Behandeling van het voorstel van wet van de leden Vermeij, Koopmans en Neppérus tot aanvulling van de Algemene wet bestuursrecht met een regeling voor herstel van gebreken in een besluit hangende beroep bij de bestuursrechter (Wet bestuurlijke lus Awb) (31352)
Staten-Generaal — Handelingen 
Datum: 2014-07-02 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Handeling 2008-2009, pag. 4371-4380

 
 
 

Handeling

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Vergadernummer
Datum vergadering

16-03-2009

Tweede Kamer der Staten-Generaal

2008-2009

nr. 54, pagina 4371-4380

12-02-2009

 

 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties over kamerdossier

Kamerdossier 31352Toon publicaties die dit dossier behandelen

 
 
 Publicaties in vergadering

Debat naar aanleiding van een algemeen overleg op 3 februari 2009 over de binnenvaartPagina 4386-4392
Debat naar aanleiding van een algemeen overleg op 5 februari 2009 over bonussen bij ABN AMROPagina 4354-4357
Debat over de voortgang in kinderpornozakenPagina 4392-4410
Behandeling van het wetsvoorstel Wijziging van de in de Wet op het financieel toezicht en enige andere wetten opgenomen regels met betrekking tot de uitoefening van de bevoegdheid tot het opleggen van een bestuurlijke boete (Wet wijziging boetestelsel financiële wetgeving) (31458)Pagina 4357-4369
Behandeling van drie brieven van de Tijdelijke gemengde commissie subsidiariteitstoets van 5 februari 2009 met het verzoek, in te stemmen met: - een brief aan de Europese Commissie, de COSAC, de overige Europese instellingen en de Nederlandse regering betreffende de subsidiariteitstoets van het voorstel voor een richtlijn inzake kwaliteits- en veiligheidsnormen voor menselijke organen, bestemd voor transplantatie (COM(2008)818def) (31805); - een brief aan de Europese instellingen en de Nederlandse regering betreffende de subsidiariteitstoets van het voorstel voor een richtlijn tot het neerleggen van minimumstandaarden voor de opvang van asielzoekers (COM(2008)815def) (31806); - een brief aan de Europese instellingen en de Nederlandse regering betreffende de subsidiariteitstoets van het voorstel voor een verordening tot vaststelling van de criteria en instrumenten om te bepalen welke lidstaat verantwoordelijk is voor de behandeling van een asielverzoek van een derdelander of een statenloze (COM(2008)820def) (herziening Dublinverordening) (31807)Pagina 4353-4353
Regeling van werkzaamheden (donderdag 12 februari 2009)Pagina 4369-4370
Lijst van ingekomen stukken, met de door de Voorzitter ter zake gedane voorstellen (donderdag 12 februari 2009)Pagina 4410-4411
Presentie en opening (donderdag 12 februari 2009)Pagina 4353-4353
Stemmingen over moties, ingediend bij het debat over de IJsselmeerziekenhuizen, te weten: - de motie-Agema over het garanderen van de bereikbaarheid van de zorg in Emmeloord (27295, nr. 128); - de motie-Van Gerven over duurzame samenwerkingsafspraken als verplichte voorwaarde voor overheidssteun (27295, nr. 129)Pagina 4370-4371
Debat naar aanleiding van een algemeen overleg van heden over MeavitaPagina 4380-4382
Debat naar aanleiding van een algemeen overleg op 29 januari 2009 over contractvervoer taxi, en over het verslag van een algemeen overleg over contractvervoer taxi (31521, nr. 2)Pagina 4382-4386
Behandeling van het voorstel van wet van de leden Vermeij, Koopmans en Neppérus tot aanvulling van de Algemene wet bestuursrecht met een regeling voor herstel van gebreken in een besluit hangende beroep bij de bestuursrechter (Wet bestuurlijke lus Awb) (31352)Pagina 4371-4380

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 92 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
Aan de orde is de behandeling van: het voorstel van wet
van de leden Vermeij, Koopmans en Neppérus tot aanvulling van de Algemene
wet bestuursrecht met een regeling voor herstel van gebreken in een besluit
hangende beroep bij de bestuursrechter (Wet bestuurlijke lus Awb) (31352).De voorzitter:Het is een mooi moment voor de Kamer. Niet alleen omdat de minister vandaag
alleen maar komt luisteren, maar ook omdat vandaag een initiatief van drie
van onze leden op de agenda staat. Het is mooi dat dit recht van de Kamer
wordt gebruikt. Vandaag is de eerste termijn van de Kamer aan de orde. De
initiatiefnemers en de minister krijgen zo de gelegenheid om zich goed voor
te bereiden op hun antwoord.Ik heet de adviseurs van de initiatiefnemers, de heren Koenraadt en Toebes,
van harte welkom.De algemene beraadslaging wordt geopend.De heer De Wit (SP):Voorzitter. Over de wenselijkheid van de bestuurlijke lus wordt al langer
gesproken in de politiek en in de wetenschap. Al in 2004 werd in de Tweede
Kamer een voorstel aangenomen, de motie-Koopmans/De Krom, die de regering
verzocht "de Algemene wet bestuursrecht te moderniseren door een mogelijkheid
in de wet op te nemen om administratieve en procedurele fouten snel te kunnen
herstellen". De indieners hebben het initiatief genomen om een voorstel tot
wijziging van de Algemene wet bestuursrecht bij de Kamer in te dienen. Namens
de SP-fractie complimenteer ik hen van harte met dit belangwekkende initiatief.Daarmee heb ik niet alles gezegd. De SP-fractie heeft zeker oog voor het
probleem dat de indieners bij de kop hebben gepakt. Wij hebben destijds voor
de motie-Koopmans gestemd. Met de belangrijkste doelstellingen van dit wetsvoorstel
is de SP-fractie het dan ook eens, te weten het voorkomen van nodeloos tijdsadvies
in bestuursrechtelijke procedures. Geschillen tussen bestuur en burger moeten
op een efficiënte manier opgelost worden, binnen een eerlijke termijn
en op een eerlijke manier, zodat iedere belanghebbende zijn zegje heeft kunnen
doen en alle argumenten een rol hebben kunnen spelen. De rechter controleert
het proces en oordeelt over de geschillen. Los van deze doelstellingen, waar
niemand op tegen zal zijn, moet de wet goed in elkaar zitten. Hier en daar
heb ik forse bedenkingen. Ik zal daar in het vervolg nader op ingaan, met
name op de rechtsbescherming van de belanghebbenden.De bestuurlijke lus is een extra bevoegdheid die de rechter krijgt, een
aanvullend instrument bovenop de bestaande mogelijkheden. Het is goed dat
het uitdrukkelijk aan de rechter is gelaten wanneer deze gebruikmaakt van
de mogelijkheid van de lus. Het is een kan-bepaling. De rechter kan het bestuursorgaan
in de gelegenheid stellen een gebrek in het besluit te herstellen, behalve
wanneer sprake is van hoger beroep. Dan is er volgens het voorstel sprake
van een opdracht.Mijn fractie heeft het enigszins verbaasd dat de bestuursrechters niet
om advies zijn gevraagd over het voorstel. Juist omdat het de mogelijkheden
van de rechter uitbreidt, ligt het in de rede de beroepsgroep in de voorbereiding
te betrekken. Dat is niet gebeurd. De Nederlandse Vereniging voor Rechtspraak
en de Raad voor de rechtspraak zijn niet om advies gevraagd. Dat is een gemiste
kans. Dat had wel gemoeten.De indieners reageren hierop met de opmerking dat wij deze organisaties
achteraf bij de evaluatie naar hun mening kunnen vragen. Juist bij advies
vooraf was echter winst te behalen geweest. Ik ben benieuwd of de indieners
er nog steeds zo over denken als in de schriftelijke voorbereiding.In enkele bijzondere wetten van het bestuursrecht bestaat al een bestuurlijke
lus of zal die op korte termijn geïntroduceerd worden. Ik denk aan de
Wet algemene bepalingen omgevingsrecht, de Wabo, de Wijzigingswet Tracéwet,
de Spoedwet wegverbreding en de Wet ruimtelijke ordening. De nummers zijn
30844 en 31546.De indieners zijn van mening dat hun bestuurlijke lus in de Algemene wet
bestuursrecht de enige echte lus is. Daar hebben zij ook voor gezorgd door
inmiddels bij nota van wijziging de bestuurlijke lussen in andere wetten te
laten vervallen. Om een warboel aan lussen te voorkomen, zou je kunnen zeggen.
Toch is de lus in al die andere wetten technisch gezien niet precies hetzelfde.
Ik zie daarin een belangrijk verschil, namelijk de bepaling dat de lus niet
wordt toegepast indien belanghebbenden die niet als partij aan het geding
hebben deelgenomen daardoor onevenredig kunnen worden benadeeld. Dat is een
belangrijke toevoeging waarop ik in het vervolg van mijn betoog nog wel terugkom.Dit wetsvoorstel grijpt in in de verhouding tussen bestuur, burger en
rechter. Daarbij gelden enkele uitgangspunten, zoals het beginsel dat de rechter
niet op de stoel van het bestuur moet gaan zitten. Het besluitvormingsprimaat
behoort bij het bestuur te liggen. Dat blijft ook zo, maar er verschuift wel
wat. De rechter krijgt meer mogelijkheden om het bestuur in de gelegenheid
te stellen, een gebrek te herstellen. Natuurlijk wordt in een aantal gevallen
geen enkele partij daar slechter van, dat erken ik onmiddellijk. Nodeloos
tijdsverlies is in niemands belang. De rechter behoudt de regie waar het eerst
zo was dat de rechter een besluit kon vernietigen en bij wijze van spreken
kon zeggen: u zoekt het maar uit! Maar met het behoud van de regie ontstaat
wel het risico dat de rechter op de inhoud gaat sturen. Zien de indieners
dat ook zo? Wat nu als een rechter bepaalt dat een gebrek alleen hersteld
kan worden door een bepaalde groep of een bepaalde belangenvereniging te horen
en een andere niet? Hoe definiëren de indieners het gebrek? Hoe groot
mag dat gebrek zijn? En blijft het niet vreemd dat het bestuur de gelegenheid
krijgt het gebrek te herstellen, terwijl de burger die een steekje laat vallen
bij een aanvraag zo'n kans niet krijgt van het bestuur? Dan volgt doorgaans
een afwijzing. Is dit nu helemaal eerlijk, zo vraag ik de indieners?Dan is er nog een ander risico dat ik maar "bestuurlijke luiheid" noem.
Omdat het bestuur weet dat een gebrek op een later tijdstip kan worden hersteld,
kan minder zorgvuldig worden omgegaan met de voorbereiding
van besluiten. Het antwoord van de indieners hierop is dat dit risico ook
zou bestaan als er "kale" vernietiging zou volgen, maar dat is toch geen argument?
Het gaat erom hoe dat risico wordt beteugeld.Een extra argument is nog dat belanghebbenden bewust op een dwaalspoor
zouden kunnen worden gezet en er geen bezwaar wordt ingediend door een groep,
die daar achteraf gezien daar wel baat bij zou hebben gehad. Dit veronderstelt
kwade opzet. Dat gaat misschien wat ver, maar het is niet ondenkbaar.Dan de vraag hoe veel lussen? Er zit geen maximum aan het aantal maal
dat de lus mag worden toegepast. In beginsel is dat dus oneindig; steeds weer
een nieuwe kans een gebrek te herstellen. Hoe zal dit gaan in de praktijk?
Is het van het geduld van de betreffende bestuursrechter afhankelijk? Graag
een antwoord van de indieners.Vervolgens de vraag of de bestuurlijke lus wel nodig is. Er zijn toch
al mogelijkheden? De memorie van toelichting begint met op pagina 1 op te
merken dat de bestuursrechter momenteel niet veel mogelijkheden heeft om een
effectieve bijdrage te leveren aan de daadwerkelijke beslechting van geschillen,
maar is dat zo? Er zijn talloze mogelijkheden in de wet, die ook staan opgesomd
in de memorie van toelichting: - artikel 6:22: ondanks vormvoorschrift
kan een besluit in stand worden gelaten;- artikel 8:72 ,lid 3: rechtsgevolgen
blijven geheel of gedeeltelijk in stand;- artikel 8:72, lid 4: de
uitspraak van de rechter treedt in de plaats van het vernietigde besluit;- artikel 8:64, lid1: de bestuursrechter kan een onderzoek ter zitting
schorsen;- artikel 8:68, lid 1: de bestuursrechter kan een onderzoek
ter zitting heropenen.De bestuursrechter maakt echter weinig gebruik van deze mogelijkheden,
zo zeggen de indieners op pagina 3 van de memorie van toelichting. Ik ben
er toch nog niet geheel van overtuigd dat deze bestuurlijke lus nu zo veel
problemen op gaat lossen en de efficiëntie zo ten goede zal komen.Er is geen termijn genoemd in artikel 8:51a. Dat betekent dat de termijn
waarbinnen het gebrek hersteld moet zijn niet op voorhand vaststaat en dat
de rechter deze vrij mag bepalen. Je kunt dan de situatie krijgen dat alle
rechtbanken andere termijnen gaan hanteren en dat zowel bestuur als belanghebbenden
niet weten waar ze aan toe zijn. Dat schept onzekerheid, terwijl het doel
nu juist is om snelheid te brengen in de procedures. Een duidelijke harde
termijn in de wet biedt juist wel voordelen. De argumenten om geen termijn
in de wet op te nemen zijn niet bijzonder overtuigend. Hetzelfde geldt voor
de terminologie die in artikel 8:51b wordt gebruikt, te weten "zo spoedig
mogelijk". Is het naar het oordeel van de indieners niet wenselijk om dit
veel harder te concretiseren in weken, dagen enzovoorts?De SP-fractie maakt zich zorgen over de rechtsbescherming, die toch wordt
aangetast door dit voorstel. De mogelijkheid bestaat namelijk dat er voor
bezwaarmakers minder mogelijkheden zijn om gehoord te worden. Naar mijn mening
is dit in de voorbereiding van het wetsvoorstel onderbelicht gebleven. Er
treedt een "verlies aan instanties" op en er zijn minder mogelijkheden bezwaar
te maken of beroep in te stellen. Er zit namelijk geen beperking in de wet
voor wat betreft de omvang van het gebrek dat mag worden hersteld. Dit herstel
kan er bijvoorbeeld toe leiden dat er een fundamenteel ander besluit volgt,
geheel anders dan het oordeel in eerste instantie luidde. Een vergunningtoekenning
kan bijvoorbeeld veranderen in een weigering of omgekeerd. Het kan ook gaan
om een aanvulling of ondergeschikte aanpassing van een bestaand besluit, bijvoorbeeld
een aanvullend rapport dat een gebrek in de motivering herstelt. Zelfs kan
de uitkomst van het herstel van het gebrek zijn dat een ander bestuursorgaan
bevoegd is, bijvoorbeeld gedeputeerde staten in plaats van burgemeester en
wethouders.Mijns inziens gaat het laatste wel heel erg ver. Gedeputeerde staten worden
in dat geval opeens opgezadeld met een besluit waar zij part noch deel aan
hebben gehad. Zij zouden in de procedure ook zomaar vervangen mogen worden
door toepassing van de lus. Ik kan mij niet voorstellen dat dit mogelijk is.De heer Teeven (VVD):Ik vraag mij af of de heer De Wit nu niet een te zwartgallig scenario
schetst. Wie de stukken heeft bestudeerd – de fractie van de heer De
Wit heeft dit uitgebreid gedaan – ziet dat het aanpakken van de vertraging
die ontstaat door formele vernietiging uiteindelijk geen ander materieel besluit
oplevert. Dat is ook het doel geweest van de indieners van het voorstel over
de bestuurlijke lus. De heer De Wit geeft er nu een wat andere uitleg aan.
Ook de bestuursrechter zal hebben gelezen dat de wetgever het op deze manier
wil.De heer De Wit (SP):Ik hoor daar graag het oordeel van de indieners over. Na het lezen van
het voorstel stel ik vast, mede gelet op de voorbeelden die de indieners zelf
geven – zij geven er een stuk of drie in de memorie van toelichting
en naderhand wordt daar steeds naar verwezen – dat een aanvankelijke
vergunningverlening na herstel van het gebrek kan leiden tot een vergunningweigering,
of omgekeerd, en dat een beperking in de ontheffing of een beperkende voorwaarde
hersteld kan worden, dan wel dat er een andere beperkende voorwaarde voor
in de plaats kan komen. Er wordt dus door de indieners in de memorie van toelichting
en ook in de nota naar aanleiding van het verslag rekening gehouden met de
mogelijkheid dat wij te maken krijgen met een nieuw besluit.
Er wordt zelfs verwezen naar de artikelen 6:18 en 6:18 van de Algemene wet
bestuursrecht. Men gaat er dus van uit dat er wel degelijk sprake kan zijn
van een nieuw besluit, niet alleen materieel, maar ook formeel, omdat aanvankelijk
het verkeerde bestuursorgaan het besluit heeft genomen.De heer Teeven (VVD):Mijn vraag was een andere. Denkt de heer De Wit niet dat de bestuursrechter,
volgend wat de bedoeling is van deze wet, dit soort gebreken nu juist niet
op deze wijze zal willen herstellen? Ik denk dat wij het door de heer De Wit
gesignaleerde gevaar niet lopen.De heer De Wit (SP):Ik zie dat risico ook. Dat is ook kort samengevat het risico dat ik graag
aan de indieners wil voorhouden en waar ik in de rest van mijn betoog de vinger
op wil leggen. Wat is precies de strekking van het herstel? Wat is de mate
van bescherming van degenen die door dat nieuwe besluit worden verrast, respectievelijk
worden benadeeld? Daar gaat het mij om. Het idee van de lus op zichzelf is
prima, maar het gaat erom welke mate van bescherming geboden wordt aan mensen
die nog niet in de procedure gemoeid waren, respectievelijk nu opeens met
een totaal andere situatie geconfronteerd worden. Dat is de kern van de vragen
die ik heel eerbiedig aan de indieners voorleg.Voorzitter. Een duidelijke omschrijving van het begrip "gebrek" ontbreekt.
Bij een nieuw besluit behoort in ieder geval iedere belanghebbende in de gelegenheid
te worden gesteld zijn bezwaren naar voren te brengen met de trits: bezwaar,
beroep, hoger beroep. Daar lijken de indieners weinig oog voor te hebben.Tegen de tussenuitspraak, waarin de rechter bepaalt dat van de bestuurlijke
lus gebruik wordt gemaakt, kan men niet aanstonds in beroep. Die tussenuitspraak
kan niet worden aangevochten, dan tegelijk met het hoger beroep tegen de einduitspraak.
Het is dus mogelijk dat het nieuwe besluit in werking treedt en rechtsgevolgen
heeft, tenzij een voorlopige voorziening wordt aangevraagd.Als het bestuur een ingrijpend ander besluit neemt door toepassing van
de bestuurlijke lus, bestaat het risico dat de belanghebbenden veel minder
rechtsbescherming hebben dan normaal gesproken het geval zou zijn. De procedure
kabbelt voort bij de bestuursrechter, terwijl er normaal gesproken gepubliceerd
zou moeten worden. Verder zou het besluit ter inzage gelegd moeten worden
en zou er bezwaar mogelijk zijn bij het bestuursorgaan. Deze fase wordt overgeslagen
en aan de belanghebbende ontnomen. Dat kan erg zijn.Om dat te illustreren maak ik gebruik op pagina 12 van de memorie van
toelichting. Een verleende vergunning wordt, nadat er een gebrek is geconstateerd,
alsnog geweigerd. De man die een vergunning had aangevraagd om te mogen bouwen,
ziet zich opeens geconfronteerd met een weigering. Wij zitten echter al in
de beroepsfase. Ingevolge artikel 6.19 van de Awb wordt het bezwaar of beroep
geacht gericht te zijn tegen het nieuwe besluit. Dat brengt de proceseconomie
volgens de indieners met zich mee. Het zou efficiënter zijn, maar deze
man heeft nog nooit bezwaar kunnen maken, heeft nog nooit bezwaar gemaakt
en heeft ook geen beroep aangetekend. Hoe zit dat nu?Het omgekeerde kan zich ook voordoen. De geweigerde vergunning wordt alsnog
verstrekt, nadat het gebrek is hersteld. De vergunningaanvrager is blij, maar
de derde belanghebbende, die in de inspraakprocedure zijn bezwaren heeft geuit,
is misschien niet eens op de hoogte van het nieuwe en voor hen aanmerkelijk
minder gunstige besluit. Hoe worden zij op de hoogte gesteld? Niet iedere
bewoner of omwonende kan immers op de hoogte zijn van die uitspraak. Uit de
memorie van toelichting maak ik op dat de rechter moet handelen naar welbevinden
en dat men ervan uitgaat dat de rechters voorzieningen treffen.Maar wat is er ook gebeurd in het voorstel? De uniforme openbare voorbereidingsprocedure
kan buiten toepassing blijven. Het ontwerpbesluit ligt dus niet ter inzage,
hoeft niet te worden gepubliceerd en zienswijzen worden niet ingebracht. Men
is dus niet op de hoogte van het nieuwe besluit. En tegen wat je niet weet,
kun je geen bezwaar indienen. Dat is handig voor het bestuursorgaan, maar
waarom wordt deze mogelijkheid geregeld? Feitelijk staat het los van de mogelijkheid
van de bestuurlijke lus. Had de rechter tot nu toe soms geen behoefte aan
deze bevoegdheid?Het is mijn suggestie om in zaken waarbij sprake is van nieuwe besluiten
of een totaal nieuwe situatie, publicatie van de toepassing van de bestuurlijke
lus verplicht te stellen. Dat kan op de manier worden gedaan die de Awb beschrijft.
Verder kan men het publiceren in stadskrantjes, op de website van het bestuursorgaan
en via terinzagelegging. Zo wordt bekend gemaakt dat er voor belanghebbenden
iets aan de orde is.Het voegen van zaken leidt dus tot het ontnemen van fases aan de reguliere
bezwaar- en beroepsprocedure. Datzelfde gevolg brengt het introduceren van
artikel 8.13a met zich mee, de verwijsplicht. Wanneer de bestuurlijke lus
wordt toegepast door de hoger beroepsrechter en dat leidt tot een nieuw besluit,
dan word je als beroepsganger verwezen naar de hoger beroepsrechter. Hij gaat
dus meteen naar de hoogste instantie, waardoor hij twee rechtsmiddelen misloopt,
twee instanties als belanghebbende. Wellicht is dit ook een doel van de indieners.
Zij kunnen hierdoor namelijk proberen te bevorderen dat de procedure sneller
en efficiënter wordt. Maar niet alle procedures zijn het gevolg van beroepsquerulanten
of professionele bezwaarmakers met geen ander doel dan het traineren van de
boel. Zie de boer in het bovenstaande voorbeeld die gewoon een schuur wil
bouwen en dat nu opeens niet meer mag zonder bezwaar te mogen maken.Mijn fractie heeft bezwaar tegen de onderdelen van het voorstel die belanghebbende
burgers de bezwaar- en beroepsmogelijkheden ontnemen. Dat is namelijk het
gevolg van de bestuurlijke lus. Samengevat heb ik de volgende bezwaren. Tegen
de tussenuitspraak is geen onmiddellijk hoger beroep mogelijk. Partijen in
de procedure kunnen worden geconfronteerd met een ander besluit ten aanzien
waarvan zij rechtsmiddelen moeten missen, zoals een mogelijkheid van bezwaar.
Derde belanghebbenden zijn niet op de hoogte van de procedure en van het gewijzigde
besluit. Wanneer de voorbereidingsprocedure wordt overgeslagen, gaat hun kans
voorbij. Als de juiste belanghebbenden al in de gelegenheid zijn om hun bezwaren
naar voren te brengen, wordt hun de bezwaarfase ontnomen. Als de bestuurlijke
lus in hoger beroep wordt toegepast, wordt hun zelfs de bezwaar- en beroepsfase
ontnomen. Vandaar dat ik een aantal amendementen heb ingediend.De heer Heerts (PvdA):Ik heb dit een tijdje aangehoord en nu doemt het beeld van de zielige
burger op die in goede handen is bij de SP. Mijnheer De Wit, bent u het er
wel mee eens dat wij de notoire bezwaarmakers voor een deel de pas moeten
afsnijden?De heer De Wit (SP):Ja. Dat is tegenwoordig allang geregeld. Dat doet de rechter vooral. Als
je bezwaar maakt tegen een gemeentelijk besluit in de bezwaarfase, wordt ook
al uitdrukkelijk gekeken of je belanghebbende bent of niet. Het begrip "belanghebbende"
is in de rechtspraak al een behoorlijke tijd in ontwikkeling en het is bovendien
al duidelijk afgebakend. Het verhaal dat iedereen zomaar bezwaar maakt voor
de flauwekul, daar geloof ik niet in. Ik zou dat oordeel graag willen overlaten
aan de toets van degenen die erover gaan. Het is tegenwoordig al zwaar genoeg
om vast te stellen of iemand belanghebbende is of niet. Het gaat mij erom
dat als er sprake is van een ander besluit dan aanvankelijk was geformuleerd,
een aantal mensen belang kan hebben bij de mogelijkheid van bezwaar. Dat is
niet goed geregeld doordat die belanghebbenden niet op de hoogte worden gesteld.
Bovendien zijn er mensen die worden geconfronteerd met een beslissing die
nadelig is voor hen en die dus niet in een eerdere fase bezwaar hebben gemaakt,
bijvoorbeeld omdat zij het ermee eens waren. Daar gaat het om.De heer Heerts (PvdA):U doet nu net alsof de burger hier niets van afweet en er ergens in een
achterkamertje een soort tussenrechtsgang plaatsvindt. Zo is het niet. Die
mensen volgen allemaal keurig de procedures. Dat ziet men toch wel?De heer De Wit (SP):Hoe dan?De heer Heerts (PvdA):Die mensen volgen dat echt wel. Zij weten echt de telefoon wel te vinden
om te bellen om te vragen wat er aan de hand is in deze rechtszaak.De heer De Wit (SP):Zelfs de geleerden zeggen wat anders in artikelen die over dit onderwerp
gaan. Het gaat om de rechter. De rechter stelt de bestuurlijke lus in en past
die toe. Vervolgens moeten gemeenten gaan zoeken wie de belanghebbenden zijn.
Dat staat op voorhand niet vast. Bovendien weet je niet zeker dat je ze allemaal
te pakken hebt als je niet hoeft te publiceren of ter inzage hoeft te leggen
en als je de waarborgen die de voorbereidingsprocedure kent niet hoeft toe
te passen.De heer Heerts (PvdA):Denkt u nu echt dat de rechters die bezig zijn met deze zaken niet de
belangen van alle partijen in het oog houden? U doet nu net alsof die rechter
door deze wetswijziging als een soort sukkel in een hokje wordt gezet.De heer De Wit (SP):Nee, het is juist een appel op de rechter, zoals ik al zei. De belangrijke
figuur in dit voorstel is de rechter, die als een soort regieman of -vrouw
moet zien dat hij of zij tot een goed besluit komt. Ik zeg helemaal niet dat
die rechter een sukkel is. Ik doe juist een appel op de rechter om goed te
kijken waar het over gaat. Hij moet zich afvragen of het wel verantwoord is
om die lus toe te passen als niet zeker is dat het voldoende bekend is. Moet
de voorbereidingsprocedure niet worden gelast? Moet publicatie worden opgelegd?
Of moet ervan worden afgezien? De nadruk komt te liggen op de rechter. Er
wordt grote verantwoordelijkheid gelegd op de rechter bij de toepassing van
die lus om te voorkomen – daar gaat het mij om – dat mensen die
gerechtvaardigde belangen hebben geen bezwaar kunnen maken. Daar ben ik naar
op zoek en daar zijn die amendementen ook voor bedoeld.Mevrouw Van Vroonhoven-Kok (CDA):De heer De Wit begon zijn betoog vrij redelijk en werd steeds feller naarmate
zijn betoog verder vorderde. In het begin van zijn betoog zei hij ook zelf
dat wij al een aantal bestuurlijke lussen hebben. Kan hij zeggen hoe hij daarover
denkt? Zouden zij in zijn ogen dan ook helemaal moeten worden afgeschaft?
Dat zou toch zonde zijn.De heer De Wit (SP):Dat doen de indieners nu zelf doordat zij het model toepassen dat hier
in dit wetsvoorstel ligt. Dat is ook goed, want dat was een ander kritiekpunt,
dat ik nu dus mooi kan intrekken. De lus die hier wordt geformuleerd is op
zichzelf een goed idee. Het gaat mij er alleen om dat je waarborgen creëert
voor die mensen die een gerechtvaardigd belang hebben om bezwaar te maken.Mevrouw Van Vroonhoven-Kok (CDA):Concluderend, zegt de heer De Wit dat de lussen die wij al hebben prima
zijn. Het gaat uitdrukkelijk om deze lus.De heer De Wit (SP):De lussen die nu geformuleerd zijn, zijn beter. Een van mijn amendementen
is er juist op gericht om de formulering die daar gebruikt wordt voor de derde
belanghebbenden die niet partij zijn in het geding nu in deze lus te gaan
gebruiken. Dat was mijn eerste amendement op artikel 8.51 waarmee ik een volzin
toevoeg aan lid 1, waarin wordt geformuleerd dat in ieder geval moet worden
afgewogen of er sprake is van belanghebbenden die geen partij zijn bij het
geding, maar die toch onevenredig schade lijden als je hen niet daarbij betrekt.Het tweede amendement heeft betrekking op de wijziging van artikel 8.13a,
waarin ik de verwijsplicht wil vervangen door een verwijsmogelijkheid omdat
ik vind dat je dat aan de rechter moet overlaten.Het derde amendement heeft betrekking op het buiten werking stellen van
de voorbereidingsprocedure, dus afdeling 3.4 van de Algemene wet bestuursrecht.
Ik vind dat dat alleen kan wanneer er sprake is van aanpassingen of herstel
van gebreken die van ondergeschikte aard zijn.Concluderend, mijn fractie is er nog niet uit of het invoeren van de bestuurlijke
lus op deze manier een grote verbetering is. Ik zie wel de voordelen van een
efficiëntere procedure, maar de vraag is of dat hier gerealiseerd kan
worden. Ik zie de risico's met name op het punt van de rechtsbescherming.
Met mijn amendementen probeer ik op onderdelen meer zorgvuldigheid te brengen
en de belangen van alle belanghebbenden mee te laten wegen. Daarmee wil ik
voorkomen dat de bestuurlijke lus een bestuurlijke strop wordt voor mensen
die belang hebben bij een bepaald overheidsbesluit.De heer Teeven (VVD):Voorzitter. Hoewel u van onze fractie – dit zeg ik
eigenlijk tegen de indieners – anders gewend bent, heeft de VVD-fractie
abusievelijk geen inbreng geleverd, zoals door de indiener Verweij op een
gegeven moment feilloos is geconstateerd, voor het onderhavige initiatiefwetsvoorstel.
Daaruit mag echter door de indieners niet worden afgeleid dat er vanuit de
VVD-fractie geen enthousiasme en belangstelling zou bestaan voor dit initiatief
van de indieners. Niets is minder waar. Sterker nog, een aantal van ons, ook
in onze fractie, weet uit eigen ervaring hoeveel werk het is om zelf een wet
voor te bereiden. Er bestaat bij onze fractie dan ook veel waardering voor
het initiatief van de indieners.Zoals gezegd, mijn fractie staat zeer sympathiek tegenover dit wetsvoorstel.
Anders dan anderen in deze Kamer menen – die overigens niet allemaal
vandaag aanwezig zijn – is de belanghebbende burger niet alleen de klagende
burger tegen een besluit van een bestuursorgaan, maar ook de burger die of
het bedrijf dat voordeel heeft te verwachten van dat besluit. Als voorbeeld
kan in dezen worden genoemd de wegaanleg te Leiderdorp, waar de verbreding
van de A4 nu al jarenlang het onderwerp is van bezwaarprocedures, waar gebreken
in de besluitvorming van een bestuursorgaan niet eenvoudig kunnen worden hersteld
met de instemming van de bestuursrechter. Bij een geconstateerd gebrek in
het besluit is veelal de huidige praktijk dat het besluit dan opnieuw wordt
genomen en de gehele besluitvormingsprocedure moet worden doorlopen.Het voorliggende wetsvoorstel van de indieners is in die zin een verbetering,
waarvan tegelijkertijd bij onze fractie onduidelijk is of de bestuursrechters
in Nederland de mogelijkheid als geschapen in artikel 8.51a via de tussenuitspraak
van artikel 8.80a veelvuldig aan een bestuursorgaan zullen gunnen. Collega's
hebben daarover tijdens de schriftelijke inbreng al vragen gesteld. De vraag
aan de indieners die hierdoor wordt opgeroepen, is gerechtvaardigd. Zal er
wel gebruik worden gemaakt van deze bestuurlijke lus? De indieners lijken
ervan uit te gaan dat het gebruik van de bestuurlijke lus in de praktijk wel
zal groeien. Ik vraag hun of deze verwachting reëel is. Ik verneem daarop
graag hun reactie.De indieners benadrukken in hun reactie op het advies van de Raad van
State dat de bestuurlijke lus een aanvulling is op het gereedschap van de
bestuursrechter. Heeft deze rechter echter wel de behoefte aan nieuw gereedschap?
Is het oude gereedschap zo versleten dat het niet meer kan worden gebruikt?
Of heeft de rechter – misschien moet ik zeggen: "heeft de sukkel" –
zijn eigen gereedschapskist, om de woorden van collega Heerts te citeren,
zijn eigen gereedschapskist nog nooit helemaal uitgepakt? Ook hierover zal
onze fractie graag de reactie van de indieners vernemen.De indieners hebben duidelijk gemaakt dat hun met het ingediend initiatiefvoorstel
slechts een beperkt doel voor ogen staat, te weten het aanpakken van de vertraging
die ontstaat door formele vernietigingen die uiteindelijk niet tot een materieel
ander besluit leiden. Wanneer dit het werkelijke doel van het initiatiefvoorstel
is, snijden de bezwaren van de SP-fractie geen hout. Daarover hebben wij tijdens
een interruptiedebatje al even van gedachten gewisseld. De rechtsbescherming
van de burgers wordt dan immers niet beknot. Alle partijen, die de procedure
uiteraard volgen, weten bij toepassing van de bestuurlijke lus juist eerder
waar zij aan toe zijn.De toepassing van de bestuurlijke lus zal veel inventiviteit vragen van
de bestuursrechter. De bestuursrechter zal altijd helderheid moeten krijgen
over de vraag of het bestuursorgaan gebruik zal maken van de mogelijkheid
tot herstel die het door de rechter wordt geboden. Wanneer dat laatste niet
het geval is, zal de bestuurlijke lus niet worden toegepast. Met het oog op
de toepassing van de voorgestelde artikelen in de praktijk wenst mijn fractie
meer duidelijkheid van de indieners te krijgen over de vraag of de bestuursrechter
de stroperigheid van het bestuursprocesrecht zal willen erkennen. De indieners
verwachten dat zich uit jurisprudentie een lijn zal uitkristalliseren waardoor
meer inzicht zal ontstaan in de wijze waarop de bestuurlijke lus het best
kan worden toegepast. Ik vraag mij af of de wens hierbij niet een beetje de
vader van de gedachte is. Kunnen de indieners duidelijk maken waarom in de
kringen van de bestuursrechters niet meer consultaties zijn verricht om enige
eerste duidelijkheid te verkrijgen over de richting die het in de praktijk
zal gaan? Waarom is de bestuurlijke lus in een aantal duidelijk te benoemen
standaardsituaties niet vanuit de wet voorgeschreven? Zonder consultatie bepleiten
de indieners dat de bestuursrechters voldoende oog moeten hebben voor de benarde
positie van vergunninghouders die tegen hun wil in een beroepsprocedure verzeild
raken. De indieners menen dat zij de bestuursrechters een handvat aanreiken,
maar aanvaarden de rechters die uitgestoken hand? Graag een reactie op dit
punt. Ook ik ben benieuwd naar het antwoord op de vraag van de heer De Wit
of de verschillende bestuurlijke lussen in deze algemene wet en in de vele
bijzondere wetten die de vorige spreker noemde, geen gordiaanse knoop worden.De indieners constateren zelf dat het draagvlak voor het bestuursprocesrecht
onder druk staat. Mijn fractie vraagt zich af of die constatering niet moet
leiden tot meer dwingend recht wat betreft de toepassing van de bestuurlijke
lus, precies de andere kant op dan de heer De Wit wil. Met de indieners constateert
mijn fractie dat er nog steeds sprake is van veel vrijblijvendheid en heel
veel ruimte voor de bestuursrechter.De VVD is blij met elk soort van wetgeving dat procedures binnen de overheid
kan versnellen. Dat eindeloos vertragen soms niet meer mogelijk is, juichen
wij zeer toe, maar wij zien nog wel vele voetangels en klemmen op de weg van
de bestuursrechters bij de toepassing van de bestuurlijke lus. Wij zijn blij
dat ook de PvdA en vooral de lokale bestuurders van de PvdA wakker zijn geworden.
Ook zij vinden dat het zo niet langer kan. De VVD verwacht echter ook geen
wonderen van dit wetsvoorstel. Wij zullen de weerbarstige praktijk moeten
afwachten.De indieners hebben zich niet willen storten op een internationale vergelijking
met andere West-Europese landen. Dat is te betreuren, want men had naar ons
inzicht best wel kunnen leren van good en bad practices in het buitenlandse
bestuursrecht. "In veel andere landen", zegt men wel eens, een beetje met
de woorden van indiener Koopman, "rijdt het allemaal wel op het asfalt. Hoe
kan dat toch?" Het ontbreken van die internationale rechtsvergelijking maakt
de evaluatie van de wet achteraf zeer noodzakelijk. Als een en ander in de
praktijk al niet al te veel voorstelt, moet dat snel worden geconstateerd.De burger bestaat niet. Niet alleen de burger die zich verzet, heeft een
belang, maar ook de burger die zich conformeert aan een besluit. Dat zijn
er heel veel meer, maar ze zijn vaak geen lid van de SP, zeg ik tegen de heer
De Wit. Naar de laatste burger heeft de politiek veel te lang niet omgekeken.De heer De Wit (SP):Wij hebben meer zetels dan de fractie van de heer Teeven.De heer Teeven (VVD):Nog wel, maar in de peilingen al niet meer volgens mij.De heer De Wit (SP):De heer Teeven heeft er vertrouwen in dat de rechter het allemaal goed
doet. Even een voorbeeld. Eerst wordt besloten de vergunning te weigeren,
maar in beroep wordt de vergunning verleend. Niemand heeft bezwaar ingediend.
Wat staat er op dit punt in het wetsvoorstel? Hoe moet de rechter dit oplossen?De heer Teeven (VVD):Dit wetsvoorstel geeft geen dwingend recht. Een rechter kan een kwestie
op de oude manier, zoals het nu gaat, terug verwijzen naar het bestuursorgaan.
Dan moet opnieuw een besluit worden genomen. Wij weten het niet, want de bestuursrechters
zijn niet geraadpleegd, maar ik verwacht dat, als een bestuursrechter constateert
dat het bestuursorgaan een totaal ander materieel besluit zal nemen –
in de loop van de procedure kun je dat verwachten – hij geen gebruik
zal maken van deze bestuurlijke lus.De heer De Wit (SP):Met andere woorden, op basis van dit voorbeeld zegt de heer Teeven dat
de rechter het geval dat in eerste instantie geen vergunning wordt verleend
maar naderhand wel, na toepassing van de bestuurlijke lus als een nieuwe situatie
moet zijn, waarna er wel degelijk van voren af aan moet worden begonnen.De heer Teeven (VVD):Dit is niet helemaal wat ik probeerde te zeggen. Als er een totaal ander
materieel besluit wordt genomen – de heer De Wit heeft daarvan in zijn
inbreng zelf een aantal voorbeelden genoemd – en de bestuursrechter
dat op een bepaald vroeg moment in de procedure al verwacht, zal hij naar
de verwachting van onze fractie geen gebruikmaken van dit middel. Dit is ook
niet de bedoeling geweest van de indieners. Zij zeggen nadrukkelijk dat dit
niet de bedoeling is van het wetsvoorstel.De heer De Wit (SP):Jawel. Uit de toelichting en de nota naar aanleiding van het verslag,
maar ook uit wat hierover in de literatuur wordt gezegd, blijkt juist dat
men vindt dat ook in een dergelijke situatie belanghebbenden op de een of
andere manier in de gelegenheid dienen te worden gesteld om bezwaar of wat
dan ook te maken. Hoe dat moet gaan, wordt echter niet duidelijk. Vindt de
heer Teeven dat dit ook zou moeten, of ligt de zaak voor hem duidelijk: als
er materieel een nieuwe situatie is, zou de rechter het niet moeten doen?De heer Teeven (VVD):Dat ligt heel casuïstisch. Het hangt echt van de situatie af. Er
zal een aantal situaties zijn, materieel gezien, waarin de bestuursrechter
geen gebruik zal maken van deze bestuurlijke lus. Ik kan me heel goed voorstellen
dat hij dit nog steeds niet zal doen. Er zijn echter ook situaties denkbaar
waarin hij het wel zal doen. Dan is de vraag of het gebrek aan rechtsbescherming
dat de heer De Wit meent te onderkennen, in de praktijk een groot bezwaar
zal blijken. Evenals de heer De Wit vinden wij het wel jammer dat de Raad
voor de rechtspraak op dit punt niet wat uitvoeriger is geconsulteerd. Dat
is ook de kritiek van onze fractie op wat de indieners op dit punt hebben
gedaan.De heer De Wit (SP):Neem het voorbeeld van de boer dat ik gaf. Aanvankelijk kreeg hij een
vergunning en na toepassing van de lus niet meer. Deze man is nog nooit in
beeld geweest, noch bij de aanvankelijke toekenning door de gemeente, noch
later. Na toepassing van de bestuurlijke lus wordt hij opeens bij de rechtbank
geconfronteerd met het feit dat hij de vergunning niet krijgt. Hoe moet dat
dan op basis van de wet?De heer Teeven (VVD):De heer De Wit gaat er een beetje van uit dat de persoon die belanghebbende
is, op geen enkel moment op de hoogte is van de procedure die wordt gevoerd.
Ik denk dat dat niet zo is. Als je belang hebt bij een bepaald besluit, vergewis
je je er steeds van dat je op de hoogte bent van wat er gebeurt.Mevrouw Van Vroonhoven-Kok (CDA):Voorzitter. Namens de CDA-fractie maak ook ik de indieners welgemeende
complimenten met het initiatief waardoor zij hier nu met zijn drieën
zitten. Het probleem dat zij willen aanpakken, is geen nicheprobleem. Het
is geen klein wetsvoorstel. Dit zeg ik mede tegen de mensen die de indieners
ondersteund hebben.De indieners hebben een algemene, gedeelde irritatie weten te tackelen.
"Irritatie" is waarschijnlijk nog te zwak uitgedrukt. Het obsessief traineren
door een enkeling van belangrijke infraprojecten kan de samenleving niet alleen
economisch maar ook maatschappelijk flink schaden. Natuurlijk, bestuurlijke
besluiten dienen zorgvuldig te worden genomen, vooral als het gaat om enorm
grote belangen, zoals rond nieuwe wegen of wegverbredingen. Natuurlijk moeten
belanghebbenden ook het recht hebben om tegen beslissingen van de overheid
in het geweer te komen. Maar laat zo'n juridische strijd niet onnodig lang
duren. Laat het conflict zich concentreren op de inhoud en niet op allerlei
formele rafelranden van het besluit. Juridisch getraineer, zo zeg ik mede
tegen de minister, legt een onevenredige druk op het rechterlijke systeem.
Vooral moeten wij proberen de mogelijkheid tegen te houden dat een enkeling
belangrijke besluiten van algemeen belang, die onze economie, onze leefbaarheid
en onze bereikbaarheid raken, vertraagt. Daarbij staat voor ons voorop dat
de goedwillende burger niet belemmerd wordt in zijn rechten.Ik ga nu concreter in op het wetsvoorstel. De indieners zijn niet over één
nacht ijs gegaan. Dat is voor ons heel belangrijk bij de beoordeling van dit
wetsvoorstel. Wat zij bedacht hebben, is niet nieuw. Al jarenlang wordt gesproken
over de mogelijkheden van de bestuurlijke lus. Al in 1994 werd in de bestuursrechtspraktijk
gesproken over deze mogelijkheden. In 2004 heeft de Kamer hierover ook een
motie aangenomen; de heer De Wit haalde dat al aan. Ook is de mogelijkheid
van de bestuurlijke lus al aan bod gekomen bij de behandeling van het voorontwerp
voor de herziening van de bestuursprocedure. Op het departement
wordt blijkbaar ook getrokken aan de bestuurlijke lus. Onlangs nog noemde
de minister het voorliggende wetsvoorstel een voorbeeld van hoe je de rechtspraak
efficiënter kan maken. Kan hieruit worden opgemaakt dat de minister de
gedachte en de formulering van het wetsvoorstel volledig ondersteunt? Ligt
het in de rede dat de minister een gelijkluidende bestuurlijke lus in de nieuwe
bestuurswet had willen opnemen? Wij gaan er in ieder geval van uit dat dit
het geval is.Gezien het grote maatschappelijke draagvlak en het fiat van de Raad van
State, pleit de CDA-fractie voor een snelle invoering van het wetsvoorstel.
De stap die wij zetten is wel degelijk principieel. Wij hebben daarom nog
een tweetal vragen en opmerkingen, waarmee wij zeker willen stellen dat de
indieners zich bewust zijn van de grootte van de stap die wij zetten. Indieners
hebben namelijk heel heldere motieven om het wetsvoorstel te schrijven. Ik
begrijp hun frustraties ook wel door de terreinen waarover hun woordvoerderschap
zich uitstrekt. Wegen moeten worden aangelegd. Nederland mag niet dichtslibben.
Bereikbaarheid is een groot goed, waarmee miljarden zijn gemoeid. Toch vraag
ik ook begrip voor de andere kant van het verhaal. Bestuursrecht is geschreven
om de burger te beschermen tegen de almachtige overheid. Nu lijkt het bestuursrecht
gebruikt te worden om de overheid een extra instrument in handen te geven
richting diezelfde burger. Daarom vinden wij de vraag terecht waarom aan het
bestuur wel de mogelijkheid wordt geboden om kleine zaken te wijzigen of te
verbeteren, maar aan de gewone burger niet. Ik noem als voorbeeld iemand die
een nieuwe dakkapel wil. Zijn aanvraag heeft hij echter niet helemaal conform
de bestuursrechtelijke vereisten ingediend. Het is lastig om uit te leggen
dat geen wederkerigheid is ingebouwd in het systeem, op grond waarvan zo iemand,
een goedwillende burger, zou kunnen worden geholpen. Je moet bedenken dat
de burger juridisch vaak minder goed toegerust is dan een bestuursorgaan.
Deze vraag is aan de orde geweest bij de schriftelijke ronde.De indieners vinden dat deze vraag in een breder verband moet worden besproken.
Vinden zij eigenlijk ook dat aan de burger hetzelfde recht moet worden gegeven
als aan de bestuursorganen? Vinden ook zij dat er sprake zou moeten zijn van
deze wederkerigheid? In het bestuursrecht worden burgers beschermd tegen de
overheid. Het kan toch niet zo zijn dat de indieners vinden dat deze equality
of arms in dit geval niet geboden zou moeten worden? Aangezien de indieners
waarschijnlijk zullen zeggen dat dit hun boekje te buiten gaat, vraag ik de
minister hoe hij hierin staat.Het is duidelijk dat het wetsvoorstel is gericht op het bestuursrecht
in de wegenbouw. Toch gaat het wetsvoorstel verder. Het beslaat alle bestuursrechtterreinen,
niet omdat het bij de andere hoeken net zo noodzakelijk is als bij de wegenbouw,
maar omdat de bestuurlijke lus zich niet verzet tegen gebruik op andere terreinen,
zo schrijven de indieners. Daaruit blijkt volgens ons weinig ambitie. Dit
overtuigt ons in ieder geval nog niet van de noodzaak voor deze bredere aanpak.
Kunnen de indieners op dit punt een nadere toelichting geven?Op dit moment bestaat de bestuurlijke lus al in een aantal specifieke
wetten. Nu krijgen wij de algemene bestuurlijke lus. Eigenlijk is iedereen
het erover eens dat het, ook met het oog op de transparantie, goed is dat
de nota van wijziging nu voorligt, waaruit blijkt dat wij inderdaad de oude
bestuurlijke lussen kunnen schrappen of weghalen. Voor ons is het ongelooflijk
belangrijk dat dit één op één gaat. Wij zien dat
dit best een ingewikkelde klus moet zijn geweest. Wij vragen de indieners
en de minister om ons te garanderen dat geen gevallen tussen wal en schip
terechtkomen.Ik wens de indieners en hun ondersteuners heel veel sterkte bij de uitwerking
van het wetsvoorstel.De heer De Wit (SP):Ziet mevrouw Van Vroonhoven dat de toepassing van de bestuurlijke lus
volgens het voorliggende wetsvoorstel het risico in zich draagt dat sommige
mensen niet of pas in een heel laat stadium iets kunnen doen waarvoor zij
normaal gesproken een hele fase zouden kunnen doorlopen van bezwaren, beroep,
hoger beroep enz.? Mensen die gerechtvaardigde bezwaren hebben tegen een plan,
voorstel of vergunning, vallen dus tussen wal en schip.Mevrouw Van Vroonhoven-Kok (CDA):Doelt de heer De Wit hiermee op de nieuwe bestuurlijke lus of op de oude
bestuurlijke lus?De heer De Wit (SP):Ik heb het over dit voorstel. Alleen met de formulering ben ik het niet
helemaal eens. Laat ik het heel concreet zeggen. Als het mogelijk is om na
een aanvankelijke weigering wel een vergunning te krijgen, door toepassing
van een bestuurlijke lus, zijn er dus mensen die nooit bezwaar hebben kunnen
maken. Hoe moeten wij dat oplossen? Vindt mevrouw Van Vroonhoven dat er dan
een nieuwe situatie is ontstaan, waarin de rechter eigenlijk de normale procedure
zou moeten volgen? De heer Teeven lijkt hiernaar te neigen. Of vindt mevrouw
Van Vroonhoven dat op de een of andere manier gerommeld moet worden, zodat
die mensen toch nog ergens iets kunnen zeggen, al was het maar in hoger beroep?Mevrouw Van Vroonhoven-Kok (CDA):Ik ben het niet helemaal met u eens dat de belanghebbende of burger voor
een compleet nieuw feit komt te staan. Net als in de huidige situatie, wordt
bij de nieuwe bestuurlijke lus van mensen toch wel verwacht dat zij in de
gaten houden wat er om hen heen gebeurt. Je kunt immers niet ruiken of bomen
worden gekapt; dat moet je toch zelf blijven onderzoeken. Het is ontzettend
belangrijk dat je die plaatselijke krant blijft lezen en dat je let op wat
er op bestuursrechtelijk vlak allemaal gebeurt. Ik zie niet precies het verschil
tussen straks en nu. Voor mij ziet de bestuurlijke lus althans niet daar op.De heer De Wit (SP):Dat is dan duidelijk. U doelt namelijk op de situatie dat op het moment
dat de vergunning is geweigerd, een omwonende of vereniging die zich met een
speciaal terrein of gebied bezighoudt, stelt geen bezwaar te hoeven indienen.Mevrouw Van Vroonhoven-Kok (CDA):Misschien ...De heer De Wit (SP):Dan wordt dus, na toepassing van de bestuurlijke lus, een heel nieuwe
situatie gecreëerd.Mevrouw Van Vroonhoven-Kok (CDA):Ik begrijp dat dit u hoog zit en ik begrijp ook waarom. Zou het misschien
iets kunnen zijn om in een dergelijk geval de bestuursrechter
te vragen dat op het moment hij zo'n beslissing neemt, hij de eerdere belanghebbende
uitdrukkelijk daarbij betrekt?De heer Heerts (PvdA):Voorzitter. Vandaag behandelen wij een initiatiefwetsvoorstel van drie
gewaardeerde, maar ook pragmatische, collega's. Ook mijn fractie complimenteert
hen uiteraard met de indiening van dit voorstel, dat onnodige traagheid in
de besluitvorming moet voorkomen. Mijn fractie steunt dat.Wegen moeten kunnen worden aangelegd zonder al te veel onnodig gedoe,
zo moeten de indieners hebben gedacht, daarbij verwijzend naar het voorbeeld
van de A4. Over die weg moeten immers burgers kunnen rijden; overigens bestaat
volgens deze leden "de burger" niet, maar dat terzijde. In zekere zin kwam
mij bij de voorbereiding voor dit debat de gedachte op dat dit toch ook drie
asfaltrakkers moeten zijn.Het initiatiefwetsvoorstel draagt bij aan het voorkomen van onnodige traagheid
van besluitvorming. Na de uitvoerige beantwoording van de schriftelijke vragen
heb ik geen vragen meer die de kern van het wetsvoorstel raken. Ik wil deze
plenaire behandeling niet gebruiken om voort te borduren op min of meer juridische
kwesties – die zijn al in de schriftelijke ronde aan de orde geweest
of in wetenschappelijke kring – maar met het oog op de toekomst wil
ik wel antwoord op een aantal vragen.Tegen de heer Teeven zeg ik dat wij niet wakker hoeven te worden, want
de PvdA is altijd wakker! Hij hoeft zich daar helemaal geen zorgen over te
maken. Ik zal mijn fractie adviseren dit wetsvoorstel te steunen. Wij zien
de bestuurlijke lus als een nuttig, extra instrument voor de rechter, naast
de hem al ter beschikking staande instrumenten. Ik duid daarbij op de mogelijkheid
van een rechter om de rechtsgevolgen van een vernietigd besluit in stand te
laten of om zelf in een zaak te voorzien.De indieners van dit initiatiefwetsvoorstel gaan niet echt in op de vraag
van mijn fractie waarom de rechter laatstgenoemde instrumenten in de praktijk
zo weinig gebruikt. Bovendien zou volgens de indieners het antwoord op die
vraag 14 te weinig toegevoegde waarde hebben voor hun voorstel. De indieners
zien de genoemde bestaande instrumenten niet als alternatief voor hun eigen
voorstel. In dit verband schrijven zij in het antwoord op vraag 15 dat ook
al zou de bestuursrechter de hem ter beschikking staande instrumenten wel
gebruiken, het de wetgever vrij staat om daar een nieuw instrument, in casu
de bestuurlijke lus, aan toe te voegen. Ook al zie ik de toegevoegde waarde
van de bestuurlijke lus, toch vind ik dat de indieners zich met hun antwoord
over het niet-gebruiken van andere instrumenten zich er wat al te gemakkelijk
van af hebben gemaakt. Ik blijf benieuwd waarom de rechter bestaande instrumenten,
die kunnen dienen tot een finale afdoening, niet gebruiken. Ik wil dus toch
graag daarop nog een toelichting vernemen, vooral om erachter te kunnen komen
waarom de indieners denken dat de rechter het nieuwe instrument van de bestuurlijke
lus wel gaat gebruiken. De rechter is immers evenmin verplicht dat te gebruiken
en kan dus evengoed kiezen voor een kale vernietiging van het omstreden besluit.
Dan ligt er dus wel weer een mooi stukje wetgeving, maar als het niet wordt
gebruikt, hebben wij er niets aan. De indieners verwijzen naar een evaluatie van de Algemene wet bestuursrecht
die over een aantal jaren moet plaatsvinden. Ik vraag de minister wat dat
betekent, want "een aantal jaren" is nogal een rekbaar begrip. Mijn fractie
hecht eraan dat de Kamer op een gegeven moment de bestaande instrumenten kan
evalueren. Dan kan ook gekeken worden naar het niet-gebruik van bestaande
instrumenten. Dat kan natuurlijk dan geen kwaad, maar iets meer reflectie
van de indieners op de vraag waarom nieuwe instrumenten nodig zijn, lijkt
op zijn plaats, te meer omdat de indieners er ook geen blijk van geven dat
zij weten of er in andere landen al praktijkervaring is opgedaan met instrumenten
zoals de bestuurlijke lus. Naar aanleiding van de vraag van onze fractie in
de schriftelijke ronde of er in andere landen al iets bestaat wat op de bestuurlijke
lus lijkt, kregen wij als antwoord dat de indieners geen onderzoek hebben
gedaan, omdat dit te tijdrovend zou zijn. Daar spreekt natuurlijk het pragmatische
ten volle uit!Wij hebben echter niet om een diepgravend rechtsvergelijkend onderzoek
gevraagd, maar gingen ervan uit dat de indieners, naar wij weten gesteund
door eminente bestuursrechtgeleerden, toch wel enig inzicht zouden kunnen
bieden in hoe er internationaal tegen deze problematiek wordt aangekeken.
Ik neem tenminste aan dat ook in andere landen min of meer moeizaam tot stand
gekomen besluiten door een bestuursrechter worden beoordeeld en in sommige
gevallen terug naar af worden verwezen. Lossen de Belgen, de Fransen en de
Duitsers dan dit probleem zo wezenlijk anders op en, zo ja, hoe?Hoewel natuurlijk rechtsstelsels zelden een-op-een vergelijkbaar zijn,
neem ik aan dat ook in het bestuursrecht weleens over de grenzen heen wordt
gekeken en dat snel en doeltreffend iets over deze problematiek in gemakkelijke
en toegankelijke literatuur is te vinden. Of is de oplossing die de indieners
hebben gevonden uniek en gaat die navolging krijgen buiten Nederland? Daarin
zou de minister dan weer een rol kunnen spelen.Dit wetsvoorstel gaat natuurlijk vooral over de wegen, maar er is een
relatie met andere terreinen. De indieners schrijven daarover in de nieuwe
memorie van toelichting dat die besluiten ook gevolgen kunnen hebben voor
bijvoorbeeld de Wet werk en inkomen naar arbeidsvermogen en andere aanspraken,
zoals een gehandicaptenparkeerkaart en dergelijke besluiten bij uitkeringen.
Kunnen de indieners enkele voorbeelden geven? Dat zou heel interessant kunnen
zijn, natuurlijk zonder dat wij de rechten van burgers aantasten, zeg ik alvast
tegen de heer De Wit.Zoals de indieners zelf al zeggen, vult de bestuurlijke lus de gereedschapskist
van de bestuursrechter aan. Om misverstanden te voorkomen: bestuursrechters
zijn natuurlijk geen sukkels. Wij hebben bestuursrechters zeer hoog zitten
en hebben alle vertrouwen in hen. Dat was in die zin dus volstrekt figuurlijk
bedoeld. Zij moeten wel handelen in het belang van alle belanghebbenden, en
dat kunnen soms ook andere burgers zijn dan de burgers die bezwaar maken.Wij wensen de indieners tot slot veel succes met de beantwoording. Wij
hebben de overtuiging dat zij hier een nieuw lusje aan het bestuursrecht toevoegen
dat uiteindelijk, naar wij hopen, meerwaarde heeft voor het hele land.De heer De Wit (SP):U zei aan het begin van uw betoog dat alle juridische aspecten
voldoende behandeld waren in de voorbereiding van het wetsvoorstel. Vindt
u dat de rechtsbescherming voldoende gewaarborgd is, met name bij besluiten
die heel duidelijk afwijken van een eerder besluit, bijvoorbeeld, weigering
vergunning wordt verlening vergunning of omgekeerd?De heer Heerts (PvdA):Volmondig ja.De heer De Wit (SP):Wat moet dan die boer doen als hij aanvankelijk een vergunning krijgt
voor een schuur – zo breed is het wetsvoorstel – terwijl die later
weer wordt ontzegt? In het wetsvoorstel is daar geen enkele voorziening voor.De heer Heerts (PvdA):Daar geloof ik niets van.De heer De Wit (SP):Waar staat die dan?De heer Heerts (PvdA):U doet nu net alsof die boer dat hele proces niet meekrijgt. Ik heb er
echt vertrouwen in dat de rechters de belangen van die boer wel degelijk laten
meewegen gedurende het hele proces.De heer De Wit (SP):Hoe moet dat dan? Die boer heeft niet bezwaar aangetekend, want hij kreeg
de vergunning, maar opeens wordt die geweigerd. Dan komt die boer bij de rechter
of bij de Raad van State. Dan heeft hij twee instanties gemist. Hoe moet dat
dan? Wat moet die boer dan doen?De heer Heerts (PvdA):Ik volg de discussie natuurlijk al een tijdje en ik proef wel waar u naartoe
wilt. Ik zeg echter volmondig: ja. Ik zie niet in dat belangen worden aangetast.
Misschien zijn er burgers die er belang bij hebben dat deze boer iets niet
krijgt, maar ik ga ervan uit dat de rechter dat betrekt bij de afweging. Natuurlijk
zijn er slechte voorbeelden, maar in beginsel nemen al onze bestuursorganen
het juiste besluit. Daar ga ik van uit.De heer De Wit (SP):Maar wat is er dan op tegen om een meer duidelijke regeling te treffen,
zoals gebeurt met de amendementen die ik voorstel? Je kunt zeggen: als mensen
onevenredig in hun belangen worden geschaad, moet de rechter dat bij zijn
afweging betrekken. Daarover gaan die drie amendementen. Dus je kunt niet
zomaar de voorbereidingsprocedure uitschakelen. Op dat punt ben ik het eens
met de heer Teeven. Als het duidelijk om nieuwe besluiten gaat, moet je dus
niet te werk gaan als is aangegeven. Wat vindt u daarvan? Waarom zou je alles
moeten overlaten aan de rechter? Wij maken de wet en wij kunnen met amendering
van dit voorstel ervoor zorgen dat de regeling duidelijker en beter wordt
geformuleerd.De heer Heerts (PvdA):Uw amendementen heb ik gezien. Mij lijkt dat wij het er daarmee niet eenvoudiger
op maken. Ik heb zojuist bewust gevraagd naar de evaluatie. Ik heb dat gedaan
omdat straks zou kunnen blijken dat het voorstel rechten aantast. Dan komen
wij hierop terug. Echter, ik heb nu niet het signaal dat het rechten aantast.
Sterker, het bevordert de werking van een aantal elementen van bestuursorganen,
zodat besluiten kunnen worden uitgevoerd. Dus ik ben er niet op voorhand van
overtuigd dat het voorstel een negatieve uitwerking heeft.De heer De Wit (SP):Ik wijs dan ook op hetgeen u met uw inleiding zei. U kwam zelfs in mijn
buurt toen u sprak over een Gordiaanse knoop.De heer Heerts (PvdA):Nee, die term heb ik niet gebruikt.De heer De Wit (SP):Sorry, die was van de heer Teeven.De heer Heerts (PvdA):En als ik in uw buurt kom, zeg ik dat echt wel.De heer De Wit (SP):Maar wat is erop tegen om een betere en meer duidelijke regeling te treffen,
zodat de derde belanghebbende en de betrokkenen beter weten waar zij aan toe
zijn bij toepassing van de lus?De heer Heerts (PvdA):Ik ben niet op voorhand tegen verduidelijking, maar ik wil eerst het oordeel
van de indieners daarover.De heer De Roon (PVV):Voorzitter. Enkele flinke tegenvallers voor bouwend Nederland –
denk aan de vernietiging van het besluit tot verbreding van de A4 bij Leiderdorp –
hebben vaart gezet achter het inwilligen van de wens om de bestuurlijke lus
snel wettelijk te regelen. Deze tegenvallers hebben duidelijk gemaakt dat
er soms problemen zijn om met een plan tot uitvoering te geraken. De belemmering
van de mobiliteit op de weg, het dagelijks ontstaan van files door knelpunten
in het wegennet, vormt een probleem en er dient dus snel gebouwd te worden,
uiteraard met inachtneming van de grenzen die de wet stelt.Mijn fractie is van mening dat het wetsvoorstel dat nu voor ons ligt,
kan bijdragen aan het oplossen van dit soort knelpunten en nodeloze vertraging
bij gerechtelijke procedures zal kunnen helpen voorkomen. Het biedt bestuursorganen
de gelegenheid om hun fouten op eenvoudige wijze te herstellen en het zal
leiden tot versnelling van procedures en kostbare tijdwinst opleveren. Het
effectief beslechten van geschillen is gunstig voor de burgers, de ondernemingen
in ons land, de overheid en voor anderen die de uitkomst van een procedure
nodig hebben om verder te kunnen. Een wettelijk vastgelegde procedure geeft
partijen ook beter inzicht in de gang van zaken en het gebruik van de lus
wordt voor de buitenwereld kenbaar en controleerbaar, doordat er een openbare
tussenuitspraak voor nodig is. De Partij voor de Vrijheid staat in beginsel
dan ook positief tegenover dit wetsvoorstel, maar ik heb nog wel een paar
kanttekeningen. Ik nodig de indieners graag uit om daarop te reageren.Versnelling en tijdwinst zijn natuurlijk niet alles, men dient ook oog
te hebben voor zorgvuldigheid en voor een eerlijke rechtsgang en een evenwichtige
situatie. Ik kan mij zo voorstellen dat het voor de burger zonder professionele
rechtsbijstand moeilijk te verkroppen is dat de rechter de helpende hand biedt
aan de tegenpartij, het bestuur. Stel je voor: je gaat in beroep tegen een
besluit omdat je een klacht hebt. Die klacht blijkt op enig moment terecht
te zijn. De rechter geeft u gelijk, het is een fout besluit en het moet worden
vernietigd. Vervolgens geeft de rechter de tegenpartij dan de kans het gebrek
te herstellen en legt hij het bestuur ook nog eens uit hoe
het dat moet doen. Op deze manier ziet het bestuursprocesrecht er nogal onevenwichtig
uit. Dat beeld kan in ieder geval ontstaan bij de burger. Daarom is ook voor
mij de vraag waarom in het wetsvoorstel niet een herstelmogelijkheid voor
burgers wordt geboden. Die vraag stel ik uiteraard niet alleen aan de indieners,
maar ook aan de minister. Als dit wetsvoorstel wordt aangenomen, ziet de minister
dan aanleiding zelf in actie te komen om die onevenwichtigheid te herstellen
en om burgers meer mogelijkheden van herstel te bieden in de procedures?Hoe denken de indieners eigenlijk over blunderend bestuur? Ik zal dat
toelichten. Ik doel daarmee op een bestuur dat na de toepassing van een bestuurlijke
lus, ondanks de aanwijzingen van de rechter, de geconstateerde fout toch niet
goed herstelt. Bent u van mening dat zij daarna nog een kans moeten krijgen?
Zou één kans niet genoeg moeten zijn en moet het daarna niet
afgelopen zijn? Ik krijg hier graag een reactie op.Ik wil ook een vraag stellen over "bestuurlijke luiheid". Zou het zo kunnen
zijn, indieners van dit initiatiefwetsvoorstel, dat het bestaan van de bestuurlijke
lus zou kunnen leiden tot een zekere luiheid bij het bestuur? Als een bestuur
een bestuursbesluit aan het voorbereiden is en op een moeilijk punt komt,
zou het kunnen gaan denken: wij gaan daar niet al te veel tijd in investeren
door daarover na te denken en daarop te studeren; wij schrijven maar wat op
en dan horen wij, als er iemand in het geweer komt, straks wel van de bestuursrechter
hoe wij dat moeilijke probleem moeten oplossen. Mijn vraag aan de indieners
is: denkt u dat zich zoiets in ons land zou kunnen voordoen? Als dat het geval
is, zou er dan iets voor te zeggen zijn om de burger die in het geweer komt
tegen een bestuursbesluit dat via de bestuurlijke lus wordt gecorrigeerd,
daarvoor te compenseren, al was het maar voor zijn proceskosten? Die compensatie
komt dan uiteraard ten laste van het bestuursorgaan dat een beetje lui is
geweest.Ik heb nog vraag over de toelichting op de onderdelen A tot en met D in
de nota van wijziging die ons twee dagen geleden nog is voorgelegd. Het gaat
daarbij over het herstel van een bevoegdheidsgebrek in een tussenuitspraak.
Ik wil graag helderheid over de volgende zin: "Immers, als blijkt dat het
bestreden besluit niet door het daartoe bevoegde bestuursorgaan is genomen,
moet het gebrek worden hersteld door een ander bestuursorgaan dan het bestuursorgaan
dat het bestreden besluit heeft genomen." Ik denk dat bedoeld wordt: moet
het gebrek kunnen worden hersteld door een ander bestuursorgaan. Ik wil daar
graag absolute zekerheid over.De algemene beraadslaging wordt geschorst.De voorzitter:Ik dank de leden voor hun inbreng. Ik wens de initiatiefnemers en hun
adviseurs veel inspiratie toe bij het voorbereiden van hun antwoord. Wij vervolgen
de behandeling van dit wetsvoorstel op een nader te bepalen moment.De vergadering wordt van 16.37 uur tot 17.00 uur geschorst. 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/h-tk-20082009-4371-4380.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl