Gezamenlijke behandeling van het wetsvoorstel Vaststelling van de begrotingsstaat van het Ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid (XV) voor het jaar 2004 (29200 XV), het wetsvoorstel Vaststelling van de begrotingsstaat van het Spaarfonds AOW voor het jaar 2004 (29200 E) en de motie-De Rijk c.s. over de efficiencymaatregel (28870 J)
Staten-Generaal — Handelingen 
Datum: 2014-07-07 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Handeling 2003-2004, pag. 1280-1294

 
 
 

Handeling

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Vergadernummer
Datum vergadering

04-05-2004

Eerste Kamer der Staten-Generaal

2003-2004

nr. 25, pagina 1280-1294

20-04-2004

 

 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties over kamerdossier

Kamerdossier 29200-XVToon publicaties die dit dossier behandelen
Kamerdossier 29200-EToon publicaties die dit dossier behandelen
Kamerdossier 28870-JToon publicaties die dit dossier behandelen

 
 
 Publicaties in vergadering

Behandeling van het wetsvoorstel Wijziging van de Telecommunicatiewet en enkele andere wetten in verband met de implementatie van een nieuw Europees geharmoniseerd regelgevingskader voor elektronische communicatiewerken en -diensten en de nieuwe dienstenrichtlijn van de Commissie van de Europese Gemeenschappen (28851)Pagina 1225-1231
Presentie en opening (dinsdag 20 april 2004)Pagina 1225-1225
Voortzetting van de behandeling van het wetsvoorstel Wijziging van de Telecommunicatiewet en enkele andere wetten in verband met de implementatie van een nieuw Europees geharmoniseerd regelgevingskader voor elektronische communicatiewerken en -diensten en de nieuwe dienstenrichtlijn van de Commissie van de Europese Gemeenschappen (28851)Pagina 1250-1257
Voortzetting van de behandeling van het wetsvoorstel Vaststelling van de begrotingsstaat van het Ministerie van Verkeer en Waterstaat (XII) voor het jaar 2004 (29200 XII) en het wetsvoorstel Vaststelling van de begrotingsstaat voor het Infrastructuurfonds voor het jaar 2004 (29200 A)Pagina 1257-1280
Voortzetting van de gezamenlijke behandeling van het wetsvoorstel Vaststelling van de begrotingsstaat van het ministerie van Verkeer en Waterstaat (XII) voor het jaar 2004 (29200 XII) en het wetsvoorstel Vaststelling van de begrotingsstaat voor het Infrastructuurfonds voor het jaar 2004 (29200 A)Pagina 1294-1307
Behandeling van Voorstellen tot Wijziging van het Reglement van Orde van de Eerste Kamer der Staten-Generaal en van het Reglement voor de Stenografische dienst van de Staten-Generaal in verband met het toevertrouwen van de zorg voor de Stenografische dienst aan de Tweede Kamer der Staten-Generaal, het instellen van een gemengde commissie van beroep en wijziging van de naam van de dienst in Dienst Verslag en Redactie (EK IX B en C)Pagina 1249-1249
Stemmingen in verband met het wetsvoorstel Wijziging van de Landinrichtingswet en enige andere inrichtingswetten (positie van de Centrale Landinrichtingscommissie) (28967)Pagina 1249-1250
Stemmingen in verband met het wetsvoorstel Regeling van de aanspraak op, de toegang tot en de bekostiging van de jeugdzorg (Wet op de jeugdzorg) (28168) en over de motie-Soutendijk-van Appeldoorn inzake rapportage met betrekking tot verschillende aspecten van de werking van de Wet op de jeugdzorg (28168, F)Pagina 1248-1249
Gezamenlijke behandeling van het wetsvoorstel Vaststelling van de begrotingsstaat van het Ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid (XV) voor het jaar 2004 (29200 XV), het wetsvoorstel Vaststelling van de begrotingsstaat van het Spaarfonds AOW voor het jaar 2004 (29200 E) en de motie-De Rijk c.s. over de efficiencymaatregel (28870 J)Pagina 1280-1294
Voortzetting van de gezamenlijke behandeling van het wetsvoorstel Vaststelling van de begrotingsstaat van het Ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid (XV) voor het jaar 2004 (29200 XV), het wetsvoorstel Vaststelling van de begrotingsstaat van het Spaarfonds AOW voor het jaar 2004 (29200 E) en de motie-De Rijk c.s. over de efficiencymaatregel (28870 J)Pagina 1231-1248

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 94 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
Aan de orde is de gezamenlijke behandeling van:het wetsvoorstel
Vaststelling van de begrotingsstaat van het Ministerie van Sociale Zaken en
Werkgelegenheid (XV) voor het jaar 2004 (29200 XV);het wetsvoorstel Vaststelling van de begrotingsstaat van het Spaarfonds AOW
voor het jaar 2004 (29200 E);de motie-De Rijk
c.s. over de efficiencymaatregel (28870 J).De beraadslaging wordt hervat.De heer Leijnse (PvdA):Voorzitter. Ik dank de bewindslieden voor de beantwoording in eerste termijn.
Op een paar punten kom ik nog even terug. De minister heeft inzake het inkomensbeleid
vrij uitgebreid uiteengezet hoe hij tegen de verhouding tussen generiek en
specifiek beleid aan kijkt. Ik heb daaruit vooral afgeleid dat hij zich in
eerst instantie zeer sterk heeft geconcentreerd op het generieke beleid en
het generieke koopkrachtbeeld dat daaruit voortkomt. Dat is net het punt waarop
wij van opvatting gaan verschillen en ook in eerste termijn van opvatting
verschilden. Het generieke koopkrachtbeeld heeft juist dit jaar weinig relatie
met de realiteit zoals die door veel inkomensgroepen wordt ervaren. Dit vanwege
het feit dat veel specifieke maatregelen juist in hun cumulatieve effecten
voor bepaalde, zeer omvangrijke groepen substantiële gevolgen hadden.
Dat is overigens – en de minister heeft dat ook toegelicht – een
situatie die in tijden van bezuinigingen nogal eens wil ontstaan.Bezuinigingen op verschillende beleidsterreinen hebben uiteenlopende inkomenseffecten
voor uiteenlopende groepen. Als die bezuinigingen menigvuldig zijn –
en dat zijn ze – kunnen deze voor sommige groepen aanzienlijk cumuleren.
Dat leidt ertoe dat het geheel van specifieke maatregelen op verschillende
beleidsterreinen inkomenseffecten kan hebben die het generieke beeld aanzienlijk
verstoren. Mijn stelling in eerste termijn was dat dit een verantwoordelijkheid
is van de minister van Sociale Zaken. In zijn coördinerende verantwoordelijkheid
voor het inkomensbeleid dient hij deze effecten te bewaken. De minister moet
daarop vooral alert zijn in een tijd waarin vele bezuinigingen op vele beleidsterreinen
ertoe leiden dat die specifieke effecten cumuleren. Ik denk dat de geschiedenis
van afgelopen december heeft geleerd dat de minister onvoldoende alert is
geweest. Wij kunnen daar nog lang over nakaarten, maar dat heeft niet zo veel
zin. Toch zou ik willen dat de minister volgend jaar, met name bij de begrotingsvoorbereiding,
sterker op zijn coördinerende verantwoordelijkheid voor het inkomensbeleid
gaat zitten. Daardoor kan hij ook in de presentatie naar de Kamer toe duidelijker
aangeven welke omvangrijke specifieke effecten in het beeld cumuleren, opdat
wij niet achteraf reparaties moeten plegen.Wat betreft de koppeling blijft er een principieel verschil van mening
bestaan over de wijze waarop de wet moet worden geïnterpreteerd. De minister heeft toegelicht dat indertijd bij de vormgeving van de
wet twee elementen een rol speelden. Dat zijn de afwijkingsgronden die in
de wettekst zijn opgenomen en de geest van de wet. Vooral in SER-verband zijn
hieromtrent belangrijke voorbereidende werkzaamheden gedaan. De SER heeft
geadviseerd over de formulering van de afwijkingsgronden en dit is ook zeer
duidelijk in het wetsvoorstel tot uitdrukking gekomen.Aan de andere kant geeft de memorie van toelichting in een bepaalde formulering
het verhoudingsgetal actieven-inactieven als een soort signaalwaarde aan.
Vervolgens is er in de praktijk een situatie ontstaan waarin dat verhoudingsgetal,
dat in de systematiek eigenlijk niet meer dan een signaalwaarde heeft, tot
een soort secundaire norm is verheven. Deze secundaire norm is vervolgens
als enige norm voor wel of niet afwijken van de koppeling gehanteerd. De SER
heeft daar in verschillende adviezen de vinger bij gelegd en heeft gezegd:
dat is eigenlijk niet in de haak, want u moet zich beroepen op de afwijkingsgronden
die in de wet staan. Deze afwijkingsgronden staan er niet voor niets. De wettekst
is niet willekeurig in de zin dat je hem kunt toepassen of niet toepassen.
De memorie van toelichting is weliswaar onderdeel van de wetsgeschiedenis,
maar dat laat de tekst van de wet zelf nog niet buiten werking. Het is dus
zaak dat bij het wel of niet hanteren van de afwijkingsgronden de wet wordt
gevolgd, en niet de interpretatie van de wet op basis van de memorie van toelichting.
De minister is in zekere zin inconsistent als hij aan de ene kant de positie
verdedigt dat het verhoudingsgetal de norm dient te zijn, maar aan de andere
kant zegt dat hij de bijstelling van de norm, die één keer per
kabinetsperiode is voorzien, maar weer heeft opgeschort omdat er geen behoefte
meer aan bestaat. Als het verhoudingsgetal zo belangrijk is, moet het iedere
kabinetsperiode worden bijgesteld op basis van de realiteit.Wij hebben een lang en verhelderend debat gevoerd over het onderwerp levensloop.
Het is duidelijk dat er op één, betrekkelijk cruciaal, punt
een verschil van opvatting bestaat tussen de regering en een aantal fracties
in deze Kamer. Dit betreft het collectieve karakter. Dit is een diffuus begrip,
want de levensloopregeling verstaat zich heel wel met individuele toepassing
en opbouw van individuele rechten. In de levensloopregeling worden uiteindelijk
individuele rechten opgebouwd. Daarover bestaat geen verschil van opvatting.
Mensen krijgen rechten op het opnemen van inkomen, die individueel worden
toegerekend. In dat opzicht zou je kunnen zeggen dat het om een individuele
regeling gaat. De vraag is, hoe die rechten worden opgebouwd. Worden daarbij
collectiviteiten gehanteerd, zodat het een individuele vorm van sparen is?
Kennen die collectiviteiten een verplichte deelname, zoals bij de ouderdomspensioenen?
Een interessante vraag is, hoe wij collectiviteiten kunnen maken zonder dat
wij deze een volksverzekeringachtig karakter moeten geven, of zonder dat wij
misschien zelfs het type verplichte deelname dat wij bij de pensioenen hanteren,
op deze regeling zouden moeten toepassen. Zijn er tussenvormen mogelijk? Bij
de prepensioenen worden wel degelijk tussenvormen gehanteerd. Kunnen bij cao
elementen van verplichting tot deelname of van generiekheid van deelname worden
ingebracht, die ertoe leiden dat er belangrijke collectiviteiten kunnen worden
gevormd?De staatssecretaris gaf terzijde nog een actuarieel argument, dat ik vanuit
mijn deskundigheid niet zo goed kan beoordelen, maar dat op mij niet heel
overtuigend overkwam. Hij zei dat het risico van het tijdstip van opnemen
een heel ander risico vormt dan bij prepensioen. Dit kan actuarieel veel minder
gemakkelijk worden berekend. Dit overtuigt mij niet erg, omdat het langlevenrisico
bij de ouderdomspensioenen mij veel moeilijker actuarieel te verwerken lijkt
dan het risico van tijdstip van opnemen binnen een overigens gesloten levensloopregeling.
Ik herinner eraan dat de verzekeraars er in een eerder stadium op hebben gewezen
dat het hele probleem van vroeg opnemen als er nog onvoldoende rechten zijn
opgebouwd, kan worden ondervangen door bijvoorbeeld kredietfaciliteiten. Ik
geloof dat het actuariële probleem, als het al bestaat, in elk geval
oplosbaar is.Meer principieel is de vraag hoe je tot voldoende collectiviteiten kunt
komen om draagvlak voor de regeling te creëren. Maatwerk en flexibiliteit
in de individuele toepassing van de levensloopregeling zijn van belang. Het
gaat erom dat de levensloopregeling wordt toegepast op de momenten en voor
de doelen die het individu het beste passen. De regeling moet het mogelijk
maken dat een variëteit aan behoeften op een zeer gevarieerde manier
en op zeer gevarieerde tijdstippen kan worden bevredigd. Daarvoor is het nodig
dat die regeling een draagvlak heeft, dat er voldoende mensen in deelnemen
en dat die mensen ook voldoende bijdragen, op een zodanige wijze dat daarin
ook enige solidariteit wordt betracht. Hoe individueler de opbouw is, des
te minder komen de solidariteitselementen daarin tot uitdrukking. Hoe gemakkelijker
het is om niet mee te doen, des te moeilijker zal het worden om juist voor
lager betaalden een brede regeling te maken die in de individuele toepassing
voldoende flexibiliteit biedt. Dat is de kern waarom het draait. Wij moeten
niet te gemakkelijk denken over de toegankelijkheid. De laagst betaalden vormen
een probleem op zich in de toegankelijkheid van dit soort regelingen. Daar
kan in cao's het een en ander aan worden gedaan. Ik heb ervoor gepleit om
dat fiscaal te faciliteren.Ook de seksespecifieke toepassing van de regeling is een probleem. Er
moet op worden toegezien dat voldoende draagvlak wordt gecreëerd om bijvoorbeeld
het verschil in het gebruik tussen mannen en vrouwen op de een of andere manier
in de regeling bij te kunnen sturen. De uitwerking van de regeling moet er
immers niet toe leiden dat bestaande ongelijkheden worden versterkt. Een van
de argumenten voor een omvattende levensloopregeling is dat wij af willen
van alle aparte regelingen voor specifieke verlofvormen. Naarmate de levensloopregeling
wordt geminimaliseerd en geïndividualiseerd, neemt het pleidooi voor
afzonderlijke regelingen voor afzonderlijke verlofvormen weer in kracht toe.Er is een aantal opmerkingen gemaakt over de arbeidsdeelname van ouderen.
Wij zien de aangekondigde visie van het kabinet hierop tegemoet. Ik vind overigens
dat de regering iets te veel de indruk wekt dat zij de cultuuromslag zojuist
heeft uitgevonden en dat die vanaf 2004 in werking moet worden
gezet. De werkelijkheid is natuurlijk dat de sociale partners al sinds 1996
aanzienlijke vorderingen hebben gemaakt met die cultuuromslag, zoals de ombouw
van de VUT naar het prepensioen en een aanzienlijke verhoging van de feitelijke
uittreedleeftijd. De WRR heeft al in 1998 een advies uitgebracht. De SER heeft
in 1999 ook uitgebreid geadviseerd. Dat proces is dus al langer aan de gang.
De minister gaf ook wat cijfers over arbeidsdeelname. Daarbij zei hij terecht
dat er ten aanzien van vrouwen nog een inhaalslag wordt gemaakt die zich zal
doorzetten in het cohorteffect.Het lijkt mij verstandig om tegen die achtergrond geen signalen uit te
zenden van het type dat in het regeerakkoord staat. De minister zei dat wat
er in het regeerakkoord staat over de afschaffing van fiscale facilitering
moet worden opgevat als een signaal. Men kan zich afvragen of dit soort signaalwerking
geloofwaardig is tegen de achtergrond van het feit dat het kabinet zelf met
grote plannen komt om ambtenaren op 57-jarige leeftijd te laten afvloeien.
Bovendien is de vraag of dat signaal een constructieve werking heeft op de
inzet van de sociale partners om de arbeidsdeelname van ouderen verder te
verhogen. Ik geloof dat het niet goed is dat wij al te veel het beeld creëren
dat ouderen een last zijn en een groot probleem dreigen te worden en dat wij
daar zo snel mogelijk van af moeten. Het wordt door veel mensen toch als "demonisering"
ervaren van ouderen. In dat geval is signaalwerking heel belangrijk, maar
dan liefst in een andere richting.Wij hebben een brief ontvangen over het bijstandsbudget. Ik zou niet willen
suggereren dat ik die helemaal heb begrepen, want de materie is buitengewoon
ingewikkeld. Het is wel duidelijk dat het zinvol is om nader van gedachten
te wisselen over de ramingssystematiek. Ik begrijp dat de staatssecretaris
daar op korte termijn met de Tweede Kamer over spreekt. Het zou goed zijn
als de staatssecretaris zijn eigen plausabiliteitstoets zou maken bij de doorwerking
van de ramingen in het budget zoals die in september zal worden vastgesteld.
Hij moet dan ook zijn eigen afweging maken of de cumulatieve effecten van
de verschillende kortingen in zo'n korte tijd in één keer kunnen
worden doorgewerkt.Mevrouw Vedder-Wubben (CDA):Voorzitter. Ik dank de bewindslieden voor de beantwoording van de vragen.
De discussie over de invulling van de levensloopregeling zal nog wel enige
tijd voortduren. Wij hebben nog niet op alle gestelde vragen een antwoord
gehad, maar zij kunnen waarschijnlijk ook nog niet helder en eenduidig worden
beantwoord. De CDA-fractie heeft altijd veel waarde gehecht aan het advies
van de SER. Wij vinden het dan ook verstandig om dit advies af te wachten
voordat wij verder gaan met de discussie. Wel zouden wij nog graag het antwoord
van de staatssecretaris hebben op de vraag waarom het gespaarde bedrag in
de tijd gemaximeerd is. Als werknemers zelfstandig moeten beslissen, waarom
mogen zij dan niet zelf kiezen tussen het saldo tussentijds opnemen en het
gedurende de totale arbeidstijd sparen voor een eerdere pensioeningang? Zoals
mevrouw Meulenbelt al heeft aangegeven, hebben vooral werknemers met slijtende
beroepen de behoefte om zeker na ongeveer 40 arbeidzame jaren van hun welverdiende
rust te gaan genieten.Ik wil vervolgens nog een opmerking maken over de actuariële berekening
voor pensioen respectievelijk levensloop. De staatssecretaris heeft aangegeven
dat actuariële berekeningen bij levensloop anders zijn dan bij pensioenen.
Hij noemde dat ingewikkeld, omdat niet bekend is wanneer het saldo wordt opgenomen.
Het klopt dat de berekeningen verschillend zijn. Zoals het er nu naar uitziet,
krijgt de levensloopregeling de vorm van een spaarregeling. Daar zit dus weinig
actuarieels aan. Misschien kan de staatssecretaris nog eens zeggen waarin
volgens hem de ingewikkeldheid zit. Of bedoelt hij dat hij de term Pensioenwet
wil handhaven en deze niet weer Pensioen- en spaarfondsenwet wil laten heten?De staatssecretaris heeft op onze vraag naar de reactie op de aanbeveling
van de task force aangegeven dat deze reactie begin mei naar de Tweede Kamer
wordt gestuurd nadat in het kabinet overeenstemming is bereikt. Voorzitter.
Het initiatief is in deze Kamer geboren. De CDA-fractie wil het kabinet uiteraard
alle ruimte geven om met een goed en weloverwogen standpunt te komen. Wij
zouden het echter zeer op prijs stellen als de Eerste Kamer, op zijn minst
tegelijk met de Tweede Kamer, het kabinetsstandpunt zal ontvangen. Wij nemen
aan dat er dan ook een reactie komt op de opmerkingen over het personeelsbeleid
van de rijksoverheid.Het verheugt ons dat de minister heeft toegegeven dat het emancipatiebeleid
niet af is. Hij vindt dat emancipatie op elk ministerie hoog op de agenda
moet staan. Zijn de andere ministers dezelfde mening toegedaan? Hoe kan de
minister zich ervan overtuigen dat andere ministeries het ook hoog op hun
beleidsagenda zetten?Tevens is de vraag gesteld of veel vrouwen afhaken, omdat hun salaris
niet of nauwelijks opweegt tegen de kosten van de kinderopvang. De minister
heeft met zijn beantwoording aangegeven dat het aantal kindplaatsen met 10.000
is gestegen en dat de vraag en het aanbod met elkaar in evenwicht komen. Ik
weet niet zeker of dit het antwoord is op de vraag. Toch wil ik mijn vraag
handhaven: haken veel vrouwen af omdat hun salaris niet of nauwelijks opweegt
tegen de kosten van de kinderopvang? Uiteraard zal dit punt uitgebreid aan
de orde komen tijdens de behandeling van de Wet basisvoorziening kinderopvang.
Toch willen wij nu al een korte reactie krijgen.Voorzitter. Wij wachten de reactie van de bewindslieden af, evenals de
resterende antwoorden op de opmerkingen over de vakscholen.Mevrouw Swenker (VVD):Mevrouw de voorzitter. Graag bedank ik de bewindslieden voor hun antwoorden.
Ik moet er meteen aan toevoegen dat uit de algemene bewoordingen blijkt dat
bevordering van de arbeidsparticipatie van oudere vrouwen en mensen die nog
niet gewerkt hebben, niet alleen lastig is, maar dat die ook voor de betrokkenen
het hogere risico met zicht brengt om arbeidsongeschikt te worden. Dat punt
is nog niet concreet overdacht in de zin dat is aangegeven welke maatregelen
men in dat verband zou kunnen nemen. De staatssecretaris zegt dat de sociale
partners hierbij de eerstverantwoordelijken zijn en dat de
overheid flankerend beleid moet voeren. Ik heb evenwel de indruk dat hij daarmee
onderschat wat de invloed van de overheid is. Ik denk hierbij aan de commotie
van het maatschappelijk middenveld. Ik meen dat het verstandig is dat de VVD-fractie
de bewindslieden de tijd geeft om de aanbevelingen van de task force af te
wachten. Naar wij mogen hopen, kunnen zij dan meer met een concrete visie
komen op de mogelijkheden en de onmogelijkheden van de arbeidsparticipatie
en op het verhoogde risico op arbeidsongeschiktheid. Als ik het goed heb,
mevrouw de voorzitter, hebben wij voor het zomerreces ten minste één
en misschien wel meerdere debatten te gaan. Dan zal de VVD-fractie hier zeker
op terugkomen.De minister zegt dat je voor mensen met slijtende beroepen tijdig preventieve
maatregelen moet nemen. Hij vond dat je de baan moet keuren. Dat vond ik een
heel goede opmerking. In feite betekent dit dat de werknemer op tijd naar
een andere functie gaat uitkijken. Voor een deel zal dat wel lukken, maar
bij brandweerlieden of ambulanceverpleegkundigen schiet dat niet zo op. Ondanks
alle moderne technieken zullen dit namelijk zware beroepen blijven. Veel ander
werk bij deze diensten is er gewoon niet. Dat betekent dat deze mensen elders
een baan moeten zoeken. Gelet op de forse opleiding en de investeringen die
in deze mensen zijn gepleegd, is er dan sprake van een desinvestering. Stel
dat een ambulanceverpleegkundige in een ziekenhuis gaat werken, dan blijf
je met dezelfde problemen zitten. Je zult ze dus moeten opleiden voor een
nieuw vak. De staatssecretaris heeft geopperd, deze mensen 100% van hun pensioen
te laten opbouwen. Ze beginnen immers vaak jong, en dan kunnen ze 47 jaar
werken en pensioen opbouwen. Dat kan wel, maar wat doen we in de tussentijd?
Het is de bedoeling dat over twee jaar VUT- en FLO-achtige regelingen worden
afgeschaft, en dat is wat korter dan 47 jaar. Veel mensen vallen onder FLO-vervangende
regelingen. Blijven zij in de één of andere vorm bestaan, of
worden ze individueel beoordeeld op basis van nieuwe of andere regelingen?
Ik vraag, kortom, om een wat concreter antwoord. De minister meent dat mantelzorgers vaak niet fulltime werken, en dat
mantelzorg niet 24 uur per dag moet worden gegeven. Dat is waar, maar daarmee
zijn de problemen niet opgelost. Het gaat om 1,4 miljoen vrijwilligers, en
het antwoord van de minister behelst geen duidelijke visie op hoe met de door
mij genoemde spagaat moet worden omgegaan. Daarvoor is het probleem te groot.
De minister overweegt om 57-plussers die veel vrijwilligerswerk doen, geen
sollicitatieplicht meer op te leggen. Dat is een oplossing. Verder overweegt
hij, ze niet meer te herkeuren voor de WAO, zij het dat hij dat doet op grond
van een kosten/batenanalyse. De VVD heeft nog geen antwoord gekregen op de
vraag om meer 65-plussers in te zetten voor de verzorging van bijvoorbeeld
75-plussers. Dat zou je kunnen doen door hen een fiscaal steuntje in de rug
te geven, of een bescheiden onkostenvergoeding in het leven te roepen. Zou
het niet goed zijn om onze 65-plussers voor onze 75-plussers te gaan laten
zorgen?Voorts is de staatssecretaris mij nog een antwoord verschuldigd op de
vraag of belemmeringen kunnen worden weggenomen voor 65-plussers die wel willen
blijven werken. Het gaat om mensen die over het algemeen lol in hun werk hebben,
zodat bij hen geen preventieve prikkels nodig zijn zoals die in de Poortwachterwet
worden genoemd. Er zijn voor hen geen zware ontslagbeschermingsregels nodig.
Kortom, zouden al deze belemmeringen niet met wat maatwerk kunnen worden weggenomen?De VVD-fractie vraagt in het algemeen niet naar de geheimen van de Treveszaal.
Maar kan de minister aangeven, hoe hij aankijkt tegen de maatregel van minister
Remkes? Waarom is deze maatregel te rechtvaardigen, gelet op de maatregelen
die wel voor particuliere werkgevers gelden? Waarom mogen of moeten particuliere
ondernemingen nu wel vergrijzen en waarom zou de overheid dat niet kunnen?Mevrouw Meulenbelt (SP):Voorzitter. Ik dank de bewindslieden hartelijk voor hun bijdragen. De
staatssecretaris wens ik verder sterkte met zijn gesnuffel en zijn griep,
waar toch nog verstandige gedachten tussendoor kwamen!Ik wil niet op alle punten ingaan, want het is in zo'n debat als vandaag
duidelijk dat er ontzettend veel is waarop wij zouden kunnen doorgaan. Het
doet mij ontzettend veel deugd dat de minister een overzicht heeft gegeven
van wat er nog mankeert aan de emancipatie. Het leek er een tijdje op dat
hij vond dat het met de emancipatie wel was gedaan. Maar het is wel een veelbelovende
checklist met een aantal belangrijke punten, waarvan het mij interesseert
hoe deze zich vertaalt in reëel beleid. De gedachte dat alle bewindspersonen
zich daarmee bezig moeten houden, deel ik van harte. Een van de valkuilen
uit het verleden was namelijk dat, als wij dachten dat als er maar één
persoon werd vrijgesteld voor emancipatie, de anderen over konden gaan tot
de orde van de dag. Hoe kan worden bekeken wat daarvan terechtkomt? Wij delen
een zorg, namelijk dat er meer vrouwen aan het werk moeten. Daar moeten de
omstandigheden wel naar zijn. Interessant wordt of dat gaat lukken.Vervolgens wil ik nog wat dieper ingaan op het punt van de beroepen waarin
mensen over het algemeen niet snel tot hun 65ste jaar werkzaam kunnen zijn
vanwege slijtageproblemen. De uitspraak "ik keur de baan in plaats van de
mensen" is mijns inziens een goede omdraaiing. Er moet meer worden nagedacht
over oplossingen om ervoor te zorgen dat mensen niet pas als ze echt op zijn,
na moeten gaan denken over wat ze verder moeten met hun leven. Ik weet dat
er in de staal- en bouwwereld al experimenten zijn met herhaalde keuringen,
waardoor voordat iemand versleten raakt, ervoor gezorgd wordt dat die persoon
een andere functie krijgt. Voor mij is evenwel nog onduidelijk op welke wijze
de minister hiervan een overzichtelijk beleid wil maken, waarbij ook echt
te checken is wat wel en wat niet werkt. Is het mogelijk dat wij een overzicht
krijgen van maatregelen waaraan gedacht of gewerkt wordt en kan worden aangegeven
binnen welke termijn die gepresenteerd kunnen worden?Naast beroepen die zich vooral kenmerken door fysieke slijtage zijn er
ook beroepen waarin vooral mentale slijtage aan de orde is, zoals beroepen
in het basisonderwijs en de zorg, waarin heel weinig mensen werkzaam
blijven tot hun 65ste. Ik refereer in dit verband ook aan een opmerking die
de minister heeft gemaakt over het grote percentage vrouwen in de WAO en met
name jonge vrouwen. Ik ben het ermee eens dat het gaat om meerdere oorzaken.
Uit onderzoeken en op grond van mijn eigen ervaringen – ik heb 25 jaar
les gegeven aan hulpverleners – weet ik wel dat door de combinatie van
de zorg thuis hebben en het in je beroep de zorg hebben voor mensen, naast
een te zware arbeidsethiek van het voor iedereen klaar moeten staan, vrouwen
over de kop slaan. Er zijn meerdere maatregelen denkbaar om dat tegen te gaan,
zowel ten aanzien van het werk en de werkbelasting als individueel gericht
op de vrouwen om wie het gaat. Ik zou dan ook graag van de minister vernemen
of dit punt betrokken kan worden bij de gedachtevorming over slijtage in beroepen.
Het is voor de toekomst namelijk heel erg belangrijk dat mensen langer gelukkig
en gezond in hun beroep door kunnen gaan dan nu het geval is.De heer Van den Berg (SGP):Mevrouw de voorzitter. Ik dank de bewindslieden hartelijk voor hun beantwoording.
Bij dit beleidsdebat is het goed om elkaars nieren nog eens te proeven. Er
is heel wat uitgediept, ook als het gaat om groepen in de samenleving die
het moeilijk hebben. Er zijn verschillende optieken mogelijk van waaruit je
dat benadert, maar het heeft mij gerustgesteld dat de bewindslieden heel nadrukkelijk
hebben aangegeven dat het kabinet die groepen op maat wil bedienen en dat
voorkomen moet worden dat het verkeerd gaat.De minister heeft gezegd dat er nu ook structurele problemen spelen. Wij
zijn blij dat de heer Kok samen met een aantal andere deskundigen een aantal
aanbevelingen heeft uitgebracht om de structurele problemen aan te pakken.
De minister heeft gezegd, met een deel van de aanbevelingen uit de voeten
te kunnen. Dit maakt mij heel nieuwsgierig naar de aanbevelingen waar hij
niet mee uit de voeten kan. Graag hoor ik daar wat meer over.Ik ben blij met de fundamentele reactie op de tijdelijke werktijdverkorting.
Een en ander is toegespitst op het project de Drieslag. Zelf dacht ik dat
dergelijk ontwikkelingen van onderaf gestimuleerd moesten worden. Op de korte
termijn kan dit ook tot succes leiden. De minister heeft er echter op gewezen
dat een dergelijke werkwijze meestal leidt tot hoge pieken en diepe dalen.
Uiteindelijk is het helaas niet gelukt om de onderlinge solidariteit via poolen
in de praktijk te brengen. De minister is echter bereid om het poolen in soortgelijke
gevallen positief te benaderen.Er heeft een boeiende discussie plaatsgevonden over de levensloopregeling.
Daarbij ging het om de eigen verantwoordelijkheid van betrokkenen tegenover
een collectieve regeling met individueel maatwerk. Voor beide opvattingen
is wat te zeggen. De eigen verantwoordelijkheid moet zwaar wegen, maar er
moet wel voldoende draagvlak zijn. Wij komen hier nog een aantal keren over
te spreken. Mijn collega van het CDA heeft er terecht op gewezen dat er nog
een SER-advies ter zake komt. Wij wachten dat met spanning af.Ik ben blij met de reactie van de minister op mijn opmerkingen over de
verschuiving van publieke naar individuele verantwoordelijkheid. Gaat het
hierbij om de pragmatische opvatting dat dit de zaak van de werkgever is of
liggen hieraan fundamentele beginselen ten grondslag? De minister heeft gezegd,
de werkgevers scherp te willen houden. Dat is natuurlijk altijd goed. Ik vind
echter dat beide partijen scherp gehouden moeten worden. Ik heb nu begrepen
dat dit ook gebeurt. Daaruit blijkt dat er toch een fundamentele grondslag
onder dit beleid ligt.De heer Ten Hoeve (OSF):Voorzitter. Ik dank de minister en de staatssecretaris voor hun uitgebreide
antwoorden en beschouwingen. Wij vonden daar veel in waar wij het heel graag
mee eens zijn. De minister heeft terecht gezegd dat de arrangementen van de
verzorgingsstaat aangepast moeten worden om de staatsschuld af te kunnen lossen
om straks de kosten van de vergrijzing te kunnen betalen. Een stelsel van
sociale zekerheid kan de participatie stimuleren of belemmeren. Het stelsel
moet de participatie natuurlijk stimuleren. Daarom hebben wij voor de wetsvoorstellen
ter zake gestemd die de laatste tijd in deze Kamer aan de orde zijn geweest.
Ik neem aan dat er meer van dergelijke wetsvoorstellen zullen volgen.Een stelsel moet participatie stimuleren, maar daarbij mag men niet tot
zinloze exercities gedwongen worden, zoals de plicht om te solliciteren als
dat nergens toe kan leiden of mensen dwingen heel lang door te werken terwijl
er nog zoveel werklozen op een baan staan te wachten. De minister heeft ook
terecht gezegd dat het stelsel moet bestaan uit voorzorg, prikkels en maatwerk
en dat het draagvlak moet hebben. Het stelsel moet inderdaad maatwerk leveren.
In de regelingen moet rekening gehouden worden met de persoon en met de situatie.
Het opleggen van zinloze acties is geen maatwerk en daarmee verliest men dan
ook draagvlak.Over de topinkomens zegt de minister: transparantie en dialoog. Ik ben
het daarmee graag eens. Misschien helpt dat wel. Het is ook niet gemakkelijk
om echte maatregelen te nemen, dat is duidelijk. Een overheid mag niet dreigen,
maar zij mag wel duidelijk aangeven dat zij wenst, de baas te blijven. Bij
dingen die de politiek serieus neemt, wat hierbij het geval is, moet duidelijk
zijn dat als het er echt op aankomt, zij bereid is tot het nemen van maatregelen,
zelfs al zijn dat dan uiterste maatregelen. Een kleptocratentax is niet het
eerste waaraan je denkt, maar het zou kunnen.Vut, prepensioen en levensloop noemde de staatssecretaris in één
trits, maar hij wil ze wel uit elkaar houden en niet tot een geheel laten
versmelten. Dat kunnen wij ons niet goed voorstellen, want zij horen uitdrukkelijk
bij elkaar. Ik kan mij voorstellen dat hij de huidige systemen niet met elkaar
wil laten versmelten, maar in het systeem dat wordt opgebouwd, kan toch geen
onderscheid meer worden gemaakt tussen die levensloopverlofmogelijkheden en
het verlof dat aan het eind van de werkzame levensloop opgenomen kan worden?Over de levensloop zegt de staatssecretaris: individueel, zonder verplichte
deelname, want de koek wordt er toch niet groter van. Dat is maar hoe je het
bekijkt. Het systeem is vast (te) duur voor lage inkomens, zo zeggen velen.
Daar zit veel in. Solidariteit, met andere woorden een collectief verplicht
systeem zou in dit geval voor een minimumvoorziening wel iets
op kunnen lossen. Komen er, als het niet verplicht is, ook niet te veel mensen
te laat tot de conclusie dat zij eigenlijk wel mee hadden moeten doen? Als
een gezonde jonge vent wordt gevraagd of hij in het ziekenfonds wil, zegt
hij misschien ook wel dat dit niet nodig is, maar later kon dat wel eens een
domme beslissing blijken. De vraag is hoe je hier tegenaan kijkt. Is de levensloopregeling
een extra element, naast het sociale stelsel, zoals de staatssecretaris zegt?
Ik trek het enigszins uit zijn context, zo zeg ik erbij. Of wordt het gezien
als een nieuw element in het sociale stelsel? Ik ben geneigd tot het laatste.
Het hoort bij het sociale stelsel en mag daarin worden meegenomen. Het is
dus niet apart.Ik heb het stuk over de WWB gelezen. Ik ben het eens met de vorige sprekers
dat het eerst maar eens uitgebreid in de Tweede Kamer aan de orde moet komen.
Ik kan wel de redenering in het stuk volgen. Ik geloof inderdaad dat dit volgens
het systeem is. Het is wel vreselijk jammer dat het CPB juist nu tot de conclusie
komt dat de methodiek al enkele jaren systematisch tot overschattingen leidt.
Het achterliggende probleem is natuurlijk dat de gemeente niet weet dat het
macrobudget te hoog is gesteld. Zij merkt misschien wel dat zij iets overhoudt,
en daar is zij blij mee, maar een andere gemeente heeft misschien wel te weinig.
Een gemeente weet dus niet of zij moet inleveren. Dat blijft een fundamenteel
probleem. Een bijstelling van 400 mln is wel een erg hard gelag.Ik begrijp uit het stuk dat het CPB bij zijn vorige berekeningen veronderstelde
dat er 387.000 bijstandstrekkers zouden komen. Het telt er nu 368.000. Het
departement is uitgegaan van een aantal van 399.000. Volgens het CPB komen
er nu 20.000 minder, maar volgens het departement, en dat aantal is ook gebruikt
voor de berekening, komen er 30.000 minder. Op bladzijde 7 van het stuk van
het CPB staat dat rekening is gehouden met de correctie voor beleidseffecten
die direct van invloed zijn op het beleidsvolume. In 2004 betreft dit met
name een lager verwachte instroom door het doelmatiger activeringsbeleid dat
wordt verwacht van de Wet werk en bijstand. Is dat nu niet precies de efficiencykorting?
Als dat zo is, constateer ik dat zij inderdaad dubbel wordt opgelegd. Ik hoor
graag het antwoord van de staatssecretaris.Mevrouw De Rijk (GroenLinks):Voorzitter. Is ideologie hetzelfde als visie? Enkele van mijn collega's
hebben gisteravond aan de bewindslieden en vooral aan de minister om een visie
gevraagd. Het antwoord van de minister in eerste termijn had een hoog ideologisch
karakter. Maar sprak er ook visie uit? Mijn fractie was eerlijk gezegd nogal
teleurgesteld over dit verhaal. Eigenlijk moet je constateren dat het kabinet
maar één antwoord heeft op de stijgende werkloosheid. Dat antwoord
luidt: zorg dat zoveel mogelijk mensen zich aanbieden op de arbeidsmarkt,
dan gaan de lonen wel omlaag en dan trekt de arbeidsmarkt wel een keer aan.
Dat was de rode lijn in het verhaal van de minister.Op een andere manier kunnen wij niet verklaren dat in een tijd waarin
maandelijks 14.000 mensen extra werkloos worden, alles en iedereen de arbeidsmarkt
op wordt geschopt, ten koste van wat dan ook, waarbij ik nogmaals wijs op
het verschil tussen arbeidsaanbod en arbeidsparticipatie. "Om er straks klaar
voor te zijn", zegt het kabinet. Hoeveel geschikter word je voor een baan
door jarenlang werkloos en geldloos in de wachtkamer te zitten?Het discussiepunt bij het inkomensbeleid was vanochtend of dit kabinet
bijdraagt aan vergroting van de armoede of niet. Armoede en denivellering
die niet te herleiden zijn tot een van de zes categorieën in het generieke
inkomensplaatje, doen er voor dit kabinet niet toe, zo lijkt het. Dan gaat
het om individuele gevallen.De vraag is hoeveel individuele gevallen er moeten zijn om van een belangrijke
tendens te kunnen spreken. De minister zei vanochtend zelfs even dat mensen
arm worden door werkloos te worden of te scheiden. Het laatste zou dan impliceren
dat arm worden een eigen keuze is. Gelukkig had hij het even later wel degelijk
over kabinetsbeleid als oorzaak van de individuele gevallen die door het ijs
zakken. Ik herhaal nog maar even mijn vraag van vanochtend, waarvan ik aanneem
dat deze op het lijstje van de ambtenaren staat. Wanneer is de optelsom van
individuele gevallen verontrustend genoeg om tegenmaatregelen te nemen? Wanneer
nopen de uitkomsten van de monitor tot actie?Een los eindje van het debat van vanochtend is de verantwoordelijkheidsverdeling
tussen kabinet en gemeenten. Het kabinet heeft in december 80 mln reparatiegeld
beschikbaar gesteld voor chronisch zieken en gehandicapten. Maar uiteindelijk
gaat het kabinet er niet over of de gemeenten dat geld ook werkelijk voor
die groepen bestemmen. Hetzelfde geldt meer in het algemeen voor het hele
budget voor bijzondere bijstand. Het kabinet zegt steeds vaker dat er via
de bijzondere bijstand wordt gerepareerd, maar vanochtend is gebleken dat
het kabinet eigenlijk geen idee heeft of het budget voor bijzondere bijstand
wel toereikend is.Ik was onaangenaam verrast over de vervuiling van het debat over de hoogte
van het budget voor bijzondere bijstand. In de cijfers kun je zien dat er
25% is bezuinigd ten opzichte van vorig jaar. Het CDA zegt dan, bij monde
van Hannie van Leeuwen, dat er per bijstandsgerechtigde meer is bijgekomen,
als je naar 1996 kijkt. Wij hebben het er vanochtend over gehad dat er veel
meer mensen dan alleen bijstandsgerechtigden aanspraak op kunnen maken. Je
kunt beter een vergelijking maken met het begin van dit kabinet. Het aantal
bijstandsgerechtigden zegt bovendien nog niets over het bedrag dat mensen
vragen.En de staatssecretaris zei dat er 80 mln plus 20 mln bij is gekomen, maar
dat was minder minder. Uiteindelijk gaat het nog steeds om een bezuiniging.
Als die 100 mln er niet bijgeplust was, zou er 45% op bezuinigd zijn. Ik noem
die cijferarij debatvervuiling.De levensloopregeling vormt het pièce de résistance van
dit debat. Voor mijn fractie is van groot belang dat de financiering van deze
regeling zodanig is dat alle mensen dezelfde kans hebben om daaraan deel te
nemen. Daarover valt een verschil in visie te bespeuren bij de verschillende
woordvoerders. Je kunt de levensloopregeling zien als een zeilboot. Niet iedereen
heeft een zeilboot. Tot nu toe is dat de visie van het kabinet. Vergelijkingen
gaan altijd mank, maar ik vroeg mij af wat voor GroenLinks een goede vergelijking zou zijn. Ik zou de regeling dan eerder met een goeie
jas vergelijken. Iedereen moet dezelfde kans maken op een goeie jas. In feite
is die levensloopregeling te vergelijken met zo iets noodzakelijks als een
goeie jas, zeker als de regeling ook geldt voor het opvangen van ongevraagde
risico's, zoals langdurige zorg voor een zieke naaste.Ik heb vanochtend gepleit voor een alternatief naast de levensloopregeling.
Collega Leijnse heeft volkomen gelijk als hij zegt dat naarmate de levensloopregeling
minder robuust is, er meer behoefte is aan andere regelingen. Als de levensloopregeling
echt substantieel is en iedereen daaraan kan deelnemen, dan is een aparte
zorgregeling misschien niet nodig. De minister herinnerde eraan dat bij ongevraagde
risico's geen sprake is van premie-equivalentie.Het punt van discussie bij de levensloopregeling is of deze collectief
moet zijn dan wel individueel. Is de levensloopregeling er louter voor het
individu of ook voor de samenleving? Wij zijn van mening dat de regeling er
ook is voor de samenleving. In feite heeft het kabinet dat steeds met veel
argumenten gelardeerd. Als een regeling er niet alleen voor het individu is,
maar ook goed is voor de samenleving als geheel, dan is het van groot belang
dat wij allen daaraan meedoen. Je mag dat van elkaar vragen en daarom mag
de regeling collectief zijn.Na het debat van vanochtend constateer ik dat het kabinet nog geen begin
van een antwoord heeft op de vraag hoe het van 38% economisch zelfstandige
vrouwen naar 60% wil komen in zes jaar. 22% erbij in zes jaar is echt heel
veel! Ik ben nog steeds heel benieuwd hoe het kabinet dat wil realiseren.
Ik vermoed dat de doelstelling van economische zelfstandigheid stiekem is
losgelaten. Het gaat nog wel over arbeidsparticipatie, maar daarvan is al
sprake bij drie tot acht uur per week. Je bent dan echter niet economisch
zelfstandig. De streefcijfers voor arbeidsparticipatie zal het kabinet misschien
wel halen zonder daar al te veel moeite voor te hoeven doen. Ik ben daarom
erg benieuwd hoe het kabinet de streefcijfers voor economische zelfstandigheid
wil halen, dat wil zeggen meer dan 70% van het minimumloon verdienen.Uit het feit dat de minister zegt dat mantelzorg best gecombineerd kan
worden met een betaalde baan, maak ik op dat economische zelfstandigheid misschien
is losgelaten. Kan mantelzorg ook gecombineerd worden met een betaalde baan
die je zelfstandig houdt? Kun je mantelzorg combineren met pakweg 38 uur per
week werken? Ik heb het idee dat deze minister erop koerst dat vrouwen een
kleine betaalde baan hebben en daarnaast het grote zorggat opvullen, zeker
in de toekomst met de toenemende vergrijzing. Het zal duidelijk zijn dat dit
niet ons toekomstbeeld is.Mevrouw Van Leeuwen (CDA):Voorzitter. Ik bedank beide bewindslieden hartelijk voor hun heldere uiteenzettingen.Nog slechts enkele korte reacties. Het inkomensbeleid en de koopkracht.
De CDA-fractie is de minister erkentelijk dat hij zijn toezegging aan de Tweede
Kamer hier heeft herhaald. In mijn woorden komt die toezegging hierop neer:
binnen de vastgestelde kaders en binnen de bandbreedte zullen te zijner tijd
zo nodig niet-beoogde negatieve uitkomsten worden gerepareerd. Wat die niet-beoogde
negatieve uitkomsten zijn, is helder verwoord in de unaniem aanvaarde motie-Van
der Vlies, waaromtrent een hele discussie is gevoerd om met elkaar de bandbreedte
en de uitleg van die motie in de goede exegese vast te leggen. De minister
heeft zijn toezegging herhaald in soortgelijke bewoordingen als in het dictum
van de motie: onverwijld maatregelen nemen als die onverhoopte toestand zou
blijken.Ik werp het verwijt dat ik het debat zou vervuilen, verre van mij. Ik
heb ook geen enkele behoefte om op dat verwijt in te gaan. Ik constateer slechts
dat voor 2004 bijna 350 mln extra beschikbaar is gesteld. Uitgaande van een
bedrag van € 500 per persoon komt een goede rekenaar uit op 700.000.
Gemiddeld kunnen dus 700.000 mensen hierop aanspraak maken. In geen van de
plaatjes kom je zelfs maar in de buurt van dat aantal, hetgeen betekent dat
het gemiddelde bedrag ook hoger kan uitvallen. Dat zijn de feiten! Ik weet
niet of dat voor alle individuele gevallen voldoende is, maar dat was ook
nooit de bedoeling. Dat was ook helemaal niet mogelijk.De Eerste Kamer heeft de monitor op de WWB afgedwongen. De staatssecretaris
had nog niet gezegd dat hij daartoe bereid was of wij werden geconfronteerd
met de enquête van Divosa. Ik hoor daarom graag alsnog van hem in hoeverre
deze enquête spoort met de uitkomsten van onderzoeken van het ministerie
zelf. Ik was, zoals gezegd, aangenaam verrast door de uitkomsten van deze
enquête.Ik heb de bewindslieden om uitleg gevraagd over de relatie van het getal
van 14.000 met de afvlakkende werkeloosheidcijfers in de tweede helft van
2003. ik vond dat een zeer merkwaardige uitkomst in het onderzoek van het
CBS. Hierover komen wij echter ongetwijfeld te spreken bij de behandeling
van komende wetsvoorstellen.Toen ik interrumpeerde naar aanleiding van het macrobudget en de neerwaartse
bijstelling van de bijstand, was het mij niet bekend dat op dat moment een
debat in de Tweede Kamer was onderbroken om de staatssecretaris in de gelegenheid
te stellen de brief te schrijven, die hij inmiddels beide Kamers heeft doen
toekomen. Ik sta op het standpunt dat de eerste verantwoordelijkheid voor
zowel de koopkrachtplaatjes als deze materie bij de Tweede Kamer ligt. Het
afgebroken debat hierover zal later worden voortgezet. Uit telefonisch contact
is mij verder gebleken dat deze brief ongetwijfeld aanleiding is voor een
overleg met de betrokken Kamercommissie. Ik wens de staatssecretaris voor
die tijd van harte beterschap, want je zou van die brief wel verkouden worden!Minister De Geus:Voorzitter. Ik zal in deze tweede termijn een enkele opmerking maken over
het onderwerp "levensloop". Het mooie van dit onderwerp is dat het zo'n breed
spoor trekt naar de toekomst dat het onze beide portefeuilles raakt. Het is
van invloed op zowel de balans tussen werk en zorgtaken in het gezin, de arbeidsmarkt
als het stelsel van langer lopende financiële regelingen zoals pensioen-
en vut-regelingen. Ik zal, net als in eerste termijn, de uitleg van de werking van de systematiek aan de staatssecretaris overlaten.De heer Leijnse heeft een aantal opmerkingen gemaakt over het koopkrachtdebat.
Ik ben het niet eens met zijn opvatting dat "generiek" niets zegt. Als het
kabinet zou hebben besloten tot een generiek beeld met -3% voor de minima
en +2% of +3% voor de modale of hogere inkomens, zou de heer Leijnse niet
hebben gezegd: dat zegt weinig want er zijn allerlei specifieke effecten.
In dat geval zou hij kritiek hebben op het onevenwichtige karakter van de
inkomensverdeling in het generieke beeld. Het is dus echt onjuist om te stellen
dat het generieke beeld weinig zegt. Ik heb de heer Leijnse al wel toegegeven
dat het generieke beeld niet alles zegt in het licht van maatregelen met specifieke
effecten. De regering moet bekijken hoe met die specifieke effecten toch vorm
kan worden gegeven aan een evenwichtig inkomensbeleid, met aandacht voor de
zwakste groepen. Daaraan mag de Kamer ons voor 2004 en 2005 houden. In die
zin beschouw ik de woorden van de heer Leijnse als een aanmoediging om voort
te gaan op de weg van een evenwichtig inkomensbeleid met aandacht voor de
zwakste groepen. Overigens zijn wij hierop ook aan de overkant in de Tweede
Kamer nadrukkelijk gewezen door het aannemen van de breed gesteunde motie
van het VVD-Kamerlid Weekers. Hij gaf met name aan dat de aandacht die er
dit jaar is voor de zwakste groepen niet eenmalig mag zijn, in het licht van
maatregelen die effecten hebben over meerdere jaren. De regering moet haar
verantwoordelijkheid in dat kader nemen, wat zij ook heeft toegezegd aan de
Tweede Kamer. Dit herhaal ik nu hier in antwoord op de vragen en bezorgdheid
van de heer Leijnse. Hij bevindt zich in het goede gezelschap van de parlementariërs
aan de overkant.De heer Leijnse heeft aangegeven dat de wet inzake de koppeling met afwijkingsmogelijkheden
naast de praktische kant – die hij op zich waardeert – ook een
principiële kant heeft. In mijn eerste termijn heb ik daarover het mijne
gezegd; de heer Leijnse heeft daarover vervolgens het zijne gezegd. Dit debat
zullen wij nog wel een keer in alle scherpte voeren. Het moment suprème
hebben wij gemist, omdat de heer Leijnse op dat moment al niet meer in de
SER zat. Ik ben het volstrekt met hem eens dat dit debat allerlei fundamentele
kanten heeft. De uitkomst daarvan, met de solidariteit tussen werkenden en
niet werkenden, is goed. Zoals de heer Leijnse al aangaf, leent dit debat
zich niet voor uitgebreid nakaarten. Hij heeft echter zijn punt gemaakt.De heer Leijnse heeft verder een groot aantal opmerkingen gemaakt over
de "levensloop". Zoals gezegd, wil ik die voor een deel aan de staatssecretaris
overlaten, maar ik heb er behoefte aan om binnen het algemene kader –
dit onderwerp leeft nogal in mijn partij – in te gaan op doel, draagvlak
en verlofvormen. Het doel van de levensloopregeling is wel degelijk om ook
op verschillende momenten van het werkzame leven de arbeid te onderbreken.
De levensloopregeling is absoluut niet bedacht als een remplaçant voor
VUT en prepensioen. Iets anders is de vraag of je een verbod moet leggen op
het uitnemen vanuit het levensloopfonds aan het einde van een loopbaan. Het
doel is om er in het werkzame leven plezier van te hebben.Ook het draagvlak en de brede toegankelijkheid zijn zorgen van het kabinet.
Daarbij denken wij niet aan het schrappen van allerlei wettelijke verlofvormen,
maar wij denken wel aan het bieden van een financiële paraplu waardoor
het benutten van die wettelijke verlofvormen op zichzelf gemakkelijker wordt
voor de werknemers. Nu bestaat er weliswaar een wettelijk recht op het opnemen
van verlof, maar er is niet altijd een wettelijk recht op loondoorbetaling
of een voorziening in inkomen. Juist een levensloopregeling kan dan een financiële
paraplu bieden waardoor het ook realistisch wordt om gebruik te maken van
die verlofvormen. Op dit moment loopt er bijvoorbeeld een wettelijk traject
inzake langdurig verlof in geval van verzorging van een familielid.De heer Leijnse merkte op dat de toegankelijkheid gebaat is bij collectiviteit
en solidariteit. Ik denk dat collega Rutte nog zal ingaan op het solidariteitsaspect.
Ik heb mij het volgende in zitten denken. Stel dat een persoon 10% van zijn
salaris zou hebben opgebouwd in het kader van een levensloopregeling. Ik kan
mij niet voorstellen dat die 10% meer zou opbrengen als die zou worden ingebracht
in een collectieve regeling dan in een individuele regeling. Dat betekent
dat het collectieve karakter niet zozeer op risico- en premiesolidariteit
duidt, maar dat het meer gaat om schaalvoordelen. Bij een halfopen karakter
kunnen wel degelijk schaalvoordelen aan de orde zijn. Ook andere verzekeringen
leren dat er bij een deelname van 60% à 70% zeker schaalvoordelen aan
de orde zijn. Als er vervolgens wordt gesproken over het wel of niet verplicht
deelnemen, krijgt het er sterk de schijn van dat de bedoeling is om tegen
de werknemer te zeggen: voor u is 10% sparen in een individuele levensloopregeling
ontzettend veel en daarom maken wij een collectieve regeling waarvoor u 10%
van uw loon moet inleveren. U hoeft er dan niet over na te denken, dus is
dat voor u een stuk toegankelijker. Dat soort bevoogding wil het kabinet dus
absoluut niet, waarbij wij wel oog hebben voor het feit dat het deelnemen
aan een prepensioenregeling een collectief karakter kan hebben. Hiervoor geldt
wel de conditie dat er een individuele mogelijkheid is om anders te beslissen.Mevrouw Vedder heeft gesproken over emancipatie en kinderopvang. Wat zij
zei over emancipatie raakt toch wel de kern. Mijn ambitie is om dat te verankeren
in de verschillende departementen. De vraag is hoe je dat doet en hoe je dat
zo inregelt dat het daadwerkelijk zijn beslag krijgt. Het instellen van een
visitatiecommissie is één van de middelen, maar niet het enige.
Mevrouw Lodders, in dit huis niet onbekend, is voorzitter van deze visitatiecommissie
die binnenkort van start gaat om elke departement en elke collega de spiegel
voor te houden waar het gaat om het emancipatiebeleid in eigen huis. Dit zal
de komende jaren in twee rondes zijn beslag krijgen en leiden tot een eindrapportage.
Wat mij betreft is dit een rapportage van het emancipatiebeleid per minister,
maar ook een totaalrapportage die ik aan het parlement zal aanbieden. Mij
zal het een lief ding waard zijn als ik niet de enige ben die vanuit de Kamer
wordt aangesproken op het emancipatiebeleid, maar dat in het parlementaire
werk zijn beslag krijgt dat ook bijvoorbeeld de minister van Buitenlandse
Zaken wordt aangesproken op het emancipatiebeleid in zijn of haar portefeuille.
Kortom, als het mijn ambitie is om een en ander te verankeren
binnen de verschillende departementen en bij de verschillende ministers, dan
ligt de uitdaging er om dat ook een parlementair vervolg te geven. Er is een
zeker risico dat vrouwen afhaken wegens de kosten van kinderopvang. De markt
speelt daar in die zin op in, dat de prijsstijging momenteel afvlakt. Verder
gaan zich in de praktijk verschillende varianten voordoen. De achterstanden
zijn nu grosso modo ingehaald en men wil ook geen leegstand hebben. De gemiddelde
wachttijd is op dit moment negen dagen en dat is betrekkelijk kort. Er is
nu een beweging in de richting van de klanten en er is niet meer alleen sprake
van een vraagmarkt. Met een regeling die niet solide is, bestaat het risico
dat vrouwen afhaken. Deze week vindt in de Tweede Kamer het debat plaats over
de Wet basisvoorziening kinderopvang. Wij zullen nader op de vragen terugkomen
als wij in deze Kamer over hetzelfde wetsvoorstel spreken. Het voor mij een
punt van zorg dat de Wet basisvoorziening kinderopvang daadwerkelijk een solide
kaderregeling biedt om de kinderopvang verder tot zijn recht te laten komen.
Het is een onderdeel van flankerend beleid voor de participatie van vrouwen.Mevrouw Swenker heeft gevraagd om nadrukkelijk nader in te gaan op de
zware beroepen, waarbij omscholing noodzakelijk zou kunnen zijn. Zij heeft
gelijk dat er beroepen zijn die, ook al zou je de banen keuren, nauwelijks
zo zijn in te richten dat zij uit zichzelf "pension proof" zijn. Je kunt dan
wel zeggen: laat de ambulancemedewerker parttime gaan werken, dan redt hij
het misschien, maar ik denk ook aan de verantwoordelijkheid van werkgevers
en werknemers en aan de verantwoordelijkheid van de overheid, als werkgever
of anderszins, om dat te stimuleren. Ook mevrouw Meulenbelt vroeg om het keuren
van de banen. Voor iemand die op een ambulance rijdt en daarin niet verder
kan, biedt een baan als verpleegkundige in het ziekenhuis niet veel soelaas,
omdat die naar verhouding vaak net zo zwaar is. Tegenwoordig zien wij ook
wel dat mensen vanuit de zorg overschakelen naar het onderwijs of naar de
politie, of andersom. Evengoed zien wij dat mensen in het onderwijs, als zij
dat werk dertig jaar hebben gedaan, eigenlijk ook op een punt komen dat het
misschien niet zo gek is om van baan te veranderen. 40 jaar lang in een zware
baan werken kan slijtend zijn, maar het hoeft niet zo te zijn dat er niet
op een gegeven moment een omschakeling kan worden gemaakt naar een andere
baan. Ik pleit dan ook voor pooling door werkgevers, waarbij men onderling
personeel uitwisselt. Ik heb in dat verband van enkele heel interessante initiatieven
kennis genomen. Frappant is, dat deze vooral in de regionale kaders plaatsvinden,
waar werkgevers elkaar nog een beetje kennen, elkaar erop aanspreken en het
voordeel ervan zien. Waar er een zekere sociale cohesie tussen werkgevers
ontstaat, is het soms gemakkelijker dan in de stedelijke circuits. Ik denk
dat wij voor een flinke uitdaging staan om, met name waar het de zware beroepen
betreft, tijdig aan omscholing te werken, als dit al niet in het eigen bedrijf
te doen is. Bij bedrijven als Philips, Unilever, Shell en Dow Chemical, waar
ik vorige week ben geweest, maakt men een belastbaarheidsprofiel en een belastingsprofiel
als mensen binnenkomen. Vervolgens zijn er legio mogelijkheden. Vaak gaat
het echter om de wat kleinere bedrijven, waar heel zware beroepen kunnen voorkomen.
Ook sectoren als brandweer en ambulance reken ik daartoe. Ik denk dat er wat
dat betreft nog veel is te doen en ik reken het als een beleidsmatige uitdaging
om een en ander in het beleid rond arbeidsongeschiktheid en de preventie daarvan –
ik heb nu ook het oog op de portefeuille arbeidsomstandigheden – verder
vorm te geven.Er is ook een vraag gesteld over mantelzorgers en 65-plussers. Daar kan
ik een heel concreet antwoord op geven. Voor ouderen die tegen een kleine
onkostenvergoeding vrijwilligerswerk doen, geldt de algemene vrijstelling
voor vrijwilligerswerk. Deze bedraagt ongeveer € 700. Deze vrijstelling
geldt alleen als het werk aan bepaalde voorwaarden voldoet. Het moet gaan
om een onkostenvergoeding voor niet-commercieel vrijwilligerswerk. Deze vergoeding
is dus niet leeftijdsgebonden. Als ouderen gaan werken, is er een financiële
tegemoetkoming doordat zij bijvoorbeeld geen AOW-premie en WW-premie meer
hoeven te betalen. Ik neem aan dat de vraag was hoe wij mensen kunnen stimuleren om onbetaalde
mantelzorg te gaan doen, dus geen betaald werk. Dat is een heel interessante
gedachte. Wij moeten niet automatisch zoeken naar een financiële stimulans.
Dat is immers niet het enige. Het gaat ook om bepaalde zekerheden, bijvoorbeeld
verzekeringen voor als mensen iets overkomt als zij onderweg zijn. Het is
goed om daar een keer op terug te komen. Er komt zeker nog een debat over
de conclusies van de task force Ouderen met betrekking tot participatie.Ik heb in de Tweede Kamer ook verschillende debatten gevoerd over vervroegde
uittreding van ambtenaren. Het blijkt het parlement te steken dat de overheid
als werkgever regelingen treft. De algemene doelstelling van de minister van
SZW om het langer doorwerken van ouderen te bevorderen, laat de individuele
verantwoordelijkheid van werkgevers om in geval van reorganisaties regelingen
te treffen onverlet. Dat staat die werkgevers volstrekt vrij. Ik intervenieer
niet in die regelingen en ik betaal deze ook niet uit algemene fondsen. Het
zijn aan werkgevers gerelateerde regelingen die met de bonden worden overeengekomen.
Ik kan mij voorstellen dat het ondanks dat toch steekt. Ik denk dat u de minister
van BZK daar op moet aanspreken. Hij vervult immers de werkgeversrol. Binnen
het kabinet is steun voor het beleid van minister Remkes.Mevrouw Meulenbelt stelde dat de emancipatie nog niet is voltooid en vroeg
hoe wij dat gaan checken. Ik heb aangegeven wat er nog moet gebeuren. Dat
staat niet voor niets in de begroting. Dat geeft aan dat deze doelstellingen
worden nagestreefd met de middelen die er zijn. Het is goed dat blijkt dat
de Kamer die doelstellingen onderschrijft.Er is ook gevraagd, onder anderen door mevrouw Meulenbelt, welke maatregelen
er worden genomen om verder te komen op het terrein op economische zelfstandigheid
van vrouwen. Er kan een debat worden gevoerd over de vraag of het alleen om
participatie moet gaan of ook om economische zelfstandigheid. Ik wil dat debat
nu niet uitgebreid voeren, want wij spreken nu over de begroting. Ik doel
overigens niet op een ideologisch debat, maar op een debat over de visie daarop.
Ik kan mij voorstellen dat wij daarover van mening verschillen.
Voor mevrouw Meulenbelt is economische zelfstandigheid ook een doel op zich.
Ik vind participatie een doel op zich en ik vind dat mensen zelf moeten kiezen
of zij economische zelfstandigheid nastreven. Mensen kunnen kiezen voor het
vormen van een economische eenheid.Mevrouw De Rijk (GroenLinks):De opmerking van de minister over arbeidsparticipatie en economische zelfstandigheid
is interessant. In de begroting van de minister wordt voor de economische
zelfstandigheid het percentage van 60 genoemd. Streeft de minister nog steeds
naar die 60% of is hij van mening veranderd?Minister De Geus:Aan de doelstelling die in de begroting staat, doe ik niets af. U vroeg
mij: is dit ideologie of is dit visie? In reactie op die vraag geef ik aan
dat er wel degelijk een debat te voeren zou zijn over de vraag of het hier
gaat om participatie of om economische zelfstandigheid. Het beleid is gericht
op participatie en in aansluiting daarop op economische zelfstandigheid. Daar
hoort een streefcijfer bij. Geen misverstand daarover. Ik geef alleen aan
dat in mijn visie de economische zelfstandigheid niet in alle gevallen een
doel op zichzelf is. Ik vind dat mensen ervoor kunnen kiezen om economische
eenheden te vormen. Nogmaals, economische zelfstandigheid is niet een doel
op zichzelf. Ik zal de maatregelen noemen die in de begroting voor 2004 staan,
waarmee de participatie wordt bevorderd en in aansluiting waarop wordt gestreefd
naar een economische zelfstandigheid van 60%. 1. Brede implementatie
van de resultaten van de experimenten dagindeling.2. De herbezinning
op de afstemming van de werktijden, de schooltijden en de openingstijden.3. De positieverbetering van laagopgeleide vrouwen en allochtone
vrouwen die in een kwetsbare positie verkeren.4. De stimulering van
zorgverantwoordelijkheid van mannen.5. De combinatie van werken en
zorgen voor kinderen en hulpbehoevende familieleden vereenvoudigen. Hiervoor
hebben wij concrete wetgeving in voorbereiding.6. De Wet basisvoorziening
kinderopvang, die een belangrijke bijdrage kan leveren.7. De levensloopregeling.
Die is vanmiddag en ook eerder uitgebreid besproken.8. De belemmeringen
in de regelgeving en de collectieve arbeidsvoorwaarden zullen zoveel mogelijk
worden opgeruimd. Wat dat betreft is het belangrijk dat de commissie Gelijke
behandeling op mijn initiatief meer bevoegdheden krijgt om belemmeringen in
de regelgeving en in de cao's aan de kaak te stellen.Kortom, er is wel degelijk sprake van een achttal sporen waarlangs gewerkt
wordt om de doelstelling te halen.Zojuist sprak ik over het keuren van de banen. Mevrouw Meulenbelt gaf
in dat verband een toelichting. Daarin trof mij het onderscheid tussen fysiek
en psychisch. Wij zouden niet alleen die banen als zwaar moeten kwalificeren
die fysiek zwaar zijn. Het is ook mogelijk dat banen psychisch zwaar zijn.
Dat laatste kan nadrukkelijk het geval zijn bij banen in het onderwijs. Het
betoog dat ik zojuist hield, heeft ook betrekking op dit deel van de vraagstelling
van mevrouw Meulenbelt.De heer Van den Berg stelde een vraag over het rapport-Kok. Wat niet en
wat wel? Dat staat in de kabinetsreactie op het rapport-Kok. Ik meen te weten
dat dat de leden is toegestuurd. Over het vroegtijdig schoolverlaten staat
een nadrukkelijke aanbeveling in het rapport-Kok. Die zullen wij zeker overnemen.
De heer Kok doet ook de aanbeveling om voor bepaalde doelgroepen werkgevers
subsidie te verstrekken. Dat spoor heeft het kabinet zeer bewust verlaten.
Na dit spoor een aantal jaren bewandeld te hebben, is nadrukkelijk en consequent
gekozen voor de aanbodversterking. Wij investeren nu dus meer in de toeleiding
van mensen naar de arbeidsmarkt en in het ze gekwalificeerd maken. De ervaring
leert namelijk dat bij het aannemen van een persoon voor de werkgevers het
feit dat zij daarvoor subsidie krijgen, bijna altijd bijzaak is. Daarom heeft
het kabinet-Balkenende I op dit punt bewust voor een andere lijn gekozen.
Die lijn is Balkenende II blijven volgen. We nemen dus niet alle aanbevelingen
van het rapport-Kok over.De verschuiving in verantwoordelijkheid naar werkgever en werknemer is
inderdaad niet alleen van praktische aard. Er zit de fundamentele gedachte
achter dat, waar wij het hebben over het arbeidsproces en wat daaraan gerelateerd
is, de overheid ten principale een subsidiaire rol heeft. De verantwoordelijkheid
van werkgever en werknemer staat daarbij in eerste instantie centraal. Dat
is een principe dat wij door de regelgeving op regelgeving wel eens wat uit
het oog hebben verloren. Het is van belang om dan niet alleen te kijken naar
de vergroting van de verantwoordelijkheid van de werkgevers, maar ook naar
die van de werknemers, bijvoorbeeld als het gaat om de loondoorbetaling in
het tweede ziektejaar.Het is verder goed om vast te stellen dat dat inmiddels een wat breder
maatschappelijk draagvlak heeft. De sociale partners zijn unaniem geweest
in hun aanbeveling om in het tweede ziektejaar de loondoorbetaling te beperken
tot 70%. Met andere woorden: de werknemer zal daarin een verantwoordelijkheid
van 30% moeten dragen. Dat was de afspraak tussen de sociale partners van
twee jaar terug, in het kader van een nieuw WAO-stelsel.De heer Ten Hoeve heeft de deur voorzichtig op een kier gezet voor een
kleptocratentax. Het kabinet heeft daarvoor geen concrete voornemens. Hij
vindt dat in het beleid creatief moet worden opgetreden, en dat er onorthodoxe
middelen moeten worden gehanteerd. Ik zeg daar graag "ja" tegen. Het voorbeeld
spreekt mij alleen iets minder aan, en ik zal uitleggen waarom. Kleptocraten
zijn over het algemeen redelijk fluïde figuren. Als je daarvan een flinke
opbrengst wilt hebben, is het handig dat ze in Nederland wonen. We moeten
het optimum zien te vinden tussen belastingheffing en vestigingsbeleid. De
heer Ten Hoeve vroeg naar de visie van het kabinet op de toekomst van de beloningsverhoudingen.
Wij hebben op dat punt transparantie en dialoog. We gaan toe naar een samenleving
die in allerlei opzichten meer transparantie zal gaan bieden. We zullen ook
op het punt van het toezicht meer naar transparantie toegaan. Hier is de transparantie
vooral bedoeld als voorwaarde in de meest letterlijke zin: een dialoog die
niet op feiten is gebaseerd, kan niet effectief worden gevoerd.Mevrouw Meulenbelt (SP):Kunnen we op het terrein van de zware beroepen iets verwachten qua geformuleerd
beleid? Ik begrijp dat dat niet morgen klaar is, maar kunnen we daarover op
enige termijn iets verwachten?Minister De Geus:Dat is van groot belang. Vooraf geef ik, in het verlengde van de opmerkingen
aan het adres van de heer Van den Berg, aan dat het van belang is dat daar
de verantwoordelijkheid van werkgevers en werknemers zelf centraal staat.
Het gaat hier om flankerend beleid, maar als het gaat om de slag die wij daarin
moeten maken, zal dat daarbij zeker nog aan de orde komen. Ik kan mij voorstellen
dat we dat doen als het complex van nieuwe wetten op het gebied van werk en
inkomen naar arbeidsvermogen wordt bekeken. Dan hebben we het namelijk niet
meer over een verzekering voor de schade die zich voordoet, maar over een
complex van wetgeving dat zich erop richt om te faciliteren hoe mensen in
het arbeidsproces kunnen blijven. Een loonaanvullingsregeling heeft een heel
duidelijk verband met het kiezen van de juiste banen, en dus met het identificeren
van dergelijke beroepen. Ik neem mij voor, hierop terug te komen.Mevrouw De Rijk heb ik toegezegd, in tweede termijn de concrete stand
van zaken met betrekking tot de convenanten voor herintredende vrouwen weer
te geven. Medio april zijn er convenantafspraken gemaakt over de plaatsing
van 7405 herintreedsters op betaald werk. Dit cijfer wordt nog deze maand
verhoogd als gevolg van afspraken met de covenantspartij CWI voor 2004. Dat
gaat richting de 10.000. In totaal gaat het om afspraken met zes landelijke
partijen en met vier regio's. De convenanten hebben ultimo 2003 geresulteerd
in plaatsing op betaald werk van 2855 herintreedsters door het CWI, gemeenten
en werkgevers. Ook dit cijfer zal nog naar boven kunnen worden bijgesteld
als de definitieve metingresultaten binnen zijn. Het CWI telt tot nu toe alleen
plaatsing op een vacature bij het CWI zelf. Via het steekproefonderzoek zal
het volledige resultaat van de bemiddeling door het CWI leidend tot betaald
werk voor herintreedsters, in kaart worden gebracht.De voorzitter:Voordat ik het woord geef aan de staatssecretaris vraag ik hem hoeveel
tijd in tweede termijn hij ongeveer denkt nodig te hebben.Staatssecretaris Rutte:Ik denk ongeveer tien minuten, los uiteraard van interrupties.De voorzitter:Ik wilde voorstellen om het maximaal op een kwartier te houden. Geweldig
dus dat de regering en de Kamer elkaar op dit punt zo vinden.Staatssecretaris Rutte:Voorzitter. Allereerst zou ik nog in willen gaan op het punt van de actuariële
berekening. Er is wat dat aangaat een duidelijk verschil in karakter tussen
een pensioenregeling 65-plus, waarbij je aan de hand van sterftetafels redelijk
precies kunt berekenen wat waarschijnlijk het moment zal zijn waarop het gebruik
zal stoppen, en een levensloopregeling. Actuarieel gesproken zit er een groot
verschil tussen beide systemen.Mevrouw Vedder-Wubben (CDA):Hoe wil de staatssecretaris ten aanzien van de levensloopregeling met
actuariële sterftekansen rekenen?Staatssecretaris Rutte:Dat kan dus niet en dat is ook het lastige.Mevrouw Vedder-Wubben (CDA):Dat is juist het gemakkelijke, omdat je een factor minder hebt. Je hebt
dan alleen maar interest.Staatssecretaris Rutte:Het punt is dat actuarieel gezien bij een levensloopregeling het veel
minder relevant is in hoeverre er sprake is van een collectief verplichte
deelname in vergelijking tot een pensioenregeling waar het volume uiteindelijk
daardoor in zichzelf veel groter zal zijn en in zijn gebruik beter afgrensbaar
is.Mevrouw Vedder-Wubben (CDA):Ik begrijp het nog steeds niet, want ook een pensioenregeling kan individueel
gesloten worden bij een verzekeraar.Staatssecretaris Rutte:Uiteraard, maar het grootste deel van de pensioenen bij bedrijven –
naar ik meen 91% – heeft een verplichtend karakter. Dat geeft meteen
de solidariteit weer in dat grote volume dat zich daar dan aftekent.Mevrouw Vedder-Wubben (CDA):Maar dat heeft niets met actuarieel rekenen te maken.Staatssecretaris Rutte:Bij de verplichtstelling is vaak het argument dat daarmee de koek groter
wordt, omdat er een groter bedrag is te verdelen. Dat doet zich tot op zekere
hoogte wel voor bij de levensloopregeling maar in veel mindere mate dan bij
de 65-pluspensioenen.Mevrouw Vedder-Wubben (CDA):Evenals bij levensloopregelingen is er bij 65-pluspensioenen maar één
koek te verdelen. Alleen, bij levensloop houd je rekening met de rentecomponent
en bij de 65-pluspensioenen met rente en sterftekansen ofwel overlevingskansen.Staatssecretaris Rutte:Bij de levensloop geldt wel het punt dat het moment waarop mensen van
die regeling gebruikmaken, volstrekt willekeurig is. Daar zit natuurlijk wel
een verschil in.Mevrouw Vedder-Wubben (CDA):Wij moeten dat sommetje nog maar eens maken maar ik ben het niet met u
eens op dit punt. Gegeven de flexibele pensioenregelingen die we tegenwoordig
kennen, weet je ook niet wanneer men daar gebruik van zal maken. Men kan het
naar voren trekken en dan moet het actuarieel herrekend worden.Staatssecretaris Rutte:Dat geldt inderdaad als het 65-pluspensioen heeft geleid tot een opbouw
die ver over de 70% heen gaat. Dan kun je zo'n beslissing nemen, want dan
heb je genoeg in de pot zitten. Als het gaat om de levensloopregeling...Mevrouw Vedder-Wubben (CDA):Een levensloopregeling is in feite alleen maar een spaarpot. Als je er
wat uithaalt, zit er minder in en dan krijg je wat minder rente.Staatssecretaris Rutte:Jawel, maar het moment waarop je er iets uit gaat halen als individuele
deelnemer is natuurlijk veel willekeuriger en onvoorspelbaarder dan in het
geval van een 65-plusregeling.Mevrouw Vedder-Wubben (CDA):Daarom is het zo gemakkelijk, want het is alleen maar een
spaarpotje. Het is eigenlijk gewoon een bankrekening.Staatssecretaris Rutte:Voor de individuele gebruiker is het geen enkel probleem. Ik vind het
alleen geen sterk argument om verplichtstelling. Dat heb ik ook tegen de heer
Leijnse gezegd.Mevrouw Vedder-Wubben (CDA):Een collectieve regeling levert meer rendement op. Verzekeraars vergoeden
tegenwoordig 3% rente, maar pensioenfondsen halen een veel hoger rendement.
Daar zit het voordeel van een collectieve regeling.Staatssecretaris Rutte:Een collectieve regeling heeft een zeker voordeel boven een individuele
regeling, maar niet in die mate als bij de pensioenregeling op 65-jarige leeftijd
het geval is.Mevrouw Vedder-Wubben (CDA):Wij komen hierop terug tijdens de discussie over de Pensioen- en spaarfondsenwet.Staatssecretaris Rutte:Zeker!De heer Leijnse (PvdA):Het actuariële punt laat ik liever aan mevrouw Vedder over, al voel
ik mij beter thuis bij haar redenering dan die bij van de staatssecretaris.Er speelt nog een ander punt. Het risico van de spaarregeling is dat mensen
gaan opnemen op het moment dat hun tegoed nog niet toereikend is. Daarvoor
hebben de verzekeraars de mogelijkheid van de kredietfaciliteit aangereikt.
Omdat hetgeen men opneemt rechtstreeks afhankelijk is van hetgeen men gespaard
heeft of nog zal kunnen sparen, geldt het actuariële probleem volgens
mij minder.Waarom is nu enigerlei vorm van verplichting nodig? De staatssecretaris
noemt zelf al een argument, namelijk hogere rendementen. Er is ook nog het
argument van een zekere mate van risicosolidariteit, bijvoorbeeld ten aanzien
van degenen die gedurende enige tijd niet tot opbouw in staat zijn. In een
collectieve regeling is zoiets gemakkelijker onder te brengen dan in een individuele
regeling.Staatssecretaris Rutte:Laten wij niet de discussie over de voor- en nadelen van een collectieve
regeling overdoen. U heeft ook naar tussenvormen gevraagd. Het kabinet werpt
geen belemmeringen op voor het treffen van een levensloopregeling op bedrijfstakniveau.
Zolang de vrijwilligheid vooropstaat, kunnen werkgevers een bijdrage leveren
opdat ook mensen met lagere inkomens gemakkelijker in staat worden gesteld
om een verloftegoed op te bouwen. Dat alles is niet afhankelijk van een eventuele
verplichting. De minister heeft al gezegd dat op het moment dat een kritische
massa wordt bereikt, je alle voordelen van een collectieve regeling hebt in
combinatie met die van een individuele regeling. Ik ben het overigens volstrekt
met de heer Ten Hoeve eens dat dit geen extraatje is, maar een gewoon onderdeel
van het stelsel van sociale zekerheid. Het is overigens wel een onderdeel
waardoor het individuele karakter stevig wordt benadrukt. Dat is ook de kern
van het leerstuk van de levensloopregeling zoals eerder in CDA-kring is ontwikkeld.De heer Leijnse (PvdA):De minister had het over een kritische massa van 60 tot 70% deelname in
een bedrijfssector. Verwacht u dat bij een individuele regeling het deelnamepercentage
60 tot 70 zal zijn? Als dat niet gehaald wordt, moeten wij het dan toch niet
hebben over een collectieve regeling?Staatssecretaris Rutte:De minister heeft dit percentage meer als voorbeeld genoemd. Wij gaan
daar niet in alle gevallen van uit. Het zou mij overigens niet verbazen als
de levensloopregeling een dergelijke mate van succes zou kennen. Onder anderen
de heer Ten Hoeve veronderstelde dat de levensloopregeling te duur kan worden
voor mensen een laag inkomen. Dat heb ik nooit begrepen. Deze mensen hebben
een veel lager bedrag op te bouwen, want het gaat altijd om een percentage
van het inkomen. Daarnaast moeten wij bedenken dat zij nu forse premies betalen
voor VUT en prepensioen, die straks grotendeels of volledig wegvallen. Het
is voor mensen met een laag inkomen net zo gemakkelijk of zelfs iets gemakkelijker
omdat het iets goedkoper is, dan bij de oude regeling voor prepensioen en
VUT. In ieder geval loopt men dan niet het risico te betalen voor iets waar
men nooit van zal profiteren.De heer Leijnse heeft ervoor gewaarschuwd, niet teveel een probleem te
maken van de cultuuromslag in het ouderenbeleid, omdat ouderen niet gezien
mogen worden als een probleem. Dat is zeker niet de bedoeling van minister
De Geus of mijzelf. Ik ben het volstrekt met de heer Leijnse eens dat het
in een samenleving waarin de groep ouderen groter wordt, van groot belang
is dat de ervaring en kennis van die groep wordt vastgehouden en benut. In
die zin is er misschien nog wel een soort van collectieve bewustwording nodig.
Niet alleen de jeugd heeft de toekomst, maar ook de ouderen kunnen een buitengewoon
belangrijke bijdrage leveren aan de welvaart. Wij kunnen daarbij een voorbeeld
nemen aan veel andere samenlevingen.Mevrouw Vedder heeft gewezen op de maximering van het spaarbedrag. Er
is een maximering van 150%, omdat anders een buitengewoon groteske uittreedroute
gecreëerd zou worden. Op zichzelf is er geen verbod op het opnemen van
het tegoed aan het einde van de loopbaan, maar als het maximum onbeperkt zou
zijn, zouden mensen langs deze alternatieve route al zeer jong stoppen met
werken.De maximering in de tijd, de beantwoording van de vraag in hoeverre het
maximumverloftegoed is gerelateerd aan het brutoloon en de hoogte van het
tegoed, is afhankelijk van de uitkomst van de gesprekken met de sociale partners.Mevrouw Vedder-Wubben (CDA):De staatssecretaris stelt dat gespaard mag worden tot 150%. Dat bedrag
mag worden opgenomen en daarna mag men weer sparen. Er mag niet gespaard worden
gedurende 40 jaar, omdat het dan een verkapte prepensioenregeling wordt, maar
als prepensioen, VUT en de hele handel in de levensloopregeling wordt gestopt,
zijn er twee mooie afgebakende regelingen: een 65-plusregeling en een levensloopregeling
waarvoor gespaard wordt. In overleg met de werkgever kan gedurende de loopbaan
verlof op worden genomen voor studie, zorg enz. Aan het eind is er een prepensioenregeling.Staatssecretaris Rutte:Wij zijn het eens. Wij hebben de sociale partners een maand
geleden aangeboden om de beperking tot 50% van de opname aan het einde van
de loopbaan te laten vervallen, zodat het mogelijk wordt om een paar jaar
eerder te stoppen met werken dan mogelijk was op basis van de levensloopregeling
die op dat moment voorlag.Mevrouw De Rijk (GroenLinks):Volgens mij bent u het niet eens. U wilt de mensen niet vrijlaten om alles
aan het eind op te nemen. Dat noem ik bevoogdend en betuttelend. Men moet
toch ook kunnen kiezen?Staatssecretaris Rutte:Wij hebben de sociale partners aangeboden dat het volledig opgespaarde
bedrag mag worden opgenomen aan het eind van de loopbaan.Mevrouw De Rijk (GroenLinks):De 150%, maar drie keer 1,5 jaar mag niet. Dat is bevoogdend.Staatssecretaris Rutte:Dat is niet bevoogdend. Wij kunnen de welvaart in Nederland, met dadelijk
4 miljoen mensen van boven de 65 jaar, met veel minder jonge mensen dan wij
gewend waren en met enorm stijgende kosten voor de AOW en de zorg, alleen
overeind houden als wij allen langer werken. Wij kunnen dat ook niet doen,
maar dan moeten wij accepteren dat de welvaart verder achteruit kachelt. Ik
geef het voorbeeld van Argentinië, dat voor de Tweede Wereldoorlog tot
de top-drie behoorde van de wereld. Wij hebben een paar jaar geleden gezien
hoe snel het kan verkeren. Er is geen (grond)wet die garandeert dat wij altijd
dit welvaartsniveau zullen hebben. Het is aan deze regering om ervoor te zorgen
dat niet alleen de komende vier jaar een goed beleid wordt gevoerd, maar dat
ook de maatschappelijke veranderingen in gang worden gezet die nodig zijn
om het welvaartsniveau te bestendigen. Daarbij is het van groot belang dat
wij allen vitaal blijven en langer blijven werken, bij voorkeur tot 65 jaar
of daar zo dicht mogelijk bij in de buurt. Men kan ook naar eigen inzicht
en behoefte gebruikmaken van beperkte fiscale regelingen, in die zin dat men
een paar jaar eerder kan stoppen, maar de uitgebreide, goudomrande regelingen
van nu zijn daarbij niet aan de orde, want die zijn simpelweg niet betaalbaar,
hoezeer ik iedereen ook gun om, als hij of zij dat wil, eerder in zijn leven
te gaan vissen. Dat kan echter niet, want dan zouden wij de collectieve welvaart
in gevaar brengen. Om die reden is het bij de levensloopregeling nodig dat
de maximale opbouw is begrensd.Mevrouw Vedder vroeg nog waarom de pensioenwet niet van toepassing is
op de levensloopregelingen, omdat dit toch de Pensioen- en spaarfondsenwet
is. De beoogde pensioenwet richt zich, evenals de PSW, op toezeggingen van
de werkgever aan de werknemer voor voorzieningen ingeval van oude dag, overlijden
of invaliditeit. De wet stelt eisen, zoals kapitaaldekking, gelijke behandeling
en vele andere. Je zou kunnen zeggen dat een levensloopregeling iets wezenlijk
anders is dan een pensioenregeling en dat een levensloopregeling geen regeling
is waarop die pensioenwet van toepassing kan zijn.Bij de behandeling van de pensioenwet zullen wij zeker nog met elkaar
spreken over de positie van de spaarfondsen, maar dat is iets anders dan een
levensloopregelingfonds. Spaarfondsen richten zich ook alleen op de oude dag.
Ik denk dat wij dat debat uitvoerig zullen voeren in de context van de uitwerking
van de levensloopregeling en de pensioenwet.Ik bedacht later dat mijn antwoord in eerste termijn op de vraag van mevrouw
De Rijk over een aparte regeling voor zorgverlof niet helemaal compleet was.
Bij de Tweede Kamer ligt een voorstel voor een regeling voor langdurend zorgverlof.
Deze regeling vormt het sluitstuk van de Wet arbeid en zorg. Dat voorstel
houdt in: een geclausuleerd recht op onbetaald zorgverlof voor maximaal zes
weken per jaar voor een levensbedreigend zieke partner, kind of ouder. Daarmee
kan tijd worden vrijgemaakt om zorg te verlenen.In de toekomst kan voor de financiering van dat verlof gebruik worden
gemaakt van het gespaarde tegoed in de levensloopregeling. Wie jaarlijks een
percentage van het brutoloon opzij zet voor deze regeling, kan op elk moment
in de levensloop het bedrag dat inmiddels op die rekening is opgebouwd, aanspreken.
Met een relatief korte spaarperiode kan voldoende worden gespaard voor een
volledige financiële overbrugging van de voorgestelde wettelijke verlofperiode.
Het is volstrekt helder dat mevrouw De Rijk iets wilde dat veel verder gaat,
maar dit komt er een klein beetje aan tegemoet, dacht ik.Mevrouw Swenker vroeg hoe een bouwvakker aan 100% ouderdomspensioen komt,
als prepensioen en VUT worden afgeschaft. De opgebouwde rechten van het prepensioen
blijven staan en blijven fiscaal overeind. Wat is opgebouwd, kun je blijven
opnemen. Mevrouw Swenker heeft wel een punt, als het gaat om een jonge bouwvakker
of een oudere bouwvakker met een vut-regeling. Zij zullen dat voordeel niet
hebben, omdat dat geen individueel opgebouwde rechten zijn. Die mogelijkheid
zal vervallen.Mevrouw Vedder vroeg hoe het zit met 2,25% pensioenopbouw bij een middelloonstelsel.
Op die vraag moest ik in eerste termijn stotterend het antwoord schuldig blijven.
Zoals wij daarnet al informeel hebben besproken, geldt het maximum van 100%
ook bij de opbouw van een middelloonpensioen. Bij het jaarlijkse maximumpercentage
voor opbouw voor het pensioen wordt onderscheid gemaakt tussen eindloonregelingen
van maximaal 2% per jaar en middelloonregelingen van maximaal 2,25% per jaar.
Iedere deelnemer in een pensioenregeling, ongeacht de soort regeling, mag
niet meer dan 100% van het laatstverdiende salaris in termen van eindloon
aan pensioen opbouwen. Dit betekent dat het pensioen als percentage van het
gemiddelde salaris vrijwel altijd meer dan 100 mag zijn. Ook bij deelname
aan een opbouwpercentage van 2,25 per jaar in een middelloonregeling en veel
pensioenjaren zullen de fiscale grenzen niet snel worden overschreden. Dat
heeft alles te maken met het feit dat het middelloon wordt afgezet tegen het
eindloon, zodat die twee op een gunstige manier op elkaar inwerken.Mevrouw Van Leeuwen vroeg hoe ik het succes van de Wet werk en bijstand
weeg, gezien de signalen van de organisatie van directeuren van sociale diensten,
Divosa. Ik ben gematigd optimistisch. Ik doe veel werkbezoeken in het land.
In de enquête over de uitvoering van de wet signaleert Divosa dat er
een enorm gevoel van bevrijding is bij de mensen die met de uitvoering bezig
zijn, omdat veel creativiteit die vroeger vastzat in wetgeving, nu kan worden
vrijgemaakt om mensen zo snel mogelijk aan het werk te helpen. Tegelijkertijd zie je dat gemeenten enorm worstelen om snel verordeningen
op te stellen en om te voorkomen dat deze verordeningen er komen, voordat
er een kaderstellende discussie is gevoerd over hoe in die gemeenten wordt
omgegaan met armoedebestrijding, wat natuurlijk zeer belangrijk is. Hoe gaan
wij in deze gemeente om met mensen aan de slag helpen?Het algemene beeld dat ik ervan heb, is gematigd optimistisch. Ik ben
daar erg voorzichtig in. Er zijn geen signalen dat het mis gaat, om het even
wat negatiever te formuleren.De heer Leijnse vroeg mij of ik bij de vaststelling van de budgetten ook
nog een eigen afweging maak. Dat is het geval. De CPB-raming is leidend, maar
niet bepalend. Uiteindelijk moet het kabinet het budget vaststellen.De heer Ten Hoeve vroeg vervolgens hoe het zit met pagina 7. Op pagina
7 wordt gerefereerd aan het eerder ingeboekte ex ante effect van de wet. Er
is geen sprake van het dubbel pakken van de gemeente, doordat eerst het effect
ex ante is ingeboekt en nu nog eens opnieuw wordt ingeboekt. Dat zou buitengewoon
unfair zijn. Het aantal van 387.000 komt uit het CPB-rapport van december
2003, om de zaak nog eens wat ingewikkelder te maken. Dat cijfer dateert van
na de ontwerpbegroting. Dat is te zien onderaan pagina 6 van het CPB-memorandum.Vanzelfsprekend zeg ik toe dat de uitkomsten van de task force tegelijkertijd
aan de Eerste Kamer zullen worden gezonden. Het lijkt mij het minste dat wij
kunnen doen. De Eerste Kamer heeft immers het initiatief genomen om een task
force in te stellen. Misschien moet zij het kabinetsstandpunt wel een paar
minuten eerder krijgen dan de Tweede Kamer, maar in ieder geval gelijktijdig.Ik kan de berekening van mevrouw Van Leeuwen in eerste termijn in verband
met het bedrag van 80 mln volledig onderschrijven. Ik heb het zelf simpeler
samengevat, maar zij heeft de moeite genomen het te herleiden tot een individueel
niveau. Zelf zeg ik altijd dat sinds midden jaren negentig het aantal bijstandsgerechtigden
is gehalveerd, terwijl het budget voor de bijzondere bijstand bijna is verdrievoudigd.
Ik erken dat op dat budget wordt bezuinigd. Dat is zeer verdedigbaar, omdat
op de hele rijksbegroting moet worden bezuinigd. Die bezuiniging is inmiddels
in vergaande mate teruggedraaid door de besluiten over de 80 mln en de 20
mln die de werkgevers eind vorig jaar daaraan hebben toegevoegd. Dat neemt
niet weg dat nog steeds per individuele bijstandsgerechtigde aanzienlijk meer
budget beschikbaar is dan midden jaren negentig. De berekeningen van mevrouw
Van Leeuwen kloppen dus.Ik kan niet garanderen dat die 80 mln bij de mensen van de doelgroep terecht
komt. In mijn eerste termijn heb ik geantwoord dat gezien het gebruik van
de bijzondere bijstand daarvan goed gebruik wordt gemaakt. Het verleden is
hoopgevend. Het signaal dat ik zelf krijg tijdens mijn werkbezoeken aan de
gemeenten is dat zij de doelgroep buitengewoon scherp op het netvlies hebben.Mevrouw Vedder vroeg of de regionale opleidingscentra beter in staat zijn
om herintreders op te leiden dan de Stichting Centrum Vakopleiding, respectievelijk
de vroegere vrouwenvakscholen. In het kader van SUWI is ervoor gekozen om
de reïntegratie-uitvoering te privatiseren, waaronder ook het verzorgen
van reïntegratiescholing. De Stichting Centrum Vakopleiding en de vrouwenvakscholen
hadden als zelfstandige organisaties onvoldoende toekomstperspectief om die
dienstverlening in stand te houden. De deskundigheid van het Centrum Vakopleidingen
en de vrouwenvakscholen is met de overgang naar respectievelijk de mbo's,
de ROC's en de Calder Groep BV behouden. Met de introductie van marktwerking
zullen de scholingsaanbieders steeds zo goed mogelijk moeten inspelen op de
vraag van de gemeenten, UWV, reïntegratiebedrijven en andere vragers
op de markt.Op verzoek van de PvdA-fractie in de Tweede Kamer heb ik eind vorig jaar
de laatste stand van zaken laten onderzoeken. Dat leverde geen negatieve berichten
op. Ik heb de laatste maanden noch positieve noch negatieve signalen ontvangen,
zodat ik durf te zeggen dat onze algemene lijn positief is. Als de vraag van
mevrouw Vedder is ingegeven door een signaal, vraag ik haar zo vriendelijk
te zijn om mij nader in te lichten. Ik zal daar dan naar laten kijken. Mevrouw Swenker pleitte voor een arbeidsrecht op maat voor 65-plussers.
Met name het ontstaan van een dienstverband na een zekere periode van tijdelijke
contracten zullen veel werknemers van 65 jaar en ouder niet wensen. Verder
is het evenwicht tussen een periode van een tijdelijk dienstverband en het
ontstaan van een vast dienstverband gerealiseerd in het pakket flexibiliteit
en zekerheid, waarover de Stichting van de arbeid unaniem heeft geadviseerd.
Aan dit evenwicht zouden wij niet moeten tornen, ook niet voor werknemers
die een zekere leeftijd te boven zijn, nog afgezien van de vraag hoe hieraan
tegemoet moet worden gekomen, gezien in het licht van leeftijdsdiscriminatie.Op basis van het Burgerlijk Wetboek ontstaat overigens pas na twee jaar
in plaats van na anderhalf jaar een vast dienstverband tussen een uitzendkracht
en een uitzendbureau. Er zijn genoeg mogelijkheden om in sectoren een ander
evenwicht te zoeken door hierover in de cao iets anders te bepalen. In de
cao voor uitzendkrachten is dat ook gebeurd, want op basis van die cao is
een uitzendkracht in beginsel pas na drie en een half jaar in vast dienstverband.
Overigens laat het ontstaan van dit dienstverband na drie en een half jaar
onverlet dat partijen overeen kunnen komen om het contract te allen tijde
te beëindigen. Mijns inziens vormt deze regelgeving op zichzelf dan ook
geen belemmering voor 65-plussers.Ik ben zelf een nakomertje en ik heb een zwager van 72, die inmiddels
weer 80% werkt. Ik heb bij hem navraag gedaan en ik kan u dan ook uit eerste
hand zeggen dat het klopt.De beraadslaging wordt gesloten.De wetsvoorstellen worden zonder stemming aangenomen.De vergadering wordt van 20.25 uur tot 21.00 uur geschorst.De voorzitter:Ik deel aan de Kamer mede dat op 9 april jl. het verslag met bijlagen
is ontvangen van de JBZ-raad van 30 maart 2004. In de aanbiedingsbrief
bij dit verslag wordt de Kamer gevraagd, in te stemmen met de ontwerprichtlijnen
geagendeerd onder de nummers B5, B7 en B10/GC2. De bijzondere commissie voor
de JBZ-Raad heeft zich heden beraden over deze ontwerprichtlijnen
en adviseert de Kamer in te stemmen. Ik stel voor, dit advies te volgen.Daartoe wordt besloten. 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/h-ek-20032004-1280-1294.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl