Behandeling van het wetsvoorstel Wijziging van het Wetboek van Strafvordering, het Wetboek van Strafrecht en de Wet overdracht tenuitvoerlegging strafvonnissen strekkende tot het verruimen van de bevoegdheid van de politierechter en de enkelvoudige kamer in hoger beroep (verruiming bevoegdheid enkelvoudige kamers) (28215)
Staten-Generaal — Handelingen 
Datum: 2014-07-07 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Handeling 2001-2002, pag. 3643-3660

 
 
 

Handeling

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Vergadernummer
Datum vergadering

14-03-2002

Tweede Kamer der Staten-Generaal

2001-2002

nr. 53, pagina 3643-3660

07-03-2002

 

 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties over kamerdossier

Kamerdossier 28215Toon publicaties die dit dossier behandelen

 
 
 Publicaties in vergadering

Behandeling van de verslagen van de commissie voor de Verzoekschriften over een aantal in haar handen gestelde adressen (28043, nrs. 37 t/m 48)Pagina 3643-3643
Behandeling van de wetsvoorstellen: - Wijziging van de Wet van 31 mei 1937 tot omzetting van de Rijksstudiedienst voor de Luchtvaart in een Stichting (27868); - Wijziging van de Wet op de waterkering tot aanwijzing van het Markermeer als buitenwater (27799); - Wijziging van de Wegenverkeerswet 1994 met betrekking tot de rijvaardigheid en rijbevoegdheid (27840); - en een ander wetsvoorstel (28084)Pagina 3643-3643
Presentie en opening (donderdag 7 maart 2002)Pagina 3643-3643
Regeling van werkzaamheden (donderdag 7 maart 2002)Pagina 3660-3661
Lijst van ingekomen stukken, met de door de voorzitter terzake gedane voorstellen (donderdag 7 maart 2002)Pagina 3685-3686
Behandeling van het voorstel van rijkswet Bepalingen omtrent de tarieven voor consulaire dienstverlening (Rijkswet op de consulaire tarieven) (27217, R1659)Pagina 3643-3643
Behandeling van het wetsvoorstel Wijziging van de Wet op de Ruimtelijke Ordening in verband met de invoering van een rijksprojectenprocedure (rijksprojectenprocedure) (27178)Pagina 3661-3685
Behandeling van het wetsvoorstel Wijziging van het Wetboek van Strafvordering, het Wetboek van Strafrecht en de Wet overdracht tenuitvoerlegging strafvonnissen strekkende tot het verruimen van de bevoegdheid van de politierechter en de enkelvoudige kamer in hoger beroep (verruiming bevoegdheid enkelvoudige kamers) (28215)Pagina 3643-3660

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 123 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
Aan de orde is de behandeling van: het wetsvoorstel Wijziging
van het Wetboek van Strafvordering, het Wetboek van Strafrecht en de Wet overdracht
tenuitvoerlegging strafvonnissen strekkende tot het verruimen van de bevoegdheid
van de politierechter en de enkelvoudige kamer in hoger beroep (verruiming
bevoegdheid enkelvoudige kamers) (28215).De algemene beraadslaging wordt geopend.De heer Dittrich (D66):Voorzitter. In 1921 is bepaald dat strafzaken van eenvoudige aard door
de politierechter konden worden behandeld. De politierechter zit alleen en
doet bijna altijd aan het eind van de zitting meteen mondeling
uitspraak. In de wet is opgenomen dat deze alleenzittende rechter nooit meer
dan zes maanden gevangenisstraf kan opleggen. De minister van Justitie heeft
nu een spoedwet gemaakt waarin hij de zesmaandengrens oprekt naar twaalf maanden.
Daarnaast maakt hij het mogelijk dat in hoger beroepéén rechter
de strafzaak gaat behandelen, als de politierechter niet meer dan zes maanden
gevangenisstraf heeft opgelegd.De D66-fractie is ongelukkig met beide onderdelen van het wetsvoorstel.
De kwaliteit van de rechtspraak wordt ermee aangetast. De minister stelt fundamentele
wijzigingen voor in het strafproces, met als belangrijkste motief dat er zoveel
drugskoeriers worden aangehouden op Schiphol en dat de behandeling van hun
strafzaken te veel tijd vergt voor een meervoudige kamer van de rechtbank.
De voorstellen van de minister van Justitie hebben mijn fractie ook verbaasd.
Indertijd heeft de minister het verzet van D66 tegen het initiatiefwetsvoorstel
van de heren Van Oven en Vos gesteund. Capaciteitstekorten mogen geen reden
zijn voor het tot stand brengen van fundamentele aanpassingen van het strafproces.
Die capaciteitstekorten waren al langer bekend. Waarom moest er dan toch zo
snel een noodwet worden gemaakt, zonder dat de gebruikelijke adviesorganen
zijn geraadpleegd? In dit wetsvoorstel is de minister omgegaan en hij gaat
nog een stap verder met zijn voorstel om in hoger beroep de bevoegdheden van
de enkelvoudige kamer uit te breiden.De VVD-fractie, bij monde van collega Nicolaï, heeft bij de behandeling
van de begroting van het ministerie van Justitie in november 2001 de mantra
gebruikt dat de minister van Justitie een rechtsstatelijke rots in de branding
was. De D66-fractie moet echter constateren dat die rechtsstatelijke rots
een vlot is geworden, dat op en neer deint in de branding en geen weerwerk
biedt tegen de hoge golven. Wij staan niet alleen in onze onvrede over dit
wetsvoorstel. De presidenten van de gerechtshoven schreven in hun brief van
25 februari jl.: "Nu dreigt bij wijze van spoedwetgeving regelgeving tot stand
te komen die haaks staat op een waardevolle stafrechtelijke traditie en dat
dan zonder discussie waaraan alle dragers van die traditie een reële
bijdrage hebben kunnen leveren. Wij betreuren dat zeer en bemerken op dat
punt ook onbegrip in onze gerechten. Met de nu voorgestelde regeling zien
de hoven zich geconfronteerd met een hellend vlak". Wil de minister ingaan
op deze forse kritiek van de gerechtshoven? Hoe zal het wetsvoorstel in praktijk
worden toegepast, nu degenen die ermee moeten werken dat onderdeel afwijzen?Dan kom ik op de vraag waarom deze uitbreiding van de bevoegdheden van
de politierechter noodzakelijk is. De redenering van de minister is, wat ons
betreft, niet overtuigend. Tot op heden was hij geen voorstander van verruiming.
Capaciteitstekorten moeten worden aangepakt door meer rechters en meer ondersteunend
personeel aan te trekken en niet door de wettelijke bevoegdheden op te rekken.
Geconstateerd wordt dat met name drugszaken op Schiphol toenemen en het rechterlijk
apparaat onder druk zetten. In de nota naar aanleiding van het verslag zegt
de minister dan dat de uitbreiding niet alleen voor deze drugszaken zou moeten
gelden, maar voor alle zaken. Dat zou volgens de minister evenwichtige wetgeving
zijn. Met andere woorden: je constateert een probleem op één
gebied en je zegt dan dat de remedie voor alle strafzaken en dan ook nog eens
in heel Nederland zou moeten gelden. Wij zijn het met die redenering niet
eens. Kan de minister nader onderbouwen waarom hij de uitbreiding van de bevoegdheden
van de politierechter niet tot drugszaken die eenvoudig van aard zijn, beperkt?
Kan hij nader onderbouwen waarom hij de uitbreiding niet alleen beperkt tot
die gerechten die dit type strafzaken van Schiphol behandelen. In het advies
van de gerechtshoven van vorige week staat overigens dat, als er al een verruiming
moet komen, deze beperkt dient te blijven tot Schipholzaken.Dan kom ik te spreken over de zaken van eenvoudige aard. De officier van
justitie mag strafzaken bij de politierechter aanhangig maken wanneer zij
eenvoudig van aard zijn, in het bijzonder ten aanzien van het bewijs en de
toepassing van de wet. In het voorstel kan de officier strafzaken waarin hij
twaalf maanden gaat eisen, bij die enkelvoudige kamer aanbrengen. Dat roept
bij ons nogal wat vragen op waarvan ik er twee naar voren wil brengen. In
de huidige politierechterpraktijk komen veel mensen zonder advocaat en Dittrichvoeren
zij hun eigen verdediging. Met een verruiming tot zaken waarin twaalf maanden
kan worden opgelegd, zullen dus ook zwaardere zaken bij de
politierechter worden aangebracht. Meer advocaten zullen ter zitting verschijnen
en verweren indienen. Wordt zo niet de beoogde vlotte behandeling van zaken
bemoeilijkt? Verwacht de minister dat de politierechter meer zaken gaat doorverwijzen
naar de meervoudige kamer, met alle vertraging van dien? Wat vindt de minister
van het argument dat het opleggen van maximaal twaalf maanden gevangenisstraf
een zeer diepe inbreuk is op de vrijheid van de burger en dat de overheid
er dan ook voor moet zorgen dat de rechter die voornemens is zo'n zware straf
op te leggen, daarover moet kunnen beraadslagen met twee andere collega's?
Wordt de kwaliteit van de rechtspraak niet per definitie aangetast door de
reflectie van de rechter niet meer te institutionaliseren? D66 vindt dat een
straf van meer dan zes maanden door drie rechters moet worden opgelegd. Het
risico van uitholling van de kwaliteit van de rechtspraak is te groot.Dan kom ik op de capaciteitstekorten. De overheid moet haar eigen zaken
goed op orde hebben en dat is nu niet het geval. Veiligheid is een onderwerp
dat alle burgers aanspreekt en waar grote problemen bij zijn. Er zijn capaciteitstekorten
bij de politie, bij het openbaar ministerie, bij de rechters en ook in het
vervolg van de strafrechtelijke keten, dus bij de gevangenissen en de reclassering.
Wat ons betreft, moeten wij alles op alles zetten om juist die keten te versterken.
Er zullen hoe dan ook veel meer rechters moeten worden aangetrokken om de
stagnatie in het straf- en het vreemdelingenrecht aan te pakken. Door de capaciteitstekorten
worden soms strafzaken niet eens meer aangebracht of veel te laat, waardoor
er geen reële straf kan worden opgelegd. Soms wordt de politierechter
benaderd terwijl dat eigenlijk de meervoudige kamer had moeten zijn. Op 26
maart 2001 heeft de minister een brief gestuurd; daarin heeft hij berekend
dat de komende jaren 600 fulltime rechters moeten worden aangesteld om de
werkvoorraden weg te werken. Wil je echt een slag maken en niet alleen de
werkvoorraden wegwerken maar straf- en vreemdelingenzaken ook in zijn algemeenheid
veel en veel sneller behandelen – als het ware een standaard lik-op-stukbeleid –
dan is nog veel meer nodig. Overigens zijn wij van oordeel dat het misschien
handiger is om te beginnen met parttime rechters aan te trekken, omdat veel
rechters nu al drie of vier dagen per week werken. Ik nodig de minister uit
om in dit debat een overzicht te geven van de stand van zaken bij het aantrekken
van de extra rechters. Hoeveel extra formatieplaatsen zijn er de laatste twee
jaar bijgekomen? Hoeveel rechters zijn er in opleiding en hoeveel vacatures
staan er nog open? In dit verband hoor ik graag de reactie van de minister
op de brandbrief van de burgemeesters van Zaandam en Haarlem over de tekorten
in de strafrechtsketen in de regio Haarlem. Welke spoedmaatregelen neemt de
minister om ervoor te zorgen dat de afhandeling van de zogenaamde middencriminaliteit
in het Haarlemse niet volkomen wordt weggedrukt door de drugszaken van Schiphol?
Wanneer zullen de eerste extra zes rechters, twee rechters-commissarissen
en de zes ondersteunende personeelsleden in Haarlem worden ingezet? Is er
nog meer uitbreiding voorzien in de nabije toekomst?Ik kom aan het einde van mijn betoog met de vraag of verruiming van de
bevoegdheid van de politierechter helpt bij de behandeling van drugszaken.
Wij betwijfelen dat. Wij betwijfelen of de druk die drugszaken op de justitiële
keten leveren door dit wetsvoorstel verlicht worden. Drugskoeriers met meer
dan een kilo cocaïne bij zich, zullen namelijk al snel geconfronteerd
worden met een eis van meer dan twaalf maanden. In de schriftelijke voorbereiding
was de minister nogal vaag over wat nu het rekwireerbeleid zal zijn. Er was
altijd een zogenaamde vuistregel dat bij één kilo drugs één
jaar gevangenisstraf zou worden geëist. Dat zou betekenen dat die zaak
bij de meervoudige kamer aanhangig zou worden gemaakt. Dan kun je je de vraag
stellen wat dan de winst van dit wetsvoorstel is. Zou de minister in zijn
reactie kunnen aangeven hoe dat precies zit?Wij vinden het jammer en merkwaardig dat de minister niet kan inschatten
hoeveel zaken extra kunnen worden behandeld als de bevoegdheden van de enkelvoudige
kamer zijn uitgebreid. Graag nodig ik de minister uit alsnog een poging te
ondernemen. Straks heeft het wetsvoorstel geen wezenlijk effect en is alleen
maar de kwaliteit van de strafwetgeving aangetast. Ik kan dit zo hardop zeggen,
omdat de minister zelf zegt dat met dit wetsvoorstel een prijs betaald moet
worden.Tot slot iets over de unusrechtspraak in hoger beroep. Ik heb de brief
van de gerechtshoven al geciteerd. Wij zien niet in waarom in hoger beroep
opeens de enkelvoudige kamer appèlzaken moet gaan doen, waar de politierechter
zes maanden of minder heeft opgelegd. De rechters in hoger beroep voelen daar
niets voor en de minister schrijft in zijn nota naar aanleiding van het verslag:
beoogd wordt de gerechtshoven een instrument te geven om... Wat nu als zij
van dat instrument van de minister geen gebruik willen maken? Bijvoorbeeld
door structureel zaken naar de meervoudige kamer door te verwijzen of bij
de appointering met de advocaat-generaal af te spreken dat zij die zaken niet
enkelvoudig afdoen? Wat dan?De fractie van D66 vindt dat deze wet twee jaar na inwerkingtreding zou
moeten worden geëvalueerd, met een vergelijking van de situatie zoals
die nu is. Wij hebben namelijk overwegende bezwaren tegen de voorstellen van
de minister en zijn niet overtuigd door de argumentatie in de schriftelijke
gedachtewisseling. Ik luister graag naar de reactie van de minister.De heer Van Oven (PvdA):Mevrouw de voorzitter. Hoewel het wetsvoorstel nu gepresenteerd wordt
in het kader van de noodwetgeving Schiphol, heeft het een structureel karakter.
Het behelst in feite een herhaling van het voorstel dat ik eerder, in 1999,
met collega Vos heb gedaan. Dat voorstel is wel ingediend, maar wij hebben
het vervolgens op de plank laten liggen, gehoord hebbende de vele kritische
reacties die in die tijd zijn gekomen. Wij hebben toen gemeend er beter aan
te doen te wachten op betere tijden. Die lijken wat betreft dit wetsvoorstel
nu te zijn aangebroken. Het voorstel komt nu van de minister zelf en zal dus
ook, als het in de Tweede Kamer wordt aangenomen, door hem in de Eerste Kamer
worden verdedigd. Verwacht mag worden dat hij daar wellicht wat meer tegenwind
krijgt dan hier in de Tweede Kamer. Bij de beoordeling van het wetsvoorstel moeten twee beginselen tegen elkaar
worden afgewogen: snelheid en efficiency tegen zorgvuldigheid van beoordeling.
Dat leidt dan tot verschillende resultaten. De Raad van State en de Nederlandse
vereniging voor rechtspraak zijn nog steeds tegen, terwijl de Raad voor de
rechtspraak voor is. Het zegt wel wat dat dit orgaan, dat nog maar zo kort
bestaat, maar zich verantwoordelijk weet voor met name de organisatie van
de rechterlijke macht, tot dit oordeel is gekomen. Wat de fractie van de PvdA
betreft zijn de argumenten alleen maar sterker geworden sedert 1999. Niet
alleen zijn strafkortingen in verband met termijnoverschrijdingen schering
en inslag, maar ook is aannemelijk dat een aantal zaken domweg niet meer wordt
aangebracht vanwege capaciteitstekorten. Het onzorgvuldigheidargument weegt
daarentegen niet zwaar wanneer het gaat om zaken van eenvoudige aard waarvoor
straftoemetingsrichtlijnen bestaan. Bovendien is de grens van zes maanden
tamelijk willekeurig gekozen. In Duitsland gaat de enkelvoudige rechter tot
twee jaar, in Denemarken tot vier jaar, in België tot vijf jaar. Het
heeft mij altijd verbaasd dat de Nederlandse rechter die op de Antillen wordt
gedetacheerd en die op het eiland Saba een levenslange gevangenisstraf uitspreekt,
na terugkomst in Nederland als politierechter weer aan de grens van zes maanden
is gebonden. Ook na deze verhoging scoort Nederland nog relatief voorzichtig.Het is jammer dat de capaciteitswinst moeilijk te kwantificeren is, zoals
de minister heeft aangegeven. Ik heb in 1997 getracht te berekenen hoe hoog
het percentage zaken is dat bij de meervoudige kamer wordt aangebracht en
waar een strafeis wordt gedaan tussen de zes en de twaalf maanden. Ik kwam
daarbij uit op 22% van de zaken. Als wij daar een kwart of eenderde van aftrekken
voor zaken die te ingewikkeld zijn om bij de politierechter aan te brengen,
kom je tot een winst van zo'n 14%. Dat wil zeggen dat daar nog van moet worden
afgetrokken de ene rechter die daarbij als politierechter nodig is. Grof berekend,
levert dat een besparing van 10% op en dat is nogal wat. Dat effect wordt
helaas enigszins tenietgedaan omdat nu al zaken door het openbaar ministerie
bij de politierechter worden aangebracht die eigenlijk bij de meervoudige
kamer zouden horen. Maar niettemin is dat een herstel van een situatie in
die zin dat die zaken dan niet te laag worden bestraft.Een tweede wijziging die in de wet is opgenomen en die niet in het initiatiefwetsvoorstel
van collega Vos en mijzelf was verwoord, is dat in appèl ook een alleensprekende
rechter wordt geïntroduceerd waar dat tot dusverre alleen voor zaken
in verband met dronken rijden gold. Ook hier moet het gaan om zaken van eenvoudige
aard. Dit is voor mijn fractie aanvaardbaar, zeker nu heel duidelijk is geregeld
dat verwijzing mogelijk blijft. De fractie van de PvdA is dus voorstander
van het wetsvoorstel. De tekorten bij de rechterlijke macht zijn zodanig dat
dit noodzakelijk is.De heer Dittrich (D66):Hoe reageert de heer Van Oven op de brief van de gerechtshoven van 25
februari, waarin staat dat zij het helemaal niet zien zitten om dit soort
zaken te behandelen als enkelvoudige kamer?De heer Van Oven (PvdA):Ik kan dat moeilijk begrijpen gegeven de situatie die bij de hoven bestaat.
U heeft een situatie geschetst waarin de gerechtshoven hier niet toe zouden
overgaan. Ik herinner mij dat een soortgelijke discussie heeft plaatsgevonden
bij de introductie van de alleensprekende rechter in appèl bij de zaken
in verband met dronken rijden. Desalniettemin is, nadat dat tot wet werd verheven,
staande praktijk geworden dat die zaken op die manier worden afgedaan. Ik
verwacht een dergelijk effect ook nu.De heer Dittrich (D66):Dus de PvdA vindt dat dit gewoon doorgedrukt moet worden, terwijl de rechters,
die de wet zouden moeten toepassen, het niet willen?De heer Van Oven (PvdA):Rechters spreken recht op basis van de wetten die door de wetgever worden
gemaakt. Dat geldt ook voor de rechterlijke organisatie.Voorzitter. Dan wil ik nog een opmerking maken over de capaciteitstekorten
die ook door deze maatregel niet zullen worden verholpen. Daar maakt mijn
fractie zich ernstige zorgen over. Ik kan mij gedeeltelijk aansluiten bij
de woorden van de heer Dittrich op dit punt. In die situatie moet snel een
verandering komen. De heer Dittrich heeft terecht gewezen op de brief van
de burgemeesters van Haarlem en Zaanstad die zo wrang is, omdat wij bij de
behandeling van de noodwetgeving duidelijk te horen hadden gekregen dat de
intensivering van het vervolgingsbeleid inzake de bolletjesslikkers niet ten
koste zou gaan van de verwerking van andere zaken. Dat lijkt nu echter wel
het onmiddellijke gevolg te zijn. Nu heb ik begrepen dat het kabinet een aantal
extra rechters heeft vrijgemaakt. Is dat voldoende om te voorkomen dat de
zorgen van Zaanstad en Haarlem uitkomen?Voorzitter. Ik sluit af met de verzuchting dat er verschillende suggesties
zijn gedaan om het rechterstekort in Nederland op te vangen. Collega Dittrich
heeft gesuggereerd om in vier jaar 1000 rechters aan te trekken. Dat is op
zichzelf aantrekkelijk, zij het dat nog niet helemaal duidelijk is waar deze
rechters dan opeens vandaan zouden moeten komen en hoe het met de opleiding
van hen zou moeten gaan. Er is immers altijd sprake van een beperkte opleidingscapaciteit.
De fractie van de Partij van de Arbeid heeft bij de behandeling van de nota
Criminaliteitsbeheersing gesuggereerd om een groot aantal plaatsvervangers
in te zetten, namelijk ongeveer 800. Daar komen wij nog over te spreken, maar
tot dusverre zijn de vooruitzichten betrekkelijk somber als het gaat om de
wil bij de regering en de Raad voor de rechtspraak om dat heel snel uit te
werken. Wat ons betreft, moet het heel duidelijk zijn dat het onaanvaardbaar
is dat een groot aantal strafzaken domweg op de plank blijft liggen.Mijn fractie vindt het enigszins teleurstellend dat vanuit het ministerie
niet is geprobeerd om optimale winst te boeken op basis van de motie-Van Oven
c.s. die vorig jaar is aangenomen over het doen vervallen van de korting,
het zogenaamde drempeljaar in het kader van de raio-opleiding. Waarom moest
dat nu alleen voor de toekomst gelden en kon dat niet met terugwerkende kracht
aan de orde komen voor alle rechterlijke ambtenaren in opleiding die op dat
ogenblik al bezig waren? Als wij uitgaan van 40 raio's per jaar en ervan uitgaan
dat de helft van hen voor korting in aanmerking zou komen en
weer de helft van hen zou kunnen profiteren van die maatregel, dan zit je
toch altijd weer op 60 rechtersjaren. Dat is nooit weg. Waarom is dat niet
bevorderd door het ministerie? Waarom heeft het college van bestuur van de
raio-opleiding daar nu uiteindelijk mee moeten komen?Mijn allerlaatste vraag heeft betrekking op de specialisatie. Wij kennen
in Nederland een soort vaste gewoonte dat rechters geschikt moeten zijn voor
twee takken van sport: civiel recht en strafrecht of civiel recht en bestuursrecht
of strafrecht en bestuursrecht. Is dat criterium nog houdbaar gezien de bestaande
tekorten? Moeten wij niet toe naar een situatie waarbij met name in de strafrechtsector
mensen worden geaccepteerd die in ieder geval voor het strafrecht capabel
zijn, waarna kan worden afgewacht of zij later naar andere sectoren kunnen
doorstromen? Mijn fractie is van mening dat de ontstane situatie een dergelijke
stap wettigt.De heer Van de Camp (CDA):Mevrouw de voorzitter. De vergroting van de afdoeningscapaciteit door
verruiming van de competentie van alleensprekende rechters heeft haar prijs.
Deze zin uit de memorie van de toelichting geeft heel aardig mijn gevoelens
van deze ochtend weer. Vanuit een optimale strafrechtspleging bezien, vanuit
de praktijk, de theorie en de wetenschap, zijn er ongetwijfeld de nodige kanttekeningen
te plaatsen bij het vandaag te behandelen wetsvoorstel. Daar staat echter
de weerbarstige praktijk van ernstige capaciteitsproblemen tegenover. De brief
van de heren Pop en Vreeman, de korpsbeheerders van respectievelijk Kennemerland
en Zaanstreek/Waterland is wat dat betreft onthullend. Bovendien zijn politici
er mede voor ingehuurd om dit soort dilemma's op te lossen. Dat zal ik vandaag
dan ook namens de CDA-fractie doen.Er zijn vier redenen aan te geven waarom onze fractie kan instemmen met
de vandaag te behandelen wijzigingen. Ten eerste, het is niet aanvaardbaar
dat verdachten terzake van een misdrijf niet binnen een redelijke termijn
voor de strafrechter kunnen worden gebracht wegens het ontbreken van zittingscapaciteit.
Ten tweede, de daarmee eventueel samenhangende strafkortingen vanwege termijnoverschrijdingen
komen nogal eens voor. Ook dat vinden wij niet acceptabel. Is er überhaupt
iets te zeggen over de frequentie van die strafkortingen vanwege termijnoverschrijdingen?
Ten derde komt het niet aanbrengen van zaken vanwege capaciteitstekorten ook
voor. Ook dat vinden wij niet acceptabel. Tot slot vinden wij het niet aanvaardbaar
dat misdrijven waarvan de ernst een hogere straf dan zes maanden rechtvaardigt,
uitsluitend voor de politierechter kunnen worden gebracht. Iedere zweem of
ieder gerucht dat Nederland een mild strafklimaat heeft, moet immers worden
voorkomen vanwege de eventueel aanzuigende werking. Snelheid en doeltreffendheid
moeten in zulke gevallen worden afgewogen tegen zorgvuldigheid en precisie,
maar de indruk mag niet worden gewekt dat de vandaag te bespreken wijzigingen
tot onzorgvuldigheden zullen leiden. Ik ben het met de heer Van Oven eens –
en dus niet met de heer Dittrich – dat we niet al te principieel moeten
doen over de grens van zes maanden. Deze grens heeft in de afgelopen decennia
in de praktijk zeker zijn nut bewezen, maar kan nu niet tot een absolute waarheid
worden verheven. De situatie in de ons omringende landen België en Duitsland
toont dit aan, evenals de situatie op Saba, waar de alleensprekende rechter
zelfs levenslang mag uitspreken.Wij zijn het eens met de structurele aard van het wetsvoorstel; daarom
niet alleen drugszaken rond de bolletjesslikkers op Schiphol. Bij een meer
beperkte verruiming dreigt een verdere versnippering van het Nederlandse strafrecht.
Ook wij hebben de brief van de presidenten van de Nederlandse gerechtshoven
van 25 februari jl. gelezen. Het is de vraag of het wel klopt dat het gaat
om een wetswijziging zonder discussie waaraan alle dragers van de traditie
een reële bijdrage hebben kunnen leveren. De adviesronde over het conceptinitiatiefvoorstel-Van
Oven/O.P.G. Vos heeft in 1999 al waardevolle, zij het niet positieve adviezen
opgeleverd. Zover over één nacht ijs gaan wij nu ook weer niet.Wij hebben nog steeds problemen met het niet optrekken van de competentiegrens
van de unusrechter in hoger beroep, en dat niet alleen door de capaciteitsproblematiek
die wij verwachten. In de nota naar aanleiding van het verslag schrijft de
minister dat juist de omstandigheid dat de strafzaak bij appèl in die
gevallen meervoudig wordt berecht, een van de factoren is die de uitbreiding
van de bevoegdheid van de politierechter aanvaardbaar maken. Maar wordt het
feit dat de unusrechter er in hoger beroep opnieuw naar kijkt niet onnodig
onderschat? Het gaat in de door ons gewenste constructie immers ook om een
volwaardige tweede beoordeling.Voorts heb ik nog een vraag over de passage op pagina 7 van de nota naar
aanleiding van het verslag: in de opvatting van de regering kan het zeer wel
aan het openbaar ministerie en de rechterlijke macht worden overgelaten om
per arrondissement, mede in het licht van de beschikbare berechtingcapaciteit
en de ontwikkelingen daarin, nadere afspraken te maken over de zaken die voor
enkelvoudige afdoening in aanmerking komen en ook over de eventuele bijstelling
ervan. Wat wordt daar precies mee bedoeld? Betekent die passage dat een bolletjesslikker
die voor de rechtbank in Roermond dient te verschijnen en een eis van acht
maanden tegen zich hoort eisen, toch door de meervoudige kamer van die rechtbank
wordt behandeld, terwijl zulks in Haarlem niet het geval zal zijn? Krijgen
wij dan niet opmerkelijke verschillen in Nederland?Een opmerking over het amendement van de heer Van der Staaij. Wij staan
daar in principe positief tegenover. Wellicht kan het een aantal mogelijke
nadelen van de nu voorgestelde wijziging wegnemen.Wij zijn het eens met de tegenstanders van het wetsvoorstel dat de capacitaire
onderbouwing ervan zwak is. Is er nu werkelijk niet een betere empirische
onderbouwing te geven van de mogelijke capaciteitsgevolgen? Ik wil graag de
vraag stellen op welke wijze de minister heeft geantwoord op de brief van
de heren Pop en Vreeman en op de onderliggende, opmerkelijke brief van de
hoofdofficier van justitie Wooldrik in Haarlem.Voorzitter. Mijn volgende vraag en kritiekpunt betreft de mogelijke financiële
gevolgen van het wetsvoorstel. Mogen wij de minister op zijn blauwe ogen geloven
dat het wel goed komt met de financiële gevolgen? Ik
neem aan dat de materiële toerusting van meer alleensprekende rechters
in geld vertaald moet worden. Een rechter zal een bureau en een werkkamer
moeten hebben.Voorzitter. Ik heb goede nota genomen van het tijdstip van inwerkingtreding
van deze wetswijziging. Oudere zaken waarin nog niet is gedagvaard, gaan vallen
onder het nieuwe regime. De minister vindt meer terugwerkende kracht niet
verantwoord. Wij sluiten ons daar nu bij aan.Voorzitter. Ik sluit af. In de nota naar aanleiding van het verslag wordt
over de evaluatie gesproken, maar er wordt geen vorm gegeven aan een wettelijk
verplichte evaluatie. Hoe gaat de minister dat doen? Degenen die nu bezwaar
aantekenen, hebben minimaal recht op een goede evaluatie.De heer Van der Staaij (SGP):Mevrouw de voorzitter. Wij bespreken vandaag opnieuw een wetsvoorstel
dat behoort tot de noodwetgeving naar aanleiding van de problemen rond de
drugskoeriers op Schiphol. Dit wetsvoorstel voorziet in de verruiming van
de bevoegdheid van de politierechter en de enkelvoudige kamers in hoger beroep.
De politierechter moet voortaan straffen tot maximaal een jaar kunnen opleggen.
Dat betekent een strafverdubbeling ten opzichte van de bestaande situatie.
Verder is in hoger beroep een alleenzittende rechter voortaan alleen bevoegd
als de politierechter in eerste aanleg een straf van maximaal een half jaar
heeft opgelegd.Het bijzondere karakter van dit wetsvoorstel blijkt vooral uit de snelle
procedure die is gevolgd. Anders dan bij de wetgeving inzake de tijdelijke
groepsgewijze insluiting van drugskoeriers gaat het hier echter niet om een
tijdelijke maar om een structurele maatregel. Dat was overigens ook aan de
orde bij het wetsvoorstel inzake de bewaring in politiecellen. De directe
aanleiding voor de spoed die achter dit wetsvoorstel is gezet, komt voort
uit capaciteitsproblemen vanwege het grote aantal bolletjesslikkers. Ik beklemtoon
dat het probleem rond de berechtingscapaciteit niet alleen hiermee te maken
heeft, maar al langer bestaat. De urgentie van de problematiek wordt alleen
door de massale aantallen drugskoeriers te meer gevoeld. Toch blijft het de
vraag waarom de regering hier, anders dan bij de noodopvang, de toevlucht
neemt tot structurele maatregelen die niet alleen op drugskoeriers betrekking
hebben maar een veel breder bereik kennen. Waarom de verschillende benadering
tussen enerzijds op drugskoeriers toegespitste tijdelijke noodopvang om te
voorzien in extra celcapaciteit en anderzijds een algemene bevoegdheidsverruiming
met een veel breder bereik dan alleen drugskoeriers op het terrein van de
berechtingscapaciteit? Kan de minister hier nader op ingaan?De SGP-fractie heeft in de schriftelijke gedachtewisseling reeds aangegeven
begrip te hebben voor de motieven die achter dit wetsvoorstel schuilgaan,
namelijk de wens tot vergroting van de berechtingscapaciteit. Mijn fractie
onderschrijft zonder meer dat dit van het grootste belang is. De praktijk
dat nu soms lagere straffen worden gevorderd dan passend is om de zaak toch
door een politierechter te kunnen laten afdoen, is een slechte zaak. Dat een
straf soms geheel achterwege blijft omdat niet binnen een redelijke termijn
tot berechting kan worden gekomen, is nog veel onwenselijker. De capaciteitsdruk
is groot, de behoefte aan vergroting van de berechtingscapaciteit is dan ook
evident. Iedereen is het daarover eens. De Raad voor de rechtspraak legt overigens
in zijn commentaar een vinger op de zere plek, als wordt vastgesteld dat deze
problemen vooral het gevolg zijn van het feit dat de rechterlijke macht in
het verleden niet voldoende is uitgebreid om de toevloed van zaken nu te kunnen
opvangen.Hoewel wij dus begrip hebben voor de achtergronden van het wetsvoorstel,
houden wij evenwel reserves bij de oplossing die het wetsvoorstel wil bieden.
Het heeft inderdaad het karakter van een noodgreep als capaciteitstekorten
aanleiding vormen voor een ingrijpende wijziging in de berechting van strafzaken.
Het juiste antwoord op een tekort aan rechters is eerst en vooral om er alles
aan te doen om zo snel mogelijk te kunnen beschikken over voldoende rechters.
Ik sluit mij kortheidshalve aan bij de hierover gestelde vragen. Er is met dit wetsvoorstel, zoals het nu is vormgegeven, sprake van een
zo niet principiële dan toch historische breuk. Eerdere pleidooien voor
verandering werden ook ingegeven door de noden van de praktijk. De vorige
minister van Justitie heeft naar aanleiding van de hierover gevoerde discussie
de problematiek laten onderzoeken en de conclusie getrokken dat de oplossing
niet zozeer moet worden gevonden in het aanpassen van het strafmaximum van
de politierechter maar in het treffen van organisatorische maatregelen. Het
werd onjuist geacht, de wijze van inrichting van een goede rechtsbedeling
te laten dicteren door een capaciteitsgebrek.Aan de tot nu toe geldende systematiek ligt het uitgangspunt ten grondslag
dat zwaardere strafzaken berecht dienen te worden door een meervoudige kamer.
Gezien het gewicht van zo'n zaak en de zwaarte van de straf die kan worden
opgelegd, is het goed dat meerdere personen die verantwoordelijk dragen. Het
valt mij op dat de regering in de stukken niets afdoet aan het belang van
collegiale rechtspraak. Zij onderschrijft dit belang zelfs met verve in haar
reactie op de kritische commentaren.De grensverruiming wordt gerechtvaardigd door de prijs die wij nu eenmaal
moeten betalen voor vergroting van de zittingspraktijk. Ik houd toch ernstige
aarzelingen bij die benadering. Ik geef toe dat de huidige grens geen wet
van Meden en Perzen is. Het bepalen van de exacte grens tussen zaken die voor
behandeling door een enkelvoudige of een meervoudige in aanmerking komen,
is inderdaad tot op zekere hoogte arbitrair. De nieuwe afbakening die in het
wetsvoorstel voor de politierechter wordt voorgesteld, is voor mijn fractie
dan ook niet op voorhand onaanvaardbaar.Toch is het ontegenzeggelijk een ingrijpende verandering in de strafrechtspleging,
zeker als in aanmerking wordt genomen dat het strafplafond voor de politierechter
al omhoog is geschoten door de aanvaarding van het wetsvoorstel inzake de
taakstraffen. Voor zo'n ingrijpende verandering moet dan ook een valide inhoudelijke
redenering worden gegeven. Ik vind die inhoudelijke argumentatie te wensen
overlaten. Op welke inhoudelijke gronden acht de regering
de aanpassing van de bevoegdheidsgrenzen gerechtvaardigd? De verwijzing naar
de praktijk in het buitenland is interessant, maar niet doorslaggevend. Komt
het standpunt van de regering er nu in feite op neer dat inhoudelijk gezien
de bestaande afbakening idealiter de voorkeur verdient, maar dat louter op
basis van capaciteitsoverwegingen daarvan moet worden afgeweken? Of is zij
tot een herijking gekomen naar aanleiding van de noden die er rond de capaciteit
zijn? Ik hoor de minister hier graag nader over.Een belangrijke zorg van mijn fractie is welke weg wordt ingeslagen als
wij te gemakkelijk om reden van capaciteitsvergroting aan bevoegdheidsgrenzen
gaan sleutelen. Als wij dit aanvaardbaar achten, is het dan niet zo dat er
om dezelfde reden nog een keer even gemakkelijk aan de grenzen kan worden
gemorreld? Onze zorg richt zich daarbij in het bijzonder op de uitbreiding
van de enkelvoudige rechtspraak in appèl. De mogelijkheid voor enkelvoudige
afdoening is nu nog beperkt tot een klein aantal verkeersdelicten, waarvan
de meeste met eenvoudig technisch bewijs, maar wordt thans substantieel verruimd.
Deze uitbreiding leidt ertoe dat ook allerlei misdrijfzaken voor de politierechter
terecht kunnen komen.Principieel is bij de uitbreiding van de grenzen voor het appèl
de meerwaarde van dit appèl in het geding, een meerwaarde die uitdrukkelijk
tot uitdrukking komt door de meervoudige behandeling. Komt het uitgangspunt
dat appèlrechtspraak meervoudig plaatsvindt, hierdoor niet steeds meer
op de helling te staan? Presidenten van de gerechtshoven hebben hierover recentelijk
hun zorgen geuit en spreken in dit verband over een hellend vlak. De heer
Dittrich wees in dit verband terecht op het onbegrip dat de voorstellen bij
de gerechten hebben gewekt. Zou de minister hier nog eens nader op willen
ingaan?Los van deze meer inhoudelijke bezwaren, die voor een belangrijk deel
ook te maken hebben met enerzijds de argumentatie die aan deze bevoegdheidsverandering
ten grondslag ligt en anderzijds de zorg dat er te gemakkelijk grenzen worden
verschoven onder invloed van capaciteitstekorten – houden wij nog wel
de uitgangspunten en principes bij het appèl voldoende vast? –,
is het de vraag hoe groot de capaciteitwinst is die kan worden geboekt door
verhoging van de competentiegrens. Het wordt niet duidelijk hoe groot de extra
zittingscapaciteit zal zijn. Dat is onbevredigend, nu in het verleden door
de regering naar aanleiding van het initiatiefvoorstel van de collega's Van
Oven en Vos juist is aangegeven dat die verlichting van de capaciteitsdruk
door deze verruiming zeer beperkt zou zijn. Dat is de reden dat ik denk dat
het de moeite waard is om hierbij nog wat uitdrukkelijker stil te staan.Voorzitter. Een ander punt is dat de Nederlandse vereniging voor rechtspraak
heeft voorgesteld om in het licht van de voorgestelde bevoegdheidsuitbreiding
van de politierechter nog eens kritisch te kijken naar de wettelijke regels
rond deze rechtsgang. Dat lijkt inderdaad voor de hand te liggen. Als de politierechter
forsere straffen mag gaan uitdelen, dienen ook de wettelijke waarborgen daarop
toegesneden te zijn. De regering is op die suggesties niet uitvoerig ingegaan.
Ik nodig de minister uit om dat alsnog te doen. Ik denk dan bijvoorbeeld aan
de suggesties voor de dagvaardingstermijn. Een punt is er door mijn fractie
uitgelicht en inmiddels in een amendement verwoord, te weten de mogelijkheid
voor de politierechter om op een later tijdstip mondeling vonnis te wijzen.
Overigens moet ook van een mondeling vonnis schriftelijk aantekening worden
gedaan. In de bewoording van het amendement is aangesloten op een bepaling
in de Algemene wet bestuursrecht, te weten dat er bij de rechtspraak in bestuursrechtelijke
geschillen een verdagingsmogelijkheid van een week is. Het lijkt mij dat een
dergelijke benadering ook hier moet kunnen worden gevolgd. Daarmee wordt de
politierechter een langere bedenktijd gegund zonder het gevolg van een compleet
schriftelijk vonnis. Zeker indien zwaardere zaken dan thans het geval is aan
de politierechter worden opgedragen, lijkt de mogelijkheid van een dergelijke
bezinningstermijn geen overbodige luxe.De heer Dittrich (D66):Met het amendement wordt beoogd de mogelijkheid te creëren, het mondeling
vonnis een week later te wijzen. Wat zijn de gevolgen daarvan voor de kwaliteit
van de rechtspraak? Als een rechter in een zaak waarin twaalf maanden gevangenisstraf
kan worden opgelegd, besluit om een week later vonnis te wijzen, is het dan
niet van belang dat het vonnis ook schriftelijk wordt neergelegd?De heer Van der Staaij (SGP):Het is niet zozeer goed om nog eens achter de oren te kunnen krabben over
de zaak, want in dat geval kan inderdaad beter schriftelijk vonnis gewezen
worden. In dat verband is het de vraag of de zaak geschikt was voor een dergelijke
behandeling. Het besluit om een vonnis op een later moment te wijzen, mag
niet uit onzekerheid voortkomen, maar uit overwegingen van reflectie en bezinking
in relatie tot de zwaarte van de straf die wordt opgelegd. Als er een uitgebreid
pleidooi is gehouden, kan het verstandig zijn en beter overkomen als niet
direct een forse straf wordt opgelegd maar eerst tijd wordt genomen om een
en ander te laten bezinken. Die redenering ligt aan het amendement ten grondslag.
Vanzelfsprekend hoor ik graag de mening van de minister over dit amendement.Als het wetsvoorstel daadwerkelijk van kracht wordt, ligt het voor de
hand dat een gedegen evaluatie van de effecten ervan zal plaatsvinden. Het
spoedkarakter van de totstandkoming van het wetsvoorstel en de ingrijpende
wijziging daarin, maken die evaluatie temeer noodzakelijk. In de nota naar
aanleiding van het verslag heeft de regering aangegeven dat een dergelijke
evaluatie zal plaatsvinden, maar de werkwijze en de termijn zijn daarbij niet
genoemd. Kan de minister die toelichten?Het is positief dat in de stukken is toegezegd dat bij de evaluatie bezien
zal worden in hoeverre er een risico is dat te zware zaken aan de politierechter
worden voorgelegd waarbij binnen de wettelijke normstelling wordt gebleven
door een lagere straf te vorderen. Dit aspect is van belang omdat de regering
niet uitsluit dat het risico zich na het verleggen van de grens voordoet.De SGP-fractie staat niet op voorhand afwijzend tegenover het wetsvoorstel;
zij heeft wel belangrijke bedenkingen, met name ten aanzien van de forse uitbreiding
van de mogelijkheid tot enkelvoudige afdoening van appèlzaken. Zeker
waar de kwaliteit van de rechtspraak rechtstreeks in het geding is, hecht
 mijn fractie aan een zorgvuldige en gedegen argumentatie.
Ik wacht dan ook met belangstelling de beantwoording van de minister af.De heer Nicolaï ((VVD):Voorzitter. Wij moeten voorzichtig zijn met gelegenheidswetgeving. In
de Kamer is een aantal debatten gevoerd over bolletjesslikkers waarbij gelegenheidswetgeving
aan de orde was, waaronder noodwetgeving en tijdelijke maatregelen. Momenteel
ligt een wetsvoorstel voor dat naar aanleiding van die debatten aan de orde
is, maar dat principieel en structureel van aard is. De vraag is welke zaken
door een alleensprekende rechter behandeld mogen worden en welke zaken uit
het oogpunt van zorgvuldigheid door meerdere rechters behandeld moeten worden.
Een dergelijke afweging mag niet naar aanleiding van incidenten of uit overwegingen
van capaciteitsproblemen worden bepaald.De VVD-fractie is al langere tijd met de zaak bezig; de leden Vos en Van
Oven hebben op dit punt een initiatiefwetsvoorstel voorbereid. De VVD-fractie
acht het een goede stap om de mogelijkheden ten aanzien van de alleensprekende
rechter te verruimen. De belangrijkste voorwaarde bij verruiming is dat de
aard van de zaak die door de politierechter alleensprekend behandeld mag worden,
niet verandert. De eenvoudigheid mag niet op een andere wijze geïnterpreteerd
worden. De mogelijkheden om een hogere straf op te leggen worden verruimd,
maar de aard van de eenvoudigheid moet voorop blijven staan. Kan het kabinet
bevestigen dat wij ons niet op een hellend vlak begeven? Wat het OM betreft,
kan redelijk direct zicht worden gehouden op de aard van de zaken die worden
voorgelegd als deze verruiming heeft plaatsgevonden. Wat de rechter betreft,
ligt dat natuurlijk ingewikkelder. De rechter maakt dat in feite voor een
deel zelf uit, omdat hij bepaalt wanneer een zaak moet worden doorverwezen
omdat hij te ingewikkeld is. Daarover heeft mijn fractie in de schriftelijke
ronde een aantal vragen gesteld. Ik heb behoefte aan een evaluatie en ik zou
de afspraak daartoe graag vandaag willen maken. Wat mij betreft, is een termijn
van drie jaar daarvoor redelijk, maar misschien heeft het kabinet daarover
reeds een idee.In de schriftelijke ronde vroeg mijn fractie of bij de evaluatie een methode
kan worden gehanteerd waardoor niet alleen inzicht ontstaat in de kwantitatieve
ontwikkeling, maar ook in de kwalitatieve ontwikkeling. Welke zaken worden
voorgelegd? Welke zaken worden behandeld? Welke zaken worden, ondanks dat
zij zijn voorgelegd, toch weer doorverwezen? De rechter moet niet oneigenlijk
onder druk worden gezet om alles te behandelen, ook als hij de zaak wel ingewikkeld
vindt. Kan het kabinet, liefst reeds nu, een voorstel hierover doen? Dan kunnen
wij er over drie jaar, of wanneer dat moment er is, op afrekenen, zoals dat
tegenwoordig heet.De heer Van Oven (PvdA):Het idee spreekt mij aan. Moet de doorverwijzingspraktijk niet daarbij
worden betrokken?De heer Nicolaï (VVD):Dat moet zeker gebeuren. Ik doelde op het geheel van zaken die worden
voorgelegd, zaken die worden behandeld en zaken die worden doorverwezen. Het
gaat mij dus niet alleen om de kwantiteit, maar ook om een indicatie van de
kwaliteit. Wat was de aard van de zaak? Voelde de rechter zich onder druk
gezet? Daarvan moeten wij een beeld krijgen.Mijn laatste punt is de discussie over het hoger beroep. Mijn fractie
kan zich in principe vinden in het voorstel, maar er resten nog enige vragen
die vooral betrekking hebben op de enigszins willekeurige grens die nu wordt
gelegd bij een straf van zes maanden. Waarom wordt niet consequent de grens
van twaalf maanden gehanteerd die ook geldt bij de eerste instantie? Hierover
werd naar mijn mening wel een erg summiere uitleg gegeven. Ik hoop mondeling
wat meer van de minister hierover te horen.De heer Rouvoet (ChristenUnie):De regering geeft in de stukken aan dat het niet verruimen van de periode
voor hoger beroep naar een jaar een factor is die meeweegt om het bij de eerste
instantie wel te doen, omdat er op die manier een waarborg blijft bestaan.
Spreekt die redenering de heer Nicolaï aan?De heer Nicolaï (VVD):Ja, maar je kunt ook de tegenovergestelde redenering volgen: laten wij
zorgen dat het in eerste instantie zorgvuldig genoeg is beoordeeld. Het is
geen doorslaggevende reden. Bovendien is de periode van zes maanden vrij arbitrair.De heer Rouvoet (ChristenUnie):Voorzitter. De regering is heel duidelijk in de toelichting op dit wetsvoorstel.
De aanleiding voor het indienen van het wetsvoorstel is de noodzaak tot een
capaciteitsvergroting bij de strafsectoren van de rechtbank en uiteindelijk
ook bij het hoger beroep. Ik kom uiteraard nog over beide te spreken.Ook anderen hebben vastgesteld dat de tijd nu kennelijk wel rijp is om
hierin mee te gaan. Dat komt vooral door het huidige capaciteitstekort. Gezien
de kortstondige geschiedenis van het wetsvoorstel-Van Oven/O.P.G. Vos wordt
de positie van de regering natuurlijk niet versterkt door de manier waarop
het wetsvoorstel nu wordt ingediend. Natuurlijk kan er in de loop der tijd
van alles veranderen, maar indertijd was een andere argumentatie op zijn plaats.
Als de capaciteitsnood nu als het enige argument wordt gegeven voor de inhoudelijke
verdediging van de nu gemaakte afweging, versterkt dat de positie van de regering
tegenover het parlement niet. De minister spreekt over een heroverweging van
voor- en nadelen. Ik bleef even haken bij deze uitdrukking. Ik wil het niet
principiëler maken dan het is, maar ik vroeg mij toch af of het zo eenvoudig
ligt. Het lijkt een kwestie van afwegen te zijn, er zijn voor- en nadelen,
plussen en minnen, wij strepen wat tegen elkaar weg en uiteindelijk achten
wij dit een goede uitweg. Berechting door een meervoudige kamer heeft toch
iets te maken met garanties voor een goed en zorgvuldig proces, terwijl de
capaciteitsvraag van een iets andere orde is. Wat is de mening van de regering
op dit punt? Mijns inziens kan de regering dat niet helemaal volhouden, want
zij zegt zelf in haar stukken dat het voorstel zijn prijs heeft. Het is ook
niet verboden om er een prijs voor te willen betalen, maar het geeft toch
aan dat de capaciteitsvraag een iets andere vraag is dan wat ertegenover staat,
namelijk of er niet door een meervoudige kamer berecht zou
moeten worden. In mijn ogen heeft het te maken met een afweging van microbelangen
en marcrobelangen, het individuele belang bij een zorgvuldig strafproces tegenover
het macrobelang van voldoende capaciteit.De conclusie van de regering is dat het wetsvoorstel verantwoord is. Anders
had zij het ook niet ingediend. Het spreekt mij aan dat wordt verwezen naar
de relatief beperkte bevoegdheid van de enkelvoudige strafkamer in eerste
instantie vergeleken met de buurlanden. Ik zeg maar in alle openheid dat mijn
fractie de conclusie van de regering deelt. De afweging is verantwoord. Wij
steunen het wetsvoorstel, te meer omdat ook bij de nieuwe formulering blijft
staan dat het om zaken van eenvoudige aard moet gaan. Overigens begrijp ik
wel dat het tamelijk arbitrair is of het om een half jaar gaat of een heel
jaar. Dat woord gebruikte de heer Nicolaï ook al even. Ik wil het niet
principiëler maken dan het is. Ik koppel er een vraag aan die anderen
ook al hebben aangeduid, namelijk of een verdere verruiming voor de regering
denkbaar is. Als wij verder gaan komen wij in een principiële afweging.
Het zou nog wel enige uitleg vergen waarom het na een jaar veel principiëler
wordt.Over het hoger beroep kan ik kort zijn. Voor het dronken rijden vindt
een verruiming plaats naar unusrechtspraak, de alleensprekende rechter in
appèl, als de zaak in eerste aanleg door de politierechter is behandeld
en niet een straf is opgelegd van meer dan zes maanden. Dat is opnieuw –
ik stel het alleen maar vast – een arbitraire verruiming. De regering
schrijft dat de beperking tot dronken rijden voldoende grond ontbeert en dat
ook in andere zaken tot zes maanden unusrechtspraak aanvaardbaar is. Opnieuw
wordt een weging gemaakt. Dat mag. Ook hier is de vraag of de regering een
verdere verruiming denkbaar acht.Mijn fractie heeft even geaarzeld of de maatregelen een structureel karakter
moeten hebben. Dat komt iedere keer terug bij het plan van aanpak voor bolletjesslikkers
en drugskoeriers. Het een noemen wij structureel en het andere incidenteel.
Er komt een tijdelijke noodcapaciteit, voor een jaar. Wij hebben even geaarzeld
of dat hier ook moet. Uiteindelijk hebben wij vastgesteld dat het niet verstandig
zou zijn een verruiming van de bevoegdheid van de politierechter tijdelijk
te maken en vervolgens weer ongedaan te maken. Er kan zich een nieuwe omstandigheid
voordoen. Als er geen werkelijk principiële bezwaren zijn – mijn
fractie heeft die niet – is er geen reden om dit tot een van de incidentele
of tijdelijke maatregelen te maken. Wij steunen de structurele maatregel.De fractie van de ChristenUnie heeft gevraagd of bij benadering kan worden
aangegeven wat de kwantitatieve effecten van het wetsvoorstel zullen zijn.
De regering zegt dat die cijfers niet zijn aan te leveren. Over de kwantitatieve
onderbouwing van het wetsvoorstel zijn vragen gesteld. Wij luisteren graag
mee naar de antwoorden. Wat is echter de bijdrage aan de oplossing van het
probleem waarvoor het wetsvoorstel is ingediend? De regering kan die gegevens
niet leveren, want niet te voorzien valt in hoeverre het openbaar ministerie
zaken tussen zes en twaalf maanden daadwerkelijk zal aanbrengen bij de politierechter
en in hoeverre deze de desbetreffende zaken daadwerkelijk zal afdoen. Ook
is volgens de regering niet te voorzien in hoeverre de rechtbanken er op korte
termijn in zullen slagen om extra zittingen van de politierechter te realiseren.
De voorwaarde is immers dat er bij de strafsectoren voldoende ervaring is
om deze zaken te kunnen afdoen als alleen sprekende rechter.De heer Van der Staaij verwees ernaar dat daar bij komt, dat bij het wetsvoorstel-Van
Oven/O.P.G. Vos door de regering is betoogd dat het effect daarvan waarschijnlijk
zeer gering zou zijn. Dat is natuurlijk niet sterk. Als de aanleiding het
capaciteitstekort is, als het enige echte argument voor het wetsvoorstel,
heeft de minister geen idee wat het wetsvoorstel bijdraagt aan de oplossing
van dat probleem. Of en in hoeverre zal het wetsvoorstel echt een oplossing
zijn? Zoals ik al aangaf, moet je wel principiële bezwaren tegen het
wetsvoorstel hebben om er tegen te zijn. Die principiële bezwaren heb
ik niet tegen de verruiming. Wel hoop ik dat het belang van het gebruik maken
ervan wordt onderstreept en dat rechtbanken het signaal krijgen dat het zaak
is om ervoor te zorgen dat mogelijkheden die beschikbaar komen, ook voldoende
worden benut. Ik ben zeer benieuwd hoe het van nu af loopt. Er moet goed worden
gemonitord. Wij moeten geen wet aannemen, alleen maar in de hoop dat er iets
goeds mee gebeurt. Er moet ook meer zicht zijn op een bijdrage aan de oplossing
van het probleem dan nu uit de stukken blijkt.Mevrouw Halsema (GroenLinks):Net als de voorgaande sprekers kan ook de heer Rouvoet niets zeggen over
de effectiviteit van het wetsvoorstel en blijft hij bij de uitspraak dat hij
er geen principiële bezwaren tegen heeft. Tegen die achtergrond zou ik
hem willen voorleggen dat de positie van de verdachte in het strafproces mogelijk
verslechtert.De heer Rouvoet (ChristenUnie):Ik voel mij aangesproken door het argument van de situatie in de ons omringende
landen. In de stukken is daar ook naar verwezen. Ook na de verruiming van
de bevoegdheid van de alleensprekende rechter kennen wij nog steeds een relatief
beperkte bevoegdheid op dat punt. Dat argument vind ik voldoende om hier met
de nodige sympathie naar te kijken. Ik hoop alleen dat het ergens toe bijdraagt,
want zoals ik heb gezegd, wekt de regering althans in de stukken niet echt
sterk de indruk dat dit een oplossing brengt. Ik hoop dat de minister straks
daarover en over de wijze waarop het in de praktijk vorm krijgt, meer van
zijn verwachtingen te melden heeft dan in de stukken. Daar werd ik immers
niet enthousiast van.Voorzitter. Er is tot nu toe één amendement ingediend en
wel door collega Van der Staaij. Ik voel wel enige sympathie voor dat amendement,
maar tegelijkertijd betwijfel ik of het materieel erg veel zal betekenen.
Evenals hij ben ik in afwachting van de reactie van de regering. De door de
heer Van der Staaij bepleite ruimte voor reflectie – hij gebruikte het
woord bezinking – voor een alleensprekende rechter, zal toch grotendeels
samenhangen met de zaak zelf. Als het geen eenvoudige zaak is, wil je nog
eens nadenken over de uitspraak. Dan rijst de vraag die de heer Dittrich bij
interruptie stelde, of de zaak daar dan wel thuishoort. Er is evenwel sprake
van een kan-bepaling, zodat ik betwijfel of het veel kwaad kan. Ik wacht graag
nog even de reactie van de regering af om mijn definitieve
standpunt over het amendement te bepalen.Mevrouw Halsema (GroenLinks):Mevrouw de voorzitter. Voor de fractie van GroenLinks staat voorop dat
wij elke maatregel of wet beoordelen op haar eigen merites van proportionaliteit
en effectiviteit. Zo zijn wij ook omgegaan met de noodwetgeving die tot dusver
aan de Kamer is voorgelegd na de heenzending van de bolletjesslikkers. Wij
hebben geoordeeld dat wij de tijdelijke noodvoorziening niet aanvaardbaar
vonden en de politiecellen, weliswaar met veel tegenzin, wel.Hier gaat het om de te verwachten vermindering van de rechtswaarborgen
voor verdachten tegenover de te verwachten effecten voor de capaciteit voor
berechting. Wij realiseren ons dat de grens van zes maanden een arbitraire
grens is. Tegelijkertijd gaat het hier wel om een gegroeide strafrechtelijke
traditie. De heer Van der Staaij verwoordde het mooi toen hij zei dat hier
geen sprake is van een principiële, maar wel van een historische breuk.
Die heeft wat ons betreft echter ook een principieel effect, namelijk dat
de positie van de verdachte verslechtert. De politierechter zal de bevoegdheid
krijgen om recht te spreken tot straffen van één jaar, en tot
zes maanden in appèl. Vooral dit laatste betekent een breuk met de
heersende rechtspraak. Problematisch daarbij zijn het ontbreken van bezinning,
zoals onder anderen door mevrouw Tonkens-Gerkema naar voren is gebracht, en
het ontbreken van discussie in de raadskamer, die wel bestaat bij de meervoudige
rechtspraak. Het is opvallend dat de Nederlandse rechters eensluidend negatief
zijn over het voorliggende wetsvoorstel. De Raad voor de rechtspraak oordeelt
echter positief. Hij beoordeelt het wetsvoorstel daarentegen voornamelijk
vanuit een bedrijfsprocesmatig perspectief en veronderstelt grotere effectiviteit.
Overigens stemt het ons een beetje somber, op te moeten merken dat de Raad
voor de rechtspraak tot zo'n ander oordeel komt dan zijn eigen achterban en
dat dit oordeel is gebaseerd op bedrijfsprocesmatige argumenten. Het oordeel
over de vermeende effectiviteit van het wetsvoorstel verbaast ons ook, aangezien
niemand, ook de minister niet, kan staven dat de capaciteit zal worden vergroot
en de doorloopsnelheden zullen worden verhoogd. Anderen hebben al verwezen
naar de brief aan de Kamer van 2 juni 1999 waarin de minister stelde de collegialiteit
van de rechtspraak te belangrijk en de te verwachten vermindering van de capaciteitsdruk
te gering te vinden om over te gaan tot verruiming.Minister Korthals:In de brief stond "thans over te gaan".Mevrouw Halsema (GroenLinks):Dank u wel voor de aanvulling. Ik wilde daarop al ingaan. Twee jaar geleden
kwam de minister tot een ander oordeel. De laatste tijd gebeurt het helaas
wel vaker dat hij van mening verandert, maar zelden zonder argumenten. Als
de vermindering van de capaciteitsdruk twee jaar geleden te gering werd bevonden,
wil ik van de minister weten hoe de effectiviteit nu wel zal stijgen. In de
stukken is nergens een kwantitatieve opsomming te vinden ten aanzien van de
verhoging van de doorloopsnelheden of de lagere capaciteitsdruk op de rechterlijke
macht. De Raad van State en de verschillende fracties hebben daarom bij herhaling
gevraagd. De minister blijft tot dusverre in gebreke.De heer Van Oven (PvdA):Het is inderdaad niet gekwantificeerd, maar mevrouw Halsema verwacht toch
wel winst van dit wetsvoorstel?Mevrouw Halsema (GroenLinks):De heer Van Oven kwam zelf met zijn berekening tot een winst van 10%.
Volgens mij heeft hij daarbij niet meegenomen dat een deel van de rechters
in de meervoudige kamer überhaupt niet in staat is om als politierechter
recht te spreken. Hij heeft waarschijnlijk ook niet de verwachte toename van
het cassatieberoep en het hoger beroep meegewogen. Er moet dus nog het een
en ander van die 10% worden afgetrokken. Er kunnen zelfs nieuwe verstoppingen
ontstaan. Hoe denkt de minister daarover? Je zou je kunnen voorstellen dat
je uitkomt op een winst van 4% à 5%. De vraag is dan of die winst voldoende
is om over te gaan tot een vermindering van waarborgen. Ik vind die winst
te gering.De heer Van Oven (PvdA):Zelfs 5% zou een niet mis te verstane verbetering van de situatie betekenen.Mevrouw Halsema (GroenLinks):Die 5% heeft dan wel een prijs, zoals de minister heeft gezegd. Ik vind
het nogal vergaand dat een politierechter, zonder in conclaaf te kunnen, recht
moet spreken over delicten met een straf tot één jaar. Ik ben
er verder niet van overtuigd dat het beperkt zal blijven tot relatief eenvoudige
zaken. De belangrijkste waarborg daarvoor is op dit moment juist die zesmaandengrens;
verder zijn er geen criteria. Ik ben wel degelijk bang dat uiteindelijk ook
meer gecompliceerde strafzaken voor de politierechter zullen worden afgedaan.
Dat is een te grove aantasting van de rechtsstaat. Het zou een slechte ontwikkeling
zijn. Een winst van 5%, 4% of 3% is in dat licht ruimschoots onvoldoende.De heer Van Oven (PvdA):Laten wij het antwoord van de minister afwachten.Mevrouw Halsema (GroenLinks):Dat lijkt mij verstandig.Voorzitter. Het mag duidelijk zijn dat mijn fractie weinig enthousiast
is over het voorliggende wetsvoorstel. Zij is er niet van overtuigd dat het
zal blijven gaan om relatief eenvoudige strafzaken. Met het vervallen van
de zesmaandengrens bestaat er een groot gevaar dat ook de meer gecompliceerde
zaken voor de politierechter zullen worden afgedaan. Kan de minister nog eens
ingaan op het onderscheidende criterium tussen eenvoudige en meer gecompliceerde
strafzaken? In de nota naar aanleiding van het verslag heeft hij dat niet
gewild of gekund. Gezien de verdubbeling van de bevoegdheid van de politierechter
hebben wij daaraan wel behoefte.De heer Rouvoet (ChristenUnie):In aanvulling daarop heb ik behoefte aan een andere toelichting van mevrouw
Halsema. Waarom legt zij zo'n harde koppeling tussen "tot zes maanden, dus
eenvoudig" en "boven de zes maanden, waarschijnlijk niet eenvoudig". Het lijkt
mij dat zij die koppeling, dat "boven de zes maanden" tot complexe zaken bij
de alleensprekende rechter zal leiden, te snel legt.Mevrouw Halsema (GroenLinks):Ik geloof dat de grens niet zo hard is, dat het dan automatisch zal gaan
om meer gecompliceerde strafzaken. Dat zou ik hier dus niet staande willen
houden. Ik wijs er alleen op dat tot dusver het belangrijkste criterium voor
eenvoudige strafzaken lag bij die zesmaandengrens. Omdat het om een strafmaat
ging van zes maanden of minder, werd het al snel getypeerd als een eenvoudige
zaak. Dat komt nu te vervallen. Ook vanwege het ontbreken van andere criteria
vind ik dat te vaag. Daarmee wordt verdachten ook te weinig bescherming geboden.
Wij vrezen dat daarmee ook de kwaliteit van de rechtspraak in gevaar kan komen,
omdat de politierechter direct vonnis moet wijzen en niet bij collega's te
rade kan gaan. Ook mevrouw Tonkens-Gerkema heeft erop gewezen dat de rechtspraak
hier onterecht wordt benaderd als een bedrijfsproces. Daar komt bij dat de
unusrechtspraak waarschijnlijk meer cassatieberoepen zal opleveren, waarbij
onder alle omstandigheden wel een meervoudige behandeling zal moeten plaatsvinden.Dat brengt mij terug bij wat ik al eerder als een probleem bij dit wetsvoorstel
heb geformuleerd, namelijk de zogenaamde effectiviteit van het wetsvoorstel
door vergroting van de capaciteit en de vergroting van de doorloopsnelheden.
De minister verwacht dat het openbaar ministerie meer zaken zal aanbrengen,
maar dan zal wellicht ook meer worden verwezen naar de meervoudige kamer en
zal vaker beroep worden aangetekend. Als ik daarbij de cassatieberoepen optel,
dan is de vraag aan de minister of dit niet tot nieuwe verstoppingen zou kunnen
leiden in plaats van tot vermindering van de capaciteitsdruk.Evenals andere fracties maken wij ons zorgen over de tekorten bij de rechterlijke
macht. Wij zien ook de noodzaak in om na te denken over allerlei maatregelen
om die tekorten te verminderen, naast de investeringen die gedaan moeten worden.
Ik ben het met de heer Dittrich eens dat de regering zich hard moet maken
voor het aantrekken van parttime rechters. Ik ben het met de heer Van Oven
eens dat het aanbeveling verdient om het drempeljaar in de raio-opleiding
met terugwerkende kracht af te schaffen. Ik wijs de minister ook nog op het
voorstel dat wij bij de behandeling van de justitiebegroting hebben gedaan
om een grievengerecht in te stellen: een alternatieve afdoeningsvorm voor
lichte delicten die door een gediplomeerd jurist die geen beëdigd rechter
hoeft te zijn, kunnen worden afgedaan, althans als dader en slachtoffer het
eens zijn geworden. Dat zou een aanzienlijke ontlasting kunnen betekenen van
de rechterlijke macht. Wij vinden dat deze en andere voorstellen, gericht
op het krijgen van meer rechters of het vinden van alternatieve afdoeningsvormen
die de positie van de verdachte ten goede komen, uiteindelijk de koninklijke
weg zijn en niet de voorgestelde verruiming van de competentiegrens. Vooralsnog
geef ik mijn fractie dus een negatief stemadvies, maar ik ben natuurlijk zeer
geïnteresseerd in de reactie van de minister.De vergadering wordt van 11.25 uur tot 11.30 uur geschorst.Minister Korthals:Mevrouw de voorzitter. De voordelen van meervoudige berechting wogen en
wegen voor mij zwaar. Beslissingen van rechters, zeker die tot vrijheidsbeneming,
grijpen diep in in het leven van mensen. Collegiale rechtspraak, waarbij rechters
hun oordeel aan dat van collega's kunnen toetsen, is bij zwaardere vrijheidsstraffen
dan ook wenselijk. De argumenten voor uitbreiding van de bevoegdheden van
enkelvoudige kamers zijn voor mij echter zwaarder gaan wegen. De huidige competentiegrenzen
hebben namelijk een aantal onwenselijke gevolgen. In de eerste plaats worden
sommige strafzaken die klaar zijn voor berechting, pas later aangebracht.
Dat is op zichzelf al onwenselijk, gelet op het vereiste van een berechting
binnen een redelijke termijn. Het leidt bovendien in sommige gevallen ook
tot strafkortingen wegens het tijdsverloop. In de tweede plaats worden strafzaken
in sommige gevallen voor de politierechter gebracht, terwijl de ernst van
het feit een hogere straf dan zes maanden zou rechtvaardigen. In de derde
plaats kan het tekort aan berechtingscapaciteit ertoe leiden dat strafzaken
die daarvoor in aanmerking komen in het geheel niet worden aangebracht. Elk
van deze effecten is zeer onwenselijk uit een oogpunt van een kwalitatief
goede rechtspraak.Mevrouw Halsema (GroenLinks):De Halsemaminister zegt dat een van de nadelen van de huidige competentiegrens
is dat het tot strafkorting leidt, in sommige gevallen vanwege
tijdsverloop. Ik heb dan zo langzamerhand toch wel behoefte aan een kwantitatieve
beschouwing hierover. Gaat het om enkele gevallen of gaat het echt om een
groot aantal gevallen?Minister Korthals:Ik heb die gegevens niet paraat. Het is bekend dat wij door uitspraken
van het Hof een situatie hebben gekregen dat binnen twee jaar de zaak voor
de rechter moet worden gebracht, omdat anders de redelijke termijn verstrijkt.
Aanvankelijk verklaarde de rechter in Nederland het OM dan niet-ontvankelijk.
Tegenwoordig komt de rechter in de meeste gevallen tot een strafkorting. Ik
kan niet zeggen in hoeveel gevallen dat gebeurt, maar ik ben bereid om dat
precies na te gaan, hoewel ik denk dat het moeilijk is om daarover gegevens
van boven water te krijgen.Mevrouw Halsema (GroenLinks):Vindt u eigenlijk niet dat dat nagegaan had moeten worden voordat wij
dit wetsvoorstel behandelen? Ik vind het namelijk nogal wat om over te gaan
tot een verdubbeling van de competentie van de politierechter, terwijl wij
misschien maar praten over een uitzonderlijk geval.Minister Korthals:Dit is maar een van de drie redenen waarom wij daartoe over willen gaan.
Wij weten bovendien uit ervaring dat dat toch nog wel eens voorkomt. Overigens
is het streven erop gericht om dit door uitbreiding van de rechterlijke macht,
in de nabije toekomst tegen te gaan.Elk van deze effecten is dus zeer onwenselijk uit een oogpunt van een
kwalitatief goede rechtspraak. Ik zeg dat ook in de richting van de heer Dittrich.
Een belangrijk element daarvan is namelijk dat strafzaken tijdig en met een
straf die recht doet aan de ernst van het feit worden afgedaan. Een verruiming
van de mogelijkheden om strafzaken enkelvoudig af te doen, is naar mijn mening
dan ook gerechtvaardigd in het licht van de structurele capaciteitsnood. Daartoe
strekt dit wetsvoorstel, dat voortbouwt op het initiatiefwetsvoorstel van
de heren Van Oven en Vos.Centraal staat dus een verruiming van de mogelijkheden voor enkelvoudige
afdoening in strafzaken, waarin de strafoplegging sterk genormeerd is. Daar
wil ik geen misverstand over laten bestaan. Het wetsvoorstel verplicht niet
tot enkelvoudige behandeling, maar biedt rechtbanken en gerechtshoven een
mogelijkheid om het aanbod van zaken op een adequate wijze te verwerken. Het
draagt daarmee bij aan de flexibiliteit van de strafrechtspleging. In rechtbanken
en hoven waar aan deze mogelijkheid geen behoefte bestaat, behoeft men daar
geen gebruik van te maken. Ik wijs er daarbij nog op dat in de afgelopen jaren
in ruime mate additionele middelen ter beschikking zijn gesteld aan de rechterlijke
macht en dat het plan van aanpak eveneens in een verruiming van het budget
voorziet. Het wetsvoorstel is dan ook geen bezuinigingsvoorstel. Het gaat
om rechtbanken en hoven waar wel behoefte bestaat aan de voorgestelde verruiming.
Daarbij geldt wel dat voldoende ervaren rechters aanwezig zullen moeten zijn
om daar daadwerkelijk gebruik van te kunnen maken.Mevrouw Halsema (GroenLinks):De keuze wordt nu gelaten aan de hoven en aan de rechtbanken. Hoe verhoudt
zich dit tot het gelijkheidsbeginsel? Het is toch niet denkbeeldig dat een
verdachte voor de ene rechtbank met een politierechter geconfronteerd wordt
en voor de andere rechtbank met een meervoudige kamer?Minister Korthals:In gelijke gevallen kan het voorkomen dat de ene verdachte voor de politierechter
komt en de andere voor de meervoudige kamer. Ik kan er geen uitspraak over
doen voor wie dat gunstig is. Het is best mogelijk dat degene die voor de
meervoudige kamer terechtstaat een hogere straf krijgt dan degene die voor
de politierechter is verschenen. Er kunnen dus verschillen zijn, maar dat
kan ook bij het verschijnen voor twee verschillende politierechters. Dat risico
is er altijd wanneer er per individu geoordeeld wordt en de straf op maat
wordt toegepast.Mevrouw Halsema (GroenLinks):Het gaat hier niet om de hoogte van de straf die geëist wordt tegen
een verdachte, maar om de zorgvuldigheid waarmee zijn zaak behandeld wordt.
Er is toch een verschil. Daarom kennen wij ook die competentiegrens.Minister Korthals:Ik zal een voorbeeld geven. Momenteel is het zo dat verdachten die bolletjes
bij zich dragen onder de 500 gram voor de politierechter komen. Tussen de
500 en 1000 gram zouden zij formeel, gezien de eis die wordt gesteld, niet
meer voor de politierechter maar voor de meervoudige kamer moeten komen. Het
wetsvoorstel voorziet erin dat deze groep nu ook voor de politierechter kan
komen. Bewijsrechtelijk maakt het natuurlijk niet veel uit of je 750 gram
bolletjes in je buik hebt of 450 gram. Het zijn vaak standaardprocedures,
waarbij de bewijsmiddelen hetzelfde zijn. In die situaties zie ik niet in
waarom een politierechter daar geen oordeel over zou kunnen geven, ook in
het geval van 750 gram. Ik wijs er wel op – alhoewel ik dit niet kan
kwantificeren – dat, zeker wanneer wij gaan intensiveren op Schiphol,
het aantal mensen dat 500 tot 1000 gram bolletjes in de buik heeft enorm zal
zijn. Dus in die zin is het wel degelijk een verlichting voor de rechterlijke
macht.Voorzitter. Met het voorgaande is ook duidelijk geworden waarom op dit
moment geen nadere indicatie kan worden gegeven van de kwantitatieve effecten
van het wetsvoorstel. Wel zeg ik – in het bijzonder aan het adres van
de heer Dittrich – toe dat de effecten van het onderhavige wetsvoorstel,
indien het tot wet wordt verheven en in werking treedt, zullen worden geëvalueerd.
Dat moet dan wel op een termijn gebeuren waarin die effecten redelijk zijn
uitgekristalliseerd. Ik denk daarbij aan een periode van drie jaar. In die
evaluatie worden ook de vragen die de heer Nicolaï naar voren bracht
meegenomen. Graag ga ik in het navolgende nog op wat specifieke vragen in.De heer Dittrich vroeg mijn reactie op de brief van de president van de
hoven inzake de voorgestelde verruiming van de mogelijkheid van enkelvoudige
behandeling in appèl. Ik heb over deze brief contact opgenomen met
de Raad voor de rechtspraak die, zoals bekend, ook over het wetsvoorstel heeft
geadviseerd. Aan de raad is gevraagd mij te informeren over de achtergrond
van de onderhavige brief. De inhoud van de brief heeft mij geen aanleiding
gegeven tot een bijstelling van het wetsvoorstel. Het in de brief ingenomen
standpunt bevat geen elementen die in het verslag van deze
Kamer niet al naar voren zijn gekomen en in de nota naar aanleiding van het
verslag zijn besproken. Een beperking tot Schipholzaken, hoewel zij de directe
aanleiding vormen voor dit wetsvoorstel, ligt niet in de rede omdat de wezenlijke
oorzaak van de problemen structureel is. Verder is het niet zo dat de mogelijkheid
van enkelvoudige rechtspraak in appèl door dit wetsvoorstel wordt ingevoerd.
Zij bestaat reeds, zowel bij vonnissen van kantonrechters als bij de vonnissen
van politierechters terzake van dronken rijden. Het wetsvoorstel breidt de
competentie van de enkelvoudige kamer in beperkte mate uit en biedt daarmee
aan de gerechtshoven een mogelijkheid om de werklast te beheersen. De gerechtshoven
behouden derhalve de mogelijkheid om het uitgangspunt van meervoudige appèlrechtspraak
in zo ruim mogelijke mate te realiseren.De heer Dittrich (D66):Mevrouw de voorzitter. Het verbaast me dat de minister zegt dat hij naar
aanleiding van de brief van de gerechtshoven contact heeft gezocht met de
Raad voor de rechtspraak. De Raad voor de rechtspraak heeft veel meer vanuit
capacitaire motieven naar het wetsvoorstel gekeken en is ook ingegaan op een
toezegging dat de rechten zouden worden uitgebreid. De minister had in feite
met de Nederlandse vereniging voor rechtspraak, de NVvR contact moeten opnemen.
Deze heeft ook over dit wetsvoorstel geadviseerd, maar dan meer op de principiële,
rechtstatelijke kant van de zaak. Waarom heeft de minister geen contact opgenomen
met de NVvR?Minister Korthals:De NVvR heeft ook geadviseerd.De heer Dittrich (D66):De brief is van 25 februari. Het advies van de NVvR dateert van eerder
datum. U hebt naar aanleiding van de brief van twee weken geleden gezegd dat
u contact zou zoeken met de Raad voor de rechtspraak. U had contact moeten
zoeken met de NVvR.Minister Korthals:Het gaat mij erom een beetje te weten wat precies de achtergrond is bij
dit soort adviseringen. Ik heb uiteraard een advies gevraagd aan de Raad voor
de rechtspraak. De NVvR heeft uit eigen beweging een advies gegeven, evenals
de presidenten van de gerechtshoven. Ik moet als politicus, evenals u trouwens,
de zorgvuldigheid die wordt betracht bij het tot stand komen van vonnissen
afwegen tegen de snelheid en efficiëntie van de rechtspraak. Ik heb met
de voorbeelden die ik zojuist noemde, geprobeerd aan te geven dat er op zich
niet zo'n wezenlijk verschil zit tussen sommige zaken die in het ene geval
voor de politierechter komen omdat mensen bedreigd worden met een gevangenisstraf
van zes maanden en in het andere geval voor de meervoudige kamer.De heer Dittrich (D66):Mijn punt is een ander. U zegt dat u erachter wilt komen wat de rechters
in de gerechtshoven beweegt om zo faliekant tegen het wetsvoorstel te zijn.
U zoekt daarom contact met de Raad voor de rechtspraak. Ik vind dat u contact
moet zoeken met de NVvR. Deze is er juist voor om dit soort gevoelens verder
te verwoorden.Minister Korthals:Mijn directe gesprekspartner zal in de toekomst steeds meer de Raad voor
de rechtspraak worden.De heer Dittrich (D66):Wij hebben bij de behandeling van het wetsvoorstel Raad voor de rechtspraak
juist gesteld dat de NVvR vanuit een andere invalshoek wel degelijk de gesprekspartner
blijft van de minister. Nu blijkt bij het allereerste wetsvoorstel dat de
Kamer behandelt al dat de Raad voor de rechtspraak vanwege de capacitaire
overwegingen positief reageert, terwijl de NVvR veel meer naar andere zaken
kijkt. Je ziet nu dat er vanuit de groep van rechters twee verschillende adviezen
komen over het wetsvoorstel. U zoekt dan alleen contact met degene die positief
reageert.Minister Korthals:Ik vraag mij af of de NVvR te allen tijde het oordeel geeft van alle rechters.
Hetzelfde geldt voor de presidenten van de gerechtshoven. Het is de vraag
of zij volledig het oordeel geven van alle sectorhoofden op het gebied van
strafrecht. Ik heb daar in alle eerlijkheid ook mijn twijfels over. Het gaat
mij er primair om dat de Raad voor de rechtspraak mijn gesprekspartner zal
worden.Voorzitter. Waarom zijn de voorgestelde maatregelen niet beperkt tot drugszaken?
Ook de heer Van der Staaij vroeg hiernaar. Ik zie geen reden voor een beperking
van de voorgestelde maatregelen tot drugszaken. Het gaat bij dit wetsvoorstel
niet om een tijdelijke maatregel voor een incidenteel probleem maar een blijvende
aanpassing met het oog op een structureel probleem. Het feit dat drugszaken
de directe aanleiding zijn voor deze aanpassing, is daarom geen argument om
het wetsvoorstel tot dit soort delicten te beperken. Dat zou blijvend tot
een onevenwichtige situatie leiden. Evenwichtige wetgeving vereist dat de
beschikbare berechtingscapaciteit zo wordt ingezet dat aan de ernst en ingewikkeldheid
van alle strafzaken optimaal recht kan worden gedaan.Wat betekent de wetswijziging voor de situatie op Schiphol en het strafvorderingsbeleid
bij drugskoeriers? Wij hebben tijdens het debat over het plan van aanpak gesproken
over de vraag wat de voorgestelde wetswijziging betekende voor het rekwireerbeleid
bij de drugskoeriers. Ik heb daarbij aangegeven dat het de bedoeling was dat
in geval dit wetsvoorstel zou worden aangenomen en tijdig in werking zou treden,
een aanpassing van de rekwireerrichtlijnen ten aanzien van Haarlem achterwege
zou kunnen blijven.Inmiddels is echter gebleken dat er toch reden is, dit rekwireerbeleid
enigszins bij te stellen. Die reden is gelegen in de straftoemetingspraktijk
van de rechtbank Haarlem en het gerechtshof Amsterdam. Zoals bekend, geldt
reeds sinds 15 oktober 1997 een specifiek strafvorderingsbeleid harddrugszaken
koeriers Schiphol, dat gebaseerd is op een afwijkende straftoemetingspraktijk
van het hof Amsterdam ten aanzien van een nader omschreven categorie drugskoeriers
op Schiphol die geen of nauwelijks binding hebben met Nederland. Inmiddels
is gebleken dat de rechtbank Haarlem en het gerechtshof Amsterdam de in deze
praktijk gehanteerde uitgangspunten hebben geconcretiseerd in oriëntatiepunten
voor straftoemeting. Het OM heeft bij zijn rekwireerbeleid rekening te houden
met die straftoemetingspraktijk en heeft dan ook aangegeven, het rekwireerbeleid
inzake harddrugskoeriers op Schiphol aan die praktijk te willen aanpassen.
Ik acht deze beslissing verdedigbaar, maar ik teken daarbij wel aan dat bij
 het beoordelen van het rekwireerbeleid inzake harddrugs in
het arrondissement Haarlem en elders het gelijkheidsbeginsel uiteraard een
belangrijk ijkpunt is. Dat heb ik ook bij de bespreking van het plan van aanpak
al aangegeven. Met de rechtspraak van het hof Amsterdam wordt aangegeven dat
de desbetreffende categorie harddrugskoeriers in die mate ongelijk is aan
andere, dat een afwijkend straftoemetings- en dus ook rekwireerbeleid in de
rede ligt.De heer Dittrich (D66):Ik heb nog een vraag over het rekwireerbeleid. Als iemand in zijn koffer
of in zijn maag meer dan één kilo harddrugs bij zich heeft,
zal zo'n zaak, als die verder eenvoudig van aard is, dan bij de politierechter
of bij de meervoudige kamer aanhangig worden gemaakt?Minister Korthals:Naar mijn mening is het rekwireerbeleid: tot één kilo één
jaar. Als het meer is dan één kilo, komt zo'n zaak dus bij de
meervoudige kamer. Ik weet echter niet helemaal zeker of de grens bij één
kilo ligt, dus houd mij ten goede. Ik wijs er overigens op dat vrijwel alle
bolletjesslikkers minder dan één kilo bij zich hebben.Ik kom te spreken over de reactie op de brandbrief van de korpsbeheerders
Haarlem en Kennemerland. Ik onderken dat het justitiële apparaat in het
arrondissement Haarlem verder wordt belast door de maatregelen die worden
genomen om het probleem van de drugskoeriers op Schiphol terug te dringen.
In het plan van aanpak was dit evenwel voorzien en er worden maatregelen genomen
die er juist op gericht zijn, de gevolgen van het plan van aanpak te ondervangen.
Ik doel met name op de uitbreiding van het openbaar ministerie, de zittende
magistratuur en het mogelijk maken van het behandelen van strafzaken buiten
het eigen rechtsgebied. Het dreigt nog wel eens in de vergetelheid te raken
dat er een AMvB tot stand is gekomen waardoor strafzaken van Haarlem elders
kunnen worden berecht. Ook het wetsvoorstel dat wij vandaag bespreken, draagt
natuurlijk bij aan een vermindering van de druk. Ik heb in mijn voortgangsrapportage
overigens al een eerste reactie gegeven op de brief van de korpsbeheerders
Haarlem en Kennemerland. De Kamer heeft die voortgangsrapportage inmiddels
ontvangen.Wanneer beginnen de zes rechters, de twee rechters-commissarissen en worden
zij ondersteund door twaalf fte ondersteunend personeel?De heer Van Oven (PvdA):Andere rechtbanken kunnen die zaken nu dus overnemen. Maar hoe wordt nu
verzekerd dat zij dat ook daadwerkelijk zullen gaan doen? De nood van de rechtbank
Haarlem zal immers daadwerkelijk gespreid moeten worden om tot een oplossing
te komen.Minister Korthals:Ik zal mij daar verder over laten voorlichten door de Raad voor de rechtspraak
die dit organisatorisch moet uitwerken. Mij is verzekerd dat andere rechtbanken,
zoals Alkmaar en Utrecht, daartoe de bereidheid hebben.De heer Van Oven (PvdA):Wij krijgen daar nog nader bericht over?Minister Korthals:Ja.De heer Van de Camp (CDA):Ik wil nog even refereren aan het vorige punt. Gaat die rekwireerrichtlijn
dan mee?Minister Korthals:Als je consequent bent, dan wel. Maar ik laat dit in eerste instantie
graag over aan het openbaar ministerie.De heer Van de Camp (CDA):Krijg je dan niet de vreemde situatie dat je, als je in Roermond wordt
opgepakt met cocaïne uit Duitsland, een andere straf hoort eisen dan
wanneer je in Schiphol bent opgepakt?Minister Korthals:Dat is al het geval en dat is een gevolg van de rechtspraak in het gerechtshof
van Amsterdam.Vanaf volgende week vrijdag zullen op elke vrijdag extra politierechterzittingen
in Haarlem worden ingelast. Op deze extra zittingen zullen vijftien tot twintig
zaken tegen drugskoeriers worden behandeld. Het is het voornemen om meer van
deze zittingen te houden als het wetsvoorstel in werking is getreden. Hierdoor
worden niet alleen strafzaken tegen drugskoeriers snel afgedaan, maar komt
er ook lucht voor de meervoudige kamer van de rechtbank Haarlem om andere
strafzaken af te doen. Ten behoeve van deze politierechterzittingen is er
thans, vooruitlopend op de komst van de extra rechters, bijstand vanuit andere
rechtbanken. De werving van het extra personeel ten behoeve van de rechtbank
Haarlem is overigens in volle gang.Hoeveel extra formatieplaatsen zijn er de laatste jaren bijgekomen? De
afgelopen drie jaar zijn 223 rechters aangesteld. In 1998 waren er in Nederland
1513 rechters, eind 2001 waren het er 1736. Momenteel zijn er 285 rechters
en officieren van justitie in opleiding. Jaarlijks stromen via de raio-opleiding
30 rechters in. Daarnaast is er een zij-instroom van ongeveer 70%. In de strafsectoren
zijn zo'n 120 rechters in opleiding.Nu de vraag over de druk op rechters die mogelijk ontstaat om flink te
doen en te zeggen dat zij niet-eenvoudige zaken zelf wel aankunnen. Naar mijn
gevoel is er geen reden om te veronderstellen dat dit wetsvoorstel tot meer
druk zal leiden op de eis dat de strafzaak van eenvoudige aard is. Dat de
competentie van de politierechter wordt verruimd bij de strafoplegging, kan
er juist aan bijdragen dat de eis van een eenvoudige zaak minder onder druk
komt te staan. De verruiming kan er immers toe leiden dat er meer gelegenheid
komt om de wat ingewikkelder strafzaken meervoudig af te doen.De heer Van Oven vroeg of wij het huidige uitgangspunt dat rechters capabel
moeten zijn om in twee sectoren te werken, bijvoorbeeld in het civiele en
in het strafrecht, moeten handhaven. De praktijk wijst al uit dat dit niet
overal meer het geval is. Dit is een organisatorische kwestie die ik aan de
rechtbanken en gerechtshoven wil overlaten. Overigens vind ik het zelf niet
gek dat rechters zich in meer sectoren bekwamen. Ik ben niet zo'n voorstander
van te gespecialiseerde rechters, maar ik laat dit over aan de rechters zelf.De heer Van Oven (PvdA):Voorzitter. Dat begrijp ik. Maar als het een manier kan zijn om mensen
sneller te doen instromen en als zij de gelegenheid krijgen om zich tijdens
hun praktijk in die ene sector als rechter in andere velden te bekwamen, dan
is dit een mogelijkheid. Maar ik geef toe dat wij er niet
veel over te zeggen hebben.Minister Korthals:Ik zal die gedachte meegeven aan de Raad voor de rechtspraak, maar die
moet zelf maar beoordelen wat hij ermee doet.Voorzitter. Ik zal nu iets zeggen over de motie over een drempeljaar voor
de raio's. Mij is gezegd dat aan alle zittende raio's inmiddels is verzocht
om verzoeken voor verdere verkorting op de opleiding in te dienen. Dit wordt
ook in de brief vermeld. Deze verzoeken zullen alsnog worden beoordeeld, zodat
een ruime groep hiervoor in aanmerking kan komen. Er zal dus, zo is mij verzekerd,
terugwerkende kracht worden toegekend aan deze verzoeken.De heer Van de Camp vroeg waarom de evaluatieverplichting niet in de wet
is opgenomen en hoe die vorm wordt gegeven. Ik zal met het WODC overleggen
over het houden van een evaluatie. Dat leidt ertoe dat die wordt opgenomen
in het onderzoeksprogramma. Dat is in het verleden ook gebeurd bij de Wet
BOB en de herziening van het gerechtelijk vooronderzoek. Hierbij wordt overigens
goede voortgang geboekt. Verder is het een beetje onzinnig om dit soort bepalingen
in de wet op te nemen. Dit kan immers ook via een toezegging of in de memorie
van toelichting worden geregeld.Moet de bevoegdheid van de alleensprekende rechter in appèl worden
verruimd tot een jaar? Meerdere sprekers hebben deze vraag gesteld. Naar mijn
mening is een dergelijke verruiming niet wenselijk. Juist de omstandigheid
dat bij oplegging van een straf tussen de zes maanden en een jaar het appèl
meervoudig wordt behandeld, is een factor die de uitbreiding van de bevoegdheid
van de politierechter, alles afwegend, aanvaardbaar maakt. Als de verdachte
het niet met de veroordeling eens is, behoudt hij de mogelijkheid dat een
meervoudige kamer naar de zaak kijkt.De heer Van de Camp wijst op verschillen die tussen de arrondissementen
zouden kunnen ontstaan. Het ene arrondissement zou dezelfde zaak wellicht
laten behandelen door een meervoudige kamer, terwijl het andere kiest voor
de politierechter. Ik denk dat deze verschillen na verloop van tijd weg zullen
vallen en dat de verschillende gerechten dit met elkaar zullen afstemmen.Komt het echt goed met de financiële en personele gevolgen? Ik heb
op dit moment geen reden om hieraan te twijfelen. De reorganisatie van de
rechterlijke macht leidt er overigens toe dat er meer duidelijkheid zal komen
over de toedeling en de besteding van de budgetten. De Raad voor de rechtspraak
zal hierop toezien. Ook dan is mijn ministerie hier echter uiteindelijk voor
verantwoordelijk.Is te zeggen hoe vaak termijnoverschrijdingen voorkomen door het niet
tijdig aanbrengen van zaken op zittingen? Die gegevens hebben wij niet. Ik
gaf dat al aan in een interruptiedebat met mevrouw Halsema. Ik zal proberen
om deze gegevens in de recesperiode te achterhalen.Mevrouw Halsema vroeg of ik extra cassatieverzoeken verwacht. Ik sluit
niet uit dat er in het begin meer cassatieberoepen zullen zijn. De enkele
grond dat zaken door een enkelvoudige kamer zijn berecht, is echter geen reden
om cassatie in te stellen. Evenmin is te verwachten dat daardoor extra onzorgvuldigheid
in de rechtspleging zal optreden die voor toetsing in cassatie vatbaar is.
Uiteindelijk zal het aantal cassatieberoepen niet echt stijgen en als het
in het begin al iets stijgt, zal het na verloop van tijd weer afnemen.Mevrouw Halsema heeft een pleidooi gehouden voor het grievengerecht. Ik
verwijs daarvoor naar mijn eerdere antwoorden.Mevrouw Halsema (GroenLinks):Dit is een wel heel kort antwoord! Wanneer kan ik de toegezegde schriftelijke
reactie van de minister tegemoetzien? De minister heeft naar aanleiding van
eerdere vragen van mijn kant, namelijk gezegd dat hij met een schriftelijke
reactie zal komen.Minister Korthals:Die schriftelijke reactie zal zeer binnenkort naar de Kamer worden gestuurd.De heer Van der Staaij stelt voor om artikel 378, lid 1, Wetboek van Strafvordering,
aldus aan te vullen dat het vonnis voor ten hoogste een week kan worden verdaagd.
Hij doet daarbij een beroep op artikel 8:67 AWB. De bedoeling van het amendement
is, de rechter een langere bedenktijd te gunnen zonder dat dit tot gevolg
heeft dat deze schriftelijk vonnis moet wijzen. Mij lijkt de toevoeging van
deze nieuwe modaliteit naast de bestaande niet wenselijk. Het strafrecht kent,
anders dan het bestuursrecht, reeds drie wijzen waarop vonnis kan worden gewezen:
het stempelvonnis, het mondeling vonnis en het schriftelijk vonnis. Met het
uitgesteld mondeling vonnis zou daaraan een vierde modaliteit worden toegevoegd.
Naar mijn oordeel komt dat het overzicht niet ten goede. Het uitstel van mondeling
vonnis ligt niet zo simpel als in het amendement wordt gesuggereerd. De politierechter
zal dikwijls niet binnen een week opnieuw zitting hebben. Een andere politierechter
zal in een dergelijk geval het vonnis moeten uitspreken. Die mogelijkheid
schept artikel 380 Wetboek van Strafvordering echter uitsluitend voor het
geval schriftelijk vonnis wordt gewezen. De winst die door het amendement
geboekt kan worden, is mede daardoor beperkt. Bezien vanuit de werklast is
een stempelvonnis het meest aantrekkelijk. Het opmaken van een proces-verbaal
kan dan achterwege worden gelaten. Bij een mondeling vonnis is dat niet het
geval. Bovendien zal dat vonnis, zeker als het amendement wordt aangepast
en alsnog de mogelijkheid wordt gecreëerd dat het vonnis wordt uitgesproken
door een andere rechter, toch op schrift uitgewerkt moeten worden. Het verschil
met een schriftelijk vonnis is in dat geval niet meer zo groot.Ook bestaan er meer in het algemeen belangrijke verschillen tussen de
bestuursrechtelijke regeling van vonniswijzing en de strafrechtelijke. Bestuursrechtelijk
geldt voor het doen van schriftelijke uitspraken een termijn van zes weken
met de mogelijkheid van nog eens zes weken uitstel. Strafrechtelijk geldt
voor een schriftelijk vonnis een termijn van veertien dagen zonder mogelijkheid
van uitstel. Daarbij dient op een daartoe strekkend verzoek van de verdachte
of diens raadsman schriftelijk uitspraak te worden gedaan, tenzij daarmee
geen redelijk belang is gediend. Vanwege deze omstandigheden ligt het niet
voor de hand om de mogelijkheid van een week uitstel voor een mondeling vonnis
zonder meer in het strafrecht op te nemen. Uit mijn woorden kan worden afgeleid
dat ik het aannemen van het amendement ontraad.De heer Dittrich (D66):Voorzitter. Ik dank de minister van Justitie voor zijn beantwoording.
Ik kan in tweede termijn kort zijn want de minister heeft zijn argumentatie
uit de schriftelijke voorbereiding herhaald en toegelicht. Wij blijven van
mening verschillen; in de positiebepaling hebben geen wezenlijke veranderingen
plaatsgevonden.Ik maak mij grote zorgen over de situatie in Haarlem. De minister heeft
aangegeven dat er meer lucht komt voor de meervoudige kamer in Haarlem om
andere strafzaken te behandelen omdat er vanaf volgende week extra politierechterzittingen
worden ingelast. Dat is een goede zaak en ik hoop dat daarmee de achterstanden
ten aanzien van met name de middencriminaliteitszaken snel worden ingelopen.
Tot nu toe zijn de burgers in Haarlem de dupe van het feit dat aldaar zoveel
Schipholzaken aanhangig worden gemaakt.Op andere momenten zal verder gesproken over de enorme capaciteitstekorten
bij de rechterlijke macht. Ik heb goede nota genomen van de antwoorden van
de minister op dit punt.De minister heeft goede argumenten gegeven tegen het aannemen van het
amendement-Van der Staaij. Mijn fractie sluit zich daarbij aan en zal tegen
het aannemen van het amendement stemmen.Ik heb de minister gevraagd om in het kader van de evaluatie ijkpunten
te benoemen en binnen twee jaar te evalueren. De minister geeft aan die evaluatie
binnen drie jaar te houden en daarbij het WODC in te schakelen; de punten
die de heer Nicolaï naar voren heeft gebracht, zullen daarbij betrokken
worden. Mijn fractie acht die toezegging afdoende en zal de motie die op dit
punt was voorbereid, niet indienen.Ik kom tot mijn conclusie. Er is een parallel tussen de inhoud van dit
wetsvoorstel en de manier waarop ik hier sta. Ik voel mij eigenlijk een enkelvoudige
kamer. Ik vind het lastig om te zeggen wat de opstelling van mijn fractie
is met betrekking tot dit wetsvoorstel. Ik heb behoefte aan meer reflectie
en dat betekent dat ik volgende week naar de meervoudige kamer van de D66-fractie
ga om alle argumenten nog eens te bespreken. Als het aan mij zou liggen en
ik meteen een uitspraak zou moeten doen, zeg ik: mijn fractie moet tegen dit
wetsvoorstel stemmen. Wellicht komt uit het beraad in de fractie een ander
standpunt voort.De heer Van Oven (PvdA):Ik hoop dat de D66-fractie daarvoor geen zes maanden de tijd neemt.De heer Dittrich (D66):Dat zullen wij niet doen. Wij spreken er aanstaande dinsdag over en ik
laat het aan de voorzitter over, wanneer over dit wetsvoorstel wordt gestemd.De voorzitter:Er wordt meestal op dinsdag gestemd, tenzij ik een tegenvoorstel krijg.Minister Korthals:Het is dom van mij, maar ik was er enigszins van uitgegaan dat er vandaag
over werd gestemd. Dat kan nu evenwel niet meer.De voorzitter:Nee, volgens de afspraken binnen de Kamer hadden wij dat van tevoren bij
de fracties moeten aankondigen.De heer Dittrich (D66):Dit soort problemen zal zich ook voordoen bij de politierechter.De voorzitter:Ik dacht al dat de heer Dittrich dit zou zeggen, gezien de metafoor die
hij gekozen heeft voor zijn conclusie. Ik ben van plan, de Kamer voor te stellen
om aanstaande dinsdag over dit wetsvoorstel te stemmen, tenzij ik een tegenvoorstel
krijg.De heer Van Oven (PvdA):Voorzitter. Ik kan kort zijn. Ik was en blijf overtuigd van de waarde
van het wetsvoorstel. Ik ben blij met de toezegging van de minister over de
evaluatie en ik verzoek hem, daarbij nadrukkelijk de ervaringen te betrekken
die worden opgedaan met de interpretatie van het begrip "zaak van eenvoudige
aard". De minister gaf in de beantwoording aan dat daarover in algemene zin
weinig te zeggen is. Ik vraag mij af of dat zo is. Je kunt denken aan niet-bekennende
verdachten, je kunt denken aan zaken waar een gerechtelijk vooronderzoek is
gevoerd of waar een psychologisch onderzoek is geweest. Dat zijn indicatoren
op basis waarvan een zaak als niet-eenvoudig kan worden bestempeld en dus
bij de meervoudige kamer behoort te worden aangebracht.Ik ben blij met de toezegging van de minister dat hij tracht te bevorderen
dat soepeler wordt omgesprongen met de specialisatie. Wat de drempel betreft,
betreur ik het juist dat de terugwerkende kracht niet vanuit het ministerie
is geëntameerd. Dat had zo voor de hand gelegen om tot een verdere besparing
van rechtersjaren te komen. Ook ik heb mij laten overtuigen door de redenering
van de minister over het amendement-Van der Staaij. De afstand tot het schriftelijk
vonnis wordt te klein en daarmee vervalt de toegevoegde waarde om het amendement
te steunen.Ook mijn fractie blijft zich grote zorgen maken over de capaciteit van
de rechterlijke macht in het algemeen en die in Haarlem en Amsterdam in het
bijzonder. Wij komen daar nog op terug. Ik wijs er wel op dat bij ieder gerecht
het parket en de rechtbank convenanten plegen te sluiten om de stroom beheersbaar
te houden. Tegelijkertijd baart het grote zorgen dat wij in het jaarverslag
van het OM over het jaar 2000 lezen dat maar liefst tien van die convenanten
niet zijn gehaald. Ik vraag de minister, de Kamer nog eens voor te lichten
over de uitvoering van de convenanten in 2001, omdat wij op betrekkelijk korte
termijn op die capaciteitskwestie zullen terugkomen.De heer Van der Staaij (SGP):Mevrouw de voorzitter. Graag verwoord ik in tweede termijn de conclusie
van mijn fractie met betrekking tot dit wetsvoorstel, hetgeen ik in eerste
termijn nog niet had gedaan. Ik gaf aan dat wij nog aarzelingen kenden over
de vraag: gaan capaciteitsproblemen niet te zeer de inrichting van de rechtsbedeling
dicteren en gaan wij hiermee niet een hellend vlak op doordat grenzen op basis
van capaciteitsoverwegingen worden verschoven, zonder dat wordt aangegeven
waar dan wél de inhoudelijke grens ligt? De minister is hierop nogal
summier ingegaan. Helemaal overtuigend vond ik zijn reactie niet. Wel heb
ik meer inhoudelijke argumenten gehoord. Zo gaf hij aan waarom niet voor een
ruimere grens dan de zes maanden is gekozen waar het gaat om
de bevoegdheden in appèl voor de enkelvoudige kamer. Ik neem aan dat
dit betekent dat wij op termijn niet weer te maken krijgen met een verdergaande
aanpassing van de bevoegdheidsgrenzen.Qua resultaat heb ik in eerste termijn gezegd dat wij geen overwegende
bezwaren hebben tegen de nieuwe afbakening. Daarom zullen wij, alles afwegend,
het wetsvoorstel steunen. Ik noem in dit verband drie zaken die voor ons belang
zijn bij deze positieve eindconclusie: het opent de mogelijkheid maar verplicht
niet tot enkelvoudige behandeling; het criterium van de eenvoud van de zaak
blijft behouden; er volgt een gedegen evaluatie. Wij achten het tegen die
achtergrond gerechtvaardigd om onze stem aan dit wetsvoorstel te geven.Voorzitter. Ik heb een amendement ingediend dat voorziet in een verdagingsmogelijkheid
voor de mondelinge uitspraak. De minister geeft aan dat hieraan nogal wat
vastzit. Ik erken en begrijp dat het ingewikkelder kan uitpakken dan het op
het eerste gezicht lijkt, maar bij de opsomming van de argumenten van de minister
tref ik punten aan die ik niet kan onderschrijven. Zo wordt gesteld dat het
bij verdaging op meer uitwerking zou neerkomen. Dat zie ik niet, gelet op
het feit dat er al een regeling "Aantekening mondeling vonnis door de politierechter"
is. Daarin staat precies voorgeschreven wat er in zo'n mondeling vonnis dient
te staan. Dat zou bij verdaging niet anders zijn. Eerder gaat het mijns inziens
om de vraag of men de geschetste praktische bezwaren voor lief wil nemen en
of men van oordeel is dat er in de praktijk een gerechtvaardigde behoefte
aan de verdagingsmogelijkheid bestaat. Uit de brief van de Nederlandse vereniging
voor rechtspraak maak ik op dat die gevoelens daar wel leven. Ook uit de bestuursrechtelijke
ervaring komt naar voren dat die behoefte er wel degelijk is. Ik verwijs naar
de situatie waarin ter zitting op het laatste moment nog een beroep wordt
gedaan op een onlangs gedane internationale uitspraak of er sprake is van
een nieuw feit, terwijl zaken binnen een paar dagen vrij eenvoudig af te doen
zijn. Het is jammer dat men dan, bij het ontbreken van een verdagingsmogelijkheid,
tot een capaciteitsvergende verdergaande schriftelijke uitspraak moet komen.Ik proef dat er op dit moment geen brede steun voor dit amendement bestaat;
ik zeg het eufemistisch. Ik vraag de minister of hij bereid is om in het kader
van de evaluatie na te gaan in hoeverre er aan de bedoelde modaliteit behoefte
bestaat, zodat de eventuele praktische bezwaren voor lief kunnen worden genomen
of kunnen worden opgelost.De heer Nicolaï (VVD):Mevrouw de voorzitter. Wij zijn gesterkt in onze opvatting dat wij nu
spreken over een goed en logisch voorstel. Het leidt immers tot snellere en
betere berechting.De minister heeft onderstreept dat het hierbij vooral gaat om het bieden
van extra ruimte en dus niet van een verplichting voor de rechter. Ik heb
in eerste termijn een pleidooi gehouden voor een evaluatie na drie jaar. Hij
heeft aangegeven dat ook de kwalitatieve zaken daarin worden meegenomen, dus
de aard van de zaken die bij de politierechter worden voorgelegd, maar ook
de aard van de zaken die worden doorverwezen, om een beeld te krijgen of er
wel of niet sprake was van druk en of er bepaalde ontwikkelingen zijn. Dat
wordt meegenomen in het onderzoek van het WODC. Hij heeft er voorts opnieuw
de nadruk op gelegd dat wat de eis van eenvoudigheid betreft de aard van de
zaken hetzelfde blijft. Door deze wetswijziging treedt daarin geen verschuiving
op.Des te onbegrijpelijker en zelfs onverantwoord vind ik het dat de heer
Dittrich en mevrouw Halsema bij hun twijfels en bezwaren blijven. Iedereen
is doordrongen van de capaciteitsproblematiek. Wij doen niks af aan de voorstellen
die van verschillende kanten, door ons, door het kabinet, zijn gedaan voor
de uitbreiding van de capaciteit. Daarbij hoort ook deze stap, de uitbreiding
van de mogelijkheden van de politierechter. Ik vind het ook onbegrijpelijk
omdat wij het erover eens moeten zijn, dat het belangrijkste voor een zorgvuldige
berechting de aard van de zaak is. Die vergt wel of niet meer dan één
rechter. Natuurlijk is de strafmaat een indicatie daarvoor, maar ook weer
niet de enige. Ik vind het volstrekt logisch dat als wij de aard van de zaak
handhaven de strafmaat bij vergelijkbare zaken tot twaalf maanden door één
rechter mag worden opgelegd. Het is en blijft een mogelijkheid. Bovendien
blijven wij zorgvuldiger dan de meeste ons omringende landen, in die zin dat
bij ons eerder en vaker met meer rechters een uitspraak wordt gedaan.Voorzitter. In tegenstelling tot de heer Dittrich, die naar de meervoudige
kamer doorverwijst, kan ik namens mijn fractie enkelvoudig uitspraak doen.
Ik hoef u niet langer in spanning te houden, want de fractie van de VVD heeft
er al twee jaar lang over nagedacht. Wij zullen voor het wetsvoorstel zijn.De heer Rouvoet (ChristenUnie):Ik neem haast aan dat het een verspreking was, maar de heer Nicolaï
begon zijn betoog met te zeggen dat hij ervan overtuigd was dat het wetsvoorstel
niet alleen tot een snellere, maar ook tot een betere berechting zou leiden.
Ik kan mij er iets bij voorstellen dat hij geen kwaliteitsverlies verwacht,
maar hoe kan dit wetsvoorstel nu tot een betere berechting leiden?De heer Nicolaï (VVD):Het zal zeker tot een betere berechting leiden, namelijk tot een snellere
berechting. Berechting is ook een kwestie van lik-op-stuk. Hoe snel wordt
een uitspraak gedaan? Voelt de dader nog het verband tussen hetgeen hij heeft
gedaan en de uitspraak? Snelheid hoort bij kwaliteit van berechting. In die
zin denk ik dat het wetsvoorstel tot een snellere en betere berechting leidt.Minister Korthals:Voorzitter. Ik kom even terug op hetgeen ik in eerste termijn zei over
het rekwireerbeleid. Voorheen was bij 500 gram tot 1000 gram de eis van zes
tot twaalf maanden. Derhalve gingen die zaken naar de meervoudige kamer. Bij
het nieuwe rekwireerbeleid is bij 500 gram tot 1000 gram de eis drie tot negen
maanden en bij 1000 gram tot 1500 gram de eis negen tot twaalf maanden. Het
gaat in deze gevallen om de zogenaamde pakezels. Als het wetsvoorstel wet
wordt, kunnen al deze zaken enkelvoudig worden behandeld.De heer Dittrich (D66):Dat betekent dus dat in heel Nederland iemand die tot
anderhalve kilo cocaïne bij zich heeft, voor de enkelvoudige kamer gedaagd
kan worden.Minister Korthals:Nee, dit geldt voor het arrondissement Haarlem.De heer Dittrich sprak nog een keer zijn bezorgdheid uit over wat zich
in het arrondissement Haarlem afspeelt, ook naar aanleiding van de brief van
de korpsbeheerders. Er was natuurlijk altijd al een enorme druk op het rechterlijke
apparaat in Haarlem. Vandaar dat is voorgesteld om er een extra officier van
justitie heen te zenden. Er komen meer rechters. Er zullen meer rechtszittingen
van de politierechter plaatsvinden. Wij zullen zorgen dat strafzaken vanuit
Haarlem ook elders zullen worden berecht. Dat zijn allemaal mogelijkheden
om de druk daar te verlichten. Bovendien zullen wij alles wat met het plan
van aanpak te maken heeft aan de Kamer rapporteren. Wij houden de Kamer periodiek
op de hoogte van de stand van zaken.Verder vroeg de heer Van Oven evenals andere sprekers naar de evaluatie.
De heer Nicolaï wil dat bij die evaluatie de kwalitatieve aspecten bekeken
worden. Dat heb ik inmiddels toegezegd.De heer Van Oven vroeg mij ook om nog eens te kijken naar het begrip "zaken
van eenvoudige aard". Dat punt en de vraag van de heer Van der Staaij of een
wijziging in de zin van het door hem ingediende amendement redelijk is, nemen
wij mee.De heer Van der Staaij (SGP):Op basis daarvan trek ik mijn amendement op stuk nr. 6 in.De voorzitter:Het amendement-Van der Staaij (stuk nr. 6) is ingetrokken.Minister Korthals:Dan kom ik op het punt van de heer Van Oven. Wij zijn het erover eens
dat de afschaffing van het drempeljaar in de raio-opleiding terugwerkende
kracht moet hebben. Hij vond het zo jammer dat dit niet van het ministerie
is uitgegaan. Het ministerie heeft dat volgens mij doorgegeven aan het SSR,
dat uiteindelijk een brief aan de raio's heeft gestuurd. Het probleem zit
ook enigszins in de misschien niet helemaal goed geformuleerde zin: "In januari
2001 heeft de minister een motie aanvaard." Wij weten hier allen dat de Kamer
de motie heeft aanvaard, maar met die formulering wordt aangegeven dat de
minister haar heeft overgenomen en dat hij haar heeft doorgegeven aan het
SSR.Ik zal het openbaar ministerie vragen om een overzicht van de uitvoeringsconvenanten
in 2001 te geven, zodat wij daarover te zijner tijd kunnen spreken.De heer Nicolaï heeft nogmaals gezegd wat hij vindt van de evaluatie,
dat hij blij is met dit wetsvoorstel en dat zijn fractie niet nader bijeen
hoeft te komen om haar steun uit te spreken. Dit in tegenstelling tot de fractie
van de heer Dittrich. De heer Dittrich moet ook wat voorzichtiger zijn –
hij voelt hem al aankomen – want de mogelijkheid bestaat dat zijn partijgenoten
in de Eerste Kamer anders stemmen. Bij de noodwetgeving is dat natuurlijk
ook het geval geweest. Dat is natuurlijk de eigen verantwoordelijkheid van
iedere fractie.De heer Dittrich (D66):Dat laatste geldt zeker, maar het hangt natuurlijk ook af van de overtuigingskracht
van de minister in de Eerste Kamer.Minister Korthals:Nou, die was indrukwekkend.De algemene beraadslaging wordt gesloten.De voorzitter:Ik stel voor, aanstaande dinsdag te stemmen.Daartoe wordt besloten.De vergadering wordt van 12.30 uur tot 14.15 uur geschorst.De voorzitter:De ingekomen stukken staan op een lijst die op de tafel van de griffier
ter inzage ligt. Op die lijst heb ik voorstellen gedaan over de wijze van
behandeling. Als aan het einde van de vergadering daartegen geen bezwaren
zijn ingekomen, neem ik aan dat de Kamer zich met de voorstellen heeft verenigd. 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/h-tk-20012002-3643-3660.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl