Behandeling van het wetsvoorstel Vaststelling van de begrotingsstaat van het Ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap (VIII) voor het jaar 2005 (29800 VIII)
Staten-Generaal — Handelingen 
Datum: 2014-07-12 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Handeling 2004-2005, pag. 1016-1031

 
 
 

Handeling

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Vergadernummer
Datum vergadering

17-11-2004

Tweede Kamer der Staten-Generaal

2004-2005

nr. 18, pagina 1016-1031

03-11-2004

 

 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties over kamerdossier

Kamerdossier 29800-VIIIToon publicaties die dit dossier behandelen

 
 
 Publicaties in vergadering

Voortzetting van de behandeling van het wetsvoorstel Vaststelling van de begrotingsstaat van het Ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap (VIII) voor het jaar 2005 (29800 VIII)Pagina 1032-1055
Debat naar aanleiding van een algemeen overleg op 14 oktober 2004 over basisvormingPagina 1013-1016
Voortzetting van de behandeling van het wetsvoorstel Vaststelling van de begrotingsstaat van het Ministerie van Justitie (VI) voor het jaar 2005 (29800 VI)Pagina 1055-1082
Behandeling van het wetsvoorstel Vaststelling van de begrotingsstaat van het Ministerie van Justitie (deel vreemdelingenzaken) (VI) voor het jaar 2005 (29800 VI)Pagina 1007-1013
Presentie en opening (woensdag 3 november 2004)Pagina 1007-1007
Regeling van werkzaamheden (woensdag 3 november 2004)Pagina 1031-1032
Lijst van ingekomen stukken, met de door de voorzitter ter zake gedane voorstellen (woensdag 3 november 2004)Pagina 1082-1082
Behandeling van het wetsvoorstel Vaststelling van de begrotingsstaat van het Ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap (VIII) voor het jaar 2005 (29800 VIII)Pagina 1016-1031

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 148 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
Aan de orde is de behandeling van:het wetsvoorstel Vaststelling
van de begrotingsstaat van het Ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap
(VIII) voor het jaar 2005 (29800 VIII).De algemene beraadslaging wordt geopend.Mevrouw Hamer (PvdA):Voorzitter. Wij beginnen wat vroeger met dit debat dan was gepland en
daarom is de publieke tribune nog wat leger dan wij gewend zijn bij de behandeling
van de begroting van Onderwijs. Laten wij hopen dat dat in de loop van de
middag goed wordt gemaakt.De begroting kreeg als titel mee "Van woorden naar daden". Wij hebben
ontzettend gezocht in de begroting naar nieuwe dingen. Wij werden daarbij
goed geholpen door alle berichten die wij krijgen uit het onderwijsveld. Mijn
conclusie is dat iedereen de mening deelt dat in deze onderwijsbegroting weinig
sprake is van iets nieuws onder de zon. De begroting borduurt voort op de
begroting van verleden jaar, waarschijnlijk werd dat ook bedoeld met "Van
woorden naar daden". Dat is op zichzelf ook logisch, maar het moet mij wel
van het hart dat te veel en te vaak wordt gezegd dat er nieuwe investeringen
komen, terwijl dat gewoon de investeringen zijn die verleden jaar al werden
aangekondigd bij de enveloppenmiddelen en die voor een groot deel de vertaling
zijn van het regeerakkoord.Wij hebben tijdens de algemene beschouwingen al een aantal keren gevraagd
hoe het precies zit en of er nu wel of niet netto wordt bezuinigd op onderwijs.
Wij hebben een staatje gekregen waarin dat uiteindelijk werd bevestigd. In
dat staatje staan echter andere getallen dan waar wij op komen. Wij moeten
echt tot de conclusie komen dat als je deze onderwijsbegroting vergelijkt
met die van 2002, er in 2004 420 mln, in 2005 487 mln, in 2006 338 mln en
in 2007 175 mln minder in het onderwijs wordt gestoken. Ik kan mij voorstellen
dat deze bedragen even tot iedereen door moeten dringen, maar wij hebben dat
echt uitgerekend. Als de Kamer daar behoefte aan heeft, kunnen dat de getallen
op papier aan haar doen toekomen.De heer Jan de Vries (CDA):Wij zouden inderdaad graag uw berekening zien. Inmiddels hebben wij verschillende
berekeningen gekregen. Wij hebben afgelopen vrijdag de antwoorden op de vragen
die zijn gesteld in het begrotingsonderzoek gekregen en die geven helder aan
dat het gaat om netto investeringen. Het kabinet heeft ook gereageerd op de
SBO-nota. Nu hoor ik u echter weer nieuwe getallen noemen. Het is dan goed
om te weten hoe u tot die getallen komt.Mevrouw Hamer (PvdA):Ik zal straks het briefje aan de voorzitter aanbieden. U kunt het dan
goed controleren. Ik durf u te zeggen dat ik denk dat wij de juiste vergelijking
hebben gemaakt, ook op basis van de meerjarenraming zoals die in 2002, voordat
het kabinet begon, gold. In deze begrotingen zijn ook de bezuinigingen van
Balkenende I en een aantal andere bezuinigingen verwerkt. Wij komen dan inderdaad
op deze netto bedragen uit. Die zijn hoger en harder dan waar het SBO mee
is gekomen.Voorzitter. Een tweede groot knelpunt is het verlies van banen. Vorige
week is in een algemeen overleg uitvoerig gesproken over de werkgelegenheid
in het onderwijs. Wij dachten dat wij met een tekort aan banen te maken zouden
krijgen, maar er dreigen nu banen te verdwijnen. Het gaat om 8000 tot 10.000
banen als gevolg van bezuinigen op OAD, op ID-banen en als gevolg van inburgering,
verschuiving GOA-gelden en de efficiencykortingen in bepaalde sectoren. Dat
betekent dat wij met een totaal andere situatie op de arbeidsmarkt te maken
hebben. Wij stellen daarom voor om het geld dat voor de tekorten was gereserveerd
als een soort "plus" aan de scholen te geven om te voorkomen dat zij mensen
moeten ontslaan of om het te reserveren voor het aannemen van mensen die in
2007 nodig zijn wanneer de vergrijzing echt gaat doordringen. Het is op dit
moment niet zinvol om veel geld in te zetten voor een niet bestaande tekortenproblematiek,
maar het is wel goed als dat geld naar de scholen gaat.Dan kom ik bij het kernpunt van de PvdA-fractie bij deze begroting. Wij
hebben het idee dat niet de schoolloopbaan van het kind maar het onderwijsstelsel
centraal staat in het beleid. Ook uit de voorstellen die wij de afgelopen
dagen hebben ontvangen voor deregulering, valt op te maken dat het een vrij
instrumentele operatie is. Er worden maatregelen geschrapt en soms worden
maatregelen samengevoegd, maar er wordt niet uitgegaan van de ideologische
visie die de PvdA-fractie heeft dat er meer uit het kind moet worden gehaald
dan er gemiddeld inzit. Wij hebben vorig jaar bij de begrotingsbehandeling
ons licentiemodel gepresenteerd. Ik heb gemerkt dat wij daarmee niet op de
goede toets hebben gedrukt bij de minister. Daarom gaan wij het dit jaar op
een andere manier proberen. Wij vinden dat de verantwoordelijkheid voor de
uitvoering van het systeem hoort te liggen bij de professionals in de school
en dat de landelijke overheid zich nog maar met een paar zaken zou moeten
bezighouden. Dat zijn zaken die te maken hebben met het vaststellen van de
inhoudelijke beleidskaders. De minister noemt dat kerndoelen. Ik zou graag
zien dat die kerndoelen worden omgezet in leerstanden waarin zichtbaar wordt
gemaakt welk niveau het kind haalt. Dat is de taak van de overheid. De overheid
stelt een stelsel voor kwaliteitszorg vast. De inspectie bewaakt dat. De overheid
dient zorg te dragen voor de toegankelijkheid van dat stelsel.
Meer dan dat hoeft de overheid niet te doen. Het is al heel veel en het is
ook heel belangrijk. De school gaat over de uitvoering. De rijksoverheid zal
zich niet meer bemoeien met pedagogische en financiële eisen en met allerlei
andere zaken. Daarmee kunnen heel wat regels vervallen, zoals de regels ten
aanzien van taakbelasting, urentabellen, urenverdelingen per dag, gratis stelsel
functiewaardering, lessentabellen, etc. Bij een andere verantwoordelijkheidsverdeling
moet ook onderzocht worden hoe scholen binnen een gemeente samenwerken. Wat
dat betreft is er een belangrijke rol weggelegd voor de lokale overheid. Als
die omslag gemaakt is, kunnen wij toe met een kerndepartement, waar heel wat
minder ambtenaren hoeven te werken dan nu het geval is. Ik ben er niet voor
om die inkrimping te bereiken via de doodleuke efficiencykorting waar dit
kabinet mee komt. Ik zou het willen doen aan de hand van een gedegen plan
dat ervoor zorgt dat er plek is voor de mensen die door de inkrimping hun
baan kwijtraken in het onderwijsveld. Dit sluit mooi aan bij mijn opmerkingen
over het lerarentekort.Mevrouw Kraneveldt (LPF):Voorzitter. Mevrouw Hamer wil toe naar een kerndepartement en het dragen
van verantwoordelijkheid zoveel mogelijk bij de scholen neerleggen. De politiek
moet vooral niet te veel invloed willen uitoefenen. Dat klinkt mij als muziek
in de oren. Ik vraag mij alleen af of de Partij van de Arbeid wel klaar is
voor een situatie van veel minder bemoeienis van de politiek met het onderwijs.
De PvdA heeft als grootste partij onder acht jaar Paars aan de wieg gestaan
van veel onderwijshervormingen die mijn partij niet allemaal even geslaagd
vindt. De PvdA heeft zich in het verleden in grote mate bemoeid met het onderwijsveld.
Kan mevrouw Hamer het wel aan dat er zo weinig bemoeienis zal zijn?Mevrouw Hamer (PvdA):Ik dacht van wel. U volgt mij nu zo'n jaar. Wij zijn het heel vaak eens
en hebben al verschillende keren voorstellen op dat punt ingediend. Wij hebben
zelfs gezamenlijk een initiatiefwetsvoorstel ingediend! Ik ben er dan ook
helemaal klaar voor!De heer Jan de Vries (CDA):U spreekt over de noodzaak van een kerndepartement. Dat is een interessante
gedachte. U hebt het ook over de noodzaak van een gedegen plan. Afgelopen
zaterdag heb ik begrepen dat volgens de Partij van de Arbeid het kerndepartement
toe kan met de helft minder ambtenaren. Ik verwacht nu van u een gedegen plan
om daaraan inhoud te geven.Mevrouw Hamer (PvdA):Wij hebben gezegd dat er volgens ons gewerkt moest worden aan een gedegen
plan. De uitkomst daarvan is de halvering van het aantal ambtenaren. Voordat
ik echter aan een gedegen plan ga werken, wil ik wel weten of daar steun voor
te vinden is in deze Kamer. U hoeft van mij vandaag geen cijfertabelletjes
te verwachten. Ik zou dan in dezelfde valkuil stappen als de minister. Ik
heb in een interview deze week met u over gesproken over het zomaar schrappen
van percentages.Ik wil bij deze begrotingsbehandeling weten of wij het eens zijn over
het uitgangspunt dat de uitvoering van het onderwijs daadwerkelijk aan de
scholen wordt overgelaten, zodat wij heel veel regels kunnen schrappen. Ik
heb nadrukkelijk drie punten genoemd waarvoor de overheid wel verantwoordelijk
blijft. Ik hoor in het vak naast mij fluisteren dat wij dan in de toekomst
geen Kamervragen meer mogen stellen. Dat lijkt mij onzin. Je kunt best met
twee ambtenaren alle Kamervragen beantwoorden die wij met zijn allen verzinnen,
want wij hebben ook maar een dag per week een medewerker. Dat zal dus best
lukken.Het substantiële vraagstuk is of wij echt bereid zijn, de uitvoering
aan de professional over te laten en niet doorgaan met het gestuntel waarmee
wij nu bezig zijn.De heer Jan de Vries (CDA):Dat is ook kabinetsbeleid. Het beleid dat deze coalitie voorstaat, houdt
in dat de uitvoering aan de professional overgelaten moet worden. Wij zijn
blij dat de fractie van de PvdA dit beleid steunt. Als uw nieuwe doelstelling
is het halveren van het departement zonder aan te geven hoe dat gedaan moet
worden, dan presenteert u hier gebakken lucht.Mevrouw Hamer (PvdA):Het is geen gebakken lucht. Ik wil toewerken naar een plan in 2007/2008
waarin de tekorten oplopen. Wij kunnen uitrekenen hoeveel ambtenaren er nu
zijn en hoeveel er per jaar kunnen vertrekken. U kwam mij daarin deze week
tegemoet toen u zei dat er al 20% verdwijnt. Dat is wel heel makkelijk. U
zet de mensen gewoon op straat. Ik zou dat niet willen doen. Als u echter
mijn uitgangspunt deelt, laten wij dan deze onderwijsbegroting gebruiken om
een en ander nader uit te werken en met cijfers te komen. Dat is geen enkel
probleem. Het is gewoon een kwestie van delen.Ik blijf erop hameren dat het vertrekpunt is dat de uitvoering aan de
scholen wordt gelaten. Ik zie dat uitgangspunt niet terug in "OCW ontregelt"
waarin het voortgezet onderwijs pas in 2006/2007 iets daarvan merkt. In dat
rapport worden simpelweg regels bij elkaar opgeteld en dan houd je er maar
één over. Zo kan ik het ook. Volgens mij is dat niet de goede
weg. De goede weg is niet de vraag of wij dit regeltje schrappen of dat of
de regeltjes waarover de meeste irritatie is. Volgens mij moet je heel goed
kijken wat de overheid nog moet doen en dat moet je opschrijven. Ik benoem
dat ook. Mij gaat het om de kerndoelen, de normen in de kwaliteitsbeoordeling
en het bewaken van de toegankelijkheid. Over het algemeen doe je dat het beste
met voldoende middelen, waarmee ik mijn betoog ben begonnen.Mevrouw Lambrechts (D66):Over de drie punten die mevrouw Hamer noemt, heb ik net al een motie ingediend.
Als zij die steunt, zijn wij het daarover zeer snel eens.Mevrouw Hamer (PvdA):Ik heb uw motie niet gesteund. Ik heb geen zin om het debat van vorige
week over te doen. U doet in uw motie precies wat ik niet wil. U regelt de
examinering al weer dicht, terwijl dat typisch een kwestie van uitvoering
is. Natuurlijk moeten de scholen laten zien hoe zij tot hun resultaten komen.
Wij moeten niet precies willen vastleggen hoe dat gaat. Mij lijkt het veel
beter serieus open te staan voor voorstellen vanuit het veld. Daarom heb ik
uw motie niet ondertekend.Mevrouw Lambrechts (D66):Het is jammer dat u op een kernpunt van kwaliteitsbeleid,
de examinering, afstand neemt. Mijn vraag is echter een andere.Iemand zei dat dit een heel andere toon was van de PvdA. Ik vroeg mij
toen af of dit wel zo is. Is de wijze waarop u uw plan presenteert en voorstelt
om meteen het departement te halveren, niet precies dezelfde toon van de Partij
van de Arbeid die wij gewend zijn? U wilt halsoverkop naar een nieuwe visie.
Het moet dan ook meteen gebeuren en van zorgvuldigheid is geen sprake meer.Mevrouw Hamer (PvdA):Ik geloof dat u mij dat niet kunt verwijten. Ik heb uitgerekend dat ik
voor de derde keer op rij deze begroting doe en ik vertel dit verhaal nu voor
de derde keer. U kunt mij dus niet betichten van hals over kop reageren. Ik
heb het vorig jaar rustig uitgeschreven en ik heb geprobeerd het uit te leggen
aan de hand van het licentiemodel. Ik ben helemaal niet begonnen aan de kant
van de ambtenaren. Wij ontwikkelen dat verhaal steeds verder en ik heb gezegd
dat de uiterste uitkomst is dat wij alleen nog een kerndepartement nodig hebben.
Ik zeg niet dat die mensen morgen op straat moeten komen te staan. Uw kabinet
zet 20% van de ambtenaren via de efficiencykorting op straat, maar ik doe
niets hals over kop. Wij hebben een onderwijsparlement sinds 2003. Al die
voorstellen zijn doorgesproken, doorgesproken en doorgesproken met de mensen
van het veld en ik heb eerlijk gezegd nog nooit zoveel enthousiasme ontmoet
als over dit voorstel. Ik snap dat het veld gemakkelijk zegt dat leuk te vinden.
Onze redenering is dat wij de verantwoordelijkheid voor de uitvoering bij
de scholen leggen. Wij redeneren terug wat de landelijke overheid dan nog
moet doen en hoe de lokale overheid daarbij in beeld komt. Daar hebben wij
in het kader van de integratie ook een debat over gehad. Het sluitstuk is
het kerndepartement, want als wij dat niet aanpakken, veroorzaken wij nieuwe
bureaucratie. Wij zeggen niet dat die mensen slecht werk afleveren. Wij zeggen
alleen dat dit het sluitstuk is van het verhaal over de verantwoordelijkheidsverdeling.De heer Slob (ChristenUnie):De discussie over de verantwoordelijkheidsverdeling vinden wij sympathiek.
Die voeren wij natuurlijk al, maar daar mag wat mij betreft best nog wel een
tandje bij. Ik begrijp alleen niet waarom de PvdA-fractie die discussie belast
door met het percentage van 50 te komen. Het heeft natuurlijk toch een bepaalde
uitwerking op de discussie.Mevrouw Hamer (PvdA):U weet hoe dat gaat. Je zegt waar je naar toe wilt, maar dan willen de
mensen ook van je horen waar je dan aan denkt. Ik heb steeds gezegd dat wij
denken aan ongeveer een halvering. Ik had ook kunnen zeggen een substantiële
vermindering, maar dan vraagt iedereen meteen wat "substantieel" is. Het hangt
wat mij betreft niet op dertig, veertig of vijftig ambtenaren. Als de taken
die ik benoemd heb overblijven, dan denk ik dat je met een kerndepartement
toe kunt dat ongeveer de helft kleiner is. Wij weten hoeveel mensen er ongeveer
werken en waar zij zich mee bezig houden. Als wij weten hoeveel mensen in
de uitvoering en de circulaires zitten, dan kunnen wij dat zo ongeveer berekenen.
Het gaat mij niet om dat percentage, maar ik wil wel duidelijk maken dat het
mij om meer gaat dan een paar ambtenaren.Mevrouw Azough (GroenLinks):Wij van GroenLinks hebben wel sympathie voor het voorstel. Wij zien ook
in dat het belangrijk is om te praten over de verantwoordelijkheidsverdeling.
Het gaat dan vooral om de vraag waarvoor de overheid en de scholen verantwoordelijk
zijn. In de media stelde u heel duidelijk dat die ambtenaren voor de klas
kunnen gaan staan, maar dat lijkt mij ietwat simpel. Ik zou niet graag zien
dat alle ambtenaren lesgeven.Mevrouw Hamer (PvdA):Ik ken niet alle ambtenaren persoonlijk, dus die uitspraak is voor uw
rekening. Ik heb ook niet gezegd dat zij allemaal voor de klas moeten gaan
staan. Wij denken aan een andere verantwoordelijkheidsverdeling, waarbij de
scholen meer uitvoerende taken krijgen en daarvoor een eigen verantwoordelijkheid
krijgen. Wij verwachten dat dit in het onderwijsveld zal leiden tot functiedifferentiatie.
Ik vind overigens dat de scholen daar zelf aan zet zijn. Na alle discussies,
bijvoorbeeld over onderwerpen als de zij-instromers, kan ik mij goed voorstellen
dat veel mensen op het departement goed werk op de scholen kunnen verrichten,
is het niet voor de klas dan wel als schoolmanager. Er werken redelijk wat
vrouwen op het ministerie. Misschien zitten daar wel geweldige schoolmanagers
bij. Dan hebben wij meteen een oplossing voor dat probleem. Ik wil dat niet
voorschrijven, maar ik vind wel dat wij moeten tonen dat wij die mensen niet
op straat willen zetten. Het is uiteraard altijd op vrijwillige basis. Dat
moeten wij wel bij de plannen betrekken.De heer Balemans (VVD):Ik vind dit op zichzelf een heel interessante gedachte. Ook wij gaan uit
van het principe dat er taken zijn waar een bepaald ambtenaren voor nodig
is. Iedere ambtenaar die niet nodig is, hoef je ook niet aan te stellen. Nu
zegt u ook dat u taken en bevoegdheden wilt overhevelen naar scholen, de schoolbesturen.
Heeft u in uw gedachten en plannen ook meegenomen dat wij niet moeten hebben
dat wij bijvoorbeeld het aantal ambtenaren op het ministerie halveren en vervolgens
bureaucratie creëren bij de scholen? Wij zouden dan immers per saldo
in het onderwijsveld geen bal zijn opgeschoten.Mevrouw Hamer (PvdA):Ik heb nadrukkelijk niet gezegd dat ik die mensen bij wijze van spreken
naar schoolbesturen wil laten gaan, want ons aller grootste zorg is natuurlijk
dat daar nieuwe bureaucratie ontstaat. Dat is dus niet mijn bedoeling, maar
wetend dat er vanaf 2007/2008 een gigantisch tekort aan mensen in het onderwijs
zal bestaan, ben ik ervoor om te proberen als het ware een win-winsituatie
te maken en te bekijken of er een koppeling is te maken tussen deze mensen,
die vrijkomen in het geval dat wij overgaan tot een kerndepartement, en het
onderwijs.Mevrouw Vergeer (SP):Ik denk dat mevrouw Hamer zich realiseert dat wat zij voorstelt eigenlijk
de uitkomst is van iets wat de Partij van de Arbeid-fractie altijd heeft voorgestaan,
namelijk deregulering, autonomie en rekenschap. Wij zijn er als SP-fractie
altijd heel kritisch over geweest dat er voortdurend verantwoording moet worden
afgelegd aan OCW. Wij zien dat bijvoorbeeld bij de kleutertoets en het
leerlingvolgsysteem. Ik ben het met haar eens dat dit voortdurend verantwoording
moeten afleggen aan OCW niet goed is. Er is een mentaliteitsomslag bij OCW
nodig. Daarom heb ik eerder voorgesteld om ambtenaren een tijdje, bijvoorbeeld
een dagdeel in de week, in de klas te laten vertoeven waardoor zij meer affiniteit
met het onderwijs krijgen en ondersteunend kunnen zijn. Ik denk dat wij die
omslag moeten maken: niet rekenschap afleggen aan het departement, maar ondersteuning
door het departement. Kan mevrouw Hamer hierop commentaar geven?Mevrouw Hamer (PvdA):Ik vind uw gedachte heel sympathiek en ik weet dat er in het verleden
allerlei uitwisselingsprojecten zijn geweest tussen scholen en departementen.
Ik meen dat u er eerder een motie over hebt ingediend, die ik niet heb gesteund,
omdat ik niet vind dat dit een onderwerp is waarover wij uitspraken moeten
doen. Als er meer verantwoordelijkheid bij de scholen wordt gelegd voor de
uitvoering, moet met name het afleggen van rekenschap door de scholen aan
de ouders veel beter worden vastgelegd. Ouders hebben het recht, te weten
wat er met hun kind gebeurt, wat zij van de school mogen verwachten en hoe
de school daaraan uitvoering geeft. Als je als overheid geld geeft, mag ja
ook van de scholen weten welke prestaties zij leveren. U weet dat ik geen
voorstander ben van een toetscircus. Ik was niet voor de kleutertoets. Ik
ben wel voor leerlingvolgsystemen. Ik geloof dat ik er als eerste aandacht
voor heb gevraagd in de Kamer. De minister heeft mij daarin gelukkig een aantal
keren gesteund, maar ik wil niet toe naar een heel toetscircus.Mevrouw Vergeer (SP):In uw verhaal hoor ik dat er veel meer verantwoordelijkheid moet worden
neergelegd bij de ouders. Dat is volgens mij ook de lijn van de minister.
Eigenlijk moeten ouders er nu voor gaan zorgen dat de scholen goed lopen.
Ik vraag u daar nog eens goed over na te denken.Mevrouw Hamer (PvdA):Dat hebt u mij net niet horen zeggen.Mevrouw Vergeer (SP):U zei net: ouders moeten gaan meepraten en de scholen moeten verantwoording
gaan afleggen aan de ouders en niet meer aan OCW. Dus, ouders zijn degenen
die er straks voor moeten zorgen dat het onderwijs in orde is.Mevrouw Hamer (PvdA):Dan hebt u mij verkeerd verstaan. Ik zei twee dingen. In de eerste plaats
zei ik dat de school verantwoording moet afleggen aan de ouders over het individuele
kind. Ik wil graag weten wat er met mijn kind op de school gebeurt, wat ik
van de school mag verwachten en wat de school van plan is om het kind waar
naartoe op weg te helpen. Ik neem aan dat u dat ook voor uw kind wilt weten.
In de tweede plaats zei ik dat scholen verantwoording moeten afleggen aan
inspectie en landelijke overheid over hun resultaten. Dat hoort ook bij meer
verantwoordelijkheid voor de uitvoering. Ik zeg dus helemaal niet dat die
ouders de rol van het ministerie moeten overnemen. Ik moet er niet aan denken!
Dat punt van u begrijp ik eerlijk gezegd niet goed.Voorzitter. Wij hebben al eerder gezegd dat onze fractie graag toe wil
naar het weghalen van de beperkingen die er nu zijn voor de voorschool en
dat wij toe willen naar een speelleerrecht voor alle kinderen tussen de 2,5
en 4 jaar. Wij denken dat dit goed mogelijk is, indien de voorzieningen die
er zijn voor zowel de voorschool als de peuterspeelzalen worden samengebracht.
Wij vragen hier nogmaals aandacht voor het rapport over de kindercentra van
de Onderwijsraad dat eigenlijk in een la is verdwenen. Nu weet ik dat er ook
een discussie speelt rond de verlaging van de leerplichtleeftijd naar 3 jaar.
Mijn fractie staat daar zeer sympathiek tegenover, omdat dit de stimulans
geeft om tot de gewenste kindercentra te komen. Wij vinden wel dat je pas
kunt overgaan tot leerplicht vanaf 3 jaar als er eerst voldoende aanbod is.
Daarom zeggen wij: Zou het nu niet mooi zijn als wij in Nederland beginnen
met de invoering van het "Schotse model", waarbij kinderen tussen tweeëneenhalf
en vier jaar het recht krijgen op een aantal dagdelen in de week aan opvang
in een voorschoolse situatie? Ik verbreed dat naar kinderopvang en peuterspeelzaal.
Op die manier kunnen wij invulling geven aan het leer- en speelrecht.Wij vinden dat de scholen meer ruimte moeten krijgen bij de besteding
van de onderwijsachterstandsmiddelen. Ik zal hier niet het debat overdoen
dat wij vorige week hebben gevoerd. Wij hebben daarover ook een brief gekregen.
De suggestie dat er met het ingroeimodel op termijn extra middelen zouden
zijn voor de voorschoolse opvang, lijkt mij een goocheltruc. Er was 100 mln
en er blijft 100 mln. Alleen wordt er binnen die 100 mln een sterretje gezet
bij een aantal activiteiten. Dat vind ik buitengewoon beknellend en ik hoop
dat de minister bereid is om de scholen meer ruimte te geven om, in overleg
met de gemeente, met de onderwijsachterstandsmiddelen die activiteiten uit
te voeren die zij goed achten.Bij het debat over primair en voortgezet onderwijs hebben wij voorstellen
gedaan uit het boekje Levend vmbo. Er moet een brede aanval komen op het voortijdig
schoolverlaten. De brief die de minister heeft gestuurd als reactie op de
brief van de vmbo-directeuren vind ik buitengewoon teleurstellend. Het is
mij werkelijk niet duidelijk wat de minister precies gaat doen. Zij heeft
geluisterd, maar ik weet niet welke concrete acties wij op dit punt mogen
verwachten. Daarom vraag ik de minister om ons in haar beantwoording concrete
zaken te noemen. Nu zij hier nu toch is, samen met staatssecretaris Rutte,
vraag ik haar of zij bij deze begrotingsbehandeling de mist kan laten optrekken
die is gevormd door de uitspraken van de minister over de koers-vo en de uitspraken
van de heer Rutte over de koers-bve. Ik duid nu op de positie van het kwalificatieniveau
onder niveau 1. Wat is de minister op dit punt voornemens te doen? Hetzelfde
vraag ik voor het wetgevingstraject vmbo/mbo. Het is mij niet duidelijk wat
de minister op dit punt voornemens is al dan niet te gaan doen.Dan kom ik nu toe aan het speciaal onderwijs. De antwoorden die wij hebben
gekregen op de vragen over de plaatsings- en onderzoekswachtlijsten op de
WEC-scholen vinden wij mager. Ik zou graag van de minister willen weten hoe
zij die wachtlijsten precies gaat terugdringen. Ik breng haar in herinnering
dat wij over hetzelfde onderwerp, maar dan over de speciale scholen in het
basisonderwijs, destijds ook hebben gesproken. Het blijft onduidelijk hoe
dit gaat worden opgelost. Ik vraag de minister om, in samenhang
met het project Kwaliteit Speciaal hieraan een extra impuls te geven.In het speciaal onderwijs is er de specifieke problematiek van een groep
kinderen, waarvoor bij de begrotingshandeling vorig jaar ook al aandacht is
gevraagd. Ik heb het over kinderen met een autistische stoornis. Is de minister
het met ons eens dat er sprake is van een toename van leerlingen met deze
stoornis en erkent zij dat het onderwijs hiertoe niet optimaal is toegerust?
Is zij bereid om een aantal pilots, kenniscentra, proefgebieden of hoe je
het verder maar wilt noemen, te starten? Dan kunnen wij volgend jaar echt
op basis van feiten praten.Vorig jaar ging het debat over de begroting in hoofdzaak over de integratie
op de scholen. Het is mij opgevallen dat het vanuit het kabinet erg stil is
op dat punt, afgezien van de voorstellen die wij hebben gekregen over de norm
van 80-20% voor nieuwe scholen. Hoe ver is de minister met het maken van niet-vrijblijvende
afspraken met de gemeenten? Wij hebben zelf inmiddels een initiatiefwetsvoorstel
ingediend over de aandacht die alle scholen aan integratie zouden moeten besteden.
Ik wil bij de behandeling van deze begroting iets meer horen van de minister
over de wijze waarop zij daarmee bezig is.Ik dank de minister voor het feit dat zij haar toezegging is nagekomen
dat zij de Kamer voor de behandeling van de begroting voor OCW een uitwerking
van het plan over de tussenscholen zou doen toekomen. Ik denk dat wij dit
voorstel onrecht zouden aandoen als wij het tussendoor afhandelen tijdens
de begrotingsbehandeling. Ik stel voor dat wij er een apart overleg over gaan
houden. Ik ben er blij mee dat er in elk geval een duidelijke verantwoordelijkheidsverdeling
is gemaakt. Het is mij echter absoluut niet helder hoe de toegankelijkheid
van de tussenschool wordt gewaarborgd, ook voor ouders die het minder goed
kunnen betalen. Wellicht kan de minister daar wel alvast iets over zeggen
bij de behandeling van de begroting. Ik vind het echter ook goed, als iedereen
in de zaal het ermee eens is, om dat voor een later moment te bewaren. Het
leek mij goed om het hier aan de orde te stellen omdat ik het vorig jaar hier
heb aangekaart.De heer Tichelaar (PvdA):Voorzitter. Ik wil een aantal algemene opmerkingen maken over de sector
BVE en over het hoger onderwijs. Ik zal daarnaast ingaan op een aantal specifieke
punten. Wij hebben onderzocht wat studenten en deelnemers voor een beeld hebben
van de huidige instellingen. Dat is samen te vatten in enkele kwalificaties.
Men vindt de instellingen tamelijk complex en anoniem en men vindt het onrustige
organisaties. Er is een roep te horen om revitalisering van de primaire functies
van instellingen, namelijk het geven van onderwijs en het creëren en
garanderen van een veilig en goed studieklimaat. Er moeten dus geen maatschappelijke
eisen worden toegevoegd aan het werk van instellingen.De instellingen moeten worden geherwaardeerd op het punt van het wezenlijke
bedrijf en de doelstellingen die onderwijs heeft. Dat vereist naar onze mening
een omkering van de verhouding van de instelling tot de overheid en haar maatschappelijke
omgeving. Wij vinden dat de instelling het beginpunt moet zijn van beleid
en niet het beginpunt van herregulering. Er moet optimale ruimte zijn voor
de instelling en de betrokkenen, dus deelnemers en de studenten. Er blijft
dan nog iets over voor de overheid. De overheid moet in die sectoren staan
voor het actief bewaken van de kwaliteit, terughoudendheid met beleid en het
zorgen voor een adequate bekostiging. Ik sluit mij ook een beetje aan bij
de interruptie van mevrouw Vergeer over dit punt.De vraag is hoe dat moet worden gedaan. Er moeten wettelijke bepalingen
in verband met bekostiging en besteding, bestuurlijke inrichting en personeelsbeleid
worden geschrapt. Daarnaast moet er echt een doorbraak worden geforceerd met
betrekking tot departementale samenwerking. De departementen OCW, EZ, SZW,
Justitie, inclusief V&I, en VWS zijn betrokken bij het beleid. In de volgende
periode moet er echt worden gewerkt aan departementale herschikking, wie er
dan ook verantwoordelijkheid voor draagt. Doelen en middelen lopen door elkaar
heen, maar het is nog ernstiger dat de vraag is wie nu eigenlijk wie aanstuurt.
Hoe gaat OCW sturen met al die aparte departementen die allemaal hun eigen
middelen en doelen hebben? Ik hoop dat de staatssecretaris daarop kan ingaan.Met betrekking tot het Innovatieplatform moeten wij nu de ruimte bieden
aan de initiatieven van de instellingen, los van de subsidievoorwaarden. Laten
wij het integreren en bundelen. Laten wij aan de slag gaan. De uitspraak van
de minister bij het onderwerp wetenschapsbeleid over het leven lang leren,
sprak mij enorm aan. Wij moeten ervan doordrongen zijn dat onderwijs meer
is dan kennis alleen, dus er moet meer aandacht zijn voor de praktijk in het
onderwijs. Bovendien begint het pas na het reguliere onderwijs. De minister
zei terecht dat het bedrijfsleven in Nederland fataal achterloopt waar het
gaat om ontwikkelingen op het gebied van research & development. Ik zou
zo graag met dit kabinet, met deze bewindslieden een plan van aanpak maken
om het bedrijfsleven met de neus op het feit te drukken dat een leven lang
leren ook verantwoordelijkheden voor hen meebrengt. Ik wil op deze algemene
opmerkingen een reactie van de staatssecretaris.Specifiek merk ik op dat mijn fractie het eens is met de doelen van de
BVE-sector. Die doelen zijn dat voortijdige schooluitval wordt tegengegaan.
Verder zijn er doelen inzake het verband onderwijs-arbeidsmarkt, inburgering
en innovatie. Mijn fractie heeft echter ook de randvoorwaarden bestudeerd.
Die leveren naar onze mening een zeer ernstig beeld op in relatie tot die
doelstellingen. Zo blijkt het bedrag per deelnemer omlaag te gaan. Op de in
totaal 450.000 deelnemers wordt € 200 gekort. Hoe verhoudt dit zich
tot die doelstellingen?Er gaan arbeidsplaatsen verloren in het debat over integratie en door
de overheveling van middelen van het ministerie van Onderwijs, Cultuur en
Wetenschap naar het ministerie van Justitie. Het ministerie van Justitie heeft
namelijk het doel om te bezuinigen. Ik wil vandaag van de staatssecretaris
duidelijkheid krijgen over de werkelijke stand van zaken. Veel mensen krijgen
namelijk hun ontslag aangezegd. Die krijg je niet zo maar terug. Bovendien
krijgen wij nog te maken met de vergrijzingsgolf. Ik wil in het kader van de versnipperde inzet van innovatiemiddelen dat
de staatssecretaris zegt wat hij van het voorstel van de diverse brancheorganisaties
vindt om een structuurfonds op te richten. Gaat hij het eerder met de sectoren
overeengekomen wachtgeldconvenant voor 100% nakomen, ja of nee? Welk effect
heeft het hebben van minder personeel en een lager bedrag per deelnemer op
de kwaliteit van het onderwijsaanbod, de doelstellingen van de BVE en het
idee dat je ontslagen wordt als je in het onderwijs gaat werken? Kijk maar
naar de gigantische aantallen in de BVE-sector.Ik maak nog een korte opmerking over de brief over gehandicapten in het
mbo. De CDA-fractie heeft hierover een motie ingediend. Ik wil overleggen
over de vraag of die motie ten volle wordt uitgevoerd. Uw brief daarover bood
ons namelijk geen helderheid.De heer Jan de Vries (CDA):Voorzitter. U roert een mij aangelegen punt aan, het punt van de gehandicapten
in de BVE-sector. Wij hebben daar kort geleden een brief over gehad. Daarin
worden verschillende financiële consequenties genoemd. Ik vind het lastig
om hier tijdens dit begrotingsdebat uit en te na met de staatssecretaris over
te discussiëren. Ik stel dus voor om hierop, net als op de tussenschoolse
opvang, afzonderlijk terug te komen. Dit punt ligt de gehele Kamer namelijk
na aan het hart. Laten wij deze brief dan ook zorgvuldig afhandelen.De heer Tichelaar (PvdA):Wij zijn niet verantwoordelijk voor het late tijdstip waarop wij de brief
hebben gekregen. Ik steun uw interruptie wel van harte. Wij kunnen dit inderdaad
op een andere wijze doen. Ik vind het belangrijk om te stellen dat er volgens
ons licht zit tussen de brief en de motie. Ik zie dat de heer De Vries jaknikt.
Wij zijn het daarover dus eens. Laten wij hier dus op een ander moment schriftelijk
dan wel mondeling over overleggen.Wij hebben met elkaar afgesproken dat wij op een ander moment een debat
voeren over een nieuw bekostigingsstelsel, een nieuw studiefinancieringsvoorstel
en leerrechten. Voor ons staat voorop dat dit debat op hoofdlijnen moet zijn
geïntegreerd. Het moet ook op een lager niveau geschieden. Wat ons betreft,
staat het instellingsniveau ook in deze sector voorop, samen met de zeggenschap
van de student. Nu er toch een nieuw bekostigingsstelsel, een nieuw studiefinancieringsstelsel
en een systeem van leerrecht komen, collegegelddifferentiatie wellicht mogelijk
wordt en beurzen ook op dat niveau aan bod komen, vraag ik mij af wat erop
tegen is om universiteiten en hbo-instellingen verantwoordelijk te stellen
voor de studiefinanciering. Nu is de IBG hiervoor verantwoordelijk. Wat is
het antwoord van de staatssecretaris hierop? Wij vinden dat moet gebeuren
wat op instellingsniveau mogelijk is en dat de IBG alleen nog verantwoordelijk
moet zijn voor wat zij wettelijk moet doen in relatie tot andere dossiers.Mevrouw Kraneveldt (LPF):Voorzitter. Begrijp ik goed dat de heer Tichelaar in alle stukken, nota's
en uitwerkingen van de nieuwe bekostigingsstelsels de instellingen centraal
wil zien staan in plaats van de student?De heer Tichelaar (PvdA):Wij hadden afgesproken om hier niet nader op in te gaan, maar mevrouw
Kraneveldt vraagt mij dit, dus ik geef haar keurig antwoord. De afspraak was
daarop niet nader in te gaan, maar u vraagt dat, dus ik geef daarop keurig
antwoord.Leerrechten beschouw ik wel degelijk als iets waarmee de student in de
positie wordt gebracht om na te gaan wat de beste kwaliteit is die hij kan
inkopen.Over de studiefinanciering – wij hebben daarvoor voorstellen gedaan
voor een sociaal leenstelsel – heb ik van de staatssecretaris begrepen
dat hij een eerste stap zet. Ik hecht er daarom aan daarover gezamenlijk een
inhoudelijk debat te voeren. Maar dat beschouw ik ook als het in belangrijke
mate in positie brengen van de student.De bekostiging heeft te maken met de universiteiten en de hbo-instellingen,
maar het blijft voor ons de omslag van aanbod naar vraagsturing en mijn fractie
pleit er hier voor dat niet los van elkaar zien, maar geïntegreerd. Ik
merk aan het aanbod van de diverse brieven en dossiers dat de studiefinanciering
behoorlijk centraal is geregeld. TichelaarMijn pleidooi is – ik hoop
dat de staatssecretaris daarop in eerste termijn wil reageren – dat
onderdeel over te brengen naar de instellingen, als al die andere zaken al
zijn afgehandeld, en vervolgens gezamenlijk na te gaan wat er overblijft voor
de IBG. Het doel is dus niet de IBG naar de instelling te brengen, maar er
is wel een doel in relatie tot andere ingebrachte dossiers
waarover wij later zullen spreken.Mevrouw Joldersma (CDA):Ik zal niet teveel vooruitlopen op allerlei discussies die wij nog gaan
voeren. Wel ga ik in het kort in op de IBG. De heer Tichelaar zegt dat hij
een aantal zaken naar de instellingen wil overbrengen. Zojuist hebben wij
het onderzoek afgerond naar die onrechtmatigheden in de bekostiging. Wat verwacht
de heer Tichelaar als de studiefinanciering en misschien in de toekomst ook
de leerrechten aan de instellingen worden overgelaten? Is dat naar zijn oordeel
niet fraudegevoelig, of verwacht hij dat wij daarmee geen problemen krijgen
en dat de instellingen dat met maximale vrijheid goed zullen runnen?De heer Tichelaar (PvdA):Ja. Ik ben er geen voorstander van de conclusie te trekken dat de primaire
verantwoordelijkheid voor frauduleus gedrag op instellingsniveau is geboren.
Ik geef er eerder de voorkeur aan in deze Kamer als wetgever het boetekleed
aan te trekken dat wij in staat zijn regels en wetten te bedenken die wel
moeten leiden tot frauduleus gedrag, omdat die aan niemand buiten deze Kamer
zijn uit te leggen. Daarvoor is mevrouw Joldersma verantwoordelijk, net als
ik en alle andere Kamerleden. Het zou mevrouw Joldersma dan ook moeten aanspreken
dat de fractie van de PvdA die omslag wil maken. Ik doel dan zowel op de fractie
van de PvdA van vroeger als op die van nu.Mevrouw Joldersma kan van ons waarnemen dat zowel mevrouw Hamer als ik
voor diverse dossiers dezelfde inzet heeft. Wij redden het niet die omslag
te maken door middel van notities van helderheid, nummer één,
twee en drie. Het onmogelijke moeten wij niet vragen, maar ik ben er voorstander
van studiefinanciering op instellingsniveau te laten uitvoeren waar dat kan.
Wij zullen er dan voor waken dat wij de mensen belasten met wet- en regelgeving
waardoor creatief dan wel frauduleus gedrag wordt uitgelokt.Als een van de kerntaken die overblijft voor de overheid, noemde ik adequate
bekostiging. Op het moment dat dit niet goed is geregeld, ontstaat er vervaging
tussen publiek en privaat.Mevrouw Joldersma (CDA):Wij zijn het met elkaar eens dat wij een aantal zaken met betrekking tot
die bekostiging goed moeten regelen. Het is mooi dat de fractie van de PvdA
rigoureuze veranderingen voorstaat, maar waarom gaan wij de bureaucratie bij
de IBG weer terugbrengen naar de instellingen, terwijl wij juist hebben geprobeerd
een en ander bij de IBG te stroomlijnen? Dan moet het bij de instellingen
weer opnieuw worden gestroomlijnd. De vraag is of het daardoor bij die instellingen
niet nog meer bureaucratisch wordt en we bureaucratie aan het verplaatsen
zijn.De heer Tichelaar (PvdA):Het is niet het doel van de fractie van de PvdA aan te schoppen tegen
de IBG. Het is evenmin de bedoeling hier de stelling te betrekken dat die
ambtenaren verantwoordelijk zijn voor bureaucratie. Onze stelling is dat,
mede gelet op de dossiers die wij op een ander moment in het hoofdlijnendebat
met elkaar bediscussieerden, het voorstel dat geïntegreerd te doen met
studiefinanciering goed uitlegbaar en uitvoerbaar is. Daarmee creëren
wij voor de student en de instelling de mogelijkheid te komen tot maatwerk.
Dat is onze visie. Ik ga ervan uit en spreek de hoop uit dat de fractie van
het CDA daarin ver kan meegaan. Naar mijn idee is die fractie namelijk mede-initiatiefnemer
geweest voor het introduceren van leerrecht. Laten wij daarover spreken. Maar
als er leerrechten zijn en de instelling die moet controleren en daarmee omgaat,
is het ook verantwoord dat met studiefinanciering te doen. Dan is dat eveneens
verantwoord met beurzen en collegegelddifferentiatie. Dus de student aan zet
en de instelling als dienstverlener. Als dat betekent: met minder vanuit het
IBG, dan is dat zo. Dat is dan het laatste wat men regelt.Mevrouw Vergeer (SP):Ik heb geen bezwaar tegen wat de heer Tichelaar zegt, maar wel tegen het
feit dat hij het zegt. Wij hebben samen afgesproken dat wij dit vanwege de
beperkte spreektijd bij de begrotingsbehandeling integraal zouden behandelen.
Wij zouden het debat hierover later voeren. Anders ben ik nu ook genoodzaakt
door de interruptiemicrofoon te zeggen dat er van alles en nog wat mis is
met beperkte leerrechten en dat dit kan leiden tot nivellering van het hoger
onderwijs. Ik vind dit geen goede gang van zaken. De heer Tichelaar heeft
enorm veel spreektijd en maakt daar nu gebruik van, terwijl anderen ook iets
zouden willen zeggen. Daarom hebben wij in de procedurevergadering afgesproken
dat wij dit onderwerp zouden behandelen op het moment dat wij even veel mogelijkheden
hebben om erover te praten. Ik vind dit heel jammer.De heer Tichelaar (PvdA):Ik heb drie zaken genoemd die wij in het hoofdlijnendebat met elkaar kunnen
bespreken. Als onze fractie vraagt of wij van deze staatssecretaris mogen
verwachten dat de studiefinanciering, die nu centraal geregeld is, naar het
instellingsniveau kan, en als ik vervolgens in interrupties wordt uitgedaagd
over een aantal dossiers iets te zeggen, kunt u mijn inzet niet veroordelen
of zeggen dat ik afspraken schend. Dat is niet het geval. Ik voeg er alleen
een punt aan toe.Mevrouw Vergeer (SP):Dit is een interessante discussie. Nu de studenten beperkte leerrechten
krijgen doordat zij over hun opleiding vier of vijf plus één
jaar mogen doen, hebben zij er heel veel belang bij die zo snel mogelijk af
te ronden, want dat bespaart geld. Aan de andere kant betekent dat echter
ook dat instellingen tegen elkaar moeten gaan opbieden om die studenten binnen
te houden, die zich immers elk jaar opnieuw moeten aanmelden.Is de heer Tichelaar niet bang dat het heel moeilijk wordt voor een universiteit
om zich te afficheren als hoog kwalitatief en moeilijk? Dan zou een student
wel eens kunnen denken: straks zijn mijn leerrechten op. Dit is een heel grote
beperking van dit voorstel van het kabinet, waarover ik de heer Tichelaar
niet hoor.De heer Tichelaar (PvdA):Dat is conform de afspraken die wij hebben gemaakt. Ik ga niet nader in
op de voorstellen met betrekking tot leerrechten. Dat zal ik op een ander
moment doen. Ik heb hier een dossier aan toegevoegd, waarover ik graag van
de bewindslieden hoor of zij van plan zijn dat hierbij te betrekken. Zo niet,
dan zullen wij dat als fractie zelfstandig doen. Ik zal mij niet laten uitdagen
om nu in te gaan op de leerrechten, de studiefinanciering of
de bekostiging. Laten wij dat op een ander moment bespreken.Mevrouw Lambrechts (D66):Van mij mag de heer Tichelaar best tegen de IBG aanschoppen, waar zeker
in het verleden heel veel reden voor was, nu gelukkig iets minder. Als hij
het voorstel doet dit naar de instellingen te brengen, moet dan op wensen
gebaseerd zijn. Welke universiteit zit erop te wachten om die taken over te
nemen? Het is nogal wat bureaucratie die dit oplevert.De heer Tichelaar (PvdA):Het moet niet leiden tot meer bureaucratie, wel tot maatwerk. Inderdaad
bestaan er nog wel verschillen tussen universiteiten en hbo-instituten, waarvan
de eerste zeggen dat zij maatwerk kunnen leveren maar dan de studiefinanciering
daarvoor ook willen hebben, terwijl andere zeggen: wij willen niets, laat
het maar bij de IBG.Dat ontslaat ons niet van de plicht, een debat te voeren waarop men de
beste kwaliteit kan leveren en waarop men maatwerk voor de student kan leveren,
met ruimte om dat maatwerk invulling te geven. Dat is naar onze opvatting
in een geïntegreerde aanpak mogelijk. Ik hoor graag hoe mevrouw Lambrechts
hier tegenaan kijkt. Het gaat ons niet om schoppen tegen de IBG. Laten wij
nu eens ophouden het als een negatieve beoordeling te beschouwen van het werk
dat mensen verrichten, als wij een discussie willen voeren over een instituut
dat het werk goed doet, werk dat men door veranderde omstandigheden naar de
instellingen brengt. Ik heb grote waardering voor wat de afgelopen periode
bij de IBG is gebeurd, maar die kan toch zijn ogen niet sluiten voor de veranderde
omstandigheden, die zelf door de bewindslieden worden ingezet? Laten wij het
daar in openheid over hebben. Ik ben de eerste om te zeggen dat wij het niet
doen als het tot meer bureaucratie leidt.Mevrouw Lambrechts (D66):Welke instellingen zeggen dit te willen?De heer Tichelaar (PvdA):Het is een heel divers beeld. Sommige colleges van besturen doen het graag
en andere colleges van besturen doen het niet graag. Laten wij echter hier
de verantwoordelijkheid nemen om in relatie tot het veld te zeggen dat wij
het wel of niet doen.Ik kom vervolgens te spreken over de randvoorwaarden. Ik hoor graag van
de staatssecretaris of de berekening van de PvdA-fractie correct is dat de
bekostiging per student in vier jaar tijd 10% lager uitvalt. Ik heb dit onder
andere gehaald uit de antwoorden die de staatssecretaris heeft gegeven op
basis van de technische briefing over de onderwijsbegroting.Kan de staatssecretaris ook helderheid verschaffen over het debat over
de looncorrectie met de universiteiten? De universiteiten zeggen dat zij recht
hebben op 75% en dat maar 57% in de begroting staat. Mevrouw Joldersma heeft
het naar voren gebracht in de technische briefing. De staatssecretaris doet
een tussenvoorstel van 66%. Het gaat ons om de vraag of het reëel is
wat de staatssecretaris aan de universiteiten aanbiedt en of het procedureel
correct is. Is daarover overleg geweest?De studentenorganisaties zeggen dat de kosten voor de student steeds hoger
worden, los nog van het collegegeld. Heeft dit een relatie met het feit dat
de instellingen door kortingen op het bedrag per student genoodzaakt zijn
om andere kosten te verhogen?Ik wil deze gelegenheid ook gebruiken om nog eens onder de aandacht te
brengen dat de mogelijke opbrengsten van de commissie-Schutte thuishoren in
de sector waar zij vandaan komen. De stelling van de PvdA-fractie is en blijft
dat instellingen die er niet voor verantwoordelijk zijn en dat nooit zijn
geweest, niet de dupe mogen worden van een kale bezuinigingsslag bij de voorjaarsnota.De heer Visser (VVD):De heer Tichelaar zei iets over de stijging van de kosten voor studenten,
los van het collegegeld. De universiteiten waren genoodzaakt om de kosten
te laten stijgen. Kan hij dit verduidelijken?De heer Tichelaar (PvdA):Als de inkomsten van de universiteiten en de hbo-instellingen dalen, als
in de verschillende sectoren het bedrag per deelnemer substantieel daalt,
zowel voor de student als de deelnemer, krijg men minder inkomsten. Ik wil
het antwoord van de bewindslieden hierover afwachten. De vertaalslag kan zijn
dat men andere kosten laat stijgen om de inkomsten op peil te brengen. De
student, zoals blijkt uit onderzoek van de ISO, kan daarvoor mogelijk verantwoordelijk
worden gesteld. Ik wil weten of dit zo is.Ik sluit nu echt af. Ik wil dat deze bewindslieden leiderschap tonen,
heilige huisjes ter discussie durven te stellen en minder de sector aanspreken
vanuit eigenbelangen. Ik wil meer overtuiging, meer gedragen keuzes en minder –
en dat geldt ook voor de Kamer – "ja, maar".De heer Jan de Vries (CDA):Mijnheer de voorzitter. Van woorden naar daden. Dat motto van de bewindslieden
van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap spreekt de CDA-fractie zeer aan. Het
vorige jaar hebben wij niet voor niets voor onze eigen inbreng het motto doorpakken
gekozen. Het jaar 2005 staat niet bol van nieuw beleid, maar is vooral gericht
op het uitvoeren van wat beloofd is. Dat is geen geringe opdracht. De verwachtingen
zijn dan ook hoog gespannen. Toch doen de bewindslieden zich tekort als zij
met hun motto suggereren dat pas in 2005 de daden van het onderwijsbeleid
van dit kabinet ook zichtbaar zullen worden. Er is al veel in gang gezet en
er is al veel gerealiseerd. Ik noem de ruimte in de aanwending van de gelden
voor de klasseverkleining, de ontschotting van budgetten, de lumpsum die er
bijna is in het primair onderwijs, het afschaffen van de basisvorming, de
ruimte in de tweede fase enzovoort.Dat onderwijs topprioriteit is voor dit kabinet, blijkt ook uit de investeringen.
De leerlingen- en studentengroei wordt voor het eerst volledig gecompenseerd.
Met de motie-Verhagen zijn de bezuinigingen van ruim 200 mln euro teruggedraaid.
Daardoor is een enveloppe van ruim 1,1 mld euro beschikbaar voor nieuwe investeringen.Natuurlijk zijn de loonruimte en de prijscompensatie beperkt, maar daarin
verschilt het onderwijs niet van andere sectoren. Het betreft noodzakelijke
maatregelen om onze economie weer gezond te maken. Onderwijsinstellingen gaan
er in 2005 netto bijna 400 mln euro op vooruit en in 2007,
aan het einde van deze kabinetsperiode, zelfs bijna 800 mln euro netto. Wij
komen nog te spreken over de extra gelden voor cultuur. Staatssecretaris Van
der Laan heeft gisteren een brief aan de Kamer gezonden met haar invulling
van de motie-Verhagen. Wij hechten eraan dat een deel van dat budget terechtkomt
bij monumentenzorg. Dat is een belangrijk zorgpunt voor de Kamer.Mevrouw Hamer (PvdA):Citeert de heer De Vries uit de begroting? Ik heb het idee dat hij met
nieuwe cijfers komt. Het wordt een buitengewoon interessant debat. Net zoals
hij om mijn lijstje vroeg, wil ik vragen of wij ook zijn lijstje op papier
kunnen krijgen. Dan kunnen wij voor de tweede termijn alles naast elkaar leggen.De heer Jan de Vries (CDA):Voorlopig gaat de CDA-fractie ervan uit dat de echte rekenmeesters nog
steeds op het departement werken. Ik baseer mij op de cijfers die mevrouw
Hamer ook heeft gekregen. Wij hebben afgelopen vrijdag heldere antwoorden
gekregen op de vragen die wij tijdens het begrotingsonderzoek gesteld hebben.
Ik citeer uit die antwoorden. Het gaat om de nettobedragen. Er is een generieke
taakstelling die ook neerslaat in het onderwijsveld. Wij hebben gevraagd wat
dit netto voor de instellingen betekent. Per sector is die vraag helder beantwoord.
Daaraan refereer ik. U kunt dit terugvinden in de brief van afgelopen vrijdag,
mevrouw Hamer.Mevrouw Hamer (PvdA):Ik was even in verwarring omdat wij ook van het ministerie steeds verschillende
antwoorden krijgen. Ik weet in ieder geval waaruit u citeert, mijnheer De
Vries. Wij kunnen de gegevens naast elkaar leggen.De heer Jan de Vries (CDA):Ik zie geen verschillen. U en ik zijn zeer blij met het feit dat de motie-Verhagen
méér geld heeft opgeleverd. Dat moest zich nog vertalen in een
nota van wijzigingen en in de antwoorden op de in het begrotingsonderzoek
gestelde vragen. Dit is wat ons betreft het plaatje en daarvan gaan wij uit.Mevrouw Hamer (PvdA):De motie-Verhagen gaat over de bezuinigingen die in de miljoenennota stonden.
Vóór de algemene politieke beschouwingen hebben wij de vraag
gesteld, of er netto bezuinigd werd op onderwijs. Daarop is een antwoord gekomen.
Je kunt dat antwoord verrekenen met de optelsom van de motie-Verhagen. Ik
denk echt dat je dan op een ander rekensommetje komt dan wat wij nu voorgelegd
hebben gekregen. Wij zullen het zien. Ik weet nu in ieder geval waar uw cijfers
vandaan komen.De heer Jan de Vries (CDA):Dat is heel goed. Ik zie geen verschil met de cijfers die wij van het
kabinet krijgen.Nooit eerder werden onderwijs en kennis in onze samenleving zo van belang
geacht voor de toekomst van onze kinderen en van ons land. De mondiale economische
ontwikkeling vergt versterking en permanente innovatie van onze onderwijs-
en kennisinfrastructuur. Het kabinet neemt initiatieven om die structuur te
verbeteren en biedt ruimte voor ondernemerschap en innovatie in het onderwijs.
Het gaat daarbij niet alleen om de top in het onderwijs – dus niet alleen
om de beursgenoteerde ondernemingen – maar onze economie is ook gebaat
bij vakmanschap, ondernemerschap en innovatie in het MKB. Het is jammer dat
de heer Ten Hoopen net wegloopt, want die zin is met name op zijn voorstel
toegevoegd aan mijn inbreng! Juist in die samenhang en samenwerking tussen
onderwijsinstellingen en het MKB is veel te bereiken. Dat vraagt ook investeringen
vanuit het bedrijfsleven: investeringen in innovatie en in ontwikkeling van
de medewerkers. Een leven lang leren, is voor iedere werknemer nodig om te
kunnen blijven participeren in de steeds veranderende arbeidsmarkt. Het wordt
tijd dat daarvoor de O&O-fondsen aangewend worden. Regering, hoe wilt
u dat met ons bevorderen?Uit de OESO-cijfers blijkt dat in Nederland relatief veel leerlingen het
onderwijs vroegtijdig verlaten zonder startkwalificatie. Ons kapitaal wordt
nog onvoldoende benut. Het onderwijsrendement kan en moet beter. Voortijdig
schoolverlaten, gebrekkige doorstroming en afgebroken studies zijn letterlijk
en figuurlijk kapitaalvernietiging. Ons menselijk talent vraagt om een optimale
benutting. Daarmee zijn wij bij de kern van ons onderwijsbeleid. Onderwijsbeleid
is niet een kwestie van cijfers, regels of structuren, en ook niet van instellingen,
zo zeg ik tegen de PvdA-fractie, maar is gericht op de talentontwikkeling
van onze burger.Vroegtijdige schooluitval zien wij vooral in het vmbo en het mbo. Met
de minister en de vmbo-directeuren is de CDA-fractie van oordeel dat het nodig
is maatwerk te bieden om die uitval te voorkomen. Waar gaat het ons om? Meer
praktijkvakken, differentiatie in examenniveaus, volwaardige waardering van
ambachtelijke vakken zoals lassen. Ook bedrijfsscholen vervullen een uitstekende
functie. Ze worden echter beperkt door landelijke organen met dichtgeregelde
kwalificatiestructuren. Verder worden werkgevers door de Arbeidstijdenwet,
arboregels en ook weer de regels van de landelijke organen ontmoedigd in het
aanbieden van stageplaatsen en leer-werkplaatsen. Dat moet anders.Als leerlingen dan toch onverhoopt vroegtijdig uitvallen, moet in onze
ogen een verlengde leer-werkplicht tot 23 jaar (het Rotterdamse model) de
leerling weer toekomstperspectief bieden. Bij vroegtijdige schooluitval past
geen vrijblijvendheid, niet bij de leerling, niet bij de school en niet bij
de werkgevers.Autonomievergroting en minder regels zijn kerndoelen van ons onderwijsbeleid.
Die beleidskeuze is hard nodig om recht te doen aan de individuele ontwikkelingsmogelijkheden
van leerlingen en studenten, en niet in het minst om recht te doen aan de
professionaliteit van werkers in het onderwijs. In de koersdebatten hebben
wij reeds aangegeven dat daarvoor een integrale besturingsfilosofie nodig
is. De minister gaat daarmee aan het werk. Welk tijdschema heeft zij daarbij
voor ogen?Nog te veel horen wij de klacht dat de werkvloer nog maar weinig merkt
van ons beleid, terwijl er juist daar ruimte moet zijn om de individuele talentontwikkeling
ten volle tot haar recht te laten komen. Afgelopen vrijdag ontvingen wij de
eerste tranche voor de vermindering van regels en lasten. Het is prima, maar
het geldt nog niet voor alle sectoren. Bovendien staat er nog een aantal PM-punten.
Minder regels is natuurlijk geen doel op zich, maar een middel
voor de broodnodige innovatie en creativiteit in het onderwijs. Daarom is
het ook nodig dat een versnelling wordt aangebracht die herkend wordt op de
werkvloer.Op initiatief van de CDA-fractie zijn eerder regelvrije of initiatiefrijke
scholen beproefd, en met succes. Het beleid verdient verdieping en verbreding.
De CDA-fractie wil dan ook per komend studiejaar 2005/2006 basisscholen, scholen
voor voortgezet onderwijs en het middelbaar beroepsonderwijs de mogelijkheid
bieden een regelvrije school te worden. Deze scholen krijgen alle ruimte voor
onderwijsinnovatie, organisatieontwikkeling, integraal personeelsbeleid en
natuurlijk vooral leerlingontwikkeling. Regelvrije scholen sluiten hiervoor
een langjarig convenant met het ministerie. Zo is er ook een langjarige zekerheid
over de doelen, middelen en kaders.Waarvoor scheppen wij zo'n ruimte? Bijvoorbeeld voor het starten van een
ordeschool van acht uur 's morgens tot acht uur 's avonds, zoals Tilburg graag
wenst. Of voor de integratie van vmbo en mbo, zoals verschillende instellingen
in Amsterdam met elkaar wensen. Of voor het ontwikkelen van nieuwe toets-
en examenvormen, zoals /21 (Slash 21) in Lichtenvoorde graag tot stand wil
brengen. Of voor het introduceren van een voorschool onder het regime van
het primair onderwijs, zoals sommige scholen in Amsterdam graag willen. Maar
laten vooral de scholen zelf aangeven wat ze nodig hebben en laten wij vooral
niet bij voorbaat bezwaren of taboes opwerpen. Streven wij naar regelvrije
scholen waar "vrijheid blijheid" de norm is? Nee. Het convenant zal ook helder
moeten zijn over de te bereiken doelen. Ik noem de integrale verantwoording,
het inspectietoezicht en de verspreiding van kennis en ervaringen over andere
scholen. Zo kunnen straks alle scholen van de voordelen en ervaringen gebruikmaken.
Een regelvrije school verdient ook extra financiële stimulansen. De voor
het basisonderwijs en voortgezet onderwijs beschikbare innovatiemiddelen kunnen
daarvoor worden ingezet, maar evenzeer de innovatiemiddelen voor de beroepskolom.De heer Balemans (VVD):Ik houd ook wel van scholen met zo min mogelijk regels, maar er zullen
toch regels moeten zijn. Begrijp ik de heer De Vries goed dat dit per saldo
kan betekenen dat niets meer hoeft en dat alles mag en dat wij straks op die
manier de vrijheid, blijheid van het Iederwijs-onderwijs gaan betalen? Ik
mag toch hopen dat hij dat niet bedoelt.De heer Jan de Vries (CDA):Het gaat ons niet zozeer om minder regels. Dat is geen doel op zich. Wij
willen ruimte scheppen voor innovatie en kwaliteitsverbetering in het onderwijs,
die juist de ontwikkeling van het kind ten goede komen. Met u heb ik mijn
twijfels over de vraag of dat het geval zal zijn bij de innovatie die in de
Iederwijs-scholen plaatsvindt. Het is dus geen vrijheid, blijheid. Een dergelijke
school zal samen met het ministerie tot overeenstemming moeten komen over
de doelen die worden gesteld en de kaders die daarvoor gelden. Het is echter
nodig dat scholen zelf aangeven wat zij nodig hebben om die meerwaarde voor
hun kinderen te bereiken.De heer Balemans (VVD):Dus regelvrij is toch een beetje minder regelvrij. U blijft nog steeds
kaders scheppen.De heer Jan de Vries (CDA):Er blijven altijd doelen en kaders.Mevrouw Lambrechts (D66):Als metafoor voor minder regels en meer vrijheid voor vernieuwing vind
ik het een mooi begrip, maar ik begrijp niet goed waarom als u dat wilt, u
dat niet voor alle schollen wilt. Waarom moeten er individuele convenanten
worden gesloten met het departement? Dat is toch heel ondoorzichtig. Die ruimte
kan toch gewoon worden gegeven?De heer Jan de Vries (CDA):Wij delen de ambitie om die regelvrijheid voor alle scholen te laten gelden.
Maar voordat wij die regels hebben afgeschaft, zitten wij hopelijk aan het
einde van deze kabinetsperiode, terwijl scholen ons nu al vragen om op onderdelen
van beleidsvrijheid gebruik te mogen maken. Wij denken dat wij in dit concept
een extra dynamiek kunnen geven aan dat proces, zodat er geen vertraging in
die ontwikkeling in de school plaatsvindt. Straks moeten echter ook andere
scholen van die ervaringen gebruik kunnen maken. Dat moet zich ook vertalen
in nieuwe wetgeving die wij met elkaar behandelen.Mevrouw Lambrechts (D66):Bent u het wel met mij eens dat het wel een slagje sneller zou kunnen
om die regels af te schaffen en dat je in plaats van de energie in individuele
contracten met scholen te stoppen, moet proberen om nu een slag verder te
komen als het gaat om de "ontregeling", de deregulering van het onderwijs?De heer Jan de Vries (CDA):Het is wat ons betreft en/en. Het verminderen van regels, zoals nu is
ingezet in de eerste tranche, moet met vaart worden voortgezet en dat kan
misschien nog wel een slagje sneller. Tegelijkertijd moet gebeuren wat de
minister in het vmbo eigenlijk al heeft ingezet. Als er innovaties nodig zijn
in het vmbo om daar bijvoorbeeld uitval te voorkomen, heeft de minister in
de Kamer veelvuldig gezegd dat de scholen maar met voorstellen moeten komen.
Dat is ook een vorm van regelvrijheid die past in het uitgangspunt van het
CDA. Dat hoeft niet te wachten tot wij alle wetgevingstrajecten hebben afgerond.Mevrouw Hamer (PvdA):Dat laatste ben ik met de heer De Vries eens. Ik dacht toen hij begon
even: dat is het voorstel dat ik een paar jaar geleden voor de regio Rotterdam
heb gedaan, maar dan iets breder. Hij eindigde echter met een heel ander verhaal.
Ik begrijp nu dat hij individuele scholen allemaal convenanten wil laten afsluiten
met het departement. Ik vraag mij af wat dat voor nieuwe bureaucratie op zal
leveren. Hij zegt dat scholen maar vast moeten beginnen, maar dat het niet
voor alle scholen al kan. Laten wij de scholen echter zo snel mogelijk die
ruimte geven. Laten hij en ik dan maar een paar uurtjes doorwerken en snel
wetgeving afschaffen, in plaats van weer nieuwe wetgeving maken.De heer Jan de Vries (CDA):Convenanten of contracten mogen uiteraard niet tot nieuwe bureaucratie
leiden. Voor ons is van belang dat als je scholen de ruimte geeft om die weg
in te slaan, je heldere afspraken moet maken over de doelen die zij nastreven
en de kaders die daarvoor gelden. Dan weet de inspectie ook hoe zij met die
nieuwe situatie om moet gaan. Het is goed om die afspraken van te voren te
maken. Het zou niet goed zijn om de scholen eerst op pad te sturen en er dan
achter te komen dat in het inspectietoezicht die ruimte heel beperkt is. Dan
doen wij iets verkeerd.Mevrouw Hamer (PvdA):Kunt u misschien een paar voorbeelden geven van waar u dan allemaal aan
denkt? Als wij de kerndoelen vaststellen en een kwaliteitskader hebben vastgelegd
voor de inspectie, is het toch niet nodig dat de scholen weer iets anders
op gaan schrijven, waar zij zich dan weer voor moeten verantwoorden? Noemt
u maar eens wat concrete voorbeelden voor die convenanten.De heer Jan de Vries (CDA):Voorzitter. Ik heb vier concrete voorbeelden genoemd. Het gaat bijvoorbeeld
om de echte integratie van vmbo en mbo, ook op instellingsniveau. Dat heeft
gevolgen voor de bekostiging, onder andere de huisvestingsbekostiging. Scholen
lopen ertegenaan dat onze regelgeving daar niet op is ingericht. Het kan ook
gaan om het punt dat de heer Tichelaar noemde: het feit dat scholen te maken
hebben met geldstromen van verschillende departementen, zoals bij de aanpak
van leerlingen die dreigen te ontsporen. Scholen moeten bijvoorbeeld de ruimte
krijgen om die leerlingen binnen de eigen kaders op te vangen van acht uur
's morgens tot acht uur 's avonds, zoals Tilburg wenst. Onze regelgeving biedt
daar in de huidige situatie geen ruimte voor. Wij dagen op die manier de scholen
uit om te komen met de voorstellen die nodig zijn voor de leerlingen. Wij
zijn dan bereid als Kamer en kabinet om de scholen de ruimte te geven om die
problemen op te lossen. Uiteindelijk moeten wij kunnen volstaan met het formuleren
van doelen en kaders. Op die manier moeten wij de ruimte voor een nadere invulling
aan de scholen geven.De heer Van der Vlies (SGP):Voorzitter. De SGP-fractie steunt de denklijn die de heer De Vries heeft
verwoord op dit punt. Autonomievergroting en deregulering zijn de twee sporen
waarlangs deze trein gaat. De scholen die het willen, zullen zich daar klaar
voor achten, maar er zijn ook scholen die zich nog niet melden. Hoe trekken
wij die erbij?De heer Jan de Vries (CDA):De heer Van der Vlies noemt dit terecht. Er zijn scholen die voorlopen
op de innovatie. Zij weten wat zij willen en weten welke regels hen belemmeren.
Wij hopen dat ook de scholen die dit oppakken en als regelvrije school verdergaan
de verplichting krijgen om die ervaring te delen met andere scholen. Innovaties
kunnen nooit geïsoleerd tot stand komen in het onderwijs. Dat is één
van de opdrachten die bij die regelvrijheid hoort wat ons betreft. Scholen
zijn daartoe bereid. Zij hebben tenslotte een publieke taak, een maatschappelijke
taak. Daarbij hoort ook dat je de verworvenheden die je zelf kunt ontwikkelen,
deelt met anderen.De heer Van der Vlies (SGP):Er zal toch op enig moment een omslagpunt komen, waarbij de scholen die
gepresteerd hebben die vrijheid krijgen, onder bepaalde condities en de scholen
die daar nog niet aan toegekomen zijn, ertoe gedwongen worden door wetgeving?
Hoe staat dat u voor ogen?De heer Jan de Vries (CDA):Het is een boeiende vraag of wij innovaties afdwingen in het onderwijs.
Dat vraagt u eigenlijk. Ons beleid moet erop gericht zijn dat wij scholen
en onderwijsinstellingen uitnodigen om te innoveren. Dat wij daar allerlei
stimulansen in onze regelgeving en onze bekostiging voor inbouwen, is prima.
Maar ik denk dat wij ook rekening moeten houden met het feit dat scholen zullen
blijven verschillen. Zeker in de verdergaande autonomievergroting zullen scholen
blijven verschillen. Ik vind dat ons beleid daar rekening mee mag houden.
Tot op heden is ons beleid vooral gericht op het uitgangspunt dat alle scholen
gelijk zijn. Ik denk dat wij daarmee geen recht doen aan de praktijk.Voorzitter. Dat brengt mij op een andere ambitie van de CDA-fractie: zoveel
mogelijk afzonderlijke subsidieregelingen moeten onderdeel worden van de lumpsumbekostiging.
Subsidievoorwaarden en verantwoordingsvereisten hebben geleid tot een projectenbureaucratie
waar het primaire proces niet echt beter van is geworden. Veel subsidieregelingen
kosten meer aan voorbereiding en verantwoording door de scholen dan dat zij
geld opleveren. Neem bijvoorbeeld de circulaire van 27 oktober 2004 over
de doorontwikkeling van het praktijkonderwijs. Er is € 10.000 per
school of € 100 per leerling beschikbaar. Of neem de regeling vergoeding
voor leraren in opleiding. Een school heeft recht op een vergoeding van € 680
per LIO. In onze ogen zijn het prima doelen, maar de opbrengsten staan niet
altijd in verhouding tot de kosten. Er zijn nog genoeg andere voorbeelden.
Ook de afzonderlijke subsidieregelingen voor de beroepskolom. Daar gaat het
om een totaalbedrag van 136 mln euro. Ook die kunnen wat ons betreft worden
toegevoegd aan de lumpsumbekostiging van de drie sectoren. De regering kan
met die sectoren heldere afspraken maken over de te bereiken doelen, maar
dan zijn wij af van de projectenbureaucratie die de huidige financiering met
zich brengt.De recente studie van de Onderwijsraad naar de bureaucratisering in het
onderwijs heeft onze fractie niet vrolijk gestemd. Met name de sectoren BVE
en hoger onderwijs geven geen gunstig beeld. Natuurlijk beseft de CDA-fractie
terdege dat overhead ook ten goede kan komen aan leerlingen en studenten,
maar al onze inspanningen tot meer investeren en meer ruimte voor de scholen
mogen niet leiden tot duizenden kleine hoftorentjes, hoe mooi ook. Transparantie
en verantwoording over geldstromen en beleidskeuzes aan alle betrokkenen bij
de school en een volwaardige medezeggenschap zijn nodig. Nog te vaak is de
financiële huishouding een ondoorzichtig gebied.De CDA-fractie constateert dat de minister de bureaucratie op het departement
aanpakt. Deze aanpak zal moeten leiden tot minder ambtenaren. Dit departement
heeft een forse taakstelling opgelegd gekregen van 20% en nog eens 2% door
de motie-Verhagen. Mijn fractie vertrouwt erop dat die taakstelling gehaald
zal worden.Een andere vorm van bureaucratie komt voort uit de rol van de sociale
partners. CAO's en rechtspositiereglementen mogen bijvoorbeeld innovaties
en kwaliteitsverbetering niet belemmeren. Wij roepen sociale partners
op hierin hun verantwoordelijkheid te nemen. Wij roepen de regering op dat
te bevorderen. Discussies over taakbelasting, ADV, last in and first out en
vakantieregelingen in bijvoorbeeld het voortgezet onderwijs stemmen ons niet
vrolijk. Talentontwikkeling van onze leerlingen is daarmee niet altijd gediend.De heer Tichelaar (PvdA):Bent u het met mij eens dat de instelling gevrijwaard moet worden van
overleg met vakbonden, besturenorganisaties en dergelijke en dat zij op een
heel ander niveau hun rol kunnen vervullen? Zouden niet directie, professionals,
de deelnemers en de ouders door adequate zeggenschap het beleid moeten kunnen
vaststellen op instellingsniveau?De heer Jan de Vries (CDA):Wij onderschrijven met u het streven dat afspraken over de invulling van
de secundaire arbeidsvoorwaarden alsmede rechtspositieregelingen zo laag mogelijk
in de onderwijskolom moeten worden gemaakt. Dat biedt de instellingen de ruimte
om keuzes te maken die passen bij de onderwijsontwikkeling. Wij zien nu dat
in heel veel CAO's en rechtspositiereglementen afspraken zijn gemaakt die
niet meer aansluiten bij de onderwijsinnovaties en de ontwikkelingen die in
het onderwijs plaatsvinden.De heer Tichelaar (PvdA):U bent het dus met mij eens dat ouders en professionals maximale zeggenschap
moeten krijgen. Al het andere is daarvan een afgeleide en moet dus zover mogelijk
bij het instellingsniveau vandaan gehouden worden: besturenorganisaties, vakbonden.De heer Jan de Vries (CDA):Ik ben bang dat ik u niet helemaal goed begrijp.De heer Tichelaar (PvdA):Volgens mij begrijpt u mij heel goed, maar wilt u geen antwoord geven.De heer Jan de Vries (CDA):Ik zoek naar uw diepere, achterliggende motivatie voor deze vraag. Ik
word wat voorzichtig. In zijn algemeenheid is de CDA-fractie van mening dat
CAO's vooral het karakter moeten hebben van een kader-CAO. De invulling moet
op het niveau van de instelling plaatsvinden. In de arbeidsverhoudingen in
Nederland is het logisch dat een aantal kaders op landelijk niveau worden
afgesproken en de nadere invulling op instellingsniveau. Dat is nodig voor
de ontwikkeling die het onderwijs nu schetst. Ik zie u bevestigend knikken.
Ik hoop dat wij elkaar begrijpen.Ik kom te spreken over de thuiszittende, jonge afgestudeerde leraren.
De CDA-fractie zou graag zien dat het kabinet en de werkgevers een gezamenlijke
verantwoordelijkheid voor hen nemen. Dat kan zich in onze ogen niet beperken
tot de tekortregio's. Met de inzet van middelen uit de onderwijsenveloppe
moet het mogelijk zijn, het tijdelijke overschot aan talent te behouden voor
het onderwijs.Ik kom te spreken over het onderdeel talenten met achterstand. Onderwijsachterstand
leidt tot een onderbenutting van talent. De voorstellen van de minister bieden
een uitstekende basis voor een effectief achterstandenbeleid. Het beleid en
de daarbij behorende bekostiging doet meer recht aan de feitelijke uitgangspositie
van kinderen. Wij hebben wel onze vragen gesteld bij de effecten van de ondergrens
van 9% en de bovengrens van 80% in de gewichtenregeling. Op grond van de nadere
informatie van de regering zullen wij later ons definitieve oordeel daarover
geven.Het nieuwe beleid is in onze ogen rechtvaardiger, geeft een duidelijker
verantwoordelijkheidsverdeling en moet leiden tot minder bureaucratie. De
keuze voor het jonge kind steunen wij van harte. Er moet echter wel ruimte
zijn voor maatwerk. De verbreding tot de gehele onderbouw is daarbij van belang.
Maatwerk is ook nodig bij de inrichting van schakelklassen, een effectieve
methode om snel taalachterstanden weg te werken. Gemeenten en schoolbesturen
zijn en blijven belangrijke partners in het onderwijsachterstandenbeleid.
Zij streven hetzelfde doel na: het benutten van talent. Wij kunnen het ons
niet veroorloven dat mensen langs de kant staan. Iedereen doet mee of, beter
gezegd, iedereen moet mee.De heer Slob (ChristenUnie):Vorige week hebben wij tijdens het algemeen overleg de conclusie getrokken
dat de 100 mln van de motie-Verhagen niet het wegwerken van de bezuiniging
was. Deelt u die opvatting?De heer Jan de Vries (CDA):Nee, die opvatting deel ik niet. Het is wel degelijk het terugdraaien
van de bezuiniging. Wij maken alleen binnen het onderwijsachterstandenbeleid,
conform de afspraken in het hoofdlijnenakkoord, andere keuzes dan in het huidige
beleidskader. Dat is geen verrassing, want dat hadden wij met elkaar afgesproken.De heer Slob (ChristenUnie):De spraakverwarring is weer compleet. Dat was vorige week ook al het geval.
Eén ding is natuurlijk wel duidelijk: er wordt tijdens de planperiode,
die loopt tot en met 2005, ingegrepen in de afspraken die voor meer jaren
gemaakt waren. Wat vindt u daarvan in het licht van het principe van de betrouwbare
overheid, dat ook bij het CDA hoog in het vaandel staat?De heer Jan de Vries (CDA):Ik denk dat de minister op basis van de nieuwe feiten opnieuw in overleg
zal treden met gemeentebesturen en de besturenorganisaties over de invulling
van het beleid en ik wacht dat met belangstelling af. Ik vind het heel gerechtvaardigd
dat er tussentijds een beleidswijziging wordt voorgesteld, omdat die in onze
ogen tot een doelmatiger besteding van de middelen leidt en meer recht doet
aan de feitelijke achterstand van kinderen. Dat is het gezamenlijke doel en
ik ga ervan uit dat gemeentebesturen en schoolbesturen bereid zullen zijn
tot nieuwe afspraken te komen.Mevrouw Hamer (PvdA):Voorzitter...De voorzitter:U mag slechts één vraag stellen, mevrouw Hamer, want deze
discussie hebt u al in het algemeen overleg gevoerd.Mevrouw Hamer (PvdA):Dat klopt, maar daar was de heer De Vries niet bij en dat is precies het
probleem.De heer Jan de Vries (CDA):Dat was geen probleem, mevrouw Hamer.Mevrouw Hamer (PvdA):In ieder geval wel voor de conclusies die u trekt. Ik kan mij herinneren
dat mevrouw Lambrechts de motie-Verhagen erbij heeft gehaald,
omdat zij het niet eens was met de minister. De minister zei dat het wel degelijk
een bezuiniging was; zij beschouwt dit als nieuw geld dat zij opnieuw kan
inzetten. Het is van tweeën één: óf het is een bezuiniging,
óf het is geen bezuiniging. Wat is het nu?De heer Jan de Vries (CDA):Ik dacht dat ik die vraag al had beantwoord. Er wordt een bezuiniging
op onderwijsachterstanden teruggedraaid. Het kabinet draait die bezuiniging
terug op basis van de motie-Verhagen en zet het geld weer in voor onderwijsachterstanden,
alleen op een andere manier. Dat past in het beleidskader dat wij in het hoofdlijnenakkoord
hebben afgesproken.Mevrouw Hamer (PvdA):U kunt toch niets anders zeggen dan dat er wel degelijk bezuinigd wordt
op de activiteiten die nu plaatsvinden onder de noemer "onderwijsachterstanden"?
Je kunt het geld toch niet twee keer uitgeven? Dat is de goocheltruc die de
minister ons ook voorhoudt. Zij zegt dat zij nu naar 70% van de voorschool
gaat, maar zij doet dat met geld dat in het basisonderwijs zat. Dat is toch
een raar verhaal. Weest u toch eerlijk. U zet het geld anders in, dus is het
een bezuiniging op de huidige activiteiten.De heer Jan de Vries (CDA):U maakt een cruciale fout. U stelt het instrument, de maatregel, het beleid
centraal. Het kabinet stelt het doel centraal en dat is de achterstand van
kinderen verkleinen. Daarvoor wordt de bezuiniging teruggedraaid. De inzet
zal anders zijn en ik dacht dat u en ik het daarover eens waren.Mevrouw Hamer (PvdA):Ik werk op een basisschool en ik doe een activiteit met kinderen die een
onderwijsachterstand hebben. U zegt echter dat ik dat geld niet meer krijg,
omdat het geld wordt ingezet voor kinderen van 2,5 tot 4 jaar. Dan is het
voor mij toch een bezuiniging? Draait u er niet zo omheen.De heer Jan de Vries (CDA):Ik kan wel herhalen wat ik net gezegd heb, maar dat doe ik niet.De voorzitter:Nee, dat hoeft niet.Mevrouw Azough (GroenLinks):Er is wel sprake van een bezuiniging. Er vinden tot en met 2006 projecten
plaats in het kader van het landelijk beleidskader en die worden betaald uit
de GOA-gelden. Die gelden zijn er echter niet meer, want die gaan naar VVE.
Welke verantwoordelijkheid neemt u als woordvoerder van de CDA-fractie voor
de gevolgen van deze bezuiniging, zoals ontslagen?De heer Jan de Vries (CDA):Opnieuw wordt de cruciale fout gemaakt, dat de projecten of de instrumenten
centraal worden gesteld in het beleid in plaats van het doel. Dit kabinet
zorgt dat het doel wordt bereikt. Het ging ons om de achterstanden van de
individuele leerlingen. Door het terugdraaien van de bezuinigingen kan nu
weer worden geïnvesteerd in het aanpakken van die achterstanden. Daarom
spreken wij niet over een bezuiniging. U kunt nu wel mist oproepen, maar dat
heeft geen enkele zin. Het gaat er uiteindelijk om dat wij als coalitiepartijen
hebben gezegd: wij vinden het bij nader inzien onverantwoord dat wij op dit
beleidsdoel bezuinigen. Het ging ons niet om de instrumenten, het ging ons
niet om de projecten, het ging ons om de kinderen.De voorzitter:Het spijt mij, maar ik hoor echt de discussie in het AO terug. Ik geef
u de gelegenheid voor een korte vraag, mevrouw Azough, maar verzoek u het
AO niet te herhalen.Mevrouw Azough (GroenLinks):Het is een heel belangrijk punt dat veel gevolgen zal hebben voor de scholen
waarover wij het hebben.De voorzitter:U weet dat ik altijd zeg dat voor de voorzitter alles wat hier in de zaal,
en soms daarbuiten, wordt gezegd belangrijk is.Mevrouw Azough (GroenLinks):De heer De Vries is degene die een rookgordijn optrekt en hier vandaag
niet duidelijk is. Ik vraag hem gewoon aan te geven dat het een herverdeling
van gelden is, zoals de minister ook heeft gesteld, en dat die gevolgen zal
hebben voor die scholen waarop nu met instemming van de scholen zelf bepaalde
projecten plaatsvinden.De heer Jan de Vries (CDA):Ik heb niets toe te voegen aan wat ik heb gezegd.Mevrouw Kraneveldt (LPF):In dat AO hebben wij een hele discussie gehad over wat een schakelklas
is. Daarover waren de meningen verdeeld, zelfs, naar ik meen, bij de partijen
waarvan de fractievoorzitters deze motie hebben ingediend. Zou het niet handig
zijn als u even met uw coalitiepartners de koppen bij elkaar steekt en ons
in tweede termijn meldt wat u onder schakelklassen verstaat? Zijn schakelklassen
klassen die de gemeente helemaal met die scholen regelt en die in een schoolgebouw
of zo zijn ondergebracht? Of kunnen onder schakelklassen ook andere vormen
worden verstaan, zoals persoonlijke begeleiding van kinderen in een klas of
het even uit de les halen van kinderen voor extra begeleiding? Er was, zoals
gezegd, in het AO heel veel verwarring over wat de bandbreedte is van het
begrip schakelklas.De heer Jan de Vries (CDA):Ik constateer een uniek feit, namelijk dat mevrouw Kraneveldt ons oproept
om te komen tot achterkamertjespolitiek. Dat wil ik toch maar niet doen. Ook
bij schakelklassen gaat het ons vooral om het doel. Wij willen de mogelijkheid
scheppen voor gemeenten en scholen om te komen tot een instrument dat heel
snel leidt tot het wegwerken van taalachterstanden. Dat doel kan op verschillende
manieren worden bereikt. De gekozen manier zal moeten aansluiten bij de wensen
en mogelijkheden in de desbetreffende gemeente en bij de desbetreffende school.
Die nadere invulling moet vooral totstandkomen in het goede overleg tussen
die twee partners.Mevrouw Kraneveldt (LPF):Ik begrijp uit uw woorden dat alles mogelijk is. Dat doet mij deugd, want
het zal mij worst wezen hoe die schakelklassen eruit zien, als ze maar werken.
Achterkamertjespolitiek hoeft niet, mijnheer De Vries. Ik wil er best bij
gaan zitten. U kunt er in mijn kamer over overleggen. Als u maar op een gegeven
moment duidelijkheid verschaft over wat de coalitie onder schakelklassen verstaat.
Ik denk dat u er met uw drieën nog niet uit bent.De heer Balemans (VVD):Jawel, hoor.Mevrouw Vergeer (SP):Ik kom nog een keer terug op het onderwijsachterstandengeld. De pijn zit
wat de Kamer betreft in de contracten van de scholen die al in het kader van
de oude GOA-regeling lopen, want de geldstroom wordt omgebogen. Vindt de heer
De Vries het nodig dat het kabinet in het kader van de nieuwe regeling voor
de achterstandsgelden zegt: de contracten die lopen moeten worden afgerond
voordat wij de achterstandsgelden anders gaan inzetten?De heer Jan de Vries (CDA):Ik dacht dat ik die vraag al had beantwoord. De contracten zijn geen doel
op zichzelf. Het is heel wel mogelijk dat scholen en gemeenten samen met de
minister tot de overeenstemming komen dat nieuwe beleidsdoelstellingen ertoe
leiden dat de contracten worden opengebroken in het belang van het wegwerken
van onderwijsachterstanden.Ik zei al: het is een kleine stap van achterstand naar inburgering. De
uitwerking van de motie-Sterk laat echter tot onze grote spijt op zich wachten.
Daarbij komt dat het kabinet ondanks veelvuldig aandringen van mijn fractie,
en naar ik meen van de gehele Kamer, nog steeds geen regels heeft gesteld
voor een zorgvuldige overgangsregeling voor ROC's die worden geconfronteerd
met bezuinigingen, met overheveling van een budget en met een vrije markt.
Het gevolg is dat gemeenten en ROC's niet weten waaraan zij op 1 januari
a.s. toe zijn. De over te hevelen budgetten zijn niet verdeeld en staan dus
nog op de begroting van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap. Het gevolg daarvan
is dat het inburgeringsbeleid voor oudkomers dreigt te stagneren. Daarom vraagt
de CDA-fractie de regering om het budget voor 2005 te verdelen overeenkomstig
de systematiek voor 2004 totdat het nieuwe beleid wordt ingevoerd. Wij overwegen
op dit punt in tweede termijn een motie in te dienen.Mevrouw Vergeer (SP):Ik wil even zeker weten of ik hier een heuglijk feit mag constateren.
Wil de heer De Vries de bezuinigingen van 77 mln voor de BVE-sector een jaar
opschuiven omdat de maatregelen die daarop betrekking hebben nog niet bekend
zijn?De heer Jan de Vries (CDA):Nee, ik heb geconstateerd dat er op de begroting een bedrag staat van
bijna 77 mln en dat dat bedrag wordt overgeheveld naar de begroting van Justitie
ten behoeve van vreemdelingenzaken en integratie. Dat zou gekoppeld worden
aan het nieuwe beleid. Tot onze grote spijt laat dat beleid op zich wachten
met alle onzekerheid bij gemeenten en scholen van dien. Het kabinet moet echter
zijn verantwoordelijkheid nemen en er op basis van de huidige verdeelsystematiek
voor zorgen dat de gelden besteed worden aan de gestelde doelen.Mevrouw Vergeer (SP):Het geld wordt dus niet overgeheveld van de OCW- naar de Justitiebegroting?De heer Jan de Vries (CDA):Dat is wat mij betreft een kwestie van techniek, als het geld maar kan
worden ingezet voor de oorspronkelijke doelen. Ik heb de indruk – maar
dat hoor ik graag van de staatssecretaris – dat er per 1 januari
2005 niets gebeurt als er geen actie wordt ondernomen. Dat kan niet de bedoeling
zijn.Mevrouw Vergeer (SP):Er zijn ROC's die hun ontslagaanzeggingen per 1 oktober hebben gebaseerd
op de bezuiniging van 77 mln. Wordt die bezuiniging min of meer gecompenseerd
door de overheveling naar de begroting van Justitie niet te laten plaatsvinden?De heer Jan de Vries (CDA):Zo eenvoudig is het niet. Volgens mij is de bezuiniging alreeds in 2004
ingevoerd en vindt er uitbreiding tot 100% plaats in 2005. Dat blijft staan.
Ik heb het nu over gelden die worden overgeheveld van educatiemiddelen naar
middelen voor vreemdelingenzaken en integratie. Zolang er geen nieuw beleid
is, moeten die middelen worden ingezet voor de vastgestelde doelen. Ik mag
aannemen dat u daar ook zo over denkt.Mevrouw Vergeer (SP):De ROC's hebben goede voorstellen gedaan om het geld in te zetten voor
het wegwerken van de oudkomerswachtlijsten en de opvang van nieuwkomers. Bij
de behandeling van de begroting van Justitie komen wij daarop terug.De heer Tichelaar (PvdA):Ik deel de opvatting van de heer De Vries over de overheveling van de
middelen. Ik heb hem echter nog niet gehoord over de gevolgen daarvan voor
de ROC's.De heer Jan de Vries (CDA):Dan hebt u even niet opgelet, maar dat kan gebeuren. De ROC's mogen niet
met een te harde overgang worden geconfronteerd. Wij hebben samen met anderen
gepleit voor een zorgvuldige overgang naar het nieuwe beleid en voor goede
afspraken met de sector en de gemeenten. Tot op heden hebben wij daarvoor
geen concrete voorstellen van het kabinet gezien. Ik herhaal namens de CDA-fractie
dat pleidooi.De heer Tichelaar (PvdA):U bent van mening dat de bezuiniging van 77 mln moet worden gehandhaafd?De heer Jan de Vries (CDA):Ja.De heer Tichelaar (PvdA):Dat heeft tot gevolg dat per 1 januari 2005 ongeveer 1100 ROC-arbeidsplaatsen
verdwijnen. Als je een zachte landing wilt bewerkstelligen, moet het wachtgeldconvenant
worden uitgevoerd.De heer Jan de Vries (CDA):We moeten wel de feiten voor ogen blijven houden. Het is nog maar de vraag
of er per 1 januari 2005 zoveel arbeidsplaatsen verdwijnen. Dat hangt
samen met de nadere invulling van het beleid en de afspraken die het kabinet
nog moet maken met de gemeenten en de ROC's. Wij hebben steeds gezegd dat
er een zorgvuldige overgangsregeling voor ROC's moet komen. Daarbij moet ook
de vraag worden beantwoord hoe er wordt omgegaan met het zittende personeel,
dat op dit moment voor die taak wordt ingezet. Het gaat er bij ons niet in
dat het nodig zal zijn om al deze mensen op straat te zetten. Een sociaal
plan zal erop gericht moeten zijn om zoveel mogelijk mensen aan het werk te
houden. Het kabinet zal het daarmee eens zijn, want wachtgeldverplichtingen
moeten wij met elkaar zien te voorkomen. U spreekt wel erg snel over wachtgeldverplichtingen
die het kabinet op zich zou moeten nemen.De heer Tichelaar (PvdA):Volgens mij moeten wij hier altijd bestuurlijk verantwoordelijk handelen.
Op 1 oktober dienen de instellingen hun begrotingen klaar te hebben voor
het volgende jaar. Wij hebben dat van hen gevraagd. Nu worden zij geconfronteerd
met een bezuiniging van 77 mln. Zij moeten op 1 januari 2005 handelen
voor de mensen die zij dan niet meer in de ROC's werkzaam kunnen laten zijn.
Dat is een gegeven, maar u spreekt over transitie en over inpassing in het
stelsel. Dat ben ik met u eens, maar ik wil concreter antwoord op de vraag
of u van de staatssecretaris verlangt dat hij voor 100% het wachtgeldconvenant
nakomt met betrekking tot de bezuiniging.De heer Jan de Vries (CDA):Ik ben de staatssecretaris of de minister niet en ik zit niet namens de
CDA-fractie aan tafel om te onderhandelen over de nadere invulling van de
afspraken.De heer Tichelaar (PvdA):Over het wachtgeldconvenant hoeft u niet te onderhandelen!De heer Jan de Vries (CDA):Ik heb aangegeven wat de CDA-fractie nodig vindt met betrekking tot de
gelden die anders per 1 januari op de plank zouden blijven liggen. Ook
heb ik aangegeven wat wij nodig vinden voor een zorgvuldige overgang naar
het nieuwe systeem. Het is aan het kabinet om de nadere invulling daarvan
vorm te geven; niet aan de Kamer.Wat betreft de talentontwikkeling en het meedoen hebben wij heel goed
voor ogen dat er verschillen zijn in talent. In de afgelopen jaren hebben
wij juist voor deze doelgroep, dat wil zeggen de kinderen die extra zorg nodig
hebben, nieuwe zorgstructuren ingericht. Denk aan Weer Samen naar School en
de leerlinggebonden financiering, maar ook aan de samenwerkingsverbanden tussen
vo en vso. De evaluatie van die structuren komt nog dit kalenderjaar naar
de Kamer. Voor de CDA-fractie is een aantal zaken echter al duidelijk. De
drie structuren verschillen en dat leidt tot verschillende geldstromen en
verschillende verantwoordelijkheden. Al die structuren zijn vooral gericht
op beheersen en dan vooral op het beheersen van geldstromen. Dat heeft in
onze ogen geleid tot bureaucratie en een wirwar aan instanties en indicatieorganen.
Er zijn vele regelingen en formulieren, waardoor niemand door de bomen nog
het bos ziet. Dat geldt zeker voor de ouders. Koers-PO bevestigt dat beeld
ook. Anonieme instanties beslissen over de ontwikkelingsmogelijkheden van
kinderen, zonder het kind zelf te kennen. De besluitvorming is als gevolg
daarvan veelal traag, waardoor de noodzakelijke zorg te lang op zich laat
wachten. Het gevolg is, dat niet de talenten centraal staan, maar vooral de
bureaucratie. De CDA-fractie roept de regering ertoe op om meer samenhang
te realiseren in de verschillende zorgstructuren, waarbij vooral ook recht
wordt gedaan aan de oorspronkelijke uitgangspunten van het beleid. De vraag
van de leerling komt centraal te staan en de professionaliteit van de leraar
en van de school sluiten daarop aan.Hoe staat de minister tegenover een experiment met meer regelvrije samenwerkingsverbanden,
analoog aan de regelvrije school? In de ogen van de CDA-fractie is het heel
snel nodig dat het voortgezet speciaal onderwijs voor bekostiging van de noodzakelijke
praktijkvakken op eenzelfde wijze wordt bekostigd als bijvoorbeeld het praktijkonderwijs.
Dit geldt met name voor de cluster 3- en cluster 4-kinderen. Deze relatief
kleine maar ook kwetsbare groep moet het nu doen met de middelen voor primair
onderwijs. Aan de talentontwikkeling van deze leerlingen kan dus niet optimaal
vorm worden gegeven. Evenmin kan hun aansluiting met de arbeidsmarkt worden
gerealiseerd. Wij overwegen op dat punt een amendement in te dienen.Mevrouw Hamer (PvdA):Ik begrijp uw verhaal en ik vind het sympathiek dat u vindt dat wij die
drie hoofdstromen bij elkaar moeten zien te krijgen. Tegelijkertijd is het
een heel gemakkelijk verhaal, omdat u er geen oplossingsrichting bij aangeeft.
Ik neem aan dat u een aantal ideeën hebt over de wijze waarop dit zou
moeten gebeuren.De heer Jan de Vries (CDA):Ideeën hebben wij zeker. Ik heb namens mijn fractie een aantal problemen
gesignaleerd en uitgangspunten geformuleerd voor de toekomstige inrichting
van dit beleid. Ik vind echter dat wij ook recht moeten doen aan de evaluatie
die de Kamer nog zal bereiken. Op basis daarvan zullen wij onze definitieve
conclusies trekken. Er komen nu ook heel goede suggesties uit het onderwijsveld
zelf. De besturenorganisatie VOS/ABB heeft een prachtige schets gemaakt van
hoe het zou kunnen, met verschillende modaliteiten. Ik vind dat wij daar recht
aan moeten doen. Wij moeten luisteren naar wat het onderwijsveld zelf vindt.
Wij vinden dat de zorgvraag van de leerling veel meer centraal moet komen
te staan in het systeem. Op dit moment is er vooral sprake van een enorme
bureaucratie waardoor wij en vooral de ouders door de bomen het bos niet meer
zien.Mevrouw Hamer (PvdA):Dat zal niemand betwisten. Het is een enorme bureaucratie geworden. U
vraagt de minister om een oplossing. Ik vind die vraag terecht, maar tegelijkertijd
nogal makkelijk. Daarom vraag ik aan u om ons te laten weten wat uw ideeën
zijn. Uw antwoord daarop is dat u de evaluatie wilt afwachten. Dan moet u
het hier ook niet inbrengen.De heer Jan de Vries (CDA):De evaluaties worden aan de Kamer gezonden. Daar zal een regeringsstandpunt
bij komen. Ik denk dat de begrotingsbehandeling het geëigende moment
is om aan te geven langs welke lijnen wij denken, zonder daar al conclusies
aan te verbinden.Mevrouw Hamer (PvdA):Noemt u dan een paar van die ideeën.De heer Jan de Vries (CDA):Nee. Ik heb al voldoende gezegd over waar wij aan denken. Ik ben blij
om te horen dat de PvdA-fractie mee wil denken in die lijn.Ik sluit af met een variant op het kabinetsmotto: "geen woorden, maar
waarden". Uit de Onderwijsmeter 2004 is gebleken dat de burger zich vooral
zorgen maakt over het toenemende aantal gedragsproblemen bij leerlingen. Die
zorg blijkt ook uit het rapport "In het zicht van de toekomst" van het Sociaal-Cultureel
Planbureau. De Nederlanders wensen een herstel van waarden en normen. Zij
zijn tegelijkertijd beducht voor een prestatiemaatschappij.De Nederlander geeft de voorkeur aan een samenleving met gevoel voor gemeenschapszin.
Het onderwijs is in het bereiken van die doelstellingen een
onmisbare schakel. Onderwijsinstellingen dragen waarden en normen over en
werken aan burgerschapsvorming. In dat licht refereer ik ook graag nogmaals
aan de maatschappelijke stage. De minister is overigens al gestart met experimenten,
waarvoor ik haar complimenteer. De CDA-fractie wil graag op de hoogte blijven
van de voortgang hiervan. Wij zouden graag zien dat er ook een verbreding
tot stand komt.Voor het bereiken van die maatschappelijke doelstelling, is het goed om
te beseffen dat onderwijsinstellingen geen anonieme lesfabrieken zijn. Het
zijn kleinschalige gemeenschappen waarin professionele medewerkers en leerlingen
of studenten met elkaar samenleven, kennis overdragen, werken aan vorming
en bezig zijn met zingeving. Dan alleen komt ontwikkeling van talent voldoende
tot haar recht.De algemene beraadslaging wordt geschorst.De vergadering wordt van 13.35 uur tot 14.20 uur geschorst.Voorzitter: Weisglas 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/h-tk-20042005-1016-1031.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl