden aangelegd op een moment waarop er toch al werkzaamheden
moeten worden verricht, bijvoorbeeld voor wegreparatie. Wij vinden de termijn
van vier jaar niet bepaald een stimulans om vooruit te denken en om onnodig
werk en onnodige overlast te voorkomen. Daarom stel ik in een amendement voor
om de periode van vier jaar te veranderen in een periode van tien jaar.Het vierde amendement (stuk nr. 17) betreft het volgende. De aanbieder
van een openbaar elektronisch netwerk moet op verzoek van de gedoger maatregelen
nemen als die noodzakelijk zijn voor de oprichting van een gebouw of de uitvoering
van werken. Daar zijn wij het mee eens. Het is echter niet redelijk als dit
soort verzoeken elkaar snel opvolgen. Ook degene die grond in bezit heeft
of die gebouwen heeft of wil oprichten, mag plannen naar de toekomst. Daarom
stel ik in het amendement dat het op zichzelf terecht is dat de eigenaar van
een netwerk maatregelen moet nemen als er een gebouw moet komen of als er
werkzaamheden moeten worden verricht. Als echter binnen vijf jaar voor hetzelfde
stuk weer een verzoek wordt ingediend, zou de verzoeker het moeten betalen
en niet de eigenaar van het elektronische communicatienetwerk. Dat dwingt
de grondeigenaren om verder vooruit te kijken en niet onverstandig om te gaan
met plannen ten koste van een derde.Het vijfde amendement (stuk nr. 18) betreft het feit dat een aanbieder
die moet verplaatsen op basis van noodzakelijke werkzaamheden, dit moet doen
binnen zestien weken nadat het verzoek is gedaan. Die termijn lijkt redelijk,
maar als een verzoek tot verlegging of verplaatsing wordt gedaan terwijl geen
locatie beschikbaar is of daarover overleg nodig is, is de termijn van zestien
weken niet reëel. Wij vinden dat de termijn van zestien weken moet gelden
vanaf het moment dat een locatie beschikbaar is.Het zesde amendement (stuk nr. 19) regelt dat een onderneming die eigendom
is van een gemeente of waarin een gemeente zeggenschap heeft, geen openbare
elektronische netwerken of elektronische communicatiediensten mag aanbieden.
Nu staat er dat het in principe niet mag tenzij de onderneming of het bedrijf
is ondergebracht bij een ander organisatorisch deel van de gemeente dan het
deel van de gemeente dat de publiekrechtelijke taken heeft. Wij kennen dat
ook uit het bedrijfsleven, de Chinese walls. Deze minister heeft een goed
beleid voor de energienetwerken, waarvoor hij splitsing voorstelt. Laten wij
zorgen dat er in de gemeenten geen Chinese walls zijn en dat de publiekrechtelijke
taken niet door elkaar lopen door het ondernemertje spelen. Gemeenten moeten
gewoon geen ondernemer spelen.Het zevende en tevens laatste amendement (stuk nr. 20) behelst het laten
vervallen van artikel 5.8, tweede lid, de plicht tot het nemen van maatregelen
omdat de grond bouwrijp moet worden opgeleverd. In de praktijk moet te pas
en te onpas worden gezegd dat grond bouwrijp moet zijn, omdat het in een koopovereenkomst
staat. Dus moeten kabels en leidingen worden verlegd. In de praktijk blijkt
dan soms dat jarenlang geen bouwplan wordt ingediend, terwijl de eigenaar
van het communicatienetwerk grote kosten heeft gemaakt. Als er bouwplannen
zijn en werkzaamheden moeten gebeuren, is dat prima, maar niet alleen omdat
in een contract staat dat grond bouwrijp moet zijn. Het kan ook op een later
moment geregeld worden.De heer Van Dam (PvdA):Mevrouw de voorzitter. Het wetsvoorstel regelt de verhouding tussen grondeigenaren
en netwerkeigenaren. Het is cruciaal dat die twee in balans zijn. Enerzijds
mag de aanleg van telecommunicatienetwerken niet worden belemmerd omdat grondeigenaren
niet meewerken. Anderzijds moet de overlast van graafwerkzaamheden zo veel
mogelijk worden beperkt. Laat ik beginnen met de minister te complimenteren.
Ik denk dat hij in goed is geslaagd in zijn missie om die twee zaken zo veel
mogelijk met elkaar in balans te brengen.Er blijven een paar kleine punten over. Mijn collega's hebben er al een
aantal aangestipt. Dat is bijvoorbeeld de vraag of het redelijk is dat een
netwerkeigenaar op eigen kosten zijn netwerk moet verleggen, als de grondeigenaar
de grond slechts bouwrijp wil maken. Is het redelijk dat de netwerkeigenaar
op eigen kosten kabels verlegt, terwijl achteraf blijkt dat het niet nodig
was? Wordt met dit wetsvoorstel de horizontale natrekking van het netwerkeigendom
inderdaad tot wet verheven, waardoor bepaalde partijen, zoals gemeenten of
sommige universiteiten die bij ons aan de bel hebben getrokken, ineens het
eigendom over een netwerk dat zij zelf hebben aangelegd, kwijtraken? Ik hoop
dat de minister op die vragen kan ingaan. Het antwoord zal voor mij bepalen
hoe ik met de amendementen omga en of ik zelf nog amendementen zal overwegen.Ik wil het echter vooral hebben over een algemener, groter verhaal. De
minister heeft namelijk ook een steek laten vallen. De markt voor telecommunicatienetwerken
is voor het grootste deel concurrerend, behalve daar waar het gaat om aansluitingen
voor consumenten. De consument heeft de keuze uit twee netwerken, het netwerk
van de kabel en het netwerk van KPN. Met kunstgrepen heeft Opta het netwerk
van KPN enigszins open kunnen breken voor concurrenten, waardoor je ook kunt
kiezen voor ADSL van Versatel, Tele2 of Tiscali. De concurrentie op dienstenniveau
is daardoor vrij redelijk, maar de concurrentie op netwerkniveau blijft onveranderd
en blijft daarmee onveranderd slecht.De enige manier waarop dit structureel kan veranderen, is door het vergroten
van de concurrentie tussen netwerken. Dit gebeurt alleen als er nieuwe netwerken
worden aangelegd. Dat laatste gebeurt echter nog niet en de verklaring daarvoor
is vrij simpel: voor een marktpartij zijn de kosten en daarmee de risico's
van het aanleggen van een aansluitnetwerk te groot. Het graafwerk is te duur.
Ook de netwerken die er nu liggen, zijn niet door marktpartijen aangelegd.
Het zijn nu wel marktpartijen, maar toen de netwerken werden aangelegd, waren
het nutsbedrijven. Dat is de verklaring waarom de concurrentie tussen netwerken
maar niet op gang komt.De enige manier om dit te doorbreken, is door als overheid de regie van
het graafwerk op je te nemen en door ervoor te zorgen dat de kosten van graafwerkzaam­heden
en van lege infrastructuur, zoals mantelbuizen, worden gedeeld door meerdere
aanbieders. Daar heb je méér voor nodig dan alleen maar de bevoegdheid
om marktpartijen te dwingen tot het gebruik van beschikbare voorzieningen.
Je moet vooraf kunnen regelen dat er zo wordt aangelegd, dat medegebruik gegarandeerd
mogelijk wordt. Deze stap, die de minister had kunnen zetten met dit wetsvoorstel,
heeft de minister niet gezet en dat stelt mij teleur.Met het oog op het aantrekkelijker maken van het aanleggen van aansluitnetwerken
ben ik voorstander van een uitbreiding van de universele dienstverplichting
tot de aansluiting op een breedbandig netwerk; ik heb daar al eerder plannen
voor gemaakt. Dit betekent breedband voor iedereen. Zoals wij nu al hebben
geregeld dat iedereen toegang heeft tot een telefoonaansluiting die werkt,
zo zouden wij ook moeten regelen dat iedereen in dit land toegang krijgt tot
een aansluiting op een breedbandig internet. Daarvoor hebben wij al sinds
jaar en dag, op papier, het zogenaamde UD-fonds. Voorzover mij dit bekend
is, bestaat het ook slechts op papier, maar wij zouden het nieuw leven kunnen
inblazen. Wij zouden het UD-fonds kunnen gebruiken om graafwerkzaamheden voor
te financieren, zodat marktpartijen alleen een gebruiksvergoeding aan het
fonds betalen op het moment dat zij gebruikmaken van de sleuf die gegraven
is en van de mantelbuis die in de grond ligt.Het is van tweeën één. Als je een sterke markt wilt,
heb je soms een sterke rol van de overheid nodig. Dat is wat de minister zelf
elke keer zegt. Dit is zo'n markt waar een sterkere overheid nodig is, maar
juist hier heeft de minister er opnieuw niets mee gedaan. De wet die voor
ons ligt, is de wet van de afwachtende en de afstandelijke overheid, maar
voor deze markt is méér nodig. Voor deze markt is een sterke
overheid nodig, die een regierol naar zich toe trekt en deze ook invult, zodat
de concurrentie beter op gang kan komen. Ik hoor graag de reactie van de minister
hierop.De heer Aptroot (VVD):Dit is een interessant verhaal, maar ik vraag mij af hoe de minister dit
in hoofdstuk 5 van de Telecommunicatiewet had moeten regelen. U kunt wel roepen
dat u iets van de minister verwacht, maar volgens mij is dit niet het onderwerp
waar wij vandaag over praten, al is het wel een interessant vraagstuk. Welke
amendementen heeft u, zodat wij dit passend in hoofdstuk 5 kunnen krijgen?
Of komt u met een initiatiefwet? Dat laatste zou passender zijn.De heer Van Dam (PvdA):Volgens mij past het wel degelijk in hoofdstuk 5 en ik overweeg, afhankelijk
van de reactie van de minister, een amendement in te dienen. Een amendement
dat je zou kunnen overwegen, is een amendement waardoor de minister bij AMvB
nadere voorschriften kan maken, daar waar het gaat om de aanleg en de vorm
van het aanleggen van een telecommunicatienetwerk. Daarbij zou, als het aan
mij ligt, de minister moeten zeggen: ik zorg dat de graafwerkzaamheden kunnen
worden gecoördineerd, dat er altijd lege mantelbuizen zijn en dat er
altijd, als het gaat om glasvezelaansluitingen, een hoeveelheid glasvezelkabels
in de grond wordt gestopt, waardoor ook toekomstige marktpartijen gebruik
kunnen maken van de basisinfrastructuur die in de grond wordt gelegd.De heer Aptroot (VVD):Dat betekent dat dit hoofdstuk 5 in de prullenmand kan, als het gaat om
de essentie dat de gemeente hier een wezenlijke rol heeft. Immers, als de
minister dit gaat regelen, schakelen wij de gemeente uit. Daar is de VVD-fractie,
zo lijkt mij, niet vóór, omdat wij vinden dat dit juist heel
goed door de lokale overheid, mits deze zelf geen belangen heeft, kan worden
geregeld.De heer Van Dam (PvdA):Ik ben het er niet mee eens dat hoofdstuk 5 dan in de prullenbak kan.
Ik heb aan het begin van mijn betoog al gezegd dat dit volgens mij voor het
overgrote deel een goed hoofdstuk is, omdat het de balans regelt tussen de
belangen van de netwerkeigenaren en die van de grondeigenaren. Die balans
zal altijd nodig zijn. De regierol van de gemeenten om te bepalen wanneer
er waar wordt gegraven, zal altijd nodig blijven. Waar het mij om gaat, is
dat je ook een andere regierol aan de overheid zou kunnen toebedelen, namelijk
een regierol waarbij je ervoor zorgt dat als er gegraven wordt, er de komende
tien jaar ook niet meer gegraven hoeft te worden, omdat er genoeg de grond
in gaat waarmee de netwerken ook door andere marktpartijen kunnen worden gebruikt.De heer Aptroot (VVD):Ik ben benieuwd wat de minister daarvan vindt. Volgens
mij kan een gemeente binnen redelijke grenzen medegebruik afdwingen, wat her
en der ook al gebeurt, bijvoorbeeld bij de aanleg van nieuwbouwwijken en -bedrijventerreinen.
Een onderneming legt daar een mantelbuis aan, waarbij de gemeente kan bepalen
dat anderen daarvan gebruik moeten kunnen maken, tegen een redelijke kostprijs.
Als het niet is geregeld, hebt u gelijk.De heer Van Dam (PvdA):Wat ik bedoel, is volgens mij niet geregeld. De gemeente kan afdwingen
dat gebruik wordt gemaakt van de al aanwezige infrastructuur, om te voorkomen
dat opnieuw moet worden gegraven. Maar er zou vooraf moeten worden gezegd:
als er dan toch wordt gegraven, moet er ook voldoende infrastructuur de grond
in gaan, zodat wij in de toekomst medegebruik kunnen afdwingen. Dit is een
vrij cruciale stap, als je ervoor wilt zorgen dat in de toekomst de kosten
van graafwerkzaamheden en lege infrastructuur, zoals mantelbuizen, kunnen
worden gedeeld door verschillende aanbieders. Die stap is nodig om meer concurrentie
tussen netwerken tot stand te brengen. Het gaat juist om de kosten van graafwerkzaamheden
en van lege infrastructuur, zoals mantelbuizen, waardoor het voor marktpartijen
zo oninteressant is om in te stappen en zelf een aansluitnetwerk aan te leggen.
Een groot netwerk aanleggen kunnen ze allemaal, maar het tot op huisniveau
realiseren van een aansluiting is veel te duur voor de markt.Sommige gemeenten willen zelf de rol van marktpartij vervullen. Zij willen
een stapje verder gaan dan het voeren van regie: zij willen zelf een netwerk
aanleggen, zodat de concurrentie meer op gang komt. Ik heb net al gezegd dat
marktpartijen die stap vanwege heel goede financiële redenen niet zetten.
Toch zijn er gemeenten in ons land die dat beter denken te weten. Zij vinden
dat dat wel op een financieel verantwoorde manier kan, terwijl al die marktpartijen
dat niet doen. Het lijkt mij niet verstandig dat gemeenten die stap zetten.
Maar – daarin verschil ik van de heer Aptroot – ik vind dat de
lokale democratie het recht heeft om onverstandige dingen te doen. Lokale
politici worden daarop immers zo nodig afgerekend door hun kiezers. Ik vind
dus niet dat de landelijke politiek moet bepalen dat gemeenten dit soort stappen
niet mogen zetten.Maar wat niet mag gebeuren, is dat lokale overheden hun regietaak, die
zij middels dit wetsvoorstel opnieuw krijgen toebedeeld, misbruiken om hun
eigen marktpartij te bevoordelen. Uit mijn contacten met bijvoorbeeld de plannenmakers
uit Amsterdam krijg ik de indruk dat men dat eigenlijk wél wil. De
berekeningen gaan uit van een enorme participatiegraad van consumenten, zij
gaan ervan uit dat concurrenten gebruik gaan maken van het glasvezelnetwerk
dat de grond ingaat. Dat kan worden afgedwongen, als je de bevoegdheid die
je krijgt hanteert. Ik vind dat onwenselijk, maar artikel 5.15, dat dit zou
moeten tegengaan, schiet daarin tekort. Ik heb zo vaak gezien dat binnen een
organisatie een scheiding moet worden aangebracht tussen de eigendomsrol en
de rol als marktmeester. Wij hebben hier aardige discussies gevoerd over hoe
de rijksoverheid omgaat met haar aandelen in Nozema, wat mij een uitstekend
voorbeeld lijkt van hoe het niet moet. In situaties waarin gemeenten zelf
actief zijn op de markt, horen zij wat mij betreft geen regietaak te hebben,
ook niet bij een andere organisatorische eenheid. Je zou dan moeten overwegen
om de regietaak over te hevelen naar Opta, waarbij de gemeenten de kosten
dragen. Ik hoor daarover graag de reactie van de minister, en overweeg daarover
een amendement in te dienen.Zoals ik eerder naar voren heb gebracht in debatten over deze materie,
ben ik in die situaties waarin gemeenten zelf een marktpartij opzetten, sowieso
voorstander van een andere rol voor de Opta. De Opta mag normaal gesproken
maatregelen nemen tegen marktpartijen met een aanmerkelijke marktmacht. Die
regels gaan er echter van uit dat op de markt slechts marktpartijen actief
zijn. In een aantal gemeenten komen nu echter waarschijnlijk marktpartijen
op de markt die zijn gefinancierd met publiek geld. Dat vraagt volgens mij
om een andere benadering. Ik vind een verbod, zoals de heer Aptroot voorstelt,
te ver gaan, maar ik vind dat een gemeentelijk glasvezelbedrijf de markt niet
nog meer mag verstoren dan zij al doet door met gemeentelijke financiering
die markt te betreden. Als zij netjes concurreert, kan het best een aanvulling
zijn voor de markt, maar een door de overheid gefinancierd glasvezelbedrijf
mag wat mij betreft bijvoorbeeld niet onder de kostprijs gaan verkopen.Ik vind dat de Opta in dit soort situaties direct alle maatregelen uit
hoofdstuk A zou moeten nemen als sprake is van een gemeentelijk glasvezelbedrijf.
Dat betekent dat de Opta toegangsverplichtingen mag opleggen en alle andere
verplichtingen die voortvloeien uit hoofdstuk 6A. Verder betekent dat ook
dat de Opta het tarief bepaalt dat de gemeentelijke glasvezelbedrijven moeten
doorberekenen aan hun afnemers. De consequentie daarvan is – dat moeten
de gemeenten goed in hun oren knopen, als dit daadwerkelijk in de wet zou
komen te staan – dat de gemeenten een concurrentiestrijd aan moeten
gaan met marktpartijen die dat wel mogen. Dat moeten ze allemaal zelf weten –
de lokale democratie is verstandig genoeg – maar ik vind dat je moet
voorkomen dat gemeenten de markt op een onbehoorlijke manier gaan verstoren.
Ik hoor graag de reactie van de minister. Ik ben nog steeds bezig met het
opstellen van een amendement, maar het is ongelofelijk ingewikkeld om dat
te formuleren. Mijn hoop is dan ook dat de minister enthousiast is over dit
voorstel en het zelf uit gaat werken.De heer Aptroot (VVD):Ik heb een zeker enthousiasme voor dit voorstel, maar het is te beperkt.
Ik vind mijn amendement, waarin staat dat gemeenten dat niet moeten doen,
het beste. Ik vind het echter wel interessant dat u namens de PvdA zegt: wat
ons betreft, mogen zij het doen, maar dan wordt het op de meest scherpe en
vergaande wijze gereguleerd; de tarieven worden door de Opta vastgesteld en
eventueel medegebruik wordt door de Opta geregeld. U wilt heel veel regelen,
omdat u eigenlijk wel weet dat het ongewenst is, maar niet durft te zeggen
dat gemeenten dat niet moeten doen. U bent dus eigenlijk tegen, maar u zegt:
laat ze het maar doen, maar dan gaan wij wel alles van bovenaf bepalen. Ik
vind dat geen fraaie oplossing, maar als mijn voorstel het niet haalt, ben
ik bereid met u mee te gaan. Het wordt dan wel een doffe ellende, maar dat
moet de gemeente dan maar zelf weten.De heer Van Dam (PvdA):Ik vind de marktsituatie van nu ook niet wenselijk. Ik denk dat die op
twee manieren kan worden doorbroken. Dat kan door als rijksoverheid ervoor
te zorgen dat die markt opengebroken kan worden en de netwerkconcurrentie
daadwerkelijk op gang kan komen. Als dat echter nog niet is gebeurd en er
gemeentelijke glasvezelbedrijven ontstaan, waarmee men de markt open wil breken,
moet er iets worden geregeld. Ik ben het met de heer Aptroot eens dat het
geen ideale situatie is. Ik vind ook eigenlijk dat het niet zou moeten gebeuren,
maar ik vind dat de lokale democratie wel het recht heeft om dit soort beslissingen
te nemen. Ik geloof wat dat betreft meer in het huis van Thorbecke dan de
heer Aptroot.De heer Aptroot (VVD):U vindt dus ook eigenlijk dat het niet moet gebeuren. U bent van de partij
die van alles en nog wat wil regelen. Als private ondernemingen iets doen,
wilt u ook van alles regelen. Nu doet een medeoverheid dingen die echt niet
kunnen en dan zegt u: laat ze het zelf in de praktijk maar in de vernieling
draaien. Laten wij dan toch even doorpakken!De heer Van Dam (PvdA):De heer Aptroot weet als geen ander, na alle debatten die wij samen hebben
gevoerd, dat ik niet van de partij ben die van alles en nog wat wil regelen.
Ik ben van de partij die vindt dat er genoeg marktwerking moet zijn, zodat
consumenten een daadwerkelijke keuze hebben. Ik geloof dat marktwerking uiteindelijk
in het voordeel van de consumenten werkt. Daardoor gaan de prijzen namelijk
naar beneden en wordt de dienstverlening beter. Dat is waar ik in geloof.
Als daar soms een wat sterkere interventie door de overheid voor nodig is,
is dat zo. Misschien moet u ook af en toe kijken naar hoe dat in de VS wordt
gedaan, want juist in de VS weet men dat je voor marktwerking soms ook sterke
regulering en sterke interventies nodig hebt. Volgens mij is dat ook voor
deze markt nodig, juist om de positie van consumenten te versterken.De vergadering wordt van 10.55 uur tot 11.10 uur geschorst.Minister Brinkhorst:Mevrouw de voorzitter. Ik ben blij dat dit wetsvoorstel vandaag plenair
wordt behandeld. Ik dank de verschillende afgevaardigden voor de steun die
zij hieraan in beginsel geven, zij het met kanttekeningen en commentaren.
Het verheugt mij dat de heer Van Dam opmerkte dat een poging is gedaan om
een balans te vinden tussen de belangen van de eigenaren en de netwerkstructuren.Zoals bekend bevat het oorspronkelijke voorstel een geheel nieuw hoofdstuk
over de gedoogplicht van telecomkabels. Daar is een regulering van de kabeltarieven
bijgekomen. Ik neem aan dat daarover van de zijde van de Kamer weinig opmerkingen
zijn gemaakt omdat men tevreden is met de wijze waarop dit geformuleerd is.
Tevens is er een generieke regeling voor de eigendom van netten aan toegevoegd.
Daar zou ik nu graag op willen ingaan. Daarbij ga ik ook in op het betoog
van de heer Hessels over de eigendomsregeling. Ik zal een paar opmerkingen
maken over de discussie tussen de heer Aptroot en Van Dam rondom de kwestie
van de gemeenten en een reactie geven op het op zichzelf interessante verhaal
van de heer Van Dam over de rol van de Opta. Daarop zal ik reageren met een
aantal opmerkingen over de wijze waarop wij die problematiek zouden kunnen
aanpakken. Ten slotte zal ik een reactie geven op de ingediende amendementen.Allereerst ga ik in op de kwestie van de aanleg en de gedoogplicht van
telecomkabels. De bestaande regels worden verduidelijkt en aangescherpt. Daardoor
worden in de praktijk gebleken problemen met kabels weggenomen. In het voorstel
is neergelegd dat kabels maximaal vier jaar ongebruikt mogen blijven voordat
de gedoogplicht vervalt. Op dit ogenblik vervalt de gedoogplicht meteen als
kabels niet worden gebruikt. Deze maatregel is winst voor de telecombedrijven.
Hiermee wordt recht gedaan aan de praktijk, waarbij niet-telecomaanbieders –
bijvoorbeeld bouwbedrijven – zelf netten kunnen aanleggen die later
worden gebruikt door telecomaanbieders. Dat kan nu veel gemakkelijker dan
voorheen. Er komt meer duidelijkheid voor partijen door het vastleggen van
maximale termijnen. Hierbij gaat het over de te bereiken overeenstemming tussen
de aanlegger en de gedoogplichtige, over het tijdstip waarop de aanlegger
mag beginnen met de werkzaamheden na instemming door de gemeente en over het
tijdstip waarbinnen de kabels moeten worden verplaatst. Kortom, een problematiek
die tot nu toe tot zeer veel onzekerheden heeft geleid.Er is ook een regeling voor de zogeheten legebuizenproblematiek. Net zoals
voor de kabels geldt voor nieuw aangelegde lege buizen de vierjarenregeling
en voor de al in de grond aanwezige lege buizen geldt een ruime overgangsperiode
tot 1 januari 2018. Er is een poging gedaan om de rol en de bevoegdheden
van de gemeente scherp af te bakenen. Er is een verplichte functiescheiding
ingevoerd van de gemeente omdat de gemeente verschillende petten op kan hebben.
Aan de ene kant is er bijvoorbeeld, zoals de heer Aptroot opmerkte, de kwestie
van het instemmen met graafwerkzaamheden van anderen, waarbij de gemeente
duidelijk als bestuursorgaan optreedt. Aan de andere kant kan de gemeente
de pet ophebben van de ondernemer of eventueel van de concurrent. Met het
wetsontwerp markt en overheid gaan wij op deze problematiek verder in. Hiermee
is een aanzet gegeven om die pettenproblematiek duidelijk te onderscheiden.Het allerbelangrijkste in dit kader is de versterking van de positie van
de gedoogplichtige. Er zijn betere waarborgen voor de gedoogplichtige grondeigenaren,
zoals het beter informeren van de gedoogplichtige, het beperken van de graaflast
door zo veel mogelijk bestaande voorzieningen te gebruiken en het laten bepalen
door de gedoogplichtige of hijzelf of de aanlegger moet herbestraten. Wel
geldt steeds dat een aanlegger niet meer hoeft te betalen dan een marktconform
tarief. Verder is er een eenvoudige en snelle regeling voor spoedwerkzaamheden
bij storingen voorzien. Een telecomaanbieder kan volstaan met melding vooraf
aan de gedoogplichtige en aan de gemeente als hij graaft in openbare grond.
Bij het bouwrijp maken valt het onder zekere voorwaarden onder de verplaatsingsregeling
voor kabels. Verder bevat het wetsvoorstel een hinderbepaling, vooruitlopend
op de grondroerdersregeling die 3 maart 2006 aan de Kamer is aangeboden:
Kamerstuk 30475.Het belangrijkste punt is de regeling voor eigendom van netten in het
Burgerlijk Wetboek. Ik heb die regeling uiteraard in nauw overleg met de collega
van Justitie opgesteld. Daarbij zijn ook alle mogelijke externe deskundigen
betrokken: wetenschappelijke autoriteiten zoals prof. Van Velten,
prof. Huijgen, prof. Ploeger en wijlen prof. De Haan, die ik nog kende van
mijn tijd op het ministerie van LNV, toen wij vele malen met elkaar discussieerden.
De regeling geldt voor alle netten met een transportbestemming. Daarbij maakt
het niet uit of het openbare of particuliere netten zijn en of er informatie,
energie, vloeistoffen, gas of vaste stoffen door worden vervoerd. Het is ook
conform de wens van de Kamer dat er een generieke regeling zou komen. Deze
regeling maakt een eind aan de al lang bestaande rechtsonzekerheid over de
vraag wie het juridische eigendom heeft van leidingen die met de grond zijn
verbonden. Daarmee wordt de kenbaarheid van eigendom en de bezwaring daarvan
met bijvoorbeeld hypotheekrechten vergroot. Dat is belangrijk voor een ordelijk
rechtsverkeer in Nederland.Bij het opstellen van de regeling is het standpunt van de Hoge Raad dat
netten onroerend zijn gerespecteerd. De Hoge Raad heeft dit in 2003 bevestigd.
Waar netten eerder zijn overgedragen als waren het roerende zaken zal, gegeven
de specifieke vereisten voor overdracht van onroerende zaken, reparatie van
overdracht nodig zijn. Ik heb begrepen dat dit ook in de praktijk gebeurt.
Onroerende zaken worden sinds de jurisprudentie van de Hoge Raad notarieel
overgedragen. De rechtsonzekerheid omtrent de juridische eigendom van netwerken
heeft te maken met de huidige regeling in het Burgerlijk Wetboek over het
natrekken. Daar komt nu een eind aan.Natrekking wil zeggen dat de eigenaar van de grond ook eigenaar is van
de werken die met de grond zijn verbonden. Dat heet verticale natrekking.
Netwerken bevinden zich echter in de grond van vele eigenaren. Het is echter
ongewenst dat die eigenaren ook allemaal eigenaar zijn van een stuk van het
net. De vraag was hoe het zat met horizontale natrekking. Horizontale natrekking
houdt in dat een net wordt nagetrokken door een onroerende zaak op een kern
of moederperceel waar het aan gekoppeld is. Dat gaf aanleiding tot rechtsonzekerheid.
De voorgestelde regeling maakt daar nu een eind aan. Duidelijk wordt vastgelegd
dat netten hun bestanddelen zelf natrekken en dat zij niet worden nagetrokken
door de grond. Met andere woorden, de netbeheerder wordt de eigenaar.De kenbaarheid wordt ook duidelijk, omdat het eigendom van de netten zal
blijken uit het kadaster. Registratie is verplicht als overdracht van netten
plaatsvindt of als een zekerheidsrecht wordt gevestigd. Daarnaast kan de aanleg
en verwijdering van netten worden ingeschreven in het kadaster. Die registratie
is noodzakelijk voor een ordelijk rechtsverkeer. Het is van belang dat het
kadaster er alles aan doet om de registratie te vereenvoudigen en de kosten
zo laag mogelijk te houden. Vermindering van de administratieve lasten is
een belangrijk onderdeel van het kabinetsbeleid. Die regeling leidt naar het
huidige inzicht van de minister van Justitie en mij overigens niet tot een
vorm van onteigening die een compensatieplicht meebrengt.Gegeven de rechtsonzekerheid die ik hiervoor beschreef, mag de grondeigenaar
er niet van uitgaan dat hij zich naar huidig recht zonder meer op de eigendom
van een net in zijn grond mag beroepen. In de meeste gevallen moet men ervan
uitgaan dat het net horizontaal wordt nagetrokken door een onroerende zaak
op een kern of een moederperceel waar het aan gekoppeld is. Zo in uitzonderlijke
gevallen als gevolg van verticale natrekking wel eigendomsverkrijging zou
hebben plaatsgevonden, is het van belang dat de grondeigenaren als gevolg
van de doorknip van die natrekking geen schade lijden. Zij hebben in beginsel
geen reële tegenprestatie geleverd voor de verkrijging van het net.In dit verband wil ik meteen maar ingaan op de recente brief van de VNG
waarin aandacht wordt gevraagd voor twee aspecten die nauw verband houden
met de problematiek die de heren Hessels en Aptroot naar voren hebben gebracht.
De VNG meent dat de eigendom van een aansluiting op een net niet als gevolg
van dit wetsvoorstel zonder meer mag overgaan op netbeheerders. Een aansluiting
voor bijvoorbeeld openbare verlichting zou als een zelfstandige zaak moeten
worden gezien, waarvan de gemeente de eigendom kan behouden. Daarmee vindt
de VNG dat het wetsvoorstel geen afbreuk mag doen aan bestaande vermogensrechten.
Oude rechten, zo zegt de VNG, moeten worden gerespecteerd door de nieuwe wetgeving
op het terrein van het BW. Allereerst wil ik opmerken dat het wetsvoorstel
niet regelt wat wel of niet tot een bepaald net behoort. Wat dat betreft brengt
het wetsvoorstel, anders dan de VNG suggereert, geen verandering in de bestaande
situatie. Wat het wetsvoorstel wel doet, is dat de eigendom van het net toebehoort
aan de bevoegde aanlegger of diens rechtsopvolger en dus niet aan de grondeigenaren.
Daar zijn wij het in beginsel ook over eens. De eigendom wordt niet meer verticaal
nagetrokken door de grondeigenaar. De vraag of een aansluiting – specifiek
de vraag van de heer Hessels – een zelfstandige zaak is, is dan ook
een vraag die nu en ook na het wetsvoorstel moet worden beantwoord aan de
hand van de bestaande wet- en regelgeving. Bepalend daarvoor zijn de al bestaande
regels van het BW en van de Elektriciteitswet en de Gaswet. Ik ben daarbij
uitgegaan van de arresten van de Hoge Raad uit 2003 over de centrale antenne-inrich­tingen.
Op basis van het bestaande recht kwam de Hoge Raad tot het oordeel dat een
netwerk vermogensrechtelijk in beginsel één zaak is, d.w.z.
dat aansluitingen en hoofdnetwerk behoren tot dezelfde zaak. De stelling van
de VNG dat door het wetsvoorstel gemeenten de eigendom van door hen aangelegde
en bekostigde aansluitingen kwijtraken, is dan ook in zijn algemeenheid niet
juist vanwege die noodzakelijke verbinding tussen aansluitingen en het hoofdnetwerk.
Als de aansluiting civielrechtelijk een zelfstandige zaak is, blijft de door
of in opdracht van de gemeenten in gemeentegrond aangelegde aansluiting juridisch
eigendom van de gemeente, want zij is namelijk aanlegger. Als de aansluiting
op basis van de bestaande regels geen zelfstandige zaak is en dus horizontaal
wordt nagetrokken door het hoofdnetwerk, was de gemeente vanaf het eerste
ogenblik al geen juridisch eigenaar meer. Ik zie dan ook geen aanleiding om
alsnog een afzonderlijke eigendomspositie te creëren voor aansluitingen
ten opzichte van de hoofdnetwerken waarmee zij zijn verbonden. De bestaande
wetgeving geeft daar op zichzelf al voldoende antwoord op. Het zou ook niet
stroken met de integrale beheersmatige definitie van netwerken in de Elektriciteitswet.
Aansluitingen krachtens die wet behoren al tot die netwerken. Ik denk dan
ook dat de suggestie van de VNG strijdig zou zijn met een ordelijk beheer
door de netbeheerders. Het zou niet nuttig zijn om de eigendom te versnipperen.Overigens is het goed te beseffen welk doel gediend zou zijn met het door
de VNG bepleite overgangs regeling. Daar heeft een gemeente
namelijk alleen baat bij in het geval een derde met toestemming van de gemeente
vrijwillig een netwerk in gemeentegrond heeft aangelegd. Zonder het wetsvoorstel
zou de gemeente, omdat zij eigenaar is van de grond, mogelijk eigenaar kunnen
worden van het door een derde aangelegd netwerk. Het wetsvoorstel zorgt ervoor
dat de aanlegger eigenaar wordt. Nu zal deze situatie in de praktijk niet
vaak voorkomen. Het is de vraag hoe veel burgers op eigen kosten aanwerken
aanleggen in gemeentegrond. Waar dat het geval mocht zijn en de derde het
netwerk heeft betaald, is de gemeente niet geschaad door de voorgestelde regeling.
Ten slotte geldt uiteraard dat de door de VNG aangehaalde regels van de Europese
Conventie voor de Rechten van de Mens, de Grondwet en de Financiële-verhoudingswet
door de voorgestelde regeling niet opzij worden gezet.Tegen die achtergrond zie ik geen reden voor aanvullende regelgeving op
dit punt. Dit zou tot versnippering leiden, waar juist eenduidigheid vereist
is. Die versnippering is wat de Kamer en mij bindt. Het amendement waar de
heer Hessels aan denkt, is naar mijn oordeel niet nodig en evenmin wenselijk
voordat de uitzonderingssituaties specifiek zijn benoemd. Er is geen reden
om te verwachten dat die uitzonderingssituaties een wetgevende maatregel nodig
maken.De heer Hessels (CDA):Kan de minister aangeven wat er als gevolg van dit wetsvoorstel zal veranderen
in de eigendomsverhoudingen? Ik kijk dan niet naar de gemeenten, want dat
is inderdaad heel ingewikkeld en heel breed, maar bijvoorbeeld naar een universiteitsterrein.
Stel dat daar een hoogwaardig netwerk wordt aangelegd in een beperkt gebied
dat volledig eigendom is van de universiteit, evenals de grond, waarbij de
kosten volledig gedragen worden door de universiteit en het verkeer dat over
het netwerk gaat volledig ter beschikking van de universiteit staat. Blijft
dit net dan eigendom van de universiteit of gaat het als gevolg van deze wet
over naar de netbeheerder?Minister Brinkhorst:Ik heb verwezen naar het arrest van de Hoge Raad over centrale antenne-inrichtingen.
Op basis van het bestaande recht heeft de Hoge Raad gesteld dat een netwerk
vermogensrechtelijk een zaak is. Met andere woorden: ook in het voorbeeld
dat de heer Hessels geeft, is er sprake van een zaak. Dit wetsvoorstel regelt
vervolgens dat de netwerkbeheerder het totale eigendom heeft. In het bestaande
recht wordt geen wijziging gebracht vanwege de vraag wie oorspronkelijk eigenaar
is, gemeente, of in dit geval de universiteit, of de aanlegger. Het wetsvoorstel
regelt wel dat als er eenmaal een dergelijk netwerk wordt aangelegd, zowel
de aansluiting als het hoofdnetwerk tot een eigenaar behoren. In die zin wordt
er dus rechtszekerheid geboden.De heer Hessels (CDA):Er bestaat discussie over de jurisprudentie. Er zijn immers ook gevallen
bekend dat de rechter oordeelt dat het netwerk behoort aan de aanlegger en
dus in dit geval aan de universiteit. Zou het niet beter zijn om in de wet
een regeling op te nemen dat de huidige wet blijft gelden voor de bestaande
netwerken en dat, bijvoorbeeld binnen een bepaald aantal jaren, eigenaren
die een claim hebben op het net, die door de rechter kunnen laten bevestigen?
Het voorstel zoals het nu voorligt zou dan over bijvoorbeeld twee of vijf
jaar definitief kunnen gelden.Minister Brinkhorst:Ik word geïnformeerd dat over het voorbeeld van de universiteit dat
de heer Hessels zojuist noemde, een rechtszaak loopt. Wij moeten die nu niet
doorkruisen door daarover opmerkingen te maken.Hij spreekt verder over een overgangsrecht. Er is nu een overgangsrecht
geregeld, bijvoorbeeld op het specifieke punt van de periode waarin bestaande
netten mogen worden gehandhaafd. Ik vind het daarom ongewenst om nu weer een
nieuw overgangsrecht te creëren, want er is allereerst behoefte aan rechtszekerheid
op dit terrein. Wij moeten nu regelen dat aansluitingen en netten bij elkaar
horen. Als daarover onduidelijkheid zou bestaan, zou het wetsvoorstel voor
de gehele overgangsperiode ook geen duidelijkheid kunnen bieden. In de tussenfasen
kunnen er rechtszaken worden gevoerd en ik denk dat ook de rechter ermee gediend
is dat wij nu een en ander in een wetsvoorstel vastleggen. Een nader overgangsrecht
vind ik dus ongewenst, lopende de kwestie van de universiteitszaak. Laten
wij die zaak bij de rechter afwachten en vervolgens geldt het recht dat wij
hier gezamenlijk vastleggen.De heer Hessels (CDA):Het simpele feit dat er rechtszaken lopen, geeft al aan dat de juristen
het hier niet over eens zijn. Laat duidelijk zijn dat de CDA-fractie het onbillijk
vindt als na de aanleg van een particulier net op eigen grond, voor eigen
kosten en eigen gebruik, dit net onteigend zou zijn op het moment dat er de
eerste elektrode over gaat. Dat zien wij wel degelijk als een onteigening
en daarom zullen wij naar een mogelijkheid moeten gaan zoeken om het beter
te regelen.Minister Brinkhorst:De heer Hessels en ik kennen beiden artikel 1 van het protocol voor de
mensenrechten. Verder hangen wij allebei de liberale markteconomie aan. Dat
betekent dat wij het er ook over eens zijn dat eventuele schade gecompenseerd
moet worden. Op dat punt ben ik het dus met hem eens. Voor de rechtszekerheid
is het echter van groot belang dat duidelijk is dat de aansluitingen en de
netten bij elkaar horen. Dit wetsvoorstel probeert die verkniptheid en verdeeldheid
te beëindigen.Voorzitter. De voorgestelde eigendomsregeling brengt na vele jaren eindelijk
de door velen gewenste eenduidigheid en rechtszekerheid voor het juridische
eigendom van netwerken. Dat is van groot belang, niet alleen voor de marktpartijen
maar ook voor de overheid die toezicht houdt op het gebruik van infrastructuur
met een publieke functie.De heren Aptroot en Hessels vroegen mij naar de precarioheffing voor telecommunicatie-infrastructuur.
Een dergelijke heffing is niet aan de orde, omdat er een wettelijke gedoogplicht
geldt voor de aanleg van telecomkabels. Het kabinet heeft de Kamer verder
aangegeven de precarioheffing voor de overige nutsinfrastructuur te willen
opheffen. Daarvoor is een wijziging van de Gemeentewet noodzakelijk. Deze
wijziging zal volgens minister Remkes op 1 januari 2007 ingaan.Tegen de heer Aptroot zeg ik dat het niet mijn overtuiging is dat een
gemeente nooit als ondernemer moet optreden. Dat is een te starre en overbodige
stelling. Gemeenten en andere overheden hebben op dit punt
namelijk wat armslag nodig. In het wetsvoorstel voor markt en overheid, dat
eindelijk aan de Kamer is voorgelegd, probeer ik daarover helderheid te verschaffen.
Zowel de heer Aptroot als de heer Van Dam zullen met mij van mening zijn dat
de overheid geen ongerechtvaardigd concurrentievoordeel mag hebben wanneer
zij optreedt als ondernemer.In het rapport van de impulscommissie voor breedband uit september 2004
blijkt dat belangenverstrenge­ling niet uitgesloten is wanneer de overheid
betrokken raakt bij initiatieven voor de aanleg van glasvezelnetwerken. Daarom
moeten de rollen van overheden effectief worden gescheiden. Dat is de reden
dat in artikel 5.15 een organisatorische scheiding is voorgeschreven. Meer
in het algemeen wil de regering dit soort zaken overigens regelen in de Mededingingswet.
Ik zie niet in waarom het niet zou kunnen werken. Ik hoop dat ik de heer Aptroot
hiervan bij de behandeling van de wijziging van de Mededingingswet kan overtuigen,
want er zijn geen grote ideologische verschillen die ons op dit punt scheiden.De heer Aptroot (VVD):De energiebedrijven worden door de minister tot een splitsing gedwongen,
omdat hij zeker wil stellen dat het netwerk in overheidshanden blijft en de
marktactiviteiten bij de overheid weggehaald worden. De betrokken bedrijven
hebben hemel en aarde bewogen om de minister van dit standpunt af te brengen.
Zo hebben zij voorgesteld om het in twee organisatorische eenheden met aparte
boekhoudingen onder te brengen. De minister heeft dat voorstel resoluut afgewezen,
omdat hij naar eigen zeggen geleerd heeft van het verleden, bijvoorbeeld van
de problemen rond KPN en het vaste net. In dit dossier kiest hij er echter
voor om typische overheidstaken en marktactiviteiten bij de gemeenten onder
te brengen. Waarom houdt hij niet consequent vast aan de liberale lijn die
hij heeft gekozen voor de energiesector?De minister zei dat ik een tegenstander ben van ondernemingsactiviteiten
door de overheid. De VVD-fractie is daar inderdaad op tegen, indien er marktpartijen
zijn die deze activiteiten vervullen. Als er geen markt is, moet de overheid
die taak op zich nemen.Minister Brinkhorst:Ik ben blij dat de heer Aptroot mijn voorstel voor de splitsing van de
energiebedrijven zo krachtig steunt. Ik had niets anders van hem verwacht.
Ik wil in dit verband op een opmerking van de heer Van Dam ingaan. Ik weet
niet hoe hij zichzelf typeert, maar ik herken in hem een sociaal-liberaal
omdat hij zo sterk gelooft in marktwerking. Dat betekent dat wanneer er in
de democratische lokale structuur overeenstemming is over het uitvoeren van
bepaalde activiteiten, er voor die overheid precies dezelfde spelregels gelden
als voor particuliere partijen. Het enige verschil met de heer Aptroot is
dat deze zegt dat er onder geen beding enige activiteit van een overheid mag
plaatsvinden wanneer er een mogelijkheid is voor een particuliere marktpartij.
Ik denk dat wij dit wetsvoorstel niet moeten gebruiken om een fundamentele
discussie op dit punt te voeren. Wij komen daar graag op terug in het kader
van het wetsvoorstel inzake markt en overheid. Er zijn toch voorbeelden te
bedenken waar gemeenten, ook als overheid, betrokken kunnen zijn bij de aanleg
van bepaalde activiteiten. Gemeenten zijn bijvoorbeeld verantwoordelijk voor
de aanleg van rioleringen. Dat is geen particuliere activiteit. Ook zouden
zij zelf telecomnetten kunnen aanleggen. Over de vraag of zij dat moeten doen
of niet, zijn de heer Aptroot en ik dezelfde mening toegedaan. Daarover ging
ook zijn verschil van mening met de heer Van Dam. Ik wil hier op dit ogenblik
niet in treden, maar ik vind het van groot belang dat het wetsvoorstel een
bepaling bevat, artikel 5.15, over een verplichte scheiding van functies indien
de gemeente zelf ook als aanbieder optreedt. Tegen de heer Van Dam zeg ik
dat wij hierover niet in het kader van dit wetsvoorstel over de Telecommunicatiewet
moeten spreken, maar bij gelegenheid van de discussie over het wetsvoorstel
inzake markt en overheid.Ik kom daarmee bij de opmerkingen die ik tegen de heer Van Dam wil maken.
Hij vraagt om een regierol voor de overheid om te bereiken dat er meer concurrentie
tussen infrastructuren optreedt. Ik ben het met hem eens dat de overheid de
concurrentie tussen infrastructuren moet bevorderen. Daarover bestaat geen
verschil van mening, ook niet met de heer Aptroot. Hoofdstuk 5 van het wetsvoorstel
levert naar mijn gevoel een belangrijke bijdrage door slim graven te stimuleren.
Dat is de betekenis van dit stuk van de wetgeving. Gemeenten houden een register
bij van alle graafwerkzaamheden die plaatsvinden. Het graafregister van de
gemeenten kan door iedere aanbieder worden geraadpleegd. Wanneer een andere
aanbieder op dezelfde plaats een netwerk wil aanleggen, kunnen de aanbieders
besluiten om hun graafwerkzaamheden gezamenlijk te laten uitvoeren waardoor
kosten worden bespaard. Ook kan de gemeente op basis van haar coördinerende
taak het gezamenlijk aanleggen van netwerken bevorderen.De voorzitter:Ik zoek een moment om de leden de kans te geven, u een vraag te stellen.Minister Brinkhorst:Pardon voorzitter. Ik zal dit punt afronden.Dat betekent dus dat er wel degelijk sprake is van een regierol van de
centrale overheid die het de gemeenten mogelijk maakt om zo te handelen. Nu
kom ik bij het specifieke punt waarover de heer Van Dam het had. Hij vroeg
om een toepassing van de aanmerkelijkemarktmachtregeling in hoofdstuk 6 op
gemeenten die opereren in de telecomsector. Het uitgangspunt is dat concurrentievervalsing
met overheidsgeld niet mag optreden. Dat moet naar mijn gevoel wel met de
juiste instrumenten worden bewerkstelligd, dus niet met het aanmerkelijkemarktmachtsregime
van de Telecomwet, maar met het wetsvoorstel inzake markt en overheid, eventueel
zelfs in aangescherpte vorm. Ik sta open voor suggesties van de Kamer op dit
punt, maar een AMM-regime mag naar mijn gevoel niet worden toegepast op grond
van het Europese recht. De kaderrichtlijn heeft daarvoor heel duidelijke specifieke
regelingen. Het zou ongewenst zijn om die problematiek te vermengen met de
problematiek van de mededingingswetgeving waarover ik net sprak.De voorzitter:Ik wil u toch in overweging geven dat dit ook een gedachtewisseling is.
De leden moeten wel de kans krijgen om u echt wat te vragen.De heer Aptroot (VVD):De minister verwijst nu naar het wetsvoorstel inzake markt en overheid.
Dat is al eens eerder ingediend, maar ook weer ingetrokken.
Dat is heel ingewikkeld.Minister Brinkhorst:Er is een nieuw wetsvoorstel ingediend, een wijziging van de Mededingingswet.De heer Aptroot (VVD):Wij hebben nu eenmaal artikel 5.15 waarin een en ander wordt geregeld.
Er zijn volgens mij twee mogelijkheden. Of wij nemen de maatregelen die ik
voorstel, zodat gemeenten geen netten aanleggen en geen financieel belang
hebben. Dan kunnen zij hun overheidstaken en -bevoegdheden gewoon uitvoeren.
Een andere organisatorische eenheid vind ik echt een lapmiddel en geen oplossing.
Of wij doen het zoals de heer Van Dam voorstelt. Dat betekent dat wij de gemeentelijke
bevoegdheden, de primaire overheidstaken, weghalen. Ik wil u toch nog vragen
wat u van de suggestie van de heer Van Dam over de Opta vindt. Ik zou mij,
deze suggestie volgend, kunnen indenken dat de provincie de gemeentelijke
bevoegdheden overneemt, maar ik ben daar niet voor. Artikel 515 biedt geen
volledige oplossing voor een daadwerkelijk probleem.Minister Brinkhorst:Artikel 515 botst volgens mij wel, zij het niet zo vergaand als bij de
splitsingswetgeving op energiegebied. Er wordt een duidelijk onderscheid gemaakt
tussen de verschillende activiteiten van de gemeenten. Tegen die achtergrond
wil ik u voorstellen om een fundamentele discussie te voeren over de wat fundamentelere
problematiek van de rol van gemeenten die optreden als ondernemer, en concurreren
in de markt. Bij het Wetsvoorstel markt en overheid willen wij de mededingingsproblematiek
centraal stellen. Hier heeft een en ander echter een wat beperktere dimensie;
wij moeten hier in eerste instantie de eigendomsverhou­dingen verhelderen
als het gaat over graafrechten die namens gemeenten worden geregeld.De heer Aptroot (VVD):Gelooft de minister werkelijk dat de ambtenaar Openbare Werken van bijvoorbeeld
de gemeente Appingedam niet tijdens de lunch even spreekt met de ambtenaar
van Financiën? Die laatste gaat over de miljoenen van de gemeente die
zitten in het elektronisch communicatienetwerk. Worden er bijvoorbeeld ook
twee vergaderingen van B en W gehouden, waarbij tijdens de ene vergadering
de ene overheidstak wordt besproken en tijdens de andere de andere taak van
het beheren van de overheidsinvesteringen? Als de minister daarin gelooft,
gelooft hij in sprookjes.Minister Brinkhorst:Het gaat er niet om wat ik geloof of niet; het gaat om de vraag of wij
hier een werkzame regeling hebben. Ik denk dat dit het geval is; daarin verschillen
de heer Aptroot en ik van mening. Ik heb eerder al aangegeven dat ik, als
dat gewenst is, ten volle bereid ben nadere aanscherpingen te plegen in het
wetsvoorstel markt en overheid. In dit land denkt men nu eenmaal verschillend
over dit onderwerp. Ik ben, nadat het eerste wetsvoorstel was ingediend dat
is teruggetrokken, op grond van een vrij heldere visie bezig het wetsvoorstel
markt en overheid nu opnieuw in te dienen. Ik stel u voor om deze discussie
te voeren op het moment dat dit wetsvoorstel wordt besproken. Ik geef u op
dit moment aan, als voorschot op deze discussie, dat ik graag bereid ben na
te denken over eventueel aangescherpte regelingen.De heer Van Dam (PvdA):De minister vergeet volgens mij in de eerste plaats dat er op dit punt
een groot verschil tussen een gemeente en de rijksoverheid is. Bij de rijksoverheid
zijn er duidelijk gescheiden verantwoordelijkheden; daar kunnen wij een bepaalde
taak bij Financiën neerleggen en een andere taak bij EZ. Dit is bijvoorbeeld
bij de aandelen KPN en de aandelen Nozema gebeurd.Minister Brinkhorst:Dacht u niet dat ik ook wel eens met mijn collega van Financiën sprak?
U bent toch niet zo naïef?De heer Van Dam (PvdA):Ik dacht dat ik u in het debat over Nozema vooral verweet dat u juist
te veel met uw collega van Financiën sprak en de rollen niet duidelijk
gescheiden hield. U ziet hier al dat een scheiding van rollen bij de rijksoverheid
erg ingewikkeld is. Bij gemeenten is dit nog ingewikkelder, omdat daar sprake
is van collegiaal bestuur en er dus geen scheiding van rollen is tussen de
ene en de andere wethouder; bij gemeenten dragen wethouders gezamenlijke verantwoordelijkheid.
Er is hier een wezenlijk verschil met de rijksoverheid. Daarom deel ik de
kritiek van de heer Aptroot en vind ik dat artikel 515 nu niet afdoende garandeert
dat bij gemeenten deze rollen niet door elkaar gaan lopen. Als ik hem goed
beluister, vindt de heer Aptroot dit ook. De minister schuift dit steeds weg
en wil tijdens de discussie over de wet markt en overheid dit soort vragen
bezien. Wij hebben het echter nu, bij deze Telecommunicatiewet over een artikel
dat door de minister zelf is voorgesteld en over een problematiek die op dit
moment urgent is.Minister Brinkhorst:Ik gaf al aan de wij in dit hoofdstuk een toepassing van de aanmerkelijkemarktmachtregelingen
hebben. Ik vind het verstandiger om de discussie over de aanmerkelijkemarktmachtregeling
niet toe te passen op grond van het Europese recht, maar op grond van de zelfstandige
en autonome mogelijkheden die de mededingingswetgeving biedt.De heer Van Dam (PvdA):Ik kom in tweede termijn terug op de vraag hoe met de gemeenten moet worden
omgegaan. Ik wil het nu nog hebben over de regierol van de overheid bij de
aanleg van elektronische communicatienetwerken. Volgens de minister heeft
hij dat met dit wetsvoorstel goed geregeld. De gemeente kan nu zeggen: u wilt
graven, en een andere partij wil dat ook; gaat u dat maar combineren. De gemeente
kan ook vragen, gebruik te maken van een lege mantelbuis die toevallig al
in de grond ligt. Die regierol krijgen de gemeenten met dit wetsvoorstel toebedeeld.
Om de concurrentie tussen netwerken te realiseren, is echter een sterkere
regierol van de gemeente of van de rijksoverheid nodig, zodat men vooraf kan
zeggen: het is prima dat u gaat graven, mits u een bepaald aantal lege mantelbuizen
of glasvezelkabels in de grond legt, zodat een toekomstige aanbieder daarvan
gebruik kan maken. Dat is een sterkere regierol dan die welke gemeenten via
dit wetsvoorstel krijgen toebedeeld.Minister Brinkhorst:Ik zou graag zien dat u op dat punt duidelijkheid gaf over de concrete
nieuwe bevoegdheid die aan de gemeente zou moeten worden gegeven. Het heeft
niet veel zin om hierover een discussie in abstracto te voeren.
Ik ben ten principale altijd voor een sterke overheid in een sterke markt.
Wat dat betreft is er geen verschil van opvatting tussen u en mij. De heer
Aptroot gaat heel ver; hij vindt dat er bij de gemeente geen enkele vorm van
ondernemerschap mag voorkomen. U bent het daar niet mee eens, en eigenlijk
ben ik het ook niet met de heer Aptroot eens, want ik denk dat dit mogelijk
moet kunnen zijn. Wij zouden het dan echter moeten hebben over de concrete
afbakening. Tegen die achtergrond vind ik dat dit veel bredere debat op een
andere plaats moet worden gevoerd. Het gaat dan immers niet alleen maar over
graafrechten en over de vraag wat er precies in de buizen terechtkomt, maar
over de rol van de gemeente. Daarom ben ik er huiverig voor om op dit punt
enig initiatief te nemen. Dat komt niet omdat ik ten principale die visie
niet deel, maar omdat ik denk dat er op dit ogenblik geen brede overeenstemming
in de Kamer is over de vraag welke extra mogelijkheden aan de gemeenten moeten
worden gegeven voor het aanleggen van buizen.De heer Van Dam (PvdA):De minister komt weer terug op het punt waar het eigenlijk om ging, maar
ik heb de indruk dat hij steeds twee zaken door elkaar haalt. Aan de ene kant
is er de regierol van de gemeenten. In tweede termijn kom ik met een amendement
op dat punt. Aan de andere kant is er de marktverstorende rol van de gemeente
die zelf een netwerk gaat aanleggen. De vraag is hoe daarmee moet worden omgegaan.
Het betreft twee gescheiden discussies.Minister Brinkhorst:Dan kom ik nu toe aan de beoordeling van de verschillende amendementen.
Er ligt een zevental amendementen van de heer Aptroot. Het eerste amendement
(stuk nr. 14) heeft betrekking op artikel 5.2. Toegevoegd wordt een nieuw
zevende lid, dat bepaalt dat de wijziging van de bestemming van grond geen
invloed heeft op de gedoogplicht. Naar mijn gevoel is dit een niet te rechtvaardigen
inbreuk op het eigendomsrecht, waar geen enkele compensatie tegenover staat.
In die zin verbaast mij dit van een liberaal Kamerlid. Het wezenlijke en onaantastbare
recht van de grondeigenaar is, dat deze de grond kan gebruiken zoals het hem
goeddunkt. Dit betekent onder andere dat overheden gronden anders kunnen aanwenden
en daaraan een andere bestemming moeten kunnen geven. In de memorie van toelichting
op het wetsvoorstel heb ik een voorbeeld gegeven van een complete herinrichting
van een woonwijk, waarbij het stratenpatroon grondig wijzigt. Kabels en leidingen
die voorheen onder de straten lagen, zouden nu ook onder de tuinen gaan lopen.
Zoals ik hem begrijp, wil de indiener van het amendement dat de eigenaren
van de tuinen die kabels en leidingen gewoon moeten gedogen. Op dit ogenblik
geldt het adagium dat tuinen en erven in beginsel gevrijwaard zijn van de
gedoogplicht, want het gaat om gronden die bij uitstek een besloten karakter
hebben. Daarom heeft de wetgever het ongestoord gebruik, het woongenot en
de bescherming van de persoonlijke levenssfeer gerespecteerd, en terecht.
Als ik het goed begrepen heb, wil de heer Aptroot daar een einde aan maken.
Tuinbezitters die het ongeluk hebben dat hun tuin ooit openbare grond was,
moeten wat hem betreft tot in lengte van dagen aanvaarden dat kabels, buizen
en leidingen in hun grond worden aangelegd of worden opgeruimd. Zij moeten
ook gedogen dat hun tuin of grond overhoop wordt gehaald elke keer als er
onderhoud nodig is. Het gaat ook niet alleen om hinder en overlast. Het gebruik
van de grond kan door de aanwezigheid van kabels ook ernstig worden beperkt.
Het kan de groei van planten en bomen beperken of zelfs onmogelijk maken.Tegenover dat alles staat geen enkele compensatie. De gedoogplicht betekent
immers gedogen zonder vergoeding. Het is tegen die achtergrond dat ik werkelijk
groot bezwaar heb tegen dit amendement. De bedrijven zouden allemaal een onbegrensd
recht krijgen om hun kabels in niet-openbare gronden, waaronder tuinen, aan
te leggen, als die gronden ooit openbaar waren. Ik vind het merkwaardig dat
een zeer liberale politicus als de heer Aptroot dit amendement heeft ingediend.
Ik kan aan de burger niet uitleggen waarom dit amendement van de heer Aptroot
zou moeten worden aangenomen. Ik ontraad de aanneming van dit amendement dan
ook.De heer Aptroot (VVD):Er zijn natuurlijk meerdere bestemmingswijzigingen mogelijk. Als er een
bestemmingswijziging is en verder gebeurt er daadwerkelijk niets, dan is het
toch wel gek dat degene die daar op zijn kosten een netwerk heeft aangelegd,
dan opeens opnieuw kosten moet maken. Je kunt natuurlijk ook zeggen dat de
gemeente die grond gaat verkopen en daar woningbouw van maakt, die kosten
moet gaan dragen. Ik zie het punt van de minister. Wat het voorbeeld van de
tuinen en erven betreft, ben ik het met de minister eens. Dat is een moeizame
zaak. Het kan ook zo worden opgelost dat de partij die de bestemmingswijziging
wil, dan de kosten maar draagt.Minister Brinkhorst:Ik zou suggereren dat de heer Aptroot nog eens over zijn amendement nadenkt.
Zoals het nu is geformuleerd, moet ik de aanneming ontraden.Dan kom ik bij het tweede amendement (stuk nr. 15) van de heer Aptroot.
Het amendement zwakt door een soort van ontheffingsbepaling de verplichting
af in artikel 5.2, lid 7. Die ontheffing geldt volgens de heer Aptroot wanneer
de aanbieder aannemelijk kan maken dat het medegebruik op technische of economische
grond niet haalbaar is. Ik vind dit amendement overbodig en overigens heb
ik ook commentaar op wat technische punten. Het is overbodig, omdat de redelijkheid
met zich meebrengt dat een partij niet tot iets onhaalbaars kan worden verplicht.
Dat is eigenlijk waar het om gaat. Als het dus technisch niet kan, dan houdt
het in ieder geval op. Tegen die achtergrond vind ik het amendement overbodig.
Als de heer Aptroot persisteert, dan zou ik hem mijn technische commentaar
ook nog willen geven, maar kortheidshalve wil ik het op dit ogenblik hierbij
laten.Het derde amendement (stuk nr. 16) van de heer Aptroot gaat over de periode
waarin er een eind komt aan de gedoogplicht voor ondergrondse infrastructuur.
Zoals u weet, is in het wetsvoorstel een periode van vier jaar voorzien. Zijn
voorstel is om daar tien jaar van te maken. Ik moet ook de aanneming van dat
amendement ontraden. De termijn van vier jaar is een compromis, waarin de
belanghebbende partijen – daar zijn veel bij geconsulteerd – zich
in hebben kunnen vinden. Die termijn is een goed afgewogen verruiming van
wat nu geldt. Zoals u weet, geldt die termijn alleen voor nieuw aan te leggen
infrastructuur, want voor reeds aangelegde infrastructuur geldt een weer langere
termijn. Dat is het overgangsrecht waarover ik ook tegenover
de heer Hessels sprak, namelijk tot 1 januari 2018. Ik heb een paar bezwaren.
Het eerste bezwaar is dat ik niet inzie waarom de politiek zou moeten ingrijpen
in een oplossing die de steun heeft van de meeste betrokken partijen, namelijk
de aanbieders en de gemeenten. Die partijen hebben bijzonder constructief
meegewerkt aan een compromis en dat moet de wetgever niet beantwoorden met
een ingrijpen waar niemand om heeft gevraagd. In de tweede plaats is het ook
een verkeerd signaal aan de partijen. Waarom zouden zij zich in het vervolg
inspannen voor een resultaat dat een groot draagvlak heeft, als de politiek
daar toch geen boodschap aan heeft? Mijn tweede bezwaar is van principiële
aard. De gedoogplicht voor de telecomsector is in de Nederlandse verhouding
een ongekende inbreuk op het eigendomsrecht van de burger. Deze moet het gebruik
van de grond delen met commerciële partijen die daar niets voor hoeven
te betalen. De heer Hessels heeft daarover interessante opmerkingen gemaakt,
ook in het licht van het feit dat het algemeen maatschappelijk belang daar
per saldo mee is gediend. Dat is de reden waarom wij dit doen. De maatschappij
krijgt er een hoogwaardige telecommunicatie-infrastructuur voor terug. De
maatschappij krijgt echter niets terug voor ongebruikte voorzieningen. Daar
valt geen enkel maatschappelijk belang aan toe te kennen. Ik vind een periode
van tien jaar daarom veel te lang. Ik wijs ook op het advies van de Raad van
State. De Raad van State merkt op dat de gedoogplicht in Nederland een betrekkelijk
unieke inbreuk is op het eigendomsrecht. De raad pleit daarom zelf ook voor
die kortere termijn van vier jaar. Over het voorkomen van graafoverlast, zoals
de indiener van het amendement betoogt, merk ik op dat niets partijen in de
weg staat om daarover afspraken te maken en een langere termijn dan vier jaar
af te spreken. Ik stel voor om het aan partijen over te laten deze termijn
te handhaven en niet vanuit de politiek met een nieuwe termijn te komen. Tegen
die achtergrond ontraad ik de aanneming van dit amendement.De heer Aptroot (VVD):De minister schrijft zelf dat die vier jaar vrij willekeurig is en dat
je ook een andere termijn kunt nemen. Ik zeg eerlijk dat ik met die tien jaar
ook een vrij willekeurige termijn heb genomen. Die termijn leek mij in ieder
geval royaal genoeg om ervoor te zorgen dat mensen bereid zijn te investeren.
Ik wijs ook op de vorige discussie. Dat gedogen zal ook vaak betrekking hebben
op openbaar grond van de gemeente, die wellicht zelf, als het aan de minister
ligt, ook nog belangen heeft bij eigen communicatienetwerken. Het wordt steeds
ingewikkelder. Ik ben voor een duidelijke regeling. De termijn van tien jaar
is willekeurig, maar hetzelfde geldt voor de termijn van vier jaar. De minister
hanteert het argument dat partijen via een soort handjeklap hierop zijn uitgekomen
en dat wij ons daaraan moeten houden, maar ik vind dat niet sterk. Wij zijn
wel de wetgever. Stel dat de SER een compromis sluit, dan hoeven het kabinet
en de Tweede Kamer dat toch ook niet uit te voeren? Ik vraag de minister toch
om hier inhoudelijk op in te gaan. Hoe bevorderen wij dat bedrijven vooruitkijken?
Stel er pas over vier, vijf of zes jaar wordt gekomen tot het gebruik van
een kabel, maar dat nu de weg wordt aangelegd en dat de boel nu open gaat,
dan ben ik ervoor dat de investering nu plaatsvindt. Dat is efficiënt.Minister Brinkhorst:Ik heb al gewezen op de argumentatie van de Raad van State. Als partijen
er afspraken over willen maken en ervan willen afwijken, dan is dat mogelijk.
Dat is ook een goed liberaal beginsel. Het uitgangspunt is echter vier jaar.
Dat is de balans. Op die manier geef je helderheid voor de toekomst, maar
als partijen ervan willen afwijken, dan is dat mogelijk. Dat wordt door dit
wetsvoorstel niet onmogelijk gemaakt.Dan kom ik te spreken over het amendement op stuk nr. 17. Ik aarzel daarover.
Mijn conclusie is dat ik het oordeel daarover aan de Kamer overlaat. Op zichzelf
vind ik het niet onredelijk dat een gedoogplichtige voldoende vooruitkijkt
om de aanlegger niet op onnodige kosten te jagen. Dat geldt zeker voor de
gedoogplichtige overheden, die als bestuursorgaan de nodige zorgvuldigheid
moeten betrachten. Dat houdt bijvoorbeeld in dat ze de aanlegger van een netwerk
goed moeten informeren over toekomstige plannen, wanneer ze vragen om een
verplaatsing van kabels. So far, so good, maar juist in dat verband is het
de vraag of het amendement wel nodig is. Overheden moeten de beginselen van
behoorlijk bestuur toepassen. Ik vraag mij af of de rechtspraktijk al bewerkstelligt
wat met het amendement wordt beoogd. Bovendien is niet elke gedoogplichtige
een bestuursorgaan. Niet van elke gedoogplichtige kan worden verlangd dat
hij in zijn planning even zorgvuldig is als de overheden. In dat kader vond
ik de termijn van vijf jaar aan de lange kant, maar ik laat het oordeel over
het amendement aan de Kamer over. Er zijn pro's en contra's, maar ik heb er
niet zo'n zwaar gevoel over dat ik de aanvaarding van het amendement ontraad.Dan kom ik op het amendement op stuk nr. 18 van de heer Aptroot. Ik heb
er begrip voor dat het zoeken van een andere locatie tijd kan kosten. Als
die locatie is gevonden, dan moet de verplaatsing wel voortvarend ter hand
worden genomen. De praktijk laat zien dat het verleggen van kabels over grotere
afstanden wel drie maanden kan duren. Dan is al bekend waar de kabels komen
te liggen. In mijn voorstel van zestien weken is dus al zo'n vier weken zoektijd
ingebouwd. En ik kan het billijken dat extra zoektijd die nodig zou zijn,
niet afgetrokken wordt van de drie maanden die normaal gesproken nodig zijn
voor grootschalige verplaatsingen. Wat mij betreft zou die termijn twaalf
weken moeten zijn en ik heb dus geen moeite met dit amendement.Aanneming van het amendement op stuk nr. 19 moet ik de Kamer sterk ontraden.
Het gaat verder dan het kabinetsstandpunt inzake markt en overheid, het brengt
een onnodig vergaande beperking met zich mee. Bovendien is er het fundamentele
bezwaar dat het amendement in strijd is met het tweede lid van artikel 2 van
liberalisatierichtlijn 2002/77/EG. Het betreft namelijk niet alleen gemeenten,
maar ook private partijen die samen met een gemeente een telecombedrijf exploiteren.
Op grond van de liberalisatierichtlijn mogen de lidstaten private partijen
niet belemmeren in hun vrijheid om elektronische communicatiediensten en netwerken
aan te bieden. Ik merk terzijde op dat een dergelijke bepaling, als die al
mogelijk en wenselijk zou zijn, zeker niet in hoofdstuk 5 thuishoort, want
dat gaat over de gedoogplicht bij de aanleg, opruiming en instandhouding van
kabels, niet over de vraag wie in Nederland elektronische communicatiediensten
en netwerken mag aanleggen. Het hoort naar mijn gevoelen ook helemaal niet
in de Telecommunicatiewet thuis, want zoals ik al aangaf, kan het in veel
sectoren gaan om het voorkomen van concurrentievervalsing bij
het verrichten van marktactiviteiten door overheden. Daarom wil het kabinet
een zo veel mogelijk generiek antwoord geven, geen antwoord dat specifiek
is voor een sector. Ik zou dit graag via de Mededingingswet willen regelen;
daarover hebben wij zojuist eigenlijk al gediscussieerd. Ik wil geen gefragmenteerde
regeling die in allerlei wetten te vinden is, ik wil graag een algemene regeling
voor alle marktactiviteiten van overheden, tenzij er dwingende redenen zijn
voor een specifieke regeling voor een sector. Maar in de toelichting van de
heer Aptroot heb ik zo'n argument niet gehoord.Ten slotte het amendement op stuk nr. 20, dat strekt tot het laten vervallen
van het tweede lid van artikel 5.8. Ik zou de Kamer ook de aanneming van dit
amendement willen ontraden, want er wordt met het wetsvoorstel recht gedaan
aan de praktijk dat grond, bestemd voor woningbouw, bouwrijp moet worden overgedragen.
Als de door mij voorgestelde wijziging niet wordt aangenomen, moet de gedoogplichtige,
veelal de gemeente, de kosten zelf dragen. Ik vind dit niet redelijk, omdat
de verplaatsing van kabels uiteindelijk nodig is voor woningbouw. Dan behoort
het beginsel "liggen om niet, verleggen om niet" te gelden. De regeling
die ik voorstel, houdt in dat de gedoogplichtige in een eerder stadium van
de bouw een verzoek om verplaatsing kan doen. Dit voorkomt onnodige vertraging
van de bouwwerkzaam­heden en zo worden de kosten van vertraging neergelegd
bij degene die deze kosten uiteindelijk ook behoort te dragen: de partij wier
kabels verplaatst moeten worden om woningbouw mogelijk te maken.De heer Aptroot (VVD):Wij verschillen er niet over van mening dat er bij woningbouw kabels verlegd
moeten worden of andere werkzaamheden moeten worden uitgevoerd. En als grond
bouwrijp moet worden opgeleverd, kunnen die werkzaamheden samenvallen met
de uitvoering van de plannen voor woningbouw. Maar in de praktijk komt het
voor dat er in de verkoopovereenkomst staat dat de grond bouwrijp moet worden
opgeleverd, maar dat de grond dan nog vijf of tien jaar braak blijft liggen.
Dan is het toch eigenlijk zonde om te moeten investeren in het verleggen van
kabels en leidingen? Daarom zou ik dit willen koppelen aan de werkzaamheden
die nodig zijn voor het oprichten van gebouwen. Daarover verschillen wij dus
niet van mening.Minister Brinkhorst:Misschien kunt u dit in tweede termijn nog wat nader toelichten, wellicht
kunnen wij er dan uitkomen.De heer Hessels (CDA):Voorzitter. De minister dank ik heel hartelijk voor de uitvoerige beantwoording
van al onze vragen. Dit is een juridisch complex geheel, waarbij wij ervoor
moeten zorgen dat wij niet de zorgvuldigheid en de rechten van rechtspersonen
uit het oog verliezen.Ik ben niet overtuigd door de argumenten van de minister. Het is niet
goed dat rechtspersonen die in eigen grond voor eigen rekening en gebruik
netwerken hebben aangelegd, door dit wetsvoorstel mogelijkerwijs van hun eigendom
worden ontdaan. De minister zegt in de nota naar aanleiding van het nader
verslag dat voorop moet worden gesteld dat artikel 155 van de overgangswet
niet bedoelt eigendomsverschuiving teweeg te brengen, doch een eind te maken
aan een naar huidig recht bestaande, uiterst onwenselijke onzekerheid. Hij
zegt ook dat de eindbeslissing over in wiens eigendom een net is, bij de rechter
ligt. In dat kader oordeelt mijn fractie dat het nu voorgestelde invoegen
van artikel 155 in de overgangswet niet nodig en ongewenst is. Dit is ingevoegd
in de tweede nota van wijziging, en wat ons betreft kan het daar ook weer
uit. Ik wil daarom samen met collega Van Dam een amendement indienen dat ertoe
strekt, artikel 2c, onderdeel b uit de wet te verwijderen.De heer Aptroot (VVD):Voorzitter. Ik ben het eens met de minister dat je niet naar sectorale
wetgeving moet gaan en dat wij heel veel dingen bij markt en overheid kunnen
regelen. Wat mij betreft gaat dat ook op voor de situaties waarin de overheid
marktverstorend bezig is. Dat soort marktverstoringen nemen wij dat net zo
hoog op, maar hier is wel iets sectorspecifieks aan de hand. De overheid heeft
hier namelijk de bevoegdheid om de private ondernemer toestemming te geven
voor het al of niet aanleggen van een kabel. Daarom hechten wij zo zwaar aan
een goede regeling hiervan. Het huidige artikel is niet afdoende. Als het
zo in de wet blijft staan, en er komt geen verbod voor gemeenten om te investeren
in dit soort netwerken, of er komt niet als second best een oplossing à
la de heer Van Dam, waarbij de provincie de bevoegdheden moet overnemen, hebben
wij grote problemen met deze wet. Wij willen dat echter niet, want in grote
lijnen zijn wij het met elkaar eens. Ik vraag de minister daarom te zoeken
naar een sectorspecifieke oplossing. Als bij markt en overheid blijkt dat
er een oplossing is die dit afdekt, kunnen wij het sectorspecifieke er altijd
nog uithalen, wat ik overigens niet zie gebeuren.De heer Van Dam (PvdA):De heer Aptroot heeft op dit punt het amendement op stuk nr. 19 ingediend.
Als dat zou worden aangenomen, komt in de wet te staan dat een onderneming
die eigendom is van een gemeente of waarin een gemeente zeggenschap heeft,
geen openbare elektronische communicatienetwerken voor openbare elektronische
communicatiediensten mag aanbieden. Dat zou de wettekst worden. Zou dat verbod
ook voor provincies moeten gelden?De heer Aptroot (VVD):Ja. Het aardige is echter dat die dat voornemen helemaal niet hebben.
Daar speelt dat probleem dus niet.De heer Van Dam (PvdA):Volgens mij zijn er provincies met aandelen in Essent. Zoals u weet is
Essent behalve een energiebedrijf ook een kabelbedrijf. De consequentie van
zo'n verbod, als het consequent wordt doorgetrokken en ook voor provincies
zou gelden, is dan ofwel dat de provincies hun aandelen Essent moet afstoten,
ofwel dat Essent zich terug zou moeten trekken uit de kabelmarkt. Welke van
de twee wilt u?De heer Aptroot (VVD):In principe vinden wij dat provincies niet moeten ondernemen, maar er
is op dit punt geen probleem, omdat de provincie niet de bevoegdheden heeft
om te bepalen of je mag graven, wanneer je mag graven en of er sprake is van
medegebruik. Je zou als liberaal dan ook kunnen zeggen – daar kijkt
u mij toch op aan – dat dat soort activiteiten niet door de overheid
zouden moeten worden gedaan als er private partijen zijn. Dat ben ik met u
eens. In dit geval heeft de overheid echter geen publiekrechtelijke taken
en bevoegdheden waarmee zij bepalend zijn voor het functioneren en de kosten
en de mogelijkheden van de bedrijven. Ik vind het dan ook niet nodig om dat
het nu te regelen. De gemeenten hebben hier bijzondere bevoegdheden en die
moeten dan ook bijzonder in de gaten worden gehouden.De heer Van Dam (PvdA):Dat is helder. Maar dat zou wel betekenen dat het onverstandig is om de
provincie die rol van de gemeenten over te laten nemen. Er zijn namelijk een
aantal provincies die er belang bij hebben die rol van de gemeenten over te
nemen.De heer Aptroot (VVD):Daar heeft u een punt. Die gedachte trek ik dan ook in, want dan krijgen
wij op dat punt een conflict. Daar had ik niet aan gedacht. U heeft gelijk:
wij moeten voorkomen dat privaatrechtelijke en publiekrechtelijke activiteiten
door elkaar gaan lopen, want dat is link. Dat kunnen wij het normale bedrijfsleven
ook niet aan doen.De heer Hessels (CDA):Daarmee hebben wij de provincies gehad en komen wij bij de gemeenten.
Ik borduur voort op het voorbeeld van de heer Van Dam. Er zijn ook veel gemeenten
die aandeelhouder zijn bij Essent of Nuon of Eneco. Geldt daar hetzelfde voor?
Dan kunnen wij dit amendement meteen schrappen.De heer Aptroot (VVD):Daar zou hetzelfde voor moeten gelden. Dan hebben zij een probleem en
dan moeten zij dat deel van het bedrijf misschien maar splitsen. Misschien
moet er een overgangsmaatregel komen en moet het amendement zo worden aangepast
dat in ieder geval alle nieuwe investeringen niet meer kunnen. Dan kunnen
wij de "Appingedammen" en "Amsterdammen" voorkomen. Daar
zit inderdaad nog een lastig draaipunt. Als wij elkaar echter kunnen vinden
in het feit dat de overheid als publiekrechtelijk persoon niet over privaatrechtelijke
partijen moet beslissen als zij zelf ook aan het ondernemen is en een concurrerend
privaatrechtelijk bedrijf is – ik zie u knikken – kunnen wij nog
naar de amendementen kijken en die zo aanpassen dat er geen overgangsproblemen
zullen zijn. De minister denkt vast ook mee, want die wil ook van dit probleem
af.De voorzitter:Er worden nu allerlei non-verbale signalen uitgewisseld.De heer Aptroot (VVD):Ik ga nu de amendementen langs. Ik ga nog even nadenken over het amendement
op stuk nr. 14 over inbreuk op het eigendomsrecht.De minister heeft gezegd dat het amendement op stuk nr. 15 overbodig is.
Het kan wel overbodig zijn, maar het schept wel duidelijkheid en het voorkomt
in veel gevallen dat een gang naar de rechter nodig is. Laten wij dat dus
toch maar doen.Over het amendement op stuk nr. 16 heb ik een vraag aan de minister. Ik
vind vier jaar wat kort en hij vindt tien jaar te lang. Hij heeft zelf ook
geschreven dat het allemaal vrij willekeurig is en dat het een soort handjeklap
is geweest. Ik wil graag weten waar voor hem de grens ligt, waar de investeringsbereidheid
maximaal is, maar er niet een grote inbreuk is op het eigendomsrecht.Het oordeel over het amendement op stuk nr. 17 laat de minister over aan
de Kamer. Daar verander ik niets aan.Met betrekking tot het amendement op stuk nr. 18 ben ik blij dat de minister
zegt dat hij er begrip voor heeft dat er tijd moet zijn om kabels te verleggen
voordat er iets kan worden geregeld. Hij is van mening dat het amendement
kan worden aangenomen als van de zestien weken twaalf weken wordt gemaakt.
Ik zal mijn amendement in die zin wijzigen. Er geldt dan vanaf het moment
dat er een plaats is gevonden, een termijn van twaalf weken. Dat lijkt mij
heel redelijk.Dan kom ik bij het amendement op stuk nr. 20. Ik denk dat de minister
het met mij eens is dat er verlegd moet worden als er woningbouw moet komen.
Wat vindt hij ervan dat vaak in het contract staat dat er bouwrijp moet worden
opgeleverd, waarna het jaren duurt alvorens er daadwerkelijk bouwplannen worden
ingediend en het vervolgens weer jaren duurt voordat er met de bouw wordt
begonnen. Ik zou die onredelijk lange tussenliggende periodes willen beperken.De heer Van Dam (PvdA):Voorzitter. In eerste termijn vroeg ik mij af in hoeverre een bepaling
in de wet redelijk is in situaties waarin de netwerkeigenaar gevraagd wordt
zijn kabels te verleggen, terwijl achteraf blijkt dat de werkzaamheden die
werden aangekondigd geen doorgang hebben gevonden. Ik heb daarover een amendement
ingediend. Daarin staat dat de aanbieder achteraf recht heeft op vergoeding
door de gedoogplichtige van de door hem gemaakte kosten als de werkzaamheden
niet hebben plaatsgevonden. Dat vind ik een kwestie van redelijkheid.Dan resteren de twee grotere kwesties. De eerste betreft de vraag in hoeverre
de gemeente een regisserende functie heeft ten aanzien van het aanleggen van
netwerken. Zoals ik vaker heb betoogd, kan netwerkconcurrentie alleen tot
stand komen wanneer maatregelen worden genomen waardoor graafkosten voor het
leggen van lege buizen gedeeld worden door aanbieders. Dat maakt dat de drempels
om in te stappen fors verlaagd kunnen worden. Ik heb een amendement ingediend
dat ertoe strekt, via algemene maatregel van bestuur aanvullende voorwaarden
te stellen aan de aanleg en vorm van aan te leggen kabelnetwerken. Daarmee
geef ik de minister het instrument in handen om die beleidslijn verder uit
te werken. Ik hoop dat de minister dat instrument wil gebruiken. Tot nu toe
word ik in dit opzicht echter niet gerustgesteld door de minister. Ik meen
dat de minister hiermee de sleutel in handen heeft voor de oplossing van het
vraagstuk of de netwerkmarkt daadwerkelijk concurrerend wordt of dat het tot
in lengte van jaren aanmodderen wordt met een netwerkmarkt die niet echt concurrerend
is.De andere kwestie betreft gemeenten – soms ook provincies –
die voornemens zijn om zelf in die markt te stappen door een bedrijf te financieren
voor het leggen van glasvezelkabels.De minister heeft gezegd dat wij het bij de behandeling van de wet markt
en overheid moeten regelen. Daar zit best wat in. Ik vind alleen dat hier
wel een erg specifieke ontwikkeling gaande is. Gemeenten ronden op dit
moment de plannen af. Zij treden bijna toe tot die markt. Er is dus sprake
van een heel andere situatie. Dit is iets anders dan het trouwen van mensen
of het organiseren van feestjes. Volgens mij is het dan ook verstandig om
in deze wet een aantal dingen te regelen om te voorkomen dat gemeenten de
markt te zeer verstoren.Dat kan op twee manieren. Ten eerste moet voorkomen worden dat gemeenten
die participeren in een marktpartij ook de regie in handen hebben. Ik heb
een amendement ingediend om die regietaak op dat moment over te dragen aan
de Opta tegen vergoeding van de door Opta te maken kosten. Ten tweede denk
ik dat het de beste remedie is als Opta die marktpartijen automatisch beschouwt
als partijen met een aanmerkelijke marktmacht. De consequentie daarvan is
dat Opta alle maatregelen neemt die horen bij een partij met een aanmerkelijke
marktmacht. Door de participatie van een overheid hebben die partijen effectief
een aanmerkelijke marktmacht, omdat zij in staat zijn anders te opereren dan
een gewone marktpartij. Volgens mij kan mijn amendement voorkomen dat gemeenten
die positie gebruiken om oneigenlijk te concurreren met marktpartijen. Het
zorgt ervoor dat zij zich aan de normale marktspelregels houden.De vergadering wordt van 12.22 uur tot 12.34 uur geschorst.Minister Brinkhorst:Mevrouw de voorzitter. Ik wil allereerst reageren op het amendement van
de heren Hessels en Van Dam op stuk nr. 21 dat ertoe strekt om onderdeel B
van artikel II.C te laten vervallen.De heer Hessels (CDA):Inmiddels is dit amendement mede ondertekend door de heer Aptroot.Minister Brinkhorst:Ik begrijp dat een meerderheid van de Kamer het wenselijk vindt om dat
onderdeel te laten vervallen. Ik zou het betreuren als dit amendement wordt
aangenomen, omdat het naar mijn gevoel om zeer uitzonderlijke situaties gaat.
Volgens mij zijn de heer Hessels en ik het daar op zichzelf wel over eens.
Hiermee wordt toch een stukje rechtsonzekerheid gecreëerd en dat is op
zichzelf al ongewenst. Als er aantoonbare schade is – dat is toch de
situatie waarover wij spreken – dat kan die via de rechter worden gecompenseerd.
De hoofdregel – waar de heer Hessels en ik het over eens zijn –
wordt daardoor niet geraakt. Ik heb dit uiteraard in nauw overleg met de collega
van Justitie opgesteld. Ik verklaar het amendement niet onaanvaardbaar, maar
ontraad wel aanvaarding ervan gezien het feit dat het alleen op zeer uitzonderlijke
situaties slaat.De heer Aptroot zei dat hij over zijn amendement op stuk nr. 14 nog zou
nadenken. Uit mijn antwoord zal wel gebleken zijn dat ik aanvaarding ervan
ontraad. Hij zei zijn tweede amendement (stuk nr. 15) te handhaven en vroeg
mij wat betreft zijn derde amendement, dat op stuk nr. 16, waar voor mij de
grens ligt. Ik vind vier jaar redelijk gezien de achtergrond die ik heb geschetst.
Bovendien is het partijen mogelijk om daarvan af te wijken. Ik ga geen onderhandelingen
voeren over de range tussen vier en tien jaar maar handhaaf mijn oordeel dat
tien jaar bepaald niet aanvaardbaar is en ook ongewenst is tegen de achtergrond
van het feit dat partijen zich hiermee kunnen verenigen en zij bovendien altijd
kunnen afwijken van die vier jaar.Wat betreft zijn amendement op stuk nr. 17 heb ik het oordeel aan de Kamer
overgelaten.Ik ben hem er erkentelijk voor dat hij de in zijn amendement op stuk nr.
18 vermelde zestien weken heeft veranderd in twaalf weken.Zijn amendement op stuk nr. 19 blijf ik in strijd vinden met het tweede
artikel van de liberalisatierichtlijn. Hij heeft daar in zijn tweede termijn
niet op gereageerd. Ik blijf dan ook aanvaarding van dit amendement ontraden.
De problematiek als zodanig kan overigens nog aan de orde komen bij het wetsvoorstel
Markt en overheid en de Mededingingswet.Wat zijn amendement op stuk nr. 20 betreft, blijft mijn uitgangspunt dat
er heel concrete plannen moeten zijn, bijvoorbeeld een ingediende aanvraag
voor een bouwvergunning. Daarin voorziet dit wetsvoorstel al. Tegen die achtergrond
vind ik dit amendement overbodig, maar ik trek daar geen messen over.De heer Van Dam stelt in zijn eerste amendement (stuk nr. 22) voor om
aan artikel I, onderdeel B, na de eerste volzin van het zevende lid van artikel
5.2 toe te voegen: "Bij of krachtens Algemene Maatregel van Bestuur kunnen
aanvullende voorwaarden worden gesteld aan de aanleg en vorm van aan te leggen
kabelnetwerken." Dit is een kanbepaling die de minister dus ruimte laat.
Ik heb er geen principiële bezwaren tegen en vind het amendement wel
aanvaardbaar, maar ik voeg daaraan wel toe dat de huidige Europese telecomrichtlijnen
bepaalde grenzen stellen. Er is dus geen sprake van een onbelemmerde ruimte,
maar tegen het signaal dat de heer Van Dam hiermee wil afgeven, heb ik geen
bezwaar. Ik laat het oordeel over dit amendement aan de Kamer over. Nogmaals,
ik heb er geen bezwaar tegen, maar gelet op wat ik hierover heb gezegd, neem
ik het niet zelf over.Het tweede amendement (stuk nr. 23) van de heer Van Dam vind ik niet onredelijk.
Hij vindt het wenselijk dat gedoogplichtigen de kosten dragen van de verplaatsing
van kabels als gevolg van werkzaamheden of het realiseren van gebouwen als
die werkzaamheden toch niet worden uitgevoerd. Een compensatie achteraf voor
onnodig gemaakte kosten voor de aanbieder, vind ik redelijk. Daarom neem ik
dit amendement over.Het derde amendement van de heer Van Dam (stuk nr. 24) heeft betrekking
op de aanmerkelijke marktmacht. Het begrip aanmerkelijke marktmacht is zeer
strikt gereguleerd in de Europese mededingingswetgeving. Ik vind het dus ongewenst
om dit element nu in te voegen in de voorliggende wetgeving. Ik sta open voor
een algemene discussie naar aanleiding van de wetgeving voor markt en overheid,
maar door nu onverhoeds dit element in het wetsvoorstel in te brengen, ontstaat
de mogelijkheid van strijdigheid met de Europese mededingingswetgeving. Daarom
ontraad ik de aanneming van dit amendement.Het vierde amendement van de heer Van Dam (stuk nr. 25) beoogt de rol
van de gemeenten over te dragen aan de Opta. Ik vind het ongewenst om medebewindstaken
van de gemeenten over te dragen aan de Opta. De Opta zou dan rekening moeten
houden met de lokale openbare orde, de doorstroming van het verkeer, de bereikbaarheid
van hulpdiensten, de intocht van Sinterklaas, enzovoorts. Ik denk dat de organisatie
daar niet op is toegesneden en ik ontraadt daarom de aanneming
van dit amendement.De heer Van Dam (PvdA):Ik ben blij dat de minister mijn amendement op stuk nr. 23) overneemt.Ik heb begrip voor de opmerking van de minister dat de Opta zich doorgaans
niet bezighoudt met de doorstroming van het verkeer, de intocht van Sinterklaas,
enzovoorts. Ik vind dan wel dat hij met een alternatief moet komen, want zowel
de heer Aptroot als ik hebben gezegd dat wij artikel 5.15 zoals het nu is
geformuleerd, onvoldoende vinden. Wij zijn ingegaan op het feit dat overheveling
naar de provincies ook niet altijd een oplossing biedt. De minister zegt nu
dat overheveling naar de Opta ook de nodige bezwaren oplevert, maar toch lijkt
dit tot nu toe de minst bezwaarlijke route. Misschien heeft de minister een
beter alternatief?Minister Brinkhorst:Ik kan nu niet zo maar een wijziging uit een hoge hoed toveren. De regeling
in artikel 5.15 is op zich redelijk. De heren Aptroot en Van Dam hebben geen
redelijk alternatief geboden. Ik ben bereid hierover na te denken, maar de
Kamer kan niet verwachten dat ik het wetsvoorstel wijzig als zij geen amendementen
indient die in mijn ogen redelijk zijn. Het amendement van de heer Van Dam
vind ik pertinent ongewenst. Als de Kamer ervoor kiest om op een later moment
nog een derde termijn te houden, sta ik daar natuurlijk voor open. Ik zou
echter het liefst willen dat wij dit wetsvoorstel nu afhandelen. Ik heb immers
op alle amendementen gereageerd. De resterende problematiek kunnen wij het
beste behandelen in het kader van de Mededingingswet.De heer Aptroot (VVD):U weet dat wij niet volgende week, maar de week daarop willen stemmen.
Dat stelt ons namelijk in de gelegenheid om nog eens kritisch naar de amendementen
te kijken. Wij zullen het probleem met de gemeenten – moeten wij het
publiek- of privaatrechtelijke regelen? – wel moeten oplossen. U verwerpt
het amendement van de heer Van Dam overigens zo stellig dat ik haast ga denken
dat u de voorkeur geeft aan mijn oplossing. Ook die oplossing is echter niet
helemaal sluitend, want de bestaande investeringen zullen dan moeten worden
uitgezonderd van het verbod. Het probleem moet wel opgelost worden, want als
dat niet gebeurt, zal ik mijn fractie de vraag moeten voorleggen of wij het
wetsvoorstel nog wel willen steunen. Ik zou dat betreuren, want op alle andere
punten moeten hoogstens nog enkele details worden opgelost.De voorzitter:Het amendement-Van Dam (stuk nr. 23) is overgenomen en is vanaf nu onderdeel
van het wetsvoorstel.Minister Brinkhorst:Voorzitter. Ik doe een voorstel en wel om met de drie woordvoerders in
overleg te treden over de vraag of specificatie van artikel 5.15 mogelijk
is. Daardoor kan een derde termijn worden voorkomen. Bovendien kunnen wij
dan volgende week of de week daarna over het wetsvoorstel stemmen. Ik doe
dit voorstel ook, omdat de Kamer het wetsvoorstel verder wel steunt en ik
het bovendien zou betreuren als een van de regeringspartijen vanwege dit punt
haar steun aan het wetsvoorstel onthoudt.De voorzitter:Ik zie dat de woordvoerders met uw voorstel instemmen. Wij zullen de komende
week dan ook gebruiken om te bezien of de tekst van artikel 5.15 kan worden
gewijzigd. De Kamer bepaalt verder natuurlijk zelf wanneer het wetsvoorstel
ter stemming wordt gebracht.Wij zullen volgende week niet stemmen over het wetsvoorstel, maar wellicht
wel de week daarop.De algemene beraadslaging wordt gesloten.De vergadering wordt van 12.45 uur tot 14.30 uur geschorst.Voorzitter: Kraneveldt 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/h-tk-20052006-4405-4421.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl