Behandeling van de brief van de minister van Economische Zaken inzake Borssele (16226, nr. 26)
Staten-Generaal — Handelingen 
Datum: 2014-07-12 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Inhoudsopgave
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Handeling 1994-1995, pag. 2590-2610

 
 
 

Handeling

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Vergadernummer
Datum vergadering

20-12-1994

Tweede Kamer der Staten-Generaal

1994-1995

nr. 37, pagina 2590-2610

20-12-1994

 

 

 
 
 Toon meer van: Inhoudsopgave
 
 

 
 
 Er is geen inhoudsopgave aanwezig.
 
 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties over kamerdossier

Kamerdossier 16226Toon publicaties die dit dossier behandelen

 
 
 Publicaties in vergadering

het mondelinge vragenuur, overeenkomstig artikel 136 van het Reglement van orde.Pagina 2573-2575
de stemmingen over twee moties, ingediend bij de behandeling van de begroting van Justitie, te weten:de motie-Koekkoek over de afdoening van vóór 1 januari 1994 ingediende asielverzoeken (23900-VI, nr. 8);de motie-Van Oven c.s. over overbelasting van de sectoren bestuursrecht van de arrondissementsrechtbanken (23900-VI, nr. 9).Pagina 2582-2582
Vragen van het lid Rosenmöller aan de minister van Economische Zaken, over diens uitlatingen met betrekking tot het basisinkomen.Pagina 2575-2579
Regeling van werkzaamhedenPagina 2571-2573
de stemmingen over twee moties, ingediend bij de interpellatie-Schutte over kansspelautomaten, te weten:de motie-Schutte over een beleidsnota inzake kansspelen (24032, nr. 1);de motie-Smits over een wettelijke basis voor het plaatsingsbeleid van kansspelautomaten (24032, nr. 2).Pagina 2582-2582
de voortzetting van de behandeling van:het wetsvoorstel Gemeentelijke herindeling in het samenwerkingsgebied 's-Hertogenbosch (23712), en van:de motie-Verhagen over naleving van de uitgangspunten bij gemeentelijke herindeling (23712, nr. 26);de motie-Verhagen over waarborging van de belangen van de randgemeenten (23712, nr. 27);de motie-Remkes c.s. over door het provinciaal bestuur uit te voeren grenscorrecties (23712, nr. 28).Pagina 2583-2588
Behandeling van wetsvoorstel Wijziging van hoofdstuk XII (Ministerie van Verkeer en Waterstaat) van de begroting van de uitgaven en de ontvangsten voor het jaar 1994 (wijziging samenhangende met de Najaarsnota) (24011)Pagina 2624-2632
Voortzetting van de behandeling van het wetsvoorstel Vaststelling van de begroting van de uitgaven en de ontvangsten van het ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport (XVI) voor het jaar 1995 (23900-XVI); het wetsvoorstel Wijziging van hoofdstuk XVI (Ministerie van Welzijn, Volksgezondheid en Cultuur) van de begroting van de uitgaven en de ontvangsten voor het jaar 1993 (Slotwet, rekening) (23846)Pagina 2589-2590
Voortzetting van de behandeling van het wetsvoorstel Wijziging van hoofdstuk XVI (Ministerie van Welzijn, Volksgezondheid en Cultuur) van de begroting van de uitgaven en de ontvangsten voor het jaar 1994 (wijziging samenhangende met de Najaarsnota) (24014)Pagina 2588-2589
Behandeling van de brief van de minister van Buitenlandse Zaken over de voorgenomen visumverlening aan de heer H.J.C. Princen (23268 nr. 2)Pagina 2610-2622
Lijst van ingekomen stukken, met de door de voorzitter ter zake gedane voorstellen (20 december 1994)Pagina 2632-2634
de stemmingen in verband met het wetsvoorstel Vaststelling van de begroting van de uitgaven en de ontvangsten van het Ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid (XV) voor het jaar 1995 (23900-XV)Pagina 2579-2580
de behandeling van:het wetsvoorstel Wijziging van de Wet uitkeringen burger-oorlogsslachtoffers 1940-1945 (geweld tegen derden) (23654).Pagina 2622-2624
presentiePagina 2569-2570
de stemmingen over vijf moties, ingediend bij de plenaire behandeling van de politiebegroting, te weten:de motie-Dijksman c.s over versterking van de inzet van politiemensen op straat (23900-VII en -VI, nr. 18);de motie-Van der Heijden over verhoging van de extra normvergoeding (23900-VII en -VI, nr. 19);de motie-Van der Heijden over met voorrang toewijzen van extra personeel (23900-VII en -VI, nr. 20);de motie-Korthals c.s. over het aantal vrouwen in actieve dienst (23900-VII en -VI, nr. 21);dePagina 2581-2581
Stemming over een motie, ingediend bij de behandeling van de brieven over gasopslag in Langelo, te weten:de motie-M.B. Vos/Poppe over het afzien van een aanwijzing aan de provincie Drenthe (23819, nr. 7)Pagina 2582-2583
Stemmingen in verband met het wetsvoorstel Wijziging van hoofdstuk XV (Ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid) van de begroting van de uitgaven en de ontvangsten voor het jaar 1993 (Slotwet; rekening) (23838).Pagina 2580-2580
Behandeling van het wetsvoorstel Wijziging van hoofdstuk XV (Ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid) van de begroting van de uitgaven en de ontvangsten voor het jaar 1994 (wijziging samenhangende met de Najaarsnota) (24013)Pagina 2583-2583
Behandeling van de brief van de minister van Economische Zaken inzake Borssele (16226, nr. 26)Pagina 2590-2610
Stemmingen in verband met het wetsvoorstel Vaststelling van de begroting van de uitgaven en de ontvangsten van het Ministerie van Justitie (VI) voor het jaar 1995 (23900-VI).Pagina 2581-2582
de stemmingen over vijftien moties, ingediend bij de behandeling van de begroting van Sociale Zaken en Werkgelegenheid, te weten:de motie-Biesheuvel c.s. over de voorgenomen invoering van een extra partnertoets in de AOW (23900-XV, nr. 19);de motie-Biesheuvel/Rosenmöller over het voornemen bovenwettelijke afspraken niet algemeen verbindend te verklaren (23900-XV, nr. 20);de motie-Biesheuvel over de malusregeling (23900-XV, nr. 21);de motie-Biesheuvel over overleg met de geledingen van dePagina 2580-2581
Stemmingen in verband met het wetsvoorstel Wijziging van de begroting van de uitgaven en de ontvangsten van het Fonds economische structuurversterking voor het jaar 1994 (wijziging samenhangende met de Najaarsnota) (24018) en over: de motie-Rabbae over het Fonds economische structuurversterking (24000, nr. 3)Pagina 2583-2583

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 107 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 

 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Aan de orde is de behandeling van: 
 
 de brief van de minister
van Economische Zaken inzake Borssele (16226, nr. 26).
 
 
 
 
 
 De beraadslaging wordt geopend.
 
 
 
 
 De voorzitter:
 
 De brief is nog niet gedrukt, maar wel bij allen bekend.
 
 
 
 
 
 Mevrouw Vos (GroenLinks):
 
 Mijnheer de voorzitter! Wij hebben een brief van de minister gekregen.
Daaruit is duidelijk geworden dat de minister heeft gekozen voor het moderniseren
en sluiten van de centrale in 2004. Naar de letter heeft hij hiermee uitvoering
gegeven aan de uitspraak van de Kamer. Het mag echter duidelijk zijn dat hiermee
geen recht is gedaan aan de bedoeling van de indiener van de motie. Ik heb
binnen en buiten deze Kamer steeds duidelijk gemaakt dat de motie niets anders
beoogde dan op korte termijn tot sluiting van de kerncentrale te komen. Dat
was immers in lijn met het verhaal van zowel de minister als de SEP. Geen
levensduurverlenging betekent dat rendabele modernisering onmogelijk is. Als
er geen modernisering plaatsvindt, moet Borssele uiterlijk 1 januari 1998
sluiten.
 
 De inzet van de minister in de gesprekken met de sector na de kameruitspraak
dat bedrijfstijdverlenging niet gewenst is, was dan ook om te komen tot een
goedkopere modernisering, waardoor deze toch rendabel zou kunnen zijn bij
sluiting in 2004. De minister is tot de slotsom gekomen dat dat niet kan.
Goedkope modernisering is niet mogelijk. Dat is ook niet verbazingwekkend,
want als dat wel zo zou zijn, zou de minister eerder volstrekt gefaald hebben
bij zijn beoordeling van de moderniseringsplannen.
 
 De oplossing die de minister nu heeft gevonden, is wel moderniseren en
toch sluiten in 2004. Dat betekent dus een financieel gat. Hoe groot dat gat
is, maakt de minister niet duidelijk. Hij schrijft dat hij een deel voor zijn
rekening neemt en draagt in 2004 70 mln. bij. Dat laat de vraag onbeantwoord,
welk bedrag er in 2004 totaal nog resteert aan niet afgeschreven investeringen.
Dat is een zeer relevante vraag voor de beoordeling van de deal van de minister
met de sector. De Kamer moet toch op z'n minst helder voor ogen hebben hoeveel
geld erbij moet om Borssele open te kunnen houden. Of dit geld nu van de EZ-begroting
of uit de SEP-middelen komt, doet weinig ter zake. Uiteindelijk gaat het in
alle gevallen om geld dat door de gemeenschap wordt opgebracht.
 
 Graag zou ik dus helderheid hebben over de vraag, welk bedrag er in 2004
totaal nog resteert aan niet afgeschreven investeringen. Ik heb alvast een
eigen optelsommetje gemaakt. het bedrag van 70 mln. wordt als voorschot verstrekt
in de vorm van een renteloze lening. Dat betekent dat de gederfde rente op
deze lening uit het Egalisatiefonds er nog bij opgeteld moet worden. In tien
jaar zal dat gederfde bedrag zich ruwweg verdubbelen. Ik zit dan totaal op
140 mln. en daarbij moet dan nog het aandeel van de sector in de niet afgeschreven
investeringen worden opgeteld. Ik ben uiteraard geen financieel expert. Ik
zou daar graag ook een toelichting van de minister op willen hebben. Die informatie
lijkt mij van groot belang om in deze zaak een helder oordeel te vellen.
 
 Hoe dan ook trek ik de conclusie dat er een zeer fors bedrag op tafel
moet worden gelegd om Borssele dan toch maar tot 2004 open te houden. Ik vind
dat een absurde zaak. Er bestaat immers een overcapaciteit aan produktievermogen,
waardoor het vermogen van Borssele zonder meer gemist kan worden. Toch wordt
er gemoderniseerd tegen hoge kosten. Nu dat financieel niet uitkomt, past
de minister, volgens mijn berekening, 140 mln bij. Ook de sector voegt daar
nog een onbekend bedrag aan toe. Staat dit de minister nu voor ogen bij een
doelmatige, efficiënte en maatschappelijk verantwoorde elektriciteitsvoorziening?
 
 Een tweede punt is dat het voornemen haaks staat op de eis die de Elektriciteitswet
stelt, namelijk elektriciteit produceren tegen zo laag mogelijke kosten op
een maatschappelijk verantwoorde wijze. Kan de minister eens uitleggen hoe
hij zijn voorstel kan rijmen met deze eis conform de Elektriciteitswet? Kunnen
ook de coalitiefracties die het voorstel steunen, dat uitleggen? Ik overweeg
op dit punt in tweede termijn een motie in te dienen.
 
 Voorts is het opmerkelijk dat de minister hier kortgeleden nog met verve
een bezuiniging van 180 mln. op subsidies voor duurzame energie en energiebesparing
verdedigt, terwijl hij nu plotseling die 140 mln. tevoorschijn weet te toveren
om een niet rendabele centrale in bedrijf te houden. Dat is zuur en niet geloofwaardig.
Datzelfde geldt voor de Partij van de Arbeid en D66, die eerder met deze bezuiniging
op energiesubsidies instemden en nu die heel dure financiering op de koop
toe nemen voor het lijmen van een politieke breuk. Het geld wordt uit het
Egalisatiefonds gehaald, de rekening wordt doorgeschoven naar 2004 en dan
moet het alsnog uit de EZ-begroting komen. Dat zou nog eventueel te billijken
zijn als het geïnvesteerd zou worden in een duurzame toekomstige energievoorziening.
Dan zou je het misschien nog kunnen billijken dat een deel van de
rekening nu bij toekomstige kabinetten neer wordt gelegd.
 
 Voorzitter! Ik sluit af. Dit voorstel van de minister is niet anders dan
een politieke uitweg. Alleen kost dat voorstel Nederland wel een heel fors
bedrag. Ik hoor graag hoe de fracties die de minister hierbij steunen, dit
kunnen billijken. Verder vraag ik de Partij van de Arbeid hoe het mogelijk
is dat ook zij dit dure compromis omarmt. Zij was toch ook voor sluiting op
korte termijn? Blijkbaar is kort en 2004 hetzelfde voor de Partij van de Arbeid.
De hoeveelheid geld die daarbij op tafel moet worden gelegd, is blijkbaar
niet van belang.
 
 
 
 
 
 De heer Van Middelkoop (GPV):
 
 Voorzitter! In de vorige debatten over de kerncentrale Borssele heeft
mijn fractie de minister gesteund in zijn streven, consistent en bestuurlijk
betrouwbaar te zijn, geheel in de lijn die zijn voorganger minister Andriessen
had gekozen. Die steun kreeg hij overigens niet alleen van mijn fractie, maar
bijvoorbeeld ook van de fracties van het CDA, de VVD en de SGP.
 
 Ik heb in die debatten niet de indruk gekregen dat de minister met die
steun verlegen was, integendeel. Juist daarom was het voor mij teleurstellend
om de brief van de minister te lezen, waarin hij het pad der consistentie
verlatend uitvoering heeft menen te moeten geven aan de motie van mevrouw
Vos. Natuurlijk, voor mevrouw Vos hoeft de minister niet meer bang te zijn.
Hij heeft zich immers een letterknecht van haar motie betoond. Een verdienste
is het evenwel niet.
 
 Het was immers precies het soort motie waarvan eerder de heren Bolkestein
en Remkes terecht hadden gezegd, dat de minister die maar naast zich neer
moest leggen. Als hij dat had gedaan, had hij in elk geval bij mijn fractie
en vermoedelijk niet alleen daar het krediet verworven dat hij nu dreigt te
verspelen. Aan de technische veiligheid van de kerncentrale Borssele mankeert
weliswaar weinig, maar het vermogen van deze centrale om politieke schade
toe te brengen blijft onveranderlijk groot. Dat is jammer, zeker omdat het
vermeden had kunnen worden.
 
 Blijkens zijn brief vindt het minister het nu ineens niet meer nodig dat
Borssele in de jaren 2004 tot 2007 een rol speelt in de elektriciteitsvoorziening.
Als dat waar is, waarom heeft de minister dat niet met zoveel woorden eerder
gezegd? Tijdens het algemeen overleg van 7 november zei de minister, dat volgens
de ramingen in het jaar 2003 de overcapaciteit aan elektriciteitsproduktie
zal zijn verdwenen en dat precies op dat moment er vrij veel centraal vermogen
wegvalt. Terecht voegde hij eraan toe, dat een bedrijfstijdverlenging van
Borssele tot 2007 daar heel goed bij past. Waarom horen wij nu het tegenovergestelde
verhaal? Dat de minister het idee had gekregen, dat hij politiek in een klempositie
terecht was gekomen, kan ik begrijpen, maar niet dat daardoor de ramingen
opeens in een tegenovergesteld daglicht zouden komen te staan. Hij heeft dus
wat uit te leggen.
 
 Dat geldt ook voor de hernieuwde toetsing van de minister van het gewraakte
onderdeel van het Elektriciteitsplan aan de Elektriciteitswet 1989. Ik betwist,
dat de beslissing die de minister nu heeft genomen, mede gebaseerd kan worden
op een bepaling van artikel 16 van die wet, namelijk dat goedkeuring kan worden
onthouden indien het belang van een goede elektriciteitsvoorziening mede gelet
op het belang van een goede energievoorziening in het algemeen dit noodzakelijk
maakt. Kan hij uitleggen waarom het belang van een goede elektriciteitsvoorziening
hem naar zijn huidige opvatting de mogelijkheid biedt thans geen toestemming
te geven voor de bedrijfsduurverlenging? Ik meen, dat de minister op deze
wijze geen beroep kan doen op zijn bevoegdheden neergelegd in de Elektriciteitswet.
Als hij van de desbetreffende bepaling zo'n extensief gebruik maakt, dan eigent
hij zich in feite de bevoegdheid toe om in voorkomende gevallen zelf het Elektriciteitsplan
geheel in te vullen. Dat is evenwel nooit de bedoeling van de wetgever geweest.
De bepaling staat erin om de minister een toetsingsmogelijkheid te geven voor
een goede elektriciteitsvoorziening, niet meer en niet minder. Ik zou dan
ook liever hebben gehad, wanneer de minister had volstaan met het afkopen
van het ongenoegen van een meerderheid van de Kamer, maar dan zonder een onverantwoord
oprekken van een wettelijke bepaling. Als wij deze redenering goedkeuren,
dan mag hij – of eventueel een opvolger van hem – in de toekomst
veel meer dan destijds bij het opstellen van de wet ooit is beoogd.
 
 Voorzitter! Ik wil er geen gewoonte van maken, maar in dit geval hoop
ik echt, dat bijvoorbeeld een belanghebbende met het oog op de toekomst een
beroepschrift tegen deze verkeerd gemotiveerde beslissing zal indienen bij
het College van beroep voor het bedrijfsleven.
 
 De SEP krijgt een tegemoetkoming van 70 mln. en zal daarmee wel tevreden
zijn. Had dit bedrag nu echt niet beter besteed kunnen worden, is een voor
de hand liggende vraag, bijvoorbeeld voor onderzoek naar de alternatieve energiebronnen.
Hoe is overigens het niveau van dat bedrag tot stand gekomen? Heeft de minister
eerst ingezet op bijvoorbeeld 40 mln., daarna 50 mln., 60 mln. om ten slotte
na paars te zijn aangelopen de heren van de SEP met 70 mln. pas tevreden te
stellen? De Zeeuwen zijn wel zuinig, maar natuurlijk niet gek. Is de minister
het met mij eens, dat de overheid gaat betalen voor de veiligheidseisen die
zij eerst zelf had gesteld? Is dit niet regelrecht in strijd met het beginsel
dat de veroorzaker betaalt? Volgens de heer Crone is de beslissing van de
minister het begin van het einde van kernenergie in Nederland, zo hoorde ik
hem voor het journaal. Is de minister het met die uitspraak eens? Ook het
verkiezingsprogramma van D66 lijkt voor een dergelijke uitspraak ruimte te
bieden.
 
 Voorzitter! Het mag duidelijk zijn, dat mijn fractie de hele gang van
zaken rond de kerncentrale Borssele en het uiteindelijk resultaat zeer teleurstellend
vindt. De kerncentrale mag in 2004 met de VUT, maar dat kost ons wel 70 mln.
Zie daar de discussie over kernenergie in Nederland. Het is nauwelijks nog
uit te leggen.
 
 
 
 
 
 De heer Crone (PvdA):
 
 Mijnheer de voorzitter! Het kabinet stelt voor, de kerncentrale Borssele
nu definitief in 2004 te sluiten, waarmee wordt afgezien van het oorspronkelijke
voornemen om de levensduur van de centrale te verlengen tot 2007. Mijn fractie
kan dit standpunt volgen, omdat nu voor het eerst in Nederland wordt besloten
dat in ons land geen plaats meer is voor kernstroomproduktie
met oude centrales. De discussie over nieuwe types centrales, inherent veilig
of hoe verder ook gedefinieerd, is natuurlijk een andere discussie, zo zeg
ik tegen mijn collega Van Middelkoop. Wij zijn echter blij dat daarmee een
eind komt aan de oude generatie kernstroomproduktie in Nederland. Zover waren
wij nog niet eerder gekomen.
 
 Onze oorspronkelijke inzet, de sluiting naar voren halen, is daarmee grotendeels
geslaagd, al kun je altijd twisten over het moment waarop. Ik kom daar uiteraard
zo op terug.
 
 
 
 
 
 De heer Van Middelkoop (GPV):
 
 Begrijp ik dat de heer Crone nu iets afdoet van zijn stellige bewering,
de vorige week in het journaal, dat deze beslissing het begin van het einde
van de kernenergie in Nederland is? Ik citeer hem daarmee echt letterlijk.
 
 
 
 
 
 De heer Crone (PvdA):
 
 Ik licht het hier wat uitvoeriger toe dan waarvoor ik toen de tijd kreeg.
Het gaat nu over een oud type kernenergie. Daar is het debat steeds over gegaan.
Wij willen er een eind aan maken. Wij hebben altijd gezegd dat de discussie
over nieuwe, inherent veilige centrales nog voluit gevoerd zal worden. Daar
loop ik nu niet op vooruit. Wij zien wel hoe dat afloopt.
 
 Je houdt nog een groot aantal problemen over van de centrale zelf, van
het kernafval enz. Dat probleem is te groot om er nu even over te debatteren.
Het staat los van de besluitvorming van vandaag.
 
 
 
 
 
 De heer Van Middelkoop (GPV):
 
 Mag ik het zo verstaan, dat u uw opmerking voor het journaal nu wat relativeert,
namelijk uitsluitend van toepassing verklaart op de huidige generatie kerncentrales?
Wilt u daarmee niet voor de toekomst elk gebruik van kernenergie in Nederland
afsnijden? Zo stellig heb ik uw uitspraak van toen echt wel begrepen.
 
 
 
 
 
 De heer Crone (PvdA):
 
 Laten wij nu debatteren over wat ik hier zeg. Dat is volstrekt helder.
Wij spreken nu over de kerncentrale Borssele. Wij hebben geen enkele behoefte
aan nieuwe kernenergie op korte termijn. Niemand zal dat hebben, want wij
hebben al overcapaciteit. Iedereen weet dat er nog niet eens inherent veilige
centrales op de tekentafel zijn, laat staan dat zij al zouden kunnen worden
ingevoerd. Ik hoef op de vraag niet te antwoorden, maar als de heer Van Middelkoop
dat liever hoort, zeg ik hem dat wij er geen enkele behoefte aan hebben.
 
 
 
 
 
 De heer Lansink (CDA):
 
 De heer Crone spreekt over het definitieve einde of het begin van het
einde van kernenergie in Nederland. Daartoe hoort natuurlijk ook de kernenergie
die wij invoeren uit centrales die vlakbij staan. Wanneer is een voorstel
van de Partij van de Arbeid te verwachten om de contracten open te breken?
Dat zou in het verlengde daarvan moeten liggen. Waarom spreekt hij daar niet
over? Dit is toch hypocrisie van de bovenste plank?
 
 
 
 
 
 De heer Crone (PvdA):
 
 Reeds in vorige periodes hebben wij voortdurend gezegd, dat wij de discussie
over duurzaam energiegebruik in Nederland willen blijven voeren. Daaronder
valt de discussie die de heer Lansink wil voeren. Die zal ik de volgende keer
niet uit de weg gaan.
 
 
 
 
 
 De heer Lansink (CDA):
 
 Nee, ik vroeg of van u voorstellen...
 
 
 
 
 
 De heer Crone (PvdA):
 
 Ik zeg u dat ik die discussie niet uit de weg zal gaan. Moet ik het nog
duidelijker zeggen?
 
 
 
 
 
 De heer Lansink (CDA):
 
 Wij kunnen altijd praten en discussiëren, tot na het jaar 2004, als
wij dat tenminste samen kunnen meemaken. Voor mij is dat natuurlijk twijfelachtig,
maar dat heeft met leeftijdsgrenzen te maken.
 
 
 
 
 
 De heer Van Middelkoop (GPV):
 
 Volhouden!
 
 
 
 
 
 De heer Lansink (CDA):
 
 De heer Crone is hypocriet als hij inkomende kernstroom van centrales
die vlakbij staan accepteert. Qua bouw en veiligheid moeten die ongeveer gelijk
en misschien zelfs minder gewaardeerd worden dan die in Borssele na modernisering.
 
 
 
 
 
 De heer Crone (PvdA):
 
 Ik vind het gebruik van dit soort woorden buitengewoon sterk. Ik heb in
alle voorgaande debatten over de kerncentrale Borssele en bij de behandeling
van het Elektriciteitsplan gezegd, dat onze inzet voortdurend is geweest om
onze energievoorziening zoveel mogelijk op een duurzame leest te schoeien.
Daarbij heb ik er voortdurend de nadruk op gelegd, dat wij in het debat open
zullen blijven staan voor en suggesties zullen blijven doen om af te komen
van kernstroom. Voor een deel is daarvoor een Europese aanpak nodig. De heer
Lansink heeft daar volkomen gelijk in. Wij zullen op het goede moment met
voorstellen komen.
 
 
 
 
 
 De heer Remkes (VVD):
 
 Dat is voor een deel geen Europese aanpak, want niets had de fractie van
de Partij van de Arbeid in de weg gestaan om bij de behandeling van het E-plan
het signaal te geven, dat geen import van kernstroom meer zou moeten plaatsvinden
in Nederland. Het is de vraag waarom de fractie van de Partij van de Arbeid
zich zo eenzijdig richt op de in Nederland opgewekte kernenergie en niet op
de andere component. Ik pleit daar niet voor, maar het zou wel zo consistent
zijn geweest.
 
 
 
 
 
 De heer Crone (PvdA):
 
 Ik begrijp echt niet zo goed waarom dit punt opeens zo sterk opkomt. Ik
kan alleen herhalen wat ik in alle debatten steeds heb gezegd. Wij zullen
dat voortdurend blijven inbrengen in de discussie over het Elektriciteitsplan.
Het is destijds door mij opgemerkt. Dat kan nog worden nagezien. Ik heb toen
geen concreet voorstel gedaan, maar wij voeren een discussie over een totaalpakket,
waarbij aan de orde komt hoeveel stroom wij nodig hebben, hoe snel voor vervangende
stroom kan worden gezorgd, enz. Voor de kerncentrale Borssele geldt natuurlijk
meer dan voor stroom die van elders komt, dat wij onze eigen verantwoordelijkheid
hebben, voor onze eigen afvalproblematiek enz. Die perspectieven heb ik ook
altijd aangegeven.
 
 
 
 
 
 De heer Lansink (CDA):
 
 Juist omdat wij spreken over een heel pakket, zou het in de rede hebben
gelegen dat u dit bij de behandeling van het Elektriciteitsplan, waarbij de
import een element is, naar voren had gebracht, in plaats van uw aandacht
hier eenzijdig te richten op de centrale Borssele, omdat die toevallig in
het verkiezingsprogramma voorkomt. Ik val de heer Remkes bij. Ik blijf het
een schijnhei lig beleid vinden. U kunt zich daar kennelijk
niet tegen verweren.
 
 
 
 
 
 De heer Crone (PvdA):
 
 Voorzitter! Een belangrijk argument voor het besluit om de centrale in
2004 te sluiten, is dat de investering ter vergroting van de veiligheid, het
modificatieprogramma van 473 mln., op 70 mln. na niet kan worden terugverdiend.
Onze oorspronkelijke reactie, die nog steeds verdedigbaar is, was dat de centrale
dan net zo goed versneld gesloten kan worden. Overigens moeten bij de kostenberekening
ook de kosten van de opslag van het afval en de bedrijfstijd betrokken worden.
Men gaat uit van een hoge schatting voor de bedrijfstijd, ondanks de modificatie.
In de huidige situatie kunnen wij kiezen tussen beknibbelen op het veiligheidsprogramma,
wat gelukkig niemand wil, wij zeker niet, en accepteren dat er een tekort
van 70 mln. ontstaat. Ik heb overigens de indruk dat er ook op dat bedrag
veel af te dingen is of dat er veel aan toe te voegen is, maar uit de brief
heb ik begrepen dat dit bedrag het resultaat van overleg is, een onderhandelingsresultaat.
Op zichzelf is dit niets bijzonders, het komt vaak voor dat milieu- en veiligheidseisen
tot verhoging van de prijs van het produkt leiden. Van deze hoofdregel zou
wat ons betreft niet afgeweken behoeven te worden, maar in dit geval heeft
de sector succesvol onderhandeld. Men heeft met het kabinet geregeld dat er
70 mln. uit een speciaal potje wordt gehaald, namelijk uit de voorziening
voor de egalisatie van tarieven, de VET. Overigens is dit potje er juist om
tariefschommelingen te vermijden en het bedrag van 70 mln. is natuurlijk niet
meer dan een minimale, waarschijnlijk nauwelijks waarneembare rimpeling in
de ontwikkeling van de elektriciteitstarieven. Als je het zo beziet, kun je
zeggen dat het geld uit het potje anti-rimpelcrème komt. Over de precieze
kosten is dus nog discussie mogelijk.
 
 Wij vinden dat het beeld van dit geheel in het politieke rumoer van verleden
week op twee manieren vertekend is. Er is opgemerkt dat er nu 70 mln. over
de balk wordt gesmeten. Dit lijkt mij onjuist, want dan kun je net zo goed
zeggen dat er 473 mln. over de balk wordt gegooid, want wij kiezen voluit
voor veiligheid, daar willen wij niet op beknibbelen. Veiligheidsvoorzieningen
hebben dus hun prijs, maar ook het argument dat de burger er bij verlenging
van de levensduur tenminste stroom voor terugkrijgt, is natuurlijk maar een
deel van het verhaal. Er zal immers in de periode van 2004 tot 2007 vervangende
stroom worden ingezet, wat je dan ook bij die kostenvergelijking zou moeten
betrekken.
 
 
 
 
 
 De heer Lansink (CDA):
 
 Wie heeft er voor een vertekening van het beeld gezorgd?
 
 
 
 
 
 De heer Crone (PvdA):
 
 Ik vond de uitspraak van collega Remkes over geld over de balk smijten
nogal overdone.
 
 
 
 
 
 De heer Lansink (CDA):
 
 U doet ook geen andere uitspraak?
 
 
 
 
 
 De heer Crone (PvdA):
 
 Ik had deze net op het oog.
 
 
 
 
 
 De heer Remkes (VVD):
 
 Voorzitter! Is de heer Crone het eens met mijn constatering dat het bij
een besluit tot verlenging van de levensduur tot 2007 geen 70 mln. zou hebben
gekost?
 
 
 
 
 
 De heer Crone (PvdA):
 
 Nee. Ik heb gezegd dat dit bedrag van 70 mln. een onderhandelingsresultaat
is, dus het zal wel nimmer duidelijk worden, hoeveel daarvan precies aan het
een of aan het ander toegerekend moet worden. Ik zal daarmee leren te leven,
want zo gaat het nu eenmaal met de interpretatie van cijfers. Ik heb al uitvoerig
aangetoond dat er meningsverschillen mogelijk zijn, bijvoorbeeld afhankelijk
van de inzet van vervangende stroom. Neem je de goedkoopste vorm van warmte-krachtkoppeling,
met grote centrales en maximaal inzetbaar, of een duurdere vorm? In het ene
geval is de prijs 5 cent, in het andere 7 of 8 cent. Een opmerking maken in
de zin van geld over de balk smijten is dus goedkoop, als er geen alternatieven
worden aangegeven. Bij inzet van de goedkoopste energie wordt wellicht dat
bedrag van 70 mln. terugverdiend, al zal het niet helemaal lukken. Maar als
wij auto's van een katalysator willen voorzien omdat het goed voor het milieu
is, gaan wij er toch ook niet van uit dat men dan automatisch een korting
op de benzineprijs krijgt? Wij stellen eisen op het gebied van milieu en veiligheid,
dat mag in andere gevallen toch ook geld kosten?
 
 
 
 
 
 De heer Remkes (VVD):
 
 Ik stel vast dat de heer Crone met mij erkent dat er nu 70 mln. door de
minister van Economische Zaken betaald wordt. Dat was bij het alternatief
niet nodig geweest. Daar gaat het om. Straks houd ik een bredere financiële
beschouwing. Er is namelijk wel iets meer over te zeggen dan alleen dit.
 
 
 
 
 De voorzitter:
 
 Daartoe krijgt u straks de gelegenheid.
 
 
 
 
 
 De heer Crone (PvdA):
 
 Ik onderschrijf niet de conclusie van de heer Remkes. Het is veel ingewikkelder
dan de overweging "was de centrale maar langer open, want dan hadden wij 70
mln. bespaard". Als de centrale langer open blijft, wordt er ook meer kernafval
geproduceerd dat tot in lengte van jaren letterlijk moet worden bewaakt, bewaard,
enzovoorts. Dat alles moet ook in het kostenplaatje opgenomen worden. Ik heb
nu niet de behoefte om dat zo gedetailleerd te doen als een aantal weken geleden
is gebeurd. Maar de redenering dat wij anders de 70 mln. op onze sloffen hadden
terugverdiend en dat dit nu niet lukt door een alternatieve inzet, is hooguit
ten dele waar.
 
 
 
 
 
 De heer Van der Vlies (SGP):
 
 Ik kan het billijken van een coalitiefractie dat die wat wil toegroeien
naar het kabinetsbesluit. Wij weten ook dat daarvoor wat massage of gymnastiek
nodig is. Maar de heer Crone moet het niet te gek maken. Hij heeft hier enkele
weken geleden gezegd dat de verlenging van de openstelling van de centrale
van 2004 naar 2007 om het verlies van 70 mln. of daaromtrent te voorkomen,
niet moet doorgaan. Hij heeft ook gezegd: daarom maar zo gauw mogelijk van
dat ding af. Dit was de kern van zijn betoog, hoewel ik het nu wat populariseer.
Nu zegt de heer Crone: modificeren is goed en het verlies nemen wij maar.
Ditzelfde verhaal had hij twee weken geleden echter ook kunnen houden.
 
 
 
 
 
 De heer Crone (PvdA):
 
 Ik zeg helemaal niet dat dit het enige of zelfs maar het best denkbare
besluit is. Ik tel echter mijn zegeningen. Een daarvan is dat ons standpunt
tot een versnelde sluiting van de centrale zou leiden. Dat geldt als wij het
hier alleen voor het zeggen hadden, maar gelukkig is dat niet
zo in een democratie. De kosten van een versnelde sluiting hingen af van de
alternatieven en het omgaan met de overcapaciteit. Daarover verschilden de
meningen. Ik heb toen vastgesteld dat de kosten ergens tussen de 0 en 180
mln. liggen. Het laatste bedrag had de sector berekend; ik kwam met mijn berekening
wat lager uit. Wij hebben die kosten voor onze rekening willen nemen; als
wij morgen de kans krijgen, doen wij dat weer.
 
 Maar bij politiek gaat het er ook om, het proces te volgen. Daarbij gaat
het om de vraag waar de verschillende partijen beginnen en hoe de maatschappelijke
discussie zich ontwikkelt. Welnu, tegen die achtergrond verdedig ik mijn huidige
standpunt. Dat houdt niet het ideaal in van enkele weken geleden, maar het
komt wel heel dicht bij wat wij steeds willen: geen verlenging van kernstroom
in Nederland. Heel duidelijk gezegd: er is nog nooit besloten dat de centrale
niet langer dan tot 2004 open mag blijven. Daar is ook een heel traject aan
voorafgegaan. De Kamer heeft nog geclaimd dat daarover pas beslist mag worden,
als de Kamer ter zake een uitspraak heeft gedaan. Ik herinner onder andere
aan de 2-minutendebatten in juni. Welnu, op dat traject hebben wij heel zuiver
gehandeld en op de goede momenten de discussie opengebroken. Wij hebben inderdaad
geconcludeerd dat de kerncentrale niet langer dan tot 2004 open blijft.
 
 
 
 
 
 De heer Van der Vlies (SGP):
 
 De heer Crone moet natuurlijk doorgaan met het tellen van zijn zegeningen.
Dat is op zichzelf een heel goede bezigheid. Maar hij moet niet het beeld
schetsen dat hij een kinderhand heeft die te gauw gevuld kan zijn. Hij heeft
hier zijn positie verdedigd met een keur van argumenten, waarmee ik het niet
in alle opzichten eens was, maar waarvan sommige mij wel aanspraken. Zijn
standpunt was: laten wij dat ding maar zo gauw mogelijk sluiten; dat is goed
voor alles en nog wat. Nu houdt hij een verhaal dat de centrale gemodificeerd
kan worden en tot 2004 open kan blijven; die 70 mln. zal geen weggesmeten
geld zijn.
 
 
 
 
 
 De heer Crone (PvdA):
 
 Ik heb uitentreuren uitgelegd dat dit niet onze voorkeur had. In die weken
heeft iedereen heel duidelijk het standpunt van de PvdA-fractie vernomen,
als wij die kans hebben. Ik begrijp dan ook niet dat men mij verwijt dat ik
mijn positie niet duidelijk heb gemaakt.
 
 Ik heb evengoed duidelijk gemaakt dat posities veranderen in de totale
politiek. Er is nu namelijk een optie die er een aantal weken geleden niet
was. Het is wel toeval dat de minister indertijd heeft gezegd: gesteld dat
het 70 mln. goedkoper kan. Nu blijkt dat bedrag ineens een andere betekenis
te krijgen. Dat is de toeval van het getal. Maar misschien kan de minister
hier nog iets over zeggen. Voor de rest is onze politieke positie volkomen
duidelijk vanaf de discussies in juni. Het is ook duidelijk dat wij niet ten
volle halen wat wij wensen. Tevens is duidelijk dat wij voor het eerst in
Nederland besluiten dat wij ophouden met dit type kernstroom. Ik mag toch
wel uitdragen dat dit een succes is? Iedereen mag nagaan hoe groot het succes
is: of het glas half vol dan wel half leeg is, dat laat ik graag aan anderen
over.
 
 
 
 
 
 Mevrouw Vos (GroenLinks):
 
 De heer Crone was er vorige week inderdaad als de kippen bij om te roepen
dat het allemaal prachtig was. Maar ik moet eerlijk zeggen dat ik zijn fractie
niet kan volgen. Ik wil hem dan ook aanspreken op zijn uitlating van zoëven
dat er op dit moment maar twee mogelijkheden zijn, namelijk open houden tot
2007, hetgeen zijn fractie niet wil, of de veiligheidseisen aantasten, en
dat wil zijn fractie ook niet. Kortom, zijn partij heeft het geld ervoor over
om de veiligheidseisen op peil te brengen. Maar hij heeft zelf in het debat,
zoals ook door collega Van der Vlies werd aangegeven, de andere optie aangegeven,
namelijk zo spoedig mogelijk sluiten. Waarom hoor ik hem die andere optie
niet meer ter tafel brengen?
 
 
 
 
 
 De heer Crone (PvdA):
 
 Ik heb nu vele malen, ook in antwoord op interrupties, gezegd dat die
optie geen politiek reële optie meer is. Ik sta hier niet om nog eens
uit te leggen wat ik al die weken en maanden vond, want dat is volstrekt duidelijk.
De motie die wij op dit punt zelf hebben ingediend en die helaas niet door
uw fractie werd ondertekend, heeft het niet gehaald. Ik zie geen enkele mogelijkheid
dat die motie, bij hernieuwd indienen, het nu wel zou halen. Ik dien haar
dus niet in, want daar heb ik geen behoefte aan. Ik kan wel vanaf de kant
roepen dat het allemaal nog mooier kan in de wereld, maar...
 
 
 
 
 
 Mevrouw Vos (GroenLinks):
 
 U staat niet aan de kant, uw partij zit nota bene in het kabinet! Van
een partij die een dergelijke glasheldere motie indient waarin twee opties
staan: òf de centrale wordt gemoderniseerd en open gehouden tot 2007,
òf de centrale wordt zo snel mogelijk gesloten, en die zich uitspreekt
voor die laatste optie, verwachten wij dat zij op z'n minst grote vraagtekens
plaatst bij de mogelijkheid die de minister heeft gevonden. Die mogelijkheid
komt er immers kortweg op neer dat de minister 70 mln. – volgens mij
wordt dat meer – gaat stoppen in het open houden en moderniseren van
de centrale? Daar gaat u nu zomaar mee in zee. Ik vind het een zeer vreemde
gang van zaken dat u zo snel door de bocht gaat.
 
 
 
 
 
 De heer Crone (PvdA):
 
 Voorzitter! Ik geloof niet dat wij snel door de bocht zijn gegaan. Het
debat is buitengewoon zorgvuldig geweest en het heeft alle aandacht gekregen.
Wij gaan niet door de bocht, maar wij constateren slechts dat je in een proces
van geven en nemen zit. Voor ons is dat niets nieuws. Wij kiezen liever voor
dit resultaat, dat dicht bij onze inzet ligt, namelijk geen verlenging van
de bedrijfsduur. Wij willen nog steeds de consequentie aanvaarden om, indien
dat mogelijk is, versneld te sluiten. Als daar evenwel geen meerderheid voor
te vinden is, zij het zo.
 
 Tot slot was ik ook nieuwsgierig, voorzitter, naar de zinsnede in de brief
van het kabinet waarover vorige week ook een discussie is geweest. Zou een
langere openstelling al dan niet in beeld kunnen komen wanneer dit kabinet
er niet meer is? Volgens mij is de brief helder. Daarin staat dat zowel de
vergunningverlener maar ook de sector zelf het definitief wil afmaken op 2004.
Ik wil het kabinet daaraan houden en ik krijg graag een verzekering van de
minister dat de zaak wordt dichtgetimmerd.
 
 Ik rond af, want de interrupties hebben een groot deel van mijn betoog
overbodig gemaakt. Ik denk dat het proces voor ons tot een
aanvaardbare oplossing heeft geleid die wij kunnen verdedigen en waarin inderdaad
sprake is van geven en nemen, ook voor de mensen die de kerncentrale langer
open hadden willen houden.
 
 
 
 
 
 De heer Van der Vlies (SGP):
 
 Mijnheer de voorzitter! Na ampele overwegingen heeft het kabinet uiteindelijk
de knoop doorgehakt en een beslissing genomen over Borssele. De kerncentrale
moet dicht in het jaar 2004, maar het modificatieprogramma gaat gewoon door.
Het Rijk zal de SEP schadeloos stellen voor 70 mln. Dat is kort gezegd het
compromis waarop het kabinet is uitgekomen.
 
 Voorzitter! De fractie van de SGP die de minister eerder steunde vanwege
de gevoerde steekhoudende argumenten, staat bepaald niet te juichen bij de
inhoud van dit kabinetsbesluit. De regering heeft getracht, uitvoering te
geven aan een motie waarvan bekend is dat daaraan in de Kamer ten minste drie
interpretaties werden meegegeven: 
 
 
 1. zo snel mogelijk sluiten;
 
 
 2. wel modificeren, maar sluiten in 2004;
 
 
 3. inhoudelijk
tegen deze motie met de uitleg van de indienster, maar er toch voor omdat
de Kamer zich niet wil binden aan een besluitvormingstraject over de inzetbaarheid
van kernenergie in de toekomst.
 
 
 
 Wie van de voorstemmers op de motie van mevrouw Vos kan nu echt tevreden
zijn met het bereikte resultaat? Zijn de voorstemmers nu echt van mening dat
het kabinet de motie naar hun zin uitvoert? De fractie van GroenLinks heeft
in elk geval niet haar zin gekregen. Mevrouw Vos heeft dat zojuist helder
verwoord. Borssele blijft tegen haar zin open tot 2004. D66 zal in zoverre
tevredengesteld kunnen zijn, dat de bedrijfsduur van Borssele niet wordt verlengd
tot het jaar 2007. Deze fractie kan hierdoor haar milieugezicht proberen te
redden. Ik bedoel dit op zichzelf niet denigrerend. Maar daar zit dan wel
een prijskaartje aan vast van ten minste zo'n 70 mln. Men kan nu eenmaal niet
voor een dubbeltje op de eerste rij zitten.
 
 Ook overigens door mij gewaardeerde collega's van de RPF-fractie willen
toch niet beweren, dat de inhoudelijke uitkomst van het Borssele-dossier hun
werkelijk in alle opzichten heeft kunnen tevredenstellen? Het is zeer spijtig
dat het zoveel geld moet gaan kosten. Maar de fracties die de motie hebben
gesteund, kunnen nu moeilijk anders meer dan erkennen dat zij met de oplossing
zullen zien te leven.
 
 Ik heb wel enkele expliciete vragen aan de minister. Graag hoor ik nader
door hem toegelicht hoe het kabinet tot zijn afweging is gekomen. De minister
heeft terstond na de stemming over de bewuste motie laten blijken dat hij
het nemen van zijn eigen verantwoordelijkheid niet zou schuwen. Ik vond dat
flink. Hij heeft er toen zelf ook op gewezen dat drie verschillende interpretaties
van de motie in omloop zijn.
 
 Ik moet zeggen dat de uitkomst van het kabinetsberaad mij toch wat heeft
verbaasd. En waarom? Uiteindelijk heeft het kabinet gekozen voor een optie
die het aanvankelijk en nogal resoluut van de hand wees. Het argument was
steeds dat verlenging van de levensduur tot 2007 absoluut noodzakelijk was
om de kosten van het modificatieprogramma eruit te kunnen halen. Het doorgaan
van de modificatie en verlenging van de bedrijfstijd zijn steeds gekoppeld
geweest. En die koppeling is nu losgelaten.
 
 Mijn tweede expliciete vraag is of het nu voor de minister echt als een
paal boven water staat dat de centrale werkelijk per 2004 sluit. Of houdt
hij het voor mogelijk dat later – ons scheiden van dat jaartal nog heel
wat jaren – opnieuw een discussie kan oplaaien om de bedrijfsduur alsnog
te verlengen? De economische levensduur kan dan ten einde zijn, de technische
levensduur wellicht niet. De centrale is immers gemodificeerd, staat er straks
weer keurig strak voor. Dan zou de verleiding groot kunnen zijn.
 
 70 mln. als een soort smartegeld voor de SEP is niet niets. Waar komt
die 70 mln. vandaan? Ik heb begrepen dat dat de inschatting is van de rendementsderving
over de jaren 2004 tot 2007. Daar krijgt de overheid en dus de samenleving
niets voor terug. Eigenlijk wordt hier een forse som geld over de balk gesmeten.
Is het kabinet door de knieën gegaan om de verhoudingen met de coalitiepartners
niet nog verder te belasten?
 
 
 
 
 
 De heer Crone (PvdA):
 
 Wij vragen toch zo vaak aan burgers en bedrijven om een bepaalde investering
te doen vanwege milieu- en veiligheidsdoelen. Van zo'n investering weten wij
ook wel eens van tevoren dat het niet in het kostenpatroon past. Maar dan
willen wij het toch. Dat is toch een betrekkelijk normale redenering? Ook
in dit geval is geen sprake van weggegooid geld. Die centrale wordt veiliger.
Wij kunnen ook wel zeggen dat wij die 473 mln. helemaal niet gaan uitgeven.
Dan wordt de stroom van Borssele nog goedkoper. Wil de heer Van der Vlies
eens op deze redenering reageren?
 
 
 
 
 
 De heer Van der Vlies (SGP):
 
 Wellicht heeft de heer Crone ergens een voorbeeld. Er is ter zake van
milieuwetgeving en dergelijke de laatste tijd heel veel gebeurd. Maar ik ken
heel veel discussies over het probleem dat weliswaar milieunormen worden gesteld
waaraan een prijskaartje hangt, maar waarbij de ondernemer dan in vrijheid
bepaalt of hij die investering wel of niet aangaat. En als hij die investering
aangaat, gaat het om een overigens in de tijd ongelimiteerd kunnen ondernemen,
dan wel voor de duur die hij overigens voor zijn investering voorzag. Maar
die situatie verschilt van de situatie in Borssele.
 
 
 
 
 
 De heer Crone (PvdA):
 
 Na de ramp in Tsjernobyl is toch steeds vanuit de Kamer gezegd dat de
centrale nog eens moest worden doorgelicht op veiligheidseisen. Daar is dit
pakket uitgekomen. Er is uitvoerig over gedebatteerd. Het kost 473 mln. Natuurlijk
mag dan de sector zeggen: als we de centrale langer open houden, verdienen
wij een deel van het geld terug. Wij weten sinds een week dat dat is afgemaakt
op 70 mln. Maar op zichzelf is dat voor ons geen reden om te zeggen: dan mag
het dus ook. Nee, wij zeggen zo vaak tegen sectoren dat het, als zij het niet
zelf kunnen betalen uit welke investeringen of opbrengsten dan ook, tot een
prijsstijging kan leiden. Denk maar aan de afvalstoffenheffing: wij vragen
de burgers toch ook een hoge bijdrage in de afvalstoffenheffing? Er zijn duizenden
voorbeelden te geven waarbij burgers of bedrijven wordt gevraagd om versneld
af te schrijven en nieuwe apparatuur te installeren vanwege milieuredenen.
Zij kunnen de vervroegde terugschrijving dan ook niet terughalen. Dat komt
zo vaak voor. Ik vind dat daar nu overdreven op wordt gereageerd.
 
 
 
 
 De voorzitter:
 
 Dat is duidelijk. Ik wijs de heren Remkes en Lansink erop dat zij hun
betoog in eerste termijn nog moeten voeren. Het woord is aan de heer Van der
Vlies.
 
 
 
 
 
 De heer Van der Vlies (SGP):
 
 Voorzitter! Er valt lang over te praten. De heer Crone heeft mij niet
overtuigd. Als ik door de overheid word gedwongen om in mijn oude auto een
katalysator in te bouwen, dan kan ik in vrijheid beslissen om de auto aan
de kant te zetten òf om de katalysator in te bouwen. Maar dan moet
ik wel het perspectief hebben dat ik nog een poosje kan rijden met dat ding.
Dat is eigenlijk het praktische dilemma hier.
 
 
 
 
 
 De heer Crone (PvdA):
 
 Daarom hebben wij er ook begrip voor dat het bedrag van 70 mln. niet automatisch
wordt verwerkt in de elektriciteitsprijs. Er is een intelligente oplossing
gevonden, waarbij deels betaling uit het potje van de overheid en natuurlijk
van de burgers plaatsvindt. Het maakt niet veel uit of de burgers via dat
potje of via een fractioneel hogere energieprijs betalen. Uiteindelijk betalen
de burgers natuurlijk zelf voor de veiligheidsvoorzieningen. Maar daarmee
is het nog geen weggegooid geld. Dat zijn van die grote woorden!
 
 
 
 
 De voorzitter:
 
 U valt in herhaling. Ik geef het woord aan de heer Van der Vlies, die
zijn betoog kan voortzetten.
 
 
 
 
 
 De heer Van der Vlies (SGP):
 
 En die bezig was zijn betoogje af te ronden, voorzitter.
 
 Borssele kan opgelucht ademhalen, in die zin dat de centrale nog tien
jaar open blijft. Ik heb het nu over de sociale aspecten, de onrust onder
het personeel etcetera. Maar de SGP-fractie heeft aan de parlementaire discussie
een vervelende nasmaak overgehouden, waarbij ik nogmaals herinner aan de aarzeling
die ook wij gedurende het debat wezenlijk hebben gehad over de deugdelijkheid
van de van diverse kanten overgelegde cijfers. De minister zal zich die cijfers
herinneren. Hij heeft ze ook verduidelijkt. Het verschil tussen 2004 en 2007
ging in dit huis slechts om drie stemmen. Ik constateer: het waren dure stemmen.
 
 
 
 
 
 De heer Remkes (VVD):
 
 Mijnheer de voorzitter! De VVD-fractie heeft de brief van de minister
met begrip maar toch met gemengde gevoelens gelezen. De ene kant van de medaille
is dat er nu duidelijkheid en zekerheid is ontstaan. Daar hebben alle betrokkenen
belang bij. De centrale blijft open tot 2004. Sluiting in 2004 komt aanmerkelijk
dichter bij het VVD-standpunt dan de indieners van de motie hebben beoogd.
Dat is vanuit ons standpunt bezien winst. Wij waarderen het zeer positief
dat de minister het niet daarheen heeft geleid dat de centrale al in 1996
wordt gesloten. En dat was toch de intentie van de indienster van de motie.
In verband met de te creëren rust in Borssele merk ik nog op dat anders
in het jaar 2004 de vergunning verlengd had moeten worden. Dat had dan onherroepelijk
een verlenging van de soap-opera betekend die wij hier de afgelopen paar weken
rond dit onderwerp hebben zien opvoeren. Deze elementen waarderen wij zeer
positief.
 
 De andere kant van de medaille is: 2004 is geen 2007, waarvoor de VVD-fractie
op bedrijfseconomische gronden een zeer nadrukkelijke voorkeur had. Wij constateren
dat er een motie-M.B. Vos ligt, aanvaard door een nipte parlementaire meerderheid.
Dat is ook voor de VVD-fractie een politiek gegeven. Wij hebben daarin te
berusten. De perspectieven om alsnog langs parlementaire weg voor 2007 te
realiseren, wordt door ons buitengewoon gering ingeschat. De kernvraag voor
de VVD-fractie is dan ook: hoe moeten wij de uitvoering van de motie-M.B.
Vos door het kabinet beoordelen? Ik heb er al iets over gezegd. Ik voeg daaraan
toe dat wij het in ieder geval waarderen dat de minister alle opties zorgvuldig
heeft overwogen.
 
 Er leven evenwel een aantal indringende vragen bij de VVD-fractie. In
het verleden hebben wij geconstateerd dat het kabinet bij dit onderwerp een
eigen verantwoordelijkheid heeft. De minister heeft tijdens het algemeen overleg
en ook in deze Kamer te kennen gegeven, voornemens te zijn het besluit van
zijn voorganger uit te voeren, dus te besluiten tot levensduurverlenging.
Verder heeft hij tijdens het algemeen overleg benadrukt dat er goede argumenten
moeten zijn om op het eerder genomen besluit terug te komen, onder de erkenning
dat in het kader van de Greenpeace-procedure een volledige heroverweging aan
de orde is, waarbij ook nieuwe beleidsinzichten een rol kunnen spelen. Ik
vraag de minister of sprake is van nieuwe beleidsinzichten en, zo ja, welke.
 
 De minister benadrukt in de brief dat nogmaals is getoetst aan het bepaalde
in artikel 16, lid 2, sub b, van de Elektriciteitswet. De desbetreffende bepalingen
zijn al geciteerd. De minister gebruikt vanuit die bepalingen twee motieven
om alsnog goedkeuring aan de bedrijfsduurverlenging te onthouden. Het eerste
is dat de periode van bedrijfsduurverlenging betrekkelijk ver verwijderd ligt.
Het is niet noodzakelijk dat de kerncentrale Borssele in de periode 2004-2007
een rol speelt in de elektriciteitsvoorziening; vervangende opties moeten
open blijven, aldus de minister. Is dit argument niet wat merkwaardig? In
de Elektriciteitswet is niet voor niets gekozen voor een systeem van voortschrijdende
tienjarige planning, juist ook om vanuit de criteria in de Elektriciteitswet
tot een integrale planning en afweging van opgesteld produktievermogen te
kunnen komen. Geldt exact hetzelfde argument niet voor de andere elektriciteitsplanbesluiten
voor die periode? Zijn de mogelijke alternatieven ook op hun consequenties,
bijvoorbeeld de financieel-economische, beoordeeld?
 
 Dat brengt mij op de financiële kant van de zaak. In feite kiest
het kabinet de lijn om het de elektriciteitssector via een vergoeding mogelijk
te maken het modificatieprogramma daadwerkelijk uit te voeren. Daarmee wordt
impliciet een besluit van de sector om tot sluiting te komen voorkomen. In
dat opzicht roept de brief van de minister nogal wat vragen op. Kan de minister
een toelichting geven op de post "voorziening egalisatie tarieven"? Uit het
jaarverslag van de SEP hebben wij begrepen dat deze post dient ter beperking
van toekomstige tariefsprongen. Is dit juist? Wat is de beschikkingsmacht
van de minister over dit bedrag? Wat heeft de huidige aanwending te maken
met het kennelijke doel: het beperken van toekomstige tariefsprongen? Is deze
besteding verantwoord, er gemakshalve van uitgaande dat dit
bedrag niet voor nop is geparkeerd?
 
 Wat is de ratio achter het bedrag van 70 mln.? Heeft dit te maken met
de keuze die indertijd is gemaakt? Bij het vergunningentraject is gekozen
voor de lange procedure. Ik meen dat het gaat om een termijn van anderhalf
jaar. De minister schrijft het redelijk te vinden, de sector een tegemoetkoming
toe te kennen, omdat in 2004 de kosten van de modificatie nog niet geheel
zijn afgeschreven. Hij wil de sector tegemoetkomen in een deel van deze niet
afgeschreven kosten. Om welk totaalbedrag gaat het door niet in twaalf jaar,
maar in negen jaar af te schrijven? Volgens onze schatting gaat het daarbij
niet om 70 mln. maar om ongeveer 140 mln. Daar zou dan nog eens de consequentie
van de kortere afschrijvingsduur van de huidige boekwaarde van Borssele bij
moeten worden opgeteld. Daarnaast kun je nog allerlei rekenexercities uithalen
inzake de Covra. Ook dat speelt naar onze opvatting een rol. Kortom, wij krijgen
graag een uitvoerige financiële motivering van de minister.
 
 
 
 
 
 Mevrouw Vos (GroenLinks):
 
 Ik wil de heer Remkes nog één vraag stellen. Hij heeft eerder
vrij helder gezegd dat hij vond dat de minister de motie naast zich neer moest
leggen. Nu heeft hij in feite gezegd dat hij heeft getoetst of de minister
de motie heeft uitgevoerd. Hij plaatst hier wel wat vraagtekens bij, maar
ik begrijp uit zijn betoog toch dat hij er nu mee instemt dat de minister
de motie uitvoert. Kan hij hier een toelichting op geven? Wat is er veranderd
in zijn opstelling? Eerst zei hij dat de minister de motie naast zich neer
moest leggen en nu zegt hij dat hij getoetst heeft of de minister de motie
heeft uitgevoerd.
 
 
 
 
 
 De heer Remkes (VVD):
 
 Voorzitter! Ik blijf bij mijn oude stellingname: de voorkeur van de VVD-fractie
zou zijn geweest een brief van het kabinet met de mededeling dat de centrale
open zou moeten blijven tot 2007. Wij constateren dat het kabinet een andere
keuze heeft gedaan. Ik heb gezegd dat wij geen mogelijkheden zien om daar
parlementair nog verandering in te brengen. Tegelijkertijd heb ik gezegd dat
wij, kijkend naar de positie van de minister, op zichzelf begrip hebben voor
de keuze, zoals die door het kabinet is gemaakt.
 
 
 
 
 
 Mevrouw Vos (GroenLinks):
 
 U zegt nu dat u begrip hebt voor de positie van de minister. U legt echter
nogal wat financiële vraagtekens op tafel. Dit gekoppeld aan uw eerdere
uitspraak dat de minister de motie naast zich neer moest leggen, begrijp ik
toch niet goed hoe u tot deze conclusie komt.
 
 
 
 
 
 De heer Remkes (VVD):
 
 Voorzitter! Mevrouw Vos kan dit ook zien – wij wachten natuurlijk
het antwoord van de minister af – als een investering van de VVD in
de coalitie. Dit is echter wel een hoge investering. Ik heb daar eerder ook
niet voor niets een aantal kwalificaties aan toegekend. Dit laat onverlet
onze politieke stellingname. Dit soort investeringen moet inderdaad niet al
te vaak voorkomen.
 
 
 
 
 
 De heer Crone (PvdA):
 
 Voorzitter! Ik dacht dat ik nog een antwoord zou krijgen op mijn vraag
over het feit dat wij in het kader van het milieu- en veiligheidsbeleid toch
wel vaker investeringen vragen van burgers en bedrijven. Zij zeggen als eerste
reactie wellicht dat dit niet in hun investeringspatroon past etcetera. Ik
ben overigens heel blij dat de VVD net als wij een investering in deze coalitie
doet. Daar bestaat geen misverstand over. Het moet echter helder zijn dat
wij niet iedere investering in milieu en veiligheid kunnen inpassen in wat
volgens de sector zelf kan. Wij hebben daar een eigen verantwoordelijkheid
voor.
 
 
 
 
 
 De heer Remkes (VVD):
 
 Voorzitter! De heer Crone zou met dit verhaal eens naar iemand uit het
bedrijfsleven moeten stappen. Hij zou diegene de investeringsvraag moeten
voorleggen en tegelijkertijd moeten zeggen dat diegene het risico loopt dat
de afschrijvingstermijn voor zijn investering aanmerkelijk bekort wordt. Dan
krijgt de heer Crone nul op het rekest van het bedrijfsleven. En dat is precies
wat ik bedoel.
 
 
 
 
 
 De heer Crone (PvdA):
 
 Voorzitter! Ik heb jarenlang vanuit de vakbeweging met werkgevers over
milieubeleid gesproken. De heer Remkes hoeft mij niet de maat te nemen of
ik wel eens met werkgevers praat.
 
 
 
 
 De voorzitter:
 
 Wilt u zich beperken tot een interruptie!
 
 
 
 
 
 De heer Remkes (VVD):
 
 Praten zal de heer Crone ook wel doen!
 
 
 
 
 
 De heer Crone (PvdA):
 
 Mijn antwoord is heel helder: wij vragen vaak genoeg aan bedrijven om
een vervroegde afschrijving te plegen of om niet alles af te schrijven. Als
dat niet kan en als er problemen zijn, dan passen wij dat bij vanuit de overheid
of door een prijsverhoging voor de burgers of wat dan ook. Dat is precies
wat hier gebeurt. Het is niet nodig om daar zo'n felle woordenwisseling over
te hebben. Het is gewoon een zakelijke vaststelling. Het enige wat ik u vraag
is om te zeggen dat het vaker gebeurt dat een sector het niet kan betalen
en dat het dan uit een prijsstijging of uit een ander potje komt.
 
 
 
 
 
 De heer Remkes (VVD):
 
 Voorzitter! Dit is precies wat ik bedoel. De heer Crone raakt aan de kern
van deze discussie. Als het gaat om investeringen in het bedrijfsleven en
als er bepaalde verwachtingen zijn gewekt bij het doen van die investering,
vindt de VVD-fractie in zijn algemeenheid dat de overheid niet door die verwachtingen
heen moet marcheren. Zo vinden wij ook dat dergelijke afwegingen ook gemaakt
moeten kunnen worden voor de overheid zelf en de elektriciteitssector. In
dit geval wordt uit veiligheids- en milieu-overwegingen een investering gevraagd
aan de sector. De sector heeft gezegd: wij hebben die en die afschrijvingstermijn
nodig om de investeringen rendabel te maken. De overheid onder aanvoering
van onder andere de heer Crone in deze Kamer zegt echter dat de afschrijvingstermijn
niet twaalf jaar mag zijn, maar negen jaar moet zijn. Ik constateer dat op
grond van die politieke daad onnodig een bedrag wordt uitgegeven door de overheid.
Dat is althans ons oordeel. De heer Crone maakt op dit punt een andere afweging,
maar dat mag.
 
 
 
 
 
 De heer Lansink (CDA):
 
 Voorzitter! Ik wil niets afdingen op het betoog van de heer Remkes. Integendeel,
dat zal dadelijk ook blijken. Ik heb echter wel een vraag. Vorige week, toen
bekend werd dat het kabinet deze wat merkwaardige middenweg zou kiezen,
heeft de heer Remkes daar als volgt op gereageerd: nou ja, dat moet dan maar
zo; over een aantal jaren zijn er echter weer andere mensen met het dossier
bezig... Betekent dit dat voor de VVD de sluitingsdatum van 2004 niet definitief
is?
 
 
 
 
 
 De heer Remkes (VVD):
 
 Ik heb in de brief van de minister gelezen dat hij voornemens is, de vergunning
aan te passen en in de vergunning het jaartal 2004 op te nemen. Vooralsnog
is dat, gelet op de bevoegdheid van een aantal ministers, wat ons betreft
een gegeven. Maar ik weet ook dat vergunningen natuurlijk niet onherroepelijk
zijn.
 
 
 
 
 
 De heer Lansink (CDA):
 
 Ik stel die vraag, omdat u in het begin van uw betoog terecht erop wees
dat het Elektriciteitsplan een voortschrijdend plan is. Dat betekent dat er
ook nieuwe aanvullende inzichten kunnen komen, op grond waarvan inderdaad
op een bepaald moment verlenging van de vergunning mogelijk is.
 
 
 
 
 
 De heer Remkes (VVD):
 
 Het denken bij de VVD-fractie houdt nooit op; ik ga ervan uit dat dat
bij alle fracties in deze Kamer zo is.
 
 
 
 
 
 De heer Van Dijke (RPF):
 
 Mijnheer de voorzitter! Ik wil beginnen de minister dank te zeggen voor
zijn brief, en ook voor het feit dat deze voor de kerst in deze kwestie duidelijkheid
biedt. In personeel opzicht is dat een goed gebaar. Het is een korte uiteenzetting
van de wijze, waarop de motie van mevrouw Vos ten uitvoer zal worden gebracht.
Als deze brief los van heel de voorgeschiedenis wordt bezien, zou de conclusie
zijn dat voldaan wordt aan: gewoon sluiten binnen het tijdsbestek zoals eertijds
was beoogd. Verdisconteer je de voorgeschiedenis, dan krijgt het simpele woord
"gewoon" een geweldige lading. Hoe dan ook, de conclusie van dit alles staat
in de laatste alinea van de brief: "zowel de verlenging van de bedrijfsduur
als het verkorten ervan zal de facto onmogelijk zijn".
 
 Mijnheer de voorzitter! Bij deze conclusie resten een paar vragen. Ik
stel vast dat teneinde de sluiting in 2004 verantwoord te doen plaatsvinden
er 70 mln. moet worden aangevuld. Of dit geld nu uit de zak van de overheid
komt, of uit de knip van de sector, of uit een fonds dat daar een beetje tussenin
staat, het maakt de handelwijze als zodanig niet echt logisch. Alles afwegende
moet de vraag zijn, wat het besluit nu echt voorstelt en of het inderdaad
zo is dat "de facto" verlenging van de bedrijfstijd onmogelijk zal zijn. De
weg naar 2004 is nog lang, zo hebben anderen ook al betoogd, en vele aspecten
van dit besluit wijzen op, ja dringen als het ware aan tot een herziening
van dit besluit in de toekomst. Immers, bedrijfseconomische motieven nopen
tot nog langer open houden dan 2004. Reacties in de sector geven aan dat de
technische levensduur zeker tot het jaar 2020 loopt.
 
 Mijnheer de voorzitter! Niemand geeft graag voor niets geld uit. Is dit
een verklaring voor de zin in de brief: "Dit bedrag zal worden uitbetaald
onder de voorwaarde dat dan de werking van de centrale feitelijk beëindigd
is"? Vanwaar deze voorwaarde, als verlenging van de bedrijfsduur "de facto
onmogelijk" is?
 
 Intussen blijft het nu vooralsnog zo, dat de besluitvorming over de kerncentrale
Borssele geïsoleerd plaatsvindt; het staat buiten de kaders van een zinvolle
gedachtenwisseling over de Nederlandse energievoorziening in de toekomst.
Ik wil daarom de minister met klem vragen, snel alsnog politieke zingeving
te verbinden aan de besluitvorming rondom de kerncentrale Borssele door heel
spoedig de strategische standpuntbepaling aan de Kamer te doen toekomen, zodat
wij het debat daarover kunnen voeren. Immers, mijnheer de voorzitter, de bedrijfsduurverlenging
van Borssele dient ingebed te worden in een heldere politieke stellingname
over de huidige en vooral de toekomstige inzet van kernenergie in Nederland.
Eerst binnen het kader van een discussie ten principale kan zinnig gesproken
worden over de mogelijkheden van alternatieven en kunnen deze eerst evenwichtig
worden afgewogen tegen de optie van kernenergie. Het moet toch voor ieder
weldenkend mens duidelijk zijn dat, als de uitkomst van deze discussie is
dat we wel doorgaan met kernenergie, sluiting in 2004 vrij vruchteloos en
nutteloos is. Als we niet doorgaan met kernenergie, is het voor mijn fractie
in feite minder relevant of die kerncentrale in Borssele nu in 2004 of later
dicht gaat. Want dan is helder dat we in ieder geval afscheid nemen van deze
vorm van energie-opwekking. De vraag wanneer, is, gegeven een verantwoorde
veiligheidssituatie – daarover geen enkel misverstand – in feite
van secundair belang. De huidige tegenstanders van kernenergie moeten beseffen
dat een heldere uitspraak van die strekking door de Kamer nooit is gedaan.
 
 Mijnheer de voorzitter! Ik keer terug tot de brief. Het besluit hinkt
eigenlijk op twee gedachten en vraagt eigenlijk om te gelegener tijd bijgesteld
te worden. Maar bijstelling of niet, de winst van deze brief is onzes inziens
wel dat het welhaast ondenkbaar mag heten dat kernenergie na 2004 nog een
rol kan blijven vervullen in de Nederlandse energievoorziening zonder dat
we daartoe heel expliciet hier in deze Kamer besluiten. En wij gaan er derhalve
van uit dat het slechts de schijn heeft van het befaamde uitstelscenario.
Daarmee is datgene wat wij met onze motie beoogden in elk geval een stap dichterbij
gekomen.
 
 
 
 
 
 De heer Poppe (SP):
 
 Voorzitter! Na een weinig heldere en dus zeer verwarrende bedoening heeft
de Kamer een motie aangenomen, met als bedoeling om de kerncentrale in Borssele
op de kortst mogelijke termijn te sluiten. Die bedoeling is nadrukkelijk uitgesproken.
Die kan dan ook door niemand in de Kamer anders zijn begrepen. Toch heeft
de minister die bedoeling willens en wetens naast zich neergelegd. Mij ontgaat
de redenering daarachter.
 
 De minister acht de kerncentrale niet noodzakelijk voor de elektriciteitsvoorziening
tussen de jaren 2004 en 2007, maar het moet toch voor iedereen duidelijk zijn
dat het kernafval en de stroom van de kerncentrale Borssele nu al niet meer
nodig zijn! Het moratorium voor de warmte-krachtkoppeling en de voortijdige
sluiting van conventionele centrales tonen dat overduidelijk aan. Het probleem
van de dreigende overcapaciteit van elektriciteit bestaat nu! Uit een oogpunt
van elektriciteitsvoorziening is een snelle sluiting van Borssele dus geen
enkel probleem. De sluiting pas in 2004 is wat ons betreft
complete onzin. Het dure modificatieprogramma moet nu worden afgemaakt. Vervolgens
moet 70 mln. worden uitgegeven omdat de kosten daarvan in 2004 nog niet zijn
goedgemaakt. De SEP gaat daarmee ineens akkoord. Dat is ook vreemd, want de
SEP zei eerder: 2007 of stoppen!
 
 Het kabinet, dat heldere en duidelijke politieke besluitvorming aankondigde,
komt bij het eerste probleem direct met het halfslachtige en onduidelijk onderbouwde
voorstel om de partijen in de coalitie bij elkaar te houden. De VVD denkt:
in 2004 zien wij wel verder. D66 heeft geschipperd tussen het verkiezingsprogramma
en de mening van deze minister. De PvdA houdt nu ook niet meer vast aan het
verkiezingsprogramma om geen gedonder in de nieuwe politieke vriendenkring
te krijgen. Kosten daarvan: 70 mln.
 
 De voorstanders van een snelle sluiting, zowel buiten als binnen de Kamer,
hebben weer verloren, maar dit verlies kunnen wij een klein beetje zien in
het zicht van de overwinning, want de kernenergielobby heeft haar zin niet
gekregen. Daarmee is in feite een strategische wending tot stand gebracht.
Wat ons betreft kan de kerncentrale, om genoemde redenen, echter worden gesloten.
Het kabinet vindt bij de SP dus geen steun voor zijn geschipper.
 
 
 
 
 
 De heer Lansink (CDA):
 
 Voorzitter! Het besluit van minister Wijers om niet in te stemmen met
de verlenging van de bedrijfsduur van de kerncentrale Borssele van 2004 naar
2007, maar om de modernisering wel goed te keuren, roept bij de fractie van
het CDA gemengde gevoelens op. Het is positief dat de bewindsman het eigenlijke
verzoek van de indienster van de motie, mevrouw Vos, en van de PvdA, directe
sluiting dus, naast zich neerlegt. Een negatief oordeel past bij het belonen
van een wat bedenkelijke besluitvorming en vooral bij het afstand nemen van
dezelfde argumenten die het kabinet eerder brachten tot de conclusie dat verlenging
van de bedrijfstijd tot 2007 verantwoord was. Ik wijs verder op het te gemakkelijk
omgaan met de nauwelijks aanwezige financiële ruimte en op de formele
afwikkeling met de merkwaardige interpretatie van de Elektriciteitswet.
 
 Op grond van onderdeel b van artikel 16, lid 2, van die wet kan de minister
goedkeuring onthouden aan het Elektriciteitsplan, indien het belang van een
goede elektriciteitsvoorziening dat noodzakelijk maakt. Een goede voorziening
is een doelmatige en betrouwbare voorziening tegen zo laag mogelijke kosten
en op maatschappelijk verantwoorde wijze uitgevoerd. Het is opvallend dat
de minister in zijn brief aan Greenpeace over de beslissing op het bezwaarschrift
uitvoerig en helder betoogt dat het vastgestelde Elektriciteitsplan spoort
met het milieubeleid, met de duurzame ontwikkeling en met de goede elektriciteitsvoorziening
en dat het ook nog op maatschappelijk verantwoorde wijze kan worden uitgevoerd.
Niettemin verklaart hij het bezwaarschrift op het onderdeel van de bedrijfsduurverlenging
gegrond. Die lijn is niet te rijmen met de in de Kamer afgelegde verklaring,
vooral bij het algemeen overleg, en is ook niet te plaatsen in de formele
en materiële context van de Elektriciteitswet en van het Elektriciteitsplan.
Die lijn lijkt ingegeven door politiek opportunisme. Dat is niet consistent
meer en ook niet geloofwaardig.
 
 De minister rechtvaardigt zijn draai via een nieuw criterium dat niet
in de wet staat. De elektriciteitsvoorziening, zo stelt hij, moet kunnen rekenen
op voldoende politieke ondersteuning. Maar heeft hij zelf niet gewezen op
de verschillende interpretaties bij de stemverklaringen bij de motie-M.B.
Vos? De minister had, gelet op eigen argumenten en op eigen verantwoordelijkheid,
de motie naast zich neer kunnen leggen. Mijn vraag is dus – dit is echter
een vraag terzijde – waarom het dringende advies van VVD-voorman Bolkestein
in de wind is geslagen.
 
 Toepassing van het tweede lid van artikel 16 is trouwens een raar rijtuig.
Sommige collega's hebben daarop gewezen. De minister onthoudt immers alleen
dan goedkeuring, wanneer het belang van een goede elektriciteitsvoorziening
daartoe noopt, dus wanneer bij goedkeuring sprake zou zijn van het tegendeel.
Dat is volstrekt niet het geval. Ik zie niet in waarom in 2005 een omkering
van die goede elektriciteitsvoorziening zou optreden. Trouwens, eerder heeft
de minister dat helemaal niet gesteld. Integendeel! Kijk maar naar het verslag
van het algemeen overleg. Waarom heeft hij niet gewoon geschreven en gezegd,
dat hij in afwijking van zijn aanvankelijke heldere lijn moest kiezen voor
een meer opportunistische lijn? Kennelijk weegt de vrede in de paarse coalitie –
ik kan daar enig begrip voor hebben, zeker zo rond Kerstmis – zwaarder
dan faire en zuivere besluitvorming. Wij zijn hier echter wel met een ernstig
proces bezig. Van een jaartal wordt een halszaak gemaakt. Kapitaalvernietiging
wordt op de koop toe genomen. Extra middelen worden met het grootste gemak
gefourneerd, terwijl er elders op de rijksbegroting met veel moeite omgebogen
moet worden, ook op Economische Zaken. Kijk maar wat daar gebeurd is op het
gebied van subsidies voor energiebesparing en dergelijke. Een precedent leert,
dat een tegemoetkoming in de kosten van het modificatieprogramma ten laste
van de voorzieningen egalisatietarieven voor elkaar kan worden gebracht. Dat
is eerder al eens gebeurd. Maar materieel staat het op gespannen voet met
de doelstellingen daarvan. Ik meen dan ook dat hier vastgesteld moet worden
dat hoe dan ook de burger betaalt en volgens mij ook nog meer dan 70 mln.
Ik sluit mij aan bij de vragen en opmerkingen van mevrouw Vos daarover.
 
 De minister meent maximale duidelijkheid te moeten verschaffen voor de
sector en het personeel door het jaar 2004 nu al definitief te maken. Er is
veel bereikt, want het personeel weet nu dat men tot 2004 door kan gaan, maar
in de vergunning wordt opgenomen dat de kerncentrale Borssele uiterlijk 1
januari 2004 moet sluiten. Ik vind die benadering te star. Die benadering
gaat voorbij aan de argumenten die destijds naar voren zijn gebracht, ook
door de minister, voor de verlenging en voor het al goedgekeurde Elektriciteitsplan.
Verder gaat het voorbij aan nieuwe ontwikkelingen die kunnen optreden, ook
in de vraag- en aanbodverhoudingen na 2004. Het gaat voorbij aan de onzekerheid
over de prijsvorming op de markt van de fossiele brandstoffen. En het gaat
voorbij – dat moeten ook worden meegenomen in het debat waar de heer
Van Dijke eerder over sprak – aan de betrokkenheid van Nederland bij
het internationale kernenergiebeleid. Ik pleit dus voor een andere benadering,
waarbij ruimte worden gelaten voor de door de Kamer gevraagde
discussie over de voors en tegens van kernenergie, juist omdat daar enkele
weken geleden zo indringend over is gesproken door meerdere woordvoerders.
Als wij zo werken, kunnen niet omkeerbare beslissingen vermeden worden. Op
een nader te bepalen tijdstip, na afronding dus van de toegezegde discussie
over kernenergie, moet verlenging van de vergunning tot een jaar later dan
2004 in beginsel mogelijk zijn. Ik zeg niet dat het moet, maar het zou moeten
kunnen. Wanneer de bewindsman niet bereid is, het onherroepelijke karakter
van de sluitingsdatum weg te nemen, afgezien van de formele bevoegdheden,
omdat van jaar tot jaar het Elektriciteitsplan moet worden vastgesteld, ben
ik voornemens over dit punt een kameruitspraak te vragen.
 
 
 
 
 
 Mevrouw Jorritsma-van Oosten (D66):
 
 Mijnheer de voorzitter! Het zal u niet verbazen dat de fractie van D66
verheugd is over het besluit van de minister om niet in te stemmen met de
verlenging van de bedrijfsduur van de kernenergiecentrale Borssele. In eerdere
debatten is onze inzet altijd geweest om het jaartal 2004 weer boven de horizon
te halen. Het is nu het definitieve sluitingsjaar geworden en dat stemt ons
tot tevredenheid.
 
 In de brief van de minister staat een aantal argumenten die ons aanspreken.
Om te beginnen wordt uitgegaan van de oorspronkelijk afgesproken en alom geaccepteerde
bedrijfsduur tot 2004. Dat houdt in: geen onverwachte veranderingen en geen
almaar voortdurende onzekerheid. Ik kom daar later nog op terug. Bovendien
is verlenging van de bedrijfsduur niet noodzakelijk voor de elektriciteitsvoorziening,
maar worden vervangende opties opengehouden voor de periode 2004 tot 2007.
Het zal duidelijk zijn dat dan voor ons warmte-krachtvermogen nadrukkelijk
in beeld komt.
 
 Hier is al een- en andermaal betoogd dat er natuurlijk ook financiële
aspecten zijn. De eerste optie was een minder dure modificatie. Die bleek
niet mogelijk te zijn zonder een vermindering van het optimale veiligheidsniveau.
Een optimaal veiligheidsniveau is natuurlijk ook datgene wat D66 nastreeft.
 
 Een tweede optie is een andere manier van financieren. Die is het nu geworden
in de vorm van 70 mln. in 2004. Dat is voor de fractie van D66 acceptabel.
Je kunt dat geld beschouwen als de prijs voor een milieuvoordeel van drie
jaar. Tegen de VVD-fractie wil ik het volgende zeggen. Wij willen zeker niet
voor een dubbeltje op de eerste rang zitten, zeker niet als dat een milieuvriendelijke
eerste rang is.
 
 
 
 
 
 De heer Remkes (VVD):
 
 Mijnheer de voorzitter! Kan mevrouw Jorritsma op dat milieuvoordeel een
toelichting geven? Met name die stelling is mij volslagen onduidelijk.
 
 
 
 
 
 Mevrouw Jorritsma-van Oosten (D66):
 
 Ik had hier eigenlijk ook nog een zin achter staan. Misschien kan ik die
er eerst aan toevoegen. Die luidt namelijk: vooral gericht op het kernsplijtingsafval,
dat in ieder geval drie jaar korter wordt geproduceerd. Extra kernsplijtingsafval
dat in een periode van drie jaar wordt geproduceerd, levert natuurlijk voor
het milieu toch een heleboel nadeel op. Daar moet ook een hoeveelheid geld
in geïnvesteerd worden.
 
 Het niet doorgaan met kernenergie gedurende drie jaar extra levert in
die richting gewoon voordelen op. Daar moeten wij een prijs voor betalen.
Die prijs blijkt nu 70 mln. te zijn.
 
 
 
 
 
 De heer Remkes (VVD):
 
 Voorzitter! Naar aanleiding van deze verklaring begin ik mij in steeds
grotere mate af te vragen waarom D66 niet gewoon het heldere standpunt van
mevrouw Vos en het aanvankelijk heldere standpunt van de heer Crone onderschrijft,
namelijk dat Borssele zo snel mogelijk dicht moet. Dat is niet mijn standpunt,
maar dan ben je in ieder geval wel duidelijk.
 
 Ik trek nu de volgende conclusie. Mevrouw Jorritsma zegt: iedere dag dat
die centrale open is, zijn wij milieuvervuilend bezig. Als je de centrale
niet in 2007 maar in 2004 sluit, dan zijn wij bereid om een prijs van 70 mln.
voor het eerder sluiten te betalen. Ik vind dat een merkwaardig en inconsistent
standpunt.
 
 
 
 
 
 Mevrouw Jorritsma-van Oosten (D66):
 
 Dat ben ik niet met de heer Remkes eens. Wij hebben natuurlijk een uitgangspunt
gehad. Dat uitgangspunt stond sinds jaar en dag in het Elektriciteitsplan
en kwam erop neer dat de kerncentrale tot 2004 open kon blijven. Dat was alom
geaccepteerd, dat was politiek geaccepteerd en dat was ook uitdrukkelijk door
D66 geaccepteerd. Daar gaan wij van uit. Als die centrale eerder gesloten
zou worden, dan is dat een heel plotselinge wending. Er was immers tot voor
kort niemand die dat eigenlijk in beeld had. Dat kost dan ook heleboel geld.
Ook daar hebben wij cijfers over gehad. Bovendien levert dat een heleboel
ellende op voor het personeel.
 
 Ik ga er dus gewoon van uit dat wij begonnen zijn met een levensduur tot
2004, zoals dat in het Elektriciteitsplan stond en zoals daarop gerekend werd
in de kerncentrale. Dat is het uitgangspunt waar de discussie mee begonnen
is. Als wij daarvan uitgaan, dan zeggen wij: oké, houd het daar dan
ook op, om een aantal redenen. Een van de redenen is dat als je langer doorgaat,
er extra afval wordt geproduceerd. Wij gaan niet uit van iets, wat uit de
lucht komt vallen. Wij gaan uit van iets, wat van tevoren is afgesproken.
 
 
 
 
 
 De heer Remkes (VVD):
 
 Ik heb in het algemeen de neiging om te praten in termen van argumenten
en wat minder in termen van uitgangspunten. Ik heb een duidelijke vraag, waarop
met ja of nee kan worden geantwoord. Is één jaar in bedrijf
van de kerncentrale in Borssele voor het milieu goed of slecht?
 
 
 
 
 
 Mevrouw Jorritsma-van Oosten (D66):
 
 Je moet dit in de context beschouwen. Er zijn vele zaken die goed of slecht
zijn voor het milieu. Een aspect is het kernafval dat slecht is voor het milieu.
Als wij het geaccepteerd hebben tot 2004, dan is dat het begin van het debat
dat wij de afgelopen weken hebben gevoerd. Ons standpunt is om het te houden
op de afgesproken en geaccepteerde 2004, met alle voor- en nadelen.
 
 
 
 
 
 De heer Remkes (VVD):
 
 Voor de periode 2004 tot 2007 laat mevrouw Jorritsma het ene element een
rol spelen en tot 2007 zijn haar uitgangspunten relevant. Daarin zit een innerlijke
tegenstelling. Zij schept daarmee op dit moment geen duidelijkheid. Ik vind
dat dit zou moeten gebeuren. Mevrouw Jorritsma spreekt zichzelf
tegen.
 
 
 
 
 
 Mevrouw Jorritsma-van Oosten (D66):
 
 Nee. Het woord "uitgangspunt" betekent niet iets, wat ik voel, iets abstracts.
Laat ik het anders formuleren. Het beginpunt van de discussie was de situatie
zoals die er lag: tot 2004 doordraaien. Vanuit dat beginpunt zijn wij deze
discussie aangegaan. Er zijn een aantal afwegingen. Hoewel D66 een aantal
duidelijke nadelen ziet in kernenergie, hebben wij het tot 2004 geaccepteerd.
Dan houdt het ook op. Dat is toch helder? Het is geen abstract uitgangspunt,
het is een beginpunt van de discussie. Wij moeten uitgaan van de reële
situatie.
 
 
 
 
 
 Mevrouw Vos (GroenLinks):
 
 Ik ondersteun het betoog van de heer Remkes. Ik vind het een wat malle
situatie, dat mevrouw Jorritsma nu ineens 2004 als beginpunt neemt en zegt:
van daaruit geredeneerd is die 70 mln. alleen maar prima voor het milieu.
 
 
 
 
 De voorzitter:
 
 Wilt u uw interruptie beperken tot een vraag? Het ondersteunen van de
heer Remkes is geen interruptie.
 
 
 
 
 
 Mevrouw Vos (GroenLinks):
 
 Mevrouw Jorritsma zegt dat dit het uitgangspunt van D66 is. Vóór
de zomer hebben de heer Tommel en ik gezamenlijk een motie ingediend met de
strekking, dat wij het Elektriciteitsplan zouden willen goedkeuren met afzien
van de renovatie en de bedrijfsduurverlenging van de centrale. In dat debat
heb ik een ander uitgangspunt van D66 vernomen dan hetgeen mevrouw Jorritsma
thans zo stellig naar voren brengt.
 
 
 
 
 
 Mevrouw Jorritsma-van Oosten (D66):
 
 Het uitgangspunt in dat debat was: geen levensduurverlenging. In de vorige
debatten is ons uitgangspunt altijd geweest: laten wij bekijken of wij die
datum van 2004 boven tafel kunnen houden. Het standpunt van de SEP is er toen
overheen gekomen: òf 2007 òf onmiddellijk. Wij zijn altijd uitgegaan
van geen levensduurverlenging. Ook de heer Tommel heeft dat zo geformuleerd.
Van daaruit zijn wij steeds op 2004 blijven staan. Zo simpel ligt het.
 
 
 
 
 
 Mevrouw Vos (GroenLinks):
 
 De heer Tommel heeft dat niet zo geformuleerd. Een van de overwegingen
van de motie was, dat er een keuze was: òf renoveren en bedrijfsduurverlenging
òf zo spoedig mogelijk sluiten. Ik zie een duidelijke koerswijziging
van D66 op dit punt.
 
 
 
 
 
 Mevrouw Jorritsma-van Oosten (D66):
 
 Dat is nooit een politieke optie geweest. Het is een optie van de SEP
geweest. Die heeft gezegd: het is of 2007 of onmiddellijk. Als de centrale
eerder dan in 2007 wordt gesloten, kan de modificatie niet doorgaan en moet
de centrale onmiddellijk dicht, zo is de redenering steeds geweest. Mijn fractie
heeft in de recente debatten gezocht naar een mogelijkheid om door de modificatie
optimale veiligheid te bereiken zonder dat de levensduur wordt verlengd, zodat
de centrale dus in 2004 wordt gesloten. Mijn fractie heeft deze nieuwe optie
tijdens de recente debatten ingebracht en heeft daaraan heel consequent vastgehouden.
Ik zie er absoluut geen draai in. Volgens mij is het een heel consistent verhaal.
 
 
 
 
 
 De heer Poppe (SP):
 
 Mijnheer de voorzitter! De redenering van mevrouw Jorritsma is mij toch
wel wat erg krom. Waarom is de D66-fractie bereid 70 mln. extra uit te geven
om daarmee tien jaar lang meer kernafval te produceren? Zij maakt zich ook
zorgen om dat afval. Uit alle gegevens blijkt dat de energie die de centrale
levert niet meer noodzakelijk is gezien de energiebehoefte. Daarom worden
ook andere centrales gesloten. Waarom kiest D66 dan niet, uit bezorgdheid
om het afval, voor sluiting in pakweg 1998? Als er kan worden gediscussieerd
over sluiting na 2004 is er ook discussie mogelijk over sluiting voor dat
jaar.
 
 
 
 
 De voorzitter:
 
 Ik heb de indruk dat de leden het debat van enkele weken geleden herhalen.
Ik verzoek de leden om de interrupties te beperken tot het hoogst noodzakelijke.
 
 
 
 
 
 Mevrouw Jorritsma-van Oosten (D66):
 
 Ik blijf maar zeggen dat het doordraaien tot 2004 niet nieuw is. Het is
de oorspronkelijke afspraak. Het personeel was daarop ingesteld. De contracten
waren daarop afgestemd. Mijn fractie heeft als een feit aanvaard dat die centrale
in het geheel van de Nederlandse energievoorziening draaide tot 2004. De verandering
was het voorstel om de centrale langer in bedrijf te houden. Toen hebben wij
gezegd dat wij ons aan de afspraak willen houden. Dat voor de veiligheid een
extra bedrag van 70 mln. nodig is, vereist afweging. Mijn fractie accepteert
het.
 
 
 
 
 
 De heer Poppe (SP):
 
 Uit de gegevens blijkt dat de produktie van kernafval gedurende nog tien
jaar niet noodzakelijk is. Aangezien mevrouw Jorritsma zich zorgen maakt over
dat afval, zou zij een gat in de lucht moeten springen. Nu eerdere sluiting
mogelijk is, zou haar fractie daarvoor moeten kiezen.
 
 
 
 
 De voorzitter:
 
 Mevrouw Jorritsma geeft antwoord en dan vervolgt zij haar betoog en probeert
dat af te ronden.
 
 
 
 
 
 Mevrouw Jorritsma-van Oosten (D66):
 
 Dat zal ik doen, voorzitter! Het besluit om een maatregel te treffen die
sluiting van de kerncentrale in 2004 definitief maakt, juicht mijn fractie
toe. Wat daarover in de brief staat, geeft ons het vertrouwen dat het ook
inderdaad zal gebeuren. Dit schept maximale duidelijkheid. Verlenging noch
verkorting van de levensduur is dan nog mogelijk. Het biedt zekerheid aan
de politiek, aan de SEP en vooral ook aan het personeel van de centrale. Men
weet nu waar men aan toe is. Men kan naar de sluiting toe werken en deze optimaal
voorbereiden. Samenvattend, D66 stemt in met de inhoud van de brief van de
minister.
 
 
 
 
 
 De heer Hendriks:
 
 Voorzitter! Ook ik heb beide brieven van de minister afgelopen vrijdag
om 23.35 uur per expresse thuis ontvangen. In de ene brief staat de beslissing
van de minister over het gedeeltelijk gegrond verklaren van het bezwaarschrift
van Greenpeace. De andere brief gaat over de herziening van de vergunning
voor de kerncentrale Borssele. De modificatie zal echter toch doorgaan.
 
 Na verdere lezing van de tweede brief ben ik tot de conclusie gekomen,
dat de Kamer nog steeds geen oordeel kan geven over de inhoud. Het bevreemdt
mij dat de discussie over de financiële gevolgen van
sluiting gaat. Nog steeds is echter niet duidelijk wat de financiële
consequenties van het open houden van Borssele zijn. Volgens diverse berekeningen
die mij aangereikt zijn, is Borssele een verliesgevende centrale. Ik memoreer
de documenten van Natuur en milieu uit 1992, die van Greenpeace uit 1994 en
het document dat ik hedenmiddag om half twee van een jonge Amsterdamse vrouw
heb gekregen. Zij doet dit voor het nageslacht, opdat wij goed weten wat wij
doen, zo zei deze vrouw. De titel is: "Het dossier kernenergie kan gesloten
worden en de kerncentrales ook", uitgegeven door het Landelijk documentatie-
en onderzoekcentrum kernenergie in april 1993.
 
 Voorzitter! Ik stel opnieuw twee vragen aan de minister. Wat kost de kerncentrale
Borssele nu echt per dag of welk rendement heeft ze? Wil de minister de Kamer
op korte termijn de gevraagde gegevens verstrekken? Verder herinner ik de
minister aan mijn afspraak met de directeur elektriciteitsvoorziening van
21 november, die mij een uittreksel uit het contract tussen Pechiney en Delta
nutsbedrijven heeft toegezegd.
 
 Ten slotte wijs ik de minister erop dat hij de motie-M.B. Vos niet uitlegt
zoals zij die mijns inziens bedoeld heeft. Ik meen te hebben begrepen dat
mevrouw Vos verlenging van de bedrijfstijd steeds heeft gekoppeld aan modernisering.
De modernisering start in 1994, net als de verlenging van de bedrijfstijd.
Als er in de motie wordt uitgesproken dat de bedrijfstijd niet verlengd dient
te worden, dan betekent dit dat de bedrijfstijd niet verlengd moet worden
van 1994 tot 2004. Met andere woorden, milieutechnisch is er in 1994 een einde
aan de bedrijfstijd gekomen. Modernisering impliceert verlenging van de bedrijfstijd
tot 2004. Het jaar 2007 heeft het ministerie zelf op grond van economische
motieven in beeld gebracht. Daarom is het besluit tot het open houden van
de centrale tot 2004 niet overeenkomstig de wens van de Kamer.
 
 
 
 
 
 De heer Janmaat (CD):
 
 Voorzitter! De Kamer reageert nu op het besluit van het kabinet naar aanleiding
van de motie van GroenLinks over de levensduur van de kerncentrale in Borssele.
Wij kunnen ons niet aan de indruk onttrekken dat de besluitvorming over deze
centrale onder een wel zeer slecht gesternte heeft plaatsgevonden. Er is in
Nederland een grote weerstand tegen kernenergie, vooral gebaseerd op emotionele
gronden. Wij kunnen niet ontkennen dat er in deze Kamer en onder de kiezers
buitengewoon weinig mensen zijn die de voor- en nadelen en vooral de gevaren
van kerncentrales exact kunnen inschatten. Wij zijn geen toptechnici, wij
moeten afgaan op rapporten van mensen uit de wetenschap en van mensen uit
de kernenergiesector.
 
 De meningen verschillen, maar vooral de tegenstanders van kernenergie
laden de bevolking buitengewoon negatief als het om het afschilderen van de
risico's gaat. Zij overdrijven daarbij sterk. De fractie van de Partij van
de Arbeid komt telkens weer met Tsjernobyl aan. Nu is dat wel begrijpelijk,
want er is geen grotere socialistische blunder begaan dan daar in de Sovjet-Unie.
Maar Nederland is geen socialistisch land, dus het is hier wat beter geregeld.
 
 Voorzitter! Het kabinet heeft een besluit genomen: de centrale wordt gemoderniseerd
en ze blijft in bedrijf tot 2004. Als de berekeningen van het kabinet allemaal
tot in de puntjes kloppen, dan ontstaat er tot dat jaar een meerprijs van
70 mln. die mogelijk tot verhoging van de tarieven zal leiden, tenzij de fractie
van de Partij van de Arbeid wellicht alweer andere potjes gevonden heeft.
Maar met respect voor socialistische opvattingen, er is toch gebleken dat
deze partij altijd wat minder nauwkeurig met geld omgaat.
 
 Voorzitter! Nu sluiten wij helemaal niet uit dat het besluit van dit kabinet
door een volgend kabinet zal worden herzien. Wie kan immers zeggen of de tegenstanders
van kernenergie en daarmee de voorstanders van vroegtijdige sluiting dan de
overgrote meerderheid zullen vormen? Bovendien kan een volgend kabinet dit
besluit om hem moverende redenen volledig naast zich neerleggen of terugdraaien.
 
 Mijn enige vraag aan de minister is dan ook de volgende. Als dit besluit
om de kerncentrale in 2004 te sluiten, leidt tot prijsstijging van de energietarieven,
is het mogelijk dat dit later, als dit besluit wordt herzien, wordt gecompenseerd?
 
 
 
 
 De voorzitter:
 
 Daar wij voornemens zijn om dit debat voor de avondpauze af te ronden,
zullen de interrupties tot het uiterste beperkt moeten worden.
 
 
 
 
 
 Minister Wijers:
 
 Voorzitter! Ik dank de geachte afgevaardigden voor hun reactie op de brieven.
Aan het besluit dat in die brieven is neergelegd, is uitvoerig overleg in
het kabinet vooraf gegaan. Bovendien zijn er uitgebreide onderhandelingen
met de elektriciteitssector gevoerd.
 
 Ik stond voor een dilemma van zakelijke overwegingen, die ik in mijn brief
van 7 november aan de Kamer uiteen heb gezet en die ik diverse keren in de
verschillende discussies naar voren heb gebracht, en de noodzaak om de investeringen
in kernenergie te laten plaatsvinden in een context van politieke consensus
en maatschappelijke rust.
 
 Ik herhaal kort de zakelijke overwegingen in de brief van 7 november jl.
De formulering van het modificatieprogramma en de daarmee samenhangende procedure
van vergunningverlening is tot stand gekomen op grond van wettelijke regelingen
en in nauw overleg tussen SEP, EPZ en overheid. Door de gevolgde procedures
was er een belangrijke vertraging ontstaan. Die vertraging had als gevolg
dat het modificatieprogramma pas in 1997 afgerond zou kunnen worden. Bovendien
waren er meerkosten van 70 mln. op de in eerste instantie geschatte 400 mln.
 
 De kerncentrale van Borssele voldeed al aan de criteria van het risicobeleid
voor ernstige gevallen. Na de investeringen ten behoeve van de modificatie
zou die kerncentrale in nog ruimere mate aan de eisen voldoen. Wij gingen
uit van een levensduur van Borssele tot 2007. Tegen die achtergrond betrof
het een rendabel project.
 
 Op grond van al deze overwegingen en ontwikkelingen in het verleden was
ik geneigd om eerdere besluitvorming te handhaven en de centrale tot 2007
open te laten. Dat de motie-M.B. Vos werd aangenomen, weliswaar met een nipte
meerderheid, na een zeer intensief debat dat meer interpretaties open liet,
was op zich een zeer belangrijk politiek feit.
 
 De elektriciteitsvoorziening in Nederland moet kunnen rekenen op voldoende politieke ondersteuning. Dat geldt met name bij kernenergie.
In dit verband was het aannemen van de motie-M.B. Vos een nieuw, belangrijk
beleidsinzicht. Het was een illustratie van de wijze waarop er in de Nederlandse
samenleving werd nagedacht, zelfs als het ging over niet eens zulke principiële
punten. Ik heb ook vaak gezegd dat sluiting in 2004 of 2007 niet zozeer een
principieel alswel een zakelijk argument is. Desalniettemin vormde het aannemen
van de motie-M.B. Vos een belangrijk gegeven, een nieuw inzicht. Een minister
die verantwoordelijk is voor deze sector hoort dat dan ook mee te wegen.
 
 Ik heb die motie geïnterpreteerd zoals die geformuleerd is. De motie
zegt niet meer en niet minder dan: geen verlenging van de bedrijfstijd, dus
open tot 2004. Een deel van de Kamer heeft dezelfde interpretatie. Na raadpleging
van het Reglement van orde van de Tweede Kamer is ons gebleken dat de intenties
van de indiener van de motie niet leidend zijn. Misschien leeft bij sommige
leden het idee dat die wel leidend zijn, maar zoals gezegd, volgt dit niet
uit de geschreven regels van de Kamer.
 
 Dus met het oog op het debat en de andere afwegingen heb ik het Elektriciteitsplan
1995-2004 van de SEP opnieuw getoetst aan artikel 16, tweede lid, van de Elektriciteitswet
van 1989. Dit heb ik ook gedaan in het kader van het bezwaar van de stichting
Greenpeace tegen eerdere goedkeuring. In dat verband was het feit aan de orde
dat op grond van de Elektriciteitswet goedkeuring wordt onthouden indien het
belang van een goede elektriciteitsvoorziening, mede gelet op het belang van
een goede energievoorziening, dat op een maatschappelijk verantwoorde wijze
noodzakelijk maakt. "Op een maatschappelijk verantwoorde wijze" betekent,
dat een debat met een stemming zoals die heeft plaatsgevonden, een belangrijke
overweging is.
 
 
 
 
 
 De heer Van Middelkoop (GPV):
 
 Voorzitter! Voor de zuiverheid wil ik het volgende opmerken. Dit is geen
juist citaat van artikel 16 van de Elektriciteitswet. "Op maatschappelijk
verantwoorde wijze" is een bepaling die men vindt in artikel 2. De minister
mag het Elektriciteitsplan toetsen aan drie criteria van artikel 16 en het
gaat om het tweede. Maar de toevoeging "op maatschappelijk verantwoorde wijze"
staat niet in die toetsingscriteria. Dit punt moet zuiver behandeld worden.
 
 
 
 
 
 Minister Wijers:
 
 Ik geloof dat u gelijk heeft. Ik trek die opmerking in.
 
 Mijn conclusies uit de overweging die plaatsvond, waren de volgende. Ik
acht het beter, de centrale, zoals oorspronkelijk bedoeld was, te sluiten
in 2004 en voor de voorziening van de elektriciteitsbehoefte in de jaren daarna
vervangende opties open te houden. Er is voldoende tijd om die opties in volgende
elektriciteitsplannen te concretiseren. Ik heb in de discussies die wij daarover
gehad hebben in deze Kamer, gezegd dat na 2003, 2004 de overcapaciteit in
de sector omslaat in een ondercapaciteit. Dat betekent dat er in die tijd
ruimte is voor allerlei invullingen van de toekomstige elektriciteitsvoorziening.
Ik zeg nogmaals, dat op basis van mijn voorkeur en ook op basis van zakelijke
overwegingen, de kernenergie van Borssele daarin een rol had kunnen spelen.
Maar gegeven de maatschappelijke discussie en de discussie in het parlement,
heb ik besloten dat de kerncentrale daar beter geen rol in kan vervullen.
 
 
 
 
 
 De heer Lansink (CDA):
 
 Voorzitter! Dat is toch in strijd met wat u eerder hebt beweerd over het
openhouden van alle mogelijke opties. Dat is ook in strijd met wat u eerder
in de Kamer in het algemeen overleg heeft beweerd; het is in strijd met de
geloofwaardigheid van bestuur; het is in strijd met de consistentie en het
is niet te baseren op het befaamde artikel in de Elektriciteitswet. De bepaling
"op maatschappelijk verantwoorde wijze" staat, zoals zojuist al is opgemerkt,
in een ander artikel. Maatschappelijke verantwoordelijkheid betekent, volgens
mij, ook consistentie en geloofwaardigheid.
 
 
 
 
 
 Minister Wijers:
 
 Consistentie en geloofwaardigheid worden getoetst in de loop van de tijd.
Ik kom daar straks op terug omdat ik dat natuurlijk ook in mijn overwegingen
in het overleg met de sector zwaar heb laten wegen.
 
 Wat voor mij buitengewoon zwaar gewogen heeft, en ik hoop dat dit argument
ook in het parlement, nu we zijn waar we zijn, met alle verschillende uitgangspunten
zwaar gewogen zal worden, is het feit dat er in de discussie over Borssele
op een gegeven moment een conclusie moet worden bereikt en dat er rust omtrent
die kerncentrale gaat ontstaan. Ik heb mij in mijn overwegingen, waarbij de
verschillende opties van 2007 en 2004 een rol hebben gespeeld, regelmatig
de vraag gesteld in hoeverre een keuze voor 2007 die rust en die bestuurlijke
continuïteit zou garanderen die wenselijk is voor kernenergie in Nederland
en voor de mensen die in Borssele werken. Voor mij is uiteindelijk het zoeken
naar een situatie waarin een maximale bestuurlijke stabiliteit zou kunnen
worden gevonden voor de kernenergiecentrale Borssele, beslissend geweest.
Ik geloof namelijk dat niemand erbij gebaat is, dat wij regelmatig discussies
hebben over de vraag wat er met Borssele zou moeten gebeuren.
 
 Op basis van die overweging heb ik besloten om goedkeuring te onthouden
aan het onderdeel van het plan met betrekking tot bedrijfsduurverlenging van
de kerncentrale Borssele. Ik heb vervolgens zeer veel tijd geïnvesteerd
in overleg met de betrokken partijen om consensus te bereiken. Dat besluit
had natuurlijk aanzienlijke gevolgen voor de elektriciteitssector. Eerst hebben
wij met de sector en de Kernfysische dienst bezien of het mogelijk zou zijn
om de investeringen te beperken. Dan zou immers de modificatie met een kortere
bedrijfsduur mogelijk rendabel kunnen plaatsvinden. Vrij snel bleek, dat dit
geen begaanbare weg is. Besparingen leiden allemaal min of meer tot een vermindering
van het beoogde veiligheidsniveau. Ik geloof dat niemand, ook niet in deze
Kamer, zo'n situatie voor zijn of haar rekening zou willen nemen. Ik in ieder
geval niet.
 
 Vervolgens is de vraag aan de orde hoe je er bestuurlijk mee omgaat. Je
moet immers een uitweg vinden voor het probleem dat modificatie tegen een
lager bedrag niet mogelijk is en dat de kerncentrale tot 2004 open blijft.
Gegeven die situatie vond ik het redelijk dat de sector enigerlei vorm van
tegemoetkoming zou ontvangen, gelet op het feit dat de kosten van het modificatieprogramma
nog niet geheel zouden zijn afgeschreven. Daarbij heb ik ook meegewogen de
gang van zaken tot dat moment, zorgvuldig bestuurlijk handelen, consistentie
enzovoort. Ik heb daarom in mijn overleg met de sector als
uitgangspunt genomen dat, gegeven die beslissing en gegeven de wens van de
meerderheid van de Kamer, de enige consequentie kon zijn dat er op enigerlei
wijze tegemoet moest worden gekomen aan de niet afgeschreven kosten.
 
 Door een aantal geachte afgevaardigden is gevraagd hoe vervolgens op basis
van de gesprekken die ik met de sector heb gehad, het bedrag van 70 mln. tot
stand is gekomen. Dit bedrag is tot stand gekomen na redelijk intensieve gesprekken,
die je onderhandelingen zou kunnen noemen. Want je kunt in die gesprekken
twee factoren als uitgangspunt nemen, namelijk de feitelijke kosten of de
opportunity costs. De opportunity costs van de investering in Borssele waren
hoog, omdat het een rendabele investering was. De kosten waren substantieel
hoger dan de 70 mln. Dan moet u aan op zijn minst het dubbele denken, waarschijnlijk
nog meer. Daarover kun je speculeren.
 
 Men kan zich dus voorstellen dat er in dat soort gesprekken twee standpunten
als uitgangssituatie worden genomen, waarbij op een gegeven moment in redelijk
overleg een bedrag tot stand komt. Dat was overigens opnieuw die 70 mln. Op
zichzelf is dat niet zo gek, omdat dat bedrag van 70 mln. ooit al eens eerder
door de sector was genoemd, toen deze destijds bij mijn voorganger kwam. Hierin
zit dus een zekere logica.
 
 Mevrouw Vos heeft vragen gesteld over de 70 mln. 70 mln. nu is natuurlijk
wat anders dan 70 mln. in 2004. Het gaat uiteindelijk om 70 mln. in 2004,
omdat dan ook het moment aanbreekt dat de centrale dicht gaat. Dan doet de
situatie zich voor dat er niet langer afgeschreven kan worden. Voor de goede
orde, want ook daarover bestaat een misverstand: die 70 mln. zal in 2004 uit
de algemene middelen, dus niet uit de begroting van Economische Zaken, worden
gefinancierd op het moment dat de centrale de facto dicht gaat. Omdat de kosten
voor de investering nu zijn gemaakt, was het ook redelijk dat vooruitlopend
daarop een renteloze lening werd gegeven. Deze renteloze lening is uit de
voorziening voor de egalisatie van tarieven op de SEP-balans gefinancierd.
Dat betekent niet dat, zoals mevrouw Vos zei, daarmee het bedrag hoger is
geworden. Nee, dat betekent dat de sector nu 70 mln. krijgt. Het is dus niet
meer.
 
 
 
 
 
 Mevrouw Vos (GroenLinks):
 
 U zegt dat de sector die 70 mln. nu krijgt. U zegt ook dat het een renteloze
lening betreft die nu wordt verschaft en die in 2004 uiteindelijk uit de algemene
middelen zal worden afgelost. In 2004 is die 70 mln. van nu toch aanmerkelijk
meer geworden. Dat is de kern van mijn vraag. U zegt nu in feite twee dingen.
U zegt dat die 70 mln., 70 mln. is in 2004 en u zegt dat u nu 70 mln. geeft
als renteloze lening geeft.
 
 
 
 
 
 Minister Wijers:
 
 Ik geef nu een renteloze lening uit de egalisatievoorziening. Die 70 mln.
wordt de facto geconverteerd in een storting uit de algemene middelen in 2004.
Als je het bij die storting in 2004 zou hebben gelaten, zou dat eigenlijk
een betaling nu zijn geweest van ongeveer 35 mln. Want 70 mln. is in 2004
nu eenmaal veel minder waard dan wanneer je het nu krijgt. Het is net andersom
dan wat u zegt.
 
 
 
 
 
 Mevrouw Vos (GroenLinks):
 
 Hoe groot is dan de renteloze lening die u nu uit het Egalisatiefonds
verstrekt?
 
 
 
 
 
 Minister Wijers:
 
 Die is 70 mln. en die wordt in 2004 weer teruggestort als die 70 mln.
zou worden betaald.
 
 
 
 
 
 Mevrouw Vos (GroenLinks):
 
 U verstrekt nu een renteloze lening uit een bepaalde pot. Als je dat geld
in die pot laat zitten, is het in 2004 veel meer waard. Kortom, ik kan niet
anders concluderen dan dat die renteloze lening van 70 mln., straks een veel
groter bedrag is.
 
 
 
 
 
 Minister Wijers:
 
 Nee, de sector krijgt in 2004 70 mln., wat een reële tegemoetkoming
voor haar kosten is. Ik had die 70 mln. nu kunnen geven, maar dat zou een
vooruitlopen op de sluiting hebben betekent. Daarom is deze constructie gekozen.
Het is dus geen veelvoud van dat bedrag.
 
 
 
 
 
 Mevrouw Vos (GroenLinks):
 
 Maar waarom wordt hierbij zo nadrukkelijk over "renteloze lening" gesproken?
 
 
 
 
 
 Minister Wijers:
 
 Omdat de kosten voor de investering nu zijn gemaakt. Eigenlijk geldt het
tegenovergestelde van wat u zegt. Als ik had gezegd "ik geef de investering
nu maar ik vergoed in 2004 70 mln.", dan zou het de facto niet een vergoeding
zijn van 70 mln. maar van ongeveer 35 mln., gegeven het rentevoordeel.
 
 
 
 
 
 Mevrouw Vos (GroenLinks):
 
 Andersom zou het bedrag voor een renteloze lening nu van 70 mln. straks
toch een veel groter bedrag zijn? Het gaat om geld. Dat haalt de minister
uit een pot weg. Als hij het in een pot laat zitten, wordt het in de loop
der jaren steeds meer waard.
 
 
 
 
 
 Minister Wijers:
 
 Als u het bedrag van 70 mln. op een bank zou zetten en het zou rentedragend
zijn, dan is het in 2004 veel meer. Dan is het ongeveer 140 mln. Vandaar dat
het een renteloze lening is die in 2004 moet worden teruggestort als de centrale
wordt gesloten. Het is dus gewoon 70 mln.
 
 Voorzitter! Het is overigens een substantieel bedrag. Ik wil dat niet
ontkennen. Het is ook een eenmalig bedrag. Men moet uitkijken als men een
vergelijking maakt met bezuinigingen. Daarbij gaat het om structurele bedragen,
jaar op jaar. Wat krijgen wij daarvoor terug? Als deze Kamer eraan meewerkt,
krijgen wij, naar ik hoop, daarvoor bestuurlijke rust rond Borssele terug,
tot 2004. Gegeven de historie rondom Borssele, die mij ook niet is ontgaan,
vind ik dat voor de mensen die het betreft en ook voor de sector de prijs.
Die prijs moet betaald worden. Dat is de prijs die wordt betaald voor rust,
ook voor de mensen die in Borssele werken.
 
 De SEP heeft medegedeeld naar aanleiding van de gesprekken dat zij steeds
een sterke voorkeur had voor 2007, maar dat zij desalniettemin – conform
mijn redenatie tot nu toe – erkennen dat het gegeven het politieke debat
in de Kamer wenselijk is om uit te komen op 2004. Ook voor de SEP is van belang
dat er, ook gegeven het proces dat heeft plaatsgevonden, nu bestuurlijke stabiliteit
ontstaat. Dat is ook de SEP het nodige waard.
 
 De heer Remkes heeft een aantal vragen gesteld over de egalisatievoorziening.
Deze voorziening is gestart in 1984. Het hoofddoel van die voorziening is
het egaliseren van schokken in het elektriciteitstarief als gevolg van scherpe
olie- en gasprijsstijgingen. De voorziening is gevoed uit een eenmalige overheidsbijdrage,
een restantsubsidie voor milieudoeleinden, bijdragen van de Gasunie
en de SEP en rentebijschrijvingen. Gelet op de wijze waarop de voorziening
werd gevoed, is destijds besloten dat de minister van Economische Zaken het
grootste deel van de zeggenschap over die voorziening heeft. De voorziening
is zeker niet geheim. Zij staat in het jaarverslag van de SEP. Dat is ook
diverse keren in de Kamer gemeld. Er heeft onder meer in 1985 een debatje
over plaatsgevonden. Ook is er in 1989 in een brief naar verwezen. In 1992
heeft het een rol gespeeld tijdens de begrotingsbehandeling van de subsidies
voor warmte-krachtkoppeling. Het is in die zin te verantwoorden dat het geld
voor dit leningsdoeleind wordt gebruikt.
 
 
 
 
 
 De heer Poppe (SP):
 
 Ik ken de omvang van het totale potje, het Egalisatiefonds, niet. Het
fonds is bedoeld om ups en downs een beetje gelijk te trekken. Als de prijs
zakt, vindt er aanvulling plaats. Anders wordt het fonds leeggehaald. De SEP
heeft een grote verbruiker in dat gebied, namelijk Pechiney. Daarmee is een
contract afgesloten. Op dat punt kunnen dus geen schommelingen optreden. Maar
stel dat er straks onvoldoende in het potje zit. Worden de schommelingen dan
opgevangen door de kleinverbruiker? Of zegt de minister: neen, er zit genoeg
in.
 
 
 
 
 
 Minister Wijers:
 
 Er is geen reden om te veronderstellen dat dat zal gebeuren. Er zat per
31 december 1993 een fors bedrag in dat potje, namelijk 385 mln. Dat is ook
in het jaarverslag van de SEP terug te vinden. Dit is een kleine rimpeling
in het fonds.
 
 
 
 
 
 De heer Poppe (SP):
 
 U kunt dus garanderen dat die schommelingen niet door de kleinverbruikers
hoeven te worden opgevangen?
 
 
 
 
 
 Minister Wijers:
 
 Zekerheden kan ik in dit leven niet geven. Ik kan wel waarschijnlijkheden
uitspreken. Dit is een waarschijnlijkheid.
 
 
 
 
 
 Mevrouw Vos (GroenLinks):
 
 Voorzitter! Ik wil nog een vraag stellen over dat fonds. De minister gaat
70 mln. uit dat fonds halen en als renteloze lening verstrekken aan de SEP.
Dit betekent dat in 2004 70 mln. minder in het fonds zal zitten. Bovendien
is er 70 mln. aan renteverlies voor dat fonds. Dat is toch juist? In het Egalisatiefonds
zit straks "70 mln. plus 70 mln. renteverlies is 140 mln." minder dan er anders
in had gezeten.
 
 
 
 
 
 Minister Wijers:
 
 Nee, die 70 mln. komt gewoon terug.
 
 
 
 
 
 Mevrouw Vos (GroenLinks):
 
 Ja, maar dat is dus niet genoeg. Het fonds heeft in 2004 een tekort van
70 mln.
 
 
 
 
 
 Minister Wijers:
 
 Het potje krijgt 70 mln. terug als sluiting plaatsvindt. Dat punt stel
ik zo dadelijk aan de orde.
 
 
 
 
 
 De heer Lansink (CDA):
 
 Het fonds is bedoeld voor geweldige dalingen en natuurlijk vooral stijgingen
van de prijs van fossiele brandstoffen. Als deze prijs fors stijgt, heb je
het fonds nodig. Bovendien is het een extra argument om de centrale open te
houden, omdat zij dan aanzienlijk goedkoper draait dan de gas- en oliecentrales.
Hoe kijkt de minister tegen die redenering aan?
 
 
 
 
 
 Minister Wijers:
 
 De heer Lansink probeert mij van iets te overtuigen, waarmee ik het in
isolatie van het argument geheel eens ben. Hij doet net alsof er geen discussie
is geweest, of de centrale maatschappelijk niet omstreden is. Ik vraag ook
de heer Lansink, daarmee rekening te houden. Er is geen echt belang mee gediend
als wij in een continue discussie komen over de levensduur van Borssele. Ik
heb er een sterke voorkeur voor als iedereen in die zin zijn verantwoordelijkheid
neemt en een bijdrage levert aan de bestuurlijke stabiliteit rondom Borssele
en de mensen die er werken.
 
 
 
 
 
 De heer Lansink (CDA):
 
 Ik kan voldoende waardering voor deze redenering van de minister en de
inzet opbrengen, maar de maatschappelijke onrust wordt mede bepaald door datgene
wat wij hier doen, in elke richting. De minister stelt besluitvorming voor
op grond van een aanvaarde motie met een andere strekking. Een verworpen D66-motie
voert hij juist wel uit. Daarmee draagt hij bij aan de maatschappelijke onrust.
Afgezien van de laatste weken was de centrale Borssele in de Nederlandse samenleving
niet omstreden. Dat gold alleen nieuwbouw van centrales. Ik vind dat de minister
daar ook rekening mee moet houden.
 
 
 
 
 
 Minister Wijers:
 
 Ik heb mijn beslissing genomen gegeven het debat in de Kamer. Als het
kabinet de motie naast zich neer zou hebben gelegd, dan zou dat zonder twijfel
tot de situatie hebben geleid waarin de levensduur van Borssele een permanent
onderwerp van politieke discussie zou zijn geworden. Ik kan mij niet voorstellen
dat de heer Lansink meent dat dat niet het geval zou zijn geweest. Ik heb
zoveel mogelijk de zakelijke argumenten gebruikt. Je kunt zelf of als politieke
groepering een andere afweging hebben gemaakt. Er is echter een proces geweest.
Er is op een zeker moment een meerderheid van de Kamer geweest die een uitspraak
heeft gedaan. Daarmee moet je rekening houden. Ik heb geprobeerd een route
te vinden die maximale bestuurlijke stabiliteit rondom Borssele garandeert,
ook al is dat vanuit het puur zakelijke argument niet de te prefereren oplossing.
 
 De beslissing impliceert het volgende. Te zamen met de bewindslieden die
het meest betrokken zijn bij de vergunningen krachtens de Kernenergiewet zal
ik de vergunning zodanig veranderen, dat de werking van de centrale tot 1
januari 2004 wordt beperkt. Dat is de eerste manier waarop zekerheid kan worden
geschapen over de levensduur. De tweede manier waarop wij die zekerheid creëren,
is door de 70 mln. pas op dat tijdstip ter beschikking te stellen. In de derde
plaats hebben de SEP ook zelf verklaard dat zij er prijs op stellen, dit nu
vast te leggen. Die voorkeur is gebaseerd op het argument van de bestuurlijke
stabiliteit. Deze drie argumenten bij elkaar leiden mij tot de conclusie dat
sprake is van een de facto sluiting van de centrale in 2004. Is dat 100% zeker?
Is het ondenkbaar dat de Kamer in een heel andere samenstelling over een paar
jaar een heel andere beslissing neemt en dat een kabinet daarin bewilligt?
Niets in het leven is 100% zeker, maar gegeven de manier waarop vergunningsprocedures
verlopen, zeker rondom de Kernenergiewet, is het alsnog veranderen van de
levensduur een beetje te vergelijken met tandpasta terugduwen in de tube.
Dat is buitengewoon lastig en onzeker. Gegeven de andere overwegingen neem
ik het voor mijn rekening om te zeggen dat de kerncentrale
de facto in 2004 gesloten is.
 
 Is dat het einde van de kernenergie in Nederland? Ik denk, eerlijk gezegd,
dat die vraag het debat betreft dat ik de heer Van Dijke en andere leden van
de Kamer al heb toegezegd in eerdere discussies. Daarbij gaat het –
ik ben dat met de heer Crone eens – met name om de vraag of er in de
toekomst condities kunnen zijn waaronder wellicht nieuwe generaties van kerncentrales
ter beschikking komen en of die een rol zouden moeten of kunnen vervullen
in de energievoorziening van Nederland. Ik heb geen behoefte om op dat debat
vooruit te lopen. Die scenariodiscussie is toegezegd. Ik wil die discussie
graag houden; zij is ook van belang voor de discussie over de energievoorziening
van Nederland. Op het resultaat daarvan wil ik echter niet vooruitlopen. Mede
gegeven hetgeen er internationaal gebeurt, kunnen wij ons echter niet wijs
maken dat met de beslissing over de levensduur van Borssele de discussie over
de rol en de toekomst van kernenergie in Nederland gesloten is. Zo is het
niet; wij leven in een wereld waarin kernenergie in een aantal landen een
rol speelt.
 
 In diverse landen is kernenergie overigens omstreden vanwege de veiligheid,
het afval, de proliferatie enzovoort. Tot mijn genoegen wordt er door de wetenschappelijke
wereld evenwel op allerlei manieren aan oplossingen gewerkt. De kennis schrijdt
voort. Als de kennis voortschrijdt, moet je niet uitsluiten dat de oplossingen
zodanig nabij komen dat wij alsnog in Nederland de beslissing moeten nemen
om opnieuw een vorm van kernenergie te gebruiken, zij het een heel andere.
Een en ander hangt natuurlijk ook af van de ontwikkeling van de prijs van
fossiele brandstoffen enzovoort. Hopelijk kunnen wij de discussie hierover
volgend jaar voeren. Ik heb al eerder gezegd dat ik, gegeven de overcapaciteit
in de sector en de opvattingen hierover in de maatschappij, niet verwacht
dat wij in deze kabinetsperiode zullen beslissen tot uitbreiding van capaciteit.
Dit laat echter onverlet dat je in scenariodenken kunt zeggen dat er onder
bepaalde condities op een bepaald moment misschien beslist moet worden over
kernenergie en nieuwe kerncentrales.
 
 
 
 
 
 De heer Van der Vlies (SGP):
 
 Voorzitter! Ik kijk hier even heel praktisch naar. Die inhoudelijke discussie
moet er komen. De SGP-fractie hoopt hieraan mee te doen en zal dan haar voorwaarden
inbrengen. Ook voor ons is aanwending van kernenergie namelijk niet vanzelfsprekend.
Stel nu dat het principiële debat oplevert dat kernenergie een optie
blijft en dat kernenergie dus een plaats vindt in de komende generaties elektriciteitsplannen.
Moet die kernenergie dan sowieso opgewekt worden door een nieuwe generatie
kerncentrales? Of is de redenering: die centrale is gemodificeerd; die staat
er in 2004 strak voor – ik veronderstel maar wat – die kunnen
wij dus nog gebruiken?
 
 
 
 
 
 Minister Wijers:
 
 Het lijkt wel of wij hier nu een open discussie hebben. De Kamer heeft
echter, zij het met wisselende motieven, in meerderheid uitgesproken –
ik neem de motie die door een meerderheid is aangenomen, ook serieus –
dat de kerncentrale Borssele met haar technologie en haar generatie tot 2004
kan bestaan. Ik hoop dat dit in rust kan gebeuren, maar dan is het ook uit.
Als er nieuwe kernenergie komt in Nederland, dan zal dat kernenergie moeten
zijn die voldoet aan hogere eisen ten aanzien van veiligheid en afvalverwerking.
Ik kan het niet anders interpreteren.
 
 Wie kan nu tevreden zijn met het debat? Ik weet het niet, voorzitter.
Ik wil niet verhelen dat ik er niet geheel tevreden mee ben. Ik denk dat er
maar weinigen geheel tevreden kunnen zijn. Ik denk dat één partij
er tevreden mee kan zijn, namelijk de mensen die in Borssele werken. Die hebben
nu, hoop ik, tenminste duidelijkheid over hun toekomst. Mede daarom hoop ik
dat de Kamer niet opnieuw met uitspraken zal komen, waardoor weer nieuwe onzekerheid
gecreëerd wordt. Ik hoop dus dat hiermee tot 2004 zekerheid bestaat over
de werkgelegenheid van de mensen in Borssele en de rol die de kerncentrale
van Borssele zal vervullen in de Nederlandse elektriciteitsopwekking.
 
 
 
 
 
 Mevrouw Vos (GroenLinks):
 
 Voorzitter! Is het inderdaad mogelijk, zoals de minister nu zegt, om een
deel van het Elektriciteitsplan goed te keuren? In het voorjaarsdebat, in
juni, heeft de heer Kok nadrukkelijk ontkend dat dat mogelijk was.
 
 Klopt het dat het deel dat de sector eventueel zelf nog extra bijdraagt,
ligt tussen de nul en de 70 mln.? U heeft net gezegd dat de sector zelf vind
dat hij aan opportunity costs ongeveer 140 mln. misloopt. Dat aandeel ligt
dus 70 mln. boven het bedrag dat u aan de sector verschaft.
 
 Kunt u nog even kort ingaan op mijn vraag of deze oplossing niet op gespannen
voet staat met de Elektriciteitswet, waarin toch wordt geregeld om elektriciteit
te leveren tegen zo laag mogelijke kosten?
 
 
 
 
 De voorzitter:
 
 Ik ga ervan uit dat dit uw tweede termijn is geweest!
 
 
 
 
 
 Minister Wijers:
 
 Voorzitter! Ik begin met de procedure volgens het E-plan. De minister
kan in eerste instantie alleen maar "ja" of "nee" zeggen tegen het Elektriciteitsplan;
hij keurt het dus af of hij keurt het goed. Vervolgens kan de sector mij in
de tweede fase verzoeken, het E-plan partieel goed te keuren, en dat is precies
wat hier is gebeurd. De partijen die dat veronderstellen hebben dus gelijk,
maar het gaat in verschillende stappen.
 
 U vroeg mij of de bijdrage van de sector 70 mln. is. Het is maar hoe je
een bijdrage ziet. Die opportunity costs zijn hoger; je zou kunnen zeggen
dat dat gederfde winst is. In die zin laat de 70 mln. onverlet dat de sector
inderdaad door deze compensatie een deel van zijn rendement niet kan waarmaken.
 
 Noch de sector, noch ik, is van mening dat de beslissing die we nu genomen
hebben, op gespannen voet staat met de Elektriciteitswet.
 
 
 
 
 
 De heer Remkes (VVD):
 
 Voorzitter! In het voortraject van deze discussie heeft de minister een
aantal voortreffelijk onderbouwde rekensommen gemaakt. Ik ga er eigenlijk
van uit dat er soortgelijke rekensommen gemaakt zijn waar het gaat om het
element van de rentabiliteitseffecten van het niet goedkeuren van het E-plan
op dit punt, in verhouding tot het wel goedkeuren. Misschien kan de minister
daarover iets specifieker zijn, want er spelen een aantal heel onoverzichtelijke
elementen een rol in die berekening. Over welke bedragen spreken we dan?
 
 
 
 
 
 Minister Wijers:
 
 Ik dacht dat ik die vragen eigenlijk al beantwoord had. Het bedrag van
70 mln. is een onderhandelingsresultaat, zo simpel is dat. Twee partijen proberen
vanuit verschillende invalshoeken de kosten van een bepaalde beslissing te
schatten, waarover ze gaan onderhandelen. Voor de sector was op basis van
zijn overwegingen de investering in Borssele, als de centrale tot 2007 zou
open blijven, rendabel, en daarbij bestond een zeker rendementsplaatje, dat
hoger was dan 70 mln. Afhankelijk van een aantal veronderstellingen zou je
op ongeveer 140 mln. kunnen uitkomen.
 
 Destijds is de sector bij de minister gekomen, met de vraag – dat
was eerder – om een tegemoetkoming te krijgen in de kosten van ongeveer
70 mln. In de tussentijd was natuurlijk al wat gebeurd. Je kunt op verschillende
manieren naar die kosten kijken, want dat zijn kosten die gedeeltelijk samenhangen
met het aanvragen van een vergunning, en je kunt je in redelijkheid afvragen
of de overheid partijen volledig moet compenseren voor de kosten die zij maken
bij het maken van een aanvraag voor een vergunning. Dat zijn de beginpunten
van een gesprek dat je hebt met de sector, waarbij je probeert eruit te komen.
Per saldo kom je dan bij een bedrag uit van 70 mln. Omdat de investering nu
is gedaan, wordt dat vergoed via een renteloze lening. In die zin is de 70
mln. een onderhandelingsresultaat.
 
 
 
 
 De voorzitter:
 
 Ik begrijp dat er bij een enkeling behoefte is aan een tweede termijn
voor het eventueel indienen van een motie.
 
 
 
 
 
 De heer Van Middelkoop (GPV):
 
 Voorzitter! Ook aan de bedrijfsduurverlenging van het debat over het E-plan
en over de kerncentrale Borssele moet eens een eind komen. Dat lijkt nu eindelijk
het geval te zijn. Ik wil nog slechts op één punt terugkomen,
gelet op de betekenis ervan voor de toekomst. Dat betreft – dat zal
de minister niet verbazen – het gebruik door de minister van artikel
16, tweede lid, onder b, van de Elektriciteitswet, zoals in zijn brief is
verwoord.
 
 Ik betwist niet het recht van de minister om na de motie van mevrouw Vos
de beslissing te nemen, zoals hij die heeft genomen. Dat staat erbuiten. Ik
vind die beslissing overigens niet wijs en fraai. Ik betwist wel dat de beslissing
van de minister kan worden gemotiveerd met de toetsingsgrond van artikel 16.
Het is immers met de beste wil van de wereld niet vol te houden dat sluiting
in 2004 noodzakelijk zou zijn – zo luidt de formulering van de wet –
in het belang van een goede elektriciteitsvoorziening. Van de wettelijke bevoegdheid
om het E-plan te toetsen, kan niet op deze manier gebruik worden gemaakt.
Dat heb ik in eerste termijn beargumenteerd, evenals de collega's Remkes en
Lansink. Met het oog op een goed gebruik van de Elektriciteitswet, nu en in
de toekomst, leg ik de Kamer daarom de volgende uitspraak voor.
 
 
 
 
 De Kamer,
 
 gehoord de beraadslaging,
 
 overwegende, dat de minister zijn beslissing de kerncentrale Borssele
in 2004 te doen sluiten motiveert met de overweging dat de elektriciteitsvoorziening
in Nederland moet kunnen rekenen op voldoende politieke ondersteuning;
 
 voorts overwegende, dat in dit kader de motie-Vos (16226, nr. 18) van
belang wordt geacht;
 
 spreekt uit dat genoemde beslissing niet mede gemotiveerd kan worden door
de toetsingsgrond van artikel 16, tweede lid, onder b van de Elektriciteitswet
1989, inhoudende dat goedkeuring aan het Elektriciteitsplan kan worden onthouden
indien het belang van een goede elektriciteitsvoorziening, mede gelet op het
belang van een goede elektriciteitsvoorziening in het algemeen, dit noodzakelijk
maakt,
 
 en gaat over tot de orde van de dag.
 
 
 
 De voorzitter:
 
 Deze motie is voorgesteld door de leden Van Middelkoop en Lansink. Naar
mij blijkt, wordt zij voldoende ondersteund.
 
 Zij krijgt nr. 27 (16226).
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 De heer Van Middelkoop (GPV):
 
 Voorzitter! Ik zou graag een wat mooiere tekst hebben bedacht, maar ik
moest de wet nu eenmaal citeren. Vandaar de wat lange tekst in het dictum.
 
 
 
 
 
 De heer Remkes (VVD):
 
 Voorzitter! Ik dank de minister voor de beantwoording van de gestelde
vragen. Ik ben het met de heer Van Middelkoop eens dat de argumentatie in
de brief van de minister langs de rand is. Ik zeg er wel bij: er niet over,
maar langs de rand. Ik vind de beantwoording erg dun in relatie tot de Elektriciteitswet.
 
 Als ik een en ander financieel analyseer, dan constateer ik dat het ene
deel van die 70 mln., als gevolg van de renteloze lening, in feite wordt betaald
uit het potje van de sector. Het andere deel, in guldens van dan, wordt betaald
via de algemene middelen. Op dit ogenblik staat daar nog geen dekking tegenover,
dus die rekening wordt naar de toekomst doorgeschoven. Als ik deze beslissing
echter vergelijk met de beslissing, zoals die aanvankelijk op de lat stond
met betrekking tot 2007, dan constateer ik dat het belangrijkste financiële
effect – wij praten eigenlijk over een wat hoger bedrag dan die 140
mln. – wordt betaald door de gebruikers. Ik kan op grond van de feiten
en de cijfers niet tot een andere conclusie komen.
 
 Mevrouw Jorritsma heeft met veel verve aangegeven dat zij zeer tevreden
is. Toen ik haar betoog op mij in liet werken, herinnerde ik mij dat het alternatief
van D66 destijds met name was ingegeven vanuit de gedachte dat het allemaal
wel wat goedkoper kon en dat het dus geen geld zou kosten. Daarin lag naar
mijn opvatting de ruimte om toch vast te houden aan de beslissing, zoals die
in ieder geval door mijn fractie werd voorgestaan.
 
 De tweede conclusie die ik heb getrokken uit het betoog van mevrouw Jorritsma
is dat een pond kernafval in 2005 veel erger is dan een pond kernafval in
1998. Dat opgeteld bij de constatering die de heer Lansink uitte in een interruptiedebat
met de heer Crone, komt de opvatting van D66, als het gaat om de zakelijke
argumentatie, in een heel merkwaardig daglicht te staan.
 
 
 
 
 
 Mevrouw Jorritsma-van Oosten (D66):
 
 Ik heb een aantal malen gezegd dat ons uitgangspunt is
de bestaande situatie en de afspraken die zijn gemaakt, namelijk doordraaien
tot 2004. Tot dat jaar accepteren wij de kernenergie. Als de centrale langer
door moet werken, krijgen wij het punt dat er meer afval ontstaat, dan wij
met elkaar hadden afgesproken.
 
 De heer Remkes heeft nog een vraag gesteld, maar die ben ik nu even kwijt.
 
 
 
 
 
 De heer Remkes (VVD):
 
 Ik heb geen vragen gesteld. Ik heb alleen iets geconstateerd. Ik begrijp
de stelling dat nucleair afval slecht is. Het is niet mijn stelling. Ik heb
dan ook het standpunt van de heer Crone, zoals hij dat altijd heeft verkondigd
en het standpunt van mevrouw Vos heel goed kunnen begrijpen. Dat was ook een
heel consistente redenering. Het gaat mij erom dat ik de redenering van D66
op dit punt niet begrijp, omdat die naar mijn opvatting buitengewoon inconsistent
is.
 
 
 
 
 
 De heer Poppe (SP):
 
 Mijnheer de voorzitter! Na het antwoord van de minister kan ik maar één
conclusie trekken: Borssele moet tot 2004 open blijven, omdat dat in deze
Kamer ooit is besloten in het Elektriciteitsplan. Omdat ditzelfde kabinet
het een na het andere besluit dat hier ooit is genomen, omver kegelt kan dat
nooit een argument zijn. In het NMP-plus wordt geschreven dat als er alternatieven
zijn voor milieuschadelijke of andere gevaarlijke stoffen, die moeten worden
gestimuleerd. In dit geval is er een alternatief: de conventionele centrale.
Er is genoeg elektriciteit, ook zonder Borssele. Het argument van werkgelegenheid
is naar onze mening niet terecht gebruikt, want als Borssele open blijft,
gaan andere, conventionele centrales eerder dicht en dat kost ook werkgelegenheid.
Kortom, er blijft naar één argument over: Borssele is kernenergie
en die is niet nodig en van het kernafval hoeven wij niet meer te produceren
dan wij al hebben.
 
 
 
 
 
 De heer Lansink (CDA):
 
 Mijnheer de voorzitter! Ik dank de minister voor zijn heldere en faire
antwoorden. Ik heb opgetekend dat hij op een gegeven ogenblik zei dat hij
op grond van zakelijke overwegingen niet voor de meest preferente lijn heeft
gekozen. Dat siert hem, omdat daarmee het gewicht is teruggegeven aan de inbreng
in het algemeen overleg. Het argument van maatschappelijke rust en wellicht
ook politieke rust kan ik ook nog wel begrijpen. Ik heb ook gezegd dat het
positief is te waarderen dat nu duidelijk is dat de centrale tot 2004 kan
blijven draaien, gemoderniseerd en wel. Dat kost wel wat, maar dat moet dan
maar. Voor de mensen die er werken en voor al diegenen die ten onrechte beschadigd
waren door de stelling dat de centrale wel meteen dicht kon, is er nu duidelijkheid.
Daar ben ik blij om.
 
 Over de gekozen route is al voldoende gezegd. Ik heb de motie van de heer
Van Middelkoop over de Elektriciteitswet mede ondertekend, omdat ik meen dat
de lijn die daarbij is gekozen niet correct is. Dat mag eigenlijk niet terzijde
worden gelegd. Daarom wordt ook om die uitspraak gevraagd. Het kan immers
ook van belang zijn voor later. Ook bij de tweede route die gekozen is, past
een kanttekening. Het gaat namelijk om het min of meer nu al definitief maken
van de vergunning. Ik heb er geen bezwaar tegen dat het nu wordt vastgelegd,
maar er zal een moment moeten kunnen komen waarop een revisievergunning mogelijk
is. Dat ligt in de Elektriciteitswet en in het Elektriciteitsplan eigenlijk
ook opgesloten. Dat is namelijk bij alle vergunningsprocedures zo.
 
 De minister heeft gezegd: dat is uitermate onzeker; ik zie dat niet alsnog
veranderen. Ik vond de vergelijking met een tube tandpasta ongepast, zeker
nu wij nieuwe tubes hebben die op hun kop worden gezet. Ik geloof dat dat
de zaak op z'n kop zetten is. Ik ken revisievergunningen die geleid hebben
tot een andere opzet. Omdat een verbinding moet worden gelegd tussen de kwaliteit
van de elektriciteitsvoorziening en de discussie waarom de heer Van Dijke
eerder heeft gevraagd, wil ik de Kamer toch een uitspraak voorleggen. Die
gaat uit van 2004 maar maakt een nadere besluitvorming mogelijk. De motie
luidt als volgt.
 
 
 
 
 De Kamer,
 
 gehoord de beraadslaging,
 
 overwegende, dat de exploitatie van de kerncentrale Borssele na afronding
van de modificatie bijdraagt aan een goede elektriciteitsvoorziening;
 
 voorts overwegende, dat energie- en milieupolitieke ontwikkelingen kunnen
nopen tot voortzetting van die exploitatie na 2004;
 
 van oordeel, dat nadere discussie geboden is over het al dan niet inzetten
van kernenergie in Nederland en over de gevolgen daarvan;
 
 verzoekt de regering bij de vergunningverlening voor de kerncentrale Borssele
een latere verlenging van de vergunning tot na 2004 open te houden, rekening
houdend met de uitkomsten van genoemde discussie,
 
 en gaat over tot de orde van de dag.
 
 
 
 De voorzitter:
 
 Deze motie is voorgesteld door de leden Lansink, Van Dijke, Van Middelkoop
en Van der Vlies. Naar mij blijkt, wordt zij voldoende ondersteund.
 
 Zij krijgt nr. 28 (16226).
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 De heer Remkes (VVD):
 
 Voorzitter! Kan de heer Lansink de tekst van de motie toelichten? Wat
moet er nu precies wel en niet in de vergunning geregeld worden? Ik begrijp
dat ook hij vindt dat er best 2004 in kan komen te staan. Hij zegt in feite:
het kabinet moet nu met zichzelf afspreken dat het een toekomstige discussie
niet wil uitsluiten. Deze minister kan een toekomstige discussie in de Kamer
natuurlijk nooit voorkomen. Dat geldt ook voor een eventuele discussie in
een toekomstig kabinet waarin hij zelf geen zitting heeft.
 
 
 
 
 
 De heer Lansink (CDA):
 
 Voorzitter! Het zal duidelijk zijn dat het de bedoeling van de motie is
om de vergunningverlening tot 2004 geen onherroepelijk karakter te geven.
Daartoe zijn verschillende mogelijkheden voorhanden. Ik vraag ook om het oordeel
van de minister over dit punt. Op welke wijze zou dat mogelijk zijn? Zelf
denk ik dat het zou kunnen op de wijze die eerder is toegepast bij andere
vergunningen. Het moet dus mogelijk zijn.
 
 
 
 
 
 De heer Hendriks:
 
 Voorzitter! Ik heb geluisterd naar de antwoorden van de minister op de
vragen in eerste termijn. Alleen mijn vragen zijn niet beantwoord. Ik heb
in ieder geval wel begrepen dat de "paarse" aandelen voor Borssele nu 70 mln.
meer waard zijn geworden. Hopelijk ontvangen alle Nederlandse kiezers, dus
ook de ouderen en de gehandicapten, te zijner tijd het dividend waarop zij
recht hebben. Daarbij denk ik vooral aan de reeds jarenlange door nutsbedrijven
verstrekte versluierde subsidie aan de aluminiumfabriek Pechiney.
 
 Voorzitter! De beantwoording van mijn beide vragen blijkt moeilijk te
zijn. Ik stel bij dezen voor om die dan maar schriftelijk te beantwoorden.
 
 
 
 
 
 Minister Wijers:
 
 Voorzitter! Ik moet nog even iets specifieker zijn over de criteria op
basis waarvan ik het Elektriciteitsplan heb afgekeurd. Ik realiseer mij dat
ik dat niet honderd procent helder heb verwoord. Artikel 16, lid 2, spreekt
over een goede elektriciteitsvoorziening. In artikel 2 van de Elektriciteitswet
staat ook dat die elektriciteitsvoorziening maatschappelijk verantwoord moet
worden gegenereerd. Het moet op een maatschappelijk verantwoorde wijze gebeuren.
Dat is precies het criterium waarop ik nu het Elektriciteitsplan heb afgekeurd.
Volgens de juristen die geacht worden op dat gebied deskundig te zijn, is
dat een juiste manier om dat te doen.
 
 
 
 
 
 De heer Van Middelkoop (GPV):
 
 Het spijt mij dat ik weer naar de microfoon moet komen. In artikel 16
staat niet, dat het op maatschappelijk verantwoorde wijze moet gebeuren. Het
is geen onderdeel van de toetsingscriteria die de minister kan gebruiken.
Er staat wel in artikel 2, dat de elektriciteitsbedrijven op maatschappelijk
verantwoorde wijze moeten produceren. Dat is naar mijn overtuiging een bepaling
die het de minister mogelijk heeft gemaakt om uitvoering te geven aan de motie
zoals hij dat heeft gedaan door te gaan praten met de SEP. Maar in deze toetsingscriteria
op grond waarvan de minister een Elektriciteitsplan of een deel ervan kan
verwerpen staat het niet. Ik vind, dat de minister het zo niet moet gebruiken.
Het is hoogst verwarrend.
 
 
 
 
 
 Minister Wijers:
 
 Het staat er niet expliciet in. De woorden "goede elektriciteitsvoorziening"
omvatten conform artikel 2 van de Elektriciteitswet het produceren op maatschappelijk
verantwoorde wijze.
 
 
 
 
 
 De heer Van Middelkoop (GPV):
 
 Dit wordt een wat moeilijke discussie.
 
 
 
 
 
 Minister Wijers:
 
 Goed in de zin van artikel 2.
 
 
 
 
 
 De heer Van Middelkoop (GPV):
 
 Precies. Het Elektriciteitsplan wordt opgesteld door de SEP, niet door
de minister. Vervolgens komt het in de ministerraad en de minister mag gaan
toetsen aan een aantal in de wet neergelegde criteria. Een van de criteria
is, dat hij zijn goedkeuring mag onthouden als het niet in het belang is van
een goede elektriciteitsvoorziening. Naar mijn overtuiging is met de beste
wil van de wereld niet vol te houden, dat Borssele na 2004 niet meer open
mag blijven omdat dat in het belang van een goede elektriciteitsvoorziening
zou zijn. De minister heeft daarvoor andere argumenten. Daarmee ben ik het
niet eens, maar ik begrijp die. Daarmee komt hij niet in strijd met de wet.
De minister kan de wet op deze manier echter niet gebruiken. Het spijt mij
dat ik erover moet doorzeuren, maar het is van belang, omdat ook een minister
in de toekomst gebruik mag maken van de bevoegdheden van de wet. Vandaar mijn
motie.
 
 
 
 
 
 De heer Crone (PvdA):
 
 Ik begrijp het probleem niet. Ik deel de mening, dat limitatief is opgesomd
op basis van welke punten het Elektriciteitsplan wel of niet zou mogen worden
tegengehouden. Er staan de woorden "goede elektriciteitsvoorziening". Het
woord "goed" zegt per definitie niets. Dat woord is in de loop van de tijd
ingevuld. Er staan in de brief van de minister twee bronnen uit de jurisprudentie
en de politieke besluitvorming in de memorie van toelichting, waarin het woord
"goed" onder andere is uitgelegd in de zin van maatschappelijk verantwoorde
manier. Dat is ook essentieel, omdat wij als Kamer zeker de laatste jaren
hebben gewild, dat afkeuring of bijsturing op onderdelen mogelijk moet zijn,
als je bepaalde milieu-implicaties van het Elektriciteitsplan niet aanstaan.
Het woord "goed" is een nietszeggend woord. In het kader van de interpretatie
en de wetsgeschiedenis heeft het die brede connotatie gekregen. Ik vind, dat
de minister dit terecht volgt.
 
 
 
 
 De voorzitter:
 
 Ik wil een einde maken aan dit debat over interpretatie van het woord
"goed". De minister is aan het woord.
 
 
 
 
 
 Minister Wijers:
 
 De uitleg die de heer Crone geeft, is de uitleg waarvan ik heb begrepen
dat die juridisch de juiste is. "Goed" is uitgelegd in artikel 2 en dat is
tevens maatschappelijk verantwoord.
 
 
 
 
 
 De heer Lansink (CDA):
 
 Waarom is het na 2004 niet meer maatschappelijk verantwoord?
 
 
 
 
 
 Minister Wijers:
 
 De heer Lansink gaat nu een inhoudelijke discussie beginnen.
 
 
 
 
 
 De heer Lansink (CDA):
 
 Dat is toch aan de orde?
 
 
 
 
 
 Minister Wijers:
 
 Nee, wij hadden een formele discussie over de vraag of het zou kunnen
of niet.
 
 
 
 
 
 De heer Van Middelkoop (GPV):
 
 Waarom is het na 2004 kennelijk noodzakelijk – dat is de formulering
van artikel 16 – met het oog op een goede elektriciteitsvoorziening
dat Borssele dicht gaat? Dat is de tekst van de wet.
 
 
 
 
 De voorzitter:
 
 De minister heeft het woord.
 
 
 
 
 
 Minister Wijers:
 
 Nu komen wij in een cirkelredenering terecht. De Kamer heeft een uitspraak
gedaan. De heer Van Middelkoop stelt een vraag aan de Kamer.
 
 
 
 
 
 De heer Crone (PvdA):
 
 Mijnheer de voorzitter!...
 
 
 
 
 De voorzitter:
 
 Ik maak een einde aan deze cirkelredenering. De minister vervolgt zijn
betoog.
 
 
 
 
 
 De heer Crone (PvdA):
 
 Er is sprake van een nieuw punt.
 
 
 
 
 De voorzitter:
 
 De minister vervolgt zijn betoog.
 
 
 
 
 
 De heer Crone (PvdA):
 
 Ja, maar als hier...
 
 
 
 
 De voorzitter:
 
 De minister vervolgt zijn betoog.
 
 
 
 
 
 Minister Wijers:
 
 Ik zou het niet meer durven om mijn betoog nu niet te vervolgen. Het heeft
te maken met de onherroepelijkheid van de sluiting. Ik heb het voornemen om
te zamen met mijn collega's in het kader van de Kernenergiewet – dus
niet in het kader van het Elektriciteitsplan – de vergunning te beperken
tot 2004. Nogmaals, hoe onherroepelijk is onherroepelijk? Ik wil niet na een
discussie over de vraag wat goed is nu nog een discussie over de vraag hoe
gemakkelijk of moeilijk het is om tandpasta terug te krijgen in een tube.
Ik denk niet dat de zaak 100% onherroepelijk is. Als de beslissing eenmaal
is genomen, is het wel buitengewoon moeilijk om die terug te draaien. Ik ben
het met de heer Lansink eens dat een volgend kabinet – al dan niet met
bewindspersonen uit mijn politieke groepering of uit die van de heer Lansink
of welke groepering dan ook – kan proberen de vergunning weer te veranderen.
De heer Lansink weet dat nog beter dan ik. Het is een lastig proces om vergunningen
in het kader van de Kernenergiewet te veranderen. Daar komt nog iets bij en
ik verzoek de heer Lansink dat te betrekken in zijn afweging. De sector wil
nu graag helderheid hebben over de levensduur van Borssele. Wat de heer Lansink
nastreeft, is verlenging maar kan ook verkorting worden.
 
 
 
 
 
 De heer Lansink (CDA):
 
 Het zal duidelijk zijn dat het in de tekst van de motie om verlenging
gaat. Ik ben erkentelijk voor de zekerheid tot 2004, maar met anderen die
ervoor hebben gepleit wil ik de onherroepelijkheid voorkomen, omdat er nog
een discussie moet worden gevoerd. Het is goed dat wij principieel over deze
zaak praten, maar dan moeten daarbij ook de kernstroom en allerlei andere
zaken worden betrokken. Daarom wil ik door de motie de onherroepelijkheid
voorkomen.
 
 
 
 
 
 Minister Wijers:
 
 De voorzitter wil doorgaan en terecht. Ik ontkom toch niet aan de conclusie
dat ik beide moties ontraad.
 
 
 
 
 
 De beraadslaging wordt gesloten.
 
 
 
 
 De voorzitter:
 
 Ik stel voor, morgen over de moties te stemmen.
 
 
 
 
 
 Daartoe wordt besloten.
 
 
 
 
 
 De vergadering wordt van 18.34 uur tot 20.10 uur geschorst.
 
 
 
 
 Voorzitter: Deetman
 
 
 
 
 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/h-tk-19941995-37-2590-2610.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl