Voortzetting van de gezamenlijke behandeling van het wetsvoorstel Vaststelling van de begrotingsstaat van het Ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid (XV) voor het jaar 2004 (29200 XV), het wetsvoorstel Vaststelling van de begrotingsstaat van het Spaarfonds AOW voor het jaar 2004 (29200 E) en de motie-De Rijk c.s. over de efficiencymaatregel (28870 J)
Staten-Generaal — Handelingen 
Datum: 2014-07-07 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Handeling 2003-2004, pag. 1231-1248

 
 
 

Handeling

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Vergadernummer
Datum vergadering

04-05-2004

Eerste Kamer der Staten-Generaal

2003-2004

nr. 25, pagina 1231-1248

20-04-2004

 

 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties over kamerdossier

Kamerdossier 29200-XVToon publicaties die dit dossier behandelen
Kamerdossier 29200-EToon publicaties die dit dossier behandelen
Kamerdossier 28870-JToon publicaties die dit dossier behandelen

 
 
 Publicaties in vergadering

Behandeling van het wetsvoorstel Wijziging van de Telecommunicatiewet en enkele andere wetten in verband met de implementatie van een nieuw Europees geharmoniseerd regelgevingskader voor elektronische communicatiewerken en -diensten en de nieuwe dienstenrichtlijn van de Commissie van de Europese Gemeenschappen (28851)Pagina 1225-1231
Presentie en opening (dinsdag 20 april 2004)Pagina 1225-1225
Voortzetting van de behandeling van het wetsvoorstel Wijziging van de Telecommunicatiewet en enkele andere wetten in verband met de implementatie van een nieuw Europees geharmoniseerd regelgevingskader voor elektronische communicatiewerken en -diensten en de nieuwe dienstenrichtlijn van de Commissie van de Europese Gemeenschappen (28851)Pagina 1250-1257
Voortzetting van de behandeling van het wetsvoorstel Vaststelling van de begrotingsstaat van het Ministerie van Verkeer en Waterstaat (XII) voor het jaar 2004 (29200 XII) en het wetsvoorstel Vaststelling van de begrotingsstaat voor het Infrastructuurfonds voor het jaar 2004 (29200 A)Pagina 1257-1280
Voortzetting van de gezamenlijke behandeling van het wetsvoorstel Vaststelling van de begrotingsstaat van het ministerie van Verkeer en Waterstaat (XII) voor het jaar 2004 (29200 XII) en het wetsvoorstel Vaststelling van de begrotingsstaat voor het Infrastructuurfonds voor het jaar 2004 (29200 A)Pagina 1294-1307
Behandeling van Voorstellen tot Wijziging van het Reglement van Orde van de Eerste Kamer der Staten-Generaal en van het Reglement voor de Stenografische dienst van de Staten-Generaal in verband met het toevertrouwen van de zorg voor de Stenografische dienst aan de Tweede Kamer der Staten-Generaal, het instellen van een gemengde commissie van beroep en wijziging van de naam van de dienst in Dienst Verslag en Redactie (EK IX B en C)Pagina 1249-1249
Stemmingen in verband met het wetsvoorstel Wijziging van de Landinrichtingswet en enige andere inrichtingswetten (positie van de Centrale Landinrichtingscommissie) (28967)Pagina 1249-1250
Stemmingen in verband met het wetsvoorstel Regeling van de aanspraak op, de toegang tot en de bekostiging van de jeugdzorg (Wet op de jeugdzorg) (28168) en over de motie-Soutendijk-van Appeldoorn inzake rapportage met betrekking tot verschillende aspecten van de werking van de Wet op de jeugdzorg (28168, F)Pagina 1248-1249
Gezamenlijke behandeling van het wetsvoorstel Vaststelling van de begrotingsstaat van het Ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid (XV) voor het jaar 2004 (29200 XV), het wetsvoorstel Vaststelling van de begrotingsstaat van het Spaarfonds AOW voor het jaar 2004 (29200 E) en de motie-De Rijk c.s. over de efficiencymaatregel (28870 J)Pagina 1280-1294
Voortzetting van de gezamenlijke behandeling van het wetsvoorstel Vaststelling van de begrotingsstaat van het Ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid (XV) voor het jaar 2004 (29200 XV), het wetsvoorstel Vaststelling van de begrotingsstaat van het Spaarfonds AOW voor het jaar 2004 (29200 E) en de motie-De Rijk c.s. over de efficiencymaatregel (28870 J)Pagina 1231-1248

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 108 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
Aan de orde is de voortzetting van de gezamenlijke behandeling van:het wetsvoorstel Vaststelling van de begrotingsstaat van het Ministerie van
Sociale Zaken en Werkgelegenheid (XV) voor het jaar 2004 (29200 XV);het wetsvoorstel Vaststelling van de begrotingsstaat
van het Spaarfonds AOW voor het jaar 2004 (29200 E);de motie-De Rijk c.s. over de efficiencymaatregel (28870 J).(Zie vergadering van 19 april 2004.)De voorzitter:Ik heet de minister en de staatssecretaris van Sociale Zaken en Werkgelegenheid
welkom.De beraadslaging wordt hervat.Minister De Geus:Voorzitter. Ik zal in mijn eerste termijn eerst een algemene beschouwing
geven. Vervolgens ga ik nader in op het thema inkomensbeleid en het thema
WAO. Aan het slot zal ik korter stilstaan bij de thema's mantelzorg, emancipatiebeleid,
kinderopvang, arbeid en zorg en werktijdverkorting. Dan weet u wanneer u het
een en ander kunt verwachten in het verloop van mijn betoog.In 2004 zal de economische groei weer licht aantrekken. Dat verwacht het
Centraal Planbureau. Voor een minister van Sociale Zaken en Werkgelegenheid
is dat een positief bericht, maar nog geen reden om feest te vieren. De werkgelegenheid
nam vorig jaar af met bijna 50.000 banen en zal ook dit jaar blijven dalen.
De keerzijde hiervan is dat de werkloosheid zal blijven toenemen. Vorig jaar
bedroeg die stijging bijna 100.000 personen. Die stijging was een stuk groter
dan de daling van de werkgelegenheid, omdat naast die daling ook de beroepsbevolking
bleef toenemen. Dat zeg ik ook in reactie op de vragen van de heer Van den
Berg.De werkloosheidsramingen voor dit jaar wijzen in de richting van een nog
grotere stijging. Het CBS meldde vorige week zelfs dat de werkloosheid in
de afgelopen zes maanden met gemiddeld 14.000 mensen per maand is toegenomen.
Het Centraal Planbureau verwacht dat de werkloosheid dit jaar zal uitkomen
op 515.000 personen. Ik zie geen reden om vraagtekens te zetten bij deze raming,
zoals mevrouw Van Leeuwen wilde weten. In het totaal geven de statistieken
een verdubbeling van de werkloosheid aan in een tijdsbestek van drie jaar.Het is nog maar kortgeleden dat de Nederlandse economie liep als een trein.
In de periode van 1995 tot en met 2000 waren groeicijfers van 3 of 4% eerder
regel dan uitzondering. Deze hoogconjunctuur hadden wij voor een groot deel
te danken aan de internationale conjunctuur, maar ook aan vermogenswinsten
op de beurs en aan stijgende huizenprijzen. Deze winsten stuwden de consumptie
op. Een grote welvaartswinst en hoge werkgelegenheid waren het gevolg. De
zeer forse werkgelegenheidsgroei leidde echter tegelijkertijd tot krapte op
de arbeidsmarkt. Dit had hoge contractloonstijgingen tot gevolg. In rap tempo
verslechterde hierdoor de Nederlandse concurrentiepositie. In 2001 liep de
hoogconjunctuur ten einde. De heer Van den Berg vroeg mij of internationale concurrentie onze loonkosten
onder druk zet. Het antwoord daarop is bevestigend. Onze uitvoer bleef jaar
op jaar achter bij de groei van de wereldhandel. Ook in 2004 en 2005 zal dat
het geval zijn, zo verwacht het Centraal Planbureau. Nederland prijsde zichzelf
uit de markt. In de periode 2001-2004 bedraagt de economische groei gemiddeld
amper 0,5%.Deze conjuncturele inzinking willen wij met verstandig beleid weer te
boven komen. Dat betekent in eerste instantie dat wij de loonontwikkeling
gematigd moeten houden. Een belangrijke eerste stap was het loonmatigingsakkoord
dat wij eind 2002 hebben kunnen sluiten met de sociale partners. Dat heeft
geleid tot een knik in de loonontwikkeling en tot een contractloonstijging
in 2003 van slechts 2,75 punt. Een volgende stap hebben wij in oktober vorig
jaar gezet met een tweede akkoord over loonmatiging. Volgens dit akkoord bedraagt
de contractloonstijging 0% in 2004; in 2005 zal deze stijging naderen tot
nul. Dit zal voor het eerst in bijna een decennium leiden tot een duidelijke
verbetering van de arbeidskosten per eenheid product. Dat is weer een belangrijke
maat voor onze concurrentiepositie.Een onderwerp dat nauw samenhangt met loonmatiging is de toepassing van
de Wet koppeling met afwijkingsmogelijkheden. De heer Leijnse is hier indringend
op ingegaan. Sinds het van kracht worden van de koppelingssystematiek met
de invoering van de Wet koppeling met afwijkingsmogelijkheden is de verhouding
tussen het aantal inactieven en actieven volgens de memorie van toelichting
normerend geweest voor het koppelingsbeslissingsbeleid. Het kabinet heeft
het afgelopen najaar besloten tot aanpassing van die I/A-norm. De wet staat
toe dat het kabinet zelf een nadere invulling geeft aan de in de wettekst
opgenomen koppelingscriteria, mits de Tweede Kamer hier tijdig van in kennis
wordt gesteld. De memorie van toelichting duidt zelfs op actualisering door
ieder kabinet van deze ratio. Reden voor aanpassing was dat het verhoudingsgetal
van 82,6 geen invloed meer uitoefende op de economische werkelijkheid.De SER is in de gelegenheid gesteld om binnen vier weken een reactie te
geven op de voorgestelde nieuwe normwaarde. Het najaarsakkoord vormde voor
de SER evenwel aanleiding om af te zien van het uitbrengen van een reactie.
De inhoud van het Sociaal akkoord is dat de daarin overeengekomen nullijn
voor de loonontwikkeling ook van toepassing is op het wettelijk minimumloon
en de daaraan gekoppelde uitkeringen en dat de koppeling weer hersteld zal
worden na ommekomst van de twee magere jaren van loonmatiging. Deze afspraken
met de sociale partners maakten het in de ogen van het kabinet ook niet nodig
om de voorgestelde veranderingen in de normwaarde door te zetten.Een gematigde loonontwikkeling heeft ook betekenis voor de topinkomens
in Nederland. Grotere stijgingen van die inkomens doen het draagvlak voor
loonmatiging immers geen goed. De heer Ten Hoeve stelt dat een soberder inrichting
van de maatschappij kan, mits iedereen meedoet. Hij vond de brief aan VNO-NCW
prima, maar vroeg wel of het kabinet nog meer wil doen. Ik dank de heer Ten
Hoeve voor zijn steun voor mijn brief aan VNO-NCW. Er zijn twee hoofdlijnen
waarlangs het kabinet momenteel exorbitante beloningen aanpakt. De eerste
is transparantie, dus het bedrijfsleven dwingen om inzicht te geven in beloningen.
Dit brengt met zich dat het bedrijfsleven gedwongen wordt om aan de samenleving
verantwoording af te leggen over het waarom van excessieve beloningen. Ik
verwijs in dit verband ook naar de voorstellen van de commissie-Tabaksblat.
In het kader van transparantie werkt het kabinet voorts aan een informatierecht
voor ondernemingsraden inzake beloningsverhoudingen en veranderingen daarin.
De tweede hoofdlijn is de dialoog, dus in gesprek blijven met het bedrijfsleven.
Mijn brief aan VNO-NCW is daar een uiting van. Dat dialoog en transparantie
effect kunnen hebben, bewijst naar mijn mening de recente ontwikkeling ten
aanzien van de bonussen voor de KLM-top.Loonmatiging op zichzelf is niet voldoende om Nederland weer duurzaam
terug te brengen op het pad van hogere economische groei, stijging van werkgelegenheid
en reductie van werkloosheid. Wij zullen ook de overheidsfinanciën structureel
op orde moeten brengen en onze collectieve voorzieningen op zo'n manier moeten
inrichten dat wij die ook op langere termijn kunnen handhaven. Het is onverstandig
om daarmee te wachten tot betere economische tijden zijn aangebroken, zoals
de heer Ten Hoeve vroeg. Als wij nu geen maatregelen nemen, zullen die betere
tijden langer op zich laten wachten en misschien zelfs uitblijven.De heer Van den Berg heeft gevraagd welke maatregelen het kabinet wil
nemen om de structurele problemen van de economie te verhelpen. Het rapport
van de Europese task force onder leiding van oud-premier Kok heeft daarvoor
enkele nuttige richtingen aangegeven. Ik noem de vier richtingen voor Nederland. 1. Vergroting van het aanpassingsvermogen. Dat is nodig om beter te kunnen
inspelen op veranderde omstandigheden. Voor Nederland wijst de task force
hierbij op het belang van loonkostenmatiging.2. Vergroting van het
arbeidsaanbod. Er is nog steeds sprake van een groot onbenut arbeidspotentieel.
Voor Nederland denkt de task force hierbij aan ouderen, vrouwen en arbeidsongeschikten.
Met het oog op de naderende vergrijzing is het zaak om deze reserves beter
te gaan benutten en toe te rusten voor een rol op de arbeidsmarkt.3. Meer en effectiever investeren in menselijk kapitaal. Kennis- en diensteneconomieën
vereisen andere en hogere scholingsprofielen dan meer traditionele economieën.
Voor Nederland wijst de task force hierbij op de mogelijkheid van een leven
lang leren, scholing voor laagopgeleiden en het voorkomen van voortijdig schoolverlaten.4. De implementatie van hervormingen die moeten worden verbeterd
door betere "governance". Nationale overheden moeten worden opgeroepen om
de samenleving te overtuigen van de noodzaak tot structurele hervormingen.Als kabinet kunnen wij met een goed deel van deze aanbevelingen uit
de voeten.Het Centraal Planbureau heeft vier jaar geleden in de studie Ageing in
The Netherlands becijferd dat de kosten van de AOW in 40 jaar met 90% zullen
toenemen. De zorguitgaven nemen met de helft toe. Van elke gulden die wij
in 2001 in Nederland verdienden, gaven wij 12 cent uit aan AOW en zorg en
in 2040 zal dat zijn opgelopen tot 20 cent van elke euro. Als
wij niet oppassen, zetten deze kostenstijgingen de solidariteit tussen generaties
onder druk. In debatten zien wij daar soms al de eerste tekenen van. Zo ontstond
in februari op de opiniepagina van NRC Handelsblad een kleine polemiek tussen
de zestigplusser Kees Schuyt en een student maatschappijwetenschap van een
jaar of 25. De laatste waarschuwde Schuyt dat hij er niet al te zeker van
moest zijn dat de actieven in de toekomst zijn AOW nog willen financieren.
Dit soort polemieken geeft aan dat wij de rekening van de vergrijzing niet
exclusief bij de komende generaties kunnen neerleggen. Als wij bij de huidige
tieners, twintigers en dertigers de bereidheid willen kweken om een bijdrage
te leveren aan het opvangen van de vergrijzing, dan zullen ook de veertigers,
vijftigers en zestigers van vandaag hun steentje moeten bijdragen. De solidariteit
tussen generaties vereist dat. Zonder zulke solidariteit zijn oudedagsvoorzieningen
geen lang leven beschoren.Om de rekening van de vergrijzing in de toekomst betaalbaar te houden,
zullen wij nu al drie belangrijke sporen moeten bewandelen: - de
overheidsschuld afbouwen;- de participatie verhogen;- de
arrangementen in de verzorgingsstaat aanpassen.Deze drie punten staan
niet los van elkaar. Afbouw van de overheidsschuld is bijvoorbeeld nodig om
later meer ruimte te hebben voor de uitgaven aan AOW en zorg. Dat betekent
niet dat wij nu rücksichtslos de belastingen moeten verhogen. Verhoging
van de arbeidsparticipatie, punt 2, helpt ook om de schuld af te bouwen. Het
aantal mensen dat belasting betaalt, neemt dan immers toe. Tegelijkertijd
dalen de kosten aan uitkeringen. Dit werkt dus als een tweesnijdend zwaard.
Hoe meer mensen gaan werken, hoe kleiner de toekomstige noodzaak voor bezuinigingen
of lastenverzwaringen. Op deze manier houden wij ook de solidariteit tussen
de generaties in stand, zoals mevrouw Swenker vroeg. Het derde punt, aanpassing
van arrangementen in de verzorgingsstaat, is nodig om meer uitkeringsgerechtigden
te bewegen weer aan het werk te gaan, maar bijvoorbeeld ook om de oplopende
kosten in de gezondheidszorg te beteugelen.De bezuinigingsmaatregelen van dit kabinet moet men ook tegen deze achtergrond
zien. Rond de eeuwwisseling was iedereen het erover eens dat wij de overheidsschuld
moesten aflossen. Het kan niet zo zijn dat wij de boel nu maar laten waaien.
Wij bezuinigen niet omdat wij dat zo leuk vinden of omdat wij ons graag aan
Brusselse regeltjes houden. Wij bezuinigen vooral omdat wij ruimte willen
scheppen om de vergrijzingslasten in de toekomst draaglijk te houden. Dat
zijn wij aan toekomstige generaties verplicht. Op deze wijze kunnen wij ook
voorkomen dat uitnamen uit het AOW-spaarfonds tot extra ombuigingen moeten
leiden. Dit is het antwoord op de vraag van mevrouw Vedder-Wubben. De lagere
overheidsschuld biedt immers ruimte voor deze uitnamen.Het tweede punt, verhoging van de participatie, hangt samen met de toenemende
onbalans tussen het aantal werkenden en het aantal senioren/65-plussers. Ik
heb al opgemerkt dat het aantal 65-plussers zal toenemen van 2 miljoen nu
tot 4 miljoen in 2040. Tegelijkertijd zal het aantal werkenden in Nederland
dalen als wij de arbeidsparticipatie niet verhogen. Als wij niets doen, hebben
wij straks dus minder werkenden en dubbel zoveel ouderen als nu. Vooral onder
de groep ouderen van 55 tot 65 jaar is de arbeidsparticipatie te laag, zoals
mevrouw Meulenbelt en de heer Van den Berg al opmerkten. Dit wordt duidelijk
als wij een vergelijking maken met de mensen met een leeftijd van 25 tot 55
jaar. In deze leeftijdsgroep heeft negen op de tien mannen een baan. Bij de
mannen tussen 55 en 60 daalt dit aantal tot zeven op de tien mannen. Tussen
60 en 65 daalt dit verder tot drie op de tien mannen. Bij vrouwen zijn die
cijfers nog lager. Van de vrouwen tussen de 20 en de 55 heeft tweederde een
betaalde baan, maar bij vrouwen van 55 en 60 geldt dat nog slechts voor eenderde
en bij vrouwen van 60 tot 65 is de participatie het laagst, namelijk één
op tien. Dit zijn geen mooie cijfers. Staatssecretaris Rutte zal nog ingaan
op de vragen van diverse afgevaardigden over de toename van de arbeidsparticipatie
van ouderen.Op de arbeidsmarkt kunnen wij onder ouderen dus nog veel winst boeken,
maar ouderen zijn niet de enigen die relatief vaak aan de kant blijven staan.
Ook onder allochtonen, laagopgeleiden en niet tot de genoemde groepen behorende
vrouwen is de arbeidsparticipatie te laag, vooral als die in uren wordt gemeten.
Deze groepen kunnen dus nog een inhaalslag maken. In de komende jaren zal
vooral de arbeidsparticipatie van vrouwen een flinke verbetering laten zien,
zo verwacht ik. Onder de jongere generaties vrouwen zijn immers meer economisch
zelfstandige vrouwen dan onder de oudere generaties. Dit zal zo blijven als
de jongere generaties ouder worden. Door dit zogeheten cohorteffect zal ook
het aantal economisch zelfstandige vrouwen aanzienlijk toenemen, zoals mevrouw
De Rijk graag ziet. Ik sluit mij daarbij aan.Als wij streven naar een hoge arbeidsparticipatie, dan moet ten slotte
ook het stelsel voor de sociale zekerheid daarop zijn afgestemd. De sociale
zekerheid is traditioneel het sluitstuk van de arbeidsmarkt en kan de werking
daarvan zowel ondersteunen als belemmeren. De sociale zekerheid ondersteunt
de arbeidsmarkt als het stelsel mensen een motivatie geeft om deel te nemen
aan de arbeidsmarkt, wijzigingen in de economie vergemakkelijkt en het gedrag
van mensen die weer werk zoeken accommodeert. Tegelijkertijd kan de sociale
zekerheid de werking van de arbeidsmarkt belemmeren als door dat stelsel veel
mensen onnodig aan de kant blijven staan.Hoe is het vandaag de dag gesteld met de afstemming van de sociale zekerheid
op het streven naar een hogere arbeidsparticipatie? Niet bijzonder goed, vind
ik. Het stelsel is niet solide doordat belangrijke onderdelen niet meer naar
behoren functioneren. Neem een regeling als de WAO. Het beroep op die regeling
is vele malen groter dan bij het ontwerpen ervan werd gedacht en beoogd. Ook
schort het aan de uitstroom. Die is klein en laat vaak lang op zich wachten.
Mensen blijven te lang aan de kant staan. Wie een beroep moet doen op sociale
zekerheid glijdt maar al te vaak af richting maatschappelijk en economisch
isolement. Dit kunnen wij ons als samenleving niet blijven veroorloven, financieel
noch moreel noch sociaal. Ons stelsel is ook niet goed afgestemd op andere
trends waarmee Nederland te maken krijgt. Ik noem de trend van internationalisering
en die van technologische ontwikkeling. Die zetten de verzorgingsstaat van
buitenaf onder druk. Steeds meer bedrijven zien Europa of zelfs
de wereld als relevante markt. Bedrijven vestigen en verplaatsen productieprocessen
steeds gemakkelijker. De levenscycli van producten en productielijnen worden
steeds korter. Het proces van baanvernietiging en baancreatie intensiveert.
Kennis en vaardigheden verouderen steeds sneller. Het is inmiddels een cliché
dat de baan voor het leven niet meer bestaat, maar de sociale zekerheid is
daarop nog niet echt aangepast. Het idee dat werklozen allemaal weer terugkeren
naar hun eigen sector is bijvoorbeeld achterhaald. Wij zullen daarom individueel
en als samenleving moeten investeren in scholing en in vaardigheden. Zo kunnen
mensen gemakkelijker switchen van functie en baan. Dat komt het aanpassingsvermogen
van de economie en daarmee de welvaart ten goede.Ook zullen wij in de sociale zekerheid meer rekening moeten houden met
de uiteenlopende wensen en voorkeuren van individuen, vooral als het gaat
om de invulling van de levensloop. De trend van individualisering maakt dat
noodzakelijk. De behoefte aan maatwerk en keuzevrijheid in de arrangementen
van de verzorgingsstaat zal blijvend toenemen. Een generatiebewuste verzorgingsstaat
houdt niet alleen rekening met de vergrijzing, maar ook met internationalisering,
technologische ontwikkeling en individualisering. Wij zullen de arrangementen
zo solide moeten maken, dat wij deze kunnen handhaven in goede en slechte
tijden. Solide betekent ook dat de verzorgingsstaat op het hoogtepunt van
de vergrijzing overeind blijft. Dat is belangrijk, want een stelsel dat niet
solide is, kan ook niet solidair zijn. Om het stelsel solide te maken, moeten
wij het zo inrichten dat het iedereen aanspoort, het beste uit zichzelf te
halen en zo lang mogelijk op de arbeidsmarkt actief te blijven.Natuurlijk zijn er ook mensen die door tegenspoed worden getroffen en
die op ondersteuning moeten kunnen rekenen. Met hen moet het stelsel, moeten
wij allemaal solidair zijn. Dit geldt natuurlijk ook voor de mensen die niet
op eigen kracht kunnen meekomen op de arbeidsmarkt. Solide en solidair zijn
voor mij de kwaliteitscriteria voor een generatiebewuste verzorgingsstaat.
Om aan deze criteria te voldoen, moet het stelsel rusten op vier stevige pijlers:
voorzorg, prikkels, maatwerk en draagvlak.De eerste pijler is voorzorg. Het stelsel moet ervoor zorgen dat iedereen
zo lang mogelijk actief blijft op de arbeidsmarkt. Dat vereist een proactieve
houding van alle betrokkenen: werkgevers, werknemers en uitvoerders van de
sociale zekerheid. Een goed voorbeeld daarvan is de aanpak van het ziekteverzuim
en de arbeidsongeschiktheid. De wet Poortwachter en de wet Uitbreiding loondoorbetaling
bij ziekte sporen partijen aan om in een vroeg stadium te voorkomen dat een
ziekmelding leidt tot langdurig verzuim of ontaardt in arbeidsongeschiktheid.
Ook de levensloopregeling is een goed voorbeeld van voorzorg. Deze regeling
stelt mensen in staat om verlof op te nemen op een tijdstip naar eigen keuze.
Dankzij de levensloopregeling hoeft straks het zorgen voor een naaste of het
volgen van een nieuwe studie niet te leiden tot het verlaten van de arbeidsmarkt.
Het wetsvoorstel met een concreet uitgewerkte levensloopregeling zal in de
toekomst nog uitgebreid aan de orde komen. De staatssecretaris zal in zijn
bijdrage nog ingaan op een aantal algemene aspecten van een dergelijke regeling.
Niettemin wil ik aan het adres van de heer Leijnse nog het volgende opmerken.
Het vraagstuk arm-rijk bestaat niet anders dan in de huidige regelingen van
VUT en prepensioen. Premie-equivalentie is een algemeen geaccepteerd beginsel,
behalve voor risico's als ziekte en ouderdom die hier echter niet aan de orde
zijn. Verder kennen veel pensioenregelingen geen specifieke maatregelen om
lage inkomens tegemoet te komen. Integendeel, de aanwezigheid van franchises
en het bestaan van eindloonregelingen impliceren een omgekeerde solidariteit
van lage inkomens met de hoge inkomens en snelle carrièremakers die
door maatschappelijke organisaties volledig wordt geaccepteerd.De tweede pijler wordt gevormd door prikkels. Dit betekent onder andere
dat uitkeringsgerechtigden worden aangespoord om zo snel mogelijk op de arbeidsmarkt
terug te keren. WW, WAO en bijstand moeten voor zo min mogelijk mensen een
eindstation vormen. Het stelsel moet prikkelen om weer aan de slag te gaan.
Deze prikkels zijn een belangrijk onderdeel van het nieuwe stelsel van arbeidsongeschiktheid.
Daar ligt de nadruk niet op wat mensen niet meer kunnen, maar op wat zij nog
wel kunnen. Voor gedeeltelijk arbeidsgeschikten komt er daarom een regeling
die hen prikkelt om te gaan werken naar de mate waarin zij kunnen werken.
Overigens zijn prikkels niet alleen belangrijk voor uitkeringsgerechtigden,
maar ook voor werkgevers. Zo bestaat er voor werkgevers een positieve financiële
prikkel om ouderen in dienst te nemen en te houden. Voor werknemers van 55
jaar en ouder krijgen werkgevers vrijstelling van de WAO-basispremie. Dat
geldt ook voor nieuwe werknemers van 50 jaar en ouder die de werkgevers in
dienst nemen. Ik heb een onderzoek toegezegd naar de werking van financiële
prikkels voor werkgevers. De uitkomsten van dat onderzoek kunnen behulpzaam
zijn bij de verdere ontwikkeling van deze pijler.De derde pijler is maatwerk. Het stelsel moet waar mogelijk toegesneden
worden op het individu. Het moet rekening houden met individuele eigenschappen
en voorkeuren. Dat zie je bijvoorbeeld terug in de nieuwe wet Werk en bijstand.
Middels het vrij besteedbaar reïntegratiebudget kan een reïntegratietraject
worden gezocht dat goed past bij elke werkzoekende. Ook de levensloopregeling
past in een beweging naar meer maatwerk. Die regeling is er niet alleen om
eerder te stoppen met werken – dat idee krijg ik nog wel eens als ik
de krant lees – maar biedt juist maatwerk bij het opnemen van verlof.
Niet iedereen heeft dezelfde voorkeuren als het gaat om verlof. De een wil
het gebruiken om voor zijn zieke echtgeno(o)t(e) te zorgen en de ander wil
graag op zijn 40ste met een nieuwe studie beginnen. De staatssecretaris zal
hierop verder ingaan.De vierde pijler is draagvlak. Een stelsel heeft pas toekomst als er voldoende
draagvlak voor is en blijft. Solidariteit is geen automatisme. Er mag een
beroep worden gedaan op de eigen verantwoordelijkheid. Tegenover rechten staan
daarom plichten. Draagvlak komt onder druk te staan als er misbruik wordt
gemaakt van het stelsel. Misbruik moet daarom streng worden aangepakt. Draagvlak
betekent ook dat jongere generaties nog de pensioenen en uitkeringen voor
oudere generaties willen financieren. Daarom is het van groot
belang dat wij zorgen voor een gezond stelsel van pensioenen. Ook hierop zal
staatssecretaris Rutte nog nader ingaan.Voorzitter. De vier pijlers die ik noemde – voorzorg, prikkels,
maatwerk en draagvlak – vormen de fundering van een stelsel dat onevenwichtigheden
op de arbeidsmarkt helpt te voorkomen. Dat geldt ook voor de onevenwichtigheden
die de heer Van den Berg vreest tussen hoger en lager opgeleiden. Voorzorg
helpt voorkomen dat bepaalde groepen van de arbeidsmarkt in een achterstandspositie
belanden. Met de juiste prikkels kunnen wij hen gemotiveerd houden om actief
te blijven. Waar nodig kunnen wij maatwerk toepassen, bijvoorbeeld via bijscholing.
Op deze manieren houden wij het financiële draagvlak voor de sociale
zekerheid zo groot mogelijk en voorkomen wij onevenwichtigheid. Zo houden
wij het stelsel met andere woorden solide en solidair. Alleen een stelsel
dat aan deze voorwaarden voldoet, zal de toets der kritiek van verschillende
generaties kunnen doorstaan. Voor de solidariteit tussen de generaties is
dat essentieel.Voorzitter. In het generieke inkomensbeeld wordt in 2004 aan het uitgangspunt
van evenwichtigheid voldaan. Het is wel degelijk gebaseerd op eerlijk delen
in tegenstelling tot hetgeen de heer Leijnse zonder onderbouwing suggereert.
Zo is het beeld voor sociale minima over het algemeen ruim 0,5% beter dan
dat van de hoge inkomens. Hierdoor blijft het sociaal minimum op een acceptabel
niveau. Gezinnen met kinderen en ouderen worden door de verhoging van de ouderen-
en kinderenkorting zoveel mogelijk ontzien. Bij de invulling van de aanvullende
bezuinigingen van 2,9 mld in 2004, waarnaar mevrouw De Rijk verwees, is terdege
rekening gehouden met het inkomensbeeld van de laagste inkomens. Er is specifiek
voor gezorgd dat het generieke koopkrachtbeeld zoals dat ten tijde van begrotingsbehandeling
in december 2003 bekend was, niet is verslechterd. Dat is mogelijk omdat de
inflatie iets lager uitvalt dan geraamd en de nominale ziekenfondspremie iets
lager uitkomt dan verwacht. Het cumulatieve beeld over de afgelopen vier jaar
laat dan ook zien dat de bescherming van lagere inkomens heeft geleid tot
een nivellerend inkomensbeeld. Voor alle jaren geldt een nivellerend beeld
tussen bovenmodale inkomens en inkomens op het sociaal minimum. Om maar een
klein voorbeeld te geven: het beeld van 1996, waarnaar gisteren terug werd
gegrepen, laat zien dat een alleenstaande werknemer op het minimumloon op
min 0,9% staat en de tweemaal modale werknemer op plus 0,4%, terwijl dat in
2004 precies andersom is, namelijk respectievelijk plus 0,3% en min 0,9%!
Het is echter maar een voorbeeld.Mevrouw De Rijk (GroenLinks):Voorzitter. Het lijkt mij aardig als er een vergelijking wordt gemaakt
met de situatie aan het begin van deze kabinetsperiode. Dan is het beeld heel
anders en zien wij wel degelijk dat er sprake is van denivellering. Het lijkt
mij niet terecht dat almaar verwezen wordt naar 1996!Minister De Geus:Ik heb het jaar 1996 genoemd omdat de heer Leijnse dat noemde. Als u een
vergelijking wilt tussen de jaren 2002, 2003 en 2004, dan laat ook dat een
nivellerend beeld zien. Ik heb dat voor mij en dat kan ik u schriftelijk aanreiken,
want dan hoef ik niet al die cijfers op te lepelen. Overigens was er in 2002
nog sprake van een gedeelde verantwoordelijkheid, omdat in de loop van dat
jaar de regeringsverantwoordelijkheid wisselde. Uit de cijfers voor mij blijkt
dat de koopkracht van een alleenstaande op het wettelijk minimumloon in 2002
tot en met 2004 1% is gestegen, terwijl de alleenstaande met tweemaal modaal
2% heeft ingeleverd. Dat is toch nivellering, mevrouw De Rijk!Mevrouw De Rijk (GroenLinks):Het is maar welk jaar je neemt en het is toch wel gebleken dat met name
die generieke koopkrachtcijfers zo weinig zeggen. Hoe verklaart u dan dat
de armoede het afgelopen jaar wel degelijk met maar liefst 1% is toegenomen,
namelijk van 10 naar 11%?Minister De Geus:Ik spreek nu over het generieke en het algemene inkomensbeleid en ik ben
blij dat u mijn antwoord serieus neemt en daarmee erkent dat dit een nivellerend
beeld te zien geeft. Een andere vraag is natuurlijk welke gevolgen de specifieke
maatregelen, de toenemende werkloosheid, splitsing van gezinnen, enz. hebben
op de algemene inkomenssituatie van de bevolking. Staatssecretaris Rutte zal
hierop verder ingaan, maar ik wijs erop dat dit het aantal mensen oplevert
dat op het sociaal minimum zit.Het kabinetsbeleid met betrekking tot het generieke inkomensbeeld is in
de jaren 2002, 2003 en 2004 zodanig nivellerend geweest dat de woordvoerder
van D66 in de Tweede Kamer heeft verzucht dat er geen kabinet sinds het kabinet-Den
Uyl zo nivellerend bezig is geweest.De heer Leijnse (PvdA):Wij nemen het antwoord van de minister altijd serieus, dus daar kan het
niet aan liggen. Ik wil ook niet in de discussie treden over de vraag of het
1996, 1998 of 2002 was, want bij het vergelijken van koopkrachtplaatsjes is
het maar net het welk jaar je neemt en dit geldt zeker voor het generieke
beeld. Het gaat om de trend. De minister zegt nu dat er in het generieke inkomensbeeld
sprake is van nivellering in 2004. Ja, in het generieke beeld, maar ik heb
in eerste termijn al gezegd dat het generieke beeld dit jaar nog minder zegt
dan in andere jaren. Dit wordt veroorzaakt door het feit dat specifieke maatregelen,
bijvoorbeeld voor de AWBZ, een aanzienlijke invloed hebben op het inkomensbeeld
van die groep. Immers, driekwart van de mensen die gebruik maken van de AWBZ,
heeft een inkomen op minimumniveau of lager. Dit is dus een vrij omvangrijke
en specifieke groep. Wat de minister nu zegt over het generieke beeld is misschien
wel waar, ik kan dit niet zo snel controleren, maar de specifieke maatregelen
doen er dit jaar voor grote groepen heel veel toe. Dit is nu juist het punt.Minister De Geus:Het is goed dat de heer Leijnse wijst op dit verschil. Overigens kan hij
dit generieke beeld heel precies controleren, omdat wij dit geruime tijd geleden
aan de Kamer hebben toegezonden. Hij kan dan ook beamen dat het generieke
inkomensbeeld van het kabinet in het jaar 2004 nivellerend is. De kern van
zijn vraag is de spanning die kan ontstaan tussen het generieke beeld en het
specifieke beeld die het gevolg zijn van specifieke maatregelen. Dit jaar
zijn er veel maatregelen genomen met specifieke inkomens effecten.
Hoewel het generieke beeld voor de laagste inkomens relatief gunstig is, kunnen
dus specifieke huishoudens door deze specifieke maatregelen negatieve inkomenseffecten
ondervinden. Dit heeft geleid tot een pakket extra maatregelen om te komen
tot maatwerk op individueel niveau. Daardoor hebben wij in 2004 te maken met
een generiek beeld dat nivellerend is, met specifieke effecten op individueel
niveau en met een pakket maatwerk dat gisteren uitgebreid is toegelicht door
mevrouw Van Leeuwen. In ieder geval is er veel geld beschikbaar om maatwerk
te leveren waar dit nodig is.De heer Leijnse (PvdA):De minister spreekt over specifieke maatregelen die maatwerk leveren op
individueel niveau. Om hoeveel individuele gevallen gaat het dan?Minister De Geus:In het debat over dit onderwerp in december jl. is al gezegd dat het aantal
individuele gevallen op voorhand niet kan worden voorspeld.De heer Leijnse (PvdA):Misschien kan de minister gewoon zeggen dat het er dit jaar heel veel
waren.Minister De Geus:Dit zijn uw woorden, mijnheer Leijnse. Wij weten niet hoeveel individuele
gevallen er zijn, maar wij weten wel hoeveel geld wij hebben uitgetrokken.
Wij onderkennen ook het belang van het monitoren van de effecten. Ik kom hier
straks nog op terug.De heer Leijnse (PvdA):Als de minister heel veel geld heeft uitgetrokken, moeten er dus ook heel
veel individuele gevallen zijn dit jaar. Dit is nu juist het punt. Er zijn
dit jaar veel meer individuele gevallen door specifieke maatregelen getroffen
dan in andere jaren het geval is geweest.Minister De Geus:Dit heeft weer te maken met de noodzaak die het kabinet heeft ingezien
om met name in de zorg een appèl te doen op de eigen verantwoordelijkheid
van burgers. U weet ook dat wij in de vormgeving van de eigen bijdrage omvangrijke
inkomensafhankelijke elementen hebben verdisconteerd.Mevrouw De Rijk vroeg of de 2,8% koopkrachtachteruitgang die het NIBUD
heeft berekend, zich verhoudt tot het generieke beeld. Welnu, het NIBUD hanteerde
enkele veronderstellingen over, bijvoorbeeld, zittend ziekenvervoer en de
eigen bijdrage voor de AWBZ. Deze specifieke veronderstellingen gelden niet
voor alle huishoudens in de betreffende groep. Als zich overigens al een effect
van een dergelijke grootte zou voordoen, dan kan dit door maatwerk worden
gemitigeerd, zowel via de tegemoetkoming voor de eigen bijdrage voor de AWBZ
als de bijzondere bijstand. Ik kom daarop terug. Het is in dit verband van
belang dat in de Wet werk en bijstand al de categoriale bijzondere bijstand
voor vijfenzestigplussers was gehandhaafd. Voor de chronisch zieken en gehandicapten
is op verzoek van deze Kamer de mogelijkheid van categoriale bijzondere bijstand
weer ingevoerd. Een deel van de vijfenzestigplussers behoort ook tot die doelgroep.
Voorts biedt de WWB de gemeenten de mogelijkheid tot maatwerk; gemeenten hebben
hiertoe, naast meer beleidsvrijheid, ook miljoenen aan extra middelen tot
hun beschikking gekregen. Mevrouw Van Leeuwen vroeg of de gemeenten hun verantwoordelijkheid
hiervoor zullen waarmaken. Ik ga ervan uit dat de gemeenten met de regering
het belang inzien van een adequate ondersteuning van chronisch zieken en gehandicapten.
In de handreiking voor verlening van bijzondere bijstand voor chronisch zieken
en gehandicapten, die mede is opgesteld naar aanleiding van de toezegging
van staatssecretaris Rutte aan mevrouw Van Leeuwen, zijn alle gemeenten gewezen
op het belang van de mogelijkheden van de bijzondere bijstand voor deze doelgroepen.
Deze handreiking is ook aan deze Kamer toegezonden. In de regiobijeenkomsten
met gemeenten wordt de ondersteuning van chronisch zieken en gehandicapten
besproken. De regering verwacht dat de gemeenten op deze manier worden aangespoord
tot adequate ondersteuning van chronisch zieken, gehandicapten en ouderen.Naast de maatregelen in de bijzondere bijstand zijn in de fiscale sfeer
maatregelen getroffen via de aanpassing van fiscale behandeling van de buitengewone
uitgaven, die meer is toegespitst op de hoogte van de specifieke uitgaven
van chronisch zieken en gehandicapten. Het tijdelijk besluit Tegemoetkoming
buitengewone uitgaven regelt vervolgens dat de aftrekpost ook kan worden verzilverd.
Van deze maatregel zullen vooral ouderen en chronisch zieken met een laag
inkomen profiteren. Voor echtparen ouder dan 65 jaar zonder aanvullend pensioen
zal de teruggavenregeling in 2004 een voordeel opleveren van minimaal € 330.
Dit bedrag loopt op naarmate het huishouden meer ziektekosten heeft, of nieuwe
zorguitgaven moet maken.De drie departementen VWS, SZW en Financiën zijn begin dit jaar met
een uitgebreide informatiecampagne gestart om mensen te informeren over de
verschillende maatregelen en compensatiemogelijkheden. Mede naar aanleiding
van de motie-Van der Vlies uit de Tweede Kamer volg ik met mijn collega's
van Financiën en VWS de inkomenssituatie van chronisch zieken en gehandicapten.
Hierbij zijn van belang zowel de uitwerking van de maatregelen in de zorg
als de tegemoetkoming van het aanvullende pakket van 8 december. Indien
blijkt dat bepaalde zwakke groepen onvoldoende kunnen worden gecompenseerd,
zal het kabinet zich nader beraden.Mevrouw Van Leeuwen vroeg expliciet om daar bij de voorjaarsnota over
te worden geïnformeerd. Zodra blijkt dat deze maatregelen onvoldoende
of inadequaat zijn, is het van belang om onverwijld stappen te ondernemen.
Dat belang bindt ons. De regering volgt dit nauwgezet en actief. De eerste
beelden beginnen wij deze maand binnen te krijgen. Het duurde even voordat
een beeld ontstond van de sequens eigen bijdrage, reactie daarop, het aanvragen
van bepaalde tegemoetkomingen, het toegankelijk zijn daarvan. De eerste informatieslag
hebben wij moeten laten volgen door een volgende, maar ik zeg de Kamer graag
het volgende toe: op het moment dat blijkt dat het aanvullende pakket van
8 december daarop onvoldoende toegesneden is, zullen wij zowel de Eerste
als Tweede Kamer benaderen met ons beraad en onze conclusies over de noodzaak
van nader beleid. Het kabinet zal zich daarop nader beraden. Wij zien dat
als een sociale, morele en politieke verplichting.Mevrouw De Rijk (GroenLinks):De minister spreekt van "voldoende" en "niet voldoende". Wanneer zijn
maatregelen voldoende en wanneer zijn zij onvoldoende? Het valt mij op dat de minister wel heel snel zegt dat het gaat om individuele gevallen.
Ook als er 130.000 gevallen mochten, zijn het volgens de minister nog steeds
individuele gevallen. Stel dat er straks 50.000 mensen onder de 5% komen,
is het dan voldoende of onvoldoende? En bij 100.000 of 25.000 mensen? Ik ben
benieuwd naar de getallen.Minister De Geus:Ik ga niet in op de verleiding om de discussie uit december opnieuw aan
te gaan. In december hebben wij uitgebreid over dit onderwerp gesproken. Toen
is een aanvullend pakket aan de orde geweest, dat van doelstellingen is voorzien.
Het halen van die doelstellingen is de meetlat waaraan de effectiviteit zal
worden gemeten. Daarop zullen wij dus ook monitoren.Mevrouw De Rijk (GroenLinks):Ik weet niets van een maatstaf van concrete getallen, dus ik ben toch
benieuwd naar het antwoord. De minister gaat er iets te snel overheen.Minister De Geus:Mijn excuses daarvoor. Ik zal in tweede termijn nog een keer citeren uit
het stuk. Dat lijkt mij wel nodig. Ik zal nu niet aan de verleiding toegeven
om de discussie van december over te doen. Wat toen niet in getallen is geconcretiseerd,
zal vandaag ook niet in getallen worden geconcretiseerd. In de stukken van
december wordt glashelder aangegeven welke doelstelling het kabinet heeft
met het pakket aanvullende maatregelen. Die doelstellingen zullen worden gemonitord.
Hierover bestaat overeenstemming met zowel de Tweede Kamer als de Eerste Kamer.In 2006 zal een stelselherziening in de zorg plaatsvinden. Mevrouw De
Rijk heeft gevraagd om, vooruitlopend op de uitwerking van het stelsel, uitspraken
te doen over de inkomenscompensatie. Het lijkt mij echter verstandig om die
discussie te voeren bij de behandeling van de wetsvoorstellen inzake de zorgverzekering
en de zorgtoeslag.Mevrouw Swenker heeft aandacht gevraagd voor het hogere risico op arbeidsongeschiktheid
van lager opgeleiden en van vrouwen. Mevrouw Meulenbelt heeft gewezen op mensen
met zware beroepen. Ik ben het geheel met haar eens dat voor verschillende
risicogroepen verschillende toegespitste maatregelen nodig zijn. Voor lageropgeleiden
die zwaar werk doen, zijn preventieve maatregelen van belang die zijn gericht
op een lagere fysieke belasting. Daarnaast is een motiverend personeelsbeleid
nodig om deze werknemers meer bij hun werk te betrekken.Voor vrouwen geldt dat er niet één oorzaak is voor hun hogere
risico en dus ook niet één oplossing. Alle betrokken partijen,
de werkgevers, de bedrijfsartsen, de sectoren, de uitvoeringsinstanties en
natuurlijk de vrouwen zelf, moeten hun verantwoordelijkheid nemen en specifieke
maatregelen treffen op hun eigen terrein. Ik noem het actief inspelen op wensen
van vrouwen om minder uren of op andere uren te gaan werken, het meer tijd
besteden aan de keuring door de uitvoeringsorganisatie en het afsluiten van
arboconvenanten door sectorale partijen. Waar dat gebeurt, zien wij gelukkig
resultaten zoals een daling van de WAO-instroom van deze moeilijke groep vrouwen.
Het moeilijke is vooral dat de oorzaken van de hoge instroom soms zo moeilijk
zijn te diagnosticeren.Ook voor mensen met zware beroepen geldt, indien het beroep een verhoogd
risico op arbeidsongeschiktheid met zich meebrengt, dat zowel de werkgever
als de werknemer tijdig preventieve maatregelen dienen te treffen om deelname
aan de arbeidsmarkt blijvend mogelijk te maken. Ik zeg in dat verband wel
eens dat de banen moeten worden gekeurd in plaats van de mensen. Met banen
waarin een werknemer met een gemiddelde fysieke gesteldheid voortijdig moet
afhaken, is iets mis. Ik vind dat de banen in Nederland "pension proof" moeten
zijn. Mensen moeten op een gezonde manier in hun baan hun pensioen kunnen
bereiken. Dat betekent ook dat je op je 40e moet stilstaan bij de vraag of
je in je huidige beroep tot je pensioen gelukkig kunt zijn. Die vraag mag
ook de werkgever zich jegens de werknemer stellen.De heer Van den Berg vroeg of het billijk is om de lasten ten aanzien
van zieke en arbeidsongeschikte werknemers steeds meer op de schouders van
de werkgever te leggen. Werkgever en werknemer zijn beiden verantwoordelijk
voor de preventie van het ziekteverzuim en de reïntegratie van zieke
werknemers. Daarbij is sprake van een bepaalde rolverdeling. De werkgever
is primair verantwoordelijk voor gezonde en veilige arbeidsomstandigheden
en voor het zodanig aanpassen van zijn arbeidsorganisatie dat de zieke werknemer
passende arbeid kan verrichten. De werknemer op zijn beurt is verplicht om
er alles aan te doen om te herstellen en aangeboden passende arbeid te aanvaarden.
De verantwoordelijkheid voor beide partijen wordt geactiveerd door hun financiële
prikkels te geven. De bestaande en de voorgestelde financiële prikkels
voor werkgevers zullen hen stimuleren om de preventie en de reïntegratie
te bevorderen. Daarbij mag niet het misverstand ontstaan dat in de visie van
de wetgever de werkgever een risicoverantwoordelijkheid heeft voor de oorzaak
van de ziekte. Wij maken geen onderscheid naar oorzaak van de ziekte. Er zullen
dus ook ziekten zijn waarbij de oorzaak ligt buiten de risicosfeer van de
werkgever, maar waarbij de werkgever toch een financiële verantwoordelijkheid
draagt naar de ratio dat ook de werkgever daarmee financieel geprikkeld wordt
om ondanks de niet volledige arbeidsongeschiktheid toch een maximale tewerkstelling
te bewerkstelligen. Veel werkgevers kunnen dat soms moeilijk vatten. Daarom
leg ik dat hier desgevraagd even uit.Ik kom dan op de overige punten: de mantelzorg, de emancipatie, de kinderopvang,
arbeid en zorg en werktijdverkorting.Verschillende sprekers hebben opmerkingen gemaakt over het belang van
mantelzorg. Laat ik vooropstellen dat mensen die mantelzorg verlenen, echt
een belangrijke en gewaardeerde bijdrage leveren aan onze samenleving. Zij
geven uitdrukking aan hun betrokkenheid bij diegenen die hulp nodig hebben.
Die vorm van solidariteit juich ik toe en steun ik. Mevrouw Swenker noemde
het een spagaat als werknemers van boven de 50 jaar meer moeten blijven werken,
terwijl in deze groep ook veel mantelzorgers zitten. Ook mevrouw Meulenbelt
wees in die richting. Veel mantelzorgers hebben echter reeds betaald werk.
Het een sluit het ander niet uit. Ik denk dus dat het probleem in de praktijk
zal meevallen, omdat het bij mantelzorg vooral gaat om de persoonlijke instelling
van betrokkenen en veelal niet om de vraag of iemand naast de mantelzorg
ook nog betaald werk verricht. Het gaat bij mantelzorg lang niet altijd om
24-uurszorg gedurende zeven dagen per week. In de praktijk zal het vaak gaan
om zorg die aanvullend is op zelfzorg of zorg die bijvoorbeeld verleend wordt
door de thuiszorg.Mevrouw Vedder-Wubben vroeg of het emancipatiebeleid af is. Nee, de emancipatiedoelen
zijn nog niet bereikt. De doorstroming van vrouwen naar de top van het bedrijfsleven
en ook de rijksdienst gaat bijvoorbeeld nog steeds te traag. Er is ook nog
steeds een sterke ondervertegenwoordiging van vrouwen in besluitvorming en
bestuur, ook op lokaal niveau. Er is veel geweld tegen vrouwen. Ruim 800.000
vrouwen hebben jaarlijks te maken met ervaringen van huiselijk geweld. Eerwraak,
genitale verminking en internationale vrouwenhandel nemen toe. Slechts een
kleine minderheid van de vrouwen is economisch zelfstandig en verdient meer
dan 70% van het minimumloon. Van de laagopgeleide Turkse en Marokkaanse vrouwen
werkt minder dan 40%. Niet alle verschillen in beloning zijn weggewerkt en
nog niet alle problemen in de kinderopvang zijn opgelost. De doelen van het
emancipatiebeleid zijn dus nog verre van bereikt.Wel is er een gestaag proces van verbetering zichtbaar. Op veel terreinen
is het emancipatieproces onomkeerbaar en zal het op eigen kracht verdergaan.
Extra aandacht is de komende jaren vooral nodig voor de emancipatie van mannen
als het gaat om zorgtaken en van vrouwen uit etnische minderheden. De verbeterde
scholingsprestaties van jonge vrouwen uit etnische minderheden biedt daarbij
een gunstig en wenkend perspectief.Voor het realiseren van de emancipatiedoelen kan niet alleen de minister
van emancipatie verantwoordelijk zijn. Emancipatie moet een regulier onderdeel
worden van alle beleidsterreinen. Mijn ambitie is dat aan het eind van deze
kabinetsperiode iedere bewindspersoon zelf emancipatiedoelen stelt en verantwoording
aflegt over emancipatie-effecten van het eigen beleid.Mevrouw Vedder heeft ook gevraagd of het niet zo is dat veel mensen op
de arbeidsmarkt afhaken door de kosten van kinderopvang. Zij koppelde daaraan
de vraag of de WBK zal zorgen voor een positieve ontwikkeling.Mevrouw De Rijk (GroenLinks):Ik begrijp dat de minister hiermee het hoofdstuk emancipatie heeft afgesloten.
Ik heb echter nog een specifieke vraag gesteld over het feit dat slechts 38%
van de Nederlandse vrouwen economisch zelfstandig is. Ik heb gevraagd of daar
niet meer op te verzinnen valt dan alleen de convenanten plus die 50.000 herintreedsters.
Bovendien heb ik gevraagd hoe het met die convenanten staat.Minister De Geus:Op de laatste vraag moet ik het antwoord even schuldig blijven. Ik kom
in tweede termijn graag terug op deze vraag van wat meer feitelijke aard.
De eerste vraag kan ik wel beantwoorden, want die heeft een algemeen beschouwend
karakter. Ik heb niet gesteld dat minder dan 40% van de Turkse en Marokkaanse
vrouwen economisch zelfstandig is. Ik heb gezegd: slechts een kleine minderheid
van de vrouwen is economisch zelfstandig en verdient meer dan 70% van het
minimumloon. Het laatste is een criterium voor economische zelfstandigheid
op het niveau van een alleenstaande. Daarnaast heb ik gesteld dat van de laag
opgeleide Turkse en Marokkaanse vrouwen minder dan 40% werkt. Van degenen
die werken, is natuurlijk ook maar weer een deel economisch zelfstandig. Wat
dat betreft, moet er dus wel degelijk nog gewerkt worden aan de situatie van
met name deze groepen.Mevrouw De Rijk (GroenLinks):U houdt er nogal van om een onderscheid te maken tussen witte en zwarte
vrouwen, maar dat wil ik even niet doen. Slechts 38% van de vrouwen in Nederland
is economisch zelfstandig. Mijn vraag is wat u los van die twee convenanten
op dat terrein doet.Minister De Geus:In het algemene deel van mijn betoog over de begroting heb ik uitvoerig
uiteengezet hoe ik ertoe gekomen ben om bij het bestrijden van de achterstandssituatie
van vrouwen in het emancipatiebeleid prioriteit te geven aan vrouwen uit etnische
minderheden. Dat wil niet zeggen dat wij voor andere vrouwen geen beleid hebben.
Ik heb net al aangegeven dat de doorstroming naar de top en de verdere bevordering
van economische zelfstandigheid, bijvoorbeeld langs de lijnen van kinderopvang
en levensloop, ook van belang zijn. Op de specifieke vraag naar de stand van
zaken met de convenanten ga ik graag in tweede termijn in. Het lijkt mij niet
zinvol om voor het overige te herhalen wat hierover al in de stukken staat.De ontwikkeling van de kinderopvang is ondanks de economische teruggang
nog steeds positief. In 2003 zijn er namelijk weer ruim 10.000 opvangplaatsen
bij gekomen. Ook werkgevers hebben hun bijdrage aan de kinderopvang van hun
werknemers in 2003 weer fors verhoogd. Wachtlijsten zijn in het algemeen aan
het afnemen. Dat is een goede zaak, want daaruit blijkt dat vraag en aanbod
meer in evenwicht komen. Ik verwacht dat de WBK een positieve bijdrage zal
leveren aan de verdere ontwikkeling op dit punt, enerzijds door ervoor te
zorgen dat er een degelijke financiële basis is voor kinderopvang en
anderzijds door sociale partners tegelijkertijd nog scherper aan te spreken
op hun verantwoordelijkheid voor medefinanciering van de kinderopvang. Verder
moet er zo vormgegeven worden aan de regelgeving dat ook ondernemers die een
bedrijf zien in de kinderopvang, niet onnodig gehinderd worden door regels
van de kant van de overheid, of het nou om kwaliteit of arbeidsomstandigheden
gaat. Er moeten natuurlijk wel basisregels zijn, maar het moet ook zo zijn
dat het plezierig is om in die sector te ondernemen.Er is ook gevraagd hoe ervoor gezorgd wordt dat zowel mannen als vrouwen
hun verantwoordelijkheid voor arbeid en zorg nemen. Het antwoord op die vraag
is natuurlijk primair een individuele keuze dan wel een keuze van man en vrouw
samen binnen een huishouden. Het kabinetsbeleid op het terrein van arbeid
en zorg is erop gericht dat mannen en vrouwen die beiden verantwoordelijkheid
willen dragen voor arbeid en zorg, daarin ondersteund worden. Dat gebeurt
bijvoorbeeld door het stelsel van verlofregelingen met individuele rechten,
door het wettelijk recht op deeltijdarbeid, door het kinderopvangbeleid en
door het instellen van een nieuwe levensloopverzekeringsregeling. Ook stimuleert
het kabinet mannen tot het nemen van verantwoordelijkheid.
Daarbij speelt de culturele factor een rol. Dat is niet alleen met financiële
prikkels, andere prikkels of met wetgeving voor te schrijven. In dat verband
moet je ook wel eens iets doen met publiciteitscampagnes, zoals de campagne
Mannen in de hoofdrol en de campagne Wie doet wat. Wij hebben gemeten of die
campagnes ook enige impact hebben. Indien gewenst kan ik daar de cijfers van
geven. Gebleken is dat dit in veel huishoudens tot bespreking heeft geleid
en vaak ook tot een andere verdeling van de taken.De heer Van den Berg vraagt om een ruimhartig gebruik van de werktijdverkorting,
vergelijkbaar met landen als Japan, Italië, Duitsland en België.
Hij vroeg ook waarom het project Drieslag Behoud Vakmanschap Zuidoost-Brabant
is geweigerd. Werktijdverkorting is een instrument dat de werkgever de mogelijkheid
geeft om de werktijd te verkorten, waarna de werknemer over de niet gewerkte
uren aanspraak kan maken op een WW-uitkering, mits hij aan de vereisten hiervoor
voldoet. Het bijzondere is dat de werknemer zich in beginsel niet voor de
arbeidsmarkt beschikbaar hoeft te stellen en weer voor het bedrijf beschikbaar
is, zodra het bedrijf de dip te boven is. Het betreffende bedrijf wordt met
steun uit de collectieve middelen in de lucht gehouden, staatssteun dus. Dat
hier heel selectief mee moet worden omgesprongen, heeft het verleden ons wel
geleerd. In het verleden zijn er verschillende situaties te duiden, waarbij
achteraf de vraag gerechtvaardigd is of het instrument wel voldoende selectief
is toegepast. De twee belangrijkste eisen die aan het instrument zijn verbonden,
zijn de tijdelijkheid van de dip en het feit dat de verminderde bedrijvigheid
niet tot de normale risicosfeer van de werkgever mag behoren. Om deze redenen
komt een vermindering van bedrijvigheid als gevolg van een neergaande conjunctuur
dan ook niet in aanmerking voor toepassing van het instrument. Dit was de
belangrijkste reden om bij het project Drieslag Behoud Vakmanschap Zuidoost-Brabant
geen werktijdverkortingsvergunning toe te kennen.Ik acht een ruimere inzet van het instrument en een daarmee gepaard gaande
vermenging van publieke en private verantwoordelijkheden niet gewenst. Beter
is het als partijen of sectoren in goede tijden zelf middelen reserveren,
waar in tijden van economische neergang een beroep op kan worden gedaan volgens
door henzelf te bepalen criteria. Zij zijn ook als beste in staat om te beoordelen
welke criteria daarvoor dienen te gelden, veel beter dan de centrale overheid,
die op afstand staat en die door haar ingrijpen markt- en concurrentieverstorend
kan werken. Dat geldt ook voor het hiervoor genoemde project. Verschillende
bedrijven die direct of indirect met de IT te maken hebben, hebben tijdens
een bijeenkomst in Den Haag en een ontmoeting in Eindhoven geschetst dat de
IT-bedrijfstak te maken heeft met hoge pieken en diepe dalen. De vraag was
of de regering iets kon doen in de situatie van de diepe dalen. Ik heb toen
uiteraard de wedervraag gesteld of deze bedrijven ook bereid waren extra WW-premie
te betalen in tijden van hoge pieken. Op die vraag heb ik geen antwoord gekregen.
Ik heb die vraag vervolgens herleid tot de vraag of een sector die te maken
heeft met hoge pieken en diepe dalen niet zelf in staat is aan fondsvorming
te doen om de risico's in de eigen sector te poolen en daarmee toekomstbestendig
te werken. Dat hebben de initiatiefnemers als een interessante gedachte meegenomen.
Ik heb ook het volgende gezegd. Als de initiatiefnemers zelf tot een dergelijke
regeling komen en in onderlinge solidariteit wat verevenen, dan is de regering
serieus bereid een start van een dergelijk mechanisme te overwegen door organisatieondersteuning.
Uiteindelijk is het project echter gestrand op het onvermogen van partijen
om hun onderlinge solidariteit vorm te geven. Dat is jammer. Ik heb gezegd
dat het moeilijk is uit te leggen dat de detailhandel, die het ook niet makkelijk
heeft, in een bepaalde tijd een extra hoge WW-premie moet betalen voor bedrijven
in andere sectoren. Toen zei men ook dat het echt om de sector zelf ging.
Dat heeft het debat herleid tot de solidariteit binnen de eigen sector. Overigens
staat dat bod nog steeds uit, dus het kan best zijn dat het als de tijden
voor die groep nog slechter worden alsnog in dialoog terugkomt.Dat in 2002 nog bereidheid was uitgesproken voor instrumenttoepassing
door middel van de WTV kwam door het feit dat er een relatie lag met onder
andere de 11 septemberaanslagen die op zich een reden vormden voor de
werktijdvergunningverlening. In 2003 was het echter duidelijk dat een dergelijke
oorzaak buiten het normale risico van de werkgeverssfeer niet aanwezig was.
Overigens heb ik zelf inmiddels een evaluatie opgestart naar de effectiviteit
van het WTV-instrument als zodanig. Ik hoop het parlement nog voor het zomerreces
over de resultaten van deze evaluatie te kunnen informeren.Voorzitter. Hiermee sluit ik mijn eerste termijn af.Staatssecretaris Rutte:Voorzitter. Met uw welnemen wil ik nog een paar zaken behandelen. Allereerst
de pensioenproblematiek. Daarna wil ik verder ingaan op een aantal aspecten
van VUT, prepensioen en levensloop, de task force Ouderen en arbeid en een
aantal aspecten van de Wet werk en bijstand. Ik denk dat wij dan zijn ingegaan
op een heel groot deel van de opmerkingen die in eerste termijn zijn gemaakt.In de eerste termijn van de Kamer is al opgemerkt dat de pensioenen alles
te maken hebben met solidariteit, de solidariteit tussen de diverse generaties.
Dat geldt uiteraard heel zichtbaar voor de omslaggefinancierde AOW, want daarbij
betalen jonge mensen de uitkering van de oudere mensen. Ook bij de aanvullende
pensioenen is, hoewel er veel wordt gespaard, sprake van het verdelen van
de lasten en lusten tussen generaties. Naar mijn overtuiging en naar de overtuiging
van het kabinet is daarmee de kern van het pensioenstelsel in zichzelf robuust.
Het behoeft derhalve in zichzelf geen wijziging. Dat neemt niet weg dat op
onderdelen verbetering noodzakelijk is. Daarmee zijn wij bezig, deels in de
komende Pensioenwet. Begin 2005 zal ik de Tweede Kamer een wetsvoorstel doen
toekomen dat uiteraard, als het allemaal goed gaat, ook hier zal landen. Wij
hebben dus nog in deze kabinetsperiode uitgebreid de gelegenheid om over de
pensioenen te spreken. Toch wil ik nu al een aantal dingen zeggen.Ik begin met het intrappen van een open deur met de opmerking dat de verantwoordelijkheid
voor de pensioenen allereerst bij de sociale partners ligt en dat het kabinet vooral een flankerende taak heeft als het gaat om het toezicht,
de fiscaliteit en de algemene kaderstelling. De sociale partners maken uiteindelijk
in de praktijk ook de keuze ter beantwoording van bijvoorbeeld de vraag of
er een eindloonsysteem geldt of een middelloonsysteem en of er met beschikbare
premieregelingen wordt gewerkt. Daarbij is – en dat zeg ik in antwoord
aan mevrouw Swenker – duidelijk waarneembaar dat steeds meer van deze
regelingen overgaan van een eindloonstelsel naar een middelloonstelsel. Het
is natuurlijk allereerst aan de sociale partners zelf om te zorgen voor een
goed evenwicht bij de verdeling van de lusten en de lasten. Dat betekent ook
dat allerlei groepen en generaties er belang bij hebben dat er evenredig wordt
gekeken naar de bijdragen aan het stelsel en het draagvlak voor dat stelsel.
Kijkend naar de beslissingen die de sociale partners op dit moment op grote
schaal nemen, meen ik te kunnen zeggen dat zij die verantwoordelijkheid ook
pakken. Dat blijkt bijvoorbeeld – en ook dit zeg ik aan het adres van
mevrouw Swenker – uit de overstap van eindloon naar middelloon en uit
het feit dat meer expliciet wordt gemaakt dat de indexatie van pensioenuitkeringen
simpelweg mede afhankelijk is van de financiële situatie van de fondsen.Macro-economische studies naar de overdracht tussen de generaties bij
de aanvullende pensioenen kunnen natuurlijk welkom extra inzicht leveren in
de verdeling van de lasten nu en in de toekomst. Dergelijke studies kunnen
ook de sociale partners behulpzaam zijn bij het maken van hun keuzes. Dat
was ook de kern van mijn brief aan de Tweede Kamer waarin ik het nieuwe financiële
toetsingskader aanbood. Dat nieuwe financiële toetsingskader beschouw
ik zelf als een soort motorblok van de nieuwe Pensioenwet. Het kabinet en
de sociale partners hebben daarover de afgelopen tijd intensief gesproken.
Eigenlijk gaat het om de vraag hoeveel geld er precies in de kas moet zitten
om uiteindelijk alle pensioenuitkeringen voor de huidige, maar zeker ook voor
de toekomstige generaties te garanderen. Eigenlijk is dat de kern van de zaak.
Vandaar dat ik over sprak over een motorblok. Dat betreft de spanning tussen
enerzijds een betrouwbare en anderzijds een betaalbare pensioenvoorziening
die in zichzelf toekomstbestendig is. In de brief van 6 februari heb
ik de Tweede Kamer geïnformeerd over de hoofdlijnen van het financiële
toezicht op de pensioenfondsen en van de nieuwe pensioenwet. Ik kan meedelen
dat die hoofdlijnen de instemming hebben van sociale partners die in pensioenland
belangrijke spelers zijn. Ik ben ervan overtuigd dat wij op deze manier recht
doen aan de noodzaak om ook in de toekomst pensioenen te waarborgen en het
stelsel betaalbaar te houden. Essentieel daarbij is dat pensioenfondsen en
werkgevers helder communiceren over de inhoud van de pensioentoezeggingen.
Dat is dus inclusief de mate van (on)voorwaardelijkheid van de indexering.
Ik ben erg blij dat sociale partners dat aspect van het financieel toetsingskader
nadrukkelijk hebben onderschreven en dat er in de Tweede Kamer brede instemming
mee was. Er is al met al een effectief samenspel geweest tussen Kamer, kabinet
en de toezichthouder. De toezichthouder is inmiddels op basis van de hoofdlijnennotitie
en de hoofdlijnen van het financieel toetsingskader bezig het toezicht in
te richten.Een van de doelstellingen van het kabinetsbeleid is de vergroting van
het aantal werknemers dat in aanvulling op de AOW pensioen opbouwt. Een witte
vlek wordt gevormd door groepen werknemers die geen aanvullend pensioen opbouwen.
Ik ben het eens met mevrouw Swenker dat die groep kleiner moet worden opdat
op termijn alle generaties zoveel mogelijk een volwaardig pensioen kunnen
genieten. Sociale partners willen die witte vlek ook bestrijden. Naar mijn
oordeel ligt de primaire verantwoordelijkheid hiervoor bij hen. Zij hebben
hun achterban opgeroepen ervoor te zorgen dat elke werknemer in beginsel pensioen
opbouwt. Het effect van deze oproep zal in 2006 worden geëvalueerd. Ik
heb er vertrouwen in dat het goed komt, maar voor het geval dat niet gebeurt,
wordt de mogelijkheid van een wettelijke plicht tot algemene werking in de
Pensioenwet opgenomen. De vraag of die mogelijkheid wordt geëffectueerd,
is afhankelijk van het antwoord op de vraag of in 2006 inderdaad zicht is
op halvering van dat deel van de witte vlek dat het gevolg is van het expliciet
uitsluiten van werknemers van deelname aan een pensioenregeling door de werkgevers.
Dat deel van de witte vlek was in 1996 7% van het totale aantal werknemers
en moet in 2005 dus in de richting van de 3,5% gaan.Mede om het aantal werknemers met pensioenopbouw te vergroten, zal het
kabinet in de Pensioenwet bepalen dat de maximale toetredingsleeftijd 18 jaar
wordt. Dat betekent dat uitsluiting op grond van leeftijd alleen niet meer
mogelijk is vanaf 18 jaar. Maximering van de toetredingsleeftijd heeft echter
ook in directe zin alles te maken met generatiebewust beleid. Het kabinet
ziet niet in waarom jonge werknemers uitgesloten zouden mogen worden van deelname
aan een pensioenregeling. Deze maatregel is in lijn met Europese richtlijn
met betrekking tot leeftijdsdiscriminatie bij arbeid en neemt ook een persoonlijke
frustratie weg. Bij mijn vorige werkgever kon ik pas vanaf 25 jaar pensioen
opbouwen.Een andere doelstelling van het kabinet op pensioengebied is om bij de
uitvoering zo goed mogelijk te garanderen dat alle belanghebbenden –
dus ook alle generaties – bij de besluitvorming zijn betrokken. Besluiten
moeten op een verantwoorde manier worden genomen. In dat kader initieert het
kabinet een door het pensioenveld te voeren discussie over pensionfund governance.
Nog voor de zomer zal een congres worden gehouden over deze kwestie. Het kabinet
faciliteert die discussie en laat een studie uitvoeren. Er wordt op dit moment
hard gewerkt door de sociale partners en de koepelorganisaties aan de voorbereiding
van een en ander.In dit kader is verder relevant het vervolgconvenant tussen de Stichting
van de Arbeid en het Coördinatieorgaan Samenwerkende Ouderenorganisaties.
Dat convenant gaat over de verbetering van de medezeggenschap van gepensioneerden.
Overeengekomen is dat gepensioneerden vertegenwoordigd zijn in deelnemersraden
of het bestuur van pensioenfondsen. Als per 1 juli 2005 niet ten minste
65% van het aantal relevante pensioenfondsen een vertegenwoordiging van gepensioneerden
in beheer en bestuur van het fonds kent, zullen convenantpartijen gezamenlijk
op wetgeving aandringen. Zij werken nu aan de uitvoering van het convenant en op zich heb ik daar wel vertrouwen in. Als het gaat om medezeggenschap
van gepensioneerden bij verzekerde regelingen wordt op verzoek van partijen
onderzocht wat op dit punt in wetgeving kan worden vastgelegd. Het veld neemt
dus zelf het initiatief en pakt de verantwoordelijkheid, maar ook hier is
de stok achter de deur dat als dat niet of onvoldoende lukt het veld zelf
om wetgeving zal vragen. Wij zullen dan natuurlijk niet schromen om die ter
hand te nemen en aan de medewetgever voor te leggen.Bij betrokkenheid van gepensioneerden bij indexatie draait het natuurlijk
in de allereerste plaats om de mate van helderheid van de afspraken tussen
werkgevers en werknemers en de wijze waarop die vervolgens worden gecommuniceerd
naar alle betrokkenen, dus ook de gepensioneerden. Zijn de afspraken niet
helder of niet goed gecommuniceerd, dan loopt het betrokken pensioenfonds
het risico dat een rechter een beroep van gepensioneerden op een recht op
indexatie toewijst, zoals recent is gebleken in de Campinarechtzaak. Op die
manier kunnen gepensioneerden dus ook indirect hun invloed laten gelden. Ik
zeg dat nog maar even in aanvulling op het algemene kader op grond waarvan
op 1 juli 2005 bij ten minste 65% van het aantal relevante pensioenfondsen
er sprake moet zijn van een vertegenwoordiging van gepensioneerden in beheer
en bestuur. Is dat niet zo, dan komen wij met elkaar nader te spreken over
wetgeving.Mijnheer de voorzitter. Het is volstrekt duidelijk dat er rond het vervroeg
uittreden een cultuuromslag nodig is waardoor doorwerken ruim na het zestigste
levensjaar weer als een normale zaak wordt gezien. Het kabinet vindt het dan
ook geenszins overdreven om daar extra aandacht voor te vragen. Bij het bewerkstelligen
van die cultuuromslag speelt de overheid een belangrijke rol. Door aanpassing
van de huidige fiscale faciliteiten voor vut- en prepensioenregelingen geeft
het kabinet een duidelijk signaal af dat langer doorwerken dan wij de afgelopen
decennia gewend waren weer gewoon moet worden.Naast een gestaag vergrijzende bevolking constateren wij tegelijkertijd
dat de levensloop van mensen de afgelopen decennia vaak ingrijpend is gewijzigd.
Collectieve vut- en prepensioenregelingen met verplichte deelname van werknemers
sluiten niet goed op deze ontwikkelingen aan. Individuele werknemers willen
juist meer keuzevrijheid, flexibiliteit en eigen verantwoordelijkheid bij
de spreiding van werk en vrije tijd over hun levensloop. Bij dit uitgangspunt
past ook een op individuele leest geschoeide levensloopregeling zonder verplichte
deelname. Er bestaat een toenemende behoefte om in alle fasen van het werkzame
leven werk en andere activiteiten te combineren. Met name in de gezinsfase
blijkt deze behoefte zeer sterk. Juist dan is het combineren niet eenvoudig.
In dit zogenaamde spitsuur van het leven maken financiële aspecten en
ook tijdsdruk het combineren van taken lastig. Het kabinet wil evenwicht tussen
arbeid en andere activiteiten mogelijk maken en ervoor zorgen dat tijd en
inkomen op de juiste momenten beschikbaar zijn. Daarom ook is in het hoofdlijnenakkoord
afgesproken een levensloopregeling te introduceren waarbij een werknemer jaar
tot een maximum van 12% van zijn brutoloon mag inleggen op een levensloopspaarrekening.
Het maximale saldo hierop mag 150% van het brutoloon bedragen en kan worden
opgenomen voor het financieren van periodes van onbetaald verlof en wordt
bij opname belast. Op die manier wordt het mogelijk om tijd en geld meer naar
eigen voorkeur over het werkzame leven te spreiden. Deelname aan de regeling –
ik herhaal het nog eens – vindt plaats op individuele basis. De aard
van het te financieren verlof maakt collectieve arrangementen minder passend.
Het gaat immers in belangrijke mate om individuele voorkeuren en keuzes.De heer Leijnse (PvdA):Die verhouding tussen individueel en collectief is in dit verband cruciaal.
De staatssecretaris geeft een aantal voorbeelden van individuele voorkeuren
die om maatwerk vragen. Die keuzes liggen allemaal in de sfeer van de toepassing
van het verlof: waar neem je het voor op, op welk moment, enz.Is hier niet een geweldige parallel te zien met de prepensioenregelingen?
De oude vut-regelingen kenden een omslagstelsel, maar waren ook in de toepassing
buitengewoon rigide. Op een bepaald moment moest je met VUT met een bepaald
percentage, terwijl de prepensioenregelingen nu juist een enorme flexibiliteit
is de toepassing laten zien. Je kunt op 55 jaar met pensioen met een laag
percentage, je kunt later met een hoog percentage, je kunt deeltijd, noem
maar op. Ziet u die parallel dat er in de toepassing veel flexibiliteit kan
worden gevonden in een regeling die overigens in de opbouw collectieve elementen
vertoont?Staatssecretaris Rutte:De minister heeft al een deel van het antwoord op deze vraag gegeven.
Je ziet een aantal problemen. Een daarvan is dat de ombouw van prepensioen
naar VUT weliswaar op papier op grote schaal plaatsvindt, maar veel van de
prepensioenregelingen die uit de VUT zijn voorgekomen, bevatten nog een tergend
groot vut-element. Het heet dan vaak wel prepensioen, maar een groot deel
wordt nog steeds gefinancierd op omslagbasis. Verder zijn het regelingen die
in hun karakter en algemene werking sterk afwijken van de cultuuromslag die
wij willen bereiken met een levensloopregeling die een veel breder karakter
heeft. Daarom werkt het te veel op een hoop gooien van regelingen als spaarloon,
prepensioen en levensloop niet. Daarmee maak je in de systematiek keuzes die
uiteindelijk in hun tegendeel kunnen gaan verkeren. Ik kom hier nog op terug.De heer Leijnse (PvdA):Het is waar dat veel van de prepensioenregelingen op dit moment nog een
aanzienlijk VUT-deel bevatten en omslag gefinancierd zijn. Dit heeft te maken
met de uitfasering van de VUT en de termijnen die daarvoor zijn overeengekomen.
Indertijd is gekozen voor twintig jaar en er wordt nu op aangedrongen om die
termijn te verkorten. Daarover bestaat geen verschil van mening. Het feit
dat individuele keuzes mogelijk worden gemaakt over een vrij brede "range"
in levensloopregelingen waardoor de mensen de gelegenheid krijgen om eigen
keuzes te maken voor de toepassing, sluit niet uit dat er in de opbouw wel
degelijke collectieve elementen aanwezig zijn. Dit laten de prepensioenregelingen
ook zien. Hier gaat het om. De staatssecretaris maakt de stap van het individuele
maatwerk in de toepassing naar individualiteit in de opbouw.
Dit is echter niet nodig. Dit laten de pensioenregelingen ook zien.Staatssecretaris Rutte:Ik denk dat wij het voor een groot deel eens zijn. Het is namelijk wel
degelijk mogelijk, ook in zo'n levensloopregeling, om een aantal collectieve
arrangementen op te nemen, maar het stopt voor mij bij de verplichtstelling.De heer Leijnse (PvdA):Dit is maar de vraag, omdat er ook in de prepensioenregelingen wel degelijk
sprake is van verplichtstelling.Staatssecretaris Rutte:Dit heeft dan ook gevolgen voor de gemiddelde leeftijd waarop mensen met
pensioen gaan. Dit heeft alles te maken met de cultuuromslag die wij willen
bereiken. Ik verwijs naar de collectieve arrangementen die binnen de levensloopregeling
mogelijk zijn. Zo is het mogelijk om bij cao afspraken te maken over bijdragen
van de werkgevers aan de levensloopregeling. Het wetsvoorstel Levensloopregeling
kent ook een fiscale tegemoetkoming in de vorm van een ouderschapsverlofkorting.
Er zijn nog meer mogelijkheden die wij ook in de diverse handreikingen aan
sociale partners hebben verwoord, waardoor het wel degelijk mogelijk is om
ook binnen de levensloop een aantal collectieve arrangementen op te nemen.
Dit stopt echter als de vraag wordt gesteld of mensen hier naar eigen inzicht
en behoefte aan kunnen deelnemen of dat zij er aan moeten deelnemen. Dit laatste
past naar mijn overtuiging niet in een stelsel dat in toenemende mate probeert
om via de levensloopregeling een aantal meer individuele elementen in de sociale
zekerheid te introduceren.De heer Leijnse (PvdA):Misschien kunnen wij het wel over een ding eens worden. Als je in de opbouw
van de regeling en de deelname daaraan, individuele keuzes toestaat dan wel
een zeker mate van verplichtstelling opneemt naar analogie van de pensioenen,
is de cruciale vraag of je op individuele basis voldoende draagvlak in de
regelingen kunt vinden voor het gewenste effect en de keuzemogelijkheden voor
de mensen die je wilt bereiken. Of wordt dit weer een regeling zoals zovelen:
je kunt een beetje spaarloon doen, maar anderen kunnen ook een beetje levensloop
doen. Ach, zoveel regelingen hebben wij al.Staatssecretaris Rutte:Dit is interessant, want hier tekent zich een cruciaal verschil af tussen
enerzijds het 65+-pensioen en de noodzaak van collectiviteit daar en anderzijds
levensloop. Voor het 65+-pensioen en het prepensioen kun je op enig moment
actuarieel berekenen op welke leeftijd mensen daarvan gebruik zullen maken.
Dit heeft veel effect op de collectiviteit. Dit is een cruciaal verschil met
de levensloop waarbij het maar de vraag is wanneer mensen daarvan gebruik
zullen maken.Mevrouw De Rijk (GroenLinks):U zegt dat we mensen niet kunnen verplichten. Hoe kijkt u in dat verband
aan tegen afwentelingseffecten? Niemand is voorstander van collectieve eisen
aan de invulling of gebruikmaking van de levensloopregeling, het gaat om de
deelname an sich. Stel nu dat iemand veel eerder ziek wordt omdat hij nooit
aan tijdelijke arbeidstijdverkorting heeft gedaan via de regeling. Of stel
dat iemand veel eerder werkloos wordt omdat hij zich niet heeft laten bijscholen
in het kader van de levensloop; hij deed namelijk niet mee met die regeling,
omdat hij het meer op prijs stelde om even snel wat meer te verdienen. Zulke
zaken worden afgewenteld op de samenleving. Het draagvlak is één,
mogelijke afwenteling is iets anders.Staatssecretaris Rutte:Dat zou zich alleen voordoen als de levensloopregeling ter vervanging
kwam van ons stelsel van sociale zekerheid. Dat is natuurlijk niet aan de
orde. Wel is de levensloopregeling een belangrijk extra element in het stelsel
van sociale zekerheid, dat het voor mensen mogelijk maakt om individuele keuzes
te maken, in aanvulling op een aantal collectieve arrangementen. Ook wordt
het mogelijk gemaakt om rekening te houden met de eisen "het spitsuur van
het leven": je hebt het rijk als je jong bent en ook als je ouder bent heb
je wat minder zware lasten, maar daartussen heb je hoge kosten en een hoge
mentale en fysieke druk. De levensloopregeling is bedoeld om ook daarin een
aantal keuzen mogelijk te maken; gebruik je haar daarvoor niet, dan kan dat
eventueel aan het einde van de loopbaan. Maar het is essentieel dat dit een
aanvulling is op het collectieve socialezekerheidsstelsel en er niet voor
in de plaats komt. Was dat wel het geval, dan had uw argument veel meer kracht.Mevrouw De Rijk (GroenLinks):Maar de regeling is toch ook preventief bedoeld, in de zin dat mensen
minder snel ziek worden als ze het in het spitsuur van het leven af en toe
wat rustiger aan kunnen doen? Het is toch ook preventief bedoeld in de zin
dat er minder werkloosheid komt als mensen levenslang leren? Voor de combinatie
van arbeid en zorg en de deelname van vrouwen aan het arbeidsproces kan dit
toch ook een belangrijke stimulans vanuit de samenleving zijn?Staatssecretaris Rutte:Hier botsen politieke visies: vind je dat dit soort arrangementen direct
collectief moeten worden gemaakt, of wordt een uniek extra element in de sociale
zekerheid ingebracht, dat in zichzelf uitgaat van eigen keuze en behoefte?
Nogmaals, kwam het ter vervanging van het socialezekerheidsstelsel, dan hadden
uw argumenten meer kracht. Maar juist vanwege het aanvullende karakter, het
extra element, hechten we aan de individuele behoeften, mogelijkheden en keuzes.Er zijn dus twee argumenten om het collectief te maken. Ten eerste het
argument dat u noemde. Volgens mij doet dat zich niet voor vanwege het aanvullende
karakter. Een tweede argument kan zijn dat een collectieve werking leidt tot
een grotere koek. Daarop zeg ik: juist daarin zit het grote verschil met prepensioen
en 65+-pensioen; in zijn actuariële karakter wordt die koek niet zoveel
groter met een verplichtstelling, simpelweg omdat je toch niet kunt aangeven
wanneer mensen van het geld gebruik gaan maken. Zulks weegt niet op tegen
de grote nadelen van collectiviteit.Mevrouw Meulenbelt (SP):Bij deze discussie over individualiteit en collectiviteit heb ik een aspect
nog niet gehoord, namelijk de zorg die ik heb geuit dat zo'n individuele regeling
voornamelijk aantrekkelijk is voor de yup, voor de inkomensgroep die genoeg
verdient om zich te kunnen voorstellen dat ze voor hun toekomst spaart in
plaats van voor een ijskast, omdat de oude kapot dreigt te
gaan. Een van mijn argumenten voor een collectieve regeling is dat dit meer
mogelijkheden biedt voor bijdragen van werkgevers of overheid, of voor risicospreiding,
ik weet niet precies hoe je dit kunt noemen. In ieder geval wil ik graag een
regeling die uitstijgt boven alleen maar de individuele keuze van mensen.
Je kunt namelijk voorspellen dat dit alleen maar aantrekkelijk is voor mensen
die al vroeg genoeg verdienen en een vooruitziende blik hebben. Ik vrees dat
met deze regeling juist de onderkant, waar de druk op het gezin later zeker
niet minder groot zal zijn en waar de vraag naar prepensioen en eerder ophouden
met werken al helemaal niet minder wordt, buiten de boot valt.Staatssecretaris Rutte:Juist op dit vlak heb ik vertrouwen in wat de sociale partners vermogen
te doen. Het is overigens opmerkelijk dat ik als liberaal dat stelsel sta
te verdedigen tegenover een afgevaardigde van de Socialistische Partij, die
mij daar misschien juist van zou moeten overtuigen! Ik heb de overtuiging
dat dit onderwerp in het overleg van de sociale partners aan de orde komt.
Dat is ook mijn ervaring uit de tijd dat ik zelf aan de onderhandelingstafels
mocht aanschuiven. De levensloopregelingen waren er toen natuurlijk nog niet,
maar tijdens arbeidsvoorwaardenoverleggen wordt altijd gekeken naar wat in
cao-verband kan worden gedaan om collectieve, semi-collectieve en niet collectieve
regelingen aantrekkelijk te maken. Bij de levensloopregeling kan de werkgever
wel degelijk een bijdrage leveren aan de inleg. Dat kan wel degelijk een onderdeel
zijn van het arbeidsvoorwaardenoverleg. Dat creëert een extra "pull"
voor zo'n stelsel, zonder dat dit door middel van wetgeving verplichtend wordt
opgelegd. Dan wordt een extra collectief element aan de sociale zekerheid
toegevoegd, die al bolstaat van de collectieve arrangementen. Op zichzelf
zijn die allemaal goed verdedigbaar, maar op dit vlak zouden mensen juist
individuele keuzes maken.De heer Leijnse heeft gesuggereerd om werkgeversbijdragen mogelijk te
maken. In het kabinetsvoorstel wordt die mogelijkheid inderdaad geboden. Een
inleg van maximaal 12% wordt fiscaal gefaciliteerd, ongeacht of dit bedrag
wordt betaald uit een werkgeversbijdrage, door de werknemer zelf of een combinatie
daarvan. In een interruptiedebat hebben wij zonet gesproken over de integratie
van spaarloon-, levensloop- en prepensioenregelingen. Ik deel de inschatting
van de heer Leijnse dat dit het risico met zich meebrengt dat het voor mannen
en vrouwen anders uitpakt. Dat is overigens een van de redenen voor het kabinet
om in het voorstel aan de sociale partners uit te gaan van afzonderlijke regelingen
voor prepensioen en levensloop. Het afkopen van pensioen is niet toegestaan.
Ik deel dus de opvatting van mevrouw Swenker dat het tussentijds opsouperen
van pensioengelden niet wenselijk is. Een levensloopregeling houdt echter
per definitie in dat het geld op ieder moment kan worden opgenomen, of "afgekocht"
in pensioenstermen, zij het alleen met het doel om daarmee verlof te financieren.De heer Ten Hoeve en de dames Meulenbelt en Swenker hebben gevraagd naar
de mogelijkheid voor mensen in slijtende beroepen om voor hun 65e jaar met
pensioen te gaan. Dit punt is in het overleg met de sociale partners nadrukkelijk
aan de orde geweest. Daarbij is de conclusie getrokken dat een afbakening
van slijtende beroepen eigenlijk niet te maken is. Veelal is bij beroepen
die als slijtend worden ervaren, sprake van laaggeschoolde arbeid en van het
feit dat mensen deze banen al vroeg accepteren. Dat is een manier om het af
te bakenen. Daarom heeft het kabinet voorgesteld, het ambitieniveau voor het
ouderdomspensioen te stellen op 100% in plaats van op het in het Belastingplan
2004 voorgestelde kader van 70%. Mensen die jong beginnen met werken, bouwen
daardoor een ouderdomspensioen op dat bij 40 jaar werken 80% kan bedragen.
Door dit pensioen, dus het stuk dat extra is opgebouwd boven de 70%, al voor
het 65e jaar te laten ingaan, kan iemand met de actuariële verrekening
eerder met pensioen.Mevrouw Vedder heeft gevraagd of jongeren naast het sparen voor een levensloopregeling
ook moeten meebetalen aan de "affinanciering" van vut-verplichtingen.Mevrouw Vedder-Wubben (CDA):De staatssecretaris heeft eerder in zijn betoog gezegd dat hij de leeftijd
voor pensioenregelingen wil stellen op achttien jaar. Als de pensioenleeftijd
65 blijft, gaat het volgens mij om een periode van 47 jaar maal 2%. Dan kom
je boven de 80% uit. Wil de staatssecretaris nu maximeren op 80% of op 2%
voor eindloonregelingen en 2,25% voor middelloonregelingen voor een periode
van 47 jaar?Staatssecretaris Rutte:Het komt erop neer dat wij de maximale opbouw op 100% stellen. Iemand
die op zijn achttiende begint en werkt tot zijn 65e, komt uit op 94%, omdat
voor hem geldt 47 jaar maal 2%. Als hij eerder wil stoppen met werken, komt
hij natuurlijk niet uit op 94%. Hij kan namelijk besluiten om een stukje naar
voren te halen. Dan zou hij er op grond daarvan bijvoorbeeld al op 63-jarige
of 63,5-jarige leeftijd uit kunnen, ervan uitgaande dat dan nog een redelijk
bedrag overblijft.Mevrouw Vedder-Wubben (CDA):Bij een middelloonregeling is het percentage niet 2, maar 2,25. Betekent
dit dan dat iemand 47 maal 2,25% opbouwt?Staatssecretaris Rutte:Ik dacht het wel, maar ik moet dat nog even checken. Het percentage bij
het middelloon ligt inderdaad iets hoger, namelijk op 2,25 versus 2 bij normale
eindloonsystemen. Ik moet even kijken of dat betekent of dan ook de grens
van maximaal 100% opschuift. Daar kom ik in tweede termijn op terug. Het zal
zich overigens niet zo gauw voordoen. Als iemand vaststelt dat hij zo ver
boven de 70% uitkomt en behoefte heeft eerder met werken te stoppen, dan zal
hij waarschijnlijk toch wel eerder nagaan of het opgebouwde bedrag via een
actuariële herrekening kan leiden tot dat eerder stoppen met werken.
In combinatie met de levensloopregeling kan dat nog naar voren worden gehaald.
Dan krijg je een stapeling van een actuarieel herrekend 65+-pensioen met een
eventuele levensloopregeling. Dat kan betekenen dat je in zo'n geval met zo'n
combinatie al op 61- of 62-jarige leeftijd kunt stoppen.Mevrouw Vedder vroeg ook of jongeren na het sparen voor de levensloop
ook gaan meebetalen aan de financiering van vut-verplichtin gen.
De voorstellen van het kabinet in het Belastingplan 2004 gingen uit van het
ietwat ruige tijdschema van invoering per 1 januari 2005. Dat zou betekenen
dat voor die tijd toegekende uitkeringen zouden worden geëerbiedigd.
Het voor twee regelingen tegelijkertijd betalen zou dan ook in de tijd en
omvang beperkt zijn. Het is echter evident dat naarmate wij met parlement
en sociale partners afspraken maken over een overgangsregeling, die omvangrijke
solidariteit tussen jong en oud langer zal duren. Nu zijn die onderhandelingen
nog niet afgerond, maar het zal altijd wel een lens zijn waardoor je moet
kijken naar omzettingen van het ene naar het andere stelsel. De vraag is dan
welk beroep dat op jonge mensen doet om nog lang mee te betalen aan een regeling
waar zijzelf geen gebruik meer van maken.Dan kom ik op het ouderenbeleid.Mevrouw De Rijk (GroenLinks):Ik constateer dat u twee van mijn vragen niet heeft beantwoord. Ik krijg
graag een korte reactie op het voorstel van vier oppositiepartijen en de FNV
voor een heel ander soort levensloopregeling.Staatssecretaris Rutte:Ik had de indruk dat ik die bij interruptie al had behandeld, maar dat
was niet waar. Mijn excuses daarvoor. Met mevrouw Meulenbelt vroeg u om mijn
reactie op het plan van de FNV en een aantal politieke partijen.Allereerst is het natuurlijk verheugend om vast te stellen dat de levensloopgedachte
nu op brede bijval kan rekenen. Dat is het goede nieuws. Ik moet wel vaststellen
dat dit plan geen of nauwelijks een bijdrage levert aan het langer doorwerken.
Het collectieve karakter van dit voorstel is fundamenteel in strijd met de
door het kabinet voorgestane keuzevrijheid naar eigen inzicht en behoefte.
Het is ook lastig dat een degelijke budgettaire onderbouwing van het plan
ontbreekt. Ik stel ook vast dat het bij sociale partners niet op een al te
breed draagvlak kan rekenen.Mevrouw De Rijk (GroenLinks):Mijn tweede vraag was of naast die levensloop nog iets specifieks kan
worden geregeld voor zorgverlof voor het verzorgen van hulpbehoevende naasten.
Dat is een ongekozen risico. Anders belast je degenen met pech wel heel erg
extra. Zij maken hun levensloopregeling bijvoorbeeld op voor het verzorgen
van een stervende moeder of vader of van een ernstig ziek kind, terwijl een
ander ervan op wereldreis gaat. Hierbij moeten wij ook rekening houden met
het emancipatie-effect.Staatssecretaris Rutte:Ik mag, geloof ik, geen wedervraag stellen, maar hoe ziet u het voor zich?
Wij zeggen dat de levensloopregeling een individuele regeling is naar eigen
inzicht en behoefte. Daarmee brengen wij een individualiserend element in
de sociale zekerheid. Het zou dan toch gek zijn om op voorhand daarin de bepaling
op te nemen dat je de regeling voor zus of voor zo moet gebruiken? Ik heb
er overigens alle begrip voor dat zich daar een probleem kan voordoen waar
je in de bredere context van de sociale zekerheid goed naar moet kijken. Ik
vraag mij echter af of dit het juiste instrument is.Mevrouw De Rijk (GroenLinks):Dan hebt u mij niet goed begrepen. Ik wil juist een regeling naast de
levensloopregeling. Je hebt namelijk gekozen risico's en niet gekozen risico's.
Voor het niet gekozen risico, het moeten zorgen voor een ernstig zieke naaste,
waarvan men over het algemeen toch al veel ellende heeft, zou nog een aparte
zorgregeling gemaakt moeten worden waardoor mensen bijvoorbeeld een half jaar
lang 70% van het minimumloon krijgen.Staatssecretaris Rutte:Daarmee kom je op het heel lastige vraagstuk van de mantelzorg en het
zorgen voor iemand die ernstig ziek is. In bestaande arrangementen wordt trouwens
vaak al dekking gegeven voor gevallen waarin mensen met dit soort keuzes geconfronteerd
worden. Vaak zijn er in cao's al dingen geregeld en zijn er ook in de context
van voorzieningen in de volksgezondheid al zaken geregeld. Ik noem het persoonsgebonden
budget. Daarin zitten elementen op grond waarvan mensen specifieke zorg kunnen
inhuren. Er is ook een duidelijke link tussen mantelzorg en PGB. Wij hebben
ook bekeken of hier naast de levensloopregeling nog weer een apart kader voor
gecreëerd zou moeten worden. Wij hebben besloten om dat niet te doen,
omdat hier al zo veel andere zaken in voorzien. Ik ben het wel met mevrouw
De Rijk eens dat er op grond van de levensloopregeling individueel een aantal
toevoegingen mogelijk zou moeten zijn, voor het geval de bestaande arrangementen
niet voldoende zijn. In zichzelf zijn zij echter onvoldoende onvoldoende om
een apart fiscaal kader te creëren.De task force Ouderen en arbeid is in juli 2001 voor een periode van twee
jaar ingesteld om voorstellen te doen om oudere werknemers langer aan het
werk te houden. De heer Nijpels heeft als voorzitter van de task force op
10 december de eindaanbevelingen aangeboden. Nadat ik die in ontvangst
had genomen, heb ik aangegeven dat het kabinet met een reactie zou komen.
Deze reactie zal volgende week in het kabinet besproken worden en zal vervolgens
begin mei aan de Tweede Kamer worden aangeboden.Ik maak hier nog een paar opmerkingen over. Ik heb al gememoreerd dat
de gesprekken met de sociale partners over VUT, prepensioen en levensloop
nog gaande zijn. Ik weet dan ook niet zeker of de uitkomsten daarvan kunnen
worden meegenomen in de reactie op de aanbevelingen van de task force. Ik
hoop natuurlijk niet dat die gesprekken nog lang zullen doorlopen, maar het
zou kunnen. In de kabinetsreactie is overigens een veel bredere invalshoek
gekozen dan alleen de onderwerpen van het voorjaarsoverleg. Dat is ook logisch,
want anders zou er geen recht gedaan worden aan de aanbevelingen van de task
force, die veel breder zijn dan alleen VUT, prepensioen en levensloop. De
task force heeft onder meer een reeks concrete aanbevelingen gedaan voor bewustwording,
leeftijdsbewust beleid, inzetbaarheid, financiële prikkels en implementatie
van opgedane kennis. In de kabinetsreactie wordt ingegaan op de aanbevelingen
en worden ook aanvullende beleidsmaatregelen aangegeven om het langer doorwerken
van oudere werknemers te stimuleren.Mevrouw Vedder heeft in dit verband gevraagd hoe de noodzakelijke cultuuromslag
kan worden bereikt en hoe de arbeidsparticipatie verder kan worden vergroot.
Verder heeft zij gevraagd of ik al kan ingaan op de zestien beleidsaanbevelingen.
Het laatste kan ik wel doen, maar ik vraag mevrouw Vedder om toch nog even te wachten tot begin mei. Ik weet dan namelijk dat datgene
wat ik zeg, de steun van het kabinet heeft. Dat is politiek altijd wel zo
prettig. Ik kan mevrouw Vedder al wel verzekeren dat er op dit moment een
zeer overtuigend stuk in het kabinet voorligt. Ik kan mij overigens wel enigszins
vinden in haar opmerking dat vier maanden wat aan de lange kant is. Ter vergoelijking
kan ik zeggen dat het kabinet voornemens is om met een echt integrale visie
te komen op het verhogen van de arbeidsparticipatie van ouderen. Het zal daarin
niet alleen gaan om VUT, prepensioen en levensloop en het zal ook meer zijn
dan een reactie op de aanbevelingen van de task force Ouderen en arbeid. Ik
zeg dit niet als excuus, maar wel als het begin van een verklaring voor het
feit dat het wat lang heeft geduurd.In de kabinetsreactie zijn de waargenomen belemmeringen als vertrekpunt
genomen. Die belemmeringen zijn onder te brengen onder thema's als financiële
prikkels, de verhouding tussen loonkosten en productiviteit, aanpassingsmogelijkheden
en beeldvorming. De heer Van den Berg heeft gesteld dat de beroepsbevolking
niet meer stijgt, terwijl de groep 50- tot 64-jarigen daarentegen zeer sterk
stijgt. Meer ouderen aan het werk leidt dus ook, zo stelde hij vast, tot hogere
loonkosten per product. Hieraan verbond hij nog de vraag welk beleid het kabinet
op dit punt gaat voeren. In reactie hierop kan ik stellen dat de Wet premievrijstelling
bij het in dienst nemen en in dienst houden van oudere werknemers per 1 januari
is ingegaan. Deze wet verleent werkgevers een vrijstelling voor de WAO-basispremie
voor werknemers van 55 jaar of ouder, alsmede voor werknemers van 50 jaar
of ouder die zij in dienst nemen. Daarmee wordt dus al een concrete bijdrage
geleverd aan het verlagen van de loonkosten. Er is natuurlijk ook een rol
weggelegd voor het bestrijden van de primaire of secundaire kosten. Dan praat
je over de primaire of secundaire arbeidsvoorwaarden. Dat vraagt ook om een
rol voor sociale partners. Andere opties zijn natuurlijk het terugdringen
van de risico's instroom ziektewet, de WAO en de WW. Ook op dat punt zijn
maatregelen aangekondigd of al genomen. De spanning tussen loonkosten en productiviteit
kan verder worden verminderd met behulp van beleid gericht op het inzetbaar
houden van oudere werknemers, bijvoorbeeld scholingsbeleid en arbobeleid.
In het kabinetsstandpunt over de adviezen van de task force dat nu wordt voorbereid,
wordt uitgebreid ingegaan op de kabinetsplannen in dezen.De uitgangspunten van het kabinet bij de bevordering van de arbeidsparticipatie
van ouderen zijn de volgende. Centraal staat natuurlijk het element van de
financiële prikkels voor werknemers en werkgevers. Financiële prikkels
zijn noodzakelijk, maar ze zijn zeker geen voldoende voorwaarde voor het langer
doorwerken. Daar heeft de task force ook al aandacht voor gevraagd. Er moet
dus gelijktijdig geïnvesteerd worden om oudere werknemers in staat te
stellen actief te blijven op de arbeidsmarkt. Daarnaast is er een cultuuromslag
nodig bij werkgevers, werknemers en burgers om te bereiken dat anders wordt
gekeken naar ouderen en arbeid. Feitelijk zie je dat zich in de jaren tachtig
een verandering heeft voorgedaan. Toen hebben wij met de beste bedoelingen
gekozen voor de regeling oud voor jong in het kader van het bestrijden van
de grote jeugdwerkloosheid. Het is dan ook van belang dat dit opnieuw in perspectief
wordt gezet.Overheid en sociale partners dienen een samenhangend beleid te voeren
om te komen tot een structurele verhoging van de arbeidsdeelname van ouderen.
Een belangrijke bijdrage wordt verwacht van de sociale partners. Van de overheid
mag worden verwacht dat zij de juiste randvoorwaarden creëert en acties
van sociale partners waar nodig ondersteunt en faciliteert. Ik zeg er wel
bij dat de inzet van extra middelen helaas beperkt is.Tot slot zal ik ingaan op de Wet werk en bijstand. De motie-De Rijk over
het ex ante inboeken van de efficiencymaatregelen in de Wet werk en bijstand
zal daarbij ook aan de orde komen. Ik zal beginnen met de kwestie van de 400
mln, de neerwaartse bijstelling van het macrobudget van het Fonds werk en
inkomen. Wat is er aan de hand? Het Centraal Planbureau raamt de bijstandslasten.
Het CPB doet dat altijd op twee momenten, namelijk in september van het jaar
voorafgaande aan het jaar waarin het aan de orde is en opnieuw in september
van het jaar zelf. Op dit moment hebben wij inzicht in de eerste voorlopige
raming van het CPB. Die voorlopige raming laat zien dat de bijstandslasten
naar de overtuiging van het CPB ongeveer 400 mln euro lager zullen uitvallen
dan via het voorlopige budget is toegekend aan de gemeenten. Dit is een voorlopig
bedrag. Pas in september worden de echte bedragen vastgesteld op grond van
de ramingen van het CPB. Ik heb er in overleg met VNG en Divosa voor gekozen
om onmiddellijk bekend te maken wat die bedragen zijn. Ik heb gezegd dat wij
rekening kunnen houden met een aanzienlijke aanpassing.In dat bedrag van 400 mln zitten twee elementen. Het eerste is dat de
realisaties over 2003 erg meevielen. Het tweede is dat het CPB werkt met een
nieuwe ramingsregel. Toen ik hoorde over die nieuwe ramingsregel was ik niet
zo blij, want het is natuurlijk niet handig om dat te doen bij de invoering
van zo'n wet. Na contact met het CPB bleek dat het CPB de ramingen in het
verleden ook handmatig heeft aangepast, onder andere nog in 2003. Toen was
het alleen minder zichtbaar, omdat de budgetten alleen opwaarts konden worden
bijgesteld en niet neerwaarts. Dat komt doordat het CPB zijn ramingsregels
altijd voorziet van een plausibiliteitstoets en van een zogenaamde residuenanalyse.
Er wordt achteraf gekeken of de realisaties voldoende verband houden met de
geprognosticeerde bedragen. Op grond daarvan zijn er in het verleden handmatige
aanpassingen gedaan. Het CPB heeft mij verzekerd dat ook zonder het aanpassen
van die ramingsregel op grond van de plausibiliteitstoets een ramingsbijstelling
in dezelfde orde van grootte, van 400 mln, had plaatsgevonden. Het is dus
in lijn met de wet en in lijn met de systematiek van de wet. Er zit in ieder
geval genoeg geld in de macropot voor het inkomensdeel van de Wet werk en
bijstand om al die uitkeringen te betalen.Mevrouw Van Leeuwen (CDA):Dit bevreemdt mij toch in hoge mate. Wij vechten hier met elkaar over
tientallen miljoenen euro's en dan kan ik een ramingsverschil van 400 mln
niet zomaar accepteren. Ik wil dat tot op de bodem uitgezocht hebben. Dan
moet het maar op schrift gebeuren in een notitie. De bewindslieden
zullen begrijpen dat dit noodzakelijk is. Dit slaat in als een bom. Ik accepteer
de beschrijving van de hele gang van zaken, maar deze geeft mij twijfels over
alle verdere berekeningen van het CPB.Staatssecretaris Rutte:Die notitie zeg ik graag toe, want als het goed is, heb ik die net voor
twaalf uur aan de Tweede Kamer doen toekomen. Het lijkt mij goed – en
ik kijk nu even naar de ambtenarenloge – de brief onmiddellijk in afschrift
aan de Eerste Kamer te sturen.Mevrouw Van Leeuwen (CDA):Dan kan ik die vanmiddag nog lezen.Staatssecretaris Rutte:Exact. Via u, voorzitter, verzoek ik de ambtenaren van Sociale Zaken de
brief snel in afschrift aan de Eerste Kamer te doen toekomen.Ik neem het Centraal Planbureau in dezen graag in bescherming. Men raamt
daar op grond van een ramingsregel, een econometrisch model. Altijd wordt
er door de mensen van het CPB een plausibiliteittoets op die ramingregel toegepast.
Als die toetsing een aantal jaren achter elkaar leidt tot een handmatige bijstelling
van de raming, zoals onder andere in 2003 is gebeurd, dan past het CPB de
ramingsregel structureel aan. Ik zal u schetsen wat de ramp is voor het kabinet
op dit vlak, want los van die eenmalige meevaller dit jaar lopen de bijstandslasten
vanaf 2006 met 0,5 mld op. Dat betekent dat het kabinet door deze nieuwe ramingsregel
is geconfronteerd met een tegenvaller in zijn meerjarenperspectieven van 0,5
mld vanaf 2006. Waar wij als kabinet nu een eenmalige voordeeltje hebben,
hebben wij straks een fors nadeel. Dat heeft logischerwijze nu minder aandacht,
omdat het dit jaar een meevaller is, maar de komende jaren is de tegenvaller
buitengewoon fors.De heer Leijnse (PvdA):Het is goed dat wij wat bijgelicht worden over de ramingstechniek en de
wijze waarop het precies gaat en over hoe die 400 mln eruit is gekomen. Het
is goed om dat te weten.Ik heb nog een bijkomende vraag. Betekent de bijstelling van de raming
in neerwaartse zin met 400 mln dat u onmiddellijk het budget dat naar de gemeenten
toegaat met 400 mln bijstelt? Met andere woorden, betekent de neerwaartse
bijstelling van de raming van het Rijk ook gelijk een neerwaartse bijstelling
van de beschikbare budgetten voor de gemeenten?Staatssecretaris Rutte:Niet op dit moment, maar wel in september als er een vergelijkbaar bedrag
uitkomt. Dit is nog maar een voorlopige raming. Er zijn twee momenten waarop
het budget volgens de systematiek van de wet wordt vastgesteld. In het jaar
T min 1 (in dit geval vorig jaar september) wordt het voorlopige budget vastgesteld
en in het jaar zelf wordt het definitieve budget vastgesteld. Een nacalculatie
doen wij niet, omdat het belangrijk is dat bij de vaststelling van het budget
in het lopende jaar niet de kwaliteit van de uitvoering wordt meegewogen.
Ik zeg dit ook in antwoord op vragen van anderen. Het CPB kijkt alleen naar
de realisatie in het voorgaande jaar, de ontwikkelingen in de conjunctuur
en de maatregelen van rijksbeleid op terreinen als de WW en de WAO. Het CPB
kijkt niet naar de kwaliteit van de uitvoering van de wet zelf. Die zou wel
worden meegewogen als er een nacalculatie werd gemaakt.De heer Leijnse (PvdA):Deze argumentatie geeft al aan dat het doorgeven van de raming in het
voor de gemeenten beschikbare budget geen automatisme kan zijn. U moet een
eigen afweging maken op basis van de raming en andere overwegingen. Dat betekent
dat wij er in deze Kamer nog eens over moeten praten voordat u het budget
daadwerkelijk bijstelt. Dat moet natuurlijk ook aan de overkant gebeuren.Staatssecretaris Rutte:In alle eerlijkheid zeg ik nu alvast dat ik mij daarbij zal laten leiden
door de systematiek van de wet. Die houdt in dat er altijd genoeg geld in
de macropot moet zitten om alle uitkeringen mee te kunnen betalen. Leidend
voor het door het kabinet bepalen van het budget zijn de ramingen van het
CPB. Ik ga ervan uit dat ik het parlement zal voorstellen – of er moeten
nog gekke dingen gebeuren tussen nu en september – om de ramingen van
het CPB één op één over te nemen, omdat wij anders
geld laten zitten in de pot (geld dat nodig is om de uitkeringen te betalen
voor bijstandgerechtigden die er niet zijn), terwijl het kabinet tegelijkertijd
wordt geconfronteerd met een forse besparingsnoodzaak in andere delen van
het stelsel van de sociale zekerheid en op andere begrotingsposten.Mevrouw Van Leeuwen (CDA):Dat is waar. Ik heb het nagegaan en heb geconstateerd dat het in de systematiek
van de wet zit, maar ik heb er een heel duidelijke vraag aan gekoppeld, want
het brengt grote onevenwichtigheid bij het verdelen van het inkomensgedeelte,
namelijk de vraag om het te betrekken bij de verbetering van het inkomensmodel
op zich. Ik neem aan dat u de beslissing niet neemt voordat wij daarover hebben
gesproken.Staatssecretaris Rutte:Ik denk dat wij elkaar wel naderen, maar het punt hierbij is dat de aanpassingen
van het verdeelmodel gelden voor het jaar 2005 en latere jaren en niet voor
het jaar 2004, terwijl deze ramingsaanpassing betrekking heeft op 2004. Je
kunt natuurlijk niet in het jaar zelf het model gaan veranderen, want dan
zullen gemeenten die er bij de aanpassing van het model slechter uitkomen
dubbel worden gepakt, doordat die gemeenten ook minder geld uit de macropot
krijgen omdat zij minder bijstandsgerechtigden hebben. De afspraak is om nog
dit jaar de volgende stap te zetten in het objectief verdelen van 40 naar
60%. Daar zijn wij druk mee bezig. Vanaf 1 januari 2005 zal dan in plaats
van voor 40% voor 60% objectief worden verdeeld.Mevrouw De Rijk (GroenLinks):De staatssecretaris zegt terecht dat geen geld beschikbaar hoeft te worden
gesteld voor uitkeringsgerechtigden die er niet zijn. Het aardige is nu dat
het I-deel ook is te gebruiken voor reïntegratie en werk. Ik heb mij
laten vertellen dat veel gemeenten het geld daarvoor al ingepland hebben op
grond van de CPB-ramingen van september. Die gemeenten komen in gigantische
problemen als blijkt dat dat geld er niet is.Staatssecretaris Rutte:Ik ben daar iets minder bang voor omdat de systematiek van de wet heel
helder is. Pas in september weet je precies hoeveel geld je krijgt. Bovendien
hebben wij de gemeenten erop gewezen – in de bestuurlijke contacten
met de VNG en in een verzamelbrief begin dit jaar – dat het gaat
om een voorlopig budget. Waar ik wél mee zit, is dat in dit invoeringsjaar
een forse bijstelling moet plaatsvinden. Inmiddels ben ik tot rust gekomen
en liggen de plafondregels weer recht, maar de emotie die ik bij delen van
de Kamer bespeur, is mij niet vreemd. Ik kan eerlijk gezegd niets inbrengen
tegen de berekeningen van het CPB die duiden op de noodzaak van een neerwaartse
bijstelling van 8% in september. De aangepaste ramingsregel heeft volgens
het CPB geen invloed op de aanpassing. Dat zou anders handmatig gebeurd zijn,
nu gebeurt het op basis van de ramingsregel. In die zin klopt het allemaal
en dat maakt het voor mij erg lastig om te hopen op of te pleiten voor extra
geld voor de bijstand in de wetenschap dat elders op de begroting forse bezuinigingen
moeten worden doorgevoerd. Dan kan ik moeilijk extra geld in de pot laten
zitten voor uitkeringen die er niet zijn.De heer Ten Hoeve (OSF):Ik begrijp de redenering van de staatssecretaris, maar wat is precies
de relatie met de efficiencykorting? Wordt niet een korting toegepast die
in feite al van tevoren was ingeboekt met de efficiencykorting?Staatssecretaris Rutte:Nee, het gaat hier enkel en alleen om bijstandsgerechtigden, los van de
vraag welke wet vigeert. Deze aanpassing had ook plaatsgevonden als de Algemene
Bijstandswet had gegolden. Er was dan echter geen sprake geweest van een neerwaartse,
maar van een opwaartse aanpassing omdat toen nog het declaratiestelsel van
toepassing was. De ex ante inboeking van de efficiencykorting heeft te maken
met de verwachting van het CPB van het effect van de wet in de eerste drie
jaren. In het eerste jaar is dat 3% minder bijstandsgerechtigden dan wanneer
de oude wet nog had bestaan. Dat loopt op tot 5% in het derde jaar. Daarop
slaat de inboeking van 150 mln efficiencykorting dit jaar, oplopend naar 250
mln in het derde jaar. Volgens het CPB gaat deze wet het beter doen dan de
vorige wet. Het heeft niets te maken met de raming van het aantal bijstandsgerechtigden,
want daarin is de werking van de wet niet verdisconteerd.De heer Ten Hoeve (OSF):Het heeft inderdaad niets te maken met de ramingssystematiek als zodanig,
maar in beide gevallen gaat het erom dat het aantal bijstandsgerechtigden
omlaag gaat. Daarmee is al rekening gehouden voor een bedrag van 150 mln.
Gebeurt dat niet opnieuw?Staatssecretaris Rutte:Nee. Het staat los van elkaar. Aan de ene kant is er de raming van het
aantal bijstandsgerechtigden, los van de vraag welke wet vigeert. Aan de andere
kant is er de verwachting van het CPB met betrekking tot de werking van deze
wet. Ik ga er overigens vanuit dat het effect nog wel wat groter zal zijn.
Gemeenten zullen ook op basis van de nieuwe raming en de ex ante inboeking
van het efficiency-effect nog steeds kunnen verdienen op de wet. Daarmee klopt
de wet en staat er een duidelijke muur tussen beide bedragen.Mevrouw De Rijk (GroenLinks):Ik vind het in ieder geval ontzettend knap dat het CPB onderscheid weet
te maken tussen de ene uitkeringsgerechtigde die er niet komt vanwege efficiency
en de andere die er om een andere reden niet komt.U zei dat u goed kon begrijpen dat er veel onrust over is ontstaan en
ik vraag dan ook of u daar nog iets aan gaat doen, bijvoorbeeld de invoering
met een halfjaar uitstellen in plaats van die feitelijke terugwerkende kracht
van negen maanden!Staatssecretaris Rutte:Neen, ik ga niet naar het kabinet dat om binnen het EMU-saldo te blijven
al miljarden moet bezuinigen om extra geld voor de gemeenten te vragen voor
bijstandsgerechtigden die er niet zijn. Dat zou ik echt bizar vinden. Het
CPB raamt het aantal bijstandsgerechtigden, los van de vraag hoe de wet werkt.
Daarnaast is in het kader van het regeerakkoord een inschatting gemaakt van
de werking van deze wet, puur gebaseerd op twee elementen, namelijk het 100%
budgetteren en het afschaffen van de categoriale bijzondere bijstand. Inmiddels
is in de wet de gemeenten een hele waaier aan extra instrumenten gegeven om
het aantal bijstandgerechtigden beperkt te houden. Ik ga er dan ook van uit
dat die ex ante inboeking door de gemeenten zal worden overtroffen en dat
gemeenten met deze wet niet alleen in maatschappelijk maar ook in financieel
opzicht kunnen verdienen.Mevrouw Van Leeuwen (CDA):Mijnheer de voorzitter. Ik zal het antwoord van de staatssecretaris nog
eens goed op mij laten inwerken, daar hebben wij toch nog enkele uren voor.Hij heeft hierover met de VNG gesproken. Hoe was haar reactie?Staatssecretaris Rutte:Om het maar zachtjes uit te drukken, waren ze niet blij! Het ging vooral
om de vraag of hiermee de systematiek van de wet geen geweld werd aangedaan.
Dat nu is niet het geval. Dat bestuurlijk overleg vond plaats net nadat de
bedragen bekend waren. Gelet op de relatie die wij met de VNG hebben opgebouwd,
heb ik ervoor gekozen om direct volstrekte openheid te geven. Dat had wel
als nadeel dat ik op dat moment nog niet alle antwoorden had en ook niet precies
wist hoe het CPB tot aanpassing van die ramingsregel was gekomen en tot de
conclusie dat er zonder die aanpassing ook sprake zou zijn geweest van een
vergelijkbare neerwaartse ontwikkeling. Het volgend bestuurlijk overleg met
de VNG vindt morgen plaats en dan zullen wij er natuurlijk uitgebreid verder
over praten. De aanvankelijke reactie van de VNG is dus in ieder geval ten
dele wel ingegeven door het feit dat ik op dat moment nog niet over alle informatie
beschikte. Gelet op onze relatie hechtte ik eraan om volstrekt open kaart
te spelen en het niet te houden in een dark room, zoals u dat in uw eerste
termijn noemde.Voorzitter. Mevrouw De Rijk vroeg nog in hoeverre die 80 mln toereikend
is. Voor de bijzondere bijstand heeft het kabinet op grond van de motie-Verburg
voor 2004 30 mln extra beschikbaar gesteld en de werkgevers 20 mln in het
kader van het najaarsakkoord. Die bedragen zijn toegevoegd aan het Gemeentefonds.
Omdat de gemeenten hun uitgaven voor bijzondere bijstand in belangrijke mate
afstemmen op het bedrag dat zij daarvoor uit het Gemeentefonds ontvangen –
dat is geen directe relatie maar wel een relatie – verwacht het kabinet
dat deze bedragen grosso modo ook zullen overeenkomen met de extra uitgaven
die de gemeenten zullen doen. Wat dat betreft is het verleden wel
hoopgevend. Het beschikbare budget en de uitgaven staan overigens niet in
een een-op-eenverhouding tot elkaar. Het budget bijzondere bijstand aan het
Gemeentefonds is een substantieel deel van de middelen die gemeenten inzetten,
maar zij kunnen daarnaast ook andere middelen inzetten. In hoeverre dat zal
gebeuren, moet uiteraard worden afgewacht.Mevrouw De Rijk vroeg in dat verband wat ik zou vinden van een WIK-achtige
regeling voor alleenstaande ouders, zodat die meer kans hebben op zich uit
het bijstandsniveau te werken. Persoonlijk denk ik dat dit niet nodig is en
dat de Wet werk en bijstand de gemeenten alle mogelijkheden biedt voor maatwerk
en een goed reïntegratiebeleid, ook voor alleenstaande vrouwen met kleine
kinderen. Belangrijk daarbij is dat dit vreselijke oude vrijlatingenstelsel
bijna helemaal is afgeschaft met vervelende bijeffect dat mensen met een achturige
baan werden opgesloten omdat daarboven de armoedeval 100% werd, terwijl het
voor gemeenten nu mogelijk is om door middel van een premie het parttime en
het steeds meer parttime werken ook echt te stimuleren. Ik ben ervan overtuigd
dat de gemeenten op dit moment het volledige instrumentarium hebben om alleenstaande
ouders met kleine kinderen goed te bedienen.Voorzitter. In tweede termijn kom ik nog terug met een antwoord op de
vraag van mevrouw Vedder over de vrouwenvakscholen. In de richting van mevrouw
Meulenbelt wil ik nog even on the record verklaren dat ik tegen een inkomensafhankelijke
kinderbijslag ben. Zij heeft waarschijnlijk hoopvolle verwachtingen gekregen
doordat ik in een brief aan de Kamer schrijf dat ik hier onderzoek naar zal
doen. Dit doe ik op verzoek van de Tweede Kamer die ik een brief had toegezegd.
Een deel van de Kamer heeft gevraagd om daarbij de voor- en nadelen van een
inkomensafhankelijke kinderbijslag te betrekken. Ik heb toen al gezegd dat
ik daartegen ben, maar dat ik het parlement uiteraard goed wil bedienen met
alle argumenten die daar naar mijn mening voor en tegen zijn.Mevrouw Swenker (VVD):Zou de staatssecretaris nog antwoord willen geven op mijn vraag over het
bevorderen van de mogelijkheden van 65-plussers om te werken? Is het mogelijk
om de wettelijke belemmeringen weg te nemen?Staatssecretaris Rutte:Ik buig het hoofd, mevrouw Swenker, ik ben deze vraag vergeten. Ik kom
hier nog op terug.De beraadslaging wordt geschorst.De voorzitter:Wij zullen om ongeveer 17.30 uur verder gaan met de behandeling van dit
onderwerp.Het College van senioren komt over een half uur bijeen.De vergadering wordt van 13.03 uur tot 14.00 uur geschorst.Voorzitter: Timmerman-Buck 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/h-ek-20032004-1231-1248.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl