Behandeling van het wetsvoorstel Wijziging van de Gemeentewet en de Wet van 18 december 1997, met betrekking tot de vormgeving van de lokale lastenverlichting van f 100 (26412)
Staten-Generaal — Handelingen 
Datum: 2014-07-10 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Handeling 1999-2000, pag. 74-82

 
 
 

Handeling

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Vergadernummer
Datum vergadering

23-11-1999

Eerste Kamer der Staten-Generaal

1999-2000

nr. 3, pagina 74-82

09-11-1999

 

 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties over kamerdossier

Kamerdossier 26412Toon publicaties die dit dossier behandelen

 
 
 Publicaties in vergadering

Presentie (dinsdag 9 november 1999)Pagina 73-73
Lijst van besluiten (dinsdag 9 november 1999)Pagina 82-83
Behandeling van de volgende voorstellen van de commissie voor de Verzoekschriften: - adres van F. Senz Suazabal te Rotterdam betreffende een betalingregeling voor een aanslag inkomstenbelasting/premie volksverzekeringen (gedrukt stuk Eerste Kamer, 1999-2000, nr. II); - adres van P. Drijdijk te Amsterdam betreffende kwijtschelding van een aanslag inkomstenbelasting/premie volksverzekeringen (gedrukt stuk Eerste Kamer, 1999-2000, nr. III); - adres van J. Timmer te Schagen betreffende het niet verder bemoeilijken met invorderingsmaatregelen inzake een aanslag inkomstenbelasting/premie volksverzekeringen (gedrukt stuk Eerste Kamer, 1999-2000, nr. IV); alsmede drie andere adressenPagina 73-73
Wijziging van de Bankwet 1998Pagina 74-74
Behandeling van het wetsvoorstel Wijziging van de Gemeentewet en de Wet van 18 december 1997, met betrekking tot de vormgeving van de lokale lastenverlichting van f 100 (26412)Pagina 74-82
Lijst van ingekomen stukken, met de door de voorzitter terzake gedane voorstellen (dinsdag 9 november 1999)Pagina 83-85

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 53 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
Aan de orde is de behandeling van:het wetsvoorstel Wijziging
van de Gemeentewet en de Wet van 18 december 1997, met betrekking tot de vormgeving
van de lokale lastenverlichting van ƒ 100 (26412).De beraadslaging wordt geopend.De heer Boorsma (CDA):Mijnheer de voorzitter! De Thaise keuken staat bekend om zijn interessante
combinaties. Of de combinatie van vis en gevogelte daartoe behoort, weet ik
niet, want ik ben niet deskundig op dat terrein. Maar toen de Zalmsnip in
Nederland geïntroduceerd werd, werd hij niet met gejuich ontvangen.De gedachte erachter was interessant: de lokale lasten zijn gestegen ten
gevolge van het rijksbeleid; het Rijk streeft naar lastenverlichting, ergo
het Rijk probeert de lokale lastenverzwaring te compenseren. De uitwerking
had echter nogal wat voeten in de aarde. In de jaren '98 en '99 is dwingend
voorgeschreven dat de gemeenten ƒ 100 in mindering moeten brengen op
het belastingbedrag van enkele aangewezen belastingen. Daarmee werd meteen
het belangrijkste bestuurlijke probleem, verbonden aan de wet, geïntroduceerd.
In de constitutionele verhoudingen tussen Rijk en gemeenten gaat het niet
aan dat de Staat zoiets voorschrijft. Terecht hebben de gemeenten bezwaar
gemaakt tegen de inbreuk op de gemeentelijke autonomie, maar een bedrag van
in totaal 680 mln. is toch welkom.De praktijk kwam met andere anomalieën. Het ging toch om een compensatie
van de forse lokale lastenstijging ten gevolge van de strengere milieuwetgeving?
Tijdens de uitvoering werd echter gevraagd om een lastenverlichting voor alle
burgers, ook voor degenen die niet getroffen waren. Het is echter breed geaccepteerd
beleid om de milieubelastingen te verzwaren op die plaatsen waar zij effect
sorteren. Het gaat dan niet aan om bijvoorbeeld het reinigingsrecht dwingend
te verlagen.Het voorliggende wetsvoorstel komt aan dat enigszins constitutionele bezwaar
ten dele tegemoet. De keuzevrijheid voor de implementatie van de lastenverlichting
wordt vergroot. De gemeenten krijgen meer keuzemodaliteiten. Dat is een goede
zaak en een verbetering ten opzichte van de bestaande situatie. Maar toch.Zoals CDA-collega's aan de overzijde hebben betoogd, gaat het in de verhoudingen
tussen Staat en gemeenten niet aan dat de Staat een bedrag aan het Gemeentefonds
toevoegt voor een welomschreven doel. Zo'n bedrag dat niet vrij besteedbaar
is, is immers een specifieke uitkering. Zo verhaspelt de regering het eigen
systeem van de algemene uitkering en de specifieke uitkeringen.Tegelijkertijd wil ik dit relativeren. Wij kennen wel meer inbreuken op
de algemene uitkering. De gemeente moet bijvoorbeeld voldoen aan de eisen,
gesteld door de brandweerinspectie en daar vloeien uitgaven uit voort die
ook weer betaald moeten worden uit de algemene middelen. Maar toch, een zo
specifieke besteding voorschrijven, lijkt voorzover ik afga op mijn geheugen
de laatste jaren niet vertoond. Wij vragen de minister of er meer van dit
soort budgettaire of andere zonden zijn te melden in de afgelopen negen jaar.Mijnheer de voorzitter! Als de regering van mening is dat door eigen beleid
de lasten te veel stijgen, waarom compenseert zij dat dan niet met eigen belastingen
en heffingen? Het maakt voor de gemiddelde burger immers niet uit of hij/zij ƒ
100 minder betaalt via de motorrijtuigenbelasting of de loonbelasting dan
wel via de OZB. Wij kennen het veroorzakingsbeginsel uit de belastinglitteratuur.
Parafraserend zou je kunnen zeggen dat de Staat wellicht terecht de veroorzaker
was van de gestegen lasten en moet dat zelf weer goed maken in de eigen tarieven.Het lijkt aardig, een compensatie van ƒ 100, maar wil de minister
eens uitleggen welke categorieën mensen daar nu echt baat bij hebben?
De economische voorspoed is hoog, ongekend hoog. Er wordt sinds vele jaren
in totaal zeer veel gespendeerd aan lastenverlichting. Dat had ook een goed
doel: versterking van de economische positie. Ware het langzamerhand niet
veel beter geweest via gemeentelijk beleid een sterke injectie te geven aan
de bijstand van bijzondere groepen? De gescheiden bijstandsmoeders met kinderen
zijn zo'n groep die zich bijna niets bijzonders kunnen permitteren. Er is
in dit huis wel eens gesproken over een bijzonder bedrag dat voor de kerst
zou kunnen worden uitgekeerd. Vorige week stond in de krant de rede van de
scheidend voorzitter van de NVVK die inging op het stijgend aantal mensen
dat problemen heeft om de eigen schulden te betalen. Daarom is mijn vraag
of het niet beter zou zijn geweest, een injectie te geven aan de bijstand
van die bijzondere groepen. De socialistische partner van dit tamelijk liberale
kabinet had immers wel wat mooiers kunnen bedenken dan destijds de bedenker
van de Zalmsnip. Als lid van het CDA vraag ik mij wel eens af waar die schuivende
panelen heen geschoven zijn.Een wat meer concrete vraag is mij aangereikt door enkele gemeen ten, waaronder Ommen. In plaatsen als Ommen, Urk en Coevorden wordt
bij de voorbereiding van de nieuwe begroting 2000 in wezen het bedrag dat
men verwacht op dit terrein al verwerkt in de nieuwe begroting. Het is op
zichzelf niet fraai dat de gemeenten al rekening houden met geld waarover
vandaag nog besloten moet worden in dit huis, maar dat terzijde. In deze is
de gemeentelijke praktijk te zien dat men in de begroting 2000 een voorgenomen
tariefsverhoging van enkele belastingen niet laat doorgaan, omdat men rekening
houdt met het bedrag van de zogeheten Zalmsnip. Door dat te verdisconteren,
kan men de belastingtarieven in het komende jaar minder laten stijgen of ietsje
verlagen. Men schrijft dan in de toelichting dat dit komt door de ƒ
100 lastenverlichting. Dit levert wel het probleem op dat straks voor de gemiddelde
burger nauwelijks na te rekenen is in hoeverre het bedrag dat een bepaalde
gemeente heeft gekregen, verwerkt is in de verschillende tarieven.Als wij eenmaal die kant opgaan, voorspel ik de minister dat binnen enkele
jaren de ratio hierachter vervalt. Dan kan geen verband meer worden gelegd
tussen lokale lastenverlichting en het geoormerkte bedrag. Wat dat betreft
denk ik dat wij praten over een wet die in de toekomst amper bestaansgrond
zal hebben. Wat is de reactie van de minister hierop?Tot slot bestond de indruk dat het hier gaat om een qua uitvoeringskosten
dure belasting. Dat zou volgens het schriftelijke antwoord van de minister
mee kunnen vallen. Het antwoord vond ik redelijk overtuigend. De minister
schrijft een en ander niet helemaal in te kunnen schatten, omdat er te weinig
materiaal voorhanden is. Ik wijs er bovendien op dat een nieuwe belasting
nu eenmaal altijd wat duurder is dan een oude, bestaande belasting.Gisteren had ik een spreekbeurt en ik vroeg aan een wethouder en een fractievoorzitter
wat zij vonden van de Zalmsnip in de praktijk. Het antwoord luidt dan dat
het een wat rare belasting is, die eerst aan het ene en vervolgens aan het
andere moest worden besteed. De belasting wordt helemaal verwerkt in de begroting,
zodat men er weinig meer van merkt. Men had het liever gericht aangewend voor
armoedebestrijding. Ik ken de minister van vroeger nog als een socioloog.
Die deden graag aan veldwerk. De minister ontmoet in zijn huidige werk zeer
veel gemeentebestuurders. Ik vraag mij af wat zijn eigen indruk is van de
gemeentelijke praktijk van de wat wonderlijke combinatie van een zalm en een
snip!De heer Rensema (VVD):Mijnheer de voorzitter! De leden van de VVD-fractie hebben zich in het
verleden in kritische zin uitgelaten over de lokale lastenverlichting en de
vormgeving daarvan. Wij vonden de operatie destijds, een paar jaar geleden,
nogal omslachtig en vreesden voor grote administratieve problemen voor de
gemeenten. Nu lijkt er echter sprake van een structurele ontwikkeling. Men
kan dus veronderstellen dat de bezwaren minder worden. Het is immers voor
de hand liggend om te veronderstellen dat de gemeenten ervaring hebben opgedaan,
dat zij hun software hebben aangepast en andere passende maatregelen hebben
getroffen. Bovendien krijgen de gemeenten een grotere vrijheid. Wij kunnen
daarmee aannemen dat de Zalmsnip van ƒ 100, een lastenverlichting,
is ingebed in de gemeentelijke heffingspraktijken, zodat er weinig bezwaren
meer zijn. Wij vragen aan de minister of hij in zijn overleg met de gemeenten
en de VNG de indruk heeft gekregen dat de bezwaren inderdaad veel minder zijn
dan enkele jaren geleden. De meeste gemeenten lijken te kiezen voor een verlaging
van de gemeentelijke onroerendezaakbelasting. Dat lijkt ons goed, mits vaststaat
dat alle huishoudens de lastenverlichting van ƒ 100 krijgen. Op deze
manier hebben wij voor dit systeem toch ook iets meer waardering dan voor
wat daarnet van de zijde van het CDA is voorgesteld, namelijk dat het Rijk
ook ƒ 100 zou kunnen geven. Dat had inderdaad ook gekund. Het zou op
hetzelfde neergekomen zijn. Het zou wel heel bijzonder zijn geweest zo'n jaarlijkse
uitkering van ƒ 100. Men zou zich dan kunnen afvragen of er misschien
ook belasting over moet worden geheven.De heer Boorsma (CDA):Voorzitter! Ik denk dat het niet geheel duidelijk is. Ik heb bepaald niet
namens het CDA een uitkering van ƒ 100 voorgesteld. Ik heb aangegeven
dat het Rijk, als het ervoor zorgt dat elders de lasten stijgen en het ook
een lastenverlichting wil geven, die had kunnen verwerken in de eigen tarieven.
Uiteraard gaan wij niet voorstellen om ƒ 100 aan alle huishoudens te
geven, want dat zou door de bureaucratie een zeer dure maatregel zijn. Men
had gewoon met die 680 mln. de tarieven van de loon- en inkomstenbelasting
wat kunnen verlagen.De heer Rensema (VVD):Dank voor de toelichting.Voorzitter! Onder deze omstandigheden willen wij voornamelijk positief
over het wetsvoorstel oordelen. Een belastingverlichting van ƒ 100
per huishouden is niet heel veel, maar het gaat om een nettobedrag en is toch
niet te miskennen. Wij zijn altijd voorstander geweest van belastingverlichtingen
voor iedereen.Ons oordeel dat het hier gaat om een belastingverlaging houdt ook in dat
wij weinig begrip hebben voor de enkeling die heeft gesteld, dat het hier
gaat om het rondpompen van geld. Dat de gemeenten voor de financiering afhankelijk
zijn van het Gemeentefonds, en dus van het Rijk, is nu eenmaal een gegeven.
Dat maakt toch niet dat wij bij deze belastingverlichting zouden kunnen spreken
van het rondpompen van geld.Mijnheer de voorzitter! In de praktijk van het alledaagse leven wordt
de belastingverlichting van ƒ 100 aangemerkt als de Zalmsnip. Met lichte
verbazing hebben wij gemerkt dat leden van andere partijen thans spreken over
de Pepermeier. Dat is heel leuk bedacht, maar de tijd zal wellicht leren dat
de taal evenals de maatschappij niet heel goed maakbaar is.Mijnheer de voorzitter! Wij wachten het antwoord van de regering af.De heer Holdijk (SGP):Voorzitter! De fracties van SGP en RPF/GPV hebben niet deelgenomen aan
de schriftelijke voorbereiding van de plenaire behandeling van dit wetsvoorstel.
De vragen en opmerkingen in dat kader van de PvdA- en de SP-fractie zouden
wij echter zonder problemen tot de onze hebben kunnen maken.Toch stellen wij er prijs op bij de plenaire behandeling over het voorliggende
wetsvoorstel het woord te voeren. Niet omdat wij zouden overwegen om onze
steun aan dit wetsvoorstel te onthouden. Wél om enkele kritische kanttekeningen
bij het voorstel te maken, die de minister overigens niet voor het eerst zal
vernemen, vermoed ik. Zeker een deel ervan zal hij kunnen onderschrijven,
gelet op de woorden die hij bij de behandeling van het voorstel in de Tweede
Kamer heeft gesproken en waarvan wij uiteraard kennisgenomen hebben.Voorzitter! Er doet zich bij dit wetsvoorstel namelijk wel iets merkwaardigs
voor. Ten eerste is deze Kamer op dit moment bezig – dat is immers onze
taak – met de heroverweging van een wetsvoorstel, dat ook als het wordt
aangenomen binnen één à twee jaar opnieuw heroverwogen
zal moeten worden. Nu zou dat op zichzelf niet iets nieuws zijn waar het hier
gaat om een wettelijke regeling met een duidelijke horizonbepaling. Duidelijk
is echter dat er nu reeds een vrij breed gevoelen bestaat dat de regeling
over één à twee jaar als zodanig een einde zal moeten
nemen, en dan in volstrekt andere vorm – welke is nog onduidelijk –
zal moeten worden voortgezet. Aan het slot van mijn korte bijdrage kom ik
op die toekomst nog even terug.Thans zou ik eerst mijn kritische kanttekeningen als volgt willen samenvatten.
Het wetsvoorstel wil een honorabel, sympathiek doel dienen, maar het doet
dat op een problematische wijze en in een problematische vorm. Dat standpunt
zou ik als volgt toe willen lichten. Zoals gezegd, een sympathiek doel, namelijk
voortzetting van de verlichting van de lokale lastendruk, zoals die in 1998
zijn intrede deed. Aan die voortzetting ontkomen wij niet, zoals was te voorzien,
ook al is het verrassingseffect van destijds – had het toch niet iets
weg van een verkiezingsstunt – onderhand al bijna verdwenen. Zo gaat
dat in de menselijke ervaring. Zaken die wij aanvankelijk als een welkome
verrassing of luxe ervaren, worden al heel snel normaal. En zo zal het ook
met deze lastenverlichting gaan, althans voor zeer velen.Niettemin noem ik het doel sympathiek en wel voornamelijk met het oog
op de toekomst. Naar verwachting zal de gemeentelijke lastendruk nog fors
toenemen, maar daar zal zich nog een aanmerkelijke stijging van de waterschapslasten
bijvoegen, die tezamen vermoedelijk het bedrag van ƒ 100 per huishouden
verre in de schaduw zullen stellen. Het laten vervallen van de lastenverlichting
door dit wetsvoorstel te verwerpen, lijkt daarom geen aanvaardbare weg.Toch blijf ik vervolgens het thans gekozen middel als problematisch ervaren.
Ook dat licht ik toe. De opzet van het wetsvoorstel is een poging om rijksmiddelen
op gemeentelijk niveau te sturen, zelfs zodanig dat het effect per huishouden
kan worden geregistreerd. De vraag is of het vanuit staatsrechtelijke verhoudingen –
ik doel op de verhouding Rijk-gemeente – bezien én uit een oogpunt
van doeltreffendheid gewenst is dat de arm van het Rijk zich uitstrekt tot
in de zak van de gemeente. Ons antwoord zal duidelijk zijn.In de tweede plaats merk ik, sprekend over het middel, op dat de voorgestelde
wettelijke bepalingen – ik doel uiteraard op de artikelen 229d en 255a
Gemeentewet – als zodanig geen garantie geven dat het doel, zoals ik
dat eerder omschreef, ook door de gemeenten zal worden gerealiseerd. Van de
inzet van het instrument van het repressief toezicht heb ik dienaangaande
geen hoge verwachting, gezien het ultimum remedium-karakter hiervan, ook al
noemt de regering in de nota naar aanleiding van het verslag aan deze Kamer
de toepassing van artikel 268 Gemeentewet "geen onevenredig bewerkelijk en
zwaar middel". Ik citeer pagina 2. Gezien de voorgestelde wetteksten zal de
grond voor vernietiging, zijnde "strijd met het recht", mijns inziens moeilijk
hard te maken zijn. Immers, de wet zelf laat de nodige ruimte. Er zou dus
sprake moeten zijn van een duidelijke strijd met "het algemeen belang". Zou
de minister een poging willen c.q. kunnen doen om dat aannemelijk te maken?
Dat lijkt mij geen eenvoudige opgave.Concluderend, voorzitter, meen ik te kunnen spreken van een discrepantie
tussen de wettelijke mogelijkheden en de beleidsdoelstelling. Die conclusie
geeft mij, wat de toekomst van de nu voorgestelde en getermineerde voorstellen
betreft, de vraag in of het niet beter ware geweest het totaalbedrag zonder
meer in het Gemeentefonds te laten dan wel dat niet te doen en het bedrag
aan te wenden voor lastenverlichting in het algemeen, zoals vanmiddag al eerder
is gesuggereerd. Na één of maximaal twee jaar zouden wij deze
fundamentele keuze moeten maken. Er moet dan een andere structurele regeling
komen, is onze stellige overtuiging. Dat is de eigenlijke conclusie waartoe
de heroverweging van het wetsvoorstel onze fracties brengt.De heer Platvoet (GroenLinks):Voorzitter! De lokale lasten blijven stijgen. Volgens de Monitor lokale
lasten 1998 met 6 tot 7%. Dat is beduidend hoger dan het inflatiepercentage.
Het is ook beduidend hoger dan de gemiddelde loonstijging, althans de stijging
van de CAO-lonen, want sommige andere lonen stijgen wel dramatisch. Het moge
duidelijk zijn dat huishoudens met een inkomen op de begane grond van het
loongebouw er daardoor hinderlijk in koopkracht op achteruit gaan. De Zalmsnip
die in 1998 is bedacht, streek neer op de girorekening van praktisch alle
huishoudens (zo'n 6,7 miljoen), ongeacht de hoogte van het inkomen. Het is
een algemene maatregel voor een specifiek probleem en dat is niet per definitie
de meest doelmatige oplossing. Specifiek natuurlijk, want alleen voor mensen
met lage inkomens zijn stijgende woonlasten een echt probleem.Hoewel de Tweede Kamer in juli jongstleden akkoord is gegaan met deze
wetswijziging, blijkt uit het verslag van het algemeen overleg over de lokale
lastendruk dat de Tweede Kamer op 28 september jongstleden met de regering
heeft gevoerd, dat de twijfel begint te knagen. De PvdA komt tot de conclusie
dat "naar andere wegen gezocht moet worden om de lokale lasten voor burgers
zo laag mogelijk te houden". Het CDA komt op grond van de Monitor lokale lasten
tot de conclusie dat de Zalmsnip in 1999 feitelijk niet meer werkte. De woordvoerster
van het CDA zei: "Een cadeautje van ƒ 100 zet ook geen zoden aan de
dijk als het gaat om het echt beheersen van de lokale lasten." Ook de heer
Boorsma van het CDA zei zojuist dat de Wet in de toekomst amper bestaansrecht
heeft. De Zalmsnip blijkt dus – twee maanden nadat de Tweede
Kamer tot verlenging besloot – vleugellam te zijn. Deze verheugende
blijk van voortschrijdend inzicht bij PvdA en CDA, gevoegd bij dat van GroenLinks
die als enige tegen de Wet stemde, doet de contouren van een veelbelovende
coalitie opdoemen die blijkbaar wel gerichtere maatregelen wil.Er zijn kritische opmerkingen gemaakt over de wettekst waar staat dat
de gemeenteraad kan bepalen om belastingplichtigen voor ten hoogste ƒ
100 te compenseren voor een drietal gemeentelijke belastingen. Sommigen zouden
liever een nieuwe doeluitkering zien, zoals de oude wet in feite ook was.
GroenLinks zit daar niet op te wachten. Gemeentebesturen hebben op vele momenten
en in veel gevallen blijk gegeven van een creatieve, actieve houding, daar
waar het gaat om armoedebestrijding. Tientallen malen hebben gemeenten in
het verleden een beroep gedaan op regering of parlement om deze of gene maatregel
te nemen dan wel terug te draaien en zij hebben daarvoor lang niet altijd
een gewillig oor gevonden.De Leidse variant op de Zalmsnip – ƒ 75 teruggeven aan iedere
belastingbetaler en ƒ 25 in een pot voor gerichte armoedebestrijding,
in dit geval verlaging van de woonlasten van minima – is voor GroenLinks
een reden om de minister te steunen in zijn interpretatie van de wettekst.
Het is ook een bewijs van de zojuist genoemde lokale creativiteit. De Wet
spreekt immers over ten hoogste ƒ 100 en niet over ten minste ƒ
100. Wij hebben voldoende vertrouwen in de toezegging van de minister dat
hij via de Monitor bekijkt of de gemeenten in de geest van de wet handelen.
En het parlement kijkt daarbij uiteraard over zijn brede schouder mee. Maar
voor de minister is die verhouding van 25/75 wel een ondergrens. De logica
daarvan ontgaat mij te enen male, want in het kader van de wettekst kan het
ook 50/50 zijn, 0/100 of welke andere verhouding ook. Kan de minister eens
glashelder aangeven waarom de 25/75-verhouding nog net wel binnen de bedoeling
van de wetgever valt en een andere verhouding niet?Daarmee is tegelijkertijd ook een zwakte van deze wet aan de orde. Een
echte poldermodelwet: een compromis tussen doeluitkering en gemeentelijke
autonomie, dat weer ruimte schept voor interpretatieverschillen. En daarom
wordt het tovermiddel van de jaren negentig onmiddellijk in gereedheid gebracht:
monitoring. Als een wet is aanvaard, schept deze geen duidelijkheid, zodat
iedereen weet waar hij of zij aan toe is, maar start welhaast een permanent
proces van monitoring, evaluatie en bijstelling. Zoiets vinden wij een zompig
traject.Er wordt 680 mln. toegevoegd aan het Gemeentefonds voor de uitvoering
van deze wet. Een simpele rekensom laat zien dat een gerichte maatregel voor
de huishoudens die op een minimum zitten, iets wat CDA en PvdA nu blijkbaar
ook willen, de circa 1 miljoen huishoudens ƒ 680 oplevert. Eén
Zalmsnip maakt nog geen lente, maar met zeven snippen klaart de lucht toch
wat meer op. Ik vraag dus een bijzondere steun, gericht op bijzondere groepen.
Wij denken dat dit de enige efficiënte manier is om aan armoedebestrijding
te doen.Ten slotte vraag ik de minister hoe hij het toegenomen politieke draagvlak
voor meer gerichte maatregelen betrekt bij de standpuntbepaling van de regering
die is aangekondigd, te weten dat in 2001 wordt bekeken of er aanleiding voor
een andere structurele maatregel bestaat. Graag zouden wij die meer gericht
zien op mensen met een laag inkomen.Mevrouw Ter Veld (PvdA):Voorzitter! Na de Handelingen van 1997 te hebben herlezen, toen wij over
de Zalmsnip spraken die nu de Pepermeier heet, denk ik dat een deel van de
toenmalige kritiek nog recht overeind staat. Ons eerste probleem was destijds
de beeldvorming: hoe zou die moeten zijn? Alsof de gemeente de grootste trekhaak
heeft om de lokale lasten omhoog te drukken? Het Rijk beïnvloedt immers
de collectieve lasten, die al hoog zijn, in grote en steeds grotere mate en
doet dat meer dan de gemeenten ooit zouden kunnen doen. Vanuit die invalshoek
zou het bijna logisch zijn als de gemeenten het Rijk in staat stelden om de
burger een lastenverlichting te geven van ƒ 100. Met het oog op de
verdeling van inkomen is hier ook weinig op tegen. De lokale lasten zijn niet
inkomensafhankelijk, maar ook de algemene collectieve lasten houden, dankzij
het steeds grotere aandeel van de directe belastingen in het totale belastingpakket,
niet meer op dezelfde wijze rekening met de draagkracht. Ook de toekenning
van deze ƒ 100 doet dat niet; de woordvoerder van GroenLinks heeft
daar al expliciet op gewezen.Wij zouden met deze wetswijziging geen enkel probleem hebben als zij,
zoals wij twee jaar geleden hoopten en verwachtten, de gemeenten in staat
zou stellen om deze lastenverlichting naar eigen inzicht vorm te geven en
de wet uitsluitend de bedoeling zou hebben om de Zalmsnip op de wijze die
in de afgelopen twee jaar gebruikelijk was, door te geven. Immers, dan zouden
gemeenten een afweging kunnen maken tussen iedereen ƒ 100 geven, een
deel van het geld of al het geld reserveren voor gericht beleid met betrekking
tot lokale lasten, of wellicht ander beleid dat de samenleving in het algemeen,
en mensen met een laag inkomen in het bijzonder, ten goede zou komen. Ik denk
aan buurt- en wijkbeheerversterking of, zoals ik twee jaar geleden al zei:
680 mln. maakt ook de afschaffing van het schoolgeld voor alle 15- en 16-jarigen
mogelijk. Het is jammer dat men niet de keuze heeft gemaakt om duizend bloembollen
te laten bloeien.Ik heb gekeken naar mijn eigen gemeente. De lokale lasten binnen mijn
gemeente liggen iets hoger dan in de gemeenten eromheen, waarmee mijn gemeente
overigens mee wil gaan in een soort vrijwillige samenvoeging. Mijn gemeente
geeft ƒ 25 van de Zalmsnip uit voor versterking van het lokale verenigingsleven.
Daarmee wordt de samenhang in de gemeente aanzienlijk versterkt, bijvoorbeeld
door adoptie van het asielzoekerscentrum door de voetbalclub. Als in mijn
gemeente besloten wordt om ƒ 40 van de Zalmsnip daarvoor, alsook voor
de sociale cohesie in de gemeente te gebruiken, moet een dergelijk besluit
dan voor vernietiging worden voorgedragen? Het zou mijn motivatie om bij gemeente-
raadsverkiezingen te gaan stemmen aanzienlijk doen afnemen, als een dergelijke
beleidsvrijheid consequent aan de gemeente wordt onthouden.Eerst hebben wij met staatssecretaris Vermeend gesteggeld over de vormgeving
van de Zalmsnip. Als ik mij niet vergis, is die tussen oud en nieuw
veranderd. Wij houden een groot pleidooi om meer rekening te houden met de
autonomie van de gemeente. Het is tegen deze achtergrond jammer, als een en
ander leidt tot controle op de gemeente. Het is overigens wel prima om de
lastenontwikkeling te monitoren, maar het is onzinnig om gemeenten het lokale
beleid op de aangegeven manier vorm te laten geven. Dit geldt zeker, als je
bedenkt dat alleen al de verschillen tussen een lokale heffing op grond van
de WOZ voor woningen met een waarde van ongeveer 3 ton wel tot ƒ 100, ƒ
200 of ƒ 300 kunnen oplopen.Desalniettemin gaat het om 680 mln. En dat is geen kattenpis. Aangezien
dat bedrag wordt gehaald uit de algemene middelen en wordt toebedeeld aan
iedere burger, kan je zeggen dat daar een zeker nivellerend effect van uitgaat.
Ondanks dat de ongewenste vormgeving van een goedbedoelde poging van het Rijk
om de gemeenten in een gunstiger daglicht te stellen, ons niet tot vreugde
stemt, zullen wij om de genoemde redenen, evenals twee jaar geleden hier weer
mee instemmen.De voorzitter:Daar dit onderwerp blijkbaar een beroep doet op gebruikmaking van biologische
terminologie heb ik door de vingers gezien dat mevrouw Ter Veld een woord
heeft gebruikt dat ik in het vervolg als niet parlementair wil kwalificeren.Mevrouw Ter Veld (PvdA):Welk woord bedoelt u?De voorzitter:Wij herhalen in deze Kamer de Tweede Kamer niet en zeker onszelf niet.De heer Ruers (SP):Voorzitter! De oorzaak van het onderhavige wetsvoorstel is natuurlijk
gelegen in het rijksbeleid, zoals onder anderen de heren Boorsma en Holdijk
al terecht hebben opgemerkt. Dat zou je in het licht van dit wetsvoorstel
eigenlijk goed moeten beseffen. Het rijksbeleid heeft er namelijk voor gezorgd
dat de lasten zijn gestegen. Zou het niet de simpelste oplossing zijn om de
oorzaak aan te pakken en dus het rijksbeleid te wijzigen in die zin dat de
lasten weer op het oude niveau komen? En uit wat ik vandaag tot nu toe heb
gehoord, leid ik af dat dit nog steeds de beste oplossing is. Dit blijft anders
namelijk een gekunsteld voorstel. Immers, er worden allerlei haken en ogen
aan gebreid en er worden allerlei oplossingen bedacht die net niet passen.De heer Boorsma (CDA):Moet ik hieruit afleiden dat de SP tegen de milieumaatregelen is, die
geleid hebben tot stijging van bedoelde lasten? Als dat het geval is, zou
mij dat zeer verbazen.De heer Ruers (SP):Wij zijn daar niet helemaal tegen, maar wij zijn wel tegen het gevolg
van de gestegen lasten. De overheid verhoogt de lasten vanwege het rijksbeleid
en geeft tegelijk toe dat die lasten toch wel te hoog zijn geworden; om die
stijging wat te compenseren, draagt de overheid wat geld bij. Dat komt neer
op rondpompen van geld. Als de bron echter wordt aangepakt, hoeft de onderhavige
maatregel niet over ons heen gehaald te worden. Zo zijn de conflicten met
de autonomie van de gemeenten gevolgen van dit wetsvoorstel. Daarom lijkt
het mij goed om over de oorzaak van het probleem na te denken en over een
andere oplossing daarvan. Deze kritische kanttekening wil ik bij dit wetsvoorstel
geplaatst hebben.Uiteindelijk is het heel moeilijk om tegen dit voorstel te stemmen, maar
het is voor ons wel second best. Immers, iedereen erkent dat een aantal burgers
wordt opgezadeld met gestegen lasten, wat zeker voor mensen met de laagste
inkomens heel vervelend is. Wij zijn het er ook allemaal over eens, dat daar
iets aan gedaan moet worden. Vervolgens komen er echter oplossingen die geen
echte oplossing zijn. Wat ons betreft zou het dus veel beter zijn als de rijksoverheid
zelf erover zou nadenken hoe zij de oorspronkelijke oorzaak kan opheffen.
Dan is het voorstel heel spoedig niet meer nodig.Ik keer terug naar de regeling die nu aan de orde is; daar moet ik wel
het een en ander over zeggen. Er zitten naar mijn mening twee bijzondere punten
aan. Door de bepaling van artikel 229d van de Gemeentewet, waarin staat dat
de raad "kan" bepalen, opent zich een nieuw terrein van problemen en conflicten.
Er dreigt het gevaar dat iedere gemeente een heel ruime mogelijkheid krijgt
om met het gegeven geld om te gaan. Een gemeente kan het bijvoorbeeld in de
algemene middelen onderbrengen omdat men daar de voorkeur aan geeft. De regering
zegt dat zij dit eventueel achteraf kan corrigeren met behulp van artikel
268 van de Gemeentewet. Dit is echter wel een bijzonder zwaar middel voor
een dergelijk vergrijp, als je het tenminste een vergrijp kunt noemen. Wij
vinden het geen verstandige oplossing dat het wetsvoorstel deze ruimte schept.
Als het op een bepaalde manier moet, bepaal dit dan ook en gebruik niet de
kanbepaling.Ook andere sprekers hebben al gezegd dat het een sympathiek voorstel is
om geld te geven aan degenen die daar veel behoefte aan hebben. Hieruit blijkt
wel dat de regeling langzamerhand groeit naar verkapt minimabeleid, waarvoor
zij oorspronkelijk niet bedoeld was. Dan komt de creativiteit van allerlei
gemeenten naar boven. Terecht hebben mevrouw Ter Veld en de heer Platvoet
al gevraagd waar precies de grens ligt. Leiden is hierbij als voorbeeld genoemd.
Ik merk in mijn eigen gemeente ook dat men zich afvraagt hoe men hiermee moet
omgaan. Ik hoor graag van de minister hoe hij denkt duidelijkheid te scheppen
als hij zegt dat het Leidse model van 75-25 nog net kan. Dan komt natuurlijk
de vraag op: kan het dan niet bij 60-40, en waarom niet? Hoe denkt de minister
met deze onduidelijke grens om te gaan? Ik kan mij niet voorstellen dat bij
70-30 een besluit vernietigd wordt en bij 75-25 niet. Als 75-25 inderdaad
de grens is, moet dit ook duidelijk worden vastgelegd. Dan weten de gemeenten
en de burgers waarmee zij rekening hebben te houden.Het lijkt mij heel belangrijk dat wij dit voorstel goedkeuren, maar ook
dat wij heel goed nadenken over een andere organisatie en een aanpak van het
rijksbeleid dat deze lastenverhoging heeft veroorzaakt.Minister Peper:Mijnheer de voorzitter! Als ik de kritische ondertoon van de Eerste Kamer
hoor, stel ik voor de term Zalmsnip te handhaven en er niet Pepermeier van
te maken. Dit is mij overigens aangedragen door een lid van D66 in de
Tweede Kamer, die ik hiervoor niet onder druk heb hoeven te zetten; het was
zeer spontaan. Laten wij het dus houden bij Zalmsnip, waarmee de bron is aangegeven.
Ik heb vastgesteld dat de Zalmsnip er al was toen ik als minister aantrad,
en als inkomenspolitieke maatregel met veel goede bedoelingen was omgeven.
Deze heeft in ieder geval als voordeel dat iedereen weet waar het om gaat:
Zalmsnip, ƒ 100. Dit is een heel sterk punt. Iedereen weet dat hij ƒ
100 krijgt, om de reden die in de stukken wordt vermeld.Voor deze maatregel is wetgeving gekozen die indertijd aanleiding gaf
tot zware protesten van de VNG omdat wij centralistisch 680 mln. bestemden
om ƒ 100 aan huishoudens te geven. De VNG heeft toen gezegd: dat is
eens, maar nooit weer. De voorzitter van de VNG heeft toen stevige taal gesproken
over principes en wat dies meer zij. Om die reden is er nu een wetswijziging
aan de orde waarin de gemeentelijke autonomie wordt hersteld, zij het onder
stringente voorwaarden. Immers, de bedoeling moet wel overeind blijven. De
bedoeling wordt overigens in de praktijk uitstekend uitgevoerd; er is bijna
100% uitvoering door gemeenten. Iedereen in gemeenteland begrijpt ook wat
hier aan de hand is. Er zijn gemeenteraden die het goed monitoren, op de volwassen
manier die dit woord aangeeft.Ik heb wel eens gezegd – het is geciteerd – dat je er buitengewoon
op moet letten als minister, dat het niet moeders mooiste is. Dat komt echter
wel meer voor bij wetgeving. Wij hebben dan ook als regering, in samenspraak
met de Tweede Kamer, gezegd: in 2001 is er een goed moment om eens even te
kijken wat wij nu verder gaan doen. Waarom doen we dat? Dat is omdat er ook
in de regering een discussie gaande is, mede naar aanleiding van het debat
in de Tweede Kamer, over de vraag waar, wanneer je met deze inkomenspolitieke
maatregel zou willen ophouden, het geld dan naartoe moet gaan. Dat wordt een
interessante discussie. Is het eigenlijk geld van het Gemeentefonds of is
het geld van het Rijk? Dat laatste is de dominante gezichtshoek, zo kan ik
u melden.Het principiële debat waar nu om gevraagd wordt – ik ken al
die plussen en minnen – zal in 2001 plaatsvinden. Dat zal nog een heel
debat worden, want sommigen menen dat het geld is van de gemeenten en dat
het in het Gemeentefonds zou moeten komen. Anderen zeggen – die hebben
er ook heel sterke argumenten voor – dat het een inkomenspolitieke maatregel
is met rijksgeld en dat het dus des Rijks is. Wij krijgen voluit dat debat
over anderhalf jaar en kunnen dan tot adequate wetgeving komen.De heer Boorsma relativeert – zo ken ik hem ook weer – en
dat maakt het beantwoorden van zijn vragen een stuk gemakkelijker. Ik zal
de Kamer schriftelijk laten melden of er nog meer budgettaire zondes zijn,
in de veronderstelling dat het niet zo verschrikkelijk groot is dat ik daarvoor
een boekwerk moet aanreiken. Ik heb daar geen notie van, wat betreft de afgelopen
negen jaar.Het debat over de vraag "belastingheffing of niet", respectievelijk over
het zichtbaar zijn van de ƒ 100 voor iedereen, krijgen we in 2001.
In ieder geval is het een nivellerende maatregel, want het gaat naar iedereen
toe, bijna voor 100%. Dat is toch ook mooi. Het betekent overigens –
het betreft een vraag van de heer Boorsma, maar ook de heer Platvoet en mevrouw
Ter Veld hebben daar de aandacht op gevestigd – dat de discussie, vanwege
de vrijheid die is geschapen in het artikel 229, over de vraag gaat: wat is
die vrijheid dan? Omdat ik met de heer Platvoet wel zie dat je er ook andere
dingen mee kunt doen, heb ik toen de grens gelegd – omdat er een zekere
dynamiek bij de gemeenten was – bij het Leidse model. Daar zit geen
mathematiek achter. Ik denk dat de verhouding 60-40 heel moeilijk zal worden,
omdat ik ben gehouden aan de doelstellingen van deze wet, namelijk dat de ƒ
100 zichtbaar moet zijn voor alle burgers. Daarbij geeft deze interpretatie
enige ruimte aan de gemeenten en dat kan nog net. Ik ben overigens wel streng
aangekeken op deze verruiming, die ik in het debat met de Tweede Kamer voor
acceptabel hield. Aan het adres van degenen die een ander percentage in het
hoofd hebben, merk ik op dat het daarmee dan ook wel ophoudt. In de praktijk
wil slechts een enkele gemeente dat geld in de algemene middelen stoppen,
maar dat is niet de bedoeling. Daarover vindt een pittige correspondentie
tussen de gemeenten en mij plaats en de meeste trekken zich ook wat van mijn
boodschap in die correspondentie aan. Dat moet ook zo blijven en ik meen dat
ook serieus, want als op grond van de gemeentelijke autonomie dat geld zou
verdwijnen, is dat toch wel een garantie om dat geld over anderhalf jaar geheel
terug te halen. Gemeenteraadsleden zien er ook op toe dat dit niet gebeurt.
Het Leidse model geeft zowel ruimte voor meer specifiek gericht beleid als
voor gemeentelijke autonomie. Daarmee zijn de grenzen wel aangegeven die de
gemeenten in acht hebben te nemen, willen zij de doelstellingen van de wet
niet terzijde stellen.De heer Boorsma vroeg waar de schuivende panelen zijn gebleven. Ik zou
het niet weten maar ik vind het op zichzelf een aansporing om daar toch eens
naar op zoek te gaan. Hij hoort nader van mij!De uitvoeringskosten vallen inderdaad mee. Wij konden de vragen daarover
niet precies beantwoorden, maar de uitvoeringskosten zijn vooral in het begin
hoog geweest om bijvoorbeeld de bejaarden, de studenten en de eenpersoonshuishoudingen
op te sporen. De gemeenten hebben het zich niet gemakkelijk gemaakt, omdat
zij die ƒ 100 aan alle burgers wilden geven. Het opsporen van bejaarde
inwoners is misschien nog te doen, maar het opsporen van studenten is een
hele klus tegenwoordig.Voorzitter! De VNG begrijpt heel goed, dat het erkennen van de autonomie
in de kanbepalingen moet worden gecombineerd met de doelstellingen in de wet
en de horizonbepaling die daarin besloten ligt, namelijk dat in 2001 wordt
bezien hoe wij ervoor staan. Mijn veldwerk geeft mij in, dat gemeenten dit
heel goed begrijpen en dat er dus geen bijzondere dingen gebeuren. De heer
Rensema stelde een vraag over de bezwaren bij gemeenten en bij de VNG. Er
zijn weinig problematische gevallen en het valt dus zeer mee. Nederland is
een overzichtelijk land en het doel van de maatregel is in dit geval buitengewoon
goed te communiceren. De heer Holdijk heeft natuurlijk in beginsel gelijk
als hij de spanning schetst tussen de centrale en de decentrale overheid,
maar de gemeenten komen de doelstellingen van de wet voor vrijwel 100% na
en dat is op zichzelf ook een publiek feit van enige importantie. Om die reden
wil ik vermijden om in de sfeer van het repressief toezicht te komen oftewel de vernietiging, ook wel de spontane vernietiging genoemd.
Ik kies voor een dialoog met de gemeenten en voor beïnvloeding van de
zijde van de VNG. Ik heb al gerefereerd aan de discussie over de aanwending
van het Gemeentefonds, die wij over anderhalf jaar zullen voeren.De heer Platvoet heb ik beantwoord op het punt van de Leidse variant.
Dat is het wel, zeg ik in alle helderheid. De verhouding 75/25 is op zichzelf
overdraagbaar. Er zijn overigens andere redeneringen mogelijk. Ik herhaal
nog maar eens dat sprake is van een ruimhartige interpretatie van de minister
van BZK in de dialoog met de Tweede Kamer. Niet iedereen is gaan glimmen toen
ik deze ruimte gaf, omdat die 25% met name voor het armoedebeleid was bestemd.
Ik kan niet anticiperen op de vraag hoe het debat in 2001 ceteris paribus
zal verlopen in termen van het politieke draagvlak. Daarbij komt namelijk
onmiddellijk de vraag naar boven aan wie het geld eigenlijk wordt gegeven.
Zijn het inkomenspolitieke maatregelen zijdens de rijksoverheid, via belastingen
of anderszins? Als het rijksgeld zou blijven of als het geld zou worden overgeheveld,
zit je ook met een probleem. Als wij die 680 mln. overhevelen, moeten wij
erbij zeggen dat de gemeenten er armoedebeleid mee moeten voeren. Dat is misschien
nog wel een indringender ingreep in de gemeentelijke autonomie dan wanneer
op een meer structurele wijze wordt gesproken over de vraag wat er met de
beschikbaar gestelde gelden wordt gedaan. Is het rijksbeleid of wordt het
meer toegespitst gemeentelijk beleid? Het is bekend hoezeer omstreden en bediscussieerd
de vraag is of gemeenten in staat mogen worden gesteld om inkomenspolitiek
te bedrijven.De heer Platvoet (GroenLinks):De minister heeft al twee keer uit de doeken gedaan dat dit debat op regeringsniveau
zal worden gevoerd. Gaat het om rijksgeld of gemeentegeld? Wat is zijn inzet
hierbij?Minister Peper:Ik vind het niet verstandig om dat nu te zeggen.De heer Platvoet (GroenLinks):U hebt er geen opvatting over.Minister Peper:Mijn probleem is juist dat ik zoveel opvattingen heb. Ik moet mij een
beetje inhouden.De heer Platvoet (GroenLinks):Taal is uitgevonden om opvattingen te uiten.Minister Peper:Dat weet ik wel, maar ik zou het nu niet willen zeggen. Ik zeg alleen
dat de inbreng in de discussie in de Tweede Kamer al een beetje ver ging op
het punt van de verhouding 75/25. Die ƒ 100 is voor iedereen. In het
perspectief van de wetswijziging, de kan-bepaling, is gezegd dat Leiden nog
net kan. Ik heb geen zin om weer een stevige uitspraak te doen, want ik heb
het net op een elegante manier binnengehaald. Van mensen die mij streng aankijken,
heb ik begrepen dat dat het wel zo'n beetje zou moeten zijn.De heer Platvoet (GroenLinks):U gunt zich nog een jaar om het verder op te rekken.Minister Peper:Ik gun mij nog wel een jaar, als mij dat gegeven is, om daarover na te
denken. Hoe verhoudt zich één en ander tot het belastingplan?
Met andere woorden: de vraag is aan de orde, of dit belastinggeld weer in
de kring van de rijksoverheid moet worden bekeken. Of is dit geld van de gemeenten?
Als het laatste het geval is, wat dan? De maatregel had immers een inkomenspolitieke
achtergrond. Als je die achtergrond wilt laten vervallen, omdat je vindt dat
het Rijk zich daarover niet moet uitspreken, moet het geld naar het Gemeentefonds
gaan, waarna men maar ziet, wat men daarmee doet. Dat is nog niet zo simpel.De heer Boorsma (CDA):Mijnheer de voorzitter! De minister heeft gezegd dat het geld naar iedereen
gaat. Daar zet ik een vraagteken achter, want het is niet iedereen, maar elk
huishouden. Zolang wij nog met kinderen leven, krijgen wij niet per persoon ƒ
100. Integendeel, het is ƒ 100 per huishouden. Wat dat betreft was
het wat wonderlijk om te merken dat in een plaats als Enschede werd gesproken
over de vraag, of een studentenhuishouden dat bedrag ook zou moeten ontvangen.
Ik wil daar overigens niet op ingaan, want ik vind het typisch een detail
voor de Tweede Kamer, en niet voor dit huis.Voorzitter! In dit verband heeft de minister de vraag gesteld of, als
hier erg kritisch naar wordt gekeken, de vraag niet rijst of het hier gaat
om rijksbelastinggeld, of om geld van de gemeenten. In het laatste geval zou
het geld moeten vloeien naar het Gemeentefonds. Wat vindt de minister hiervan?
Hij heeft net een vraag van collega Platvoet ontweken, toen hij werd uitgedaagd,
zijn visie te geven. Maar ik mag de minister wel vragen, wat zijn mening is
over de vraag, van wie dat geld is. Als hij dat niet wil, wijs ik hem erop
dat hij het antwoord wel kan geven, omdat er gewoon afspraken zijn over de
voeding van het Gemeentefonds. Van wie is dat geld, als dit wetsvoorstel wordt
afgewezen? Voor mij is het antwoord volstrekt helder: daarover zijn door dit
kabinet en het vorige kabinet afspraken gemaakt met de VNG. Daar hoeft de
minister dus niet schimmig over te doen.Voorzitter! Gaat het geld nu eigenlijk wel naar iedereen, en is die maatregel
eigenlijk wel effectief? Ik geloof zonder meer dat de minister gemeenten sondeert,
en dat de minister een redelijk positieve voorstelling van zaken krijgt als
hij met gemeenten praat. Maar in hoeverre ziet hij fictie of werkelijkheid?
Wat bedoel ik daarmee? Water stroomt naar het laagste punt. Gemeenten zijn
heel creatief als het erom gaat, het geld conform de voorschriften en de wet
te verantwoorden in de eigen begrotingen. Wat doet een gemeente? Zij verhoogt
bijvoorbeeld de uitgaven voor het gemeentelijke armoedebeleid, tegelijkertijd
zegt de gemeente dat dus de OZB-tarieven omhoog moeten, en nadat dat besluit
is genomen als gemeenteraad, worden de tarieven met ƒ 100 verlaagd.
Wat ziet de minister? De minister ziet dus een uitvoering conform de wet.
Het tarief van de OZB is in wezen verlaagd met ƒ 100, nadat men het
overigens had verhoogd voor iets waarvoor men het geld toch al uit wilde geven.
Welk verschil is er dan nog met de praktijk, waarin de 680 mln. gewoon in
het Gemeentefonds wordt gestort? Elke gemeente kan een aanwending kiezen die
zij zelf wil, en tegelijkertijd de fictie overeind houden dat is voldaan aan
de wet.Voorzitter! In de eerste termijn heb ik niet aangegeven, wat het standpunt van de CDA-fractie is over dit wetsvoorstel. Ik ben begonnen
met de opmerking dat er een positief punt in zat, waarna ik een aantal kritische
kanttekeningen heb geplaatst. Ik heb ook gezegd dat het een verbetering is
van de bestaande praktijk. Ik heb met veel waardering en belangstelling geluisterd
naar het zeer principiële betoog van collega Holdijk. Zelf heb ik ook
een aantal opmerkingen gemaakt over de constitutionele spanning. De CDA-fractie
heeft daar niet zoveel aandacht aan geschonken, omdat dit dan eigenlijk twee
jaar geleden had gemoeten. Toen vond het merendeel van dit huis het wel een
sympathieke gedachte; de uitwerking zinde hen niet zo erg, maar zij wilden
ook niet tegenstemmen. Daar voeg ik bij het dat een verbetering is. Daarom
zullen wij zeker onze steun aan dit wetsvoorstel geven, maar dit gebeurt conform
de formulering van de collega's Ter Veld en Ruers, die zeiden: je kunt hier
toch moeilijk tegen stemmen, het is "second best". Ik wil de minister er toch
op wijzen dat het eigenlijk een wetsvoorstel is zonder toekomst. De gemeenten
kunnen met het geld immers doen wat zij willen. Dat vind ik nog geeneens zo'n
slechte zaak.Collega Platvoet meende dat er sprake was van voortschrijdend inzicht
bij het CDA. Hij zou de Handelingen van twee jaar geleden nog eens kunnen
lezen. Daaruit zou hem blijken dat wij toen al ongeveer in dezelfde teneur
hebben gesproken. Het is een sympathieke gedachte, maar eigenlijk zijn wij
hier niet zo voor, zeker niet gelet op de huidige welvaart. Wij zijn het volstrekt
eens met collega Platvoet van GroenLinks dat het zonde is van de 680 mln.Stel je voor dat wij de wet zouden verwerpen, dan wordt niet bereikt wat
GroenLinks en het CDA willen, namelijk dat de bijstandsmoeders meer geld krijgen.
Dan stroomt het gewoon terug naar de rijkskas. Door de opdracht van de minister
is het geen geld van de gemeente, maar geld van de Staat der Nederlanden.
Daardoor komt het gewoon terecht in 's Rijks schatkist. Daarmee wordt niet
beoogd wat het CDA of GroenLinks zou willen.De heer Platvoet (GroenLinks):Voorzitter! Ik ben de minister erkentelijk voor de souplesse waarmee hij
kan opschuiven. Dat hebben wij natuurlijk geconstateerd. Ik voel toch de onbedwingbare
behoefte om een antwoord te citeren dat hij op 28 juni heeft gegeven aan de
VVD-fractie in de Tweede Kamer: hierbij gaat het kabinet ervan uit, dat de
lastenverlichting in de volle omvang van ƒ 100 aan alle huishoudens
wordt gecontinueerd. Enkele dagen later vond het debat in de Tweede Kamer
plaats. Toen heeft de minister dit aanmerkelijk genuanceerd door het Leidse
model te omarmen. Misschien is dat te sterk uitgedrukt, maar hij vond de 25%
voor het woonlastenfonds een goede oplossing. De inzet van mijn betoog was
ook dat er meer rek moet komen in dat percentage. Ik begrijp echter dat dit
de bottom line is voor de minister en dat enige ratio daar niet achter zit.
Het is eigenlijk een natte vinger, aangereikt door het Leidse model.De minister zegt dat het een inkomensgerichte maatregel is. Het is misschien
een woordenspel, maar ik vraag mij af of je dat moet zeggen. De maatregel
is erop gericht, dat ƒ 100 teruggaat naar de belastingbetaler, maar
"inkomensgericht", of zelfs "nivellerend", is toch wel erg achter de komma
regelen. Ik weet dat een bedrag ineens nivellerend is en een percentage niet,
maar om te stellen dat van een maatregel van ƒ 100 een nivellerende
werking uitgaat, vind ik toch wel heel erg ver gezocht.Is het bedrag van 680 mln. rijksgeld of gemeentegeld? Het bedrag is gegenereerd
op basis van een overeenkomst met de VNG. Wij hebben kritiek op een aantal
aspecten van deze wet. De belangrijkste kritiek is de inhoudelijke kritiek.
De wet zou veel gerichter moeten zijn. Mocht zij worden afgestemd, dan is
dat naar onze opvatting een opdracht aan de regering om reparerende maatregelen
te nemen die ertoe leiden dat het geld naar de gemeenten gaat met de uitdrukkelijke
bedoeling daarmee maatregelen voor het armoedebeleid te financieren. De minister
zei ook dat dit de lokale autonomie nog verder aantast. Ik vraag mij af, nadat
ik de reacties van de gemeenten heb gehoord, of dat zo betreurd zou worden.Voorzitter! Mevrouw Ter Veld gaf het voorbeeld van een gemeente waarop
de minister is ingegaan. Wat doet de minister daarmee? Gaat hij dat besluit
in die gemeente vernietigen? Leidt dat ertoe dat bij de gemeenteraadsverkiezingen
de Partij van de Arbeid in ieder geval één stem minder zal behalen?
De conclusie van mijn fractie is dat wij alles overwegende, geen wetten willen
steunen die geen toekomst hebben.Een aantal sprekers heeft zich zeer kritisch over de wet uitgelaten. Ik
moet bescheiden zijn, want ik ben pas een blauwe maandag lid van deze Kamer,
maar ik meen dat het onder andere de taak van de Eerste Kamer is, de kwaliteit
van de wetgeving te beoordelen. Als ik de betogen in eerste termijn argeloos
aanhoor, dan maak ik daaruit op dat een meerderheid ertoe neigt, tegen het
voorstel te stemmen. Om allerlei redenen is dat toch niet het geval. De fractie
van GroenLinks ziet echter niets in deze wet. Wij kijken met belangstelling
uit naar de inzet van de minister en het resultaat van de evaluatie die zal
plaatsvinden.De heer Boorsma (CDA):Volgens mij is de fractie van GroenLinks tegen dit wetsvoorstel op inhoudelijke
gronden. De heer Platvoet noemde zojuist het argument van de kwaliteit van
de wetgeving. Ik vind dat geen goed argument. Welk artikel is dan verkeerd
geformuleerd?De heer Platvoet (GroenLinks):Zo bedoel ik dat niet. Het gaat om de wetgeving en het beoogde doel, namelijk
het tegengaan van lastenverzwaring voor mensen met een laag inkomen. Dat is
een kwalitatief argument. Volgens mij voldoet deze wet daar niet optimaal
aan. Ik heb dat in mijn eerste termijn betoogd. Ik houd dat nog steeds staande.
Voor mijn fractie is dat een doorslaggevende reden om tegen dit wetsvoorstel
te stemmen.Mevrouw Ter Veld (PvdA):Voorzitter! Het verheugt mij dat ik mij heb ingeschreven voor een tweede
termijn, want de laatste opmerking van collega Platvoet suggereert bijna dat
wij hem hebben geactiveerd en gemotiveerd met onze kritische kanttekeningen
bij de wet om tegen te stemmen. Misschien kan de minister het volgende argument
gebruiken bij zijn onderhandelingen te zijner tijd met de minister van Financiën. Want ik moet eerlijk zeggen dat 0,5% koopkrachtverbetering,
want dat is ƒ 100 per jaar voor een alleenstaand huishouding op minimumniveau,
iets is waar je niet omheen kunt! Voor een dergelijke koopkrachtverbetering
hebben wij wel eens harder gestreden! Ik hoop dat het niet zo is dat GroenLinks
de ene keer zegt dat 0,5% koopkrachtvermindering een schande is en de andere
keer roept: wat is nou ƒ 100?De heer Platvoet (GroenLinks):Dan heeft mevrouw Ter Veld mij verkeerd begrepen. Ik vocht het nivellerende
effect aan dat de minister aan deze maatregel verbindt. Dat heb ik bekritiseerd.
Als de wet wordt verworpen, gebeurt dat op goede gronden. Onze inzet is dat
die 680 mln. op een andere manier naar de gemeente moet worden doorgesluisd
om tot meer gerichte maatregelen te komen.Mevrouw Ter Veld (PvdA):Op dat bedrag van die 680 mln. kom ik straks nog even terug. Ten aanzien
van het eerste punt houd ik mij aan de goeie, ouwe vakbondsleuze: omhoog in
centen en naar beneden in procenten. Een vast bedrag omhoog betekent dat de
laagste inkomens meer krijgen. Dat is gewoon zo. Dat is een van de redenen
waarom wij, zelfs al zijn wij niet zo gelukkig met de vrijheid die de gemeenten
niet volledig krijgen, niet tegen het wetsvoorstel willen stemmen. Ik heb
ook begrepen dat ik de minister moet prijzen, omdat hij voor een kwart aan
mijn idee dat ik twee jaar geleden ook heb geuit, tegemoet is gekomen. De
gemeenten mogen in ieder geval voor een kwart van deze ƒ 100 besluiten
om die desgewenst toe te voegen aan de algemene middelen, al was het maar
voor het verwijderen van hondenpoep. Ik neem overigens aan dat dit woord wel
is toegestaan.Voorzitter! De minister heeft hier een zekere dreiging geuit met de woorden
dat wij de gemeenten moeten laten doen wat destijds door het kabinet is beoogd.
Hij doelde daarbij op de goede geste van het Rijk aan de burger, opdat zij
positief naar de gemeenten kunnen kijken.Voorzitter! Ik heb twee jaar geleden van staatssecretaris Vermeend begrepen
dat men het bij Financiën doodzonde vindt dat zij dit geld moeten afstaan
aan het Gemeentefonds. Hoe graag had het ministerie van Financiën niet,
vanuit de ouderwetse gedachte van de schatkist van duizend en een nacht, dit
geld op kerstavond 1997 aan de burgers doen toekomen! Dit staat overigens
allemaal vermeld in de Handelingen van 1997. Bij Financiën is dus ergens
de drang om dit geld terug te krijgen. Ik hoop dat de minister in de discussie,
als er minder via het Gemeentefonds naar de burger toe zou moeten, er sterk
de nadruk op wil leggen dat in dit geval het belastingsplan opnieuw een koopkrachtoperatie
aan de onderkant moet bewerkstelligen van ten minste plus 0,5%. Ik neem aan
dat Financiën dan denkt dat de minister van Binnenlandse Zaken het geld
toch maar in het Gemeentefonds moet stoppen.De voorzitter:Ik ben blij dat mevrouw Ter Veld, om haar te citeren, om het ene woord
heen kan. Ik wens haar toe dat zij ook om het andere heen gaat.Minister Peper:Mijnheer de voorzitter! Er is een aantal vragen aan mij gesteld. De heer
Boorsma heeft mij gevraagd of ook de eenpersoonshuishoudens erbij horen. Daarin
heeft hij gelijk. Het gaat dus niet om "iedereen" in de letterlijke betekenis
van het woord. Dat had ik al geïmpliceerd. Dat soort zaken moeten echter
duidelijk zijn.Het vuur wordt mij nu na aan de schenen gelegd. Ik heb reden om daar wat
omfloerst om te doen. Men moet immers niet al zijn "credit" verspelen. Ik
geef daarom het volgende antwoord op de vraag van wie het geld is. Naarmate
ik meer helder ben, kan het immers daarna juist meer duister worden. Het geld
is toegevoegd aan het Gemeentefonds met het oog op lastenverlichting. Als
die lastenverlichting niet in betekenende mate wordt gerealiseerd, kan dat
aanleiding zijn om het bedrag er weer uit te nemen. Het Gemeentefonds wordt
vastgesteld door de wetgever. Ik vind dit een prachtig antwoord, dat mij bovendien
is aangereikt. Ik wil het hierbij laten.De heer Boorsma (CDA):Wil de minister mij vertellen welke afspraken er zijn gemaakt over de
voeding van het Gemeentefonds?Minister Peper:Dit geld is een aanmerkelijke voeding van het Gemeentefonds, al is die
nog niet helemaal neergedaald in structurele zin. Ik wil het zo omschrijven.
Ik moet immers nog verder.De heer Platvoet moet ik zeggen dat een bedrag van ƒ 100 technisch
gezien nivellerend is. Dat bedoelde ik ook aan te geven. Het is nivellerend.
Het is spijtig dat de heer Platvoet aangeeft tegen te zullen stemmen. Hij
zou daarmee immers het bedrag van ƒ 100 kunnen relativeren, wat in
zijn kring niet gebruikelijk is. ƒ 100 is immers niet niks en ook een
Zalmsnip is niet niks.Mijn laatste opmerking is dat ik in een goede dialoog verkeer met de gemeenten.
Die begrijpen het allemaal. Ik ben in het debat in de Tweede Kamer spontaan
opgeschoven, omdat die richting mij bevalt. Dat is goed geconstateerd. Ik
houd niet zo van vernietigen. Ik praat met gemeenten en gemeenteraadsleden
zien er ook op toe. Daarom geeft het Leidse model iets aan. Er is een gemeente –
ik zal nu geen naam noemen – die nog stevig bezig is, maar ik geloof
dat wij eruit komen. Ik schuw het middel van de vernietiging evenwel niet,
wanneer het besluit strijdig is met de doelstellingen van de wet, strijdig
is met de memorie van toelichting. Wanneer een gemeente zegt "mooi, dat wij
dat geld overgemaakt hebben gekregen, wij hebben dat hele bedrag nodig voor
het opruimen van de hondenpoep", dan is de vernietiging binnen handbereik.De beraadslaging wordt gesloten.Het wetsvoorstel wordt zonder stemming aangenomen.De voorzitter:De aanwezige leden van de fractie van GroenLinks wordt conform artikel
121 van het Reglement van orde aantekening verleend dat zij geacht willen
worden zich niet met het wetsvoorstel te hebben kunnen verenigen.Sluiting 14.50 uur 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/h-ek-19992000-74-82.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl