Behandeling van het voorstel van wet van het lid Duivesteijn houdende regels ter bevordering van de medezeggenschap van huurders op het functioneren van verhuurbedrijven van woongelegenheden (Wet op het overleg huurders verhuurder) (24080)
Staten-Generaal — Handelingen 
Datum: 2014-07-11 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Handeling 1996-1997, pag. 5125-5162

 
 
 

Handeling

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Vergadernummer
Datum vergadering

02-05-1997

Tweede Kamer der Staten-Generaal

1996-1997

nr. 72, pagina 5125-5162

22-04-1997

 

 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties over kamerdossier

Kamerdossier 24080Toon publicaties die dit dossier behandelen

 
 
 Publicaties in vergadering

Voortzetting van de behandeling van het wetsvoorstel Goedkeuring van het op 28 maart 1995 te Brussel tot stand gekomen Protocol houdende wijziging van de eenvormige Beneluxwet inzake tekeningen of modellen alsmede intrekking van de Wet bestrijding namaakprodukten (24509)Pagina 5125-5125
Stemmingen in verband met het voorstel van wet van de leden Koekkoek en Van Middelkoop houdende verklaring dat er grond bestaat een voorstel in overweging te nemen tot verandering in de Grondwet, strekkende tot opneming van een bepaling over de Nederlandse taal (24431)Pagina 5124-5124
Stemmingen in verband met het wetsvoorstel Goedkeuring van het op 24 december 1996 te Ottawa tot stand gekomen Verdrag tussen het Koninkrijk der Nederlanden en Canada tot voortzetting van het op 4/5 december 1986 tot stand gekomen verdrag inzake de opleiding van eenheden van de Nederlandse strijdkrachten in Canada (25199)Pagina 5124-5124
Vragen van het lid Rosenmöller aan de minister-president, over het invoeren van een vermogensaanwasbelastingPagina 5113-5119
Stemming over een motie, ingediend bij het debat over het recht van substitutie door apothekers, te weten: de nader gewijzigde motie-Nijpels-Hezemans/Oedayraj Singh Varma over het recht van substitutie door apothekers (25000 XVI, nr. 59)Pagina 5124-5124
Stemming over een motie, ingediend in het hoofdlijnendebat over het wetsvoorstel medisch-specialistische zorg, te weten: de motie-M.M.H. Kamp over een invoeringswet (25258, nr. 7).Pagina 5124-5125
Presentie en opening (dinsdag 22 april 1997)Pagina 5113-5113
Vragen van het lid Rabbae aan de minister van Financiën, over de voorspelling van zes instituten, dat Duitsland zich niet zal kwalificeren voor de EMUPagina 5119-5122
Stemming over een motie, ingediend bij de interpellatie-Marijnissen over de eigen bijdrage voor ziekenfondspatiënten, te weten: de motie-Marijnissen c.s. over intrekking van de regeling voor een algemene eigen bijdrage (25310, nr. 1)Pagina 5124-5124
Regeling van werkzaamheden (dinsdag 22 april 1997)Pagina 5122-5124
Lijst van ingekomen stukken, met de door de voorzitter terzake gedane voorstellen (dinsdag 22 april 1997)Pagina 5163-5164
Behandeling van het voorstel van wet van het lid Duivesteijn houdende regels ter bevordering van de medezeggenschap van huurders op het functioneren van verhuurbedrijven van woongelegenheden (Wet op het overleg huurders verhuurder) (24080)Pagina 5125-5162

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 175 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
Aan de orde is de behandeling van:het voorstel van wet
van het lid Duivesteijn houdende regels ter bevordering van de medezeggenschap
van huurders op het functioneren van verhuurbedrijven van woongelegenheden
(Wet op het overleg huurders verhuurder) (24080).De algemene beraadslaging wordt geopend.Mevrouw Van der Burg (PvdA):Mijnheer de voorzitter! Dit jaar is het precies 155 jaar geleden dat de
eerste woningbouwcorporatie in Amsterdam werd opgericht. Vanaf die tijd is
er discussie gevoerd over de rol en de positie van de huurders ten opzichte
van de verhuurder. Natuurlijk lag dat in de verzuilde samenleving van vroeger,
waarin van overheidsbemoeienis op dit vlak nauwelijks sprake was, anders dan
nu. Na de Tweede Wereldoorlog is vanwege het enorme woningtekort vooral de
individuele positie van de huurder versterkt, mede door de toegenomen rol
van de overheid in de volkshuisvesting. Vervolgens heeft de democratisering
in de jaren zestig invloed gehad op de onderlinge verhouding tussen huurders,
huurdersorganisaties en verhuurders. Dat leidde tot een sterkere positie van
de huurders, die een wettelijke basis kreeg in het Besluit toegelaten instellingen
volkshuisvesting, in het jaar 1976.Sinds 1990 is er weer een nieuwe fase ingetreden: de verzelfstandiging
van de woningcorporaties. Zij zijn geen uitvoerders meer van rijksbeleid,
maar het is eigen ondernemerschap met meer beleidsruimte dan voorheen, vergelijkbaar
met particuliere verhuurders, zij het dat de corporaties hun maatschappelijke
functie en hun sociale doelstelling nadrukkelijk hebben behouden. Deze verzelfstandiging
is nog versterkt door maatregelen zoals de huursombenadering, bezuinigingen,
de Tussenbalans, de bruteringsoperatie, etc. Zij hebben de verhouding tussen
de verhuurders en huurders en hun organisaties fundamenteel gewijzigd.Hoewel de gelijkwaardigheid van beide partijen een van de uitgangspunten
van de nota Volkshuisvesting in de jaren negentig was, hield de formele invulling
daarvan geen gelijke tred met de invulling van het gehele nieuwe stelsel in
de volkshuisvesting. Al vanaf de behandeling in 1990 van de nota Volkshuisvesting
in de jaren negentig pleit de Partij van de Arbeid voor een uitwerking van
deze gelijkwaardigheid van posities. Het aandringen hierop werd een bijna
jaarlijks terugkerend ritueel. In 1992 en 1994 leidde dit tot moties om te
komen tot een goed gestructureerd overleg.De vorige staatssecretaris en deze staatssecretaris onderkenden wel het
belang van een goed overleg, maar wilden de praktijk van een nieuwe ordening
afwachten, net als het veld. Pas toen uit onderzoeken van de Woonbond, van
de Nationale woningraad en van het OTB bleek dat de voorschriften uit het
BBSH op dit vlak mager waren ingevuld, en de organisatiegraad van de huurders
beperkt was, is het wetsvoorstel procesvereisten van aangezegde huurverhogingen
voorgesteld door de staatssecretaris. Dat heeft het helaas niet gehaald in
de Eerste Kamer.Voorzitter! Het is een lange, slepende wetsgeschiedenis, die nog steeds
niet heeft geleid tot een formeel geregelde, betere positie van de huurders,
terwijl iedereen het belang van goed gestructureerd overleg en goede communicatie
tussen huurders en verhuurder onderschrijft. Natuurlijk weet ik ook dat bij
diverse woningbouwcorporaties en ook enkele particuliere verhuurders van deze
gelijkwaardigheid best sprake is, maar lang niet overal.Ik heb vernomen dat er recent in opdracht van het ministerie van VROM
een onderzoek is verricht, waarin is nagegaan in hoeverre het BBSH is uitgevoerd
en hoe de organisatiegraad is bij de huurders. Ik heb hierover gisteren schriftelijke
vragen gesteld. Die rapportage is al enige tijd bij het ministerie, heb ik
begrepen. Ik heb de staatssecretaris gevraagd om deze zo spoedig mogelijk
naar de Tweede Kamer te sturen, maar ik heb haar helaas nog niet mogen ontvangen.
Graag hoor ik van de staatssecretaris of wij de rapportage spoedig kunnen
ontvangen, het liefst voor de tweede termijn.Gelet op het slepende karakter van de voorgeschiedenis, is het terecht
dat collega Duivesteijn begin 1995 het initiatief genomen heeft tot het indienen
van voorliggend wetsvoorstel inzake overleg tussen huurders en verhuurder.
Mijn complimenten daarvoor, omdat het maken van een initiatiefwetsvoorstel
altijd een gigantische klus is, maar vooral ook omdat het een impuls heeft
gegeven in de discussie over de positie van de huurders. Ik weet dat de reacties,
vooral die uit het veld, in het algemeen niet erg positief waren, maar toch
heeft het bijgedragen tot het opstellen van de zogenaamde "nota contouren
van een wettelijke regeling overleg huurdersorganisaties" door de vier partners
uit het veld gezamenlijk: de Nationale woningraad, de NCIV, de ROZ en de Woonbond.
Kennelijk was het initiatief daarvoor nodig.Voorzitter! Gelet op de gegroeide situatie vind ik het verstandig van
de initiatiefnemer om zijn oorspronkelijke wetsvoorstel fors aan te passen
en te enten op de genoemde contourennota. Met een groot draagvlak is een snellere
en betere invoering te verwachten, en snelheid vindt mijn fractie, gelet op
de voorgeschiedenis, niet onbelangrijk.De heer Poppe (SP):U spreekt er uw blijdschap over uit dat de indiener zijn oorspronkelijke
voorstel heeft aangepast. Ik begrijp dat niet. De Kamer hoeft zich niet aan
te sluiten bij eventuele overeenkomsten van de Woonbond met de woningverhuurbedrijven.
Ik hoop dat de Woonbond strijd heeft moeten leveren en er al het mogelijke
uit heeft gesleept, maar het oorspronkelijke wetsvoorstel ging veel verder.
Het instemmingsrecht is nu geschrapt. Bent u daar blij mee?Mevrouw Van der Burg (PvdA):Ik kom over de inhoud nog te spreken. Wat ik verstandig vind, is dat de
heer Duivesteijn als initiatiefnemer heeft gekeken naar de contourennota die
het veld heeft opgesteld, en natuurlijk was dat ook een kwestie van onderhandelen,
maar de nota ligt er nu. De initiatiefnemer heeft zijn overigens redelijk
ingewikkelde wetsvoorstel aangepast en geënt, zij het niet op alle punten,
op de contourennota; dat vind ik heel verstandig, want het moet ook werken
in de praktijk. Daarmee is niet gezegd dat, als het veld het ergens over eens
is, wij het geheel overnemen; de Kamer houdt het politieke primaat en haar
eigen verantwoordelijkheid, en dat geldt zeker voor de initiatiefnemer, maar
het is goed om daar rekening mee te houden. Over de verschillende onderdelen
kom ik nog te spreken.De heer Poppe (SP):Mijn vraag betrof het schrappen van het instemmingsrecht.Mevrouw Van der Burg (PvdA):Er is een kwalitatief adviesrecht opgenomen, een goede zaak, en vooral
de geschillenbeslechting vind ik een belangrijk onderdeel
van dit wetsvoorstel. Daarop kom ik, zoals gezegd, terug.De heer Biesheuvel (CDA):Voorzitter! Ik roep bij mevrouw Van der Burg het debat in herinnering
over het wetsvoorstel inzake de procesvereisten dat de staatssecretaris had
ingediend. Zij heeft dat indertijd namens de PvdA-fractie een "slap aftreksel"
van het initiatiefwetsvoorstel van de heer Duivesteijn genoemd. Wat is volgens
haar het karakter van het aangepaste wetsvoorstel van de heer Duivesteijn?Mevrouw Van der Burg (PvdA):Het is veel uitgebreider dan het wetsvoorstel inzake procesvereisten.
Dat had een heel beperkte invalshoek, want daarbij ging het uitsluitend om
huuraanzeggingen ingeval van huurverhogingen. Het wetsvoorstel dat er nu ligt,
vind ik een goede basisregeling, waarin diverse elementen aan de orde komen.
Het is dus zeker geen zwak aftreksel; het biedt een goede basis waarop de
verhuurders en huurders in het veld verder kunnen werken, en dat vind ik essentieel.
Het is een minimumregeling.De heer Biesheuvel (CDA):U benadrukt het belang van een groot draagvlak. Het zal u ook niet ontgaan
zijn dat de organisaties die de contourenafspraak gemaakt hebben, een beroep
op ons doen om zo dicht mogelijk bij de contouren te blijven. Hoe blijft u
met dit initiatiefvoorstel zo dicht mogelijk bij de contouren?Mevrouw Van der Burg (PvdA):Ik kom hierop nog terug als ik de inhoud van het wetsvoorstel bespreek.
Het lijkt me niet verstandig om hierover nu in zijn algemeenheid te praten.
Ik heb al gezegd dat de politiek het primaat behoudt. U zult zich ongetwijfeld
herinneren dat wij hierover in het kader van adviesraden in de Kamer gesproken
hebben. Toen is door ons het belang benadrukt dat het veld tot overeenstemming
komt. De Kamer hoeft echter niet automatisch te zeggen: dit is het. Iedere
partij zal hierbij haar eigen afweging maken.Een groter draagvlak kan leiden tot een snellere en betere invoering.
Dit is althans de verwachting. Die snelheid vindt mijn fractie, gelet op de
voorgeschiedenis, niet onbelangrijk. De PvdA hoopt van harte dat het voorliggende
wetsvoorstel nog voor 1 juli a.s. in werking zal treden.Niet alleen snelheid, maar ook zorgvuldigheid en de mening van de betrokkenen
tellen voor de PvdA. Daarom zijn we blij met de brief van de staatssecretaris
waarin de hoofdlijnen van het inmiddels door het kabinet opgestelde wetsvoorstel
zijn beschreven en tevens de verschillen zijn aangegeven met het voorliggende
wetsvoorstel. Het voorstel van het kabinet ligt nog ter advisering bij de
Raad van State. De inhoud is ons niet bekend, maar de Kamer kan op deze wijze
de gedachten van het kabinet bij de behandeling betrekken. Gelukkig is ook
de staatssecretaris aanwezig om vragen te beantwoorden.Als het initiatiefvoorstel, zoals het nu voorligt, door beide Kamers wordt
aanvaard, mogen wij er dan van uitgaan dat de staatssecretaris volgens de
officiële procedure krachtig zal meewerken om het zo snel mogelijk bekrachtigd
te krijgen? Dit wil zeggen: positief adviseren in de ministerraad en aan de
Koningin en ondertekenen.De heer Stellingwerf (RPF):U zei dat het goed is dat er nu snel gehandeld wordt. Ik vraag me af of
deze snelheid leidt tot een soort wedstrijd tussen twee wetsvoorstellen waarvan
het ene nog niet verschenen is en het andere wel. Geeft de aanpassing van
het initiatiefwetsvoorstel ook niet die indruk? Van de 34 artikelen resteren
er nog maar acht.Mevrouw Van der Burg (PvdA):Het is absoluut geen wedstrijd. Het essentiële karakter van een wedstrijd
is een gelijke start, maar daarvan is hier geen sprake. De initiatiefnemer
begon in 1995 en de staatssecretaris pas enkele maanden geleden. Ik heb daarnet
die lange voorgeschiedenis uiteengezet. De Kamer heeft gelukkig haar initiatiefrecht
gebruikt. Als zij daar niet zorgvuldig mee omgaat, wordt het aanzien van dit
wezenlijke recht van de Kamer in gevaar gebracht. Vandaar dat ik er moeite
mee heb, als u spreekt van een wedstrijd. Er is een initiatiefwetsvoorstel
ingediend en daar moeten wij ook zorgvuldig mee omgaan. Er kan niet van een
wedstrijd gesproken worden. Overigens, is de snelheid ontzettend belangrijk.
Het feit dat het aantal artikelen veranderd is, is op zich geen reden om dit
wetsvoorstel niet snel en toch zorgvuldig te behandelen. Wij hebben daarover
in de procedurevergadering van de commissie ook uitvoerig gesproken.De heer Stellingwerf (RPF):Dat kan hier gelukkig in het openbaar ook. Ik ben het uiteraard met u
eens dat de behandeling heel zorgvuldig moet zijn en dat het een groot en
goed recht van een initiatiefnemer is om daar serieus over te praten, maar
nu zetten wij de argumenten natuurlijk wel tegenover elkaar. Gezien de verschillen
en de beperktheid daarvan vraag ik mij af of er op dit moment geen andere
lijn mogelijk is.Mevrouw Van der Burg (PvdA):Laten wij het verdere verloop in dit debat maar bekijken. Wij weten ongeveer
welke voorstellen de staatssecretaris namens het kabinet heeft. Laten wij
die hier ook bij betrekken. Vandaar dat het zo prettig is dat de staatssecretaris
hier aanwezig is.De heer Poppe (SP):Ik moet mevrouw Van der Burg toch ernstig tegenspreken, als zij zegt dat
er geen sprake was van een gelijke start en dat het daarom geen wedstrijd
is. De start is het aanvaarden door de Kamer van de nota Volkshuisvesting
in de jaren negentig. De start was dus wel degelijk gelijk. Als de een wat
eerder is dan de ander, nou dan moet de ander maar eerder uit de startblokken
komen. Er is dus wel degelijk sprake van een concurrerend wetsvoorstel. Hoezo
geen gelijke start en daarom geen wedstrijd? Wat is het dan wel?Mevrouw Van der Burg (PvdA):Er is een initiatiefwetsvoorstel. Ik ben het met u eens, als u zegt dat
de start de nota Volkshuisvesting in de jaren negentig was. Maar helaas heeft
dat niet geleid tot erg snel handelen. Maar nu praten wij over dit wetsvoorstel.
De start van dit wetsvoorstel is voor mij in dezen dus bepalend en dat was
februari 1995.De heer Poppe (SP):Dit betekent dat wij een volwaardig initiatiefwetsvoorstel behandelen,
ongeacht datgene waarmee de staatssecretaris straks nog mee aankomt.Mevrouw Van der Burg (PvdA):Dat klopt. Maar het is toch wel handig om te weten. Ik ben het ook volkomen met u eens dat het hierbij gaat om het initiatiefwetsvoorstel.
Dat behandelen wij; het is ook het recht van ieder Kamerlid-initiatiefnemer
om dat te laten behandelen.De heer Van Middelkoop (GPV):Mevrouw Van der Burg spoorde de staatssecretaris aan om er in het kabinet
voor te zorgen dat het wetsvoorstel van de heer Duivesteijn snel in het Staatsblad
terecht zou komen. Het verbaast mij dat dit nu aan de staatssecretaris wordt
gevraagd. Ik vraag mij zelfs af of dat wel gepast is. Immers, de staatssecretaris
zit hier als adviseur, niet meer en niet minder. Als het wetsvoorstel door
deze Kamer wordt aanvaard, moet het nog naar de Eerste Kamer. Eerlijk gezegd,
denk ik dat de staatssecretaris er gezien zijn rol verstandig aan zou doen
om helemaal nog geen uitsluitsel te geven over zijn opvatting. Vandaar dat
die vraag mijns inziens nu niet gesteld kan worden. Graag verneem ik hierop
het commentaar van mevrouw Van der Burg.Voorts neem ik aan dat mevrouw Van der Burg het formeel voor mogelijk
houdt dat de staatssecretaris helemaal aan het eind van de rit, dus na aanvaarding
door de Tweede en de Eerste Kamer, zich het recht voorbehoudt om "nee" te
zeggen.Mevrouw Van der Burg (PvdA):Dat is precies wat ik nu graag al verneem van de staatssecretaris. De
staatssecretaris is hier en wij kunnen hem vragen stellen; daaraan zit geen
beperking, behalve dat de vragen netjes geformuleerd worden. Het is de zaak
van de staatssecretaris of hij daarop wil antwoorden. Voor mij is het in ieder
geval belangrijk dat ik er nu al enige duidelijkheid over krijg.De heer Van Middelkoop (GPV):Misschien is de positie van een bewindspersoon naast een initiatiefnemer
nog niet voldoende uitgekristalliseerd, maar ik meen dat dit soort vragen
dan aan de staatssecretaris gesteld kunnen worden. Maar gesteld dat de staatssecretaris
erop ingaat, wat ik overigens niet verwacht, met de opmerking "ik heb een
eigen wetsvoorstel en ik lust dat van de heer Duivesteijn niet, dus ik kan
nu al melden dat ik dat aan het eind van de rit helemaal niet contrasigneer",
vindt u dat dan een acceptabele gang van zaken?Mevrouw Van der Burg (PvdA):Absoluut niet, maar het zegt mij wel wat. Ik denk ook niet dat de staatssecretaris
dat zal antwoorden.De heer Van Middelkoop (GPV):U erkent wel dat hij het recht daartoe heeft?Mevrouw Van der Burg (PvdA):Er geldt hier een formele procedure voor de wijze waarop met initiatiefwetten
wordt omgegaan. Dat ligt vast in de wet en in het nieuwe reglement. De staatssecretaris
heeft formeel het recht om na de volledige behandeling in de Tweede en Eerste
Kamer der Staten-Generaal de Koningin en de ministerraad te adviseren om de
initiatiefwet niet te aanvaarden. Dan is het nog aan de ministerraad. Na de
ministerraad komt de ondertekening. Er blijven dus momenten waarop de staatssecretaris
het recht heeft om het besluit te nemen.De heer Jeekel (D66):Er was een ander verzoek van de Tweede Kamer. Dit verzoek, gedaan bij
motie tijdens de behandeling van de begroting van VROM, was om de staatssecretaris
een wetsvoorstel te laten uitwerken. Deze motie was – en dat is pikant –
ingediend door het CDA en medeondertekend door de Partij van de Arbeid. In
dit licht begrijp ik uw verzoek nu aan de staatssecretaris, dat opeens volstrekt
anders is, niet.Mevrouw Van der Burg (PvdA):Het is een ander verzoek; daar gaat het ook om. Wij hebben de staatssecretaris
toen verzocht zo snel mogelijk met een wetsvoorstel te komen. Over die snelheid
ben ik niet zo positief.De heer Jeekel (D66):Het is vijf maanden, niet meer dan dat.Mevrouw Van der Burg (PvdA):De contourennota lag er al en de staatssecretaris had eigenlijk heel gemakkelijk
het wetsvoorstel kunnen opstellen. Het heeft toch enige tijd geduurd. Het
is te laat; het heeft te lang geduurd. Dan is voor ons de afweging, even los
van het recht van de initiatiefnemer, wat wij dan moeten doen. Wachten wij
dan nog op de staatssecretaris? Ik heb net al gezegd: nee, de snelheid is
voor ons belangrijk. Laten wij nu aan de hand van het initiatiefwetsvoorstel
bepalen wat wij als Kamer vinden. Hiermee winnen wij zeker driekwart jaar.De voorzitter:Wilt u uw betoog vervolgen?Mevrouw Van der Burg (PvdA):Zeker, voorzitter.Voordat ik op de inhoud van het initiatiefwetsvoorstel kom, maak ik een
enkele opmerking over het wetsvoorstel in relatie tot het BBSH. De Partij
van de Arbeid onderschrijft de noodzaak van een wettelijke regeling voor het
overleg tussen huurdersorganisaties en verhuurders in plaats van het BBSH.
Bestaande huurdersorganisaties worden hierdoor versterkt en achterblijvende
huurders en verhuurders worden erdoor gestimuleerd om in actie te komen. Het
grootste voordeel van deze wettelijke regeling is dat ook particuliere verhuurders
eronder vallen. Het is mij onduidelijk hoe deze wet zich tot het BBSH gaat
verhouden. Een deel, met name afdeling 4, van het BBSH wordt immers overbodig,
terwijl andere delen gehandhaafd moeten worden, zoals de artikelen over de
klachtencommissie. Hoe zit het nu met de kleine verhuurders, met minder dan
100 woongelegenheden, die buiten het bereik van dit wetsvoorstel vallen? Blijft
voor hen het BBSH nog gelden of wordt goed overleg aan het fatsoen van de
verhuurder overgelaten? De Partij van de Arbeid wil graag duidelijkheid over
de verhouding tussen de wet en het BBSH, van de initiatiefnemer en ook van
de staatssecretaris. Bovendien wil ik van de staatssecretaris horen hoe snel
hij het BBSH kan aanpassen om doublures en onduidelijkheden te voorkomen.
Ik ga ervan uit dat het gewijzigde BBSH tegelijk met dit wetsvoorstel in werking
zal moeten treden. Graag krijg ik een reactie hierop.Ik kom op de inhoud van het initiatiefwetsvoorstel. Terecht heeft de initiatiefnemer
de verplichte huurdersraden geschrapt en gekozen voor een minder starre benadering.
Zowel de Kamer als het veld heeft hierop aangedrongen. Verschillend functionerende
organisaties blijven overigens mogelijk, maar dan moeten zij wel de democratische
verenigingsvorm met een volledige rechtsbevoegdheid als basis hebben. Het
veelkleurige palet van huurdersorganisaties waaraan in de contourennota de
voorkeur wordt gegeven, blijft overigens mogelijk, maar dan bovenop deze basis.
De PvdA-fractie kan zich vinden in het voorschrijven van de
rechtspersoonlijkheidsvorm van de vereniging en ook van de vereniging met
volledige rechtsbevoegdheid, dat wil zeggen een vereniging met statuten, die
tot stand moeten komen via een notariële akte en zij moet ingeschreven
zijn in de kamer van koophandel. Wanneer bepaalde bevoegdheden aan huurdersorganisaties
worden toegekend en ook de verhuurder wettelijke verplichtingen met zo'n organisatie
aangaat, is het toch niet zo onterecht om dan aan die organisaties ook bepaalde
voorwaarden te stellen en bepaalde garanties voor een deugdelijk functioneren
vast te leggen? Juist een vereniging kent elementen, waardoor terugkoppeling
en draagvlak zijn ingebouwd. Ik doel met name op de ledenstructuur en de statuten.
Bovendien wordt voorkomen dat bestuursleden ook hoofdelijk aansprakelijk kunnen
worden gesteld voor rechtshandelingen waardoor hij of zij de vereniging verbindt.
Naar mijn mening kan dan ook deze rechtspersoonlijkheidsvorm nauwelijks een
bezwaar zijn in de praktijk. De keuzemogelijkheid tussen een vereniging en
een stichting, zoals het kabinet wil, begrijp ik eigenlijk niet zo goed. Ik
zie met name in een stichting geen formele of materiële voordelen, omdat
toch moet worden voldaan aan de functionele eisen die ook in het wetsvoorstel
worden gesteld. Wellicht kan de staatssecretaris zijn keuze toelichten.De heer Poppe (SP):Ik begrijp hieruit, dat mevrouw Van der Burg het heeft over een huurdersvereniging.
Nu is 150 jaar geleden de eerste corporatie opgericht...Mevrouw Van der Burg (PvdA):155 jaar geleden!De heer Poppe (SP):155 jaar geleden! Kun je nagaan! Daarna waren dat natuurlijk wel woningbouwverenigingen.
Waarom zou het dan nu beter zijn als de huurders zich apart verenigden naast
het woningverhuurbedrijf? Waarom wordt het niet in elkaar geschoven en het
woningverhuurbedrijf een verenigingsvorm gegeven?Mevrouw Van der Burg (PvdA):Op dit moment zijn er ook corporaties in de vorm van een vereniging, maar
het merendeel is inderdaad overgegaan naar een stichtingsvorm. Juist in deze
situatie lijkt het mij absoluut noodzakelijk dat de huurders ook een eigen
organisatie worden. Vanwege de stichtingsvorm waarin de huurders in het algemeen –
dat hangt natuurlijk ook van de statuten af – toch weinig formele invloed
en zeggenschap hebben, is juist een aparte vereniging ontzettend belangrijk.
Overigens zou ik het nog steeds heel goed vinden als een corporatie een vereniging
blijft, maar dit is de praktijk. De tweede reden waarom ik voor zo'n vereniging
ben, is omdat het de krachtsverhouding tussen beide duidelijk maakt. Men kan
ook verschillende belangen hebben en die krachtsverhouding moet ook daarin
tot uitdrukking worden gebracht.De heer Poppe (SP):In mijn termijn zal ik ingaan op de betekenis van die krachtsverhouding,
maar voor alle helderheid merk ik op dat u het ook beter zou vinden als een
woningverhuurbedrijf een verenigingsvorm zou hebben, zoals zij die in het
verleden vrijwel allemaal hadden, terwijl nu nog slechts een paar die hebben.
Dan hebben alle huurders wel inspraakrecht en beslissingsbevoegdheid bij de
statuten, de boekhouding, het onderhoud van de woning, de huurprijsontwikkeling
enz. Beter nog, zij kunnen zelfs het bestuur afzetten of een nieuw bestuur
kiezen. Met andere woorden: u vindt dat ook beter. Maar waarom doet u dat
dan nu niet, nu de mogelijkheid daartoe zich voordoet? Waarom kiest u voor
het slappe aftreksel dat nu voorligt?Mevrouw Van der Burg (PvdA):Op dit moment is dat niet aan de orde. Wij hebben nu te maken met de vraag
hoe die onderlinge verhouding moet worden geregeld. Als u wat wilt wijzigen
ten aanzien van de corporaties, zal de Woningwet aan de orde moeten worden
gesteld. Op dit moment is dat echter niet aan de orde en we hebben nu eenmaal
een bepaalde situatie. Gegeven die situatie ben ik er een groot voorstander
van om in ieder geval de huurdersorganisatie in een verenigingsvorm te gieten.De heer Poppe (SP):Voorzitter! Hier hebben wij, politiek gesproken, altijd te maken met een
gegeven situatie. Wij zijn hier echter om op te treden als wij die gegeven
situatie niet acceptabel vinden, willen veranderen of willen verbeteren. Daarom
is mijn vraag toch gerechtvaardigd waarom u, gezien de situatie waarin de
huurders geen makke meer te vertellen hebben en ondertussen wel alles mogen
betalen, die huurders nog steeds niet als enig aandeelhouders van een woningverhuurbedrijf
binnen een verenigingsvorm iets te vertellen wilt geven. Dat is toch niet
zo'n rare vraag? Juist die gegeven situatie dwingt ons ertoe, lijkt mij.Mevrouw Van der Burg (PvdA):Dit zou betekenen, dat er op dit punt een initiatiefwetsvoorstel moet
komen. Ik neem dan ook aan dat u daarmee komt. Zoiets kan niet in dit wetsvoorstel
geregeld worden. Zodra u met het initiatiefwetsvoorstel bent gekomen, zullen
wij deze zaak in overweging nemen.De heer Poppe (SP):Ja maar, voorzitter, de SP zou dus met een initiatiefwetsvoorstel moeten
komen en als dat er dan is, zegt mevrouw Van der Burg toch weer "nee".Mevrouw Van der Burg (PvdA):"Weer"?De heer Poppe (SP):Het indienen van zo'n initiatiefwetsvoorstel zou een hoop werk met zich
brengen, maar we zouden uiteindelijk weer even ver van huis zijn. We weten
hoe zoiets gaat. Men zal begrijpen dat wij er lang over na zullen moeten denken.Ik wijs erop dat nu als het ware iets wordt nagelaten. Men zou dit wetsvoorstel
zeer krachtig kunnen maken. Het zou dan met zich brengen dat de huurders binnen
de organisatie van het woningverhuurbedrijf ook wat te vertellen krijgen en
niet alleen in hun eigen vereniging.Mevrouw Oedayraj Singh Varma (GroenLinks):Voorzitter! Het gaat nu om het overleg tussen huurders en verhuurder.
Ik begrijp niet waarom mevrouw Van der Burg het idee wil verdedigen dat de
huurders zich op een bepaalde manier zullen moeten verenigen. De huurders
kunnen toch zelf uitmaken welke verenigingsvorm zij wensen? Ik ken natuurlijk
niet precies de inhoud van de andere wet, maar ik zou toch voor het meer liberale
standpunt kiezen, zodat de huurders zelf kunnen kiezen tussen een vereniging,
een informele vereniging of een stichting. Waarom houdt mevrouw
Van der Burg vast aan het opleggen van een bepaalde manier van verenigen?
Het is toch aan de huurders zelf om voor een bepaalde vorm van verenigen te
kiezen.Mevrouw Van der Burg (PvdA):Ik heb zojuist uitgelegd waarom ik de rechtspersoonlijkheid van een vereniging
met volledige rechtsbevoegdheid zo belangrijk vind.Mevrouw Oedayraj Singh Varma (GroenLinks):Maar de huurders kunnen toch zelf een keus maken.Mevrouw Van der Burg (PvdA):Ja, nu wordt aan de vrije keus ook op verschillende manieren invulling
gegeven. Echter, een duidelijke regeling kan de huurders aanmoedigen om mee
te doen. Bij het kiezen van een zeer duidelijke structuur vind ik het belangrijk
dat er een organisatie van huurders is, waarin de representativiteit wordt
geregeld.Mevrouw Oedayraj Singh Varma (GroenLinks):Het gaat dus om een organisatie van huurders. Het doet er dan niet toe
of gekozen wordt voor een informele vereniging, een vereniging of een stichting.
Waarom zouden we de keus voor de huurders perfect regelen? Wat wij eigenlijk
willen regelen, is dat tussen de twee partijen overleg plaatsvindt. Hoe de
groepen worden samengesteld, moeten wij aan de vrijheid van de mensen zelf
overlaten. Ik vind dat mevrouw Van der Burg de manier van organiseren te strak
wil regelen.Mevrouw Van der Burg (PvdA):Het gaat mij om het volgende. Aan de organisatie worden officiële
bevoegdheden gegeven. Zij krijgt rechten en plichten. Daarom mag je ook eisen
stellen aan die organisatie. Het gaat erom dat de huurder met een bepaalde
vorm van organiseren meer gebaat is dan met de keus voor een losse organisatie
die geen enkele structuur kent. Ik ben van mening dat als wordt gehandeld
zoals ik aangaf, dat alleen maar ten goede kan komen aan de positie van de
huurders. Dat zal blijken uit de effecten die er uiteindelijk voor hen optreden.
Daar gaat het ons om.Mevrouw Oedayraj Singh Varma (GroenLinks):Ik ben ervan overtuigd dat al die andere vormen...De voorzitter:Mevrouw Varma, u moet wel even wachten tot u het woord krijgt. Ik wijs
er overigens op dat mevrouw Van der Burg een spreektijd van 15 minuten had
opgegeven. Zij is nu meer dan een half uur aan het woord. Dat is het gevolg
van het grote aantal interrupties. Interrupties tijdens een debat zijn prima,
maar wij moeten daarmee niet de termijnen gaan oprekken. Iedere woordvoerder
heeft overigens zijn eigen termijn. Daarom verzoek ik nu enige matiging te
betrachten bij het plegen van interrupties, opdat mevrouw Van der Burg haar
betoog ooit kan beëindigen.De heer Jeekel (D66):Voorzitter! Waarschijnlijk kan ik het debat iets versnellen door de vraag
die mevrouw Varma wilde stellen, nu te verwoorden. Ook ik vind het verhaal
van mevrouw Van der Burg licht paternalistisch. Er zijn verschillende manieren
waarop huurders zich organiseren. De belangrijke eis voor de verhuurder is
die van representativiteit. Op dit punt heb ik een vraag aan mevrouw Van der
Burg. Stel dat de particuliere en de sociale verhuurders via de kantoren tegen
elkaar zeggen: wij hebben er verder geen behoefte aan te bepalen hoe de huurders
zich moeten organiseren. Waarom zou zoiets voor mevrouw Van der Burg dan niet
een belangrijk signaal zijn?Mevrouw Van der Burg (PvdA):Ik zou dat op zichzelf een belangrijk signaal vinden. Ik vind ook belangrijk
dat er sprake is van representativiteit. Toch wijs ik erop dat de organisatie
van huurders bevoegdheden wordt geven. Zij krijgt ook rechten en plichten.
Als dat gebeurt, mogen toch enigszins eisen worden gesteld, eisen die uiteindelijk
een gunstig effect hebben voor de huurders. Uiteindelijk gaat het erom dat
er goed en serieus overleg plaatsvindt tussen de huurders en de verhuurders.
Alleen de eis van representativiteit is daarin naar mijn mening onvoldoende.Behalve de eisen met betrekking tot de wijze van terugkoppeling en overleg
met de leden, behoort ook de eis van representativiteit tot de functionele
eisen. Dat is terecht, want de organisatie moet wel namens een groep huurders
optreden. De vraag is hoe je representativiteit bepaalt. De drempel mag niet
zo hoog worden dat bestaande organisaties daaraan niet voldoen, maar er moet
wel sprake zijn van een vertegenwoordiging. Een algemene landelijke norm is
daarvoor moeilijk te geven. Een reëel percentage kan per situatie verschillen;
het kan afhankelijk zijn van plaatselijke omstandigheden. Ook kunnen in heel
concrete situaties verschillen tussen particuliere en sociale huurdersorganisaties
gerechtvaardigd zijn. De gekozen formulering in het wetsvoorstel, aantonen
dat men een betekenend aantal woongelegenheden vertegenwoordigt, laat ruimte
voor weging van de plaatselijke omstandigheden en nadere uitwerking door betrokkenen.Ook de particuliere sector kan zelf hierover nadere afspraken maken, zoals
bij de modelomgangscode is gebeurd. Dat lijkt de PvdA-fractie juist. Een kwantitatieve
uitwerking waarvoor het kabinet kiest in bepaalde situaties zou kunnen, maar
op dit moment lijkt ons dat te vroeg. Laat ook de particuliere sector de norm
"een betekenend aantal" zelf invullen. Dat heeft men al gedaan bij de modelomgangscode.
Waarom zouden wij dan niet dat element volgen, zoals ook in de contouren is
beschreven, in plaats van over te gaan naar kwantitatieve cijfers met het
risico dat bepaalde organisaties daaraan niet voldoen?In dit verband wil ik de initiatiefnemer vragen hoeveel huurders op dit
moment georganiseerd zijn. Is daar een beeld van? Ik heb wel eens horen verluiden
dat het er 200.000 à 250.000 zijn en misschien iets meer. Landelijk
gezien is dat niet zo bijzonder veel. Je zult dan ook heel goed moeten uitkijken
met de kwantitatieve vertaling van de representativiteit.In dit kader zijn de overgangsregeling en de afstemming tussen meerdere
huurdersorganisaties van belang. De overgangsregeling is recent bij de tweede
nota van wijziging vereenvoudigd. Als ik het goed heb begrepen, kunnen bestaande
organisaties nog maximaal twee jaar blijven functioneren zoals ze nu zijn.
Dat komt overigens overeen met het kabinetsvoorstel, zo heb ik begrepen uit
de brief van de staatssecretaris. Dat lijkt ons goed, evenals de regeling
in het geval dat er sprake is van meerdere huurdersorganisaties. Ook daar
kan men ongetwijfeld in onderling overleg heel goed uitkomen.
De contourenregeling past ook daarin.Het wetsvoorstel wil de noodzakelijke kostenvergoeding voor huurdersorganisaties
om hun taken te vervullen, laten uitwerken in een ministeriële regeling.
Een algemene maatregel van bestuur zou overigens mijn voorkeur hebben. Op
zichzelf maakt het niet zoveel uit, maar dat is gebruikelijk in diverse wetten.
Ik vraag mij wel af waarom je in de wet een ondergrens zou opnemen, zoals
het kabinet doet. Onwillekeurig zal zo'n grens toch als richtsnoer werken.
Het valt overigens op dat bij de ondergrens die de staatssecretaris in zijn
brief noemt – hij heeft het niet genoemd, maar misschien bedoelt hij
het wel – zaken zoals scholing en training niet zijn opgenomen. Misschien
is dat wel de bedoeling, maar dan blijft mijn bezwaar toch dat zo'n ondergrens
als bovengrens zal werken. Mijn fractie steunt daarom de oplossing waarvoor
in het wetsvoorstel is gekozen. Onderling kunnen de bedragen en eventueel
de norm verder worden bepaald, zoals ook is neergelegd in de contouren. Wat
dat betreft, volgen wij de contouren. Mocht uit de evaluatie blijken dat de
vergoedingenafspraken onder de maat zijn, dan zou er naar onze mening alsnog
een wettelijke regeling kunnen komen.Ik kom op het informatierecht, een wezenlijk onderdeel van het wetsvoorstel.
In het wetsvoorstel wordt een aantal onderwerpen waarover ten minste informatie
moet worden gegeven of overleg moet kunnen plaatsvinden, overgenomen uit artikel
18 van het BBSH. Het gaat ook om gevallen waarin sprake is van een wijziging
van beleid, alsmede om drie onderwerpen die de gehele onderneming betreffen
en die gevolgen hebben voor de huurders, te weten fusie, bedrijfsverkoop en
deelneming in andere rechtspersonen. Dit alles tenzij sprake is van strijdigheid
met het bedrijfsbelang. De contouren en, zoals ik uit de brief heb begrepen,
het kabinetsvoorstel gaan minder ver, met name vanwege de strijdigheid met
het bedrijfsbelang.Waar liggen de grenzen? In principe komen alle zaken die direct gevolgen
hebben voor de huurder, voor zijn woon- en leefsituatie, in aanmerking. In
eerste instantie gaat het om zaken die de woning en de woon- en leefomgeving
betreffen. Maar ook moet gedacht worden aan de verkoop van woningen. Als de
woningbouwcorporatie fuseert of bezit overdraagt aan andere eigenaren, kan
sprake zijn van directe gevolgen voor de huurder, bijvoorbeeld voor het huurbeleid
of de huurprijzen. Ook als de nieuwe eigenaar op een andere manier omgaat
met de leefomgeving, kunnen dergelijke gevolgen optreden. Het is dan toch
niet meer dan redelijk dat huurders daarover informatie krijgen?De heer Poppe (SP):Kan mevrouw Van der Burg mij één voorbeeld geven van informatie
die niet aan de huurders verstrekt zou kunnen worden met het oog op het bedrijfsgeheim?Mevrouw Van der Burg (PvdA):Als u mij de gelegenheid geeft om door te spreken, zal ik die vraag ook
stellen. In het wetsvoorstel staat een minimumregeling. De huurders hebben
daar gewoon recht op. Er wordt geen toetsing aan het bedrijfsbelang geïntroduceerd.
Dat doet het kabinet, zo heb ik uit de brief begrepen, wel. Ik hoor van de
staatssecretaris graag op welke punten strijdigheid met het bedrijfsbelang
zou kunnen optreden. Gesproken wordt van financiële aspecten. Ik vraag
mij af op welke wijze het strijdig met het bedrijfsbelang kan zijn om daarover
iets te zeggen. Waarom is in het kabinetsvoorstel deze toets opgenomen?De heer Poppe (SP):Ik wil één aspect zelf invullen. Het is mogelijk dat een
woningverhuurbedrijf met geld van de huurders gaat speculeren op de woningmarkt.
Het zal de prijs van de inkoop dan niet willen noemen, omdat daaruit problemen
met de verkoop zouden kunnen voortvloeien. Het is wel van wezenlijk belang
voor de huurders. Immers, het geld gaat af van het bedrag dat beschikbaar
is voor onderhoud, nieuwbouw en renovatie. Zou mevrouw Van der Burg het met
dit argument eens kunnen zijn?Mevrouw Van der Burg (PvdA):De afweging of het bedrijfsbelang zo zwaar weegt dat het recht op informatie
niet verwezenlijkt kan worden, kan naar mijn mening goed door de kantonrechter
worden gemaakt. Het lijkt mij heel moeilijk om met een scherp mes exact aan
te geven welke informatie wél en welke informatie níét
kan worden gegeven. Ik zie dat terug in de formulering van het wetsvoorstel
ten aanzien van gewijzigd beleid en met name ten aanzien van fusies en dergelijke.
Een toets van de kantonrechter zou ik daar op zijn plaats vinden. Voor de
zaken die worden overgenomen uit het BBSH, vraag ik mij af of de bedrijfsbelangentoets
moet worden geïntroduceerd. Het wetsvoorstel geeft de huurders naar mijn
mening terecht recht op deze informatie. De staatssecretaris wil die toets
echter wél. Ik ben daar niet voor.De heer Poppe (SP):In het BBSH is sprake van besluiten van aanmerkelijk belang. Dat zijn
de bekende BAB's. Als huurders echter niets weten van activiteiten in die
zin, zullen zij niet om die informatie vragen, terwijl zij die ook niet automatisch
krijgen. En daardoor ontstaat natuurlijk een groot gat.Mevrouw Van der Burg (PvdA):Voor bepaalde informatie zou de verhuurder uit eigen beweging moeten zorgen.
Ook dan kan er echter nog steeds een afweging van de bedrijfsbelangen plaatsvinden.
Ik denk overigens dat het hem dan eerder zit in de tijd, in die zin dat het
op een bepaald moment voor de verhuurder wellicht niet mogelijk is om die
informatie te geven, terwijl dat op een later moment wel mogelijk is. Daar
zal het verschil dus eerder in gelegen zijn. Ik ben evenwel met u van mening
dat je voorzichtig moet zijn met het voortdurend introduceren van het bedrijfsbelang,
omdat je daardoor de kans creëert dat de verhuurders nauwelijks meer
informatie geven. En dat mag absoluut niet gebeuren. Ik vind dan ook dat je
daar zorgvuldig mee moet omgaan. Het wetsvoorstel, zoals het er nu ligt, doet
dat volgens mij ook op een goede en evenwichtige wijze.De heer Poppe (SP):Daarmee erkent u dat het ook met dit wetsvoorstel niet uitgesloten is
dat de verhuurder zomin mogelijk informatie geeft aan actieve en strijdbare
huurders.Mevrouw Van der Burg (PvdA):Op een aantal punten is het niet meer mogelijk om neen te zeggen, maar
op een aantal andere punten is dat wel mogelijk. Het gaat dan om fusies etc.,
waarbij een bedrijfsbelang aan de orde kan zijn, ook al houden de huurders
het recht daarop. Mocht de verhuurder het bedrijfsbelang in een bepaald geval
te zwaar achten, dan zal de huurder naar de kantonrechter moeten stappen om
die afweging te laten maken. Dit is een zaak die ook in de Wet op de ondernemingsraden
zo geregeld is. Je zou ook kunnen bekijken of je daar een eigen bedrijfscode
voor kunt ontwikkelen. In het kader van de Wet op de ondernemingsraden wordt
dit ook bekeken, maar ik weet niet of je daarmee uitkomt. Zo is het nu evenwel.
Je kunt altijd nog naar de kantonrechter. En voor mijn fractie is dat een
belangrijk element om te voorkomen dat de verhuurders zich te snel beroepen
op het bedrijfsbelang.Voorzitter! De achilleshiel van dit wetsvoorstel is gelegen in de geschillenbeslechting.
Dat is belangwekkend, omdat hiermee in feite de slagkracht van de huurdersorganisatie
wordt bepaald. Het gaat hierbij om de vraag wie wat toetst en hoever die toets
mag gaan. Het voorstel van de initiatiefnemer om de kantonrechter deze taak
te geven, kan mijn fractie onderschrijven. Aangezien alle huurzaken tot diens
competentie behoren, lijkt het logisch om de geschillen tussen huurdersorganisatie
en verhuurder ook bij de kantonrechter onder te brengen. Het voordeel is dat
snel en efficiënt een uitspraak kan worden verkregen bij onenigheid.
Bovendien is het mogelijk om een spoedvoorziening te vragen; een soort kort
geding.Ik heb evenals de initiatiefnemer overwogen om een aparte geschillencommissie
in de wet op te nemen of om de bestaande huurcommissies hiermee te belasten.
Ik heb daar echter van afgezien na overleg met het ministerie van Justitie.
Geschillencommissies zouden met name in de rede liggen als zich heel veel
zaken zouden voordoen waardoor lange wachtrijen ontstaan bij de gewone rechter.
Uit efficiencyoogpunt is het in die gevallen beter om een aparte commissie,
een geschillencommissie, hiermee te belasten. Ik hoop en verwacht evenwel
dat er geen sprake zal zijn van een stroom van procedures waardoor overbelasting
van de kantonrechter ontstaat. Ik ga er nog steeds van uit dat een goed contact
tussen huurders en verhuurder veel problemen kan voorkomen of oplossen.Overigens blijft het voor partijen altijd mogelijk om een voorziening
als een geschillencommissie onderling te regelen, bijvoorbeeld voor procedurele
zaken. De PvdA is het eens met de initiatiefnemer om deze rechterlijke toets
niet te beperken tot procedurele kwesties, maar deze ook te laten plaatsvinden
over verschillen van mening over zaken waarover advies is uitgebracht. Dat
zijn dus de wat zwaardere zaken waarin in elk geval een duidelijk verschil
van mening naar boven is gekomen. Deze toets beperkt zich vanzelfsprekend
tot een marginale beoordeling, dat wil zeggen een beoordeling van de vraag
of de verhuurder in redelijkheid tot zijn beslissing had kunnen komen. Dat
is ook in andere wetgeving gebruikelijk. Natuurlijk kan de rechter geen totale
afweging maken. Dat is en blijft aan de verhuurder. De essentie is dat hiermee
duidelijk wordt gemaakt dat het overleg niet alleen formeel maar ook inhoudelijk
serieus moet worden genomen. Waarom heeft de regering op dit punt de contouren
gevolgd en alleen de procedurele toets opgenomen? Vindt de staatssecretaris
een rechterlijke beslissing op uitsluitend procedurele zaken eigenlijk geen
te zware gang?Een schatting van de werklast is op dit moment moeilijk te maken. Daarom
verzoek ik om dit aspect bij de evaluatie nadrukkelijk mee te nemen, zodat
inzicht kan worden verkregen in het aantal beroepen en het soort zaken. Als
het stormloopt, wat ik overigens niet verwacht, dan zou een aparte kamer bij
het hof eventueel, zoals in de Wet op de ondernemingsraden, altijd nog tot
de mogelijkheden kunnen behoren. Maar zover lijkt het mij niet te komen.Voorzitter! Ik ben nog een vraag vergeten te stellen. In de brief van
de staatssecretaris staat dat bij de toetsing van het bedrijfsbelang met name
wordt gedoeld op financiële gegevens. Waarop is de mening van de staatssecretaris
gebaseerd, dat een beroep op het bedrijfsbelang slechts in een beperkt aantal
gevallen zou kunnen slagen? Ik begreep deze zin niet helemaal.Voorzitter! Het zal duidelijk zijn dat de fractie van de Partij van de
Arbeid het initiatiefwetsvoorstel steunt. De antwoorden van de initiatiefnemer
en de staatssecretaris op onze vragen wachten wij af. Opvallend is dat het
wetsvoorstel op veel punten de contouren volgt, en niet het kabinetsvoorstel.
Het verschil zit hem, naast de rechtspersoonsvorm en de overlegonderwerpen,
met name in de geschillenbeslechting, de achilleshiel, waarvoor ik net onze
argumenten heb gegeven. De PvdA-fractie hoopt van harte dat de samenstellers
van de contouren niet afwijzend tegenover genoemde punten zullen staan. Wij
hopen dat het initiatiefwetsvoorstel snel de eindstreep zal halen, zodat de
stelselherziening in de volkshuisvesting zo spoedig mogelijk zal zijn gecompleteerd
met een versterkte huurderspositie, gelijkwaardig aan die van de verhuurder.
Dát was immers het uitgangspunt dat de Kamer heeft onderschreven bij
de aanvaarding van de nota Volkshuisvesting in de jaren negentig.De heer Biesheuvel (CDA):Voorzitter! Met de behandeling van dit initiatiefwetsvoorstel is in ieder
geval één ding bereikt: staatssecretaris Tommel en het lid van
de coalitie de heer Duivesteijn zitten in één vak. En nu maar
eens kijken of deze twee supporters van verschillende partijen elkaar in hetzelfde
vak verdragen. Toch lijkt het wel alsof binnen de paarse coalitie een pikorde
bestaat. Hebben wij vorige week nog een initiatief inzake de individuele koopbijdrage
kunnen beleven vlak voordat de staatssecretaris zelf met een initiatief terzake
kwam, ook nu lijkt weer een race tegen de klok aan de gang te zijn tussen
deze twee kemphanen in volkshuisvestingsland. Ik weet dat de heer Duivesteijn
het fietsen altijd zeer waardeert; daarom het volgende beeld. De heer Duivesteijn
heeft met zijn initiatiefwetsvoorstel ineens een eindsprint ingezet. Hij dacht
een geweldige voorsprong te hebben op de staatssecretaris, maar hij werd,
een bekend verschijnsel bij het naderen van de finish, toch onzeker. Net als
de wielrenner die denkt alleen op de eindstreep af te gaan, maar toch achterom
blijft kijken. Ontwaart hij daar zijn tegenstander Tommel niet? Ziet hij het
goed, Tommel heeft steun gekregen van een brede ploeg, te weten huurders en
verhuurdersorganisaties die onder de naam "contouren" een pact gesloten hebben.
Wat te doen? De heer Duivesteijn besluit een ander plan uit te voeren. Hij
gaat onderde len van het pact overnemen. Hij denkt daarmee
ook steun te krijgen. Concessies doen, zo denkt hij, is in dit stadium onvermijdelijk,
want anders haalt hij niet als eerste de meet. Overigens kan ik u melden dat
de finish pas echt bereikt is als ook de eindstemming in de Eerste Kamer is
geweest. Het kan nog spannend worden.Ik kon mij niet aan dit beeld onttrekken, zeker niet in deze dagen waarin
zoveel interessants op het gebied van de wielersport te beleven is. Laten
wij nog eens nagaan hoe een en ander is verlopen. In november 1995 heeft de
Tweede Kamer het schriftelijk verslag ingeleverd met het commentaar op het
initiatiefvoorstel van de heer Duivesteijn. Daarna hebben wij weinig meer
van hem vernomen. Even om misverstanden te voorkomen: op dit vlak dan. De
initiatiefnemer beschrijft wel waarom hij aanvankelijk gewacht heeft met de
verdere behandeling van dit wetsvoorstel. Als inspiratiebron voor verdere
actie van zijn kant noemt hij ook in de nota naar aanleiding van het verslag
het opstellen van de contouren van een wettelijke regeling overleg huurdersorganisaties.
Snellere invoering van een wettelijk kader met een groot draagvlak lijkt binnen
handbereik. Waarom heeft hij dan niet kort na het verschijnen van deze contouren
zelf zijn initiatief verder ter hand genomen? Had hij toch eerst de staatssecretaris
voor willen laten gaan? Was dat zijn aarzeling? Of geeft hij met het alsnog
indienen van zijn wetsvoorstel impliciet kritiek op het tempo van de wetgeving
van de staatssecretaris? Op zichzelf is dat een terechte vraag aan de staatssecretaris.
Waarom heeft het al met al toch nog zo lang geduurd alvorens de staatssecretaris
een wetstekst naar de Raad van State heeft gestuurd, terwijl de genoemde contouren
al in oktober 1996 gereed waren? De staatssecretaris is toch op de hoogte
van de uitdrukkelijke wens van verschillende fracties in deze Kamer, dat er
tijdig een wettelijke regeling voor het overleg tussen huurders en verhuurder
moet komen?In de nota naar aanleiding van het verslag geeft de initiatiefnemer nog
eens uitvoerig zijn visie op volkshuisvesting weer. Het zal hem misschien
teleurstellen, maar deze visie van de heer Duivesteijn was ons niet onbekend.
Het is zelfs de vraag of deze nota zich wel leent voor opnieuw een weergave
van die ideologie. Je gaat je bijna afvragen of de heer Duivesteijn de brutering
en de ordening nu wel of niet accepteert. Op zichzelf verklaart de weergave
van die ideologie nog niet de ommezwaai die op een aantal punten ten opzichte
van het oorspronkelijk voorstel is gemaakt. Ik heb niet zonder reden mevrouw
Van der Burg geïnterrumpeerd als het ging om de relatie met het wetsvoorstel
huurders-verhuurders, dat in onze ogen uiteindelijk gesneuveld is in het voorjaar
van 1996 mede door een amendement van onder anderen de heer Duivesteijn. Dat
moest mij nog even van het hart. Mevrouw Van der Burg zei toen al over het
wetsvoorstel procesvereisten – dat prachtige wetsvoorstel waar een mysterieuze
X in voorkwam, waarbij het de vraag was of X nu plus of min moest worden –
dat het een zwak aftreksel was. De vraag is nu wel of het voorliggende wetsvoorstel,
dat al zo duidelijk is opgeschoven, dan wel acceptabel is. Mevrouw Van der
Burg is daarop ingegaan en zij vindt het acceptabel. Tegen de achtergrond
dat de indiener gezien zijn filosofie over volkshuisvesting iets anders zou
willen en gezien het feit dat de PvdA-fractie het vorige wetsvoorstel een
slap aftreksel vond, blijft het de vraag of de PvdA-fractie het voorliggende
voorstel een opstapje vindt naar iets meer. Je zou het bijna gaan denken als
de uitgebreide ideologische beschouwingen in de nota verder onder de loep
worden genomen. De initiatiefnemer kan met zijn laatste twee pagina's in de
nota naar aanleiding van het verslag toch niet de indruk wegnemen dat hij
zeer pragmatisch tewerk is gegaan uiteindelijk.De CDA-fractie is een groot voorstander van een wettelijke regeling inzake
het overleg tussen huurders en verhuurder. De ordening was nog niet af zonder
versterking van de positie van de huurders nu de corporaties verzelfstandigd
zijn. Voor ons is het belangrijk dat het om overlegprocedures en niet om onderhandelingsposities
gaat. Wij vinden het van groot belang dat spelregels in acht worden genomen.
Het is voor ons echter niet duidelijk hoe de initiatiefnemer de verhouding
ziet tussen zijn voorstel inzake de overlegplicht en de regeling inzake overleg
die in het BBSH is vastgelegd. Wij betreuren het dat hij daarop niet is ingegaan.
De heer Duivesteijn kennende, moet de C-schijf van zijn computer vol staan
met volkshuisvestingsverhalen, dus ik verwacht dat hij ons uit de droom kan
helpen. Wat is de relatie tussen zijn voorstel en het BBSH, waarin een aantal
artikelen is opgenomen die betrekking hebben op overlegsituaties?Dat is van belang, want de staatssecretaris heeft ons niet geheel ten
onrechte geschreven dat hij denkt dat het om onderwerpen gaat die direct het
consumentenbelang betreffen. Dat geeft tegelijkertijd de beperking aan die
de staatssecretaris ziet. Ook wordt daarmee het verschil tussen hem en de
heer Duivesteijn aangegeven, die een en ander iets breder ziet. De initiatiefnemer
is er veel aan gelegen, zo stelt hij, dat er een groot draagvlak is voor deze
wettelijke regeling. Wij gaan er dan ook van uit dat aanpassing van zijn wetsvoorstel
bespreekbaar is. Ik moet daarbij eerlijk bekennen dat de CDA-fractie met een
drietal onderwerpen zit. Wij overwegen om amendementen in te dienen, maar
die heb ik nog niet af. De behandeling is tijdig aangekondigd, maar het nog
eens nader beschouwen hoe een amendement moet luiden, vraagt enig denkwerk.
Dat hoeft overigens de verdere bespreking niet op te houden.Een in mijn ogen relevante vraag is waarom de initiatiefnemer in de nota
naar aanleiding van het verslag de afwijking van zijn voorstel met de in oktober
1996 geschetste contouren niet motiveert. Hij zegt zelf dat het draagvlak
heel belangrijk is. Dat wordt via de contouren aangereikt, maar hij verschilt
op een aantal punten toch van mening. In de nota naar aanleiding van het verslag
staat echter niet waarom.De brief van de staatssecretaris van 16 april jl. naar aanleiding van
een verzoek van de vaste commissie is duidelijk terzake. Ik ben blij met die
brief. Ik vond het een verstandige zet van de vaste commissie om te vragen
om een tussenstand. Er stond een interessante passage in de brief. De heer
Duivesteijn zou op 14 april om technische bijstand hebben gevraagd. Dat is
op zichzelf geen schande, hoeveel kennis de heer Duivesteijn dan ook heeft
van de volkshuisvesting. Het is prima dat hij om bijstand vraagt. Maar wij
hebben begrepen dat die technische bijstand inmiddels tot
een wijziging van het initiatiefvoorstel heeft geleid. Blijft het daarbij?
Wij hebben begrepen dat de wijziging van technische aard is. Wij zijn in ieder
geval blij dat de merkwaardige consequentie van het oorspronkelijke artikel
10, lid 2, namelijk dat extra bevoegdheden wettelijk beschermd worden, nu
geschrapt is, zodat het karakter van een basisregeling overeind blijft. Heb
ik dat goed begrepen? Zo niet, dan moet ik nog een amendement maken.De initiatiefnemer gaat met de onderwerpen die aan de orde kunnen komen
in het overleg tussen huurders en verhuurder duidelijk verder dan de organisaties
die zijn opgenomen in de contourenvoorstellen. Daarnaast beperkt de initiatiefnemer
het bedrijfsbelang tot minder onderwerpen dan in de opzet van de contouren.
Bovendien wil hij een inhoudelijke toets bij de geschillenbeslechting mogelijk
maken. Het betreft hier behoorlijk grote verschillen, die echter gezien de
ideologie van de initiatiefnemer op zichzelf duidelijk zijn. Er zal echter
spanning ontstaan met het veld als hij zijn standpunt handhaaft. De initiatiefnemer
maakt het zichzelf daarmee ook niet al te gemakkelijk met betrekking tot de
representativiteit. Sterker nog, ik vind dat hij op dat onderdeel wat kort
door de bocht gaat.De CDA-fractie is er altijd voorstander van geweest dat bestaande overlegvormen
gerespecteerd zouden kunnen worden. Zojuist is daar tijdens het interruptiedebatje
met mevrouw Van der Burg uitvoerig op ingegaan. Laten wij in ieder geval de
overlegvormen die er zijn niet frustreren door daar heel formele regels tegenover
te zetten, want wat is daar nu het belang van? Het is mij opgevallen dat ook
mevrouw Varma daar heel nadrukkelijk haar standpunt over heeft, dus wij wachten
met zeer veel belangstelling de reactie van de initiatiefnemer op ook dit
onderdeel af.Het is al duidelijk dat het CDA van mening is dat met betrekking tot de
geschillenbeslechting, het bedrijfsbelang en de representativiteit op zijn
minst nadere discussie met de initiatiefnemer nodig is. Over bijvoorbeeld
de geschillenbeslechting kunnen wij wel vrij gemakkelijk zeggen dat de stap
naar de kantonrechter wel zal meevallen, maar dat is maar zeer de vraag. Ik
zeg niet zonder reden dat de CDA-fractie niet uitgaat van een nieuwe onderhandelingspositie.
Als de geschillenbeslechting toch een vorm gaat worden van een inhoudelijke
toets, denken wij dat het toch meer onderhandelen wordt dan overleggen. Ook
bij de behandeling van het wetsvoorstel inzake procesvereisten hebben wij
altijd gezegd dat het gaat om een motivering. Je zou kunnen zeggen dat het
nu gaat om een overlegsituatie en niet over een onderhandelingspositie, omdat
wij nu naar een andere structuur zijn gegaan aangezien het andere wetsvoorstel
het niet heeft gehaald. Dit voedt ook onze visie als het gaat om de geschillenbeslechting.Mevrouw Van der Burg (PvdA):Voorzitter! De heer Biesheuvel legt het accent op overleg en niet op onderhandelingen.
Maar als overleg niet tot iets leidt waar mensen zich in kunnen vinden, dan
zou dat toch op de een of andere manier tot een eind gebracht moeten kunnen
worden, want anders blijft overleg toch vrijblijvend praten?De heer Biesheuvel (CDA):In mijn visie niet. Overleg leidt inderdaad niet altijd tot een uitkomst
in die zin dat de een of de ander gelijk heeft. Overleg kan wel leiden tot
het beter naar voren brengen van achtergronden van besluitvorming en tot het
streven naar het creëren van een draagvlak. Maar het idee dat men het
hogerop kan zoeken indien overleg niet slaagt, zou juist de overlegsituatie
frustreren. Daar gaat het mij om. Naar mijn mening bevordert overleg de inhoud
daarvan omdat het uitgangspunt is dat men eruit moet komen. Dat komt de inhoud
van het overleg ten goede.Mevrouw Van der Burg (PvdA):Maar als dat niet lukt, blijft er toch ook frustratie over? En dat heeft
weer consequenties bij het volgende overleg. Is het niet beter dat er dan
iemand wordt ingeschakeld die zegt waar de grens ligt?De heer Biesheuvel (CDA):Dacht mevrouw Van der Burg dat frustraties dan voorbij zijn? Ik heb ook
wel eens heel teleurgestelde gezichten gezien na een rechtszaak. Ik denk dus
niet dat frustraties daarmee te voorkomen zijn. Het gaat om de intentie waarmee
beide partijen aan overleg beginnen en de grondhouding die beide partijen
daarbij hebben. Dat zou zoveel mogelijk de geest moeten zijn. Ik denk dat
met een inhoudelijke toets bij geschillen uiteindelijk het tegenovergestelde
bereikt zou kunnen worden van hetgeen mevrouw Van der Burg en ik willen bereiken.
Ik proef bij mevrouw Van der Burg dat wij niet van mening verschillen over
dat doel.Mevrouw Van der Burg (PvdA):Denkt de heer Biesheuvel niet dat juist het kunnen inroepen van de kantonrechter
ook een preventieve werking kan hebben, dat het dus positief kan werken? Ik
denk dat het overleg als het ware zijn schaduw vooruitwerpt. In mijn ogen
kan het een positief effect hebben op het overleg als men weet dat een geschil
aan de rechter kan worden voorgelegd.De heer Biesheuvel (CDA):Ik zie dat anders. Mevrouw Van der Burg zegt dat het overleg beter gaat
als er een stok achter de deur is, maar ik zeg dat het zonder stok beter werkt.
Dat kan een maatschappijvisie zijn, een mensvisie, of hoe je het ook wilt
noemen. Het is een inschatting, maar ik geef eerlijk toe dat de huurdersorganisaties
blijkbaar zelf ook tot die conclusie zijn gekomen. Het gaat om een versterking
van de positie van de huurders in het krachtenveld dat ontstaat na de brutering,
die overigens al enige tijd aan de gang is. Ik baseer mij daarbij ook op datgene
wat een huurdersorganisatie zegt. Ik ben ook niet geheel zonder vrees over
de enorme toevloed van werkdruk die het met zich kan brengen, als je die mogelijkheid
opent. Als juriste weet mevrouw Van der Burg net zo goed als ik dat er in
deze Kamer veelvuldig wordt gesproken over werkverzwaring voor de rechterlijke
macht. Ik vind dat je dat absoluut in de beschouwing moet opnemen.Bij het bedrijfsbelang is het niet zo eenvoudig om daar uit te komen door
twee onderwerpen te noemen waar men zich op kan baseren, en anders niet. Ik
denk dat wij met het bedrijfsbelang toch ruimer moeten omgaan, in die zin
dat de verplichting tot informatie niet geldt als het bedrijfsbelang van de
verhuurder zich daartegen verzet. Vervolgens kun je op basis van objectieve
maatstaven aan de kantonrechter vragen of dat terecht of ten onrechte is gedaan. Dat vind ik terecht, maar om het bedrijfsbelang te beperken
tot die twee onderwerpen...De heer Duivesteijn (PvdA):Dat is op zichzelf al een inhoudelijke beoordeling door de kantonrechter.De heer Biesheuvel (CDA):Dat ligt eraan of je de kantonrechter de inhoudelijke kant daarvan laat
beoordelen of dat je zegt dat men op objectieve gronden wel of niet terecht
een beroep heeft gedaan op het bedrijfsbelang. In het systeem dat u kiest,
mag je twee onderwerpen bedrijfsbelang noemen en andere niet. Ik vraag mij
af of je bij de sociale ondernemers, die wij met de bruteringsoperatie een
zelfstandige positie hebben gegeven, het beroep op het bedrijfsbelang tot
die twee onderwerpen zou moeten beperken. Hoe wordt er omgegaan met informatie
over de twee genoemde onderwerpen? Dat is wel belangrijk. Er was bij mij enige
onduidelijkheid over hoe de initiatiefnemer dit ziet bij het voornemen om
te verkopen of deel te nemen.Op de representativiteit ben ik al ingegaan. Ik zou de informele situatie,
die bij een aantal corporaties en bij een aantal particuliere verhuurders
goed loopt, niet willen frustreren. Ik ben al op de formele kant daarvan ingegaan,
verwijzend naar de interruptie die mevrouw Varma hierover heeft gepleegd.Dat zijn de drie hoofdpunten, waarbij ik niet uitsluit dat ik er amendementen
over zal indienen, al dan niet met andere partijen.Ik heb nog een aantal vragen aan de initiatiefnemer over zijn aangepaste
voorstel. Waarom heeft hij niet de eis opgenomen dat de huurdersorganisatie
ten minste eenmaal per jaar vergadert? Zou het geen aanbeveling verdienen
om de medefinanciering van activiteiten en faciliteiten niet concreet te noemen?
Hoe denkt de initiatiefnemer erover om er nog een bij te doen? Dat zal hem
deugd doen, want hij daagt de andere fracties altijd uit tot creativiteit.
Ik bedoel scholingsactiviteiten. Ik zou mij kunnen voorstellen dat individuele
huurders best behoefte hebben om dingen beter te kunnen doorgronden. Ik denk
dat verhuurders daar ook belang bij hebben, zodat in het overleg, waar die
vertrouwensbasis is, niet alleen sprake is van kennisoverdracht, maar dat
de gelijkwaardigheid er ook toe leidt dat huurders zelfstandig dingen kunnen
beoordelen. Zou dat daaronder passen?Hoe denkt de initiatiefnemer over een verantwoordingsplicht inzake uitgaven
van de huurdersorganisatie?Vallen de geliberaliseerde huurovereenkomsten, huurovereenkomsten boven
de IHS-grens, dus boven ƒ 1085, ook onder het wetsvoorstel van de heer
Duivesteijn?Wat is de consequentie van hetgeen bepaald wordt in artikel 1, derde lid?
Moet behalve met de beheerder ook nog eens met de feitelijke eigenaar van
bepaalde woningcomplexen overleg worden gevoerd?Voorzitter! Nadat de initiatiefnemer zal hebben geantwoord, staan wij
voor de vraag of hij met zijn aangepaste voorstel het einde van zijn onderhandelingspositie
heeft bereikt. Het kan immers niet ontkend worden dat de heer Duivesteijn
behoorlijk wat concessies gedaan heeft. De CDA-fractie heeft niet onder stoelen
of banken gestoken dat wij vooral met drie hoofdzaken nogal wat moeite hebben.De staatssecretaris heeft een wetsvoorstel ter advisering aan de Raad
van State voorgelegd. Hoe kijkt hij aan tegen de niet-parallelle behandeling?
Als de Kamer het initiatiefwetsvoorstel aanvaardt, al dan niet na amendering,
kan dat een momentum zijn waarop hij nog eens overweegt wat hij met zijn eigen
wetsvoorstel zal doen. Hoe ziet hij dat?Voorzitter! Het is een unieke situatie dat de twee kemphanen uit het volkshuisvestingsland
zo dicht bij elkaar zitten. Mij was dat tot nu toe een genoegen.De heer Jeekel (D66):Voorzitter! De heer Biesheuvel vraagt erg veel. Ik heb ook een vraag aan
hem. De mening van het middenveld is voor hem belangrijk en het middenveld
heeft voorkeur voor het wetsvoorstel van de regering. In een motie die de
CDA-fractie een halfjaar geleden mede heeft ondertekend, werd de staatssecretaris
uitgenodigd om dat in te dienen. Is in de CDA-fractie de strategie besproken,
niet om veel vragen te stellen, maar om erop aan te dringen dat het initiatiefwetsvoorstel
wordt aangehouden tot ook het wetsvoorstel van de regering voorligt, en, als
dat niet gebeurt, een andere lijn te kiezen?De heer Biesheuvel (CDA):Voorzitter! Er is ons veel aan gelegen dat voor 1 juli de positie van
de huurders in het overleg met de verhuurders wettelijk geregeld is; dat kan
ik niet genoeg benadrukken. Ik heb op deze plaats al eens gezegd dat wij daar
zozeer aan hechten dat, als die positie niet wordt versterkt, wij daar zelfs
wel eens consequenties voor de maximale huurstijging aan zouden kunnen verbinden.
Ik vind dat de staatssecretaris sneller met zijn wetsvoorstel had kunnen komen.
De heer Duivesteijn gebruikt nu een hogere derailleur. Daarmee zet hij de
staatssecretaris wellicht wat meer onder druk en biedt hij ons de gelegenheid
om van gedachten te wisselen. Ik sluit niet uit dat wij het nog zodanig met
elkaar eens worden, dat het initiatiefwetsvoorstel vrij spoedig naar de Eerste
Kamer kan.Ik vind ook dat, als een initiatiefnemer zo ver is als de heer Duivesteijn
nu, je hem de eer van een snelle behandeling in de Kamer moet gunnen. Ik heb
zelf drie keer een initiatiefwetsvoorstel mogen indienen, waarvan er slechts
één de eindstreep heeft gehaald; mijn score is dus nog niet
zo hoog. In elk geval is het een hele "job"; dat kan ik de heer Jeekel wel
verzekeren. Dit is het standpunt dat mijn fractie ook in de vaste commissie
heeft vertolkt.Nogmaals, het zou wellicht fraaier zijn geweest als ook het wetsvoorstel
van de regering voorlag, maar de brief van de staatssecretaris van 16 april
biedt flink wat vergelijkingsmateriaal.De heer Poppe (SP):Mijnheer de voorzitter! Het wetsvoorstel dat wij nu behandelen, wil de
rechtspositie van de huurders verbeteren. Dat is natuurlijk heel mooi. De
staatssecretaris heeft bij brief aangekondigd dat hij ook met een wetsvoorstel
komt. Er hebben dus twee wetsvoorstellen betrekking op dezelfde kwestie, namelijk
de te zwakke positie van de huurders; dan moet die positie dus wel heel erg
zwak zijn.Met het nu voorliggende wetsvoorstel krijgen de huurders naar de mening
van mijn fractie echter niet veel meer in de melk te brokkelen. Het is mogelijk
dat de staatssecretaris een beter wetsvoorstel indient, maar
als dit wetsvoorstel wordt aangenomen, adviseer ik hem om met een verbetering
te komen in de vorm van een wijziging van dit wetsvoorstel dat straks wordt
aangenomen.Mevrouw Van der Burg zei dat 155 jaar geleden woningbouwverenigingen werden
opgericht. Toen, en nog lange tijd daarna, had het leeuwendeel van de sociale
verhuurders een verenigingsvorm waarbij het bestuur, al dan niet getrapt,
gekozen werd door de leden, in dit geval de huurders. Was in die tijd van
sociale volkshuisvesting de zeggenschap van huurders in het doen en laten
van het bestuur behoorlijk groot, nu staan ze – met name na de laatste
stelselwijziging, de brutering – vrijwel met lege handen. Dit wetsvoorstel
benadert het herstel van de invloed van huurders op de verhuurder naar mijn
mening voor geen meter.Mevrouw Van der Burg, en naar ik veronderstel de PvdA, vindt eigenlijk
dat zo'n verenigingsvorm met veel meer invloed van de huurders eigenlijk veel
beter is. Ik zou daartoe een initiatiefvoorstel moeten indienen. Nu overweeg
ik dat te doen, indien mevrouw Van der Burg mij vandaag toezegt dat te zullen
steunen. Het is ook mogelijk dat mevrouw Van der Burg zélf een initiatiefvoorstel
indient. Dan kan ze op mijn steun en medewerking rekenen. Ik hoor graag van
de PvdA-vertegenwoordigster haar reactie hierop.Nu de sociale volkshuisvesting met instemming van de indiener van dit
wetsvoorstel aan de markt is overgedaan, zijn de sociale verhuurders van weleer
gewoon woningverhuurbedrijven geworden voor wie het getal onder de streep
in het financiële verslag belangrijker is dan de portemonnee van de huurders.
Het verschil met de particuliere verhuurder is daarmee sterk verkleind. Ieder
kan op zijn vingers natellen dat de invloed van de huurders op het beleid
van de verhuurder daardoor marginaal geworden is. Huurders worden op zijn
hoogst nog gezien als consument. Alsof een woning gelijk is aan een pak vanillevla!De tot woonconsument gedegradeerde huurder heeft overigens minder in te
brengen dan de klanten van Albert Heijn. Bevalt daar de prijs niet, dan kan
men altijd nog naar Bas van der Heijden lopen. Een huurder heeft die vrijheid
niet, althans, de meesten niet. In de memorie van toelichting schrijft de
opsteller: "Het zou een te betreuren situatie zijn wanneer de stelselwijziging
een eenzijdige uitwerking als resultaat zou hebben en daarmee belangrijke
waarden die de Nederlandse volkshuisvesting kenmerkt, verloren zouden gaan.
Gelijkwaardigheid van beide partijen is een van die waarden en terecht was
dit in de nota Volkshuisvesting een basisvoorwaarde voor de invoering van
de stelselherziening".Dit is natuurlijk baarlijke nonsens. Het uitgangspunt van de stelselherziening
was bezuinigen op de begroting en daarom is de volkshuisvesting aan de markt
overgedaan. En nu moet de indiener van deze wet niet bij mij aankomen met
krokodillentranen voor die arme huurders die hun gelijkwaardige positie verloren
hebben. Ten eerste zou dit rijkelijk laat zijn. Die positie verdween al bij
het overstappen van de verenigingsvorm naar de stichtingsvorm. Ten tweede
stond de partij zelf aan de wieg van het eenzijdig opheffen van deze belangrijke
voorwaarden die ons huisvestingsstelsel nog restten vóór de
brutering.Dit wetsvoorstel is een te zwakke poging om dit verlies goed te maken.
Je kunt wettelijke regels over de overlegvorm maken tussen huurders en huisbaas,
maar het resultaat staat op voorhand vast. Het woningverhuurbedrijf moet rendabel
zijn. Dus meer commercieel en veel minder sociaal. Kosten van renovatie en
nieuwbouw in de toekomst en onrendabele investeringen moeten opgebracht worden
door de huurders van nu. Ik hoor de directeur al tijdens het verplichte overleg
tussen huurders en verhuurder roepen: als jullie niet bereid zijn een hogere
huur te betalen, dan zal ons woningbestand op termijn verpauperen en zal vernieuwing
niet mogelijk zijn; wij zullen dan veel van onze woningen moeten verkopen
aan beleggers om aan geld te komen om wat overblijft te onderhouden. U begrijpt
dat ik dit niet verzin. Zo is het al gegaan in menig overleg. Zo worden de
overleggende tegenstribbelende huurders bedreigd. Zo is het ook als een ondernemingsraad
te horen krijgt dat 500 van de 1200 werknemers eruit moeten, omdat anders
het bedrijf gesloten zal worden. De OR krijgt dan alle inspraak en alle invloed
om te adviseren over de afwikkeling van het massaontslag. Ik kom daar zo nog
op terug.De memorie van toelichting constateert dat de positie van de huurders
er geenszins op is vooruitgegaan. Dat is echt een eufemisme voor: de huurder
is goed voor het betalen van steeds meer huurpenningen, maar kreeg steeds
minder te vertellen. Deze wet moet volgens de memorie van toelichting bewerkstelligen
dat beide partijen, huurders en verhuurder, op een gelijkwaardige wijze met
elkaar kunnen overleggen.De indiener schreef in zijn "geleidende brief" van 8 februari 1995 dat
dit wetsvoorstel voortgaat op het pad dat is geëffend door de opstellers
van de Wet op de ondernemingsraden en de Wet op de medezeggenschap cliënten
zorginstellingen. Ik ben van mening dat de Wet op de ondernemingsraden de
meest geëigende weg is. Deze wet gaat uit van verhoudingen die onder
de huidige omstandigheden het meest overeenstemmen met de verhouding tussen
huurders en verhuurder. Daarvan heb ik zojuist al een voorbeeld gegeven. Maar
kennelijk heeft de opsteller van deze wet weinig idee hoe het er in bedrijven
aan toe gaat. Alsof werknemers sinds de Wet op de ondernemingsraden op een
gelijkwaardige wijze met de werkgever kunnen overleggen! Vertel dat maar aan
de stakers van Philips in Hoogeveen!Dit bracht mij overigens wel op de gedachte dat het inderdaad dan maar
zo geregeld moet worden, dat huurders ook het huurstakingsrecht moeten krijgen
bij bijvoorbeeld huurverhogingen, wat tenslotte gelijk staat aan het verlagen
van het besteedbaar inkomen, of om andere wanprestaties van de verhuurder
te bestrijden. Als je de vergelijking trekt met de positie van de ondernemingsraad,
is dit toch een logische gedachte? Als het overleg tussen werkgevers en werknemers,
dat natuurlijk niet altijd via de ondernemingsraad loopt, tot niets leidt,
is er nog het stakingsrecht als drukmiddel en sanctie tegen onwillige werkgevers.
Waarom zouden huurders dat drukmiddel, dus een recht op huurstaking dat te
vergelijken is met het recht op werkstaking, niet krijgen nu huurders en verhuurder
ook in de memorie van toelichting van het wetsvoorstel zo
nadrukkelijk als "marktpartijen" worden aangeduid? Dat zou consequent zijn.
Ik verneem graag de reactie van de initiatiefnemer hierop.Er ligt nu een voorstel tot wijziging van de Wet op de ondernemingsraden
bij de Kamer. De PvdA en D66 bepleiten een algemeen instemmingsrecht voor
de ondernemingsraad over arbeidsvoorwaarden die niet bij CAO geregeld zijn.
Naar analogie van de Wet op de ondernemingsraden zou er ingevolge het wetsvoorstel
inzake overleg tussen huurders en verhuurder dus ook sprake moeten zijn van
een dergelijk instemmingsrecht. Maar dat heeft de indiener juist geschrapt
in de tweede versie. Kan de heer Duivesteijn mij uitleggen waarom de PvdA
het instemmingsrecht in de Wet op de ondernemingsraden wél wil invoeren,
maar hetzelfde instemmingsrecht in het onderhavige wetsvoorstel heeft geschrapt?
Daar moet een reden voor zijn. Ik wil graag dat dit verduidelijkt wordt.Indien een geschil uit de hand loopt en eindigt in een huurstaking, kan
de verhuurder altijd, net als de werkgever bij een werkstaking, de kantonrechter
inschakelen. Bij een werkstaking kan de kantonrechter tot een afkoelingsperiode
verplichten en nieuw overleg opleggen. Maar gelukkig is nog nooit het inhalen
van stakingsdagen opgelegd. Aan de indiener van het wetsvoorstel dus de vraag
wat hij vindt van mijn voorstel om het instemmingsrecht weer in zijn wetsvoorstel
op te nemen en wat hij vindt van het recht op huurstaking als echt drukmiddel
tegen onwillige verhuurders.Om een handje te helpen, heb ik nog een tweetal amendementen ingediend.
Het eerste amendement herstelt het oorspronkelijke voorstel van de heer Duivesteijn
inzake het instemmingsrecht, zij het dat wij de bureaucratische rompslomp
er rondom heen geschrapt hebben. Overigens, voor alle duidelijkheid: wij hebben
het niet over een vetorecht van de huurder, maar een instemmingsrecht. Het
tweede amendement gaat een stapje verder, en voegt twee essentiële onderwerpen
toe aan de lijst waarvoor instemming van de huurders nodig is, te weten: het
beleid inzake huurverhogingen en onderhoud. Met zo'n toevoeging kan het overleg
tussen huurders en verhuurder weer ergens over gaan en wordt het geen al te
vrijblijvende discussie.De huurders is hun gelijkwaardige verantwoordelijkheid ontnomen, omdat
de huurder gezien werd als iemand die alleen maar oog had voor zijn eigen
huisje en niet voor het algemeen volkshuisvestingsbelang. Dit was een van
de redenen om op de stichtingsvorm over te stappen. Overigens is het een nooit
bewezen stelling dat de huurders geen oog hebben voor het volkshuisvestingsbelang.
Aangezien er miljarden aan algemene middelen in de volkshuisvesting omgingen,
kreeg de politiek het primaat over de handel en wandel van de sociale huisvesters.
Maar nu is de overheid weer op afstand gaan staan; zij is niet meer de grote
financier van de sociale volkshuisvesting. Behalve de huursubsidie betalen
de huurders vrijwel alle kosten van de sociale huisvesting. Twee van de drie
huurders hebben geen huursubsidie. Dus de huurders zijn werkelijk de grote
financier van de sociale huisvesting geworden.In de geleidende brief van 8 februari 1995 schrijft de indiener van het
wetsvoorstel: "Centraal staat daarbij het beginsel dat huurders en verhuurders
zelf verantwoordelijk zijn voor een goede huisvesting." In beginsel gaat het
dus om een gelijkwaardige verantwoordelijkheid, waarbij ik nogmaals benadruk
dat de huurders thans in belangrijke mate ook verantwoordelijk zijn voor het
financiële draagvlak van het woningverhuurbedrijf. Ondertussen bestaan
de besturen van de woningverhuurbedrijven voor een belangrijk gedeelte uit
bobo's, en hebben zij hooguit een of twee leden die in de verte iets met huurders
te maken hebben gehad, maar zeker niet door de huurders zijn gekozen of aangesteld.Als de indiener van dit wetsvoorstel werkelijk de positie van de huurders
gelijk wil stellen met de verhuurders, zoals hij schrijft, of op zijn minst
op een maatschappelijk rechtvaardig peil wil brengen, dan heeft hij ernstig
gefaald. Mevrouw Van der Burg zei al dat dit eigenlijk een miniregeling is.
Ik moet zeggen: het is wel een zeer minimale regeling. Vroeger hadden de woningbouwcorporaties
een sociale plicht; nu zijn het commerciële marktpartijen geworden, woningverhuurbedrijven.
Dit is een extra verzwakking van de positie van de huurders. Daarom heeft
de positie van de huurders juist een extra versterking nodig en deze wordt
met dit minimale wetsvoorstel absoluut niet gegeven. Het is niet veel meer
dan een doekje voor het bloeden.Huurdersorganisaties mogen in overleg treden met de verhuurder die alle
macht, de huizen, het geld en de organisatie in handen heeft. Wij zijn er
nog steeds verbijsterd over dat zelfs de Woonbond zich voor dit karretje heeft
laten spannen. Wellicht is dit het gevolg van het feit dat de Woonbond ook
als adviseur van corporaties wordt ingehuurd.In de memorie van toelichting op het oorspronkelijke wetsvoorstel schrijft
de indiener: "De ervaring van de afgelopen twee jaar leert dat de verwachting
van het kabinet, dat verhuurders uit zichzelf bereid zouden zijn tot structureel
overleg met huurders of hun vertegenwoordigers, niet is uitgekomen." Dat heeft
hij goed gezien, al is dat al heel wat langer het geval dan twee jaar. Waarom
heeft hij dan niet de daad bij het woord gevoegd? In het oorspronkelijke wetsvoorstel
was nog het instemmingsrecht van de huurders bij een aantal belangrijke zaken
zoals het huurcontract, het huurreglement en de servicekosten opgenomen. Juist
dat element is verdwenen in de gewijzigde versie.Ik sluit af met een korte samenvatting van datgene wat er naar onze mening
deugt en niet deugt aan het wetsvoorstel. Ik noem eerst wat er niet deugt.
Er is geen sprake van echte zeggenschap of een gelijkwaardige positie, bijvoorbeeld
in de vorm van instemmingsrecht. Alleen een erkende huurdersorganisatie kan
partij zijn; de praktijk leert dat hiermee huurders die zich naast de erkende
overlegclub organiseren, buiten de deur gehouden kunnen en dus ook zullen
worden. De informatieplicht kan door de verhuurder ontdoken worden met een
beroep op het bedrijfsbelang. Het moet nog maar eens uitgelegd worden hoe
dit zit. Daar is al een vraag over gesteld. En het belangrijkste: er zijn
geen sancties opgenomen als het beleid van een verhuurder ingaat tegen de
wil van zijn huurders. Natuurlijk kunnen ze naar de kantonrechter stappen
als hij zich niet aan de overlegregels houdt, maar dat is puur procedureel
en niet inhoudelijk. Als de verhuurder inhoudelijk niet wenst in te gaan op
de wensen van de overgrote meerderheid van de huurders, heeft
hij nog steeds alle macht. Alle macht: in het bezit van huizen, in het bezit
van de organisatie en in het bezit van het geld, dat uiteindelijk is opgebracht
door de huurders.Wat er wel deugt, voorzitter? Er is in ieder geval geen sprake van een
verdere verslechtering van de positie van de huurders. Gezien de ontwikkelingen
van de laatste jaren is dat al heel wat. Het biedt de huurders enig uitzicht
op informatieverstrekking en overleg. De verhuurder kan gevraagd en ongevraagd
advies niet helemaal zonder argumenten naast zich neerleggen en de huurders
kunnen inzicht krijgen in het te voeren beleid van de verhuurder. Die winst
voor de huurders is wel heel erg gering na alles wat ik heb opgesomd van de
zwakke positie van huurders.De grote druk en de publiciteit rondom dit wetsvoorstel staan niet in
verhouding tot de inhoud, maar misschien is er juist daarom zoveel kouwe drukte
geschopt. Voorzitter! Bij sommige wetten moet je voor stemmen, omdat je er
niet tegen kunt zijn. Dat is een mager argument en ik vrees dat dit argument
ten volle geldt voor dit wetsvoorstel, zeker als onze twee goede amendementen
het niet zouden halen.Voorzitter! Ik heb niets gezegd over de brief van de staatssecretaris.
Ik heb ook niets gezegd over de wetsvoorstellen van de staatssecretaris, die
al dan niet bij de Raad van State zijn. Dat komt eenvoudigweg doordat zij
niet op de agenda staan.De heer Van Middelkoop (GPV):Voorzitter! Bij de laatste woorden van de heer Poppe kan ik mij aansluiten.
Wij bespreken vandaag het initiatief van de heer Duivesteijn en niet het wetsvoorstel
van de staatssecretaris. Daarvan kennen wij de hoofdlijnen en niet meer dan
dat. Dat is ook mede bepalend voor de inhoud van mijn bijdrage.Overleg tussen huurders en verhuurder is een maatschappelijke voorwaarde
voor een gezonde huursector, voor zowel verhuurders, huurders als voor de
woonomgeving. Aan de vele goede woorden die daaraan door voorgaande sprekers –
zij het in een verschillende toonzetting – zijn gewijd, heb ik dan ook
niet zoveel toe te voegen. Wel wil ik expliciet mijn waardering uitspreken
voor het initiatief van collega Duivesteijn. Ik weet ongeveer hoe het voelt
om initiatiefnemer te zijn en ook hoe het voelt om met de neus in het zand
terecht te komen, zoals vandaag het geval was. Dat neemt echter niet weg dat
ik waardering heb voor zijn initiatief en ook voor zijn welwillende bejegening
van de critici in de schriftelijke voorbereiding. We zijn daarin allemaal
buitengewoon aan onze trekken gekomen.Uit zijn opstelling blijkt dat de initiatiefnemer in elk geval hart heeft
voor de zaak en in die zin is het een compliment dat de heer Duivesteijn in
NRC Handelsblad van 17 april jl. opgevoerd is als schaduwstaatssecretaris.
Ook toen toonde hij zich met het initiatief dat wij nu bespreken, een zeer,
zeer flexibele initiatiefnemer oftewel een legislatief slangenmens. Het oorspronkelijke
wetsvoorstel kende zo'n 40 artikelen en inmiddels is dat aantal teruggebracht
tot elf artikelen!Aan de andere kant roept deze flexibiliteit natuurlijk wel de vraag op
naar de geloofwaardigheid van de initiatiefnemer zelf. Immers, de toelichting
bij het oorspronkelijke wetsvoorstel was een zeer uitvoerig en zwaar aangezet
historisch exposé over de volkshuisvesting in het algemeen en de positie
van de huurders in het bijzonder met – ik zeg het de heer Biesheuvel
graag na – ideologische inkleuringen daarbij. Maar goed, dat recht heeft
ook deze initiatiefnemer.Na zo'n beschouwing verwacht je heel wat en in zekere zin beantwoordde
het eerste voorstel van de heer Duivesteijn aan die verwachting. Maar, zoals
gezegd, daar is inmiddels weinig meer van over. Nu roept die uitvoerige toelichting
van destijds het beeld op van iemand die een halve marathon als aanloop neemt
om over een slootje van een meter te springen. Ik heb vele halve marathons
te lopen en daarna is een slootje van een meter nog heel wat, maar het totale
tafereel is toch wat merkwaardig. Kortom, hoe verantwoordt de heer Duivesteijn
dit voor zichzelf? Vindt hij het eigenlijk nog wel de moeite waard?Voorzitter! Met de wijzigingen in het wetsvoorstel is niet alleen tegemoetgekomen
aan de kritiek van de Kamer, maar is natuurlijk – en dat is tactisch
een goed gekozen moment – ook aansluiting gezocht bij de contourennota.
Het draagvlak in de sector voor dit wetsvoorstel is daarom potentieel groot.
Hoe is de heer Duivesteijn omgesprongen met de punten in zijn voorstel die
afwijken van het gestelde in de contourennota? Heeft hij hierover overleg
gevoerd met de betrokken partijen en, zo ja, wat was het resultaat van dat
overleg?Het wetsvoorstel is erop gericht om het overleg tussen huurders en verhuurder
van een wettelijk kader te voorzien. In die zin is dit wetsvoorstel een kwalitatieve
stap vooruit. In de contourennota worden als onderwerpen voor dat overleg
gedefinieerd: de bestaande woningvoorraad en woonomgeving en de directe woon-
en leefsituatie van de huurders. In hoeverre beoogt de heer Duivesteijn verder
te gaan met zijn wetsvoorstel? Is hij van mening dat alle onderwerpen die
wat hem betreft in het overleg aan de orde komen, het directe belang van de
zittende huurders betreffen? Zo neen, wat is dan de reden om verder te gaan
en ook onderwerpen als fusies en de verkoop van de onderneming, maar ook zaken
als het huurbeleid voor de langere termijn bij dat overleg te betrekken? Mijns
inziens behoort het beleid voor de langere termijn vooral een zaak van de
verhuurder te zijn. Daarbij gaat het namelijk om zaken die niet direct diegenen
betreffen die op het moment van de besluitvorming huurder zijn. Wat is in
dezen van meer betekenis, het huurdersbelang of het bedrijfsbelang? En is
er, voorzover het algemene belang van de volkshuisvesting bij beleidsbeslissingen
van corporaties in het geding is, niet vooral een rol weggelegd voor de overheid
als toezichthouder? Graag krijg ik een antwoord op deze vragen.Meer in het algemeen wil ik de heer Duivesteijn nog eens iets te zeggen
over de rechtsgrond voor zijn wetsvoorstel. Hij heeft in de eerder door mij
genoemde uitvoerige toelichting bij zijn oorspronkelijk voorstel bijvoorbeeld
de vergelijking gemaakt met de Wet op de ondernemingsraden. Naar mijn gevoel
gaat die vergelijking nauwelijks op. De verhoudingen binnen een bedrijf, zijnde
een gemeenschappelijke organisatie, zijn naar mijn overtuiging van geheel
andere aard dan de verhouding tussen het woningbedrijf en de woonconsument.
Maar goed, misschien is deze vergelijking inmiddels verleden tijd, want van
het instemmingsrecht is niets meer in het wetsvoorstel te
vinden.Voorzitter! Ik wil vervolgens iets zeggen over de betrokkenheid van de
huurder. Het wetsvoorstel is er vooral op gericht de positie van de huurder
te versterken. Nu zitten veel huurders misschien allang op een betere positie
te wachten, maar er zijn ongetwijfeld ook velen die als woonconsument weinig
kritisch consumeren. Dat laatste hoeft geen probleem te zijn, maar het is
wel van groot belang dat een huurdersorganisatie echt door huurders gedragen
wordt. Over dat draagvlak wil ik twee opmerkingen maken.Allereerst wijs ik erop dat het wetsvoorstel aanzienlijk is verbeterd,
doordat meer recht wordt gedaan aan de eigen verantwoordelijkheid van zowel
huurder als verhuurder. De betrokkenheid van de huurder zal mijns inziens
verder versterkt worden als de huurder bijvoorbeeld een financiële bijdrage
levert aan de huurdersorganisatie. Ik stel mij zo voor dat de financiële
basis door de verhuurder wordt gelegd, terwijl de huurdersorganisatie voor
een deel financieel ook afhankelijk is van de huurders. De huurders kunnen
bijvoorbeeld tegen betaling lid worden. De voorwaarde van het initiatiefwetsvoorstel,
dat de huurdersorganisatie de status van een vereniging moet hebben –
bij een vereniging denken we meestal aan contributies – zorgt ervoor
dat een constructie met huurders als leden goed mogelijk is. Bij het voorstel
van de staatssecretaris ligt dit anders. Ik zou het dus waarderen als de mogelijkheden
van de huurdersorganisatie mede afhankelijk konden worden gemaakt van de betrokkenheid
van de huurders. Hoe denkt de heer Duivesteijn hierover? Is het de bedoeling
dat de ministeriële regeling, die hij – dat mag duidelijk zijn –
niet zelf zal maken en die gebaseerd is op het gestelde in artikel 7, niet
alleen de financiële bijdrage van de verhuurder zal betreffen, maar ook
die van de huurders? Overigens, voor dit soort vragen geldt: als de staatssecretaris
zich tot een reactie geroepen weet, stel ik die op prijs.Dan kom ik toe aan mijn tweede opmerking over de betrokkenheid van de
huurders. Ik vind het een goede zaak dat de huurdersorganisatie een betekenend
aantal leden dient te vertegenwoordigen. Wel vind ik het opmerkelijk dat die
bepaling in artikel 1, lid f, niet gekwantificeerd is. Er zou bijvoorbeeld
het niet al te hoge percentage van 50 genoemd kunnen worden. Welk belang is
ermee gediend om die kwantificering volledig achterwege te laten, is mijn
vraag aan de initiatiefnemer. Is het ontstaan van een goed draagvlak niet
zeer bevorderlijk en zou je daarom in ieder geval niet een minimumnorm moeten
opnemen? Ook de geloofwaardigheid bij de verhuurders zou daarmee kunnen worden
bevorderd.Voorzitter! Vervolgens wil ik iets zeggen over de geschillen. In het voorstel
dat in eerste instantie naar de Kamer werd gestuurd, werd voorgesteld een
commissie huurders-verhuurder in te stellen. De betrokken partijen zouden
geschillen aan die commissie moeten voorleggen alvorens naar de rechter te
gaan. Volgens het voorstel dat er nu ligt, kunnen de partijen bij geschillen
rechtstreeks de gang naar de kantonrechter maken. In de schriftelijke voorbereiding
heb ik niet kunnen ontdekken waarom de passage over de commissie huurders-verhuurder
uit het voorstel is gehaald. Wel is erop gewezen dat een dergelijke commissie
niet voorkomt in de zogenaamde contourennota. Ik ben dan ook verbaasd over
deze stap terug. Kan in de ogen van de heer Duivesteijn deze commissie geen
functie meer vervullen bij de uitvoering van dit wetsvoorstel? In mijn ogen
zou de commissie uitstekend dienen als voorportaal van eventuele gerechtelijke
procedures en dus kunnen fungeren als fuik om de rechterlijke macht te ontlasten.
Heeft hij trouwens inzicht in de extra werklast voor de rechterlijke macht
ten gevolge van deze regeling? Is dat ook nagegaan? Is het bovendien niet
zinvol als taken zoals het bevorderen van het overleg tussen huurders en verhuurder
en het bijdragen aan algemene geschillenbeslechting worden vervuld door een
commissie met vertegenwoordigers van huurders en verhuurders? Graag krijg
ik een toelichting op dit punt.Voorzitter! Ik sluit op dit moment af met twee vragen die voorzover ik
heb kunnen waarnemen, in de schriftelijke voorbereiding zijn blijven liggen.
Hoe verhoudt deze regeling zich tot de artikelen 16 t/m 20 van het BBSH? Betekent
aanvaarding van het wetsvoorstel naar het oordeel van de initiatiefnemer en
de staatssecretaris dat dit deel uit het BBSH moet worden verwijderd en dus
kan vervallen?Voorts zou ik het op prijs stellen als de initiatiefnemer wil ingaan op
de mogelijke consequenties van zijn voorstel voor de taak van de huurcommissies.
Zijn die consequenties er en, zo ja, welke?Mevrouw Oedayraj Singh Varma (GroenLinks):Voorzitter! De fractie van GroenLinks is een groot voorstander van een
wettelijk vastgelegd overleg tussen huurders en verhuurder. Er ligt nu een
initiatiefwet van de heer Duivesteijn. Hij heeft er heel veel werk aan gehad,
waarvoor mijn complimenten. Het is goed dat wij het nu bespreken. Er komt
ook een wetsvoorstel van de staatssecretaris, dat is besproken met de vier
grote organisaties van huurders. Daar is een enorm draagvlak voor.De initiatiefnemer, de heer Duivesteijn, heeft zijn oorspronkelijke wetsvoorstel
aangepast aan de contourennota van de vier grote koepels rond het huurdersbeleid.
Ik zou kunnen concluderen dat het wetsvoorstel van de heer Duivesteijn nu
ook een groot draagvlak heeft. Heeft hij zijn allerlaatste versie, die is
aangepast aan de contourennota, net als de staatssecretaris besproken met
de koepels? Zo ja, wat is de uitslag daarvan geweest?Wij kennen de inhoud van het wetsvoorstel van de staatssecretaris niet
letterlijk, maar alleen in hoofdlijnen. Objectief gezien lijken het initiatiefwetsvoorstel
en het wetsvoorstel op hoofdlijnen van de staatssecretaris bijna op elkaar.
Ze komen nagenoeg bij elkaar. Mijn fractie zit dan met een probleem. De initiatiefnemer
heeft natuurlijk het recht om een initiatiefvoorstel in te dienen. De staatssecretaris
verwijt ik dat hij niet snel genoeg is. Wij hebben hem keer op keer gevraagd
om met een wetsvoorstel te komen. Hij heeft niet snel genoeg gereageerd, dus
je zou kunnen zeggen: lekker puh, de initiatiefnemer is sneller geweest. Het
zijn echter twee coalitiepartners. Als het een initiatiefwet van GroenLinks
of van het CDA was geweest, zou het moeilijker zijn geweest om tot een overleg
met het kabinet te komen. Het verbaast mij dat deze twee coalitiepartners
niet tot elkaar kunnen komen op een punt dat toch zo ontzettend
belangrijk is voor de huurders. Ik had het heel chic gevonden als zij hun
wetten in elkaar hadden geschoven tot één wetsvoorstel. Dat
is echter niet gebeurd. Ik concludeer dat het nu lijkt op een soort wedstrijd:
welk wetsvoorstel haalt het? Het spijt mij om het te moeten zeggen, maar ik
zeg het toch. Deze twee heren zijn op mij nooit overgekomen als heren met
machogedrag, maar op dit punt zijn zij dat wel. Het haantjesgedrag van deze
twee heren is ontzettend duidelijk. Ik vind dat bijzonder jammer. Misschien
is het apolitiek om het te zeggen, maar het gaat toch om het belang van de
huurders. Juist deze coalitiepartners, juist deze twee mensen die goed op
de hoogte zijn van de gedachten die op dit punt in de maatschappij leven,
hadden bij elkaar moeten komen. Ik vind het bijzonder jammer dat dat niet
gebeurd is. Wij zullen maar verdergaan en ten slotte een besluit nemen.De heer Duivesteijn heeft zijn initiatiefwet aangepast aan de contourennota.
Daarvoor bestaat dus draagvlak. Ik heb al gevraagd of dit getoetst is. De
staatssecretaris vraag ik waarom hij zo lang gewacht heeft. Ik verwijt hem
dat. De nota was al klaar; ik vind het bijzonder jammer dat zo lang gewacht
is.Ik kom op de rechtspersoonlijkheid van de huurdersorganisaties. Waarom
kiest de initiatiefnemer voor zo'n formele benadering? Ik vind het van belang
dat de huurdersorganisaties zelf een keuze kunnen maken. Het wetsvoorstel
gaat over het overleg tussen de partners. Wij moeten dan niet willen bepalen
hoe de huurders zich organiseren. Dat kunnen zij het beste zelf bepalen. Ik
mocht mevrouw Van der Burg niet meer interrumperen toen zij in haar bijdrage
zei dat de belangen beter vertegenwoordigd kunnen worden en de taken beter
uitgevoerd als gekozen wordt voor een bepaalde organisatie. Ik ben dat niet
met haar eens. Het gaat er niet om hoe de mensen zich georganiseerd hebben.
De huurders kennen hun belangen. De wijze van organisatie doet niets toe of
af aan de verdediging van hun belangen.Mevrouw Aiking-van Wageningen (groep-Nijpels):Als je de manier waarop de huurders zich organiseren formaliseert, is
het toch vanzelfsprekend dat men zich moet houden aan de regels van het Burgerlijk
Wetboek aangaande verenigingen? Zo'n vereniging heeft ook verplichtingen ten
opzichte van de eigen leden. Ik denk aan het jaarverslag, aan de financiële
verantwoording en dergelijke. Als je een willekeurige vorm neemt, zit je niet
aan die voorwaarden vast.Mevrouw Oedayraj Singh Varma (GroenLinks):Het gaat niet om een willekeurige vorm, het gaat om een vorm die de huurders
zelf kunnen bepalen. De huurders zijn al jarenlang georganiseerd. Zij hebben
hun taken steeds vervuld. Er is teruggekoppeld naar de achterban, er zijn
verslagen gemaakt. Wat zou het verschil dan zijn? Wij moeten het hebben over
het overleg en niet over de manier waarop de huurders zich moeten organiseren.Ik kom op de onderwerpen en het bedrijfsbelang. Wat de onderwerpen betreft
doe ik een tussenvoorstel. Waarom zouden wij niet de benadering kunnen kiezen
dat datgene wat de huurders direct aangaat, van belang is? De rest van de
zaken die de initiatiefnemer wil regelen, zouden wij kunnen aanpakken in een
soort gekwalificeerd adviesrecht. Ik vraag de heer Duivesteijn hoe de keuze
van de onderwerpen zich verhoudt tot het BBSH.De heer Poppe (SP):Mevrouw Varma had het over het adviesrecht. Is zij niet van mening dat
het schrappen van het instemmingsrecht in het oorspronkelijke initiatiefvoorstel
een verzwakking is?Mevrouw Oedayraj Singh Varma (GroenLinks):Tja, dat zou kunnen, maar ik praat niet meer over het oude voorstel van
de heer Duivesteijn. Als wij daarover hadden gesproken, hadden wij kunnen
overwegen of wij voor het voorstel van de heer Duivesteijn of voor het wetsvoorstel
van de staatssecretaris hadden moeten kiezen. Het voorstel van de heer Duivesteijn
zoals het er nu ligt, is echter bijna gelijk aan het voorstel van de staatssecretaris.
Het instemmingsrecht is volgens mij belangrijk, maar dat is nu niet geregeld.
Ik ga evenwel uit van wat er nu ligt.De heer Poppe (SP):U hebt die keuze wel, want er is een amendement ingediend. Dat is ook
een gangbare zaak bij de behandeling van een wet. Ik heb een amendement ingediend
om het instemmingsrecht opnieuw in te voeren. U kiest dus voor het amendement?Mevrouw Oedayraj Singh Varma (GroenLinks):Ik heb uw amendement nog niet gelezen, want ik heb het vandaag pas gekregen.
Ik zal het echter nog goed bekijken.De heer Poppe (SP):Ik begrijp van u dat GroenLinks het instemmingsrecht belangrijker vindt
dan de positie van de huurder.Mevrouw Oedayraj Singh Varma (GroenLinks):Ja, maar ik moet uw amendement dus nog bekijken. Ondanks dit alles vraag
ik de initiatiefnemer toch wat hij ervan vindt om de belangen die de huurders
direct aangaan, goed te regelen en om voor de overige zaken met een gekwalificeerd
adviesrecht te komen.Voorzitter! Ik kom op het bedrijfsbelang. Wij hebben het in dit verband
natuurlijk ook over particuliere verhuurders. Hoe ziet de initiatiefnemer
de informatieplicht en het bedrijfsbelang van particuliere verhuurders? Ik
denk dat particuliere verhuurders bijvoorbeeld een iets kwetsbaarder financiële
positie hebben. Ik wil dit dan ook graag wat nader uitgewerkt zien. Met de
informatieplicht, zoals de initiatiefnemer die ziet, lijkt de positie van
de particuliere verhuurders mij toch ingewikkeld. Waar het om het particuliere
bezit gaat, zou de initiatiefnemer ook naar het belang van de consument moeten
kijken.Waar het de materiële vergoeding betreft, wil ik de initiatiefnemer
vragen wat hij bedoelt met een bijdrage in de kosten. Is er een verantwoordingsplicht
en, zo ja, wat valt daar dan onder? De initiatiefnemer wil dit via een ministeriële
regeling regelen, maar ik wil hier nog wel meer over weten. Vallen scholing
en vorming hier bijvoorbeeld onder? Valt het inhuren van deskundigen hier
ook onder of gaat het de initiatiefnemer om de overheadkosten, zoals de kosten
van postzegels, het huren van een zaaltje en dergelijke?Voorzitter! Ik kom tot een afronding. Ondanks het feit dat wij deze initiatiefwet
bespreken, wil ik de beide heren nog eens zeggen dat het niet
te laat is om te proberen beide voorstellen in elkaar te schuiven. Ik hoor
hier graag een reactie op van zowel de initiatiefnemer als de staatssecretaris.
Is het nog mogelijk om tot een gelijktijdige behandeling te komen? Als dat
niet meer mogelijk is, dan zal GroenLinks, zoals ik aan het begin van mijn
betoog al heb gezegd, absoluut voor een wettelijk geregeld overleg tussen
huurders en verhuurder kiezen. De heer Duivesteijn heeft een initiatiefvoorstel
terzake ingediend. Ik denk dat het belangrijk is dat er snel zo'n wettelijke
regeling komt.De heer Hendriks:Voorzitter! Ook ik wil beginnen met het uitspreken van mijn waardering
voor de moed die collega Duivesteijn heeft opgebracht om een wetsvoorstel
in te dienen, en dan nog wel over de verhouding tussen huurders en verhuurder.
Uit de praktijk weet ik dat het collega Duivesteijn niet aan moed ontbreekt,
wat in dit voorstel duidelijk waarneembaar is.Ik wil nog even wijzen op iemand die op dit moment hier niet aanwezig
is, omdat hij ons is ontvallen, namelijk Berry Esselink. Hij was voor ons
altijd buitengewoon inspirerend in de overlegsfeer. Ik hoop dat collega Duivesteijn
het met mij eens is dat Berry Esselink een grote sociale bewogenheid had.
Ik hoop dat collega Duivesteijn dat aspect zal voortzetten, ondanks de vele
opmerkingen die tot nu toe zijn binnengekomen naar aanleiding van zijn wetsvoorstel,
want het is en blijft nog steeds een wetsvoorstel.Voorzitter! Naar mijn mening is dit voorstel van wet totstandgekomen omdat
er te weinig toezicht van de lokale overheid op het huur- en verhuurbeleid
van de woningbouwcorporaties en andere ondernemingen aanwezig is. Als er wel
genoeg toezicht was geweest, had dit voorstel ons niet bereikt. Het wetsvoorstel
tot oprichting van huurdersraden – daar gaat het immers in wezen om –
vind ik goed passen binnen de doelstellingen van onder andere de sociaal-democratie.
Dat erken ik. Ik erken ook dat bij de 1000 in ons land opererende verhuurdersorganisaties
enige verbetering in de structurering van het overleg met hun huurders gewenst
is, vooral omdat door voortgaande privatisering van de corporaties de economische
aspecten van de volkshuisvesting in hoge mate de overhand dreigen te krijgen
op de sociale woonaspecten. Niemand zal dat waarderen. Ik blijf bij mijn mening,
die ik hier al enkele jaren heb mogen verkondigen, dat de overheid primair
de verantwoordelijkheid voor goede volkshuisvestingsvoorwaarden moet blijven
behouden. Daaronder vallen onder andere het wonen en het woongenot.Binnen de gemeentelijke volkshuisvesting kennen wij de huuradviescommissies,
die onder andere bemiddelen in geschillen over huurverhogingen. Daarbij wordt
een puntenwaarderingsstelsel voor woongenot en woonkwaliteit gebruikt en bij
de oordeelsvorming betrokken. Wij kennen dit stelsel al bijna 25 jaar. Is
de heer Duivesteijn met mij van mening dat dit arbitrage-instituut niet goed
functioneert bij kwesties die tussen huurders en verhuurder moeten worden
opgelost?Gelooft collega Duivesteijn werkelijk dat binnen de huurdersraad met wettelijke
status, een aanzienlijke verbetering is te verwachten? Erkent hij het probleem
dat verhuurders nooit gedwongen kunnen worden om een gevraagd of ongevraagd
verzoek c.q. advies van de huurdersraad uit te voeren? In zijn voorstel heeft
de huurdersraad geen vetorecht gekregen. Gaarne een antwoord.Is collega Duivesteijn te optimistisch in het geven van gelijkwaardige
posities van huurders en verhuurder, die hij wettelijk wil regelen? De voortgaande
privatisering in ons land resulteert namelijk in het streven naar de liberale
opvatting "de klant is koning, als hij of zij maar accepteert wat ik, verhuurder,
in kwalitatieve zin zo goedkoop mogelijk kan aanbieden". Is dit een andere
benadering dan die van de heer Duivesteijn?Voorzitter! Ik heb een achttal hoofdlijnen in het wetsvoorstel mogen ontdekken,
onder andere het informatierecht en de informatieplicht. Die vormen naar mijn
mening de ruggengraat voor het overleg tussen huurders en verhuurder. Ook
de rechtsgang naar de geschillencommissie is geregeld. De regels van overleg
en informatie kunnen bij ministeriële regeling worden opgesteld. Heeft
collega Duivesteijn hiervoor een conceptvoorstel achter de hand? Zo ja, is
hij dan bereid dit document ter inzage te geven?Tot de hoofdlijnen behoort onder andere ook het geven van meer bevoegdheden
aan huurders via een schriftelijke overeenkomst tussen huurdersraad en verhuurderscorporaties.
Hoe denkt de heer Duivesteijn die bevoegdheden te regelen? Gelooft de initiatiefnemer
dat schriftelijke overeenkomsten werkelijk zullen worden gesloten? Ik vind
de gedachten van de initiatiefnemer hierover veel te optimistisch. De heer
Poppe heeft reeds zeer kernachtig verwoord dat verhuurders van woningen voor
het allergrootste deel uitgaan van de economische wet die financieel rendement
primair stelt, alleen al om te kunnen overleven. De marktwerking tussen huurders
en verhuurder verhindert mijns inziens meer bevoegdheden voor een huurdersraad.Onlangs hebben de grootste woningbouwkoepels, te weten de NWR en de NCIV,
bekendgemaakt dat voor een beter overleg tussen huurders en verhuurder een
nationaal stimuleringsfonds zal worden ingesteld en dat zij jaarlijks veel
geld in dit fonds zullen storten. Is het de heer Duivesteijn bekend dat het
nationaal stimuleringsfonds helaas tot op heden nog niet is opgericht?Tot slot vraag ik de heer Duivesteijn hoe hij zich de financiering van
de administratie van de huurdersraden voorstelt. Dat zal toch op de een of
andere manier betaald moeten worden.Voorzitter! Ik deel de zorg van de initiatiefnemer en naar ik meen ook
de zorg van staatssecretaris Tommel dat overleg tussen huurders en verhuurder
veel beter kan en moet worden geregeld.De heer Verkerk (AOV):Mijnheer de voorzitter! Ik spreek mede namens de fractie van de Unie 55+.De volkshuisvesting is vooral de laatste jaren aanzienlijk veranderd.
Er is meer en meer sprake van een woningmarkt. Woningbouwcorporaties gaan
opereren als beleggers. Schaalvergroting is aan de orde van de dag. De huurder
moet maar zien hoe hij zich redt op die woningmarkt. Er is geen – en
de initiatiefnemer schrijft hierover in de memorie van toelichting –
gelijk waardige relatie tussen huurders en verhuurder. Ik noem
het voorbeeld – nu weer recent – van Schiedam, waar een woningbouwcorporatie
500 hoofdbewoners heeft geconfronteerd met een toekomstige verkoop van hun
huis. Wij weten allemaal natuurlijk dat er bepaalde regels zijn waardoor men
niet zomaar op straat komt te staan, maar de onzekerheid over het dak boven
het hoofd is op heel veel plaatsen in Nederland voortdurend een grote zorg.De huurder is wat overleg betreft nogal eens afhankelijk van de goodwill
van de verhuurder. Dat is ook in de memorie van toelichting gesteld. Er zal
ongetwijfeld in de toekomst een tekort aan betaalbare woningen ontstaan. De
huurders kunnen hiertegen weinig of niets uitrichten. De overheid trekt zich
meer en meer terug. Misschien heeft de staatssecretaris daarom nog steeds
geen wetsvoorstel inzake het overleg tussen huurders en verhuurder ingediend
bij de Kamer.De initiatiefnemer komt nu de eer toe om op dit gebied zelf met een wetsvoorstel
te komen. Daarvoor alle hulde. Zijn overwegingen zijn niet slecht: het grondrecht
van het wonen, de kwaliteit van de woon- en leefomgeving, participatie van
de burgers en zorg voor het wonen op langere termijn. Ik kan mij overigens
voorstellen dat de heer Tommel staat te popelen om af en toe de beantwoording
van kemphaan Duivesteijn over te nemen. Ik hoop niet dat hij in de fout vervalt
van minister Dijkstal vorige week bij de behandeling van een initiatiefvoorstel
tot wijziging van de Grondwet. Aan de orde was het opnemen van het belang
van de bevordering van het gebruik van de Nederlandse taal. Het initiatiefvoorstel
van de heren Koekkoek en Van Middelkoop werd finaal onderuitgehaald. Ik denk
dat de staatssecretaris vandaag niet zover zal gaan.Voorzitter! Het gewijzigde voorstel van wet, gelukkig ontdaan van heel
wat onnodige details, heeft de mogelijkheid in zich om een wettelijk kader
te scheppen voor overleg tussen huurders en verhuurder. De initiatiefnemer
heeft heel wat ballast overboord gegooid om te komen tot een primaire voorziening
voor overleg. De AOV-fractie heeft al meermalen – bij de begrotingsbehandeling
in 1995 en in 1996 – op een dergelijke voorziening aangedrongen, die
noodzakelijk is om de positie van de huurders te versterken, zeker op het
moment dat de rijksoverheid zich terugtrekt. De AOV-fractie is daarom opgelucht –
dat geldt dus ook voor de fractie van de Unie 55+ – dat in het gewijzigde
voorstel van wet voldoende waarborgen zijn opgenomen voor het voortbestaan
van de op dit moment goed werkende huurdersorganisaties. Wij gaan ervan uit
dat een dergelijke kaderregeling, zoals bedoeld door de heer Duivesteijn,
niet als overregulering moet worden beschouwd. Integendeel, de wet laat voldoende
ruimte voor eigen initiatieven binnen de huursector. Gelet op het feit dat
het wetsvoorstel inzake procesvereisten huurverhoging inmiddels in de Eerste
Kamer is verworpen, dringt een regeling zoals vastgelegd in dit voorstel zich
nog meer op. Aangezien ook de huurders in de particuliere huursector behoefte
blijken te hebben aan een wettelijke basis voor overleg tussen huurders en
verhuurder, is dat des te meer nodig. Het Besluit beheer sociale huursector
betreft alleen de sociale sector, dus er is behoefte alom.Onze fracties leggen er de nadruk op dat het broodnodig is om de overlegrelatie
tussen de particuliere verhuurder en zijn huurders te organiseren, of het
nu om een machtige belegger gaat of om een kleine particuliere verhuurder.
Uit de praktijk van de huurcommissies in ons land blijkt dat er soms nogal
wat schort aan de verhouding tussen huurders en verhuurder.Toch roept het voorstel van wet nog enkele vragen op. In artikel 1f, eerste
lid, wordt over een betekenend aantal huurders gesproken dat lid is van de
vereniging. Kan de heer Duivesteijn niet beter opteren voor een kwantitatieve
uitwerking van dit toch wel vage begrip? Het werkt verwarring en discussie
in de hand.In artikel 4 wordt aangegeven dat de verhuurder zich enkel op het bedrijfsbelang
kan beroepen ingeval van fusies, deelnemingen in andere rechtspersonen of
verkoop van de onderneming. Is het niet lichtzinnig om in alle andere beleidswijzigingen
het bedrijfsbelang in dergelijke mate te minimaliseren? Het verstrekken van
informatie met een vermoedelijke beschadiging van het bedrijfsbelang tot gevolg,
kan zeker ook voor de huurders nadelig uitpakken. Is het niet beter de verhuurder
de mogelijkheid te laten om steeds een beperkte toetsing aan het bedrijfsbelang
door te voeren?Wat is de precieze verhouding van dit voorstel van wet tot het BBSH? In
welke mate overlappen regelingen elkaar en welke regeling zou met voorrang
moeten worden toegepast? Graag hierop de visie van de heer Duivesteijn.In het wetsvoorstel van de regering wordt via het BBSH ruimte geboden
om in bepaalde domeinen zelfstandig te functioneren. In hoeverre is dat bij
het voorstel van wet van de heer Duivesteijn het geval?Ten slotte. Hoe denkt de heer Duivesteijn over een gezamenlijke behandeling
van zijn voorstel en het wetsvoorstel van de staatssecretaris? Ik waarschuw
de staatssecretaris wederom. Wat gaat hij doen met zijn wetsvoorstel?De heer Jeekel (D66):Voorzitter! Aan het onderwerp waarover wij vandaag spreken, namelijk de
wettelijke regeling van het overleg tussen huurders en verhuurder, hecht mijn
fractie groot belang. Eigenlijk vanaf het ontstaan heeft D66 gestreden voor
wat in 1966 de fundamentele democratisering van de samenleving werd genoemd.
In het openbare leven, dus ruim buiten het openbaar bestuur, moesten democratische
omgangsvormen tussen bestuurders en bestuurden gaan gelden. Vanuit deze houding
heeft D66 voorstellen ontwikkeld voor patiëntenraden, voor het teruggeven
van het bestuur van openbare scholen aan de ouders en voor een brede samenstelling
van de besturen van pensioenfondsen. In deze traditie past ook een democratisch
overleg tussen huurders en verhuurder en de zorg voor een goede inhoud van
dat overleg. Een wettelijke regeling van dat overleg past prima in die traditie,
maar een exacte vormgeving van dat overleg bij uitstek niet, omdat daarbinnen
de mondigheid van burgers vooronderstelling en uitgangspunt is.De heer Van den Berg (SGP):De heer Jeekel heeft nu een prachtig betoog gehouden over democratisering.
Ik weet hoe D66 daarover denkt, maar zal er niet op ingaan. Verliest de heer
Jeekel niet het onderscheid uit het oog tussen de publieke en de private sector?
En verliest hij niet uit het oog dat een huurovereenkomst
altijd nog een privaatrechtelijke overeenkomst is? Hij trekt allerlei parallellen
met de publieke sfeer en ik besef best dat er overeenkomsten zijn, maar gaat
hij nu niet wat te hard? Misschien komt hij hier nog op, maar ik wilde deze
opmerking vast maken.De heer Jeekel (D66):Daar kom ik inderdaad nog op, maar deze interventie biedt mij wel de gelegenheid
om er nu iets over te zeggen. Het overleg tussen huurders en verhuurder zoals
ik dat waarneem, is aan de ene kant een overleg waarbij allerhande zaken in
de privaatrechtelijke sfeer aan de orde komen, terwijl er aan de andere kant
enkele thema's zijn die verdergaan dan de privaatrechtelijke sfeer. Die betreffen
een extra doelstelling en juist op dat deel slaat mijn betoog wel.Voorzitter! Hoe het overleg exact vorm krijgt, moet in de ogen van mijn
fractie bij voorkeur worden overgelaten aan de huurders en de verhuurders
ter plekke. Al meer dan twintig jaar geleden, in 1975, hebben wij overigens
gepleit voor de invoering van een duidelijke serie overlegverplichtingen.
Het was mijn partijgenoot Nypels die zich bij de discussie over de wettelijke
regeling van de positie van de woningcorporaties sterk heeft gemaakt voor
de rechten van de huurders. Het ging toen meer in het bijzonder om wijziging
van de statuten van de woningcorporaties en om het omzetten van stichtingsvormen
in verenigingsvormen. Andere tijden, andere vraagstukken, maar wel vergelijkbare
aandacht voor de zorg om de positie van de huurders in verhouding tot de verhuurders,
alsmede de wil om die positie te verbeteren.Het initiatiefwetsvoorstel dat nu ter discussie staat, moet naar de mening
van D66 minimaal aan drie uitgangspunten voldoen. Ik zal ze noemen. Ten eerste
moet er onder huurders en verhuurders een draagvlak zijn voor dit voorstel.
Ten tweede moet er een basis worden gecreëerd voor het overleg, terwijl
er tevens ruimte moet zijn voor de gesprekspartners om zelf vorm te geven
aan de concrete invulling van dat overleg. Ten derde moet de juridische vormgeving
correct en begrijpelijk zijn, zodat wordt voorkomen dat de wet uiteindelijk
een dode letter blijkt te zijn. Ik kom later in mijn betoog terug op de vraag
of het initiatiefwetsvoorstel van collega Duivesteijn aan deze uitgangspunten
tegemoetkomt.De heer Poppe (SP):De huurders moeten zelf de vorm uitzoeken. Maar de verhuurders zijn in
het bezit van de organisatie, dus het verhuurbedrijf, van de woningen en van
het geld dat van de huurders afkomstig is. Zo is er dus sprake van een rare,
ongelijkwaardige situatie. Is het dan ook niet noodzakelijk om bij de overlegvorm
die wordt gehanteerd, ervoor te zorgen dat huurders met een absoluut gelijkwaardig
instemmingsrecht kunnen praten over delen van de inhoud van dat overleg? Anders
wordt het een vrijblijvende "debating club", en daar hebben wij niets aan.De heer Jeekel (D66):Wij praten hier over een set minimumstandaarden voor het overleg, en wij
streven ernaar om in die set een zoveel mogelijk gelijkwaardige positie te
creëren tussen huurders en verhuurder terwijl zij met elkaar spreken
over de thema's die van belang zijn. Wij zijn daar volgens mij met elkaar
mee bezig. Ik zal in mijn verdere betoog aangeven waar mijn fractie op uitkomt,
als het over dit soort zaken gaat.Ik wil eerst even stilstaan bij de procesgang die de voorstellen over
het overleg tussen huurders en verhuurder hebben gevolgd sinds mijn aantreden
als Kamerlid. Als je daar wat langer naar kijkt, komt het beeld naar boven
van een klassiek drama, niet in drie bedrijven, maar in zeven bedrijven.Eerste bedrijf. Het initiatiefwetsvoorstel inzake het overleg van collega
Duivesteijn wordt door het CDA met veel aarzelingen ontvangen, terwijl de
VVD er helemaal niets in ziet. D66 had toen waardering voor het initiatief
en spreekt zich uit voor het principe van een wettelijke regeling. Zij vindt
de uitwerking die collega Duivesteijn kiest, redelijk onzinnig en omslachtig.
In de Kamer blijkt dat er door de opstelling van de kleinere fracties een
meerderheid voor een vorm van wettelijke regeling bestaat.Tweede bedrijf. CDA en VVD brengen in de Eerste Kamer het wetsvoorstel
procesvereisten om zeep. Ook de verhuurders beginnen in te zien dat een bredere
wettelijke regeling inzake het overleg met de huurders zo gek nog niet is.
Het initiatief van Duivesteijn gaat, vanwege de kritiek op de uitwerking en
de bereidheid van het veld om zelf aan een mogelijke wettelijke regeling te
gaan werken, in de kast.Derde bedrijf, een wel zeer Hollands tafereel. Na veel overleg bevallen
de huurders- en verhuurdersorganisaties van wat gaat heten de contouren van
een wettelijke regeling. Wij leven dan 28 oktober 1996.Drie dagen na dat derde bedrijf volgt het vierde bedrijf. Als je het achteraf
bekijkt, is dat een cruciaal bedrijf. Bij de behandeling van de begroting
van VROM dient collega Ten Hoopen een motie in, die medeondertekend is door
collega Duivesteijn. De motie spreekt uit dat de staatssecretaris nu snel
de contouren moet uitwerken in een wettelijke regeling, liefst nog voor de
huurronde van 1998. Nu was de staatssecretaris dat in beginsel al van plan.
De motie krijgt Kamerbrede steun, met uitzondering van die van de VVD.Vijfde bedrijf. Een ogenschijnlijk rustige zee. Er staat een lichte bries.
Iedereen lijkt tevreden mee te varen in de degelijke Tommelboot, die zorgvuldig
laverend richting de haven van de plenaire behandeling koerst.Zesde bedrijf. Het is nacht en plots draait de wind. In de ochtendschemering
blijkt dat collega Duivesteijn niet meer aan boord is. Is hij overboord geslagen?
Nee, hij blijkt overgestapt op zijn eigen oude bootje. Hij heeft veel ballast
overboord gegooid en zonder nader overleg probeert hij alsnog als eerste de
haven te bereiken. Veel fracties lijken het leuk te vinden dat zo'n oud en
klein bootje sneller de haven bereikt dan de Tommelboot.Het zevende bedrijf speelt in het heden. Ik voorspel dat dit drama nog
niet ten einde is. Aan twee hoofdrolspelers heb ik een aantal vragen. Aan
de indiener wil ik vragen of ik het bij het juiste eind heb dat de medeondertekening
van de motie-Ten Hoopen ten minste suggereert, dat hij begin november jongstleden
voornemens was om de regering te verzoeken de uitkomsten uit het huurders-verhuurdersoverleg,
de zogenaamde contouren, tot een wettelijke regeling te maken. Is dat correct?
Kan hij in dat geval aangeven wanneer en waardoor hij heeft
besloten om zijn eigen initiatiefwetsvoorstel grootscheeps te herzien?Een andere vraag. Wat brengt de initiatiefnemer ertoe om te insisteren
op plenaire behandeling op dit moment, terwijl hij weet dat ook met zijn voorstel
de huurronde 1998 niet meer wordt gehaald, en bijvoorbeeld de Woonbond behandeling
van het wetsvoorstel van de staatssecretaris, dat binnenkort beschikbaar is,
belangrijker vindt dan snelheid? Is er iets meer dan de lol in het spel en
de wil om de bootrace te winnen?Tot slot heb ik aan de initiatiefnemer de vraag hoe het toch komt dat
hij het verstandig heeft geoordeeld om geen nader advies te vragen aan de
Raad van State, nu hij zelf in de nota naar aanleiding van het verslag schrijft
dat zijn voorstel ingrijpend van karakter is veranderd. Geeft dat geen onnodig
afbreukrisico?De staatssecretaris wil ik vragen hoe het komt dat het na de breed gedragen
motie-Ten Hoopen nog vijf maanden heeft moeten duren voordat het wetsvoorstel
naar de Raad van State werd gestuurd. De contouren lagen er al sinds 28 oktober.
De Kamer was toch duidelijk met haar uitspraak dat enige haast geboden was?
Wat voor soort stroperigheid is dat, die blijkbaar zo hardnekkig is dat zij
niet gemakkelijk doorbroken kan worden?Mijnheer de voorzitter! Als mijn fractie de procesgang overziet, komt
zij tot het oordeel dat de behandeling van het initiatiefvoorstel wellicht
aardig is voor de indiener, goed voor het initiatiefrecht van de Kamer, maar
tevens iets van een bruuskering inhoudt van het door de Kamer zelf ruim ondersteunde
wetgevingsproces van de zijde van de regering. Wezenlijker vind ik dat het
een bruuskering is van alle organisaties in de volkshuisvesting, die met elkaar
dat breed gedragen voorstel plotsklaps overgenomen zien in een kader dat niet
het hunne is.De heer Poppe (SP):Mijnheer de voorzitter! Doelt de heer Jeekel met dat "brede draagvlak"
erop dat de koepels en de Woonbond overleg hebben gepleegd? Noemt hij dat
het "maatschappelijke middenveld"?De heer Jeekel (D66):Gezien de partijen die daarbij rond de tafel hebben gezeten, is dat een
zeer breed draagvlak.De heer Poppe (SP):Maar u weet ook dat de Woonbond regelmatig twee petten op heeft –
dat moet ze natuurlijk zelf weten – want ze adviseert huurders, maar
af en toe ook corporaties. Er zijn veel andere huurdersorganisaties, en daar
is niets aan gevraagd. Wij kunnen toch niet vaststellen dat de Woonbond alle
huurders van Nederland vertegenwoordigt?De heer Jeekel (D66):De Woonbond is verreweg de grootste organisatie van huurders en die zou,
blijkens de brief van de partners die samen de contouren hebben opgesteld,
het liefst wachten op het voorstel van de regering. Natuurlijk zijn er heel
veel andere huurdersorganisaties, die zich niet primair via de Woonbond laten
vertegenwoordigen, maar dat is het geval op veel terreinen van het maatschappelijke
leven.De heer Poppe (SP):Wij ontvangen veel brieven en er wordt veel gelobbyd. De Kamer bestudeert
alles en moet uiteindelijk haar eigen conclusies trekken. Waar zitten wij
anders voor? De Kamer en zeker het kabinet nemen over het algemeen niet alle
kritiek van breed gedragen maatschappelijke organisaties over, zoals bijvoorbeeld
blijkt uit de besluitvorming rond de HSL en de Betuwelijn. Waarom in dit geval
opeens wel? In het gewijzigde initiatiefwetsvoorstel wordt de kritiek al voor
een belangrijk deel overgenomen.Wat is daar nu toch mis mee? Omdat uw staatssecretaris wat later komt?
Dit vind ik nu kinnesinne en dat is een slechte zaak. Laten wij het bij dit
wetsvoorstel houden. En als de staatssecretaris vindt dat aanneming van het
initiatiefwetsvoorstel, hopelijk met mijn amendement erin verwerkt, door de
Kamer te ver of niet ver genoeg gaat, dan kan hij een wijzigingsvoorstel indienen.De heer Jeekel (D66):Voorzitter! De heer Poppe schakelt gaandeweg zijn interruptie opeens op
een totaal andere versnelling over. In reactie op het eerste deel van de interruptie
stel ik vast dat het opvallend is dat wij, a contrario, zeer weinig brieven
hebben ontvangen van huurdersorganisaties die niets zien in de contouren en
die iets totaal anders willen. Dat vind ik een belangrijke indicatie voor
de mate waarin de Woonbond blijkbaar het brede spectrum van meningen van huurdersbelangen
vertegenwoordigt.De heer Van Middelkoop (GPV):Voorzitter! Mag ik eens informeren naar de rol van de D66-fractie in het
hele proces van wetgeving? Overigens mijn complimenten aan de heer Jeekel
voor de in maritieme termen gevatte beschrijving van dat proces. De teneur
is duidelijk, namelijk dat er flink wat kritiek aan de heer Duivesteijn wordt
verwoord.De heer Jeekel begon met op te merken dat zijn fractie positief en welwillend
heeft gereageerd in het verslag bij het initiatiefwetsvoorstel. Dat was in
november 1995. Weet hij nog waarom diezelfde D66-fractie een jaar later steun
gaf aan een motie, weliswaar van diezelfde heer Duivesteijn en van de heer
Ten Hoopen, om de staatssecretaris aan het werk te zetten?De heer Jeekel (D66):Ik zal het u precies vertellen. Wij gaven bij het verslag steun aan de
gedachte om een wettelijke regeling voor het overleg tussen huurders en verhuurder
te treffen. Elke verdere invulling vonden wij niet de invulling zoals wij
die zagen, zoals ik al gezegd heb. De huurdersraden waren de kern van dat
eerste voorstel, zoals wij allen nog weten, en dat was volgens ons geen wenselijk
vorm. Wij zaten toen al op de lijn om een serie minimumeisen of minimumstandaarden
te formuleren. Vervolgens hebben de vier partijen gezamenlijk de contouren
geformuleerd, die wat mij betreft exact passen op de minimumstandaarden die
wij al tijdens onze inbreng in dat verslag voor ogen hadden.De heer Van Middelkoop (GPV):Op dat niveau zit de heer Duivesteijn inmiddels ook zo ongeveer.De heer Jeekel (D66):Daar lijkt de heer Duivesteijn op te zitten, maar iedereen die hem kent,
weet dat hij slim genoeg is om daar net niet helemaal op te zitten. Op een
aantal punten wijkt zijn voorstel fors af van de contouren, en daar komen
wij straks nog over te praten, wat mij betreft.Voorzitter! Voor de fractie van D66 betekent dit dat wij het streven naar
een wettelijke regeling van medezeggenschap van huurders blijven steunen,
maar wij constateren dat het voorliggende wetsvoorstel op aanzienlijk minder
draagvlak kan rekenen dan het voorstel dat ons waarschijnlijk over enige tijd
bereikt.Wat voor ons en mogelijk voor de hele Kamer nog zwaarder hoort te wegen,
is de technische kwaliteit van dit wetsvoorstel. Collega Van Middelkoop sprak
daar al even over. Wij bespreken dit wetsvoorstel een week na de publicatie
van het jaarverslag van de Raad van State, waarin de vice-voorzitter aangeeft
dat de kwaliteit van wetgeving soms onder de maat is. Laten wij ons dit aantrekken,
zo meent mijn fractie. Welnu, deze initiatiefwet kent geen artikelsgewijze
toelichting en geen memorie van toelichting die duidelijk ingaat op de motivering
voor de keuze van juist deze inhoud van de regelgeving. De memorie die specifiek
over het wetsvoorstel handelt, is zegge en schrijve anderhalve bladzijde lang.
De overige tekst van de memorie van toelichting is in het licht van deze discussie
weliswaar aardig om te lezen, maar toch grotendeels ballast.De heer Biesheuvel (CDA):De heer Jeekel citeert zeer terecht de vice-voorzitter van de Raad van
State. Maar dat citaat sloeg op nota's van wijziging van het kabinet. Begrijp
ik nu dat D66 vanaf heden het wijze advies van de vice-voorzitter van de Raad
van State volgt, dat meer nota's van wijziging van het kabinet eerst naar
de Raad van State moeten?De heer Jeekel (D66):Ik wil in elk geval in algemene zin zeggen dat, als wij onze rol als medewetgever
serieus nemen, wij ervoor moeten zorgen dat de wetten die dit huis verlaten
absoluut een kwaliteitstoets kunnen doorstaan. In die zin heb ik in eerste
instantie de woorden van de vice-voorzitter van de Raad van State begrepen.Voorzitter! Het wetsvoorstel in de onderhavige vorm ontbeert door de procesgang
ook een advies van de Raad van State. Kortom, het wordt mogelijk lastig leesbaar
voor de gebruiker en krijgt een heel hoog afbreukrisico mee voor de behandeling
in de Eerste Kamer.Ik wil nog duidelijk zeggen dat wij zeer aan het initiatiefrecht hechten.
Initiatiefwetten moeten echter wel technisch deugdelijk zijn. De onderhavige
wet is qua techniek evenwel nog wat onder de maat en dat buigen wij hier niet
zomaar even bij. Ons beste advies aan collega Duivesteijn is dan ook: pas
uw voorstel aan, kom met een gedegen memorie van toelichting die echt past
op de regels voor het overleg tussen huurders en verhuurder en kom tot een
inzichtelijke artikelsgewijze toelichting. Ik meen dat de huurders daar ook
recht op hebben. Voorts is ons advies: leg het voorstel nog eens voor aan
de Raad van State. Dat kost tijd, maar als het voorstel in de Eerste Kamer
wordt afgeschoten, doet dat volgens ons meer pijn en levert het extra tijdverlies
op.De heer Stellingwerf (RPF):U heeft het toekomstige wetsvoorstel van de regering getypeerd als een
solide schip. Het bootje van de heer Duivesteijn werd echter steeds kleiner.
U hebt daarover nog wel opgemerkt dat hij het bootje met de wijziging toch
helemaal heeft opgetuigd, maar eigenlijk hebt u het over een scheepswrak.
Is dit een juiste typering?De heer Jeekel (D66):De indiener komt een heel eind in de buurt van de overname van de contouren.
Het zal duidelijk zijn dat wij de contouren de moeite waard vonden. Inhoudelijk
kan er dus niet direct van een scheepswrak gesproken worden. Juridisch-technisch
zijn er echter ontzettend veel aanmerkingen op te maken, absoluut.De heer Stellingwerf (RPF):Moet uw conclusie nu niet zijn dat wij hier eigenlijk mee moeten stoppen?De heer Jeekel (D66):Er staan nu twee wegen open. De ene is dat de fractie van D66 uitspreekt
te willen wachten op het voorstel van de regering en dat zij de initiatiefnemer
aanraadt om de behandeling van zijn voorstel aan te houden, omdat er anders
geen steun voor zijn voorstel komt. De andere weg is: dit voorstel amenderen
om bij de contouren uit te komen. Het wordt dan een soort wetsvoorstel van
de regering in een cadeauverpakking van Duivesteijn. Het is dan de vraag of
wij uiteindelijk wel kunnen leven met die cadeauverpakking. Op het ogenblik
staan wij voor die twee mogelijkheden.Straks maak ik evenwel nog enkele inhoudelijke opmerkingen. Dit betekent
dat wij nu meer geneigd zijn om te zeggen dat het onderhavige voorstel goed
geamendeerd kan worden in de richting van de contouren. Dat willen wij dan
ook zeker doen. Dan is er nog wel steeds het grote zorgpunt dat, als ik het
goed begrijp, meer fracties delen. Mijn opmerking aan het adres van de initiatiefnemer
is dus: zorg er in het belang van de huurders voor, die uiteindelijk met deze
wet moeten werken, dat er een zo goed mogelijk artikelsgewijze toelichting
bij zit en een memorie van toelichting die echt hout snijdt.De heer Stellingwerf (RPF):Als u op deze manier tewerk gaat, rijst wel de vraag of u a. uzelf serieus
neemt, b. de initiatiefnemer serieus neemt en c. de regering serieus neemt.De heer Jeekel (D66):1. Ik neem mijzelf serieus. 2. Ik neem de initiatiefnemer serieus. 3.
Ik neem ook de regering serieus. Ik zie niet in waarom je niet op deze manier
kunt procederen.De heer Van den Berg (SGP):U sprak zelf net over zorgvuldige wetgeving, wat mij zeer aansprak. Met
de hele ceel van problemen bij dit voorstel die u net hebt opgesomd, zie ik
niet in hoe u met amendering het juridische gehalte ineens op peil krijgt.
Bij amendement schrijft u geen nieuwe memorie van toelichting en voegt u geen
artikelsgewijze toelichting in; noem nog maar een aantal dingen op. Ik heb
nog niet helemaal de consistentie van uw betoog voor ogen.De heer Jeekel (D66):Er zijn twee lijnen. Qua inhoud is een amenderingstraject echt goed te
begaan. Voor de juridisch-technische kwaliteit is het anders. Als een meerderheid
van de Kamer met mijn fractie van mening is dat hieraan nog het nodige schort,
zal de indiener, denk ik, er wel voor zorgen dat de juridisch-technische kwaliteit
op het gewenste peil komt.De heer Van den Berg (SGP):Mag ik dan nog een politieke vraag stellen? Waarom doet u deze uiterste
poging, die op zichzelf heel begrijpelijk is tegenover de initiatiefnemer?
Zeker als ik naar de politieke kleur van de bewindsman kijk, vraag ik mij
af waarom u vanuit uw positie niet zonder meer een voorkeur voor een komend
regeringsvoorstel uitspreekt en dit initiatiefvoorstel afwijst.De heer Jeekel (D66):Wij kennen allemaal het regeringsvoorstel niet; wij kennen wel de contouren.
Onze fractie wilde een andere lijn volgen, maar er is in de Kamer voor gekozen
om dit initiatiefwetsvoorstel nu in behandeling te nemen. Dan zullen wij het
ook in behandeling nemen en bekijken wij ook de merites ervan. Wij leggen
ons er verder niet op vast hoe wij uiteindelijk zullen stemmen, maar dit geldt
natuurlijk voor elke fractie.De heer Van Middelkoop (GPV):U zegt dat ervoor gekozen is om het wetsvoorstel in behandeling te nemen.
U weet evengoed als ik dat de vaste commissie voor VROM heeft geconstateerd
dat het wetsvoorstel voldoende was voorbereid. Voorzover ik weet, hebt u zich
niet hiertegen verzet. Nu hoor ik ineens een heel verhaal: er is geen memorie
van toelichting en het is technisch allemaal niet volkomen. Of u had in een
vroegere fase moeten insisteren op een nieuwe schriftelijke ronde, waarvoor
goede argumenten te vinden zijn, of het ingewikkelde en op zichzelf knap geformuleerde
verhaal dat u nu houdt, is in feite een vermomming voor politieke onwil.De heer Jeekel (D66):Nee. Ook u hebt over de wetstechnische kwaliteit gesproken, op een bepaald
punt. U deed het misschien iets badinerender dan ik, maar ook u hebt het duidelijk
naar voren gebracht. Ook voor u moet het dus een punt van zorg zijn. Dit punt
van zorg kan hier toch worden uitgesproken? Er is toch geen reden voor om
te zeggen dat dit punt van zorg hier niet kan worden uitgesproken? Ik vind
het inderdaad een zorgpunt.De heer Van Middelkoop (GPV):Een memorie van toelichting kunnen wij niet bij amendement toevoegen.De heer Jeekel (D66):Nee.De heer Van Middelkoop (GPV):U spreekt nu wel de bereidheid ertoe uit het hele proces van wetgeving
met de heer Duivesteijn serieus te nemen, eventuele amendementen te bekijken
en het open te houden dat u het eindresultaat bevredigend vindt.De heer Jeekel (D66):Ik neem het proces van wetgeving met de heer Duivesteijn op dit moment
zeer serieus. Ik heb geen enkele reden om het niet serieus te nemen. Sterker
nog, ik heb net al gezegd dat onderdelen van de inhoud van het voorstel tot
de zwarigheden behoren, maar dat dit met amendementen is te verbeteren. Daarover
krijgen wij hier ook de discussie.De heer Van Middelkoop (GPV):Dat betekent dat u in een latere fase niet weer een zwaar gewicht kunt
geven aan het argument van de afwezigheid van een adequate memorie van toelichting.
In feite zegt u dat u ertoe bereid bent te volstaan met de mondelinge toelichting
die de heer Duivesteijn straks zal geven.De heer Jeekel (D66):Dat zou kunnen. Ik noemde de vice-voorzitter van de Raad van State al,
omdat ik wel vind dat wij als Kamer met elkaar ervoor moeten zorgen dat de
wetgeving die dit huis verlaat, adequaat en degelijk is. Bij deze initiatiefwet
vind ik dit inderdaad een probleem, waarvoor wij gezamenlijk een oplossing
moeten vinden.Mevrouw Van der Burg (PvdA):Na de zeven bedrijven die u hebt opgenoemd, komt er natuurlijk een achtste,
de standpuntbepaling. Ik verbaas mij echt hogelijk over het standpunt van
D66. U hebt net uitvoerig gezegd dat u de kwaliteit van het wetsvoorstel niet
goed vindt. Dan moet u ook zeggen dat er een nieuw wetsvoorstel moet komen.
Wat doet u echter nu? U zegt dat u het gaat repareren. In dit achtste bedrijf
is het hom of kuit: of u steunt het wetsvoorstel of u doet niet mee, stemt
ertegen en wacht op het wetsvoorstel van Tommel, dat kennelijk – maar
u kent het nog helemaal niet – beter van kwaliteit is. Dit is toch weer
het zeilen tussen schepen in, waarbij u dan weer bij de een op de boot komt
en dan weer bij de ander. Ik vind dat geen manier van zaken doen.De heer Jeekel (D66):Ik zie dat niet zo.Mevrouw Oedayraj Singh Varma (GroenLinks):Voorzitter! Het is niet niks wat de heer Jeekel hier gezegd heeft. Hij
zegt – letterlijk – dat de kwaliteit van dit voorstel niet deugt.
Wij moeten kwalitatief goede wetten maken en indienen. Hij heeft mij niet
horen zeggen dat er aan de kwaliteit iets niet deugt. Hij zegt dat en als
hij dat zegt, moet hij daar ook de consequenties aan verbinden en zeggen dat
het voorstel moet worden ingetrokken. Maar dat hoor ik hem niet zeggen. Ik
had dat van lef vinden getuigen.De heer Jeekel (D66):Voorzitter! Dit is de eerste termijn en we hebben de visie van de indiener
nog niet gehoord. Ik constateer – en dat kunnen mevrouw Varma en mevrouw
Van der Burg ook constateren – dat er geen artikelsgewijze toelichting
bij zit. Er is een memorie van toelichting van twaalf pagina's maar uiteindelijk
is maar anderhalve bladzijde gewijd aan dit wetsvoorstel. Dat vind ik te weinig
voor burgers – de huurders – die moeten werken met deze tekst
en die helemaal niet zo bedreven zijn in het lezen van teksten. Ik vraag de
indiener daarom ook een duidelijke verbetering aan te brengen. Ik zie niet
in waarom je niet in de eerste termijn kunt zeggen dat de tekst inhoudelijk
via amendementen is te verbeteren, maar dat er wat betreft de wetstechnische
kant nog het nodige aan mankeert. Maar ook daar kan de indiener tussen de
eerste en de tweede termijn grote verbeteringen in aanbrengen. Dat gebeurt
toch vaker in deze Kamer!Mevrouw Van der Burg (PvdA):Dan is het of het een of het ander. Of u zegt dat dit naar de visie van
D66 niet kan doorgaan, of u steunt het van harte, hoewel het kwalitatief niet
helemaal zo is zoals u zou willen. Ik zou u dat laatste graag horen uitspreken.
Ik heb namelijk het idee dat u daar ook naar tendeert, maar vooralsnog zwalkt
u tussen beide boten.Overigens, u heeft natuurlijk ook de nota van wijziging gelezen, waarin
het voorstel wel uitvoerig is beschreven. Daar kunt u exact uithalen wat in
het wetsvoorstel wordt bedoeld. Het is geen ingewikkeld wetsvoorstel, dat
is duidelijk. Daar kan het veld toch prima mee uit de voeten en zeker met
de Handelingen van deze Kamer.Mevrouw Oedayraj Singh Varma (GroenLinks):Ik zou toch echt graag duidelijkheid willen hebben van de heer Jeekel.
U zegt nu al in eerste termijn dat het wetsvoorstel kwalitatief
niet goed is. Is het dan niet veel beter dat u de indiener het advies geeft
om het voorstel terug te nemen om het te wijzigen, opdat het kwalitatief beter
is? Als u vindt dat we bezig zijn met iets wat kwalitatief niet goed is, moet
u dat op die manier regelen.De voorzitter:In de interrupties begint iets te komen van herhaling en daardoor wordt
de tijd toch niet het meest doelmatig gebruikt. Misschien kan de heer Jeekel
kort ingaan op deze interrupties, want ik had graag de eerste termijn van
de Kamer voor de dinerpauze willen afronden. Dat kan echter alleen als er
buitengewoon efficiënt met de tijd wordt omgegaan. Als het niet lukt,
hebben we de dinerpauze tussendoor, maar het leek mij een goede scheiding,
want dan kunnen de heren uit vak K zich goed op hun antwoord voorbereiden.De heer Jeekel (D66):Voorzitter! Mijn reactie wordt ook een herhaling. Ik zal namelijk voorlezen
wat er in mijn tekst staat en wat ik ook heb uitgesproken: het beste advies
aan collega Duivesteijn is dan ook: pas uw voorstel aan, kom met een gedegen
memorie van toelichting en met een inzichtelijke, artikelsgewijze toelichting.
Hierover zeg ik vervolgens: dit kost tijd, maar verwerping van het voorstel
in de Eerste Kamer doet meer pijn en levert extra tijdverlies op. Dáár
wijs ik slechts op. Mij lijkt dat er dan geen verschil is tussen wat ik een
kwartiertje geleden zei en wat ik nu naar voren breng. Daarnaast gaat het
natuurlijk om de inhoud van het wetsvoorstel. Daarover kom ik nu te spreken.Over de inhoud van het wetsvoorstel valt veel te zeggen. Het lijkt erop
dat de indiener de contouren op hoofdlijnen volgt. Toch is dat minder het
geval dan men op het eerste gezicht zou zeggen. Waarom kiest de indiener er
niet voor om puur de contouren wettelijk te vertalen? Die contouren zijn het
resultaat van wat je een historisch compromis zou kunnen noemen. Zowel de
huurders als de verhuurders zijn duidelijk tevreden met de overeengekomen
serie minimumafspraken. Je moet dan wel van goeden huize komen om daaraan
te willen gaan morrelen. Als je dat toch wilt doen, zijn daarvoor een krachtige
motivering en onderbouwing nodig. Naar mijn mening ontbreken die op dit moment.Op één punt kan ik de indiener volstrekt niet volgen. Waarom
brengt hij geen onderscheid aan tussen verhuurders? In de contouren gebeurt
dat wel en dat is ook volstrekt logisch. Sociale verhuurders zijn toegelaten
instellingen, terwijl particuliere verhuurders, zeker de grotere, gewoon bedrijven
zijn. Tussen die twee ligt een wereld van verschil. Voor sociale verhuurders
geldt naast deze wet ook het BBSH. Anderen hebben daar ook op gewezen. In
het BBSH is onder meer geregeld de positie van de individuele huurders, het
klachtrecht en de verantwoordingsplichten. Doordat in het initiatiefwetsvoorstel
geen koppeling met het BBSH wordt gelegd, wordt niet het hele scala van rechten
en plichten van de sociale verhuurders zichtbaar.Er gebeurt nog iets. Voor de particuliere verhuurders geldt alleen deze
wet. Voor hen geldt niet het stelsel van juridisch verankerde maatschappelijke
doeleinden. We kunnen via deze wet particuliere verhuurders niet tot sociale
verhuurders maken. Wel kunnen wij ze tot sociaal verantwoordelijke verhuurders
maken.Mijnheer de voorzitter! Het is van tweeën één: óf
de indiener erkent dat er verschillen zijn tussen de verhuurders en brengt
in het wetsvoorstel een tweedeling aan óf hij laat dat na. In het eerste
geval wordt dan in de wet en in de memorie van toelichting voor de sociale
verhuurders expliciet een koppeling gelegd met de artikelen 16 t/m 20 van
het BBSH. Wellicht wordt ten aanzien van de verantwoordingsplicht een ruimere
bepaling opgenomen. Deze koppeling zou gevolgen hebben voor de thema's. Die
zouden in het overleg met de sociale verhuurders ruimer kunnen zijn. Hierbij
denk ik aan de regeling voor representativiteit van de huurdersorganisatie.
Bij de sociale verhuurders is geen getalscriterium nodig, maar bij de particuliere
huurder wat ons betreft wel. Verder denk ik in dit verband aan het omgaan
met het bedrijfsbelang. Sociale verhuurders kunnen zich voor de kern van hun
beleid minder vaak op dat belang beroepen. Als de indiener nalaat het aangegeven
onderscheid te maken, geldt voor alle verhuurders de vorm van regulering die
voor de particuliere verhuurders logisch en redelijk is, maar dan mis je de
mogelijkheid om aan de hand van de koppeling met het BBSH duidelijk en extra
aan te geven wat de regels voor de sociale verhuurders zijn.Mijnheer de voorzitter! Ik kom vervolgens te spreken over de geschillenregeling.
Voor mijn fractie is het niet noodzakelijk dat de kantonrechter inhoudelijk
gaat toetsen; voor collega Duivesteijn wel. D66 kan zich voorstellen dat de
kantonrechter toetst of de door de verhuurders in geschil aangereikte motivering
toereikend is. Als een beroep wordt gedaan op het bedrijfsbelang, kan immers
een puur procedurele toetsing niet volstaan. Om te bewerkstelligen dat een
goede procedure wordt gevolgd, zullen wij een amendement indienen. Zoals wij
het zien, sluit het amendement aan bij de contouren.De heer Biesheuvel (CDA):Voorzitter! Bij de toetsing wordt nagegaan of al dan niet terecht een
beroep wordt gedaan op het bedrijfsbelang. Is dat een inhoudelijke toetsing?De heer Jeekel (D66):Nee, dat is geen inhoudelijke toetsing. Ik geef het volgende voorbeeld.
Een verhuurder is in overleg met een huurdersorganisatie en zegt op een gegeven
moment: deze informatie wil ik niet verstrekken; zij betreft bedrijfsbelang.
De huurdersorganisatie kan vervolgens vinden dat er dan een geschil is en
zij kan gebruikmaken van de geschillenregeling. Op grond van de contouren
kan de kantonrechter volgens het huidige voorstel dan niet anders doen dan
toetsen of de procedure juist is geweest. Ik zeg nu dat de kantonrechter ook
zou moeten toetsen of de motivering die de verhuurder voor de kantonrechter
geeft voor het feit dat in het overleg met de huurder over een bepaald punt
niet verder kan worden gesproken, toereikend is. Kortom, dan zal die motivering
door de verhuurder moeten worden onderbouwd bij de kantonrechter. Zoals ik
het zie, blijft dat een procedurele toets en wordt het geen inhoudelijke toets.De heer Biesheuvel (CDA):In het administratieve recht kennen wij de situatie dat een rechter kan
toetsen of in redelijkheid tot dat besluit had kunnen worden
gekomen. Denkt de heer Jeekel aan een dergelijke toetsing voor de kantonrechter?
Ik probeer mij eigen te maken waar hij naartoe wil, als het geen inhoudelijke
toetsing is.De heer Jeekel (D66):"In redelijkheid" zou een vertaling kunnen zijn van datgene wat ik net
heb omschreven als een toereikende motivering. Het is de laatste stap voordat
je echt op inhoudelijke toetsing uitkomt.De heer Biesheuvel (CDA):Dat betekent in feite dat de heer Jeekel de kantonrechter een marginale
toetsing laat verrichten.De heer Jeekel (D66):Ja, ik denk dat dit aan de orde is. Wij hebben dit debat overigens ook
mogen hebben bij de procesvereisten. Mevrouw Van der Burg en ik hebben toen
gezamenlijk een motie ingediend om bij procesvereisten de uiteindelijke toetsing
op de toereikendheid mogelijk te maken.Mevrouw Van der Burg (PvdA):Voorzitter! Wat de heer Jeekel nu zegt, staat exact in het wetsvoorstel.
Ik begrijp niet dat hij er problemen mee heeft.De heer Jeekel (D66):Het wetsvoorstel lijkt de kant op te gaan dat er inhoudelijk kan worden
getoetst: geen toetsing op de toereikendheid van de motivering, maar een echte
inhoudelijke vorm van toetsing. Tot die lijn wil ik niet overgaan.Mevrouw Van der Burg (PvdA):Die marginale toets houdt in dat er wordt bekeken of men in redelijkheid
tot dat besluit heeft kunnen komen. Zo staat het nu ook in het wetsvoorstel.
Wil de heer Jeekel nu alleen die marginale toets als ontvankelijkheids- of
niet-ontvankelijkheidsverklaring: mogen dergelijke besluiten überhaupt
aan de kantonrechter worden voorgelegd en mag hij erover oordelen? Of wil
hij toch iets verdergaan? Dat laatste begrijp ik, maar dan zie ik het verschil
echt niet met de wijze waarop het nu in het wetsvoorstel is geformuleerd.De heer Jeekel (D66):Het gaat erom dat de kantonrechter de mogelijkheid moet hebben om op het
moment dat de verhuurder het argument van het bedrijfsbelang naar voren brengt,
goed te toetsen of de motivering toereikend is. Dat is wat mij betreft de
enige extra mogelijkheid die de kantonrechter moet krijgen, omdat die in het
belang van de huurder kan zijn.De heer Poppe (SP):Dan gaat het gesteggel voor het hekje bij de kantonrechter toch over de
inhoud, te weten het argument van de verhuurder. De huurders moeten in het
gereguleerde overleg dat straks moet plaatsvinden op basis van gelijkwaardigheid
echt over de inhoud kunnen praten. Zowel de verhuurder als de huurder moet
gelijkwaardig instemmingsrecht hebben wat de inhoud betreft.De heer Jeekel (D66):Zover ga ik dus niet. Ik zal nog een keer proberen het te motiveren. Als
de verhuurder een beroep doet op het bedrijfsbelang, dan ontstaat met de contouren
in de hand een lastige situatie voor de kantonrechter. Die kan alleen op procedure
toetsen. Wat het bedrijfsbelang betreft, glijdt die toetsing een beetje af
als water langs een eend. Omdat het een belangrijk punt is, vind ik dat wij
eens moeten kijken of wij niet een stapje verder kunnen komen: de toets op
toereikendheid. Als u er niets in ziet, is dat uw standpunt.De heer Poppe (SP):Er kan wel worden getoetst aan bedrijfsbelang, maar nooit aan huurdersbelang.
Dat is toch niet gelijkwaardig? Het is toch pas gelijkwaardig als de huurders
kunnen zeggen: dat voorstel kan niet, want dat is tegen ons belang. Zij beargumenteren
dat, maar de verhuurder pikt dat niet en de kantonrechter beslist. Andersom
zegt de verhuurder: dat kan niet, want dat is niet in mijn belang. De huurders
pikken dat niet en de kantonrechter beslist. Dan pas is er een gelijkwaardige
situatie. U probeert nu kennelijk de verhuurders wel erg de hand boven het
hoofd te houden.De heer Jeekel (D66):Nu komt u op een heel belangrijk punt. Verhuurders moeten de mogelijkheid
krijgen om binnen afgesproken kaders een strategisch voorraadbeleid te realiseren,
zonder dat daaraan voorafgaand informatie aan huurdersorganisaties wordt verschaft.
Per slot van rekening zijn het, als het gaat over het operationele niveau,
gewoon marktpartijen. Dat is ook de kant die wij op willen. Daar hoort bij
dat een tamelijk breed beroep op het bedrijfsbelang mogelijk is. Vervolgens
moet sprake zijn van een heel goede motivering waarom in die situatie het
overleg niet gewoon verder kan gaan. Dat is onze lijn van denken.De heer Poppe (SP):Dat heeft u nu al vier keer verteld. Het is een herhaling zonder antwoord
op mijn vraag. Wat is de gelijkwaardigheid tussen huurder en verhuurder in
het overleg als het bedrijfsbelang wél kan gelden en het huurdersbelang
niet, als de een wél een instemmingsrecht heeft en de ander niet?De heer Jeekel (D66):Ik kijk naar de kern van wat geregeld moet worden: wat voor soort bedrijven
zijn verhuurders? En dan kom ik anders uit voor sociale verhuurders dan voor
particuliere verhuurders.De heer Poppe (SP):U zei daarnet zelf dat het gaat om marktpartijen. In de huidige constructie
zijn huurder en verhuurder zeer tegen mijn zin marktpartij. Doel van deze
initiatiefwet en doel van de staatssecretaris is dat het gaat om gelijkwaardige
partijen. Als marktpartijen gelijkwaardig zijn, hebben beide evenveel middelen
in handen. In dit geval heeft de verhuurder het geld, de organisatie en de
woningen en de huurder staat met lege handen. Wij willen de handen van de
huurders vullen, maar u probeert ze weer leeg te halen.De voorzitter:Dit was de laatste interruptie op dit punt van uw kant!De heer Jeekel (D66):Voorzitter! Ik vervolg mijn betoog. Huurdersorganisaties zijn er in vele
vormen. Dat kan wat ons betreft zo blijven, mits aan de eis van representativiteit
wordt voldaan. Vormvoorschriften vinden wij onnodig. Daarover verschillen
wij van mening met collega Duivesteijn. Wij kunnen ons voorstellen dat het
in de praktijk zinvol en efficiënt is om in het geval dat een verhuurder
te maken krijgt met meerdere huurdersorganisaties, één coördinerende
huurdersorganisatie aan te wijzen. Om dat mogelijk te maken, denken wij over
een amendement.Vervolgens lijkt het ons praktisch om bij de particuliere verhuurders
een percentage inzake de representativiteit van de huurdersorganisatie aan
te geven. Dat wordt op complexniveau geregeld. Bij sociale verhuurders vinden
wij dat niet nodig. Hiervoor is een extra regeling nodig.De materiële regeling, de steun aan de huurdersorganisaties, behoeft
een steviger juridische basis dan de indiener nu introduceert. Wel zijn wij
met hem van mening dat een overgangstermijn van een jaar of twee reëel
is.Graag hoor ik nog de mening van de indiener over de volgende, zeker niet
hypothetische situatie. Stel dat een particuliere verhuurder zijn bezit gaat
uitponden, waardoor het komt onder de twintig eenheden. Daarmee vervalt de
verplichting van vertegenwoordiging van de huurdersbelangen, juist op een
moment dat de noodzaak zeker aanwezig is. Hoe dacht de indiener dit probleem
te ondervangen?Hoe zorgen wij ervoor dat deze overlegwet geen dode letter wordt? Een
eerste gevaar dat ik constateer, dat mede ingegeven is door mijn ervaringen
met milieuconvenanten, is dat een dergelijke regeling alleen werkt als de
betrokken ondertekenaars van de contouren een stevige interne meet- en regelstructuur
kennen. Wat betekent het voor de aangesloten organisaties en de leden daarvan
als de ROZ instemt met de contouren? Ligt hier niet een zeker afbreukrisico?
Van de indiener hoor ik graag hoe hij de werking van zijn wetsvoorstel ziet
voor de particuliere huursector in het goedkope segment, actief in de grote
steden. Geldt dit wetsvoorstel ook voor deze groep van bezitters van rijen
woningen, soms zelfs hele straten? Zo ja, hoe moet dit precies feitelijk gaan
werken?Ik rond af. Ik sprak over drie toetsingspunten. Het eerste is het draagvlak.
Dit voorstel heeft door de procesgang op dit moment een relatief beperkt draagvlak
in huurders- en verhuurdersland. Het tweede toetsingspunt betreft de inhoud.
Door het ontbreken van een specifiek onderscheid tussen soorten van verhuurders
ontstaat nodeloos veel spraakverwarring. Het derde toetsingspunt is juridisch-technisch
van aard. Dit voorstel is op dit moment juridisch-technisch nog niet boven
de maat van wat een goede wet behoort te zijn.Ik vat onze positie samen. Wij hadden in deze zaal graag een echt goede
wet besproken, die het overleg tussen huurders en verhuurder zo regelt, dat
de positie van huurders aanmerkelijk wordt versterkt. Wij zijn bereid om de
wet die er nu ligt, inhoudelijk tot een goede wet te maken. Dat vraagt amendering
naar de contouren voor een wettelijke regeling. En dan blijft het nog de vraag
of wij de indiener zover kunnen krijgen dat hij de wet ook kwalitatief-technisch
goed aanpast.De heer Stellingwerf (RPF):Als u dat allemaal voor elkaar krijgt, ligt er eigenlijk een wet-Tommel.
Is het eindresultaat dan niet dat u een wet hebt gecreëerd zonder advies
van de Raad van State? Daar komt het dan namelijk ongeveer op neer.De heer Jeekel (D66):Ik heb al gezegd dat ik het liefste zou zien dat de indiener nog naar
de Raad van State gaat voor advies. Dat zie ik het allerliefste.Mevrouw Van der Burg (PvdA):Volgens onze reglementen en volgens de Wet op de Raad van State hebben
wij als Tweede Kamer de mogelijkheid om naar de Raad van State te gaan. Dat
hoor ik u echter niet zeggen. Bovendien hebben wij hier een paar weken geleden
ook over gedebatteerd in de commissie. Toen hebben wij met elkaar geconstateerd
dat wij dat niet zouden vragen en dat wij gewoon het wetsvoorstel zouden behandelen.
Ik begrijp dus helemaal niet wat u nu wilt.De heer Jeekel (D66):Wat ik wil, is volgens mij wel duidelijk. Ik wil nogmaals een poging doen
om een wetsvoorstel dat ik op dit moment technisch nog niet goed vindt, goed
te krijgen. Dat is wat ik wil.Mevrouw Van der Burg (PvdA):Wij gaan erover of dit wetsvoorstel nog naar de Raad van State moet of
niet. Dat moet u dus niet aan de indiener vragen; dat moet u aan uzelf vragen.De heer Jeekel (D66):Alles gehoord hebbend, komt de initiatiefnemer met zijn eigen visie op
wat er hier allemaal gezegd is in eerste termijn. En dan zal hij ook dit soort
punten kunnen wegen. Vervolgens kan ook hij die stap zetten.De heer Van den Berg (SGP):Voorzitter! Ik wil nog een ander procedureel punt aan de orde stellen.
De heer Jeekel kondigt verschillende amendementen aan. Op zichzelf is het
een goed gebruik om te proberen amendementen zoveel mogelijk voor de plenaire
behandeling in te dienen. Daarom vind ik het, zeker nu het een initiatiefvoorstel
betreft, op zijn minst niet zo elegant om tijdens het debat in eerste termijn
allerlei amendementen aan te kondigen. Ik probeer mij even te verplaatsen
in de positie van de initiatiefnemer en vraag mij af hoe de heer Duivesteijn
nu zijn verdediging moet opbouwen. Ik moet zeggen dat ik ook met die procedure
wat moeite heb.De heer Jeekel (D66):Voorzitter! Wij zullen ervoor zorgen dat de verschillende amendementen
hier zo snel mogelijk beschikbaar zijn. Overigens denk ik, terugredenerend,
dat de opmerking van collega Van den Berg ook slaat op collega Biesheuvel,
die ook al aankondigde enige amendementen te presenteren.De heer Poppe (SP):Voorzitter! Het bootje waarin de heer Jeekel nu aan het varen is met zijn
late aankondiging van amendementen, is eigenlijk een lekke vergiet. Er is
besloten dat het initiatiefvoorstel rijp was voor plenaire behandeling. En
daar zijn wij nu mee bezig. De heer Jeekel zegt nu echter dat het voorstel
niet rijp is voor plenaire behandeling en dat het niet deugt. Hij kan dan
twee dingen doen. Ten eerste kan hij een ordevoorstel doen, in die zin dat
wij moeten overstappen naar een wetgevingsoverleg, opdat wij technisch naar
de inhoud van de wet kunnen kijken. Ten tweede kan hij de initiatiefnemer
voorstellen om zijn voorstel in te trekken om de zaak zelf nog even te bekijken.
Dat zou, gezien de woorden van de heer Jeekel, begrijpelijk zijn. Hij zegt
nu evenwel dat het voorstel niet deugt en eigenlijk niet rijp is voor behandeling,
maar hij dient wel amendementen in. Wat is het voor een raar scheepje waar
de heer Jeekel nu in vaart?De heer Jeekel (D66):Voorzitter! Ik denk dat ik in herhaling ga vervallen. Door een meerderheid
van de Kamer is geconstateerd dat het voorstel rijp voor behandeling
is. Daarom doen wij ook aan de behandeling mee. Wij komen vervolgens met een
aantal inhoudelijke punten en komen ook met deze, wat ons betreft, nog steeds
staande opmerking.De heer Poppe (SP):En als uw amendementen worden overgenomen, is het dan een prachtig voorstel?De heer Jeekel (D66):Dan zullen wij ons standpunt nader bepalen.De voorzitter:Ik had gehoopt dat wij de eerste termijn voor de dinerpauze konden afronden.
Gezien de interrupties, ben ik echter bang dat het half acht wordt voordat
wij klaar zijn met de eerste termijn van de Kamer. Voor de interne verhoudingen
vind ik dat niet het meest gewenste tijdstip. Derhalve wil ik voorstellen
om nu de dinerpauze in te lassen.De heer Hofstra (VVD):Is dat nu echt nodig, voorzitter? Ik denk dat het veel handiger is om
de Kamer even haar eerste termijn te laten afmaken, want dan hebben de beide
heren achter de regeringstafel meteen de tijd om nog eens over wat dingen
na te denken. Volgens mij moeten de interne verhoudingen, zoals u die noemt,
daar maar even voor wijken.De voorzitter:Ik wil er heel voorzichtig mee zijn om te zeggen dat die er maar even
voor moeten wijken, alsof zij een nauwelijks relevante factor zijn. Voor mij
zijn zij een zeer relevante factor.De heer Hofstra (VVD):Dat is uw goed recht. Ik denk echter dat het mijn recht is om te zeggen
dat ik in die afweging liever de Kamer laat voorgaan.De voorzitter:Zeker, maar u hebt mij zo-even al gezegd dat u weliswaar voor tien minuten
op de sprekerslijst staat, maar dat u wel een kwartiertje nodig hebt. Welnu,
met interrupties erbij wordt het dan gauw 20 minuten. Als dat dan de staart
wordt van de eerste termijn van de Kamer, lijkt het mij toch beter om nu te
pauzeren.De vergadering wordt van 18.42 uur tot 20.10 uur geschorst.Voorzitter: ZijlstraDe heer Hofstra (VVD):Mijnheer de voorzitter! Ik begin met een paar inleidende opmerkingen.
Het is niet voor het eerst dat we in deze zaal spreken over de relatie tussen
huurders en verhuurder. Het is ook niet voor het eerst dat we spreken over
de dadendrang, of helaas moet ik zeggen het tekort daaraan, van de staatssecretaris.
Verder is het ook niet voor het eerst dat we over de dadendrang van collega
Duivesteijn spreken.De heer Biesheuvel (CDA):Is dat ook een tekort?De heer Hofstra (VVD):Misschien is dát wel een surplus! Overigens wil ik mijn respect
tonen voor het werk dat collega Duivesteijn daaraan heeft gedaan.Als we dat zo zien, kunnen we ons de vraag stellen of hierbij sprake is
van kat en muis. We kunnen nu proefondervindelijk zeggen: nee, want dan zou
één van de twee – wie laat ik maar in het midden –
er niet meer zijn geweest, aangezien katten muizen opeten. Dus het zal wel
kat en hond zijn: als je die duidelijk toespreekt, willen ze zich nog wel
geruime tijd op korte afstand van elkaar handhaven. Serieus: de VVD-fractie
ziet deze gang van zaken, dit gekissebis, zoals het door collega's wordt genoemd,
met gemengde gevoelens aan. Er staan toch wel belangen op het spel van een
sector, en ook van huurders. Ik ben het wat dat betreft eens met collega Singh
Varma, dat het eigenlijk heel betreurenswaardig is dat dit zo moet lopen.
Het gaat hier namelijk om een sector, waarin de verzelfstandiging tot nu toe
vrij goed is verlopen. Als we zien hoe dat bij de sociale verzekeringen of
het openbaar vervoer gaat, mogen we toch zeggen dat het in deze sector goed
verloopt. Ook financieel gaat het goed met de sector, wat heel belangrijk
is, omdat er nog ontzettend veel is te doen. Dit moet zo mogelijk zonder rijkscenten
gebeuren. Het is dus heel belangrijk dat de sector de ruimte krijgt. Daarom
is het jammer dat de politiek, in dit geval het parlement, de zaak enigszins
ophoudt. Verder mag ook wel eens gezegd worden dat het onderwerp waarover
we nu spreken, wat op zich in bepaalde situaties belangrijk kan zijn voor
huurders, niet iets is waarvan het leven afhangt. We moeten het dus relativeren:
het gaat om een aantal zakelijke afspraken, die vrij vlot te regelen moeten
zijn.De heer Poppe (SP):U zegt dat het goed gaat. Voor wie? De verhuurder of de huurder? Verder
spreekt u over de sector. Bedoelt u dan huurder en verhuurder? Of alleen de
verhuurder?De heer Hofstra (VVD):Het gaat in zijn algemeenheid goed met de sector. Als het een ander niet
goed gaat, kan het jezelf ook niet goed gaan, luidt een bekend spreekwoord.
Indirect is dat dus ook voor de huurder gunstig. Als u bedoelt te zeggen dat
sommige mensen moeite hebben met het betalen van de huur, zeg ik u dat natuurlijk
onmiddellijk na, maar daarvoor hebben we de huursubsidie, waar overigens al
heel veel geld bij gegaan is.De heer Poppe (SP):Ik vind uw antwoord niet helemaal serieus. Het gaat goed, wat betekent
dat dit initiatiefwetsvoorstel niet nodig is.De heer Hofstra (VVD):Misschien is dat straks wel de conclusie. Maar ik ben pas aan het begin
van mijn verhaal.De heer Poppe (SP):Dan wacht ik nog even.De heer Hofstra (VVD):Toegespitst op de kat en de hond wil ik tegen de staatssecretaris zeggen
dat het ons bijzonder spijt dat het allemaal zo lang duurt. Dit punt moeten
we bij diverse overleggen steeds naar voren brengen. Hoewel de staatssecretaris
natuurlijk politiek verantwoordelijk is, kan de vraag gesteld worden wat al
die ambtenaren dan doen op het departement. Ik denk dat het overwicht naar
de sector en het parlement, dat een staatssecretaris toch nodig heeft, daardoor
toch wel wat wordt geschaad.Ik verwijs in dit verband als voorbeeld naar het eigenwoningbezit, waarmee
we waarschijnlijk op afzienbare termijn een soortgelijke situatie krijgen
als hier. De VVD-fractie heeft samen met de fracties van CDA
en D66 een motie aangenomen gekregen bij de begrotingsbehandeling van november
1996. In die motie is gevraagd naar stimuleringsmaatregelen voor eigenwoningbezit,
uit te voeren voor 1 april 1997. Daarop is geen reactie gekomen dat het niet
zou kunnen. Toch ging 1 april 1997 voorbij zonder dat er wat gebeurde op dit
punt. In het paasreces heb ik de vrijheid genomen om daarover schriftelijke
vragen te stellen. Het is dan toch wel wat navrant als een van de vragen wordt
beantwoord met de opmerking dat de uitvoering van de motie-Hofstra c.s. met
spoed ter hand is genomen. Dan hebben we toch een verschillend beeld van wat
spoed inhoudt. Ik vind het jammer dat het zo lang moet duren.Wij hebben nu al het tweede initiatiefwetsvoorstel van collega Duivesteijn
mogen ontvangen. Daar moet ik bij zeggen dat kwantiteit en kwaliteit twee
verschillende dingen zijn. De heer Duivesteijn is wel eens de schaduwstaatssecretaris
genoemd. Dat is eigenlijk een wat vreemde benaming, als je ervan uitgaat dat
de heer Duivesteijn lid is van een partij die deze coalitie steunt. Regelmatig
worden door de heer Duivesteijn luchtballonnen – of misschien moet ik
in het huidige spraakgebruik "zeppelins" zeggen – opgelaten. Als er
dan wat tijd verstreken is, blijft hij achter met een klein kinderballonnetje.
Dat is met dit wetsvoorstel het geval en het is ook al gebeurd bij het eigenwoningbezit.
Dat was een heel uitvoerig initiatief over het kooprecht, een nationaal fonds
en ƒ 6500 onderhoudsbijdrage voor de bewoners. Nu gaat het alleen nog
over IKB, de individuele koopbijdrage. Ik vraag mij dus af wat de PvdA wil,
want de partij is toch wat ambivalent. Misschien heeft men spijt van de verzelfstandiging
en van de brutering, wordt er geprobeerd onrust te scheppen, misschien in
de hoop dat dan voor een deel de oude situatie terugkomt. Waarom is er zo
weinig vertrouwen in de staatssecretaris?Ten aanzien van het algemene punt dat het zo traag en stroperig gaat...Mevrouw Van der Burg (PvdA):Gelukkig begon u nog net een zin over stroperigheid, want dat is precies
het punt waar het om gaat. Daar ben ik in eerste termijn ook op ingegaan.
Waar schort het aan? Dat is toch de snelheid! Dan is het duidelijk waarom
de PvdA al twee keer met een initiatiefvoorstel is gekomen. Dat is gedaan
om de druk op de ketel te houden. Dat is echter geen reden om terug te draaien
wat in de afgelopen jaren in gang is gezet. U weet dat ook en het staat ook
in de nota naar aanleiding van het verslag. De PvdA heeft niet om die reden
een initiatiefvoorstel ingediend, wel vanwege het gebrek aan snelheid.De heer Hofstra (VVD):Wat de snelheid betreft zijn wij het volstrekt met elkaar eens. Ik wilde
zojuist ook opmerken dat misschien geconcludeerd moet worden dat er te veel
in plaats van te weinig ambtenaren op het departement zijn. Dus na de volgende
verkiezingen zou daar eens naar kunnen worden gekeken en dat geldt ook voor
de politieke inkadering van al deze onderwerpen. Maar goed, dat punt is nu
buiten de orde. Ik waag het te betwijfelen of die andere redenen die ik noemde
niet meespelen voor de PvdA-fractie. Collega Van der Burg heeft daar zo-even
haar mening over gegeven.Dan kom ik bij het onderwerp waar het vandaag over gaat. In februari 1995
is de eerste aanzet gegeven. Dat was een vrij consistent en uitvoerig geheel,
waar ook een advies van de Raad van State bij zat. Daar is door de Kamer in
november 1995 een verslag over ingediend. Dan duurt het heel lang, namelijk
tot 12 maart 1997, voordat daar verdere actie op wordt genomen. In die tussentijd
gebeurt er op het front van de procesvereisten ook iets. Dat gaat op zichzelf
voorspoedig. Maar dat wetsvoorstel blijft in april 1996 hangen in de Eerste
Kamer. Vervolgens maakt de sector zelf een regeling, gepubliceerd in oktober
1996. Dan komt er in de eerste helft van april jongstleden een besluit van
het kabinet, waarbij wordt gezegd dat er een wetsvoorstel is gemaakt dat gebaseerd
is op die sectorregeling. Sinds oktober 1996 zijn 25 weken of 4200 uren verstreken.
Nu kun je niet 24 uur per dag werken en in Nederland wordt natuurlijk relatief
weinig gewerkt, maar er blijven altijd nog 1000 werkuren over. Dus ik vraag
mij af waarom het zo lang moest duren. Die vraag klemt temeer omdat het met
de procesvereisten heel vervelend is gelopen. In deze Kamer werd het voorstel
met algemene stemmen aanvaard en aan gene zijde werd het verworpen. Dan is
er een extra plicht om de zaken zo snel mogelijk voor elkaar te krijgen.De heer Jeekel (D66):Ik hoop dat u de schuld voor de gang van zaken rondom de procesvereisten
ook binnen uw eigen partij zoekt.De heer Hofstra (VVD):Die discussie is al verschillende keren gevoerd. Ik wijs erop dat er een
VVD-fractie in de Tweede Kamer is die voor het wetsvoorstel heeft gestemd
en die zelfs een aardige bijdrage heeft kunnen leveren aan aanpassing van
het wetsvoorstel en dat er een VVD-fractie in de Eerste Kamer is die volledig
haar eigen verantwoordelijkheid heeft. Zij heeft die verantwoordelijkheid
blijkbaar ook genomen. Overigens gold dat niet alleen voor de VVD-fractie.Ik kan mij, als ik het over snelheid heb, herinneren dat collega Duivesteijn
zeer recent de staatssecretaris in het kader van de discussie over het eigenwoningbezit,
heeft verweten dat hij een "vluggertje" maakte, terwijl collega Duivesteijn
al enige tijd bezig was met de uitwerking van voorstellen inzake de sociale
koopsector. Heeft collega Duivesteijn nu snel een afronding tot stand gebracht
in de wetenschap dat het kabinet onlangs een wetsvoorstel in dezen heeft bekrachtigd?
Waren hij en diverse ambtenaren op de hoogte van dat wetsvoorstel? Er zijn
verschillende ambtenaren, zelfs op verschillende departementen, die assistentie
hebben verleend.Voorzitter! Als een duveltje uit een doosje worden de stukken onder de
nrs. 7, 8 en 9 van het initiatiefvoorstel aan de Kamer gezonden: een nota
naar aanleiding van het verslag, een nota van wijziging en – met ongeveer
dezelfde tekst – het gewijzigde voorstel van wet. Feitelijk is daarmee
het initiatief van de huurdersraden enzovoorts ingetrokken. Alles is gewijzigd.
Volgens mij is er niet één artikel gelijk gebleven. Het oude
is er uitgehaald en het nieuwe er weer ingezet. Er is geen advies aan de Raad
van State gevraagd en de Kamer heeft niet de mogelijkheid gehad om een nader
verslag in te dienen. Ik hecht daar toch wel aan, want de zorgvuldigheid vereist
dat de Kamer nog een nader verslag had kunnen indienen over het volledig nieuwe
wetsvoorstel dan wel dat de Raad van State was ingeschakeld.Mevrouw Van der Burg (PvdA):Voorzitter! De heer Hofstra noemt allerlei zaken die hij niet goed vindt,
maar de Kamer heeft zelf de procedure vastgesteld. Ook de VVD is daarbij betrokken
geweest en heeft een mening kunnen geven. De procedure is Kamerbreed vastgesteld.
De heer Hofstra kan het er dan wel niet mee eens zijn, maar de meerderheid
van de Kamer heeft de procedure bepaald, dus inclusief de VVD-fractie.De heer Hofstra (VVD):Voorzitter! Uiteraard leggen wij ons neer bij de mening van de meerderheid
van de Kamer, ook al wil ik graag Domela Nieuwenhuis citeren, die heeft gezegd
dat de meerderheid niet per definitie verstandige besluiten neemt. Ik zeg
daar echter bij dat ik een duidelijke mening heb gegeven in de besloten procedurevergadering.
Als mijn fractie het loodje legt bij het tellen van de stemmen, dan is dat
helaas zo, maar ik wil niet het verwijt krijgen dat wij niet gezegd zouden
hebben dan er geen nader verslag of een advies van de Raad van State nodig
was.Mevrouw Van der Burg (PvdA):Natuurlijk kunt u een andere mening hebben, maar de Kamer heeft voor deze
procedure gekozen.De heer Hofstra (VVD):De meerderheid van de Kamer heeft besloten tot deze procedure.De heer Biesheuvel (CDA):Voorzitter! Ik constateer dat de VVD-fractie geen voorbehoud heeft gemaakt.
Ik ben niet bij de beraadslaging van de vaste commissie geweest, maar ik heb
het verslag van deze vergadering gelezen.Wat de adviesaanvraag aan de Raad van State betreft, herinner ik mij dat
ik bij de bespreking van de PEMBA-wetgeving, waarbij men op een gegeven moment
een andere weg is ingeslagen, aan de regering heb gevraagd of dit geen reden
was om opnieuw advies aan de Raad van State te vragen. Alle coalitiepartijen,
inclusief de VVD, vonden het niet nodig opnieuw advies aan de Raad van State
te vragen. Of er moet met gelijke maten gemeten worden of... Dat mag de heer
Hofstra zelf invullen.De heer Hofstra (VVD):Ik was bij de eerste procedurevergadering aanwezig en collega Van der
Burg niet. Deze eventuele adviesaanvraag aan de Raad van State kan niet vergeleken
worden met allerlei onderwerpen op andere terreinen. Ik citeer echter graag
de heer Scholten, vice-voorzitter van de Raad van State, die heeft gezegd
dat als de regering een wetsvoorstel ingrijpend wijzigt, de Raad van State
over die wijziging dient te worden gehoord, tenzij dringende redenen zich
daartegen verzetten. Eerder is al gezegd dat adviezen van de Raad van State
betrekking hebben op voorstellen van de regering. De heer Duivesteijn behoort
niet of nog niet tot de regering. Maar wij moeten met initiatiefwetten toch
ook zorgvuldig omgaan? En wij mogen dit toch ook wel van toepassing verklaren
op initiatieven die in dit huis worden genomen?De heer Biesheuvel (CDA):Dat ben ik helemaal met de heer Hofstra eens. Maar stel nu dat de heer
Duivesteijn zijn oorspronkelijke wetsvoorstel helemaal gehandhaafd had en
dat ik dat als lid van de CDA-fractie wilde veranderen. Ik dien dan amendementen
in die ongeveer neerkomen op het wetsvoorstel, maar nog iets verdergaan, met
name als het gaat om bedrijfsbelang, geschillenregeling en representativiteit.
Zou de heer Hofstra dan over mijn amendementen hebben gezegd: Biesheuvel,
dat is prachtig, maar ga eerst even langs de Raad van State.De heer Hofstra (VVD):Je kunt natuurlijk vele gevallen bedenken en daarbij valt niet uit te
rekenen wanneer je dat wel of niet zou moeten doen. Wellicht is het soms ook
nog een onderdeel van politieke stellingname, zoals hier ook wel gebeurt.
Ik vind echter dat ik sterk sta als ik volstrekt helder kan maken dat het
dossiernummer weliswaar hetzelfde is gebleven, maar dat het oorspronkelijke
initiatief in wezen is vervangen door een initiatief van een geheel ander
karakter en met een geheel andere draagwijdte dan het oorspronkelijke.De heer Biesheuvel (CDA):Mij gaat het erom of de heer Hofstra dezelfde maatstaf aanlegt voor ingrijpende
amendementen, namelijk een advies van de Raad van State.De heer Hofstra (VVD):Als het zeer ingrijpend is, zou daarvoor dezelfde redenering gevolgd kunnen
worden.De heer Biesheuvel (CDA):Uiteindelijk bepaalt de Kamer dat, want die heeft haar eigen procedure.De heer Hofstra (VVD):Zeker.De heer Biesheuvel (CDA):In die zin denk ik dat de heer Hofstra er niet op deze manier, in zijn
algemeenheid, van afkomt. Hij citeert nu de vice-voorzitter van de Raad van
State en hij probeert hier een algemene stelregel naar voren te brengen. Dat
betekent naar mijn mening toch dat de Kamer per keer zelfstandig zal moeten
beslissen wat zij doet, bijvoorbeeld als het gaat om ingrijpende amendementen.De heer Hofstra (VVD):Daar ben ik het best mee eens, maar nu is de vraag aan de orde of het
in dit geval niet wenselijk geweest zou zijn dat er een advies aan de Raad
van State werd gevraagd, dan wel dat er een nieuwe schriftelijke ronde in
de Kamer mogelijk was gemaakt.De heer Van Middelkoop (GPV):Naar het mij voorkomt, zijn dit krokodillentranen. Ik vraag de heer Hofstra
rechtstreeks of hij op enig moment binnen de vaste commissie het verzoek heeft
gedaan om het gewijzigde initiatief van de heer Duivesteijn naar de Raad van
State te sturen.De heer Hofstra (VVD):Ik zal het even historisch juist weergeven. Wij hebben twee procedurevergaderingen
gehad. In de eerste hebben wij gezegd dat er na twee weken weer een vergadering
zou zijn, omdat ik de stukken nog niet eens had gezien, omdat er een advies
aan de Raad van State gevraagd moest worden en omdat er een nader verslag
moest komen. Vervolgens heeft er een tweede ronde plaatsgevonden naar aanleiding
van de brief van de regering. Ik wil wel toegeven dat toen door ons geen bezwaar
is gemaakt en dat ook niet aan de voorzitter is gevraagd om een voetnoot te
plaatsen waaruit zou blijken dat de VVD ertegen was. Ik kan hier ook bij zeggen
waarom wij dat niet hebben gedaan: er zou in dit huis een onwerkbare toestand
ontstaan als wij over alle puntjes die hier aan de orde komen – en dat
zijn er veel – later zeggen dat wij het liever anders
hadden gehad, zoals wij in dit geval hebben gedaan, en als ik dat alleen maar
kon bewijzen door overal voetnoten bij te laten zetten.De heer Van Middelkoop (GPV):Het gaat mij niet om voetnoten. De heer Hofstra had zonder meer steun
gekregen van de heer Jeekel van D66. Als twee fracties bij een wetsvoorstel,
waarvan het evident is dat het ingrijpend is gewijzigd, zouden aandringen
op óf een extra schriftelijke ronde óf een advies van de Raad
van State, dan zou dat zonder meer gehonoreerd zijn, maar dan moet er wel
één ding gebeuren en dat is het indienen van een officieel verzoek.
Dat laatste heeft de heer Hofstra gewoon nagelaten. Daarom vind ik dit hele
verhaal neerkomen op het huilen van krokodillentranen. De heer Hofstra had
gewoon eerder een formeel verzoek moeten doen.De heer Hofstra (VVD):Daar ben ik het niet mee eens. Het was een drukbezochte procedurevergadering –
volgens mij waren er 21 leden – en het was duidelijk hoe de stemverhoudingen
lagen. Dat verzoek zou helemaal niet gehonoreerd zijn.De heer Van Middelkoop (GPV):Heeft de heer Hofstra het nu over de tweede procedurevergadering?De heer Hofstra (VVD):Ja.De heer Van Middelkoop (GPV):Toen is dit punt helemaal niet aan de orde geweest.De heer Hofstra (VVD):Zeker wel.De heer Van Middelkoop (GPV):Neen. Het ging toen alleen maar om de vraag of het op de agenda moest
komen. Neem mij niet kwalijk, maar ik ben daar zelf bij geweest. De heer Hofstra
heeft dus twee kansen gehad om dit serieuze punt op te voeren en twee keer
heeft hij die laten lopen. Daarom kan hij nu niet zo'n verhaal houden.De heer Hofstra (VVD):De eerste keer hebben wij het helemaal niet laten lopen, en volgens mij
was de heer Van Middelkoop niet aanwezig bij de vergaderingen.De heer Van Middelkoop (GPV):De heer Hofstra heeft geen officieel voorstel gedaan, maar dat moet hij
gewoon doen.De heer Hofstra (VVD):Wij weten toch allemaal waarover wij spreken op zo'n moment. Ik ben het
hier echt niet mee eens. Bovendien ontstaat er op die manier een ontzettende
bureaucratie in dit huis en ik vind dat die al groot genoeg is.De voorzitter:Daarom stel ik de heer Hofstra voor om zijn betoog te vervolgen.De heer Hofstra (VVD):Ja, en dan zeg ik dat wij vinden dat kwaliteit nog altijd boven snelheid
gaat, ook al ben ik het met velen in dit huis eens dat dit allemaal veel te
lang duurt. Maar het moet wel goed gebeuren.Vanwege de omstandigheden die wij zojuist uitvoerig hebben besproken,
heeft de VVD-fractie slechts een schriftelijke inbreng kunnen leveren aan
de hand van het oorspronkelijke initiatiefvoorstel. Deze kwam hierop neer,
dat wij zeiden dat aan deze toch wel ernstige vorm van overregulering geen
enkele behoefte bij de VVD-fractie bestond. Dat was ongeveer onze inbreng.
Achteraf kan ik zeggen dat dit een heel adequate inbreng was. Overigens is
het misschien beter dat collega's in voorkomende gevallen ook tot dat soort
duidelijke stellingnames overgaan, want het initiatief is geheel en al ingetrokken,
zoals ik al eerder heb gezegd.Toch hechten ook wij wel aan een verbetering van het overleg tussen de
huurders en verhuurder. Maar wij moeten het begrip versterking van de positie
van de huurder natuurlijk ook niet al te ongenuanceerd opvatten. Dat zou licht
de indruk kunnen doen ontstaan dat in dit goede land huurders als het ware
vogelvrij zijn. Ik denk te kunnen aantonen dat de huurbescherming of de positie
van de huurder op een aantal punten in Nederland te sterk is. Ik hoop daar
bij nadere voorstellen voor een huurprijzenwet op terug te komen. Ik denk
aan de mogelijkheid om huurders uit hun woning te zetten als zij ontzettend
veel overlast veroorzaken. En er is een klein aantal gevallen bekend van particulieren
die in goed vertrouwen hun huis tijdelijk verhuren en na een halfjaar hun
eigen huis niet meer in kunnen. Sterker nog, de huur wordt ook nog gehalveerd.De heer Poppe (SP):Hoor ik de heer Hofstra nu zeggen dat het recht op huurbescherming maar
ingeperkt moet worden?De heer Hofstra (VVD):Nee, ik heb gezegd dat iedereen redeneert vanuit versterking van de positie
van de huurders. Dat zou kunnen betekenen dat die positie heel slecht zou
zijn. Dat wil ik graag ter discussie stellen. Ik vind dat er in Nederland
een heel fatsoenlijk niveau van huurbescherming is. Op een aantal punten zijn
er door de wet excessen ontstaan, onbedoeld natuurlijk. Daarvan moeten wij
tegen elkaar durven te zeggen dat wij daar iets aan moeten doen, als de gelegenheid
zich voordoet.De heer Poppe (SP):Recht op huurbescherming wil zeggen dat de verhuurder de huurder er niet
zomaar uit kan zetten. Daar is een procedure voor. Huisuitzetting is altijd
nog mogelijk, als er huurders zijn die de kantjes ervan af lopen of andere
dingen doen die niet in de haak zijn. Huurbescherming is iets anders dan bescherming
van de huurders. Die is nauwelijks geregeld, omdat de verhuurder bij wijze
van spreken het huis onder hun kont kan verkopen en de huren kan verhogen,
weliswaar tot maximaal 6,5%, maar hij kan het doen. Dat is een slechte bescherming
van de huurder. Bent u het daarmee eens of vindt u dat de huurder in het algemeen
voldoende beschermd is en dat hij zich maar aan de gesel van de markt over
moet geven?De heer Hofstra (VVD):De huurverhogingen zijn een aantal jaren heel fors geweest. Wij weten
ook waar dat door komt. Gelukkig dalen zij weer. Het is gewenst dat het overleg
of de communicatie tussen huurder en verhuurder wordt verbeterd. Ik wil eraan
toevoegen dat huurverhogingen soms fors zijn in dit land, maar allemaal binnen
wettelijke kaders worden toegekend. Die 6,5% is in bepaalde gevallen toegestaan
op grond van de regels. De indruk moet ook niet worden gewekt dat mensen willekeurig
met bepaalde huurverhogingen worden geconfronteerd.De heer Poppe (SP):Het is de heer Hofstra toch wel duidelijk dat de verhuurder
met de huursombenadering een veel grotere vrijheid heeft gekregen dan voorheen?
Hij kan nu zeggen: de huren van die goedkope woninkjes waar mensen met een
heel laag inkomen in zitten, verhogen wij met 6,5%, want anders worden de
dure woningen te duur en dan krijgt hij leegstandsproblemen. Die vrijheid
heeft hij. Dat is zeer nadelig voor de mensen die krap in de centen zitten.
Bent u dat met mij eens of niet?De heer Hofstra (VVD):Ja, maar 6,5% van niets is ook niets, dat heb ik al eerder duidelijk proberen
te maken.De heer Poppe (SP):U hebt net zelf gezegd dat de huren de afgelopen jaren zo verhoogd zijn,
dus het is nu 6% van veel.De heer Hofstra (VVD):Ik heb erbij gezegd dat wij allemaal weten waar dat door komt. De VVD
kiest voor subsidieloos bouwen en voor marktconforme huren. Als de huur van
een huis te laag is, zoals in sommige gevallen voorkomt, is het heel rechtvaardig
om de huur wat te verhogen. Daar zijn regels voor, zodat het echt niet naar
willekeur kan. Maar dat neemt niet weg dat er wat structuur moet worden gevonden
in de communicatie over waarom de huur wordt verhoogd en of er alternatieven
zijn, zodat huurders en verhuurder dat met elkaar kunnen bespreken.De heer Poppe (SP):Is de heer Hofstra het met de initiatiefnemer van dit wetsvoorstel eens
dat verhuurder en huurder marktpartijen zijn? Of vindt hij dat alleen de verhuurder
een marktpartij is en marktconform moet worden, en dat de huurder gewoon een
consument is?De heer Hofstra (VVD):Nee, beide partijen gedragen zich zoals op een markt, want huurders zijn
niet verplicht om een bepaalde woning te huren. Als zij een woning aanvaarden,
wegen zij de mogelijkheden af: de locaties, het huurniveau en dergelijke.
Tot op zekere hoogte kunnen zij een eigen keuze bepalen. Ook zij gedragen
zich dus marktconform.De heer Poppe (SP):Een huurder kan dus kiezen tussen meer verhuurders, maar hij moet bij
een verhuurder zijn.De heer Hofstra (VVD):Hij kan ook een huis kopen, mijnheer Poppe.De heer Poppe (SP):Er zijn er inderdaad die dat kunnen en die staan hier vaak achter de katheder,
maar veel andere mensen kunnen het niet. Dat vind ik een dooddoener, waaruit
blijkt hoe volstrekt onzorgvuldig u kijkt naar de problemen in de samenleving
en dat u lak heeft aan de helft van de Nederlandse bewoners.De heer Hofstra (VVD):Ik denk, voorzitter, dat het verwijt dat de heer Poppe mij nu maakt, niet
redelijk is. Wij praten al een hele tijd over het verbeteren van het overleg
tussen huurders en verhuurder. Dan kun je toch niet zeggen dat de heer Hofstra,
die ook al een hele tijd aan het woord is...De voorzitter:Dat wilde ik ook maar even zeggen. Kunt u zich beperken tot het onderwerp
van beraadslaging?De heer Hofstra (VVD):Ik moet de interruptie toch beantwoorden?De voorzitter:Maar dat hoeft u niet van harte te doen. Ik verzoek u heel kort te reageren
en dan uw betoog te vervolgen.De heer Hofstra (VVD):Als u mij toestaat om niet meer op de interrupties van de heer Poppe te
reageren...De voorzitter:Ik zei: heel kort.De heer Hofstra (VVD):Ja, maar dat is altijd het probleem met de heer Poppe. Wij kennen elkaar
al een tijdje. Het is altijd hetzelfde met hem en ik moet altijd weer dezelfde
reactie geven.De heer Poppe (SP):Ik had een simpele vraag: zijn huurders een marktpartij, ja of nee? De
heer Hofstra zegt van wel en verder hoor ik zijn verhaal aan.De heer Hofstra (VVD):Voorzitter! De VVD is blij dat er in de sector een regeling tot stand
is gekomen, temeer omdat daar niet alleen de sociale verhuurders en de huurders
vertegenwoordigd door de Woonbond bij betrokken zijn, maar ook de ROZ ofwel
de particuliere verhuurders. Zij hebben weliswaar een veel kleiner marktaandeel
dan de sociale verhuurders, maar vormen toch een belangrijke groep. Een belangrijke
vraag is natuurlijk wel of dit nu wettelijk moet worden geregeld. Immers,
als partijen in de markt afspraken maken en die vrij goed blijken te werken,
is die vraag aan de orde. Die vraag is mede ingegeven door de liberale achtergrond,
zoals men zal begrijpen. Op voorhand zou mijn fractie de dingen liever niet
willen regelen. Maar een meerderheid van de Kamer zal waarschijnlijk tot de
conclusie komen dat het wel verstandig is om een en ander wettelijk te regelen.
Tegen die achtergrond zeggen wij: áls het dan wettelijk geregeld moet
worden, laten wij het dan doen in overeenstemming met de regeling die de sector
heeft voorgesteld. Weliswaar hecht de VVD-fractie aan het politieke primaat
en zien wij er niet tegenop om onze eigen verantwoordelijkheid te nemen, maar
nu de politiek een eerste poging, namelijk die inzake de procesvereisten heeft
laten sneuvelen, lijkt het mij heel verstandig om de regeling die de sector
voorstelt, zoveel mogelijk na te volgen.De heer Van Middelkoop (GPV):Voorzitter! Ik meen dat de heer Hofstra bij de conclusie belandt waar
ik hem had willen brengen. Ik had willen opmerken dat de partijen die de contouren
hebben geschreven, zelf spreken over een wettelijke regeling. Mogen wij vanaf
dit moment medewerking van de Hofstra krijgen bij het bespreken van de ins
en outs van die wettelijke regeling?De heer Hofstra (VVD):Ja, maar ik heb ook gewezen op het politieke primaat. Het kan best zijn
dat de sector graag een wettelijke regeling wil, maar dat verplicht ons niet
om die ook te treffen. Wij kunnen rustig volhouden dat het ook prima is als
het niet wordt geregeld.De heer Van Middelkoop (GPV):Die vrijheid hebt u inderdaad, maar u hebt er voldoening over uitgesproken
dat in de sector zelf een akkoord is bereikt en tot dat akkoord behoort ook
de wens om het nu wettelijk vast te leggen. Het moet voor u een klein stapje zijn om daar weer mee akkoord te gaan.De heer Hofstra (VVD):Ik meen dat ik dat ook heb gezegd. Ik heb alleen de vraag gewogen en vervolgens
het feit onder ogen gezien dat het toch wel tot een regeling zal komen. Laten
wij, ondanks het politieke primaat en mede gelet op gang van zaken rond de
procesvereisten, maar zo goed mogelijk aansluiten bij hetgeen de sector zelf
wil. Het moet simpel en werkbaar zijn, niet te veel toeters en bellen. Wij
spreken over overlegsituaties, niet over onderhandelingen, en het gaat om
de directe consumentenbelangen. En er zijn natuurlijk nog aparte regelingen,
met name de huurovereenkomst, die door dit overleg niet kunnen worden doorkruist.
Daarom zien wij wel iets in het creëren van een wettelijke regeling,
maar als het voorliggende voorstel de enige mogelijkheid is, moet dat worden
geamendeerd. Het initiatief van de heer Duivesteijn wijkt immers op een aantal
niet onbelangrijke punten af van de contouren. En dat brengt de vraag met
zich of de initiatiefnemer een dergelijke amendering zal meemaken. Hij zal
nog wel even blijven zitten, maar ik bedoel: staat hij daar dan ook achter?
En zal hij dan de sectorregeling c.q. de regeling van de heer Tommel die wij
over een tijdje krijgen, ook in de Eerste Kamer verdedigen? Want die staat
wel heel ver af van de huurdersraden, waar wij mee zijn begonnen. En hoe waarachtig
is dat initiatief dan nog? Is dat dan eigenlijk niet het initiatief van de
sector? Het is niet mogelijk en niet goed om de sector dat te laten verdedigen.
Maar die gewetensvraag komt wel in eerste instantie af op de initiatiefnemer,
de heer Duivesteijn.De punten van verschil zijn bekend. De staatssecretaris heeft die keurig
in de brief opgesomd. Daarvoor spreek ik onze dank uit. Aan beide personen
achter de regeringstafel vraag ik of dit alle verschillen zijn dan wel of
er nog meer zijn. Dit laatste sluit ik namelijk niet helemaal uit.Mevrouw Van der Burg (PvdA):U zegt dat de staatssecretaris de verschillen keurig op een rijtje heeft
gezet, maar dat gaat over de verschillen tussen het wetsvoorstel van de staatssecretaris
en het voorstel van de heer Duivesteijn, niet die met de contouren. Wat dat
betreft is er nog een verschil.De heer Hofstra (VVD):Ja, het leven is inderdaad ingewikkelder.Mevrouw Van der Burg (PvdA):U zegt dat u de contouren omarmt.De heer Hofstra (VVD):Ik moet dan de vraag als volgt formuleren: zijn de acht punten die in
de brief genoemd worden, alle verschillen tussen de twee wetsvoorstellen,
waarvan wij er een niet kennen, of zijn er nog meer verschillen? De volgende
aanvullende vraag is eigenlijk belangrijker: welke verschillen zijn er eventueel
tussen het convenant van de sector en het initiatiefvoorstel van de heer Duivesteijn,
alsmede het geheime stuk dat wij, naar ik hoop, nog een keer onder ogen krijgen?Voorzitter! Voor ons is er nog het principiële punt van de liberalisatiegrens.
Als je het stuk van de sector leest, ontstaat een beetje de indruk dat er
boven de liberalisatiegrens, dus dure, veelal particuliere huurwoningen, met
lichtere regels volstaan moet worden. Ik begrijp misschien hoe men daartoe
gekomen is, maar toch vraag ik mij af of dat wel een correct onderscheid is.
Immers, als de regels onder die grens aanwezig zouden zijn, ben ik er voorstander
van om die regels niet op te leggen aan de groep boven die grens. Toch moeten
wij er even van uitgaan dat die regels geen onzin zijn, als wij er zo serieus
over spreken, maar dan weet ik nog niet waarom die vitale rechten niet gelden
voor de duurdere woningen, waarvoor de mensen bovendien meer huur betalen.
Nogmaals, ik heb enig idee van de achtergrond, maar de principiële vraag
blijft of dat wel terecht is. Moet hierbij niet gelden "gelijke monniken,
gelijke kappen"?Ook een vrij principieel punt is volgens ons het verschil tussen de particuliere
en de sociale verhuurders. Bij de particuliere verhuurders wordt namelijk
alleen maar op complexniveau, dus als het ware per gebouw, gesproken. Dit
is overigens ook wel begrijpelijk. Bij de sociale verhuurders is het echter
de hele club. Zo heeft het Gemeentelijk woningbedrijf Amsterdam 41.000 woningen
én honderden complexen. Hoe wordt dat opgelost zonder veel bureaucratie
en zonder een notariële akte per flat? Naar onze smaak is dat onderdeel
van het voorstel niet evenwichtig.Mevrouw Van der Burg (PvdA):In het wetsvoorstel is het heel simpel opgelost: de betrokkene doet het
gewoon. Er komt dus een organisatie en er komt nog een organisatie; men regelt
de onderlinge afstemming. Dat is dus heel simpel. Daar kunt u ook niets op
tegen hebben, zeker niet na uw verhaal van zojuist.De heer Hofstra (VVD):En als ik als corporatie 50 complexen heb, heb ik dan ook 50 verenigingen?Mevrouw Van der Burg (PvdA):Nee, misschien hebt u er maar eentje of twee.De heer Hofstra (VVD):Maar misschien heb ik er wel 50.Mevrouw Van der Burg (PvdA):Laat de sector het nu oplossen! Dit staat ook in de contouren. De sector
kan dat prima.De heer Hofstra (VVD):Maar dit voorstel maakt het toch mogelijk dat er zelfs per complex meer
dan één vereniging is?Mevrouw Van der Burg (PvdA):Alles is mogelijk.De heer Hofstra (VVD):Precies.Mevrouw Van der Burg (PvdA):Maar als er meer verenigingen zijn, moeten er afspraken gemaakt worden.
En dat is ook precies wat u wilt. Je kunt daarvoor theoretisch wel een goede
regeling bedenken en je kunt daar artikelen vol over schrijven, maar daarmee
los je in feite toch niets op, dus laat de praktijk dat doen met degenen die
daarover gaan. En dat staat precies in het wetsvoorstel.De heer Hofstra (VVD):Dan vraag ik nog om een reactie van beide heren op het commentaar van
de sector op het onderhavige initiatief.Voorzitter! Het initiatiefvoorstel zal in deze vorm niet de instemming
van de VVD-fractie kunnen krijgen. De verschillen met het sectorconvenant
vinden wij namelijk te groot om te menen dat het een wettelijke vertaling
is van de afspraken van de sector. De vraag is dan hoe het verder moet met
dit wetsvoorstel. Zou tot amendering kunnen worden besloten?
Ik sluit dit niet uit en ik wil nu ook niet zover gaan om te zeggen dat de
fractie van de VVD het principieel onjuist vindt om dit wetsvoorstel te amenderen.
Hierbij zijn er voor ons wel twee belangrijke voorwaarden. De eerste is dat
wij met de amendementen moeten uitkomen op het convenant dan wel zo dicht
mogelijk erbij. De tweede is niet bedoeld als verwijt aan collega Duivesteijn,
maar ook anderen hebben er opmerkingen over gemaakt. Behalve snelheid wil
ik er een zekere kwaliteitsborging in hebben. Dit zou kunnen via de Raad van
State, maar misschien krijg ik hiervoor niet voldoende handen op elkaar. Als
next-bestoplossing kan ik mij voorstellen dat het departement wordt gevraagd
de juridische techniek nog eens goed te bekijken. Deze twee voorwaarden zijn
voor de fractie van de VVD van het grootste belang om te kunnen meedoen aan
een wetsvoorstel. Dit sluit dan aan bij de sector. Een belangrijke vraag hierbij
is wat de mening van collega Duivesteijn over zo'n wetsvoorstel is. Ik kan
mij eigenlijk niet voorstellen dat hij zich voldoende daarin kan herkennen.De heer Van Middelkoop (GPV):Bent u in dit debat nu een waarnemer of een deelnemer?De heer Hofstra (VVD):Ik dacht dat ik op de sprekerslijst sta.De heer Van Middelkoop (GPV):Maar u gedraagt zich als een waarnemer.De heer Hofstra (VVD):Het is helemaal niet verkeerd voor het proces hier dat af en toe iemand
dat doet.De heer Van Middelkoop (GPV):Ik vraag u toch om echt deelnemer te worden. Eerst bent u zover, een stuk
verder dan in het verslag, dat u wilt meewerken aan wetgeving. Vervolgens
constateert u met voldoening dat de sector een akkoord heeft bereikt. Daarna
kietelt u het geweten van de heer Duivesteijn, omdat er verschillen zijn tussen
diens voorstel en het akkoord van de sector, en veronderstelt u dat de heer
Duivesteijn er moeite mee zal hebben om amendering te aanvaarden die de twee
bij elkaar brengt. Daarna zou het logische moeten volgen, te weten het gebruikmaken
van het recht van amendement. Nee, u zegt dat u tegen het wetsvoorstel bent.
Wat let u om datgene wat u kennelijk wilt, namelijk het sectorakkoord kracht
van wetgeving geven, via amendering in het wetsvoorstel te brengen?De heer Hofstra (VVD):Ik krijg de indruk dat de heer Van Middelkoop niet wil zeggen dat ik een
waarnemer ben, maar dat ik een slecht spreker ben.De heer Van Middelkoop (GPV):Dat zult u mij nooit horen zeggen.De heer Hofstra (VVD):Dan hebt u misschien niet goed geluisterd. Ik meen dat ik gezegd heb dat
de fractie van de VVD geen steun geeft aan het wetsvoorstel als er niets aan
wijzigt, omdat het te ver af ligt van datgene wat in de sector is afgesproken.
Vervolgens zei ik dat wij willen meewerken aan een wettelijke regeling en
dat wij willen meewerken aan amendering. Dit betekent dat wij amendementen
zullen indienen. Ik verbind hieraan twee belangrijke voorwaarden. Punt één
moet het resultaat van deze actie zijn dat wij uitkomen bij het convenant
van de sector. De tweede voorwaarde is een kwaliteitsborging, met als maximale
model de Raad van State en als minimale model dat de staatssecretaris wordt
gevraagd de zaak juridisch-technisch nog eens goed te bekijken om te zien
of er een wetsvoorstel is ontstaan dat ook juridisch kan standhouden. Dat
zijn onze twee condities.De heer Van Middelkoop (GPV):Dat betekent dat de heer Duivesteijn nog zaken kan doen met u. U wilt
met amendering proberen het wetsvoorstel in uw richting te brengen. Voor de
heer Duivesteijn betekent dit dat u niet bij voorbaat zegt dat u geen wettelijke
regeling wenst.De heer Hofstra (VVD):Dat hebt u heel goed voor mij herhaald. Zo heb ik het proberen te zeggen.
Dat betekent wel een paar dingen. Ik heb hieraan ook een gewetensvraag gekoppeld,
die ik nog wel een keer wil stellen: vindt de heer Duivesteijn dan nog of
het zijn initiatief is of is het dan eigenlijk het regeringsvoorstel of het
sectorinitiatief? Maar goed, dat is een verantwoordelijkheid die hij primair
zelf heeft.De heer Van Middelkoop (GPV):Dat is van later zorg. Ik denk dat de heer Duivesteijn er wel mee kan
leven, maar dat moet hij zelf maar zeggen. Dat probleem doet zich echter pas
voor nadat u aan amendering hebt meegewerkt en de amendementen zijn aanvaard.
Daartoe nodig ik u uit.De heer Hofstra (VVD):Nogmaals, dat doe ik heel graag, alleen onder de twee condities die ik
heb genoemd. Hierover moet geen misverstand bestaan. Daarom vind ik het principieel
juist dat wij op dit moment geen concrete amendementen indienen. Wij willen
eerst van achter de tafel een reactie krijgen op datgene wat nu in algemene
zin is gezegd.Ik kom toe aan een slotopmerking. Wij weten dat dit wetsvoorstel, nadat
het hier behandeld is, in de Eerste Kamer verder moet. Daarover is misschien
ook nog iets te zeggen over tijdschema's en dergelijke.Mevrouw Van der Burg (PvdA):Voordat u helemaal afrondt, wil ik u nog een vraag stellen. Ik begrijp
goed dat u nu, in tegenstelling tot het verslag dat u indertijd hebt ingediend,
gelukkig voor een wettelijke regeling bent. Laten wij dit gewoon constateren.
De volgende vraag is heel algemeen, want door de wijze van interpreteren van
de heer Hofstra is het bijna een debat op hoofdlijnen geworden: als het in
dat geval voor de heer Duivesteijn bespreekbaar is, is het akkoord? Daarna
komt de amendering. Wanneer denkt de heer Hofstra daarmee te komen? Ik zou
hem overigens één ding willen aanraden: wilt u dan niet alleen
de contourennota maar ook het wetsvoorstel eens lezen? Ik merk namelijk aan
uw inbreng dat u dat niet heeft gedaan.De heer Hofstra (VVD):Wat zullen we nou beleven!Mevrouw Van der Burg (PvdA):U kunt wel zeggen dat u het helemaal eens bent met de contourennota, maar
dan moet u ook echt weten wat erin staat!De heer Hofstra (VVD):Maar dat vind ik wel een heel rare opmerking! Nu wordt er gezegd dat ik
de stukken niet lees! Misschien bedoelde de heer Van Middelkoop dat ook wel!De heer Van Middelkoop (GPV):Zeg eens eerlijk: hebt u ze gelezen of niet?De heer Hofstra (VVD):Ik kan eerlijk zeggen dat ik bijna nooit alle stukken lees. Maar dat zult
u toch niet erg vinden? Laatst zei een wetenschapper, dat die verhalen altijd
zo dik zijn omdat elke fractie iedere keer een kwart of een vijfde leest!
Maar gaat u er maar van uit dat ik mijn stukken in het algemeen ken! Als het
niet zo is, moet u dat maar zeggen. Maar daar waar wij geen schriftelijke
inbreng hebben kunnen leveren op dit nieuwe wetsvoorstel, vind ik dat ik mij
al heel coöperatief en als deelnemer heb opgesteld! Wat ik in het begin
heb geciteerd, namelijk die heel korte en heldere tekst die ik de collega's
in andere gevallen ook aanraad, sloeg op het oude marxistische voorstel over
de huurdersraden. Dat is volledig van tafel. De VVD-fractie zou nooit die
korte heldere tekst op dat tweede initiatief hebben ingediend, gegeven het
feit dat het ook grotendeels geënt is op wat de sector heeft voorgesteld.De heer Biesheuvel (CDA):Voorzitter! De staatssecretaris heeft bij brief van 16 april gemeld dat
op 14 april de heer Duivesteijn zich heeft gemeld bij de staatssecretaris
voor technische bijstand. Die bijstand is uitgewerkt in een nota van wijziging.
Zegt de heer Hofstra dat de brief van de staatssecretaris hem nog onvoldoende
duidelijkheid geeft of het juridisch-technisch is doorgemeten? Wil de heer
Hofstra nu wel of niet een inhoudelijk debat? Heb ik hem horen zeggen dat
hij nog geen amendementen wil indienen en alleen maar een debat op hoofdlijnen
wil voeren? In dat geval zou ik toch graag zien dat hij aangeeft wanneer wij
een echt inhoudelijk debat kunnen voeren. Het is namelijk van tweeën
één: óf we zeggen over de procedure wat we gezegd hebben
en vervolgens voeren we een inhoudelijk debat óf we doen het niet.
Bij de heer Hofstra weet ik het even niet.De heer Hofstra (VVD):Ik begin een beetje aan mezelf te twijfelen, maar ik heb misschien mijn
dag niet! Ik dacht dat ik mij in het algemeen altijd duidelijk uitdrukte.De heer Biesheuvel (CDA):Ja, normaal gesproken wel!De heer Hofstra (VVD):Nou! We hebben dus nu een soort hoofdlijnendiscussie gehad – dit
is ook het einde van mijn inbreng op dit moment – en ik dacht dat ik
mij heel constructief en positief heb opgesteld. Ik wil echter wel graag adequate
antwoorden. Als dus collega Duivesteijn niet naar de andere kant wil om een
voorstel van de regering of van de sector te verdedigen, is dat natuurlijk
zijn goed recht. Dat kan ik mij heel goed voorstellen en dat zou ik misschien
in zijn geval ook wel doen. Maar dan loopt dit wetsvoorstel op een andere
manier dood. Als de heer Duivesteijn het er echter mee eens is dat wij bij
dat convenant moeten uitkomen dat de sector heeft gesloten en ook nog wil
toezeggen dat hij bereid is om samen met deskundigen dat nog eens helemaal
goed door te lopen, dan zijn we er. Dan kunnen we nog afspreken of het nog
een halve week moet duren of een week, maar dan gaan we die amendementen indienen.De heer Biesheuvel (CDA):Maar de heer Duivesteijn zou misschien ook wel eens willen weten hoe de
heer Hofstra en de heer Biesheuvel die geschillenregeling precies inhoud zouden
willen geven? Als initiatiefnemer zou ik dat wel eens willen zien, opdat ik
daar inhoudelijk op kan reageren. Wat vindt u van die positie?De heer Hofstra (VVD):Ja, maar ik stel voor dat eerst de vragen worden gesteld en dan de antwoorden
worden gegeven. Nu draait u dat weer om!De heer Biesheuvel (CDA):U loopt lang genoeg mee in dit huis om te weten dat wij natuurlijk vragen
kunnen stellen en tegelijkertijd er uiting aan kunnen geven hoe wij het inhoudelijk
graag willen zien. Nu loopt u toch weg voor de inhoudelijke kant van de zaak,
tenzij dat uw bedoeling is. Maar dan moet u dat nu eerlijk zeggen, want dan
houden we een hoofdlijnendebat.De heer Hofstra (VVD):Nou, de geschillenregeling heel simpel: wij zijn mordicus tegen een inhoudelijke
toetsing. Ik vind dat collega Jeekel ook al op een hellend vlak zit op het
moment dat hij die toereikendheidstoets heeft. Dus laat de kantonrechter in
voorkomende gevallen maar toetsen op procedurele punten. Daar heeft u een
concreet antwoord! Ik heb het namelijk wel gelezen, mijnheer Van Middelkoop!De heer Biesheuvel (CDA):Maar dit is in een tekst vast te leggen. Zullen wij samen hiervoor een
amendement indienen?De heer Hofstra (VVD):Daar is helemaal niets op tegen, voorzitter. Het lijkt mij wel goed het
hierbij te laten. Graag krijg ik een reactie van de degene die achter de regeringstafel
zit. Straks kunnen we verder zien. Eerst wil ik echter op bepaalde punten
toezeggingen hebben. Ik wil weten dat het gevraagde in het aangegeven kader
kan.De heer Jeekel (D66):Voorzitter! Om de vrolijke verwarring iets geringer te maken, wijs ik
op het volgende. Er zijn nu twee sporen en die moeten allebei bewandeld worden.
Daarover zijn collega Hofstra en ik het wel eens. Aan de ene kant is er een
juridisch-technische borging, zoals collega Hofstra dat zo mooi noemt. Aan
de andere kant geldt het feit dat wij hier een inhoudelijke discussie willen
en moeten voeren. Daarom vraag ik aan de heer Hofstra: blokkeer nu niet de
inhoudelijke discussie. Wat mij betreft moet die er wel komen. Hierbij denk
ik aan het voorstel van de indiener met betrekking tot de contouren. Wij zijn
het erover dat de aangegeven richting de juiste is. Natuurlijk moeten wij
straks meer duidelijkheid krijgen over de procedure. Daarover komen wij echter
nog te spreken.De heer Hofstra (VVD):Ik meen de inhoudelijke discussie op geen enkele manier te blokkeren.
Ik herinner mij de interrupties die gemaakt werden toen de heer Jeekel aan
het woord was. De heer Jeekel zei, vrij vertaald: het is eigenlijk broddelwerk.
Vervolgens zei hij ook: dien maar een paar amendementen in en we zijn klaar.
Zo wil ik echter niet tewerk gaan. Daarop komt mijn stelling neer. Ik meen
echter dat nu heel duidelijk onze positie is aangegeven. Ik hoop dat vanachter
de regeringstafel positief op mijn inbreng kan worden gereageerd. Tijdens
de verdere procedure zullen wij wel tot een oplossing komen. Met de VVD kan
men vele kanten op.De heer Jeekel (D66):Voorzitter! De heer Hofstra moet mijn woorden niet verkeerd
citeren. Ik heb gezegd dat zolang de zaak juridisch technisch niet goed is,
wij een probleem blijven houden. We kunnen het inhoudelijke probleem in ieder
geval wel aanpakken.De heer Hofstra (VVD):Maar dan kom ik nog graag even terug op die principiële discussie
over de Raad van State. Het gaat nu niet alleen om juridische kwesties en
het bijschaven van het voorstel, maar ook om de inhoud ervan en om het politieke
geheel. Ik zou graag zien dat het als één deal werd afgehandeld.De heer Van den Berg (SGP):Voorzitter! Dit is een buitengewoon boeiend debat. Ik heb de indruk dat
het op sommige juridische en staatsrechtelijke punten ook grensverleggend
is, maar hieraan is al veel aandacht besteed. Wellicht kom ik in mijn inbreng
over enkele punten nog wel te spreken.Voorzitter! Wij kennen de heer Duivesteijn als iemand die zich zeer betrokken
weet bij de volkshuisvesting. Dat is op zichzelf een goede zaak. Met de indiening
van dit voorstel geeft hij ook weer uiting aan deze betrokkenheid. Het is
immers bepaald geen sinecure om met een eigen wetsvoorstel te komen. Hiervoor
wil ik ook mijn waardering uitspreken. Trouwens, we hebben dezer dagen al
weer een ander initiatiefwetsvoorstel van hem ontvangen. Zijn inzet kent geen
grenzen. Ik heb daar veel waardering voor.Voorzitter! De heer Duivesteijn loopt op beide genoemde punten harder
dan de staatssecretaris. Ze zitten hier overigens broederlijk naast elkaar
en gedragen zich dus niet als kemphanen, hoewel eerder wel over hanengedrag
is gesproken. Het doet mij genoegen dat de heren broederlijk naast elkaar
zitten. Laat dit maar zo blijven. Dat is in het belang van de volkshuisvesting.Voorzitter! De waardering die ik zojuist uitsprak voor het vele werk van
de indiener, kan niet wegnemen dat mijn fractie kritisch staat tegenover een
wettelijke regeling die hij in zijn initiatiefwetsvoorstel heeft neergelegd.
Ik noem in dit verband een aantal punten.In de eerste plaats is dat het meer algemene punt dat ook geldt ten aanzien
van vergelijkbare of komende regeringsvoorstellen. Mijn fractie staat in het
algemeen terughoudend tegenover wettelijke regels waarmee wordt ingegrepen
in privaatrechtelijke verhoudingen. Uiteindelijk moeten wij toch blijven beseffen
dat de overeenkomst tussen huurder en verhuurder een privaatrechtelijke overeenkomst
is. Daarmee is het kader aangegeven aan de hand waarvan je de verschillende
punten beoordeelt. Natuurlijk besef ik goed dat tal van andere elementen in
de discussie over de verhouding tussen huurder en verhuurder zijn geslopen,
zeker als het over de sociale huursector gaat. Ten principale geldt echter,
in het kader van ons rechtsstelsel, dat wij moeten blijven uitgaan van privaatrechtelijke
verhoudingen. Mijn algemene stelling is dat de overheid slechts op de privaatrechtelijke
contractvrijheid hoort in te grijpen als die voor de individuele burger leidt
tot resultaten die maatschappelijk als evident onbillijk en onredelijk moeten
worden beoordeeld. In zo'n geval heeft de wetgever de legitieme titel om in
die verhouding in te grijpen. Dat gebeurt bij arbeidsrechtelijke verhoudingen –
die zijn ook nog steeds privaatrechtelijk van aard – en zou ook kunnen
bij huur en verhuur. Wij moeten echter waken voor een al te instrumentalistisch
gebruik van ons recht, zeker bij dit soort zaken. Wat dat betreft heb ik een
aantal bedenkingen, niet alleen tegen het aanvankelijke voorstel, maar ook
tegen het huidige voorstel. Die betreffen evenwel ook voorstellen van de regering
op dat punt. Zoals de regering weet, zijn wij op dat punt steeds terughoudend.Mijn tweede bedenking ligt op een ander vlak, meer praktisch, misschien
meer politiek en ten dele ook juridisch van aard. Het betreft de situatie
waarover vandaag al veel is gesproken, te weten dat een wetsvoorstel van gelijke
strekking van de regering ter advisering bij de Raad van State ligt. Wij hebben
inmiddels kennis kunnen nemen van de hoofdlijnen van het regeringsvoorstel.
Terecht is de staatssecretaris niet ingegaan op het mijns inziens onterechte
verzoek van de commissie om het conceptwetsvoorstel als zodanig in te zenden.
Weliswaar kan ik er niet over meespreken omdat ik die commissievergadering
niet heb bijgewoond, maar ik vind het niet begrijpelijk dat de commissie een
dergelijk verzoek heeft gedaan. Ik vind het dan ook terecht dat de staatssecretaris
dat met een beroep op de formele situatie niet heeft gedaan. Hij is al heel
ver gegaan, ook in de richting van de commissie, door inzicht te geven in
de inhoud van de regeling. Zo hebben wij kunnen constateren dat er qua opzet
en doelstelling een aanzienlijke overlapping is, maar dat er ook aanmerkelijke
verschillen lijken te zijn tussen beide voorstellen. Overigens merk ik op
dat er inmiddels een tweede nota van wijziging is geweest, waarmee enkele
van die punten zijn verbeterd. Het overgangsrecht is zo'n belangrijk punt,
waarbij ook de privaatrechtelijke verhoudingen een rol spelen. De verschillen
zullen inmiddels dus minder zijn.Er is nog een punt dat voor mijn fractie zwaar weegt, want wij zijn toch
gevoelig voor wat er in het veld leeft. Het regeringsvoorstel dat eraan lijkt
te komen, wordt vrij breed gedragen door de sector. Dat moet ik althans opmaken
uit bij ons binnengekomen brieven. Ik neem aan dat ook de heer Duivesteijn
dit een belangrijk gegeven vindt. Het is mij tot nu toe niet gebleken dat
zijn initiatief op eenzelfde steun kan rekenen. Het is natuurlijk een ander
verhaal als ze straks bijna identiek zijn, maar op dit moment zijn wij daar
nog niet. Daarom is de gedachte om beide voorstellen gecombineerd te behandelen
op zichzelf helemaal niet zo gek. Alleen vind ik niet dat de Kamer dat kan
afdwingen. Dat mag ook niet, want wij willen het recht van initiatief ten
volle serieus nemen. Als de indiener hecht aan behandeling van het initiatiefvoorstel
nadat de voorbereiding is voltooid, moet de Kamer dat niet frustreren. Daarom
stemmen wij volledig in met de behandeling nu, maar dat laat de kanttekening
onverlet die ik nu maak. Wellicht kan de initiatiefnemer alsnog overwegen
om zijn voorstel uiteindelijk aan te houden. Die conclusie zal dan aan het
slot van de eerste termijn ook door hem moeten worden getrokken.Dan spelen er juridische aspecten een rol die vandaag al zeer breed zijn
uitgemeten. Ook mijn fractie heeft op een aantal punten bedenkingen tegen
de onderbouwing van het voorstel, die inderdaad niet overtuigend breed is.
Ik wijs erop dat in de parlementaire stukken duidelijk wordt uitgegaan van
het aanvanke lijke voorstel. Het voorstel is aanmerkelijk gewijzigd.
De heer Jeekel heeft er terecht op gewezen dat dit zich wreekt in de onderbouwing
van de stukken. Vanuit de wetsgeschiedenis is die niet optimaal. Ook heeft
de discussie gespeeld over de vraag of dit stuk alsnog naar de Raad van State
moet. Ik ben er in het algemeen zeer gevoelig voor om ingrijpende nota's van
wijziging aan de Raad van State voor te leggen. Dat geldt trouwens ook voor
ingrijpende amendementen van de Kamer. Dat is hier in eerder overleg over
de kwaliteit van wetgeving aan de orde geweest. Ik merk overigens op, misschien
enigszins ter vergoelijking van de procedure van de heer Duivesteijn, dat
de wijzigingen die hij heeft aangebracht, aanmerkelijk zijn tegemoetgekomen
aan de bezwaren van de Raad van State. Als het nu de andere kant was uitgegaan,
dan was er in ieder geval ook voor mij reden geweest om het voorstel alsnog
aan de Raad van State voor te leggen. In deze constructie kan ik mij ook een
andere optie voorstellen.Voorzitter! Dit zijn wat kanttekeningen bij het huidige voorstel, waaruit
een positief-kritische opstelling van mijn fractie blijkt. Zij is er absoluut
niet aan toe om het nu in deze vorm te accepteren. Ik wil mede in het licht
daarvan een enkel punt nader noemen.Ik heb zojuist al gezegd dat als wij op dit terrein iets regelen bij wet,
het een zo sober mogelijke regeling zal moeten zijn. Zeker het aanvankelijke
initiatiefvoorstel kon bepaald niet als zodanig worden gezien. Dat was zwaar
kaliber geschut, om het maar zo te noemen. Dat is nu wat afgenomen. Toch vraagt
mijn fractie zich nog steeds af of wij niet te ver gaan.Overigens wil ik het belang van het voorstel en de inhoud ervan plaatsen
in de context van het volkshuisvestelijk beleid dat zich in de afgelopen jaren
heeft ontwikkeld, in het bijzonder in de huursector. Ook mijn fractie moet
vaststellen dat de verhouding tussen huurder en verhuurder in de laatste jaren
als gevolg van maatschappelijke en economische ontwikkelingen steeds verder
verzakelijkt is. De corporaties zijn steeds meer sociale ondernemer geworden.
Dit komt onder andere tot uitdrukking in het feit dat corporaties steeds vaker
kiezen voor andere rechtsfiguren. Die verzakelijking vergt een zekere aanpassing
aan de bestaande juridische verhouding tussen huurders en verhuurder, met
name in de sociale huursector. Voor de particuliere huursector ligt dat misschien
toch wat anders. Daar komt het zuiver private karakter meer naar voren. De
particuliere huursector beslaat overigens slechts een gering deel van de totale
huursector. Het is niet verwaarloosbaar, maar op het totaal relatief gering.
Dat leidt mij tot de vraag in hoeverre het juist is om particuliere en sociale
huursector in één wettelijke regeling vast te leggen. Juist
vanuit de verschillen die ik net aangaf, kan ik het mij voorstellen dat wij
afzonderlijke regels opstellen voor de private huursector en dat wij de sociale
huursector regelen in het BBSH, zoals de staatssecretaris voorstelt.Een ander inhoudelijk punt wat voor mijn fractie nogal zwaar weegt, is
de bevoegdheid van de kantonrechter. Het lijkt een detailpunt, maar dat is
het natuurlijk niet. Het moet passen in de totale rechtsbescherming op dit
terrein en heeft consequenties voor de structuur van de rechtsbescherming.
Het geven van een inhoudelijke toetsingsbevoegdheid aan de kantonrechter gaat
mijn fractie voorshands rijkelijk ver. Ik zou graag een heldere visie vernemen
vanuit het totaal van de rechtsbescherming op dit terrein. Mijn fractie is
daar niet aan toe.Ik vat samen. Wij kunnen ons voorstellen dat er wat moet veranderen aan
de huidige situatie. Op het punt van de betrokkenheid van huurders moet de
bestaande wetgeving kritisch tegen het licht worden gehouden. Wij hebben,
ondanks onze terughoudendheid, het voorstel gesteund dat inmiddels in de Eerste
Kamer is verworpen. Ook wij vinden dus dat er wel wat moet gebeuren. Wij zijn
echter tegen brede en zwaar opgetuigde regelingen. Daar voelen wij absoluut
niet voor.Er wordt gezegd dat het initiatiefvoorstel afwijkt van de contouren. Ik
heb echter de indruk dat dat ook geldt voor het voorstel van de staatssecretaris.
Misschien is het wat minder, maar het is ook niet conform de contouren. De
regering maakt zich tot nu toe sterk voor haar voorstel door zich te beroepen
op de overeenstemming in de sector. Dan lijkt het niet consequent om het eigen
voorstel op een aantal punten ook te laten afwijken van de contouren.Hoe nu verder? Ik zou het merkwaardig vinden als wij het voorstel van
de heer Duivesteijn gaan amenderen totdat het bijna conform het regeringsvoorstel
is. Diverse woordvoerders vallen dan in hun eigen zwaard. Als men het de heer
Duivesteijn verwijt dat hij zijn voorstel aanmerkelijk heeft gewijzigd zonder
de Raad van State te horen en andere formele aspecten in acht te nemen, dan
gaan wij als Kamer via amendering weer een heel ander wetsvoorstel creëren.
Dat is het punt van zorgvuldige wetgeving, waarop de vice-voorzitter van de
Raad van State in het verslag heeft gewezen. Dat slaat op de wijze waarop
de Kamer vaak met amendementen omgaat. Laten wij heel goed bedenken wat wij
op dit punt doen. Wij mogen het wetsvoorstel via amendering niet een heel
andere lading geven.Aan de staatssecretaris stel ik de politieke vraag wat hij vindt van een
situatie waarin het initiatiefvoorstel met hulp van coalitiepartijen inhoudelijk
tot regeringsvoorstel wordt, waardoor zijn eigen voorstel overbodig wordt.
Dat zou ik politiek gezien een merkwaardige situatie vinden. Aan de heer Duivesteijn
vraag ik wat hij ervan vindt als zijn voorstel door amendering in feite het
regeringsvoorstel wordt. Daardoor zou de merkwaardige situatie kunnen ontstaan
dat de heer Duivesteijn het regeringsvoorstel verder gaat verdedigen aan de
overzijde. Staatsrechtelijk kan dit niet, maar eigenlijk zouden wij dan moeten
spreken van een initiatief-Duivesteijn/Tommel of van een regeringsvoorstel
waaraan de heer Duivesteijn voor dit doel is toegevoegd als een soort projectstaatssecretaris.Kortom, dit tekent het curieuze van de situatie die wij nu hebben. Als
ik mij niet geheel vergis, zou dit ook ten aanzien van het onderwerp waar
ik zo-even op doelde, namelijk de koop van de eigen huurwoningen, weer kunnen
voorkomen. Ik moet overigens opmerken dat wij in dit huis diverse vergelijkbare
situaties hebben gehad, maar dat die tot op heden niet op deze wijze zijn
afgelopen. Wij hebben vergelijkbare situaties gehad waarin een meerderheid
van de Kamer een initiatiefvoorstel verwierp, omdat zij het regeringsvoorstel
wilde afwachten. Er zijn ook situaties geweest waarin de initiatiefnemer(s)
en de regering om de tafel zijn gaan zitten en er samen op
een goede manier uit zijn gekomen. Ik denk hierbij met name aan het initiatiefvoorstel
Victor van de heer Van Heemst. De situatie was toen anders – iedere
situatie is natuurlijk verschillend – maar dit heeft ertoe geleid dat
het initiatiefvoorstel inmiddels door de Eerste Kamer is aanvaard en dat het
regeringsvoorstel dat daarop volgde, een wat andere strekking kreeg. Men is
daar in onderling overleg goed uitgekomen.Ik vraag mij af of het niet mogelijk is om ook hier in het belang van
de sector in goed overleg uit te komen. De regering en een geacht Kamerlid
van een van de coalitiepartijen rollen weliswaar niet vechtend over straat,
maar harrewarren hier wel over. Het lijkt mij dat er alles voor te zeggen
is om te proberen hier in overleg met elkaar uit te komen. Misschien mogen
wij hier straks iets over horen van de heer Duivesteijn, ook in het licht
van andere vragen die gesteld zijn. Anders kunnen wij de waarschijnlijk toch
noodzakelijke pauze tussen eerste en tweede termijn, in welke vorm dan ook,
wellicht benutten om de inhoudelijke en politieke situatie nog eens goed te
bekijken.De heer Stellingwerf (RPF):Voorzitter! De heer Duivesteijn is er de laatste jaren in geslaagd om
de volkshuisvesting onder de aandacht te brengen. Een groot aantal discussies
is door hem op gang gebracht; was het niet vanwege de inhoud, dan was het
wel vanwege zijn geheel eigen stijl van politiek bedrijven. Hij schuwde het
conflictmodel niet en ging de confrontatie aan met de sector, de Kamer en
in het bijzonder ook de regering, in de persoon van staatssecretaris Tommel.
Omdat het hier een kabinet betreft waarvan de PvdA deel uitmaakt, zullen wij
zijn benadering niet scharen onder het conflictmodel, maar onder de noemer
"dualisme". Ten aanzien van het voorliggende initiatiefvoorstel van de heer
Duivesteijn kunnen wij constateren dat het dualisme weer hoogtij viert. De
heer Duivesteijn komt de eer toe dat hij als eerste de zaak van het overleg
tussen huurders en verhuurder aan de politieke agenda heeft toegevoegd en
dit onderwerp als eerste op de agenda van de Tweede Kamer heeft gekregen.
Het is altijd een hele inspanning om het zover te krijgen, alle voorbereidingen
te treffen enzovoort. Ik wil hem daar dan ook mee complimenteren. Zoals bekend,
ligt er op dit moment echter ook een wetsvoorstel van de regering bij de Raad
van State voor advies. Wij kunnen verwachten dat dit wetsvoorstel de Kamer
binnen afzienbare termijn zal bereiken.Daarmee komen wij op de wat vreemde situatie waarin de Kamer zich nu bevindt.
Wij staan in principe positief tegenover de regeling van het onderwerp, namelijk
overleg tussen huurders en verhuurder. De RPF-fractie denkt ook dat het initiatief-Duivesteijn
in deze zaak een goede vliegwielfunctie heeft vervuld. Wij worden er nu echter
toe uitgedaagd om beide voorstellen onafhankelijk van elkaar te behandelen
of, anders gezegd, nu het ene voorstel te behandelen, wetende dat er nog een
wetsvoorstel aan zit te komen. En dat zint mijn fractie in elk geval niet
erg. Wij zien een aantal positieve punten in het initiatiefvoorstel. Na de
schriftelijke behandeling is er zelfs sprake van een beter initiatiefvoorstel,
maar wij kunnen de kwaliteit ervan niet afmeten aan het regeringsvoorstel,
omdat dit er nog niet is. Nu wil ik dit noch aan de heer Duivesteijn, noch
aan de regering verwijten. De heer Duivesteijn kan er weinig aan doen dat
de procedure van de regering zo lang duurt. De regering zal terecht stellen
dat zij zorgvuldig overleg moest hebben met de sector in al zijn geledingen,
om zodoende toch tot consensus te komen. Het laatste lijkt de regering te
zijn gelukt, gezien de brede instemming van koepels en huurdersorganisaties,
hoewel we de exacte inhoud van het wetsvoorstel niet kennen. Het wetsvoorstel-Duivesteijn
kan formeel niet op die brede ondersteuning rekenen, als wij tenminste alle
geluiden goed interpreteren. Daarmee staan we voor een lastig dilemma. Als
we nu het initiatiefwetsvoorstel afhandelen, bestaat daarvoor een minder breed
draagvlak; als we wachten op het kabinetsvoorstel, verliezen we tijd. Nu kun
je pogen het een en ander te combineren door het voorliggende voorstel te
amenderen in de richting van het te verwachten kabinetsvoorstel, maar dat
lijkt mij een weinig efficiënte werkwijze. De RPF-fractie voelt het meest
voor een integrale benadering, en wil eigenlijk wachten op dat kabinetsvoorstel.
Aan de staatssecretaris dan wel de vraag of hij zijn wetsvoorstel wel zo snel
mogelijk naar de Kamer tracht te zenden en ook bij de Raad van State om de
hoogste spoed heeft gevraagd. Het is toch een wat vreemde figuur dat over
een onderwerp waarover de meningen niet zo heel erg uit elkaar lopen, zo'n
gescheiden behandeling moet plaatsvinden. Als we hadden besloten tot uitstel,
of als we dat alsnog doen, zou dat overigens ook heel goed kunnen worden benut
om wél gezamenlijk tot overeenstemming te komen. De heer Van den Berg
heeft er zo-even ook al op gewezen dat dit in deze sfeer en in deze zaak toch
mogelijk moet zijn. Ik denk ook dat dat heel goed mogelijk is, als ik kijk
naar de flexibiliteit die de heer Duivesteijn in de nota naar aanleiding van
het verslag tentoon heeft gespreid: op een groot aantal punten is hij de Kamer
vergaande tegemoetgekomen. Dat biedt hoop op een goed gesprek, inclusief een
gezamenlijk eindresultaat. Het aanpassingsvermogen van de heer Duivesteijn
is zelfs zo groot, dat je je af kunt vragen in hoeverre er nog sprake is van
een geloofwaardig wetsvoorstel. Het initiatiefvoorstel is zodanig aangepast,
dat het dicht lijkt te komen bij het te verwachten kabinetsvoorstel. Als de
voorstellen uiteindelijk zo dicht bij elkaar lijken te komen, is de vraag
relevant hoe groot het vertrouwen in het coalitiekabinet nu in wezen is. Of
heb ik het helemaal mis, en zal één van de twee wetsvoorstellen
toch vrij ver uit de buurt komen te liggen van de contouren, zoals die door
de organisaties zijn geschetst?De volgende vraag wil ik aan de staatssecretaris en de initiatiefnemer
stellen. Welk van beide voorstellen zal straks het dichtst in de buurt komen
van de contouren? Ik denk dat dit een relevante vraag is, omdat dan duidelijk
wordt welk voorstel kwalitatief het beste is en welk voorstel op het breedste
draagvlak zal kunnen rekenen. Wanneer het mogelijk is een wetsvoorstel zo
omvangrijk aan te passen, dat nog slechts acht van de 34 artikelen zijn overgebleven –
dan heb ik het alleen nog maar over het aantal artikelen – dringt de
vraag zich op of we nog wel kunnen spreken van één en hetzelfde
wetsvoorstel. Je spreekt dan in feite van een nieuw wetsvoorstel, waarvoor
in wezen wat onze fractie betreft ook een nieuw advies van
de Raad van State had moeten worden gevraagd. Als het wetsvoorstel van de
regering naar de Raad van State moet – dat moet volgens de procedure
en het initiatiefvoorstel lijkt zo veel op dat te verwachten voorstel –
dan zou ook een dergelijk gewijzigd wetsvoorstel opnieuw voor advies aan de
Raad van State moeten worden voorgelegd.Op dit moment zijn, denk ik, eigenlijk alle vragen wel gesteld, waarbij
ik mij kortheidshalve aansluit. Al met al wil ik wel pleiten voor het combineren
van beide voorstellen. Wellicht kunnen wij aan het einde van de eerste termijn
van de heer Duivesteijn tot de conclusie komen dat beide voorstellen alsnog
bij elkaar kunnen worden gevoegd. Ik ben daarvan in ieder geval een hartgrondig
voorstander.Mevrouw Aiking-van Wageningen (groep-Nijpels):Mijnheer de voorzitter! Wat zullen wij van deze dingen zeggen? Er is al
een heleboel gezegd, dus ik hoef daar niet zo erg veel aan toe te voegen.
Laat ik beginnen met te zeggen dat onze fractie in hoofdlijnen instemt met
het voorliggende gewijzigde wetsvoorstel. De opmerking van collega Van den
Berg dat het hier toch in eerste instantie om een privaatrechtelijke verhouding
gaat, ondersteun ik in zoverre, dat ik mij nog heel goed herinner dat meer
dan 25 jaar geleden een van mijn meest gewaardeerde leermeesters aan de VU
in Amsterdam er ons opmerkzaam op maakte dat, gezien de ontwikkelingen in
de maatschappij, het eigendomsrecht en daarmee de gevolgen voor de privaatrechtelijke
verhoudingen niet gering waren en dat die nog meer zouden veranderen. Een
groot voorbeeld is het arbeidsrecht, dat oorspronkelijk geheel in de privaatrechtelijke
sfeer lag. Dat kun je nu eigenlijk nauwelijks meer zeggen.Het gewijzigde ontwerp vormt een aanzienlijke verbetering van de bestaande
vormen van overleg, die in de praktijk redelijk, niet of gebrekkig hebben
gefunctioneerd. De hoofddoelstelling van dit wetsvoorstel, het invoeren van
een verplichting tot overleg, niet alleen voor de sociale huursector, maar
ook voor de particuliere sector, betekent in elk geval dat huurders en verhuurders
elkaar meer als gelijkwaardige gesprekspartners zullen ontmoeten. Dat is een
groot winstpunt. De bezwaren van onze fractie tegen het oorspronkelijke ontwerp,
de nogal knellende verplichting tot het instellen van huurdersraden en vooral
de zeer gedetailleerde vormvereisten, zijn door de initiatiefnemer gelukkig
weggenomen, waardoor bestaande huurdersorganisaties, die wellicht in de praktijk
goed blijken te voldoen, kunnen blijven bestaan.Het wetsvoorstel heeft eveneens aan praktische bruikbaarheid gewonnen
door duidelijk onderscheid te maken tussen informatie op verzoek van de huurdersorganisaties
en zaken waarover de verhuurder verplicht is de huurdersorganisaties uit eigen
beweging te informeren. Ook de oorspronkelijke scepsis van onze fractie ten
aanzien van de verplichting tot instelling van huurdersraden, waardoor de
belangen van vooral de particuliere verhuurders te veel in het gedrang zouden
kunnen komen, is weggenomen nu deze verplichting is vervallen, terwijl tegelijkertijd
bij het ontstaan van een huurdersorganisatie de wet in dat geval de verplichting
oproept voor de verhuurder om alsdan toch in overleg te treden. De wijziging
van de ondergrens van 250 wooneenheden in 100 wooneenheden strookt ook met
de wensen van onze fractie.Wij zijn er ons van bewust dat in de praktijk veel zal afhangen van de
wijze waarop de verhuurders en de huurders elkaar tegemoet treden in het overleg.
Ook zijn wij bijzonder nieuwsgierig naar de praktische uitvoering van dit
overleg. Hoe denkt de initiatiefnemer het probleem op te lossen dat ontstaat
als het overleg leidt tot een patstelling? Dit probleem is al eerder door
mevrouw Van der Burg aangekaart.De ook reeds door anderen opgeworpen bezwaren geven dit wetsvoorstel toch
hier en daar het karakter van een sprong in het duister. Daar komt bij dat
het onduidelijk blijft hoe het wetsvoorstel van de staatssecretaris kan en
moet worden behandeld als het voorliggende ontwerp, desgewenst nog geamendeerd,
door de Tweede Kamer wordt aangenomen. Ik ben daar niet zo heel erg gerust
op dat dit probleemloos zal verlopen. Ondanks dit alles heb ik er behoefte
aan om collega Duivesteijn te complimenteren met zijn moedig en goed initiatief.De voorzitter:Ik schors de vergadering tot 21.40 uur.De heer Van Middelkoop (GPV):Voorzitter! Mag ik even informeren wat u daarna gaat doen?De voorzitter:Verdergaan. De heer Duivesteijn heeft mij meegedeeld dat hij ongeveer
een uur nodig zal hebben voor zijn antwoord en de staatssecretaris misschien
een kwartier. Dus dan moet het allemaal nog kunnen voor elf uur, want om elf
uur stoppen we.De heer Van Middelkoop (GPV):Dat lijkt mij een vrij ongeloofwaardig scenario. Ik bewonder de heer Duivesteijn,
daar gaat het niet om, maar ik geloof niet dat hij in staat is om binnen een
uur in te gaan op de verhalen die hij vandaag gehoord heeft en op de amendementen
die nog slechts zijn aangekondigd. Dat lijkt mij een tour de force die hij
niet waar kan maken.De voorzitter:Zegt u maar wat u wilt. Wij kunnen besluiten om niet verdergaan. Daarmee
wordt de indiener voldoende tijd gegeven om zich voor te bereiden op de beantwoording
en is er gelegenheid om nog amendementen op te stellen. Deze week kan het
debat echter niet meer worden voortgezet.De heer Van Middelkoop (GPV):Dat begrijp ik. Als de heer Duivesteijn erop staat om te antwoorden, moeten
wij hem daarvan niet afhouden, maar ik vind het een buitengewoon ongelukkige
gang van zaken. Er zijn diverse amendementen aangekondigd. Zij hadden er moeten
liggen, maar zijn nog niet ingediend. Amendementen belichamen de wil van de
Kamer. De heer Duivesteijn kan daarop niet reageren. Wij zijn met elkaar verantwoordelijk
voor de kwaliteit van wetgeving, die mede tot stand wordt gebracht via amendering.
Er kan nooit meer dan een half antwoord worden gegeven. Ik ben daar ongelukkig
mee.De voorzitter:Is dit een breed gedragen gevoelen?De heer Hofstra (VVD):VoorzitterIk heb geen behoefte aan een uitvoerig antwoord,
maar aan een kort antwoord. De staatssecretaris zegt dat hij een kwartier
nodig heeft. Misschien heeft de heer Duivesteijn ook genoeg aan een kwartier
om de principiële vragen, ook over de verdere procedure, te beantwoorden.
De verdere beraadslaging kan vervolgens worden opgeschort.De heer Duivesteijn (PvdA):Het lijkt mij juist om op hoofdlijnen en niet in detail te reageren. Het
is niet verstandig om op nog niet ingediende amendementen in te gaan. Dat
zal dus in tweede termijn moeten gebeuren.De voorzitter:Dat vraagt ook van de Kamer om hoofd- en bijzaken te onderscheiden. Is
men daar allen tegen bestand?De heer Poppe (SP):Ik ben niet gelukkig met deze ontwikkeling. Wij behandelen een wetsvoorstel.
Degenen die daar serieus mee bezig zijn geweest, hebben amendementen ingediend.
De zaak is rijp voor behandeling. Degenen die nog amendementen in willen dienen,
zullen daarvoor om heropening moeten vragen. In de procedurevergadering is
vastgesteld dat het wetsvoorstel rijp is voor plenaire behandeling. Ik vind
dan ook dat dit moet gebeuren. Het is dan aardig om er zaken bij te halen
die op departementen of in wandelgangen rondzweven, maar er is een concreet
voorstel aan de orde. Wij kunnen daarmee aan de slag.De heer Biesheuvel (CDA):Ik maak bezwaar tegen de opmerking van de heer Poppe, dat degenen die
nog geen amendementen hebben ingediend, niet serieus met dit wetsvoorstel
bezig zijn geweest.De heer Poppe (SP):Ik heb gezegd dat zij om heropening moeten vragen. Zij zijn tot nu toe
niet zover gekomen dat zij amendementen hebben ingediend, om het wat soepeler
te zeggen.De voorzitter:Op deze manier gaan wij zeker niet door.Mevrouw Van der Burg (PvdA):Voorzitter! Ik steun het voorstel om de heer Duivesteijn de gelegenheid
te geven in hoofdlijnen te antwoorden. Er is een uitvoerige eerste termijn
van de Kamer geweest. Ik vind het niet meer dan een kwestie van fatsoen dat
de initiatiefnemer de gelegenheid wordt geboden op hoofdlijnen te antwoorden.De voorzitter:Ik stel voor, dat zowel de heer Duivesteijn als de staatssecretaris op
hoofdlijnen antwoordt. Dit vraagt discipline van de Kamer, die dan ook bij
de hoofdlijnen moet blijven. Daarnaast is er de voorwaarde dat wij om elf
uur vanavond stoppen.De heer Van Middelkoop (GPV):Voorzitter! Ik maak hier bezwaar tegen. Ik vind het niet goed dat wij
halverwege de rit ineens het debat veranderen in een debat op hoofdlijnen.
Zo zijn wij hier niet aan begonnen. Het is misschien een fout van de Kamer
geweest dat er amendementen zijn aangekondigd en dat deze er nog niet liggen.
De heer Duivesteijn kan er niets aan doen, maar hij kan niet op die amendementen
reageren. Ik stel voor om ermee te stoppen. Ik voorspel dat wat er gezegd
zal worden, overbodig zal zijn, want het echte debat zal pas kunnen plaatsvinden
als er amendementen liggen.De heer Jeekel (D66):Ik deel het standpunt van de heer Van Middelkoop. Op dit moment lijkt
mij dat de juiste lijn, afgezien van het feit dat er één lid,
namelijk de heer Hofstra, nog een heel duidelijk antwoord wil hebben van collega
Duivesteijn.De heer Biesheuvel (CDA):Ik zou graag een inhoudelijk debat willen. Dat veronderstelt dat de heer
Hofstra daartoe bereid is, mits de initiatiefnemer zegt dat over een aantal
onderwerpen inhoudelijk te praten is. Ik stel voor dat de initiatiefnemer
antwoordt op de vraag van de heer Hofstra en dat in de schorsing de amendementen
gereed worden gemaakt en worden ingediend.De voorzitter:Dat betekent dus concreet dat wij nu doorgaan op hoofdlijnen.De heer Biesheuvel (CDA):Neen. Ik houd niet van een hoofdlijnendebat als wij begonnen zijn met
een ander debat. Ik heb behoorlijk veel inhoudelijke vragen gesteld en amendementen
aangekondigd. Ik ben groot voorstander van een debat dat verder inhoudelijk
is. Er zit nog een hobbel bij de heer Hofstra en ik zou graag willen dat die
wordt weggenomen, zodat vervolgens de amendementen kunnen worden ingediend.De heer Hofstra (VVD):Ik weet niet of die hobbel alleen bij mij zit. Als dat het geval is, gaat
iedereen verder zijn gang maar. Ik heb echter een paar duidelijke vragen gesteld.
Als even op die principiële kwestie gereageerd zou kunnen worden, weet
iedereen waar hij aan toe is en zou de vergadering kunnen worden geschorst.
Intussen kunnen dan de amendementen worden ingediend en kan men zich voorbereiden
op alles wat er ligt, zodat wij daarna verder kunnen.De voorzitter:Ik zou graag consensus willen hebben.De heer Van Middelkoop (GPV):Ik wil nog één keer een poging doen. Ik zou het nog ongelukkiger
vinden als het debat zo verknipt zou worden dat alleen maar een paar vragen
van de heer Hofstra werden beantwoord en andere vragen niet, want iedereen
vindt zijn eigen vragen even belangrijk. Dit neemt overigens niet weg dat
ik het politieke punt wel zie. Ik vind dat wij het debat niet moeten verknippen.
Het komt zo vaak voor dat nog even de tijd wordt genomen voor het antwoord,
in dit geval van de initiatiefnemer. Maar laten wij alsjeblieft geen verknipt
debat houden en ook geen debat op hoofdlijnen.De voorzitter:Ik denk dat de heer Van Middelkoop gelijk heeft. Een debat moet voluit
gevoerd kunnen worden, want anders gaat iedereen selectief winkelen. Het lijkt
mij verstandiger dat wij het debat volgende week voortzetten.Aldus wordt besloten.De algemene beraadslaging wordt geschorst.Sluiting 21.34 uur 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/h-tk-19961997-5125-5162.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl