Debat over de Europese Top van 16 en 17 juni 2005
Staten-Generaal — Handelingen 
Datum: 2014-07-06 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Handeling 2004-2005, pag. 5578-5612

 
 
 

Handeling

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Vergadernummer
Datum vergadering

29-06-2005

Tweede Kamer der Staten-Generaal

2004-2005

nr. 93, pagina 5578-5612

21-06-2005

 

 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties over kamerdossier

Kamerdossier 21501-20Toon publicaties die dit dossier behandelen

 
 
 Publicaties in vergadering

Presentie en opening (dinsdag 21 juni 2005)Pagina 5537-5537
Stemmingen over moties, ingediend bij het debat over de evaluatie van de Drank- en Horecawet (29894, 27565, nr. 3), te weten: - de motie-Schippers c.s. over voorstellen voor accijnsverhoging op premixen en bier (29894, nr. 4); - de motie-Timmer/Van der Staaij over afspraken over maatregelen op het gebied van happy hours en stunten met alcoholprijzen (29894, nr. 5); - de motie-Timmer/Van der Staaij over de effecten van afspraken over zelfregulering (29894, nr. 6) en 2 andere moties (29894, de nrs. 7 en 8)Pagina 5549-5549
Interpellatie-Klaas de Vries, gericht tot de minister van Vreemdelingenzaken en Integratie, over ontruiming van het asielzoekerscentrum in GroningenPagina 5553-5566
Noot 1: Interpellatievragen van het lid Klaas de Vries (PvdA) aan de minister voor Vreemdelingenzaken en Integratie inzake het ontruimingsbeleid van het Centraal Orgaan opvang asielzoekers, in het bijzonder bij het AZC Martinihof te GroningenPagina 5615-5615
Vragen van het lid Omtzigt aan de minister van Financiën over de uitvoering van de Wet walvis en het terugdringen van de administratieve lasten (Mondelinge vragenuur)Pagina 5539-5541
Regeling van werkzaamheden (dinsdag 21 juni 2005)Pagina 5546-5548
Stemmingen in verband met het Voorstel van wet van de leden Hamer, Dijsselbloem en Kraneveldt houdende opneming in de Wet op het primair onderwijs, de Wet op de expertisecentra en de Wet op het voortgezet onderwijs van de verplichting voor scholen om bij te dragen aan de integratie van leerlingen in de Nederlandse samenleving (29666), en over de motie-Jan de Vries c.s. over ondersteuning kansrijke initiatieven van scholen en maatschappelijke organisaties (29666, nr. 11)Pagina 5550-5550
Debat naar aanleiding van een algemeen overleg op 15 juni 2005 over de WTO-onderhandelingenPagina 5574-5578
Vragen van het lid Depla aan de minister van Sociale Zaken en Werkgelegenheid en de staatssecretaris van Financiën over problemen tussen het ministerie van Financiën en de sociale partners over VUT en prepensioen (Mondelinge vragenuur)Pagina 5537-5539
Debat naar aanleiding van een algemeen overleg op 14 juni 2005 over het arbeidsmarktbeleidPagina 5571-5574
Vragen van het lid Azough aan de minister van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap over de verminderde binding van Marokkaanse en Turkse leerlingen met de Nederlandse samenleving (Mondelinge vragenuur)Pagina 5544-5546
Stemmingen in verband met het wetsvoorstel Herstel van wetstechnische gebreken en leemten alsmede aanbrenging van enkele inhoudelijke wijzigingen in de Telecommunicatiewet, de Elektriciteitswet 1998, de Gaswet, de Mijnbouwwet en enkele andere daarmee verbandhoudende wetten, de Wet voorraadvorming aardolieproducten 2001, de Wet op de kamers van koophandel en fabrieken 1997, de Raamwet EEG-voorschriften aanbestedingen en diverse andere wetten (Veegwet EZ 2005) (30027)Pagina 5550-5551
Stemmingen in verband met het wetsvoorstel Wijziging van het Wetboek van Strafrecht, het Wetboek van Strafvordering en enige andere wetten in verband met de buitengerechtelijke afdoening van strafbare feiten (Wet OM-afdoening) (29849), en over de gewijzigde motie-Eerdmans c.s. over het niet in aanmerking laten komen voor afdoening door het OM met een strafbeschikking van zeden- en geweldsmisdrijven die letsel tot gevolg hebben (29849, nr. 16)Pagina 5551-5553
Lijst van ingekomen stukken, met de door de Voorzitter terzake gedane voorstellen (dinsdag 21 juni 2005)Pagina 5612-5614
Stemmingen in verband met het wetsvoorstel Wijziging van de Wet op het algemeen verbindend en onverbindend verklaren van bepalingen van collectieve arbeidsovereenkomsten in verband met de uitbreiding van de werkingssfeer van de Wet arbeidsvoorwaarden grensoverschrijdende arbeid (29983)Pagina 5549-5549
Vragen van het lid Van Hijum aan de minister van Verkeer en Waterstaat over het bericht inzake de toename van de sociale onveiligheid op het spoor (Mondelinge vragenuur)Pagina 5541-5544
Debat over de Europese Top van 16 en 17 juni 2005Pagina 5578-5612
Stemming over een motie, ingediend bij het debat over de vernieuwing in het hoger onderwijs, te weten de motie-Visser c.s. over elementen voor de uitwerking van een nieuwe wet voor het hoger onderwijs en onderzoek (29853, nr. 19)Pagina 5549-5549
Debat naar aanleiding van een algemeen overleg op 9 juni 2005 over het voortbestaan van de Regeling schoonmaakdiensten particulierenPagina 5568-5570
Stemmingen over moties, ingediend bij het debat over de modernisering van het huurbeleid, te weten: - de motie-Depla c.s. over liberalisering in woonregio's met een feitelijk woningtekort (27926, nr. 63); - de motie-Depla c.s. over huursombeperking in overgangsgebied (27926, nr. 64); - de motie-Depla c.s. over huurverhogingen in woonregio's en overgang van huurwoningen van overgangsgebied naar geliberaliseerd gebied (27926, nr. 65) en 7 andere moties (27926, de nrs. 68 t/m 74)Pagina 5549-5550
StemmingenPagina 5548-5549
Debat naar aanleiding van een algemeen overleg op 7 juni 2005 over de organisatie van een regionaal veiligheidsbestuurPagina 5566-5568

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 182 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
Aan de orde is het debat over de Europese Top
van 16 en 17 juni 2005.De heer Wilders (Groep Wilders):Voorzitter. Ik kijk met gemengde gevoelens terug naar de Europese Raad
van vorige week. Aan de ene kant lijkt de Europese grondwet begraven en is
het goed dat de Nederlandse regering niet akkoord is gegaan met een slecht
compromis over de begroting. Maar aan de andere kant geven uitspraken van
Nederlandse kabinetsleden reden tot zorg. Zo wordt premier Balkenende in diverse
kranten geciteerd met de uitspraak dat "deze grondwet op dit moment niet acceptabel
is". Wat bedoelt de minister-president met de toevoeging "op dit moment"?
Houdt hij open dat er op een later moment een politieke werkelijkheid kan
ontstaan om toch over deze grondwet te praten? Ook wordt in Europa gesproken
over een denkpauze. Maar een pauze brengt deze grondwet toch niet meer tot
leven, tenzij er een politiek spel wordt gespeeld door een onbetrouwbare Europese
en Nederlandse elite. Graag krijg ik uitleg van de minister-president. Ik
vraag hem – desnoods vraag ik dat de Kamer nog een keer in een motie –
om een garantie dat deze grondwet voorgoed en definitief van tafel is en in
de prullenbak ligt.Minister Bot zegt vanmorgen in een ochtendkrant: "Wij zijn bereid de grootste
nettobetaler te blijven". Is de heer Bot helemaal gek geworden? Wij moeten
helemaal niet de grootste nettobetaler blijven. Wij moeten minstens 3 mld.
per jaar minder gaan betalen aan Brussel. De miljarden die wij dan besparen,
kunnen wij in Nederland inzetten voor een betere zorg in verpleeg- en verzorgingstehuizen,
voor meer en beter betaalde politie en voor belastingverlaging. Wij kunnen
nog meer op Europa besparen door de Europese begroting fors te korten tot
aanzienlijk minder dan een procent van het bruto nationaal inkomen van de
Europese Unie. Eerst moet er worden gekort op landbouwsubsidies. Zoek samen
met de Britten in Europa meer steun om – ik gebruik dezelfde woorden
die de Franse president Chirac voor ons in petto had – die dikke Fransen,
die zich al jaren hebben volgevreten met landbouwsubsidies, eens goed op dieet
te zetten. Is het kabinet dat met mij eens?Minister Bot zegt in het interview dat de onderhandelingen met Turkije
moeten beginnen in oktober dit jaar. Hij zegt ook: "Ik zie nog steeds een
Europese Unie van meer dan 30 landen in het verschiet". Dat is de taal van
een regent die de stem van het volk negeert en doordraaft op zijn eigen weg.
Er dienen helemaal geen landen meer bij te komen in de Europese Unie, zeker
het islamitische Turkije niet.Gelet op mijn beperkte spreektijd van twee minuten moet ik helaas al afronden.
De jongste Europese Raad was helemaal geen mislukking, integendeel. Er is
eindelijk hoop dat het niet "business as usual" is. Wij kunnen eindelijk beginnen
met het uitdunnen van de honderdduizend pagina's van het acquis communautaire.
Taken moeten worden teruggeheveld naar de lidstaten. De Europese samenwerking
moet zich beperken tot grensoverschrijdende aangelegenheden, zoals de interne
markt, milieu, misdaad en terrorisme. Niet meer, maar minder Europa moet het
streven zijn. Deelt het kabinet dat streven?De heer Van Bommel (SP):Voorzitter. In de afgelopen top stonden twee zaken centraal: de Europese
grondwet en de meerjarenbegroting. Ik zal beginnen met de Europese grondwet. Aangekondigd is een periode van bezinning. De vraag is: bezinning waarop?
Wat ons betreft, kan dat in ieder geval niet zijn een bezinning op de grondwet.
In het verslag naar aanleiding van de top is gezegd: Nederland zal niet overgaan
tot ratificatie en er komt geen tweede referendum. Ik vraag de minister-president
die woorden vandaag hier hardop uit te spreken: geen ratificatie, geen tweede
referendum.De vraag moet worden gesteld hoe zinvol het is om door te gaan met het
proces van ratificatie, als een of enkele lidstaten aangeven niet te zullen
ratificeren. Voor Nederland is dat aan de orde. Kan de minister-president
die woorden vandaag duidelijk tegenover het parlement uitspreken? Een andere
vraag is hoe de Nederlandse stellingname zich verhoudt tot die van de voorzitter
van het Europees parlement, die in zijn toespraak voor de Raad het volgende
heeft gezegd: "De Raad zou kunnen besluiten dat de ontwerpgrondwet ter ziele
is. Het zou hiervoor voldoende zijn dat één enkele lidstaat
formeel meedeelde dat hij niet zal overgaan tot ratificatie van het verdrag."
Ik vraag mij af of Nederland tijdens de afgelopen top formeel heeft meegedeeld
dat het niet zal overgaan tot ratificatie.Hoe moeten wij de woorden uitleggen van de minister van Buitenlandse Zaken
in de Volkskrant van vanochtend? Hij heeft gezegd: "Wij staan in de maatschappelijke
discussie onder meer voor de vraag: wat moeten wij uit de grondwet halen,
en wat absoluut niet?" Als voorbeeld noemt de minister de vaste voorzitter.
Die zou niet uit dat verdrag mogen worden geschrapt. Daarmee wekt de minister
de indruk dat hij door wil gaan met het spreken over dit grondwettelijk verdrag.
Ik stel daarbij de vraag of Nederland in eerste instantie niet een fel tegenstander
was van een vaste voorzitter. Als de minister dat erkent, vraag ik mij af
hoe het mogelijk is dat dit standpunt zonder bespreking in de Kamer is gewijzigd.
Mijn stelling is dat het debat geen betrekking moet hebben op het grondwettelijk
verdrag, maar op de EU. Vorige week is gezegd dat de EU te snel en te ver
gaat. Die zou te duur en te bemoeizuchtig zijn. Het debat moet dus betrekking
hebben op de taken en de inrichting van de EU. Deelt de regering deze opvatting
met mijn fractie? De Nederlandse regering heeft het grondwettelijk verdrag weliswaar ondertekend
maar met de uitslag van het referendum en de acceptatie daarvan door de Kamer
is die ondertekening feitelijk ongeldig geworden. Internationale verdragen
worden immers pas van kracht nadat de parlementen die hebben goedgekeurd.De SP-fractie heeft vorige week gezegd dat zij liever geen akkoord heeft
dan een slecht. Nederland is te lang de melkkoe van Europa geweest.Mevrouw Karimi (GroenLinks):De heer Van Bommel kan toch niet gelukkig zijn met het verdrag van Nice
en met het neoliberale Europa? Wat moet de regering naar zijn oordeel wel
doen?De heer Van Bommel (SP):Mevrouw Karimi heeft volstrekt gelijk. Daarom was ik vorige week zo gelukkig
met het feit dat deze regering letterlijk in de geannoteerde agenda heeft
aangegeven dat niet alleen dient te worden gesproken over de inrichting van
Europa, maar ook over de richting daarvan. Het gaat te snel met Europa en
het is te bemoeizuchtig. Dat is de kern van de zaak, alsmede de financiële
perspectieven. Dat betekent dat wij moeten discussiëren over de vraag
waarmee Europa zich bezighoudt en wat de consequenties daarvan zijn voor de
lidstaten. Wij zijn van mening dat bijvoorbeeld de liberaliseringen, zoals
die Europees worden geïnitieerd, ter discussie moeten worden gesteld.Mevrouw Karimi (GroenLinks):Dat is alleen mogelijk als er wordt gewerkt aan een nieuw verdrag. Vraagt
de heer Van Bommel de Nederlandse regering daarmee dat zij zich gaat inzetten
voor een nieuw verdrag dat tegemoet komt aan zijn wensen en die van de progressieve
tegenstemmers?De heer Van Bommel (SP):Ik wil dat er een pas op de plaats wordt gemaakt. Een denkpauze houdt
in dat men zich even stil houdt en dat men zich bezint op de vraag waarmee
men in Europa bezig is. Natuurlijk moet er worden gesproken over het beleid
en de politieke keuzes die in het verleden zijn gemaakt en die in de toekomst
moeten worden gemaakt. De tekst van dit grondwettelijk verdrag is naar mijn
oordeel van de baan. Nederland zal niet ratificeren en er zal geen tweede
referendum worden gehouden.Zoals gezegd, hebben wij liever geen akkoord dan een slecht. Naar ons
oordeel is er terecht geen akkoord gesloten. Nederland zou immers zelfs na
de gedane aanbiedingen een te forse nettobetaler zijn geweest. Het is niet
gerechtvaardigd om akkoord te gaan met een dergelijke excessieve bijdrage
door Nederland. Wij moeten ons afvragen wat Europa wel moet doen. Men dient
zich te bezinnen op de taken. Naar ons idee moet er sprake zijn van een beperking
daarvan. Wij zijn geen voorstander van groei van de totale begroting, maar
wel van verlaging van de Nederlandse nettobijdrage. Het doel van de toekomstige
besprekingen moet zijn dat men komt tot een akkoord dat neerkomt op een fundamentele
herziening. De ingrediënten daarvan zouden, wat de SP-fractie betreft,
moeten zijn: een herziening van het gemeenschappelijk landbouwbeleid, de Britse
korting moet op de helling, er moet worden gesproken over de structuur- en
de cohesiefondsen en de Nederlandse bijdrage moet fors worden verminderd,
precies zoals de inzet was van de Nederlandse regering. Deelt de regering
de opvatting dat die zaken ook met elkaar in verband gebracht moeten worden?
Met andere woorden: geeft de regering volledig steun aan de positie van de
Britten en inmiddels ook van de Duitsers?De tweede vraag betreft de positie van nieuwe lidstaten, die volgens velen
in het geding is. Naar onze opvatting moeten nieuwe lidstaten niet lijden
onder het uitblijven van een akkoord. Wij hebben steeds gezegd dat nieuwe
lidstaten per definitie netto-ontvangers zijn. Dat moet zo blijven. Is de
regering bereid om alles op alles te zetten om te garanderen dat transformatieprocessen
in de nieuwe lidstaten gewoon door kunnen gaan?Ten derde: ik heb vanochtend met verbazing kennisgenomen van de uitspraken
van de minister van Buitenlandse Zaken in de Volkskrant. Hij heeft, zoals
al is gememoreerd door het lid Wilders, gezegd dat Nederland bereid is om
de grootste nettobetaler te blijven, maar dan wel op een geringere afstand
van de andere rijke landen. Mijn vraag is hoe de minister van Buitenlandse
Zaken zo dom kan zijn om de onderhandelingspositie bij voorbaat te verslechteren.
Dat mag ik immers wel vragen. Denkt hij dat onze onderhandelingspositie met
betrekking tot de meerjarenperspectieven hiermee verbeterd is, helemaal niet
beïnvloed is of verslechterd is? Ik denk het laatste. Hoe verhoudt die
uitspraak zich tot de eerdere uitspraak van de minister-president, gedaan
op 16 juni in het Financieele Dagblad, dat Nederland ernaar streeft om
de nettobijdrage op het niveau te brengen van landen met een vergelijkbare
welvaartspositie? Dat is toch een heel ander uitgangspunt?Mevrouw Van der Laan (D66):Ik ben een beetje verbaasd dat de heer Van Bommel hier zo kritisch over
is, want ik ken de SP als een partij die heel erg voor solidariteit met armeren
en armere landen is. Ik kan mij dus voorstellen dat de SP zich bijvoorbeeld
wel kan vinden in het feit dat Nederland netto het meest betaalt als het geld
dan zou gaan naar dingen waarmee de SP het eens is. Eén land of een
groepje landen moet immers het meest betalen.De heer Van Bommel (SP):Als dat de uitkomst zou zijn van een debat en als de invulling van de
bestedingen redelijk is, zou ik daar misschien nog mee kunnen leven. Als dat
echter het beginpunt is van het debat en als je vóór de onderhandelingen
zegt dat wij ermee kunnen leven dat Nederland de grootste nettobetaler blijft,
ben je dom bezig. Wij zijn ervoor dat Nederland nettobetaler blijft in Europa,
omdat wij in het kader van internationale solidariteit willen bijdragen aan
de ontwikkeling van de toetredende landen. Wij zeggen in dit geval niet: quitte
is goed. Nederland mag gerust nettobetaler blijven, maar wij willen wel waar
voor ons geld.Mevrouw Van der Laan (D66):Dat begrijp ik en ik begrijp ook het commentaar en de kritiek op het punt
van de onderhandelingspositie. Mijn vraag ging echter over de inhoud. De SP
is dus in principe wel bereid om ermee akkoord te gaan dat Nederland de grootste
nettobetaler blijft, mits het geld naar goede doeleinden gaat.De heer Van Bommel (SP):Dat hangt altijd af van de omgeving waarin je je begeeft.
Ik vind, met de minister-president, dat wij een vergelijkbare positie moeten
hebben als landen met een zelfde welvaartsniveau. Tegelijkertijd vind ik dat
de totale begroting naar beneden moet, dat er een herziening moet komen van
het gemeenschappelijk landbouwbeleid, de grootste kostenpost, en dat er iets
gedaan moet worden aan de Britse korting. Met al die bewegingen tegelijkertijd
zult u met mij kunnen uitrekenen dat wij tot een forse daling kunnen komen.
In dat geval, met kleine verschillen, zou ik mij zelfs die uitkomst kunnen
voorstellen.De discussie moet niet primair gaan over de financiën, maar moet
primair gaan over wat wij met Europa willen, over wat Europa moet doen en
laten en vervolgens over wat dat mag kosten en over de verdeling van die kosten.
De in Europa ontstane patstelling komt wat ons betreft dus precies op tijd.
Er is nog geruime tijd om voor 2007 uit deze patstelling te geraken. De houding
van de Nederlandse regering op het punt van de financiën – dus
niet op het punt van de grondwet – was dan ook een juiste. In die zin
is deze top niet mislukt, maar geslaagd.Mevrouw Karimi (GroenLinks):Voorzitter. Wat was het doel van de Europese top en wat was de opdracht
aan deze minister-president? Het geschonden vertrouwen van de Europese burgers
in Europa herstellen of in er in ieder geval een begin mee maken. Leiderschap
en visie tonen na het dubbele nee van de Fransen en de Nederlanders. Het werd
echter een top van onvermogen, een top van ruziënde regeringsleiders
die elkaar voor de camera's van kortzichtigheid en egoïsme beschuldigden.
Niemand gaat echter vrijuit. Chirac niet, Schröder niet. Blair en Balkenende
evenmin. In de Volkskrant deed minister Bot vanochtend zijn achternaam eer
aan. Hij liet er geen twijfel over bestaan waar volgens hem de zwartepiet
hoort: bij Chirac en Schröder. Als het verslag van de minister klopt,
mogen wij zelfs blij zijn dat de vergaderingen niet openbaar zijn. Ons is
veel bespaard gebleven. Met zo'n staaltje onvermogen krijg je geen vertrouwen
terug. Het is een paradox dat waar de nee-stemmers zich verzetten tegen een te
liberaal Europa, Tony Blair met zijn economisch-liberale koers het initiatief
naar zich toe trekt. Een denkpauze, maar iedereen mag zelf bepalen wat er
gebeurt met de nationale ratificatieprocessen. Naar onze mening is de minister-president
niet duidelijk geweest. Hij heeft een dubbel signaal uitgezonden door enerzijds
te verklaren dat er geen alternatief voor de grondwet is en anderzijds te
zeggen dat de grondwet in Nederland dood is. Het was veel beter geweest om
duidelijkheid te geven. Dit verdrag is dood. Het kan niet in werking treden.
Dat is reeds besproken bij het algemeen overleg voorafgaand aan de top. Tegelijkertijd
blijven er problemen om op te lossen. Daarvoor is een nieuw verdrag nodig.
De mensen die tegen het verdrag hebben gestemd, hebben niet voor Nice gestemd.
Zij hebben voor een beter verdrag gepleit. De conclusie van de VVD, nee =
Nice, bestrijden wij. Een pas op de plaats van de SP betekent een triomf van
het Europa van markt en munt.Over de inzet van de Nederlandse regering in het begrotingsdebat zal men
ons niet horen juichen. Mijn fractie gaat ook niet mee met de nationalistische
en provinciale wind die na het referendum door Den Haag waait. Van Herben
tot Van Bommel wordt in Den Haag rugdekking gegeven aan de beperkt nationalistische
inzet van het kabinet in het Europees begrotingsdebat. GroenLinks wil ook
een debat over de eerlijke verdeling van de betalingen. Geen misverstand daarover.
Belangrijker dan de vraag hoeveel miljoen Nederland terugkrijgt is de vraag
of Nederland waar voor zijn geld krijgt. De heer Wijers, D66-lid en "captain
of industry", bracht dit naar voren in het tv-programma Buitenhof van afgelopen
zondag.Het debat moet over uitgaven gaan. Ook ik vind het niet erg dat het voorstel
van de heer Juncker het niet gehaald heeft. Het landbouwbeleid bleef immers
onaangetast. Mijn probleem ligt bij de inzet van de regering. Het landbouwbeleid
moet hervormd worden. Minder subsidies en minder bescherming van de markt
is ook in het belang van de Derde Wereld. Het moet ook gaan over de manier
van financiering van de begroting. De mislukking van de top schept tijd voor
een fundamenteler debat over de begrotingsprioriteiten van de Europese Unie.
Dat debat moet volgens GroenLinks niet alleen over de uitgaven gaan, maar
ook over de contributieheffing. Als alle taboes van tafel moeten: landbouwuitgaven
en de Britse korting, dan ook de Europese belastingen ter gedeeltelijke herfinanciering
van de Europese begroting. Wij pleiten dan ook voor Europese heffingen op
milieuverbruik en op bedrijfswinsten. Zo belast je grensoverschrijdende activiteiten.
De opbrengst van deze heffingen valt niet gemakkelijk te vertalen in een nationale
winst- en verliesrekening, wat op dit moment gebeurt. België denkt daarover
na. Kan de regering samen met België of eventueel in Benelux-verband
een initiatief hiertoe nemen?Ook de heer Balkenende moet over zijn schaduw springen. Nederland heeft
baat bij het hierboven voorgestelde debat. Het is maar de vraag of de regering
dit volgend jaar nog net zo hard kan spelen als de afgelopen week is gebeurd.
Als er in maart 2006 geen akkoord komt over de financiële perspectieven,
blijft immers de huidige contributieregeling gelden en die is veel ongunstiger
voor Nederland dan het afgelopen vrijdag afgeschoten compromisvoorstel.De heer Van Bommel (SP):Ik heb ieder woord van uw bijdrage gehoord en het enige verschil dat ik
kan ontdekken in uw beoordeling van de inzet van de regering en de uitkomst
op het punt van de meerjarenperspectieven is het feit dat GroenLinks pleit
voor Europese belastingen op milieu en bedrijfswinsten. U gebruikt alleen
wel heel grote woorden. U verwijt Herben, Van Bommel en het kabinet eng nationalistische
gedachten te hebben op het punt van de perspectieven. Zegt u nu eigenlijk
dat iedereen die tegen Europese belastingen op milieu en bedrijfswinsten is
eng nationalistische gedachten heeft?Mevrouw Karimi (GroenLinks):Dat is een heel interessante samenvatting van mijn betoog. Natuurlijk
pleit ik voor Europese belastingen, maar ik heb ook gezegd wat mijn bezwaar
is tegen de inzet van het kabinet. Het kabinet had wat mij betreft moeten
discussiëren over de uitgavenkant, maar het ging over de vraag of wij € 500 mln. terugkrijgen of € 750 mln. minder
betalen. Dat was het uitgangspunt van het kabinet, maar dat is niet mijn uitgangspunt.
Mij gaat het om de kwaliteit van de begroting. Waar geven wij het geld aan
uit en wat krijgen wij daarvoor terug? Als de contributie dezelfde blijft
als nu, dan heb ik daar absoluut geen probleem mee.De heer Van Bommel (SP):Dat was precies mijn inzet. Ik heb mijn ijkpunten genoemd. Ik heb het
gehad over de structuurfondsen en over het gemeenschappelijk landbouwbeleid.
U gebruikt de kwalificatie "eng nationalistisch" voor mij, voor de heer Herben
en voor de regering. De regering hoef ik niet te verdedigen, want dat zullen
de bewindslieden dadelijk in hun eerste termijn wel doen. U komt echter met
een minimaal verschil op het punt van het internationale beleid en ik vind
dat u dan wel erg grote woorden gebruikt.Mevrouw Karimi (GroenLinks):Ik begrijp dat het hard aankomt, maar dat is wel de kwalificatie die past
bij die benadering, namelijk het centraal stellen van het eigen, beperkte
nationale belang. Ik stel het Europese belang voorop. Ik stel de kwaliteit
van de Europese begroting voorop. Als na de onderhandelingen blijkt dat wij
op hetzelfde niveau uitkomen, dan maakt het mij niet uit. Het uitgangspunt
is of de burgers iets hebben aan de Europese begroting. De burger moet het
idee hebben dat Europa iets doet waar hij baat bij heeft. Dat is het uitgangspunt
van GroenLinks en dat verschilt inderdaad van het uitgangspunt van de SP.De heer Herben (LPF):U zegt dat u voor Europa kiest, maar de vraag is wat voor Europa wij kiezen.
Europa is niet gedefinieerd. Ik ontzeg u dus het recht om te claimen dat alleen
u voor Europa opkomt. Ook ik kom voor Europa op. Alleen is mijn definitie
van Europa een andere dan die van u. Vindt u ook niet dat wij het eerst eens
moeten worden over de vraag welk Europa wij eigenlijk willen?Mevrouw Karimi (GroenLinks):Daar ben ik het mee eens. Ik ben ook vooral geïnteresseerd in dat
inhoudelijke debat, maar nu is de volgorde eigenlijk omgekeerd. Wij praten
eerst over de kosten. Het gaat eerst om de vraag wat Nederland betaalt en
wat Europa ons kost en pas dan gaan wij praten over de vragen wat wij aan
Europa hebben en in welke richting Europa zich moet ontwikkelen. Precies dat
debat heb ik gemist.De heer Timmermans (PvdA):Mijnheer de voorzitter. Als één ding is gebleken in de afgelopen
week, dan is het dat de Europese Raad de weg volledig kwijt is. Er is ruzie,
er doen bittere verwijten de ronde en dienstige samenwerkingsverbanden lijken
ineens niet meer te bestaan. De Benelux is comateus, zo niet dood. Nederland
heeft ruzie met Duitsland en met Frankrijk. Er is onduidelijkheid over onze
positie. De Europese Raad is duidelijk de weg kwijt. Kennelijk waren de leiders
van de landen die een stap naar elkaar toe hadden moeten zetten daartoe niet
in staat of bereid, wellicht omdat zij thuis zoveel gezag hebben verspeeld
en zoveel vertrouwen van de burgers hebben verloren dat hun speelruimte tot
nul is gereduceerd. Je moet wel heel cynisch zijn om dit schouwspel als een
succes te presenteren. Een andere mogelijkheid is dat je net als de heer Wilders
een afkeer hebt van verdergaande Europese samenwerking. Dat is een te respecteren
standpunt dat niet het mijne is. Als je dat standpunt inneemt, kun je deze
uitkomst zien als een succes. Als je gelooft in echte Europese samenwerking,
moet je deze top kwalificeren als een mislukking en moet je in alle objectiviteit
durven vaststellen dat Europa in crisis verkeert. Ik geloof overigens dat
de Nederlandse regeringsleider de enige van de 25 was die zei dat er geen
crisis was. Maar goed: als de rest van Europa vindt dat er een crisis is,
is er nu eenmaal een crisis.Niet slechts de Europese Raad is de weg kwijt, ook de Nederlandse regering
lijkt de weg kwijt te zijn. Eén ding was duidelijk, één
afspraak stond en wel dat Nederland meer geld terug zou krijgen van Europa.
Dat is een standpunt dat ik overigens deel omdat de nettobetalingspositie
van Nederland, afgezet tegen die van vergelijkbare landen, onaanvaardbaar
hoog is.Hoe nu verder? Minister Veerman heeft gezegd: als u aan het landbouwbeleid
en het landbouwbudget komt, treed ik af. De heer Bot zegt echter op hetzelfde
moment dat hij accepteert dat Nederland de grootste nettobetaler blijft. De
premier heeft gezegd en in zijn brief geschreven dat deze crisis ook kansen
biedt. De heer Bot laat in de Volkskrant echter optekenen dat deze crisis
heel ernstig is en lang zal gaan duren. Waarom is tijdens de top toch zo veel
porselein gesneuveld?Waarom was het niet mogelijk om na een discussieronde vast te stellen
dat de Unie op dit moment geen overeenstemming kan bereiken en dat dat niet
onoverkomelijk is omdat de financiële perspectieven pas op 1 januari
ingaan? Als men dat had gedaan, had men redelijk vriendschappelijk uit elkaar
kunnen gaan. Nu is er zo veel onderlinge schade aangericht dat het voor iedereen
natuurlijk erg moeilijk wordt om een stap in de goede richting te zetten.Hoe moet ik het optreden gisteren van premier Blair in het Lagerhuis kwalificeren?
Was hij op de top ook zo helder over het feit dat wat hem betreft de rebate
wel op de helling kan? Heeft hij dat ook op de top gezegd en, zo ja, waarom
is dat signaal dan niet opgepikt door de Nederlandse regering? Het beeld dat
nu ontstaat over de top, is onhelder en voedt mijn vermoeden dat de Europese
Raad en de Nederlandse regering de weg volkomen kwijt zijn.De heer Van Dijk (CDA):Volgens mij hebt u afgelopen woensdag nadrukkelijk gezegd dat de Nederlandse
regering met 1,5 mld. terug moest komen uit Brussel. Uw fractievoorzitter
heeft afgelopen zaterdagavond in het journaal van de NOS nadrukkelijk aangegeven
dat hij niet zo blij was met de manier waarop de Nederlandse regering opereert.
Hij vond dat de regering veel voorzichtiger had moeten opereren. Wat is nu
de lijn van de PvdA? Is dat de lijn die u vorige week heeft ingezet of is
dat de lijn van uw fractievoorzitter?De heer Timmermans (PvdA):U zoekt verschillen die ik eerlijk gezegd niet zie. Het is de opvatting
van mijn fractie dat als alles onveranderd blijft, een verlaging van 1,5 mld.
redelijk is. De heer Herben heeft het nog nauwkeuriger uitgerekend en kwam
uit op 1,7 mld. Dat is onze positie als er niets verandert. Als door alle
andere lidstaten stappen in de goede richting worden gezet,
moet Nederland natuurlijk ook bereid zijn om te bewegen. Als de Nederlandse
regering teruggekomen was met een korting van 750 à 800 mln. in combinatie
met een uitfasering van de rebate van het VK en de afspraak dat het landbouwbeleid
opnieuw overwogen wordt, dan had ik hier toch moeilijk kunnen gaan staan en
zeggen: mensen, dat is een belabberd resultaat? U hoort mij niet zeggen dat
de Nederlandse regering de kans daarop verloren heeft laten gaan. Ik kan en
wil dat niet alleen de Nederlandse regering aanwrijven. Ik stel wel vast dat
geen van de betrokken regeringsleiders bereid was om een substantiële
stap in de richting van de ander te zetten. Dat nu is wat de heer Bos zaterdagavond
constateerde. Als niemand bereid is om een stap naar een compromis te zetten,
komen wij er niet uit. De nettovaststelling is nu dat wij precies zitten waar
wij ook zaten aan de vooravond van het overleg: een onaanvaardbaar hoge Nederlandse
nettobijdrage en geen enkel uitzicht op hervorming van het landbouwbeleid
of het verdwijnen van de Britse rebate. Men heeft hoog spel gespeeld: alles
of niets. En het is niets geworden.De voorzitter:Nog één keer. U bent hier vanavond toch echt gekomen om
met vier bewindslieden te discussiëren over de top waar zij zijn geweest.
Onderlinge discussies zijn heel interessant, maar ik ga ze wel beperken. U
mag dus nog één vraag stellen.De heer Van Dijk (CDA):Volgens mij is de kern van het parlement dat wij hier het debat onderling...De voorzitter:Nee, niet een vraag aan mij maar aan de heer Timmermans. U begreep mij
even verkeerd.De heer Van Dijk (CDA):Ik begreep u heel goed, maar de vraag is...De voorzitter:Nee, zo gaan wij niet door. Gaat u maar zitten, de heer Timmermans gaat
door. U gaat niet met mij in discussie over de orde.De heer Timmermans (PvdA):Voorzitter. Hoe gaan wij verder na dit debacle? Het is belangrijk dat
de Kamer daar richting aan geeft, omdat de signalen uit het kabinet zo diffuus
en verschillend zijn. In de tweede termijn zal ik proberen om de Kamer een
uitspraak te ontlokken. Mijn fractie vindt drie zaken heel belangrijk.In de eerste plaats moet er een evenwichtiger lastenverdeling binnen de
Europese Unie komen. Nederland hoeft niet ineens van nettobetaler netto-ontvanger
te worden; dat is onzin. Nederland zou ongeveer in de dezelfde situatie moeten
komen als landen in een vergelijkbare economische positie. Dat is toch geen
onredelijk uitgangspunt?In de tweede plaats zou deze crisis moeten worden gebruikt om, in samenwerking
met onder andere Groot-Brittannië en de Scandinavische landen, daadwerkelijk
een aanvang te maken met de hervorming van het gemeenschappelijk landbouwbeleid
en het systeem van de structuurfondsen. Het uitgangspunt moet zijn dat er
subsidiegeld gaat naar arme landen, en niet meer naar arme regio's in rijke
landen.In de derde plaats moet de financiële ruimte die ontstaat door de
hervormingen, worden gebruikt voor investeringen in nieuwe beleidsterreinen.
Ik deel de analyse van de Britse regering op dat punt: Europa moet meer geld
en middelen stoppen in zaken die de kenniseconomie stimuleren. Op die manier
kan ons continent uit de crisis worden geholpen.Nederland kan zijn positie ten opzichte van de Europese partners verhelderen
door op deze wijze te opereren. De Kamer zou zich moeten committeren aan een
dergelijke lijn; die verdient steun. Ik wacht hierover graag het oordeel van
het kabinet af, maar ook van mijn collega's. Daarmee kunnen wij aan de slag.Het is duidelijk dat een groot aantal Europese leiders van landen met
een grote verantwoordelijkheid voor de vorming en de toekomst van de Europese
Unie niet de ruimte krijgt, van de publieke opinie of van het parlement, om
over hun eigen schaduw heen te springen. Dat is het beste bewijs dat Europa
in crisis verkeert. Die crisis zullen wij te boven moeten komen. Dat kan alleen
als je een heldere marsroute bepaalt voor de eerste veranderingen.Mij past, in alle oprechtheid en in het licht van de uitspraak van de
bevolking bij het referendum, enige nederigheid bij de verdere invulling van
de Europese integratie. Het debat dat wij met de bevolking zullen aangaan
over de richting van de Europese integratie en de positie van Nederland daarin,
moet met open vizier worden gevoerd. Dit betekent dat niet van tevoren moet
worden gezegd dat in ieder geval de vaste voorzitter van de Raad moet worden
behouden, zoals de minister van Buitenlandse Zaken tot mijn verrassing vanochtend
deed. Ik kan mij nog heel veel debatten in deze Kamer herinneren waarin ik
de merites van zo'n vaste voorzitter onder voorwaarden onder de aandacht probeerde
te brengen. Andere fracties maar met name ook het kabinet wezen erop dat zo'n
vaste voorzitter de "devil in disguise" zou zijn. Ik begrijp dan ook niet
waarom het kabinet dit punt nu opeens wil redden uit de rokende puinhopen
van de Europese grondwet. Laten wij dat debat, die brede maatschappelijke
discussie, dus niet ingaan met vooringenomen ideeën. Het voorstel van
de premier om nu al in ieder geval een subsidiariteitsconferentie te organiseren
op Europees niveau is misschien wel wat te vroeg in een debat dat nog moet
worden gevoerd. Als je het maar zoekt in meer subsidiariteit, zal alles goed
komen. Is nu al zeker dat dit de panacee is voor alle problemen? In ben nog
niet zo ver dat ik die conclusie kan delen.Tot slot wil in het volgende nog één keer herhalen. Het
spijt mij zeer dat de Europese Unie de weg op dit moment compleet kwijt lijkt
te zijn. Wij hebben behoefte aan leiderschap op nationaal en op Europees niveau,
dat in staat is de bevolking te overtuigen van de merites van een beter functionerende
Europese Unie. Die beter functionerende unie begint met betere afspraken over
de verdeling van lusten en lasten in Europa; begint met betere afspraken over
de mogelijkheden van nieuw beleid, met name op het vlak van innovatie en de
kenniseconomie; begint met het stilletjes aan overboord gooien van beleid
dat zich volstrekt overleefd heeft, zoals het gemeenschappelijk landbouwbeleid
en de systematiek die nu wordt gehanteerd bij de Europese structuurfondsen.De heer Van Baalen (VVD):Voorzitter. De Europese Unie heeft geen behoefte meer aan loodgieters.
Loodgieters zijn politici die voor elk probleem onnavolgbare, zowel voor het grote publiek als voor de ingewijden onbegrijpelijke compromissen
bedenken die het gebrek aan overeenstemming maskeren en geen daadwerkelijke
oplossing vormen voor structurele problemen. De VVD-fractie is blij dat de
Nederlandse regering tijdens het afgelopen beraad "nee" heeft durven zeggen
tegen de loodgietersoplossingen van Jean-Claude Juncker, die zich naar de
opinie van de fractie niet als neutraal voorzitter met gezag heeft opgesteld.
Hij was juist net als de Duitse bondskanselier Schröder bereid de komende
generatie regeringsleiders met een onmogelijk en thuis niet te verdedigen
compromis op te zadelen. Daarom geldt voor de VVD-fractie: beter geen resultaat
dan een slecht resultaat, beter geen compromis dan een slecht compromis. De
huidige impasse biedt nieuwe kansen. De vraag is op welke manier de Nederlandse
regering daarop inspeelt. De voorzitter van het Europese Parlement, Josep
Borrell, heeft in zijn toespraak voor de Europese Raad verklaard dat indien
één enkele lidstaat formeel mededeelt dat hij niet tot ratificatie
overgaat, het grondwettelijk verdrag van de baan is. Tevens stelt hij dat
noch Nederland, noch Frankrijk dat heeft gedaan. Is dat correct? Voor de VVD-fractie
betekent het Nederlandse "nee" een definitief einde voor de Europese grondwet.
Bovendien betekent het dat moet worden voortgegaan op basis van het Verdrag
van Nice. In dat kader klopt "nee = Nice".Minister Bot heeft in een interview in de Volkskrant van hedenochtend
verklaard: "Wij staan in de maatschappelijke discussie onder meer voor de
vraag: wat moeten wij uit de grondwet halen, en wat absoluut niet?" Hij noemt
het vaste EU-voorzitterschap als een onderwerp dat moet worden gered. Dat
klinkt als een "grondwet-light". De VVD-fractie wil echter geen grondwet-light.
Waarom heeft Nederland niet klip en klaar verklaard dat de grondwet niet zal
worden geratificeerd? Daarmee zou Nederland de grondwet, zoals Borrell zegt,
hebben doodverklaard. Waarom houdt Nederland de deur nog op een kier? Waartoe
moet de reflectieperiode dienen? Tot reanimatie van het grondwettelijk project,
hetgeen Kamer noch kiezer wenst? Is de premier bereid hier te verklaren dat
Nederland geen reanimatie van de Europese grondwet zal toestaan? Kortom, nee
= Nice.Mevrouw Van der Laan (D66):Ik hecht eraan duidelijkheid te krijgen van de VVD-fractie. Sluit zij
uit dat hier bepaalde onderdelen van de grondwet, misschien samengevoegd –
dat kan een grondwet-light worden genoemd – toch ooit weer worden besproken?
Of zijn er toch nog onderdelen te redden?De heer Van Baalen (VVD):De VVD-fractie gelooft niet in een reddingsoperatie. Door slimme trucs,
die ik loodgietersoplossingen noemde, kun je het vertrouwen in de Europese
Unie verder ondermijnen. Dat doe je als je probeert via de achterdeur zaken
te redden. Laten wij gewoon voortgaan met Nice. Als zich praktische problemen
voordoen, dan moeten wij ze praktisch oplossen. Wat over tien jaar gebeurt,
zien wij dan. Maar nu geen reddingsoperatie.Mevrouw Van der Laan (D66):Dat was mijn vraag niet. Mijn vraag is of concrete onderdelen die nu in
het verdrag staan, allemaal door de VVD-fractie worden afgewezen omdat ze
in de dode grondwet staan. Ik noem bijvoorbeeld een betere samenwerking op
het gebied van het buitenlands beleid, transparantie in de raad en het onder
democratische controle brengen van de landbouwbegroting.De heer Van Baalen (VVD):Nee, maar wij vinden dat je niet selectief mag shoppen. Voor mevrouw Van
der Laan is bijvoorbeeld transparantie een belangrijk punt. Voor anderen zijn
weer andere punten belangrijk. Het is onduidelijk welk punt de Nederlandse
bevolking exact heeft aangewezen. Als je selectief gaat shoppen, dan zal dat
volgens de VVD-fractie leiden tot een compromis dat wederom wordt afgewezen
als het wordt voorgelegd aan de Nederlandse bevolking. Dat moet je niet over
jezelf willen afroepen.Mevrouw Van der Laan (D66):Voorzitter. Ik probeer het een laatste keer. Het is voor mij volstrekt
onduidelijk hoe de VVD-fractie concrete problemen denkt op te lossen, want
dat wil de VVD-fractie wel, als daarbij alles wat ooit in deze grondwet heeft
gestaan bij voorbaat wordt uitgesloten, omdat dat dan wel eens selectief shoppen
genoemd zou kunnen worden.De heer Van Baalen (VVD):Voorzitter. Ik geloof dat mevrouw Van der Laan het niet wil horen. Praktische
oplossingen zijn natuurlijk best mogelijk buiten een verdragswijziging om.
Ik denk dat het bij deze Commissie moeilijk is, maar een nieuwe Commissie
kan best gaan besluiten dat de Hoge vertegenwoordiger voor het buitenlands
beleid tevens namens zijn of haar lidstaat lid van de Commissie is. Dan ga
je het verdrag niet wijzigen. Ik zou echt niet willen bepleiten om het verdrag
van Nice nu aan te passen, want dat leidt uiteindelijk tot een nederlaag.De heer Rouvoet (ChristenUnie):Als u het hebt over dingen die zonder verdragswijziging kunnen, dan mag
ik aannemen dat voor u vandaag nog geldt wat ook al in het voorbereidingsoverleg
vorige week gold, namelijk dat dit in ieder geval geen betrekking kan hebben
op zaken die controversieel waren in de discussie die wij tijdens de referendumcampagne
gehad hebben. Het zou goed zijn om dat nog een keer uit uw mond te horen.De heer Van Baalen (VVD):Alles wat te maken heeft met de stemmenweging, met het vaste voorzitterschap,
alle zaken die terecht worden aangeduid als controversieel, daar moet je niet
aan komen. Voor transparantie, bijvoorbeeld als de Raad bij wetgeving zou
besluiten om openbaar te vergaderen, hoef je het verdrag echt niet aan te
passen. Dan zeg ik prima, doe dat gisteren. Dan denk ik echter meer aan dat
soort praktische dingen dan dat je die controversiële zaken weer gaat
aanpakken, want dat lijkt mij een heilloze weg.De heer Rouvoet (ChristenUnie):Voorzitter. Dat is een helder antwoord. De heer Van Baalen vroeg zich
in dit debat hardop af of de regering wel duidelijk aangegeven heeft dat Nederland
het Verdrag tot vaststelling van een grondwet niet zal ratificeren. Nu heb
ik aan hem de volgende vraag. Wij hebben hier op 2 juni een debat over
gehad. Toen is ook de vraag aan de orde geweest of het niet verstandig zou
zijn als het parlement de uitspraak zou bekrachtigen die in het referendum
is gedaan, door als parlement uit te spreken dat de volksvertegenwoordiging
weigert, het verdrag te ratificeren. Dat was door veel fracties ook toegezegd
aan de bevolking. Zou dat niet geholpen hebben, premier Juncker en anderen
duidelijk te maken dat de grondwet in Nederland wel degelijk van de baan is?De heer Van Baalen (VVD):Dat heeft meer te maken met je opvattingen over een bepaalde stijl. Ik
vond het niet nodig, mijn fractie vond het niet nodig om het grondwettelijk
verdrag hier te behandelen, naar de prullenbak te verwijzen en dus formeel
af te wijzen in deze vergaderzaal. Wij vonden het verstandig dat de regering
het voorstel van wet introk. Daarmee hebben wij materieel hetzelfde bereikt,
want ook de VVD-fractie zegt: wij zullen niet meewerken aan een ratificatie
van het grondwettelijk verdrag.De voorzitter:Dit onderwerp hebben wij toch echt besproken bij het debat na het referendum.
Dat wilde ik niet weer oprakelen. De heer Van Bommel krijgt het woord als
het ergens anders over gaat. Nee? Dan gaat de heer Van Baalen door.De heer Van Baalen (VVD):Voorzitter. Het tweede punt betreft de financiën, de meerjarenbegroting
2007-2013. In de Kamer hebben diverse fracties, waaronder de VVD-fractie,
afgelopen week verklaard dat Nederland een netto-afdracht per hoofd van de
bevolking gelijk aan de Duitse zou moeten nastreven. Is dit ook het streven
van de Nederlandse regering? En hoe laat zich dat rijmen met de opmerkingen
van minister Bot in dezelfde Volkskrant, waarin hij zei: "wij zijn bereid
de grootste nettobetaler te blijven, maar dan wel op een geringere afstand
van de andere rijke landen". Nee, voorzitter. Nederland moet binnen de bandbreedte
van de andere nettobetalers terechtkomen. Wij willen niet de grootste nettobetaler
per capita blijven, wij willen afdrachten naar redelijkheid. Voor de VVD-fractie
ligt de sleutel voor de oplossing in drastische hervormingen van de Europese
subsidiepolitiek. Het gemeenschappelijk landbouwbeleid, de structuur- en cohesiefondsen,
het ESF et cetera. Wij willen een halt aan het rondpompen van geld. Ons geld.
Er dienen wezenlijke keuzen te worden gemaakt. Voor de VVD is dat een keuze
voor de vrije concurrentie, zowel op de interne markt als op de internationale
markten. Een vrije interne markt betekent een onomkeerbare keuze voor het
vrij verkeer van personen, goederen, diensten en kapitaal. Het is ook een
keuze voor innovatie en technologie. Hierin past geen handhaving van het huidige
gemeenschappelijk landbouwbeleid. De VVD-fractie zegt natuurlijk "ja" tegen
voedselveiligheid. Natuurlijk zeggen wij ook "ja" tegen plattelandsbeleid.
Maar wij zeggen "neen" tegen een landbouwbeleid dat 45% van de Europese begroting
opslokt en vooral ten goede komt aan grote Franse en Spaanse graanboeren.Voorzitter. Het vastgestelde landbouwbeleid en de financiële onderbouwing
daarvan vormen geen onaantastbaar gegeven, maar kunnen worden heronderhandeld.
Is de regering, inclusief de minister van landbouw, bereid daaraan mee te
werken?Een strategische hervorming van de Europese begroting maakt de weg vrij
voor het vervangen van de Britse "rebate" voor een algemene nettobegrenzer
voor landen die thans buitensporig aan de EU bijdragen en voor steun aan de
arme regio's in de nieuwe lidstaten. Kortom: steunt de regering inkomend voorzitter
Blair bij diens moedige voorstellen, waarbij hij bereid is zijn eigen "rebate"
ter discussie te stellen?Voorzitter. Ik sluit af met twee punten. Ook het Stabiliteitspact hoort
bij deze zaak betrokken te worden. Het vertrouwen van de Nederlandse en de
Europese burger in zijn valuta, de euro, moet worden hersteld. Wie zijn geld
niet vertrouwt, vertrouwt niets. Het naar letter en geest nakomen van het
Stabiliteitspact is de basis voor het herstel van vertrouwen. Heeft de premier
dit duidelijk gemaakt aan zijn collega-regeringsleiders?Afspraak is afspraak. Pacta sunt sevanda. Zoals ik reeds eerder stelde,
is het nakomen van afspraken door alle lidstaten van de Europese Unie van
essentieel belang voor het herstel van het vertrouwen van de burger in een
uitgebreide Europese Unie. Dat betekent dat de VVD de afspraken met de huidige,
ik benadruk de huidige, kandidaat-lidstaten wil honoreren. De uitbreiding
van de Europese Unie betekent het herstel van het onrecht van de Europese
deling en geeft uiting aan het vertrouwen in een gemeenschappelijke toekomst.
Tevens biedt de uitgebreide Unie het handels-, transport- en doorvoerland
Nederland vele voordelen. De uitgebreide Unie moet zich echter stabiel kunnen
ontwikkelen en consolideren voordat een verdere uitbreiding aan de orde is.
De Europese Unie moet daarom de komende jaren geen nieuwe verplichtingen aangaan.
Zij moet eerst haar huidige verplichtingen nakomen. Ook dat is van belang
voor het herstel van vertrouwen. Is dit ook de positie van de Nederlandse
regering? Voorzitter. Europa vraagt leiding en geen doorgemodder.De heer Van Dijk (CDA):Voorzitter. De Nederlandse regering is afgelopen week met een heldere
boodschap op pad gestuurd. Ik val maar direct met de deur in huis: de Nederlandse
regering heeft zich buitengewoon goed van haar taak gekweten met de boodschap
die zij tijdens de Europese top heeft verwoord. De inzet van de Nederlandse
regering is een goede inzet geweest, conform de eisen zoals die door de Kamer
waren geformuleerd. Ik wil die nog even langslopen.Het eerste punt was de omvang van de begroting. Deze was voorgesteld op
1,24% van het bruto nationaal product. Mede dankzij de inzet van de Nederlandse
regering is dit teruggebracht naar 1,06%. Dat is een stap in de goede richting,
waarmee een aantal dingen zijn geregeld. Ik ben van mening dat dit een compliment
voor de Nederlandse regering waard is.Een tweede aspect was de discussie omtrent de nettobijdrage. In de Kamer
is al gedurende anderhalf tot twee jaar door bijna alle politieke partijen
klip en klaar aangegeven, dat de netto betalingspositie van Nederland dient
te worden verbeterd. Daarnaast heeft dit aspect een belangrijke rol gespeeld
in het referendum over de Europese grondwet. Inzet is een evenwichtiger nettobetalingspositie
voor Nederland. Ik ben van mening dat het goed is dat Nederland dit punt een
zeer zware rol heeft laten spelen in de afwegingen die er uiteindelijk toe
hebben geleid om het compromisvoorstel dat werd voorgesteld door EU-voorzitter
Junker niet te aanvaarden. Het is goed dat wij hebben laten
zien dat wij niet zomaar akkoord zullen gaan met een maatregel die niet of
onvoldoende tegemoet komt aan hetgeen wij willen. Het is wat dat betreft een
mooi signaal dat enkele landen uit Centraal- en Oost-Europa te kennen hebben
gegeven dat zij bereid zijn om iets te doen. Maar ik ben van mening dat dit
nu juist het verkeerde signaal was, of beter gezegd dat dit het signaal was,
dat wij van andere landen hadden willen horen. Ik wijs dan met name op landen
als België, Frankrijk, het Verenigd Koninkrijk, Luxemburg en Duitsland.
Die landen hadden ook wel eens een signaal aan ons kunnen geven en het verbaast
ons dat nu juist sommige van deze landen heel grote woorden hebben gebruikt
om aan te geven dat het niet goed is gegaan. Kreten als"volgevreten Nederlanders"
en "nationaal egoïsme" zijn niet direct tekenen dat men bereid is om
snel een oplossing te zoeken voor het probleem dat wij nu hebben. Waar ziet
de regering nog mogelijkheden om er aan het einde van de rit nog uit te komen,
welke ruimte heeft zij om ervoor te zorgen dat wij toch dichter bij de gewenste
nettobijdrage kunnen uitkomen? In dit kader zouden wij nog eens goed moeten
bekijken, welke uitgaven op Europees niveau echt een toegevoegde waarde hebben,
wat echt op Europees niveau gedaan moet worden om te voorkomen dat het misgaat.
Die uitgaven moeten gehandhaafd worden, maar op andere terreinen zouden wij
misschien eens kritisch naar de uitgaven moeten kijken.In de derde plaats heeft de hele discussie over de Europese grondwet een
belangrijke rol bij de top gespeeld. In de uitgebreide gedachtewisseling hierover
is er geconcludeerd dat de Nederlandse regering een denkpauze op Europees
niveau zou bepleiten. Wij gaan nationaal een brede maatschappelijke discussie
aan, maar wij hebben aangegeven dat er ook op Europees niveau een discussie
zou moeten worden gevoerd om ervoor te zorgen dat wij bij de bevolking weer
vertrouwen in Europese samenwerking opwekken, op welke manier dan ook. Ik
denk dat hierin past dat er nu gezegd is dat Nederland de ratificatie van
het verdrag in ieder geval niet zal doorzetten. Het is aan andere landen om
eventueel te beslissen om dit proces wel te laten doorgaan, maar ik denk dat
de boodschap klip en klaar was dat de Nederlandse regering in ieder geval
niet zal voorstellen om over te gaan tot ratificatie van de grondwet, eventueel
in gewijzigde vorm. De regering heeft deze boodschap ook helder overgebracht.De uitbreiding van de Unie stond formeel niet als onderwerp op de agenda
en er is ook niet echt over gesproken, maar als er nu één element
is waarvoor wij al vaker aandacht hebben gevraagd, dan is het wel dat de Unie
mag worden uitgebreid met landen die voldoen aan de criteria. Dit betekent
dat Roemenië en Bulgarije mogen toetreden als zij aan de criteria voldoen,
maar dat wij, als blijkt dat zij er op het beslissende moment nog niet aan
voldoen, zo moedig moeten zijn om te zeggen dat deze landen nog niet mogen
toetreden. Ik ben benieuwd hoe de regering de huidige ontwikkelingen in sommige
landen beoordeelt. Het signaal aan Kroatië is helder geweest: zolang
u niet voldoet aan de criteria die wij hebben gesteld, beginnen wij nog niet
aan onderhandelingen. Dit zouden wij op meer terreinen en ten aanzien van
meer landen moeten doen.Het lijkt alsof er bij de Europese top helemaal niets gelukt is, maar
dit is niet waar. Uit de conclusies blijkt dat er wel afspraken zijn gemaakt
over het Haags programma en over hoe wij precies verder moeten gaan met duurzame
economische groei. Dat mag ook wel eens gezegd worden, wij bevinden ons niet
alleen maar in een diepe crisis en het is niet goed om alleen maar negatieve,
pessimistische geluiden te laten horen.Voorzitter, afrondend zou ik deze top willen typeren als een bijeenkomst
waarbij achteraf door grote landen heel grote woorden zijn gesproken die er
niet echt toe hebben bijgedragen om later nog tot overeenstemming te komen.De heer Van der Staaij (SGP):Voorzitter. Wij konden het zien aankomen: de top is geen succes geworden.
Daardoor lagen de posities die de lidstaten gekozen hadden, te ver uiteen.
Door de uitslagen van de referenda in Frankrijk en Nederland waren de grondwet
en de financiën met elkaar verknoopt geraakt, en niet ten onrechte. Een
van de bezwaren van degenen die op 1 juni tegen hebben gestemd, was immers:
te duur. Beter geen resultaat dan een slecht resultaat. Eerlijk gezegd, als
ik zeg dat de top geen succes is geworden, vind ik het wel vertrouwenwekkend
als wij ook toppen kunnen hebben op Europees niveau die niet per se met champagne
behoeven te worden afgesloten of met verhullende verklaringen waarin zij toch
nog tot een succes moeten worden gemaakt. Het is een goede zaak als er ook
eens toppen mislukken.Dat betekent niet dat wij tevreden zijn met de uitkomsten van de top.
In ieder geval heeft de top niet de helderheid geboden over de toekomst van
de Europese grondwet. Er is besloten tot een denkpauze, maar uit de verklaring
van de Europese Raad blijkt allerminst dat de grondwet begraven is. Er is
hier erg makkelijk gezegd dat de grondwet dood en begraven is, maar is het
wel zo? Met de conclusies en de verklaring van de regeringsleiders in de hand,
lijkt een reanimatie of een kunstmatig in leven houden van de grondwet helemaal
niet uitgesloten. Dat brengt mij toch tot de vraag of de Nederlandse regering
wel helder genoeg is geweest. Is het meer dan een subtiliteit dat in het verslag
niet wordt gerept over een standpunt van de Nederlandse regering dat een tweede
referendum niet aan de orde is, maar over een politieke inschatting? Het ratificatieproces
wordt gewoon wat opgerekt, maar wel voortgezet. Juncker zei op de persconferentie
veelbetekenend dat een beter verdrag niet mogelijk is. Daarmee gaf hij in
elk geval op geen enkele manier een signaal dat ter harte wordt genomen, dat
volgens de uitspraak in Nederland en Frankrijk de droom van de nieuwe Europese
grondwet aan diggelen ligt. Kortom, zo vraag ik de minister-president, klopt
het dat ik niet in de stukken heb gelezen dat het einde verhaal is met deze
grondwet? Is deze troebele situatie niet inherent aan de voortzetting van
het ratificatieproces, dat je als het ware moest zoeken naar een tekst en
een verklaring die zowel recht zouden doen aan een "nee" als een "ja" tegenover
de grondwet, terwijl het gewoonweg onverenigbare posities zijn?Het is jammer dat wij noch in de verklaring noch in de conclusies iets lezen over een fundamentele herbezinning op de koers van de Unie
of over radicaal andere keuzes. Kan het in de praktijk toch weer niet zo gaan
dat de denkpauze vooral een pas op de plaats is om vervolgens vrolijk weer
op de oude voet verder te gaan? Ik zou zo graag harde aanknopingspunten vinden
in de verklaring om te zien dat het niet zo is. Als ik echter de verklaring
nauwkeurig lees, wordt in positieve termen gesproken over de doelstellingen
van de grondwet en wordt in positieve termen gesproken over het proces van
de Europese integratie en zelfs – daar was kennelijk geen denkpauze
voor nodig – de noodzaak van een meer verenigd Europa. Daarentegen wordt
de kritiek op de grondwet toch vooral geformuleerd als een kwestie van sentiment.
Er staat dat aan de uiting van bezorgdheid en ongerustheid van de burgers
recht gedaan moet worden. Ja, maar op welke manier dan? Kortom, waarover gaat
nu precies die denkpauze? Is onze regering er wel echt van overtuigd dat wij
een andere koers moeten varen en moeten werken aan een bescheidener Europese
Unie? Ook daarover houd ik wat twijfels, ook als ik lees wat minister Bot
vanmorgen in de Volkskrant liet optekenen. Daarbij leek hij het toch weer
een kwestie van tempo te maken; even wat langzamer. Hij zei ook dat wij voor
de vraag staan wat wij uit de grondwet moeten halen en wat absoluut niet.
Tot mijn verbazing noemde hij de verfoeide zonnekoning, de vaste voorzitter
van de Europese Raad, als voorbeeld van iets wat absoluut niet uit de grondwet
mag. Is dat nu weer het standpunt van de Nederlandse regering? Ik dacht dat
dat nu juist van tafel was. Kortom, ik krijg in dit debat graag meer helderheid
over deze punten. Eén ding moet namelijk duidelijk zijn: het feit dat
ook in dit parlement is gezegd dat het een goede zaak is als de regering het
wetsvoorstel om tot goedkeuring van de grondwet over te gaan intrekt, betekent
niet een pas op de plaats en dat de regering nu moet terugkomen. Het is echt
een definitief "nee" tegen deze grondwet. Daarover mag geen enkel misverstand
bestaan, niet alleen in dit parlement maar ook niet in Europa.De denkpauze zou ook gebruikt moeten worden voor de vraag hoe het nu verder
gaat met de uitbreiding. Wordt er ook nog gesproken, om in die taal nog maar
even te blijven, over uitingen van bezorgdheid en ongerustheid over een verdergaande
uitbreiding, onder andere over Turkije? Komt dit nu nog terug op de Europese
agenda?Een laatste punt waaraan ik nog aandacht wil besteden, is de meerjarenbegroting.
Ik heb al mijn lof uitgesproken voor de krachtige opstelling die de regering
heeft gekozen. Ik fronste echter wel mijn wenkbrauwen toen ik in het eerder
genoemde interview de uitspraak van minister Bot las, dat Nederland natuurlijk
wel bereid is de grootste nettobetaler te blijven. Wat is de diplomatieke
ratio achter deze opmerking? Wat de uitgavenkant betreft vraag ik de regering
dringend om samen met anderen zich te blijven inzetten voor een uitgavenplafond
van 1%. Verder moeten we ons krachtig inzetten voor herziening van een aantal
kostenposten op de EU-begroting. Wat de SGP-fractie betreft moeten de structuurfondsen
radicaal herzien worden. Delen van het landbouwbeleid kunnen gerenationaliseerd
worden, ik denk aan het plattelandsbeleid. Het Europees landbouwbeleid in
zijn algemeenheid ligt ingewikkelder, omdat in 2002 mede dankzij Nederlandse
inzet een moeizaam akkoord is bereikt: plafonnering van de uitgaven in de
periode 2007-2013. Het is mij niet helemaal duidelijk wat hierin de positie
van de Nederlandse regering is. Minister Veerman heeft in antwoord op Kamervragen
gezegd dat daaraan niet te tornen valt, terwijl minister Bot blijkens publieke
uitlatingen de landbouwsubsidies juist ter discussie wil stellen. De regering
spreekt hier dus niet met één mond. Ik vraag om duidelijkheid,
waarbij ik aanteken dat een verdere verslechtering van de positie van de Nederlandse
landbouw moet worden voorkomen.Ik vraag aan de regering dringend om de krachtige opstelling over de meerjarenbegroting
te handhaven, ook als de tijd gaat dringen. Wij moeten nu maar eens laten
zien dat het ons ernst is. Wij mogen overigens dankbaar zijn dat we nog een
vetorecht hebben. Minstens zo belangrijk is echter dat de regering niet alleen
binnen Nederland de discussie aanzwengelt over de koers van de Unie, maar
ook in de Unie zelf. Wat is er terechtgekomen van die mooie gedachte om nu
reeds de subsidiariteit in te brengen? Wij moeten – en kunnen –
met z'n vijfentwintigen verder op basis van Nice. Voorlopig kan dat, maar
er zijn wel radicaal andere keuzes nodig voor een bescheidener Europa, een
Europa dat zijn grenzen kent.De heer Rouvoet (ChristenUnie):Voorzitter. Van uitstel komt afstel, zo luidt een bekend Nederlands gezegde.
Dat is echter niet wat de Europese regeringsleiders lijken te beogen met de
denkpauze in het ratificatieproces van het grondwettelijk verdrag. Integendeel,
de tactiek lijkt te zijn: uitstel om afstel te voorkomen.Tijdens het overleg van vorige week voorafgaand aan de Europese Top, heb
ik al aangegeven dat het niet zo mag zijn dat allerlei omstreden onderdelen
van het grondwettelijk verdrag via de achterdeur alsnog binnengehaald worden.
Dat dreigt echter een beetje te gebeuren, gezien de ontwikkelingen bij de
Europese Top van afgelopen week. Nieuwe onderhandelingen zijn vooralsnog geen
optie. Het lijkt wel of door het inlassen van een periode van bezinning de
geesten alsnog rijp gemaakt worden voor ratificatie van het grondwettelijk
verdrag.De Europese regeringsleiders hebben hun toevlucht gezocht tot plan-D,
waarbij de D staat voor: dialoog, debat en democratie. Dat is toch merkwaardig,
alsof het daaraan in Frankrijk en Nederland heeft ontbroken! De Franse president
Chirac is in een avondvullend televisieprogramma verschenen om de bevolking
persoonlijk over te halen "ja" te zeggen tegen het grondwettelijk verdrag.
In Nederland is talloze avonden gedebatteerd en zijn er tv-debatten gehouden.
Nog nooit zijn er zoveel artikelen over Europa in de kranten verschenen. Allemaal,
ook in deze Kamer, hebben wij na afloop van het referendum in ieder geval
de conclusie getrokken dat het grote winstpunt van het referendum was dat
er eindelijk een echt inhoudelijk debat over Europa is gevoerd. Het heeft
echt niet ontbroken aan dialoog, debat en democratie.De Nederlandse bevolking heeft kenbaar gemaakt dit grondwettelijk verdrag
niet te willen. Die boodschap schijnt maar moeilijk door te dringen tot de
Europese regeringsleiders en functionarissen. Illustratief
vind ik een opmerking van de Luxemburgse premier Juncker. Hij zei er persoonlijk
van overtuigd te zijn dat de Fransen en de Nederlanders niet echt tegen het
grondwettelijk verdrag hebben gestemd, maar dat zij alleen niet begrepen hebben
dat het verdrag precies tegemoetkomt aan hun klachten over de Europese Unie.
Bovendien zegt hij: er is geen alternatief.Uit de uitspraken van de heer Juncker blijkt weer eens dat het beter geweest
was wanneer de Tweede Kamer op 2 juni via een motie het wetsvoorstel
de goedkeuring van het grondwettelijk verdrag expliciet had verworpen, in
plaats van toe te staan dat het door de regering werd ingetrokken. Daarmee
had het parlement invulling gegeven aan de uitspraak van de bevolking in het
referendum. Daardoor kon kennelijk – in ieder geval bij de heer Juncker
en anderen – de indruk ontstaan dat er op termijn wel weer over ditzelfde
voorstel valt te praten. Als de minister-president hierover voldoende duidelijk
is geweest tijdens de Europese Top, hoe kan de heer Juncker dan tot deze uitspraak
zijn gekomen en een andere duiding van het referendum en de uitslag daarvan
geven? Ik zou het op prijs stellen als de minister-president vanavond in dit
debat klip en klaar wil uitspreken dat ook plan-D niet alsnog kan leiden tot
steun en in behandeling nemen van deze grondwet.Ik ben zeer te spreken over het feit dat de indertijd door mij ingediende
motie over de grenzen van Europa met name in Frankrijk enthousiast is onthaald;
het lijkt wel enthousiaster dan in Nederland. In Nederland was het debat daarover
op 2 juni gepland, een dag na het referendum. Ik vond dat niet de meest
voor de hand liggende planning, maar daarbij mogen wij ook onszelf aankijken.
De Franse president Chirac heeft voorgesteld, een Europese Top over dit onderwerp
te organiseren. Dat heeft helaas niet voldoende steun gekregen van de andere
regeringsleiders. Wat is de reactie geweest van de Nederlandse regering op
dit voorstel? Ik kon dit uit de stukken niet opmaken.Het tweede onderwerp dat de agenda van de Europese top heeft gedomineerd
was de meerjarenbegroting 2007-2013. De fractie van de ChristenUnie complimenteert
de regering met het feit dat zij het been stijf heeft gehouden en niet is
gezwicht voor de druk die op haar is uitgeoefend. Dat was ook de strekking
van mijn inbreng vorige week in het voorbereidend overleg. Het is in onze
ogen onterecht dat Nederland de schuld in de schoenen krijgt geschoven voor
de crisis waarin Europa nu schijnt te verkeren. Dat neemt niet weg dat de
nodige vragen zijn te stellen over de onderhandelingsstrategie van de regering.
Ik heb dat vorige week ook gedaan naar aanleiding van het overleg, maar er
is hierover intussen al een groot aantal vragen en opmerkingen gemaakt.Het is geen ramp dat nu nog niets is besloten. De ervaring heeft bovendien
uitgewezen dat altijd een crisis nodig is om verder te komen met Europa, ook
inhoudelijk. Het woord "crisis" betekent nog altijd "het beslissende moment".
Crisis staat niet gelijk aan chaos. Inderdaad, dat biedt ook mogelijkheden
voor kansen. Nu moet eerst de vraag worden beantwoord hoe wij verder gaan
met Europa, met de Europese samenwerking. Pas als die vraag is beantwoord,
kan men tot overeenstemming komen over een begroting. Het is onzinnig eerst
een meerjarenbegroting te willen vaststellen en er dan over te spreken wat
men wil gaan doen in het Europa van de toekomst. Er zal een duidelijke visie
moeten komen voor men tot een begroting kan komen. Eerst de visie, dan de
centen.De ervaring heeft uitgewezen dat verbreding en verdieping niet eindeloos
kunnen samengaan. Dat is naar mijn mening de grote les die wij ook in Nederland
moeten trekken uit het referendum. Een breder Europa zal zich tot zijn kerntaken
moeten beperken om niet te bezwijken. Dat betekent ook de bereidheid bepaalde
taken weer af te stoten, te hernationaliseren. Het is belangrijk dat deze
discussie in Europa wordt gevoerd.De Britse regering lijkt deze troef ook uit te spelen. Tony Blair verbindt
zijn rebate echter steevast aan de landbouwuitgaven waarvan vooral Frankrijk
profiteert. Dat is niet onbegrijpelijk, maar dat mag ons niet tot een vereenvoudigde
benadering van het landbouwvraagstuk brengen. Het GLB zal ter discussie moeten
worden gesteld. Dat is echter iets anders dan simpel pleiten voor een verlaagd
plafonnetje. Dat is wat nu gebeurt. Het wordt gelijkgesteld aan een pleidooi
voor een verlaagd GLB-plafond. Ook de minister-president en de minister van
Buitenlandse Zaken hebben dit voorafgaand aan de top op voor mij onnavolgbare
wijze gedaan, dit in tegenstelling tot de stellingname van minister Veerman.
Ook dat is al gemarkeerd. Hoewel ik hem er drie keer naar heb gevraagd, heeft
de minister-president in het voorbereidend AO dat verschil van inzicht laten
voortbestaan. Ik vraag hem alsnog om een heldere uiteenzetting van het Nederlandse
beleid op dit terrein.Volgens de fractie van de ChristenUnie gaat het bij de landbouwuitgaven
niet om verlaging van het plafond als zodanig, maar zal het op een andere
manier moeten, zullen ook de uitgangspunten van het GLB ter discussie moeten
worden gesteld en moeten wij terug naar het in stand houden van het markt-
en prijsbeleid en de beheersing van de productie. Daardoor zal men op termijn
de exportsubsidies voor een groot deel kunnen afschaffen en zullen de landbouwuitgaven
in de Europese Unie met miljarden euro's kunnen dalen als gevolg van het beleid
en niet als premisse.Mevrouw Van der Laan (D66):Ik begrijp niet precies wat de heer Rouvoet ermee bedoelt dat het binnen
het plafond kan blijven. Gaat de fractie van de ChristenUnie er in principe
mee akkoord dat 40% van de begroting gaat naar de landbouwsubsidies, mits
zij maar anders zullen worden besteed en mits bijvoorbeeld de exportsubsidies
voor landbouwproducten zullen worden afgeschaft?De heer Rouvoet (ChristenUnie):Nee, mevrouw Van der Laan zou onze opstelling over het landbouwbeleid
in het verleden kunnen nagaan. Wij vonden de landbouwhervorming van 2003 een
grote stap in de verkeerde richting. Er is toen voor gekozen om het markt-
en prijsbeleid, gekoppeld aan productiebeheersing, in te ruilen voor directe
en van de productie losgekoppelde inkomenstoeslagen. Daarmee waren wij het
fundamenteel oneens. Het is ook een verkeerde stap geweest en nu ziet men
daarvan het gevolg. Vroeg of laat komt de vraag aan de orde waar die subsidie,
die steun, die inkomenstoeslagen om niet – want ze hebben
geen directe koppeling meer met de productie – eigenlijk goed voor waren.
Dat ziet men nu gebeuren in de benadering door Groot-Brittannië. Dan
wordt daaraan gesleuteld.Nu de hervormingen van 2003 zijn ingezet, vinden wij dat in ieder geval
op dit moment in dit stelsel het huidige plafond minimaal is. Er is een discussie
geweest over wat er moest gebeuren in verband met de komst van Roemenië
en Bulgarije. Luxemburg heeft eerst voorgesteld er 2 mld. euro bij te doen.
Daarom heb ik mij verzet tegen de gedachte die minister Bot en de minister-president
hebben uitgedragen aan de vooravond van het referendum. Deze grondwet had
de landbouwuitgaven moeten verlagen. Dat kan alleen gebeuren als resultante
wanneer men bereid is de uitgangspunten van het GLB ter discussie te stellen.Mevrouw Van der Laan (D66):Bedoelt u met uw opmerking dat dit plafond minimaal is dat, gezien de
toetreding in de toekomst van Roemenië en Bulgarije, het plafond nu omhoog
zou moeten gaan?De heer Rouvoet (ChristenUnie):Ja, dat was overigens ook de benadering van minister Veerman: met de komst
van Roemenië en Bulgarije zou het iets omhoog moeten, maar minimaal is
toch wel dat het onder het huidige plafond wordt geschoven; in ieder geval
moet het plafond niet worden verlaagd. Daarom was ik zo verbaasd toen de minister-president
op de dinsdagavond voor het referendum zei dat hij het een gemiste kans van
deze grondwet vond dat de landbouwuitgaven niet fors naar beneden waren gegaan,
want dat stond haaks op de stellingname van minister Veerman, die zelfs zijn
politieke lot eraan verbond. Als het plafond naar beneden gaat, dan ben ik
weg, zo heeft hij gezegd. Daarom is deze stellingname van de Nederlandse regering
zo onbegrijpelijk, tenzij je de vormgeving van het GLB principieel ter discussie
wilt stellen. Dan zul je terug moeten naar een systeem van vooral markt- en
prijsbeleid en productiebeheersing. Dan kun je een lagere landbouwbegroting
realiseren.Dit stelt mij in de gelegenheid om over te slaan wat ik verder hierover
had willen zeggen. In ieder geval is het voor ons niet aanvaardbaar dat Europa
zou moeten worden gered over de ruggen van de agrariërs in Europa en
in Nederland. Dat dreigt nu in de koppeling die door het Verenigd Koninkrijk
wordt gelegd met de landbouwuitgaven op dit moment.De komende periode staat Europa nog het nodige te doen. Wij gaan verder
met Nice. Er mag worden gekeken naar verbeteringen van de werkwijze waar geen
verdragswijziging voor nodig is op onderwerpen die onomstreden zijn, die niet
controversieel zijn geweest. Er zal moeten worden gewerkt aan een nieuwe visie
op de toekomst van de samenwerking in Europa. Er zal dan ook met alle kracht
een kerntakendiscussie moeten worden gevoerd, inclusief de bereidheid om delen
van het beleid dat nu in Brussel ligt te hernationaliseren. Er zal een discussie
over de geografische grenzen moeten worden gevoerd. Het landbouwbeleid mag
en moet tegen het licht worden gehouden. Er moet geen platte discussie worden
gevoerd over een verlaagd plafond, maar een principiële discussie over
de vormgeving van dat beleid. De structuur- en cohesiefondsen zullen moeten
worden herzien. Dat zijn de uitdagingen waarvoor wij staan. Dit alles vraagt
visie, lef en leiderschap. De grote vraag is of deze eigenschappen in het
Europa van nu in voldoende mate voor handen zijn.De heer Herben (LPF):Voorzitter. Beter ten halve gekeerd dan ten hele gedwaald; dat is het
motto van mijn inbreng. Heeft Europa na de referenda in Frankrijk en Nederland
een debat over zijn toekomst nodig? Ja, een sterk Europa dat de burger nabij
is, is voor ons allemaal belangrijk. Maar de Europese gedachte kan alleen
succes hebben, als zij door de mensen wordt gedragen. Hier ligt het probleem,
want niet alleen in Nederland en Frankrijk, maar in vele delen van Europa
groeit onbehagen over de overmaat aan bureaucratische regelingen en de afbrokkeling
van het stabiliteitspact. Ook groeien de zorgen over de grenzen van de Unie.
Ook willen wij een bevoorrecht partnerschap voor Turkije. Wij kunnen zo niet
doorgaan.U ziet mij al even twijfelen. Ik lees niet mijn eigen tekst op; ik lees
de tekst op van Angela Merkel. Daarmee wordt haarfijn onderstreept wat wij
in de campagne reeds hebben gezegd. Dat is ook de reden waarom wij van mening
zijn met de minister-president dat hier geen sprake is van een crisis in Europa,
maar van een tijdelijke politieke crisis in Frankrijk en in Duitsland. Ik
ben blij dat de regering zich niet heeft laten pressen door Schröder
en Chirac om nu een oplossing te forceren.Als dit ons duidelijk voor ogen staat, dan moeten wij nu toch eerst gaan
nadenken. In die periode van reflectie moeten wij nadenken over de grenzen
van de Unie, over de subsidiariteit en over een rechtvaardige Europese bijdrage.
Die drie punten markeren mijn inbreng.Ik begin met de grenzen van de Unie. Ik vraag graag aan het kabinet wat
nu eigenlijk is besloten. Ik sluit kortheidshalve aan bij de vraag van de
heer Rouvoet. Is daarover stelling ingenomen? Is het aan de orde gekomen?De subsidiariteit is een heel belangrijk punt. Het kabinet heeft ons voorstel
meegenomen om een conferentie voor te stellen. Het rept erover in zijn verslag
dat het dat heeft gedaan en dat is aan de orde gesteld, maar in de slotverklaring
lees ik er niets over. Hoe is dat onderwerp behandeld tijdens de Europese
top?Dan komt de Europese bijdrage. Als wij van ruim 3 mld. naar 2 mld. teruggaan,
dan zal dat als een tijdelijk succes worden gezien, waarvoor applaus. Gaan
wij nog verder terug, misschien van 3 mld. naar 1,5 mld., dan is dat een geweldig
succes. Dan zal de LPF-fractie de minister-president voor zijn inbreng trakteren
op een grote doos Zeeuwse boterbabbelaars!Maar daarmee is het fundamentele probleem nog steeds niet opgelost, want
in de ogen van de burger zal die nettopositie nog steeds bestaan. De vraag
van de burger is immers: is onze bijdrage redelijk en billijk? Ik denk dat
wij niet moeten jongleren met honderden miljoenen; wij kunnen het probleem
eigenlijk alleen maar door middel van een verdeelsleutel die uitgaat van onze
welvaartspositie, definitief oplossen. Dat is ook een beetje in lijn met hetgeen
de minister-president en minister Zalm hebben gezegd. De vice-premier heeft
gezegd dat wij moeten nadenken over een bijdrage op basis van
onze positie op de welvaartsladder.Dat werpt een heel ander licht op de zaak dan de voorstellen die nu op
tafel liggen. De opmerking van de minister van Buitenlandse Zaken, die hij
volgens de Frankfurter Allgemeine al vanaf 17 mei binnen andere EU-lidstaten
zou hebben verspreid, namelijk dat Nederland op hetzelfde niveau zou willen
komen als Duitsland en Zweden, gaat mij te kort door de bocht. Daarmee geef
je niet alleen je onderhandelingspositie prijs, er is ook geen sprake van
dat wij genoegen zouden hebben willen nemen met 1 mld. Ik legde net immers
al uit dat dit het kernprobleem niet oplost. Het kernprobleem ligt bij de
vraag wat de welvaartspositie is. Ook Duitsland en Zweden behoren tot de excessieve
nettobetalers, zoals het kabinet zegt. Zakken naar het niveau van Duitsland
en Zweden is een leuke vooruitgang, maar dan zijn wij nog steeds, net als
Duitsland en Zweden, excessieve nettobetalers. Het gaat erom dat er een eerlijke
verdeling naar welvaartspositie komt. Dat is ook in het belang van die landen.
Dan kom je grosso modo uit op € 75 per capita. Dat heb ik in het
algemeen overleg op een zakjapanner moeten uitrekenen; ik heb helaas nog geen
zakeuropeaan, dus wat dat betreft moeten wij nog veel doen in Europa. Dat
bedrag kan iets hoger of lager zijn, maar dat betekent dat Duitsland en Nederland
substantieel minder gaan betalen. Frankrijk, dat nu ongeveer op € 29
zit, gaat dan naar € 75 en Groot-Brittannië gaat ook licht
vooruit, van ongeveer € 64 naar € 75. Dat is alleen uit
te leggen aan de bevolking in alle lidstaten. Dit is naar redelijkheid en
billijkheid op basis van onze welvaartspositie. Ik wil hierover echt het standpunt
van de regering horen. Ik overweeg daarover in tweede termijn een uitspraak
van de Kamer te vragen.Ik zit ook een beetje in mijn maag met de definitie van de afdrachten.
Als je de buitenlandse bladen leest, dan blijkt dat men uitgaat van een commissiestandpunt.
Het commissiestandpunt is anders dan de boekhoudkundige definitie die de Nederlandse
regering hanteert. Hoe kunnen wij dan ooit tot overeenstemming komen? Misschien
moeten wij al die definities inderdaad maar weggooien en een nieuwe definitie
zoeken die gebaseerd is op een afdracht op basis van de welvaartspositie per
capita.In de Volkskrant van hedenochtend lees ik dat de minister van Buitenlandse
Zaken aangeeft dat hij aan de vaste voorzitter wil vasthouden. Ik noem het
maar voor alle duidelijkheid "de Europese president". Daar ben ik nou juist
geen voorstander van. In de campagne is juist gebleken dat dit een van de
punten is waar mensen zich aan storen. Ik herinner mij dat de staatssecretaris
tijdens de onderhandeling over de Europese grondwet de Europese president
nog treffend omschreef als een zonnekoning. Wat moeten wij daar nu mee? Als
ik kijk naar de regenteske opmerkingen van iemand als Juncker, die zegt dat
de burgers van Nederland en Frankrijk het niet goed hebben begrepen, dan ben
ik blij dat er weer een wisseling van de wacht optreedt. Ik begrijp best dat
het Tony Blair misschien niet gegund zal zijn het definitief tot een einde
te brengen, maar dan zullen de Oostenrijkers het zeker kunnen. Daarom: een
nieuwe ronde, nieuwe kansen. Ik zou graag van het kabinet de uitspraak willen
horen dat, als de grondwet van tafel is, ook de insteek van de Europese president
van tafel is. Hoe kunnen wij immers een periode van reflectie hebben als de
minister van Buitenlandse Zaken al piketpaaltjes slaat?Mevrouw Van der Laan (D66):Voorzitter. De fractie van D66 heeft vorige week gevraagd om een mea culpa
van de Europese Raad; een erkenning van de regeringsleiders dat het echt anders
moet, dat wij aan Europa moeten bouwen mét de Europeanen in plaats
van over hun hoofden heen. Ik citeer uit de conclusies: "Wij zijn van oordeel
dat de gehechtheid van de burgers aan de opbouw van Europa niet ter discussie
wordt gesteld." Men erkent echter niet dat er een probleem is, maakt geen
knieval en geeft geen indicatie dat het anders moet. Wel is toegezegd dat
het mobiliserend debat over Europa zal worden voortgezet. De regeringsleiders
komen niet tegemoet aan het verzoek van de D66-fractie om een democratisch
gebaar te maken en er zal evenmin sprake zijn van extra transparantie in de
Raad. En dan zijn wij verbaasd als diezelfde Europeanen vermoeden dat er niets
verandert?De heer Van Baalen (VVD):Is mevrouw Van der Laan het met de VVD-fractie eens dat een mea culpa
niet aan de orde is? Zowel het kabinet als de fractie van D66 hebben het grondwettelijk
verdrag immers ondersteund. Vervolgens wordt de conclusie getrokken dat het
verdrag niet zal worden geratificeerd, omdat de bevolking dat niet wil. In
dat geval ondergraaft een mea culpa het gezag van de politiek en dat is onwenselijk.
Waarom maakt mevrouw Van der Laan die opmerking over een mea culpa? Zij mag
zelf haar excuses aanbieden, maar moet anderen daarbuiten laten.Mevrouw Van der Laan (D66):Naar ons oordeel is dat anders. Als op een gegeven moment duidelijk is
dat in ieder geval in twee lidstaten, namelijk de twee grondleggers van de
EU, een gigantische kloof is ontstaan tussen de politieke leiding en de burgers,
is er sprake van een probleem. Dan is het belangrijk om dat probleem te erkennen.
Ik reken overigens ook alle Kamerfracties tot de politieke leiding, want 80%
van de Tweede Kamer was voorstander van dat grondwettelijk verdrag. Ook de
Europese Raad heeft op dit terrein een rol te vervullen, maar daarvan heb
ik nog niets vernomen. Naar mijn idee is het wel belangrijk om van de Europese
Raad iets te horen. Het Nederlandse kabinet en de Kamer hebben immers ook
erkend dat er sprake is van een probleem en dat het anders moet. Zij hebben
zich dus nederig opgesteld.De heer Van Baalen (VVD):Het gaat niet om nederigheid, maar om het boeken van resultaten. In reactie
op de eerste termijn van de Kamer zullen wij van de regering vernemen welke
resultaten zijn geboekt en hoe zij verder wenst te gaan.Mevrouw Van der Laan (D66):Mij is in ieder geval duidelijk dat er bij de Europese Raad geen resultaten
zijn geboekt. Het was dus op zijn plaats geweest als de Raad had erkend dat
het anders moet. Ik ben er nog steeds van overtuigd dat het alleen mogelijk
is om het vertrouwen van de Europeanen te herwinnen als duidelijk wordt erkend
dat er sprake is van een probleem. In principe is de lijn van de regering over het grondwettelijk verdrag
de juiste. Zij heeft aangegeven dat Nederland niet zal overgaan tot ratificatie
van het verdrag en dat zij een tweede referendum daarover uitsluit. De fractie
van D66 heeft om die duidelijkheid gevraagd en het is prettig dat niet de
indruk wordt gewekt dat wij dit grondwettelijk verdrag alsnog via een achterdeur
aannemen. Toch gaan Luxemburg en waarschijnlijk ook Polen en Tsjechië
door met het houden van referenda. Dat wekt de indruk dat niet geheel duidelijk
is dat dit verdrag dood is. Die landen vragen hun bevolking om zich uit te
spreken over een lijk. Ik vraag mij af of de minister-president dat kan duiden
en of hij misschien niet duidelijk genoeg is geweest.In de visie van de fractie van D66 moet de bezinningsperiode worden aangegrepen
om daadwerkelijk door te pakken en om concrete verbeteringen door te voeren.
Het voorstel voor een subsidiariteitconferentie is dan ook goed. Wat is de
reactie van de collega's daarop? Met een conferentie is men er echter niet.
Ook Nederland moet leren om de subsidiariteittoets rigoureus te doen. Vandaag
heb ik vernomen dat er werd gesproken over financiële solidariteit in
geval van terroristische aanslagen. Dat klinkt ongelooflijk sympathiek, maar
ik vraag mij echt af of Nederland via Brussel moet bijdragen aan de slachtoffers
van bijvoorbeeld een Griekse aanslag. Voldoet dat daadwerkelijk aan de subsidiariteittoets?De heer Rouvoet (ChristenUnie):Misschien moeten wij hier niet te lang over nakaarten, maar ik werd even
getroffen door de opmerking van mevrouw Van der Laan dat het raar is dat in
andere landen gewoon een referendum wordt gehouden terwijl de grondwet al
dood is omdat Frankrijk en Nederland "nee" hebben gezegd. Volgens mij heb
ik haar er niet voor horen pleiten om na de uitslag in Frankrijk in Nederland
te stoppen met het referendum. Wat is er na het "nee" van Nederland principieel
anders geworden dan na het "nee" van Frankrijk?Mevrouw Van der Laan (D66):Niets. Wat dat betreft, kan ik heel eerlijk zeggen dat het natuurlijk
een heel rare situatie was dat wij in Nederland het referendum door hebben
laten gaan, terwijl wij wisten dat de grondwet er niet zou komen. Wij hadden
natuurlijk ook kunnen beslissen om dat anders te doen. Ook gelet op hoe wij
daarover in de Kamer hebben gesproken, denk ik dat dit veel te maken had met
het feit dat er slechts drie dagen tussen zaten en dat het proces al heel
erg was ingezet. Iedereen had het gevoel dat wij dat proces moesten afronden
en dat er geen discussie moest ontstaan door iedereen de kans uit handen te
nemen om zijn mening te geven, terwijl iedereen zich daar juist op verheugde.
Vandaar dat ik toen niet heb voorgesteld om het referendum af te blazen, maar
de heer Rouvoet heeft volledig gelijk als hij zegt dat dat consequenter was
geweest.Mensen moeten weer vertrouwen krijgen in Europa en Nederland moet tegelijkertijd
leren omgaan met Europa. Voorbeelden die in onze optiek hebben bijgedragen
aan de vertrouwensbreuk, zijn het politieke gekonkel over het stabiliteitspact,
waardoor Duitsland en Frankrijk fluitend over hun begrotingstekorten konden
heen stappen, en het maandelijks verhuizen van het Europees Parlement naar
Straatsburg, dat voor mensen keer op keer een weliswaar klein, maar concreet
voorbeeld is van hoe het allemaal mis gaat. Dat zijn punten waar D66 ook in
het verleden op heeft gewezen. Ook die punten moeten wij aanpakken als wij
dat vertrouwen willen herstellen. Dat vertrouwen kan echt alleen herstellen
als wij dat soort problemen oplossen. Een debat alleen is niet voldoende.
Ik vraag de premier daarom hoe hij zelf de brede maatschappelijke discussie
in Nederland ziet, want wij moeten voorkomen dat wij de plank misslaan en
straks voor lege zaaltjes staan zonder echt concrete onderwerpen van discussie,
want daar schieten wij helemaal niets mee op.Bij het gekissebis over de financiële perspectieven bekroop mij heel
sterk het gevoel dat de vorige generatie leiders aan het vechten is over het
beleid van de vorige eeuw. Terwijl D66 wil dat de Europese financiën
voldoen aan de behoefte van de Europeanen aan meer veiligheid en meer banen,
vindt een meerderheid van de Raad het nog steeds normaal dat 40% van de begroting
gaat naar een achterhaald landbouwbeleid en dat de helft van de structuurfondsen
gaat naar rijke, oude lidstaten in plaats van naar arme, nieuwe lidstaten.
D66 wil niet dat geld wordt weggehaald bij de landen die het juist het hardst
nodig hebben. Het is krankzinnig dat wij in de eenentwintigste eeuw zeven
keer zoveel uitgeven aan landbouwsubsidies dan aan onderzoek, wetenschap,
technologie, onderwijs en innovatie bij elkaar opgeteld. Het is stuitend dat
in de raadsconclusies met droge ogen mooie woorden worden gesproken over Afrika
en over het belang van geld voor onderwijs voor ontwikkelingssamenwerking,
terwijl onze subsidies intussen dumping van producten op die markten nog steeds
bevorderen, waardoor deze landen geen kans hebben om zich echt te ontwikkelen.
Nu ligt er echter een blokkade en nu moeten wij dit echt aanpakken om dat
beleid te veranderen. Onder het Britse voorzitterschap is er een kans, maar
alleen als wij duidelijkheid krijgen van de Nederlandse regering over het
feit dat zij voortvarend met die hervorming van het gemeenschappelijk landbouwbeleid
aan de slag wil gaan. Het stelt mij helemaal niet gerust dat ik in het Parool
moet lezen dat minister Veerman zal aftreden als de landbouwsubsidies verder
omlaag gaan. Stap dan maar op, zou ik zeggen. Dat is namelijk precies wat
er moet gebeuren tijdens het Britse voorzitterschap. Ik krijg de indruk dat
een Kamermeerderheid er zo over denkt. Ik hoor dus graag van de premier wat
precies de inzet van Nederland is ten aanzien van die hervorming en of alle
leden van de regering zich daarin kunnen vinden.Wij zullen ook op zoek moeten gaan naar bondgenoten in die strijd. Het
stemt mij positief dat onze liberale vrienden in Duitsland nu ook sterk op
die hervorming aankoersen, maar mevrouw Merkel is nog lang niet duidelijk
genoeg. Aangezien zij een Europese partijgenote van premier Balkenende is,
vraag ik hem hoe hij de mogelijkheid inschat om hier met de waarschijnlijke
nieuwe Duitse regering wel iets aan te doen en of hij bereid is om dit bilateraal
aan te kaarten. Zo kunnen wij dus iets doen voor Afrika én voor onze
eigen nettobetalingspositie.Tot slot moet mij van het hart dat ik mij erger aan iedereen die maar
roept dat Europa in een diepe crisis is gestort. Als je dat maar lang genoeg
roept, heb je inderdaad een heel diepe crisis. Dat is slecht voor onze economie
en voor onze slagkracht in de wereld. Ik vraag de premier of
hij bereid is om er bij zijn collega's op aan te dringen om dat niet meer
te doen en om in plaats daarvan energie te steken in het oplossen van de problemen
in plaats van in het maken van een crisis.De vergadering wordt enkele ogenblikken geschorst.Minister Balkenende:Voorzitter. Dank voor de inbreng van de Kamer in eerste termijn. Wij spreken
over een belangrijk onderwerp, namelijk de uitkomsten van de laatst gehouden
Europese Raad.Ik ga allereerst in het op grondwettelijk verdrag, daarna op de financiële
perspectieven en tot slot ga ik in op de zaken rondom het landbouwbeleid en
de structuurhervormingen.Op de vraag of wij moeten spreken van een crisis of niet ga ik niet te
lang in. Ieder gebruikt zijn eigen woorden. De gevoelswaarde van die woorden
ligt voor iedereen verschillend. De heer Timmermans gaf een andere interpretatie
dan mevrouw Van der Laan. Ik ben het met haar eens dat wij moeten oppassen
voor te grote woorden. Wij mogen geen crisisgevoel in Europa krijgen.Er is echter meer aan de hand dan één mislukte top. Na een
periode van grote sprongen voorwaarts wijst alles erop dat wij een adempauze
nodig hebben. Die moeten wij benutten voor herbezinning, herstel en verbetering.
De negatieve referendumuitslagen en het uitblijven van een akkoord over de
financiering zijn in mijn ogen niet de oorzaak van de huidige impasse. Veeleer
zijn zij de uitingsvormen van een aantal onderhuidse ontwikkelingen. Het lijkt
mij nuttig daarbij wat uitgebreider stil te staan.Europa is in de afgelopen vijftien jaar ingrijpend veranderd. Ik spreek
met nadruk van Europa en niet van de EU. Het zou wel eens kunnen dat de Europese
Unie in enkele opzichten achterloopt in de aanpassingen aan de veranderingen
van Europa. Ik noem een aantal relevante veranderingen. Tot in het laatste
decennium van de vorige eeuw werd onze ordening bepaald door uitkomsten van
de Tweede Wereldoorlog. Het verlangen naar vrede en stabiliteit was de oorsprong
van de Europese integratie. Naarmate de oorlog langer geleden was, verloor
dat integratieargument in Noordwest-Europa aan gewicht. Dat heeft onder meer
geleid tot een assertiever optreden van de individuele lidstaten. De in de
regel voorzichtige omgang met elkaar van de eerste jaren maakte plaats voor
een meer directe manier van communiceren waarbij nationale belangen geen taboe
meer zijn. Bovendien leidde het ertoe dat de Europese integratie geen doel
op zich meer was, ook niet voor de burgers.De toegevoegde waarde van de Europese integratie is geen vanzelfsprekendheid
meer. De wil om aan de splitsing van het continent een einde te maken door
het opnemen van Midden- en Oost-Europese landen leidde, vijftien jaar na de
val van de Muur, tot de grootste uitbreidingsronde ooit. Ik sta geheel achter
die uitbreiding. Als wij er goed mee omgaan, kunnen wij de vrede en welvaart
die West-Europa kenmerkt, verbreden naar de landen van Midden- en Oost-Europa.
Het horen bij de Europese Unie kan een geweldig perspectief scheppen. Wij
moeten echter onder ogen zien welke andere consequenties die uitbreiding zeker
de eerste jaren heeft. Europa is veel heterogener geworden. De politieke oriëntatie
van de nieuwe lidstaten is vaak anders, liberaler, atlantischer. Ook de verschillen
tussen de inwoners van de lidstaten nemen toe. Niet alleen zijn er grote economische
verschillen. Ook is er een minder sterk gevoel van verwantschap dan in de
kleinere Unie. Ten slotte dwingt de voortschrijdende globalisering, gecombineerd
met de vergrijzing, de lidstaten ertoe hun economisch model tegen het licht
te houden. Er zijn sterke redenen om dat voor een deel in Europees verband
te doen. Dat vergt aanpassing van de oriëntatie van de Europese Unie.Dit is geen totaal nieuwe analyse. Verschillende leden van de Kamer hebben
delen van deze analyse gemaakt. Het lijkt mij nuttig die nog eens te schetsen.
De gebeurtenissen van de afgelopen weken moeten immers in een breder perspectief
geschetst worden, dat zich als volgt laat samenvatten. Europese integratie
is geen vanzelfsprekendheid meer. De EU moet zichzelf bewijzen. Lidstaten
gaan minder voorzichtig met elkaar om en stellen het nationaal belang meer
voorop. De verschillen in de Unie zijn objectief groter geworden. De druk
om het beleid te moderniseren en te focussen op zaken die de burger van de
EU verlangt, is toegenomen. Voor mij is duidelijk dat de Europese Unie zich
nog niet voldoende heeft aangepast aan deze nieuwe realiteit. Wellicht hadden
wij dat geleidelijk kunnen doen, maar ik ben daar niet zeker van. De uitkomsten
van de Europese Raad en van de referenda leiden nu tot een shocktherapie.
Ik denk dat dit kansen biedt. In dat verband noem ik ook de opmerking die
de heer Van Bommel heeft gemaakt. Maar het gaat niet automatisch goed. Willen
wij deze mogelijkheid benutten, dan zijn stuurmanskunst, creativiteit en verantwoordelijkheidsbesef
nodig.De afwijzing van het grondwettelijk verdrag in Frankrijk en Nederland
leert ons dat burgers meer betrokken willen worden. Zij willen dat de Unie
geen stappen zet waar zij niet achter kunnen staan en dat de Unie geen regels
maakt die overbodig zijn of zaken regelt die wij beter op nationaal niveau
kunnen regelen. In hun afwijzing staan de Nederlandse en Franse burgers niet
alleen. Mij is gebleken dat in andere landen vergelijkbare opvattingen bestaan.
Dit gegeven, de zorg omtrent de burger, is ook in de verklaring opgenomen.
Dat brengt mij bij het punt van mevrouw Van der Laan van het uitspreken van
een mea culpa. Wij moeten de zaak eerlijk onder ogen zien: tien landen hebben
definitief "ja" gezegd, twee landen hebben nee gezegd en een aantal landen
zit in deze fase met de vraag of het referendum nog wel moet doorgaan. Desondanks
wordt nu gezegd dat het niet alleen de vraag is hoe de bevolking in Frankrijk
en Nederland de zaak beoordeelt. Die opvatting ligt veel breder. Dat vind
ik de winst van het debat in de Europese Raad. Er wordt over gesproken in
termen van dat wij onder ogen moeten zien in welke situatie wij terecht zijn
gekomen.De heer Timmermans heeft gevraagd waarom er zoveel porselein is verknald.
Dat is een mooie beeldspraak. Ik kan mij er ook wel iets bij voorstellen in
het kader van de financiële perspectieven met alle uitlatingen die daarna
zijn gekomen. Ik merk wel op dat het debat over het grondwettelijk verdrag
een waardig en begripvol debat was. Men heeft niet met de vinger
gewezen naar twee landen die "nee" hebben gezegd. Er werd aangegeven dat de
problematiek van burgers die zich niet herkennen in het proces van de Europese
integratie in verschillende landen naar voren is gekomen. Daarom zijn allereerst
president Chirac en daarna ikzelf in de Europese Raad ingegaan op de achtergronden
van het Franse en het Nederlandse "nee". Ik heb dat gedaan langs de lijnen
zoals besproken in deze Kamer tijdens het plenaire debat over de referendumuitslag
op 2 juni en in het algemeen overleg voorafgaand aan de Europese Raad
op 15 juni. Ik heb de collega's in de Europese Raad duidelijk meegedeeld
dat er in Nederland geen steun is voor de verdere stap in de Europese integratie
die het grondwettelijk verdrag belichaamt en dat de regering, indachtig de
opvattingen van het parlement, de goedkeuringswet heeft ingetrokken. Ik heb
gezegd: "een nee is een nee" en daarover hoeft absoluut geen misverstand te
bestaan.De heer Wilders (Groep Wilders):Dat klinkt goed. Neemt u dan afstand van het stuk in de NRC van 17 juni?
Daarin staat dat Balkenende heeft gezegd: "een nee is een nee op dit moment".
Klopt dit? Wat betekent dat "op dit moment"? Blijft het ook een "nee"? Is
het ook over een paar jaar nog een "nee", wat er ook in Nederland en Duitsland
gebeurt? Of klopt het wat daar staat en hebt u er "op dit moment" aan toegevoegd?Minister Balkenende:Ik heb nooit gesproken over "op dit moment". Denemarken, dat nu voor de
vraag staat of het een referendum moet organiseren, wilde daar ook duidelijkheid
over hebben. Nederland moest tijdens het debat aangeven of er een tweede referendum
komt en of er alsnog een kans is op een "ja". Daarop heb ik gezegd dat dit
niet het geval is. Mevrouw Van der Laan heeft net overigens gezegd dat ik
daar niets over kan zeggen, omdat de Kamer daarover gaat. Ik heb aangegeven
dat een "nee" een "nee" is en dat wij er niet meer van moeten maken. Ik heb
ook niet gezegd dat het alleen "op dit moment" is.De heer Wilders (Groep Wilders):U zegt met andere woorden: een "nee" is een "nee"? U hebt verder geen
voorbehoud gemaakt door de woorden "op dit moment" toe te voegen. Dat betekent
dus dat door de Nederlandse regering op geen enkel moment opnieuw over deze
grondwet zal worden onderhandeld.Minister Balkenende:Nee. Wij hebben niet voor niets de goedkeuringswet ingetrokken. De wet
is daarmee van tafel. Ik heb op de top gezegd dat er geen poging zal worden
gedaan om te komen tot een tweede referendum. Ik heb daarbij gewezen op de
signalen die door de Kamer zijn afgegeven. Eerlijk gezegd, heb ik de commotie
in de pers niet begrepen. Men suggereert daar dat ik geen duidelijk signaal
zou hebben gegeven, maar het signaal van Nederland was nu juist glashelder.Voorzitter. Ik heb benadrukt dat het Nederlandse "nee" niet moet worden
gezien als een afwijzing van Europese samenwerking. Het is de wijze waarop
en de richting waarin deze samenwerking zich ontwikkelt, die de Nederlanders
zorgen baart. Meer specifiek heb ik daarbij de reikwijdte van de samenwerking
genoemd, het tempo waarin de samenwerking voortschrijdt, de financiële
bijdrage van ons land en de stroom regelgeving. Deze punten zijn ook aan de
orde geweest in het algemeen overleg van vorige week.Voor mijn suggestie om een subsidiariteitsconferentie te houden kwam direct
tijdens de vergadering enige steun van Oostenrijk. Dat is relevant omdat Oostenrijk
na het Verenigd Koninkrijk het voorzitterschap van de Europese Unie bekleedt.
Informeel kwam er steun van het Verenigd Koninkrijk. Het lijkt mij het beste
dat ik de Kamer hierover zal informeren zodra ik over nadere informatie beschik.
Wij weten in ieder geval wel dat enkele lidstaten het belang van dit onderwerp
onderkennen.De heer Timmermans vroeg of ik niet te vroeg was met deze suggestie voor
een subsidiariteitsconferentie. In de Kamer is gesproken over de vraag of
de Europese regelzucht te ver gaat. Met het oog daarop is het goed om het
thema subsidiariteit te noemen. Ik was blij met enkele positieve reacties.De heer Timmermans (PvdA):Hebben de minister-president en de Franse president bij het analyseren
van het "nee" in eigen land een, om in de woorden van mevrouw Van der Laan
te spreken, mea culpa uitgesproken over het eigen leiderschap?Minister Balkenende:Nee.De heer Timmermans (PvdA):Ik vraag dit, omdat de fractievoorzitter van de VVD vanavond op de televisie
heeft gezegd dat u niet genoeg eenheid in het kabinet heeft gesmeed in de
aanloop naar het referendum over de Europese grondwet. Hij verwijt u een gebrek
aan inspiratie. Hieraan koppelt hij de conclusie dat misschien wel meer mensen
voor gestemd zouden hebben als u wel gezorgd zou hebben voor een eensgezind
en inspirerend kabinet. Zijn dat ook zaken die u uw Europese collega's hebt
voorgehouden?Minister Balkenende:De vraag van de heer Timmermans gaat in de richting van de directere vraag:
wat vindt u van de uitlatingen van de heer Van Aartsen? Die vraag zou echter
geen pas geven, omdat wij nu niet spreken over mogelijke opmerkingen van de
heer Van Aartsen maar over de uitkomst van de Europese Raad. De heer Timmermans
is echter slim en stelt een indirecte vraag: is er over dit onderwerp gesproken
tijdens de Europese Raad? Ik kan hem zeggen dat de opvattingen van de heer
Van Aartsen daar niet bekend waren. De opvatting van de Franse regering laat
ik voor wat ze is. Wij hebben op de top namelijk niet gesproken over campagnes
maar over de gevoelens die onder de bevolking van Frankrijk en Nederland leven
en over de afstand tussen het integratieproces en de bijbehorende regelgeving
enerzijds en de opvattingen van burgers daarover anderzijds. Er is ook vastgesteld
dat de gevoelens die in Nederland en Frankrijk tot een "nee" hebben geleid,
veel breder liggen dan alleen in deze landen. Daarom is die periode van reflectie
ook zo nodig.De heer Timmermans (PvdA):U moet toch zeker zo eerlijk durven zijn om toe te geven dat de wel heel
magere steun voor Chirac in Frankrijk en voor u in Nederland mede van invloed
zijn geweest op het gedrag van de kiezer? Er zijn heel veel mensen in dit
land geweest die het wel eens lekker vonden om "nee" te zeggen tegen een zeer impopulair kabinet. De eerlijkheid gebiedt u toch ook om dit aspect
onder de aandacht van uw Europese collega's te brengen?Minister Balkenende:Ik vind deze opmerking eigenlijk ongepast. Het Nederlandse parlement heeft
uitgesproken dat het grondwettelijk verdrag een verbetering is ten opzichte
van de huidige situatie. 85% van de Kamer steunt deze opvatting. Als veel
maatschappelijke organisaties zich voor dit verdrag uitspreken, moeten wij
het betreuren dat de boodschap van deze organisaties uiteindelijk niet is
geland. Dat is echter wel een feit en daarom hebben wij nu een antwoord te
geven op de ontwikkelingen in de Nederlandse samenleving die tot het "nee"
hebben geleid. Daar gaat het over. Ik vind het niet juist om de discussie
te verengen tot de vraag of het niet een stem tegen een kabinet geweest zou
kunnen zijn. Er was namelijk iets anders aan de hand. Uit onderzoek, en daarom
vind ik de vraag van de heer Timmermans eigenlijk maar een goedkoop politiek
spelletje, blijkt namelijk dat de belangrijkste argumenten van burgers om
"nee" te zeggen te maken hadden met het beeld dat men van Europa heeft.De voorzitter:Ik herinner de heer Timmermans en anderen eraan dat wij op 2 juni,
de dag na het referendum, een breed debat hebben gehad over het referendum.
Wij spreken nu over de Europese Top.Mevrouw Karimi (GroenLinks):De minister-president zei dat in het debat met de andere regeringsleiders
niet met de vinger naar hem of naar Frankrijk is gewezen. In zijn ogen is
er een waardig debat gevoerd over de grondwet. Hoe kwalificeert hij in dat
licht de uitspraken van de heer Van Aartsen?Minister Balkenende:Ik ga niet in op de woorden van de heer Van Aartsen. Dat onderwerp is
niet aan de orde geweest bij de Europese Raad.Mevrouw Karimi (GroenLinks):Dat klopt, maar die uitspraken gingen wel over het referendum en over
de capaciteiten van de minister-president, over hoe hij leiding heeft gegeven
aan het kabinet tijdens de referendumcampagne.Minister Balkenende:Het zou niet eerlijk zijn ten opzichte van de heer Timmermans als ik mevrouw
Karimi nu wel antwoordt, aangezien ik hem op dit punt geen antwoord heb gegeven.Mevrouw Karimi (GroenLinks):Ik begrijp van de heer Timmermans dat hij geen bezwaar heeft.Minister Balkenende:Ik ga er niet op in.Mevrouw Karimi (GroenLinks):Ik vind het heel jammer dat de minister-president deze kans laat lopen
om te reageren op de uitspraken van de heer Van Aartsen.Minister Balkenende:Wij hebben het vandaag over belangrijke zaken, zoals de WAO. Laten wij
hoofd- van bijzaken onderscheiden.De voorzitter:Aan het adres van de minister-president zeg ik dat het mij niet was opgevallen
dat wij het in dit debat over de WAO hadden. Dat is de andere kant van de
medaille.Minister Balkenende:Als wij de thematiek gaan verbreden, dan weet ik er nog een paar.De voorzitter:Wij gaan terug naar... Zal ik eens een onderwerp uit het communiqué
van de Europese Top noemen, als het u zelf niet lukt? De minister-president
gaat door.Minister Balkenende:Voorzitter, ik dank u voor uw scherpte in de hoedanigheid van voorzitter
van uw Kamer.Uit de discussie in de Europese Raad kwam een gevarieerd beeld naar voren.
De tien landen die hun ratificatieproces reeds hebben voltooid, pleitten voor
een voortgang van het ratificatieproces. Deze landen menen dat de twee "nee's"
niet het einde mogen betekenen van de Europese grondwet en dat de balans pas
kan worden opgemaakt nadat alle 25 lidstaten zich hebben uitgesproken. De
landen die zich nog niet hebben uitgesproken, wensen echter duidelijkheid
te krijgen over de Franse en Nederlandse kiezersuitspraken. Zonet noemde ik
al het voorbeeld van Denemarken. Mijn collega's heb ik voorgehouden, een tweede
referendum in Nederland over de Europese grondwet uitgesloten te achten gezien
de duidelijkheid van de uitslag. Daaraan heb ik toegevoegd dat Nederland niet
in de weg zal staan aan een voortgang van het ratificatieproces in andere
landen; dit heb ik vorige week ook gezegd in het algemeen overleg. Ieder land
heeft immers het recht om een eigen positie te bepalen, ongeacht het oordeel
van de Nederlandse en Franse kiezers. Verschillende landen die nog een referendum
moeten houden, wensen hun referendum dan niet op de geplande datum voortgang
te laten vinden, omdat zij vrezen voor een domino-effect. De leden van de
Europese Raad waren het erover eens dat er grote behoefte bestaat aan een
periode van bezinning.De heer Van Bommel (SP):Ik heb een korte zakelijke vraag. Een tweede referendum in Nederland is
ondenkbaar. Het ratificatieproces en eventuele referenda in andere landen
moeten doorgaan. Acht de minister-president het denkbaar dat deze zelfde grondwet
via ratificatie door de Tweede Kamer alsnog wordt aangenomen, zonder een referendum
in Nederland?Minister Balkenende:Nee. Dat zeg ik op basis van uitlatingen van deze Kamer. Gehoord de Kamer
en gezien de duidelijke uitslag van het referendum, acht ik het ondenkbaar
dat er een tweede referendum komt. Mevrouw Van der Laan zegt echter: dat is
aan de Kamer om te beoordelen. Ik heb mijn eigen inschatting gegeven van de
politieke realiteit in Nederland.De heer Van Bommel (SP):Ik leg de nadruk niet op het referendum maar op een ratificatie door de
Kamer. Laat ik mijn vraag preciseren: zal dit kabinet een grondwet, deze grondwet
niet meer aan de Kamer voorleggen als een te ratificeren verdrag?Minister Balkenende:Deze grondwet zal, wat dit kabinet betreft, niet worden voorgelegd voor
ratificatie. Dat is echter geen nieuw standpunt, wij hebben dit al tegen elkaar
gezegd. Het is vragen naar de bekende weg. Hierover ben ik volstrekt helder
geweest in Brussel. Dat kon ik ook zijn, want er is geen misverstand over
onze positie.Een definitief Nederlands "nee" is uiterst relevant voor het proces. Ik
heb gewezen op de situatie in Nederland, waar een brede maatschappelijke
discussie zal worden gevoerd. Het is nodig om te praten over de Europese perspectieven.
Tevens heb ik gepleit voor een debat op Europees niveau, met betrokkenheid
van de Europese instellingen. Een pleidooi voor een bezinningsperiode heeft
zijn weg gevonden naar de aangenomen verklaring over de ratificatie van het
verdrag tot vaststelling van de grondwet van Europa. Aan het einde van de
bezinningsperiode zal worden bepaald hoe het verder moet met de Europese integratie.
Ik verwacht dat de vooruitzichten voor een Europese grondwet over een jaar
nog steeds niet rooskleurig zijn, op basis van wat ik zonet in antwoord op
de heer Van Bommel heb gezegd. Het valt immers niet in te zien op welke manier
het Franse en Nederlandse "nee" tegen die tijd omgeslagen zal zijn in een
"ja". Ik heb de Franse president Chirac er nog eens naar gevraagd en die gaf
exact dezelfde inschatting. Wel zal door het proces van reflectie meer zicht
komen op de verwachtingen en wensen die burgers hebben inzake Europa. Dan
zal duidelijk worden of wij de samenwerking bevredigend kunnen voortzetten
op basis van de bestaande verdragen. Van Baalen heeft nogmaals op Nice gewezen.
Het is natuurlijk zo: een "nee" nu en geen grondwettelijk verdrag betekent
Nice. Dat is in ieder geval het juridisch kader. Wij zullen moeten bekijken
wat er in de tijd van reflectie verder wordt genoemd. Ik heb hier in het debat
al gemerkt dat er nu unanimiteit is over een thema als veiligheid. Willen
wij dat handhaven of willen wij erover spreken? Dat zal in discussie wel aan
de orde komen. De heer Van Baalen heeft evenwel gelijk dat op dit moment het
Verdrag van Nice geldt. Daarover bestaat geen misverstand.De tijd van reflectie zal wel nodig zijn om de vraag aan de orde stellen
op welke manier wij tegen Europa aankijken. Wat willen wij met Europa? Op
welk gebied willen wij verandering zien? Ik ben blij dat wij die periode krijgen.
Dan zullen wij bezien of wij bevredigend kunnen doorgaan met het Verdrag van
Nice of dat er sprake moet zijn van verdragswijzigingen of andere dingen die
wij zouden moeten doen. De heer Van der Staaij heeft terecht het punt van
de subsidiariteit genoemd. Je kunt dat thema onder meer bekijken binnen de
huidige verdragen. Je moet dus ook bekijken wat voor veranderingen je kunt
aanbrengen binnen het geldend recht. Het is nu nog te vroeg om te bespreken
wat wij volgend jaar zullen beslissen. Het is nuttiger om onze energie nu
te steken in het brede maatschappelijke debat over Europa. Onze eerste bevindingen
zullen wij moeten kunnen delen met onze Europese partners in de eerste helft
van 2006. Over de inrichting van de discussie zijn wij als kabinet nog bezig.
Wij zullen daarover uiteraard nog spreken met de Kamer. Vorige week is dat
trouwens ook gezegd in het algemeen overleg.Mevrouw Karimi (GroenLinks):De minister-president herhaalt de vraag welke elementen wij zouden kunnen
gebruiken zonder dat een verdragswijziging nodig is. Hij noemt bijvoorbeeld
subsidiariteit. Ik heb zelf in het algemeen overleg van vorige week het punt
van transparantie ingebracht. Wat dat betreft kunnen stappen gezet worden.
Is de Nederlandse regering bereid om een overzicht te maken van alle mogelijke
stappen die nu al gezet kunnen worden zonder dat een verdragswijziging nodig
is? Ik denk bijvoorbeeld aan meer subsidiariteit, meer transparantie en meer
democratisering. Dat zou het debat verhelderen. Zo voorkomen wij dat wij gewoon
maar gaan shoppen, maar zien wij wat al mogelijk is. Daarmee kunnen wij een
begin maken.Minister Balkenende:Het is een goed punt dat u naar voren brengt. Het hangt samen met de mogelijkheden
die bestaan om te komen tot veranderingen. Het lijkt mij dat wij daarover
nader met elkaar zullen moeten spreken. Het raakt namelijk de invulling van
de brede maatschappelijke discussie. Op welke manier gaan wij die inrichten?
Welke thema's stellen wij aan de orde? De bedoeling is natuurlijk dat die
discussie zal leiden tot een Nederlandse visie op het verdere Europees perspectief.
Eerst bekijk je de inhoud, vervolgens de formele punten. Het lijkt mij goed
om de vraag die u nu stelt, te betrekken bij de feitelijke zaken die bekeken
zouden kunnen worden in het kader van de voorbereiding van discussie. Ik stel
dus voor om uw opmerking mee te nemen bij de verdere voorbereiding van de
brede maatschappelijke discussie.Mevrouw Karimi (GroenLinks):Ik zou niet willen wachten totdat wij beginnen met de brede maatschappelijke
discussie. Ons normale parlementaire werk moet namelijk ook doorgaan. Ik zou
het op prijs stellen als de regering alvast haar gedachten daarover op papier
zou zetten en aan de Kamer zou sturen. Dat zou gebeuren volgens de normale
verhouding die Kamer en regering hebben. Die gedachten kunnen wij inderdaad
als een van de elementen van de discussie laten dienen.Minister Balkenende:Het is uiteraard de werkwijze van uw Kamer. Ik kan mij ook voorstellen
dat de commissie voor Europese Zaken op een wat meer gestructureerde manier
een aantal gerichte vragen aan het kabinet stelt. Het gaat dan om feitelijke
zaken die wij zouden kunnen uitzoeken. Laten wij dat dan betrekken bij de
verdere organisatie van de brede maatschappelijke discussie. Het kabinet zal,
evenals de Kamer, een rol spelen in de verdere voortgang. Ik stel voor om
die feitelijke zaken aan de orde te stellen. Dan kunnen wij de informatie
geven. U hebt wel gelijk; je moet aan het debat een zekere richting geven,
namelijk door te bepalen welke thema's aan de orde worden gesteld en op welke
manier dat gebeurt. Hoe kunnen wij een zo scherp mogelijke discussie hebben?
Het geven van richting is ook nodig, want volgend jaar juni is het zo ver.
Dan zullen wij moeten aangeven wat voor Europees perspectief wij zien. Dat
vergt een scherpe organisatie van het debat. Zo beschouw ik ook uw vraag.Het is uiteindelijk niet gelukt om tijdens de Europese Raad een akkoord
te bereiken over de meerjarenbegroting. De tegenstellingen bleken te groot.
De heer Van der Staaij zei dat je het eigenlijk al kon zien aankomen. Achteraf
is dat misschien net iets scherper vast te stellen dan vooraf, maar er waren
natuurlijk een aantal kritische signalen, daar heeft hij gelijk in. Omdat
er geen overeenstemming mogelijk bleek, heeft de Europese Raad het inkomend
Brits voorzitterschap verzocht om de werkzaamheden voort te zetten. Het Luxemburgse
voorzitterschap heeft met een duidelijke inzet getracht om tot oplossingen
te komen. Nu weten wij dat het werken aan besluitvorming rondom de meerjarenbegroting
altijd uiterst complex is. Neem bijvoorbeeld de meerjarenbegroting 2002-2206,
die pas in maart 1999 tot stand kwam.Dan kom ik nu bij de inbreng in deze Europese Raad van Nederlandse zijde.
Ik breng in herinnering onze algemene uitgangspunten die met u gewisseld zijn
vorige week in een algemeen overleg. Nederland wil een strikt uitgavenkader
combineren met voldoende middelen voor nieuw beleid op gebieden zoals onderzoek,
innovatie, justitie, binnenlandse zaken en extern beleid. Daarnaast wenst
Nederland een duidelijke verbetering te zien van zijn absolute en relatieve
positie als nettobetaler. Voor die inzet bestond in uw Kamer brede steun.Bij mijn collega's in Europa kon geen misverstand bestaan over de Nederlandse
inzet. Ik heb dat ook met u besproken. Met collega Juncker is voorafgaand
aan de top verschillende keren hierover contact geweest, voor het laatst tijdens
de Beneluxtop voorafgaand aan de Europese Raad, waar wij ook over de financiële
perspectieven hebben gesproken. Met andere collega's heb ik in de afgelopen
jaren herhaaldelijk gesproken over de Nederlandse inzet en onze wens om de
excessieve betalingspositie van Nederland aan te pakken. Dat kon niet komen
als een verrassing, keer op keer hebben wij over dit onderwerp gesproken.
Toen wij het hadden over het grondwettelijk verdrag hebben wij ook steeds
gezegd dat wij unanimiteit willen ten aanzien van de financiële perspectieven,
precies met het argument dat wij een bijzondere financiële positie hebben
en dat wij deze willen verbeteren.In de eerste besprekingsronde in de Raad heb ik gewezen op de bezwaren
die Nederland had tegen de vijfde onderhandelingsbox. Die was woensdagavond
verschenen. De meerjarenbegroting bleef onveranderd hoog, beleidsterreinen
zoals Lissabon, JBZ en extern beleid werden gekort, terwijl op het cohesiebeleid
en op het landbouwbeleid nauwelijks werd bezuinigd. Ik heb mijn collega's
dan ook de vraag voorgelegd of dit een voldoende toekomstgerichte begroting
was. Ook heb ik aangegeven dat de voorstellen van het voorzitterschap voor
de verbetering van onze nettopositie volstrekt onvoldoende waren.De heer Timmermans (PvdA):De minister-president had het over het Beneluxoverleg voorafgaand aan
de top. Bestaat de Benelux nog? Als ik de uitlatingen van Juncker aan het
adres van de minister-president hoor en de categorische weigering van Verhofstad
om aan de Nederlandse positie ook maar enigszins tegemoet te komen, dan vraag
ik mij af of wij nog wel een Benelux hebben.Minister Balkenende:Wij hebben zeker een Benelux. Wij hebben ook wel eens eerder momenten
gehad dat de discussie niet altijd even gemakkelijk liep. Er zijn ook voorbeelden
van goede samenwerking te noemen. Bij de totstandkoming van het grondwettelijk
verdrag bijvoorbeeld is er goed samengewerkt door de Benelux, laat daarover
geen misverstand bestaan. Dat werkte ook effectief. Wij hebben toen zaken
kunnen coördineren. Ten aanzien van de financiële perspectieven
moet ik zeggen dat de heer Juncker wel degelijk goed op de hoogte was van
wat er in Nederland gebeurde. Hij had het verslag gelezen van het debat dat
wij met elkaar hebben gevoerd, hij kent de Nederlandse stukken en weet heel
goed wat onze positie is. Van België hebben wij geen steun ondervonden.
Dat betreur ik. Wij wisten ook van tevoren dat de financiële perspectieven
moeilijk zouden liggen in Beneluxverband, maar daarmee is nog niet de Benelux
ten einde gekomen. Dat is een misverstand. De vraag is, dacht ik, door mevrouw
Karimi gesteld of je nu niet met het oog op de financiële perspectieven
in Beneluxverband dingen moeten doen. Dat lijkt mij nu niet de meest handige
suggestie, gelet op de ervaringen van de laatste dagen.Mevrouw Karimi (GroenLinks):Voorzitter. Mijn suggestie had betrekking op de belasting. Het ging er
dus om, aan de inkomenskant iets te doen en een Europese belasting te introduceren.
Ik heb begrepen dat België daar wel een voorstander van was.Minister Balkenende:Ja, maar dat is een aparte discussie. Over de wenselijkheid van een Europese
belasting wordt heel verschillend gedacht. Daar zijn wij niet direct een voorstander
van, omdat dat ook weer raakt aan onze eigen nationale fiscaliteit. U kent
onze positie daarover, ik weet niet of wij dat zouden moeten doen. Ik ben
trouwens echt van mening dat wij het debat over de financiële perspectieven
eerst hier intern moeten voeren, omdat je goed moet weten wat de Nederlandse
inzet is.Ik heb overigens wel de indruk, dat wij gewoon doorgaan met de inzet die
wij hebben op het gebied van vernieuwend beleid en onze eigen betalingspositie.
Met andere woorden: wij zullen u de komende tijd, zoals altijd, betrekken
bij de verdere voorbereidingen. Ik zal zo iets meer zeggen over het voorzitterschap
en de verdere stappen. Ik zal vervolgens nog even ingaan op hetgeen aan de
orde is geweest tijdens de Europese Raad en op het debat dat daar is gevoerd.De heer Wilders (Groep Wilders):Voorzitter. Nu de minister praat over het debat over de betalingspositie
van Nederland, wil ik hem vragen wat hij vanochtend dacht toen hij de Volkskrant
opensloeg en daarin las dat zijn collega die nu rechts naast hem zit, minister
Bot, heeft gezegd: "Wij zijn bereid de grootste nettobetaler te blijven".
De minister-president zei net dat ook de heer Junker de Nederlandse kranten
spelt. Ik kan u verzekeren dat dit bericht inmiddels op alle bureaus in alle
hoofdsteden van Europa ligt. Wat vindt de minister-president hiervan? Is dat
niet uiterst onhandig van die man?De voorzitter:Even over de manier waarop wij hier met elkaar omgaan. Wij zeggen niet:
"van die man", maar "van de minister van Buitenlandse Zaken".Minister Balkenende:Voorzitter, dat scheelt al. Het lijkt mij heel goed dat minister Bot eerst
uitlegt wat hij precies heeft bedoeld met deze opmerking en wat de context
is, voordat ik er zelf een opvatting over geef.De heer Wilders (Groep Wilders):Voorzitter. Ik mag toch wel aan de minister-president vragen...Minister Balkenende:Dat mag u vragen.De heer Wilders (Groep Wilders):Ik wil vragen wat de minister-president ervan vindt dat
de minister van Buitenlandse Zaken in de krant heeft gezegd dat Nederland
bereid is de grootste nettobetaler te blijven.Minister Balkenende:Ik heb er behoefte aan...De heer Wilders (Groep Wilders):Ik wil dadelijk graag van de minister van Buitenlandse Zaken horen wat
hij ermee heeft bedoeld, maar ik vraag nu het oordeel van de minister-president
over deze uitspraak. Is het geen onhandige uitspraak?Minister Balkenende:Ik wil eerst de minister zelf horen. Ik ga niet zeggen wat ik van iets
vind, als de minister zelf nog niet eens heeft kunnen uitleggen wat hij ermee
bedoelt.De heer Wilders (Groep Wilders):U hebt hem dat dus nog niet gevraagd?Minister Balkenende:Wij wachten eerst op de woorden van de minister. Daarna ben ik aan de
buurt.De voorzitter:De heer Wilders en andere leden hebben uiteraard het volste recht om,
nadat de minister van Buitenlandse Zaken over dit punt heeft gesproken, nadere
vragen aan de minister-president te stellen als zij dat willen. Ook daarvoor
is er een tweede termijn.Minister Balkenende:Voorzitter. Ik heb net iets gezegd over de Nederlandse inbreng in het
debat en onze visie op de onderhandelingsbox. Ook andere lidstaten hebben
tijdens de eerste plenaire bespreking bedenkingen geuit. De belangrijkste
onopgeloste vraagstukken bleken de terugval in ontvangsten voor Spanje en
Italië, de problematiek rond de speciale korting voor het Verenigd Koninkrijk,
de problematiek rond de nettoposities voor Nederland, Zweden en Duitsland
en de wens van Frankrijk om iedere verandering van het gemeenschappelijk landbouwbeleid
uit te sluiten.In de daaropvolgende uren heeft het voorzitterschap getracht om deze onopgeloste
vraagstukken op te lossen. Daarbij richtte het zich vooral op de speciale
korting voor het Verenigd Koninkrijk. Om te voorkomen dat alle lidstaten zouden
moeten meebetalen aan de kortingen voor Zweden, Duitsland en Nederland, wilde
het voorzitterschap de speciale korting dusdanig verminderen, dat de besparingen
konden worden ingezet om de drie genoemde landen te compenseren.Het Verenigd Koninkrijk wilde meewerken aan een dergelijke opzet, mits
door de Europese Raad zou worden ingestemd met een duidelijke conclusie waarin
zou worden besloten tot een algehele evaluatie en bezinning van het gevoerde
Europees beleid, inclusief het gemeenschappelijk landbouwbeleid en het cohesiebeleid.
Op dat punt was Frankrijk, daarin gesteund door Duitsland, onvermurwbaar.
Het resultaat was dat het Verenigd Koninkrijk niet bereid was in te stemmen
met een serieuze verlaging van zijn speciale korting.Het voorzitterschap kon ook Nederland geen serieus aanbod doen. Tijdens
mijn bilateraal onderhoud met collega Junker was het dan ook niet mogelijk
om tot overeenstemming te komen. Ook andere landen bleken blijvende bezwaren
te hebben. Uiteindelijk bleken in de plenaire vergadering vijf landen niet
bereid om in te stemmen en waren er twee landen die serieuze bedenkingen hadden,
maar een eventueel akkoord niet in de weg wilden staan.Nadat zij eerst hadden ingestemd met het voorstel van het voorzitterschap,
kwam een aantal nieuwe lidstaten met het aanbod om met minder genoegen te
nemen. De heer Van Dijk heeft daaraan gerefereerd. In de media is hieraan
nogal wat aandacht besteed. Ik meen, en heb dat ook eerder gezegd, dat het
niet aan gaat om offers van de nieuwe, arme lidstaten te vragen. Het was aan
de oude, rijke lidstaten om offers te brengen. Daartoe toonden zij zich echter
niet bereid. Er was dus onvoldoende basis om in te stemmen, of om door te
gaan met onderhandelen.De heer Timmermans (PvdA):Voorzitter. Daarover wil ik graag een korte vraag aan de minister-president
stellen. Steeg ook bij hem niet het schaamrood naar de kaken om te moeten
constateren dat juist de landen die het armst zijn, wel bereid waren om een
concessie te doen om een akkoord te bereiken, terwijl de landen die het zich
wel zouden kunnen permitteren - en daartoe behoort in zekere zin misschien
ook wel Nederland , niet bereid waren om ook maar één stap in
de richting van een compromis te zetten?Minister Balkenende:Voorzitter. Het schaamrood is mij niet op de kaken gekomen. Ik begreep
het signaal dat deze landen afgaven. Ik heb tijdens de vergadering gezegd
dat solidariteit in Europa een groot goed is. Juist de arme leden, die behoefte
hebben aan verdere ontwikkeling, moeten kunnen rekenen op solidariteit. Daarom
wilde ik ook niet weten van deze suggestie.Dat neemt niet weg dat sprake is van een excessieve betalingspositie van
Nederland. Naar mijn mening is het ongepast dat sommige landen zulke grote
woorden hebben gebruikt, terwijl het ging om gerechtvaardigde belangen van
Nederland. Ik heb duidelijk gezegd hoe ik er over dacht. Je moet een knip
aanbrengen tussen solidariteit in Europa en het feit dat er eerlijker betalingsposities
moeten zijn voor landen. Als Duitsland en Frankrijk zulke grote woorden gebruiken,
zeg ik: had dan eens meegewerkt aan een eerlijke benadering. De heer Van Dijk
heeft er volkomen gelijk in dat het op hun weg lag om een bijdrage aan een
oplossing te leveren, maar dat hebben zij nadrukkelijk niet willen doen.De heer Timmermans (PvdA):Ik snap die opstelling tegenover Frankrijk en Duitsland, maar wat doen
wij nu voor de landen waarbij u zo voor solidariteit pleit? Wat betekent het
uitblijven van overeenstemming, het uitblijven van toenadering voor hun positie
in de komende jaren?Minister Balkenende:Wij staan aan het begin van verdere onderhandelingen. Het is nu niet gelukt,
maar wij zullen een oplossing moeten vinden. Ik heb zojuist aangegeven dat
de landen die u aanduidt, niet de dupe van deze situatie mogen worden. En
natuurlijk zullen wij een oplossing moeten vinden, maar wij moeten er wel
voor zorgen dat wij de discussie niet op een unfaire manier gaan voeren. Ik
vind het geen pas geven dat landen als Frankrijk en Duitsland geen millimeter
bewegen als het gaat om de betalingspositie en dat zij spreken in termen van
nationaal egoïsme, terwijl zij heel goed weten wat de positie van Nederland
is. Zij hadden kunnen bijdragen aan een eerlijker verhouding
in Europa en ik vind het onbegrijpelijk dat zij dit soort grote woorden hebben
gebruikt. Ik heb ook tegen Chirac gezegd dat ik de mensen in Nederland niet
kan uitleggen dat de gemiddelde Nederlander zo veel meer betaalt dan de gemiddelde
Fransman.Ik heb hier eigenlijk niet veel aan toe te voegen. De heer Van Dijk heeft
er ook over gesproken dat wij de discussie in de komende tijd op een eerlijke
manier moeten voeren. Dat gaan wij doen; een eerlijke, oprechte discussie
over wat fair is, over wat redelijk is voor de betalingsverplichtingen van
de verschillende lidstaten. Dit mag niet vermengd worden met ongerechtvaardigde
verwijten in de sfeer van nationaal egoïsme.Nu is het de vraag hoe wij verder gaan. Wij moeten de aanpak en de voorstellen
van het Britse voorzitterschap natuurlijk afwachten, maar als het Verenigd
Koninkrijk met dezelfde parameters een oplossing tot stand wil brengen, is
de kans op een botsing wel erg groot. Dat zit 'm in de psychologie en in de
hardheid van de opstelling van verschillende landen. Het is dan ook nodig
om serieus te kijken naar mogelijkheden voor hervormingen van het beleid,
ook het landbouwbeleid, concentratie van de cohesiemiddelen op de armste lidstaten
en een structurele oplossing voor het probleem van excessieve nettoposities.
Ik heb mij verbaasd over de uitspraak van de heer Timmermans dat de regering
de weg kwijt zou zijn. Als ik in een debat in de Europese Raad aangeef dat
ik het merkwaardig vind dat er in de jongste onderhandelingsbox keuzen worden
gemaakt voor oud ten koste van nieuw, als ik daarbij precies aangeef waarom
het gaat en als ik vervolgens praat over evenwichtige lastenverdeling, de
noodzaak van hervormingen en het zoeken naar financiële ruimte voor nieuw
beleid, dan denk ik dat wij precies hebben gedaan wat hij gezegd heeft.De heer Timmermans (PvdA):Als ik zeg dat de regering de weg kwijt is, doel ik ook op de uitlatingen
van bijvoorbeeld uw collega Veerman. Hij zegt: als het landbouwplafond omlaag
gaat, ben ik weg. Dat staat toch haaks op wat u nu zegt over uw inzet in de
Europese Raad? Dat is toch niet met één mond spreken? Dat veroorzaakt
toch onduidelijkheid over de opstelling van Nederland?Minister Balkenende:Ik kom straks nog afzonderlijk op het landbouwbeleid terug, dan behandel
ik alles in één keer; het gaat mij nu even om de hoofdinzet.
U noemt drie punten en ik zeg dat wij die keurig ingebracht hebben in het
debat, dus ik begrijp uw verwijt niet.Voorzitter. De heer Van Dijk heeft er natuurlijk gelijk in dat wij de
nieuwe financiële perspectieven moeten bespreken aan de hand van een
aantal vraagstukken. Wat heeft op Europees niveau een toegevoegde waarde?
Welke taken zijn essentieel? Wat zijn kerntaken van Europa? Nu moeten wij
natuurlijk wel erkennen dat er tijd nodig is voor een discussie hierover,
terwijl wij in de loop van volgend jaar een definitief besluit moeten nemen,
want het gaat om de perspectieven van 2007 tot 2013. Daarom hecht ik er ook
zo aan om snel een debat te voeren over wat er nodig is. Daarbij gelden enkele
parameters en de Kamer heeft ook een aantal handreikingen gedaan die van belang
zijn voor de standpuntbepaling in het kabinet. Die zullen wij uiteraard met
de Kamer bespreken. Niet alles zal nog verwezenlijkt kunnen worden in het
kleine jaar dat ons nog rest tot de nieuwe meerjarenbegroting gaat lopen,
maar het is wel noodzakelijk om afspraken te maken over nieuwe oriëntaties
om te verzekeren dat het vernieuwingsproces wordt voortgezet.Enkele woordvoerders zijn ingegaan op de opvattingen van de regering over
nieuw beleid versus oud beleid en in het bijzonder over het gemeenschappelijk
landbouwbeleid. Dit is het enige beleidsterrein dat echt communautair geworden
is, maar dit laat onverlet dat het aandeel van het landbouwbeleid in de Europese
begroting erg groot is. Wat Nederland betreft zal dit beleid zeker verder
hervormd moeten worden, ook met het oog op een verdere vermindering van de
marktverstorende effecten. Zo staat aanpassing van het suikerbeleid op de
agenda en verder moeten de uitgaven voor landbouw ten behoeve van Roemenië
en Bulgarije wat Nederland betreft onder het afgesproken plafond blijven.
Ik noem zo maar enkele elementen. De heer Rouvoet heeft er gelijk in dat wij
onderscheid moeten maken tussen de financiële kant van het verhaal en
de hervormingen sec. Ik vind zijn opmerking terecht, omdat er bij sommige
zaken ook gesproken kan worden over veranderingen in het beleid zelf, bijvoorbeeld
minder subsidies aan individuen en meer voor bepaalde doelen. Ik heb daarover
met minister Veerman gesproken. Hij is bezig met de ontwikkeling van een landbouwvisie,
een visie op landbouw en het landbouwbeleid. Dat stuk zal in september gereed
zijn. Ik stel voor om dan het debat te voeren, ook indachtig de opmerkingen
die zijn gemaakt. Ik heb goed geluisterd, de signalen zijn helder. Die kunnen
dan betrokken worden in de verdere discussie.De heer Van Baalen (VVD):September is natuurlijk wel laat. Per 1 juli beginnen de Britten.
De Britten hebben een uitstekende handreiking gedaan, ook op het gebied van
"rebate" versus nieuw beleid en landbouwbeleid. September is dus heel erg
laat. De Kamer, en in elk geval mijn fractie, zal het waarderen als er tempo
wordt gemaakt met die visie en vooral het Europese deel.Minister Balkenende:Laat ik het dan zo doen dat ik de gevoelens die in de Kamer bestaan, zonder
meer zal overbrengen aan het Britse voorzitterschap. Wij moeten echter ook
goed luisteren naar de uitlatingen van Britse zijde. De heer Blair heeft het
niet gehad over wijzigingen vanaf 2007. Hij heeft gezegd dat wij tijd kunnen
nemen voor sommige zaken, dat wij een proces van verandering op gang moeten
brengen. Hij heeft zich niet uitgelaten over de precieze inhoud. Het was een
algemene discussie. Wij moeten wel eerlijk tegenover elkaar zijn. Het is te
gemakkelijk om te praten van het bedrag of de hervormingen. Wij zullen preciezer
moeten zijn. Dat is nodig in het huidige debat. Het lijkt mij dus goed om
het debat met elkaar te voeren, maar dan wel aan de hand van een doorwrochte
inbreng van het kabinet. Dan krijgt de discussie iets meer vorm dan nu in
algemene abstracties praten over bedragen en over hervormingen. Wij moeten
het inkleuren en wij zullen dat doen.De heer Van Baalen (VVD):Volgens mij leeft breed het gevoelen in de Kamer dat de landbouwcomponent van de Europese begroting met 40% tot 45% veel en veel te groot
is. Dat geef ik u graag mee, zowel in de internationale discussie als in de
discussie in het kabinet.Minister Balkenende:Dat signaal is helder, mijnheer Van Baalen. Dat wist ik ook.Mevrouw Van der Laan (D66):Wij kunnen allemaal heel goed rekenen en wij weten allemaal dat de Europese
taart niet groter mag worden. Dat mag niet volgens de Kamer en niet volgens
het kabinet. De punten moeten alleen anders verdeeld worden. Als je meer geld
wilt voor de zaken die de minister-president heeft genoemd, voor onderzoek,
innovatie, veiligheid en dergelijke, is het toch duidelijk dat per definitie
het puntje landbouw kleiner moet worden. Als ik lees dat de heer Veerman zegt
dat hij opstapt als er gekort wordt op de Europese landbouwuitgaven, vraag
ik mij af hoe het doel van de kleinere taartpunt, wat echt nodig is, zich
verhoudt tot de opstelling van de heer Veerman.Minister Balkenende:Ik heb zojuist gezegd dat het kabinet met een notitie komt over het landbouwbeleid.
Ik heb ook aangegeven dat ik dan nader wil praten over het soort hervormingen,
de financiële aspecten waaronder de knip en het tempo van verandering.
Ik zal mij ook verstaan met het Britse voorzitterschap hoe men deze discussie
denkt te voeren, want op het ogenblik is het een heel algemene discussie.
Ik heb zelf in Brussel nog eens gezegd dat de laatste negotiating box mij
niet beviel, omdat je zag dat feitelijk nieuw moest worden ingeleverd voor
oud. In die zin heb ik er geen misverstand over laten bestaan. Wij moeten
het debat echter wel op een goede manier voeren. Alle aspecten moeten een
rol spelen. Wij zullen dat ook doen.Mevrouw Van der Laan (D66):Ik begrijp dat de minister-president nog wat meer tijd nodig heeft om
eruit te komen met zijn kabinet. Ik vind echter dat de Tweede Kamer wel recht
heeft op een reactie van de premier op de opmerking van de minister van Landbouw
dat hij opstapt als er gekort wordt op de Europese landbouwuitgaven.Minister Balkenende:Ik begrijp best dat de minister van Landbouw oog heeft voor de belangen
van bijvoorbeeld agrariërs. Ik heb er best begrip voor dat de minister
van Landbouw oog heeft voor het krachtenveld in Europa bij het denken over
landbouw. Ik heb er best begrip voor dat de minister van Landbouw weet wat
in 2002 ook zo is besloten, want er ligt een besluit in het kader van 2007-2013.
Het zal niet gemakkelijk zijn om dat te veranderen. Ook dat is wel gebleken
tijdens de Europese Raad. Ik zeg dan: laten wij proberen een doorbraak te
krijgen in de gepolariseerde discussie, die wij feitelijk hebben meegemaakt.
Daarbij zei de één dat het anders moest en de ander dat er niets
gebeurt. Dan zeg ik: laten wij dan proberen de discussie op een andere manier
te voeren. Laten wij dan kijken waaruit de hervorming zou kunnen bestaan.
Wij kunnen dan vervolgens bekijken hoe het Britse voorzitterschap daarin vooruitgang
kan boeken. Ik zeg nu al dat het een pittige en lastige discussie wordt, maar
ik ben graag bereid om dat debat aan te gaan. En u weet precies wat de achtergrond
is van de opmerking van de heer Veerman. Wij zullen met elkaar in het kabinet
een debat over de landbouwvisie voeren en wij zullen de Kamer daarover rapporteren.De heer Rouvoet (ChristenUnie):Een doorwrochte notitie lijkt mij een uitstekend idee. Het is natuurlijk
wel van belang om de positiebepaling van de regering op dit moment ten aanzien
van de landbouwuitgaven scherper te kennen. Ik heb gewezen op de in ieder
geval op het oog tegenstrijdige uitspraken van enerzijds de minister-president
en de minister van Buitenlandse Zaken en anderzijds het zojuist gegeven citaat
van minister Veerman. Ik wil het gewoon helder hebben. Het gaat mij nergens
anders om. Mag ik de minister-president zo verstaan dat de positie van de
Nederlandse regering in volle breedte is, dat er in ieder geval zolang er
geen sprake is van een structureel debat over de uitgangspunten en vormgeving
van het landbouwbeleid in Europa, van verlaging van het GLB-plafond geen sprake
kan zijn?Minister Balkenende:Mijnheer Rouvoet, geen misverstand, ten aanzien van dit soort besluiten
geldt unanimiteit. Er is destijds ook door mijn toedoen een besluit gekomen
waarin een zekere keer is aangebracht in de ontwikkeling van de uitgaven voor
landbouw. Dat was heel moeilijk. Toen is het kader vastgelegd voor de periode
2007-2013. Zo liggen feiten. Om daarin verandering te kunnen brengen, is unanimiteit
nodig. Wij kunnen allerlei ideeën hebben over hervormingen, maar wij
hebben elkaar daarvoor nodig. Dat is ook precies de reden waarom ik zeg dat
doorgaan met de gepolariseerde discussie zoals die de afgelopen dagen heeft
plaatsgevonden, ons geen stap verder brengt. Er zal meer precies moeten worden
aangegeven wat de mogelijkheden zijn. Zolang er geen duidelijker en meer doorwrochte
verhalen komen over de inhoud van het landbouwbeleid, is er geen unanimiteit
en komt er geen verandering in het financiële kader. Zo liggen de feiten.De heer Rouvoet (ChristenUnie):Ik vraag meer specifiek naar de positie van de Nederlandse regering. Ik
begrijp ook dat er unanimiteit nodig is. Ik zeg klip en klaar dat de reden
waarom ik hierover helderheid wil, is omdat de minister-president na de discussie
over de afvlakking zelf op 31 mei voor de televisie heeft gezegd dat
de landbouwuitgaven naar beneden zouden moeten. De heer Bot heeft dat een
paar dagen later in de kranten herhaald. Die uitspraken verdragen zich niet
met de stellingname van minister Veerman. Daarom vraag ik de minister-president
of ik het huidige standpunt van de Nederlandse regering zo mag verstaan dat
zolang het debat over de uitgangspunten en vormgeving niet verdergaat, de
Nederlandse regering van mening is dat er geen verlaging van het landbouwplafond
moet komen. Dat is conform de stellingname van minister Veerman.Minister Balkenende:Wij spraken toen over het grondwettelijk verdrag. Mij werd gevraagd op
welke de punten de zaak anders had gemoeten. Ik heb toen twee voorbeelden
genoemd; het ene was het ontslag van individuele commissarissen en het tweede
was het landbouwbeleid. De heer Rouvoet weet ook dat het grondwettelijk verdrag
niet alleen bestemd is voor de periode 2007-2013, het geeft een algemeen kader
voor het vaststellen van de regels in Europa. In die algemene
discussie heb ik gezegd dat ik graag een verandering van het landbouwbeleid
zou zien. Mét minister Veerman erken ik dat er besluiten zijn genomen
in 2002. De zaken kunnen niet zomaar doorbroken worden.Ik heb al aangegeven dat ik de heer Rouvoet gelijk geef dat er een knip
moet worden aangebracht tussen de inhoud van de hervorming en het financiële
plaatje. Wij moeten die voorstellen goed met elkaar bespreken. Wij zullen
ook over het landbouwbeleid gaan praten. Die twee lijnen komen dan samen in
de discussie die wij in Europa gaan voeren over de verdere ontwikkeling. Dat
wordt een complexe discussie. Het is niet voor niets dat de heer Blair sprak
in termen van: openen van het debat en mogelijkheden creëren. Dat is
al lastig genoeg.Als wij iets willen bereiken bij het landbouwbeleid, moeten wij ervoor
zorgen dat de posities bij elkaar gebracht kunnen worden. Het is immers een
zeer gepolariseerde discussie. Laten wij daarmee alstublieft met enige behoedzaamheid
omgaan!De heer Rouvoet (ChristenUnie):Ik begrijp werkelijk niet waarom de minister-president niet gewoon kan
zeggen: gegeven de hervormingen die wij afgesproken hebben, is het voor de
Nederlandse regering, zoals minister Veerman ook heeft aangegeven, ondenkbaar
dat wij intussen het plafond gaan verlagen. Minister Veerman heeft gezegd:
als wij het toch gaan verlagen, ben ik weg! Waarom laat de minister-president
dat nu hangen?Minister Balkenende:Ik geef exact aan zoals het is. Ik laat het niet hangen. Minister Veerman,
ik en het hele kabinet weten wat er besloten is in 2002. Dat geldt ook voor
u, mijnheer Rouvoet. Dat zijn de feiten. Als er geen unanimiteit is, wordt
het ook niet veranderd. Wij kunnen het alleen veranderen wanneer wij de hervorming
van het landbouwbeleid in beweging kunnen brengen. Afgelopen weekend is al
gebleken, hoe moeilijk dat is. Wij zullen die discussie moeten voeren.Kortom, het financiële kader nu staat vast, ik hoef dat niet te herhalen.
Wij gaan praten over de visie op het landbouwbeleid. Ik heb de signalen van
de Kamer goed begrepen. Wij zullen die in het kabinet meenemen. Zolang er
geen draagvlak in Europa is voor verandering, verandert er niets. Zo liggen
de feiten.Op uw vraag of ik gelukkig daarmee ben en of de zaken niet veranderd moeten
worden, heb ik aangegeven dat ik graag een toekomstgerichte agenda voor Europa
wil, maar daarvoor heb je elkaar nodig!Mevrouw Karimi (GroenLinks):Minister Veerman heeft in een dagblad een uitspraak gedaan. Heeft de minister-president
een gesprek gehad met minister Veerman en heeft deze op dezelfde manier met
zijn portefeuille gezwaaid als het plafond van de landbouwuitgaven aan de
orde zou zijn?Minister Balkenende:Wij hoeven de discussie niet te veel over te doen. Er zijn hierover ook
schriftelijke vragen gesteld. Die zijn beantwoord door minister Veerman. Daarin
heeft hij nog eens aangegeven wat het kader nu is en dat is wat ik ook heb
genoemd, namelijk de besluitvorming in 2002. Dat is voor iedereen een feit.
Ik heb minister Veerman gebeld, ook om te praten over wat de afgelopen dagen
is gebeurd, over de signalen die in Europa naar voren zijn gekomen. Wij hebben
toen gezegd dat wij de discussie ook binnen het kabinet zullen voeren, juist
aan de hand van de landbouwvisie waarover ik eerder heb gesproken. Dat heb
ik met minister Veerman besproken en dat heb ik vanavond al gezegd.Mevrouw Karimi (GroenLinks):Mijn vraag was heel duidelijk en ik zou het zeer waarderen als de minister-president
een simpel antwoord zou geven. Heeft minister Veerman ook in een gesprek met
de minister-president gezegd: als dat de inzet van de Nederlandse regering
is, ben ik weg?Minister Balkenende:Ik heb met minister Veerman niet gesproken over weggaan. Ik heb met hem
gesproken over het huidige kader, de besluiten die gelden, de gevoelens die
bestaan binnen de Europese Raad, de complexiteit van de besluitvorming en
het debat dat wij zullen voeren over hervorming. Daarover zal aan mevrouw
Karimi worden gerapporteerd.Mevrouw Karimi (GroenLinks):Ik herhaal mijn vraag, want ik moet echt een antwoord van de minister-president
krijgen. Heeft minister Veerman in gesprekken met de minister-president gezegd:
dat is voor mij de grens en als die wordt overschreden, ben ik weg?Minister Balkenende:Ik heb met minister Veerman niet gesproken in termen van "dan ben ik weg".
Ik heb gezegd dat hij natuurlijk wil opkomen voor belangen van agrariërs,
dat hij wijst op wat in het verleden is besloten en dat wij de hervorming
en de visie op het landbouwbeleid met elkaar zullen bespreken. Daarover zal
aan mevrouw Karimi worden gerapporteerd.Mevrouw Karimi (GroenLinks):Waarover heeft minister Veerman gesproken? Ik heb begrepen wat de minister-president
heeft gezegd, maar ik heb gevraagd naar de inbreng van de heer Veerman.Minister Balkenende:Ik heb gezegd hoe het zit, wat mijn contacten zijn geweest en wat het
kabinet zal doen.De heer Van der Staaij (SGP):De minister-president heeft gezegd dat de minister van Landbouw heeft
gesproken vanuit de belangen van de agrariërs. Mag ik dan aannemen dat
die niet alleen een kwestie zijn voor de vakminister, maar ook de zorg van
het kabinet als geheel en dat dus zwaar weegt dat niet zomaar kan worden ingebroken
op gerechtvaardigde verwachtingen die ook bij de Nederlandse landbouw zijn
gewekt?Minister Balkenende:Dat is precies waarom ik zojuist heb aangegeven dat ook de heer Blair,
die veranderingen wenst op het hele terrein, niet heeft gezegd dat wij de
zaken in 2007 even zullen veranderen. Ook hij ziet de weerbarstigheid van
de materie, dat men veranderingen niet van het ene op het andere jaar kan
realiseren en dat men elkaar nodig heeft om vooruitgang te boeken op dit dossier.
Zo is erover gesproken. Dat neemt niet weg dat er in de Kamer, ook op andere
momenten, een debat zal plaatsvinden over wat in Europa wenselijk is voor
de financiële kaders. Wij weten allemaal dat het van belang is daarin
verandering te brengen. Exact om die reden heb ik laten weten
dat ik niet gelukkig was met de inhoud van de laatste negotiating box van
het Luxemburgs voorzitterschap.De heer Timmermans (PvdA):De minister-president heeft zojuist tegen mij gezegd: u bazelt, wij zijn
de weg helemaal niet kwijt. De enige conclusie die ik trek na tien minuten
interruptiedebat is dat de minister-president wel degelijk de weg kwijt is.
Hij kan niet eens aan de Kamer duidelijk maken waar het Nederlandse kabinet
nu staat op het punt van de hervorming van het landbouwbeleid. Als hij het
ons al niet duidelijk kan maken, hoe denkt hij dan dat het zal overkomen bij
zijn collega's in Brussel?Minister Balkenende:Het is omgekeerd. Ik heb in de Kamer gehoord dat men hervorming van het
landbouwbeleid wil. De heer Timmermans treft geen blokkade aan bij het kabinet;
dat weet hij ook. Hij heeft niet gezegd om hoeveel geld het moet gaan en om
welke maatregelen het gaat. Als men spreekt over hervormingen, zal men preciezer
moeten zijn. Dat is ook de reden waarom Tony Blair niet heeft aangedrongen
op verandering per 2007. Hij heeft gezegd: ik wil dat wij een begin maken
met het bezien hoe wij tot andere kaders kunnen komen, overigens niet alleen
voor het landbouwbeleid, maar ook voor het structuurbeleid en het cohesiebeleid.
Dat zal op een zorgvuldige manier moeten gebeuren. Het is terecht om het op
die manier te doen. Dat is ook de mening van het kabinet.De heer Timmermans (PvdA):Als men af wil van op het verleden gericht beleid – ik zeg het mevrouw
Van der Laan na – en toe wil naar op de toekomst gericht beleid, dan
zal het plafond voor de landbouwuitgaven omlaag moeten. Daarom moet de minister-president
klip en klaar zeggen dat het dreigement van minister Veerman van tafel is.
Als dit dreigement er ligt, kan het kabinet op dit terrein niet verder.Minister Balkenende:Ik ga niet in op dreigementen. Ik heb gezegd dat ik daarover met de heer
Veerman niet heb gesproken. Ik heb met de heer Veerman geconstateerd dat er
nu besluiten liggen. Dat was al moeilijk genoeg. Over het feit dat een debat
nodig is over de hervorming van het landbouwbeleid bestaat geen misverstand.
Dat debat zullen wij ook voeren. Daarover zullen wij het debat met uw Kamer
nader voeren. Ik zeg u ook toe dat wij de geluiden uit de Kamer zullen betrekken
in onze interne discussies.De heer Van Bommel (SP):Volgens mij is de laatste vraag aan de minister-president of wij nu niet
kunnen vaststellen dat er overeenstemming is over het gemeenschappelijk landbouwbeleid:
tot 2013 verandert er helemaal niets. Daarmee is het dreigement van de minister
van Landbouw in feite gehonoreerd.Minister Balkenende:Dat heb ik niet gezegd. Dat is ook een misvatting. Ik heb aangegeven hoe
de besluitvorming tot stand is gekomen, hoe de spelregels nu zijn, wat nodig
is om veranderingen door te voeren en dat wij het debat nodig hebben over
de aard van de hervormingen en het tempo waarin ze kunnen worden gerealiseerd.
Dat zal op een gegeven moment kunnen leiden tot ruimte voor andere zaken.
Is het nodig om dat debat te voeren? Ja, dat is nodig. Ik ben blij dat het
Brits voorzitterschap heeft gesproken over de vraag: wat is de nieuwe agenda,
ook op financieel terrein en wat is de oude agenda; hoe kun je veranderingen
doorvoeren? Ook het Brits voorzitterschap zal weten dat je moet proberen om
de posities bij elkaar te brengen. Het is net iets te gemakkelijk om alleen
zeggen dat wij even iets zullen veranderen. Wij gaan een proces van verandering
in. Ik heb geluisterd naar uw Kamer. Wij zullen haar inbreng betrekken in
onze interne debatten.Ik ben hiermee gekomen aan het eind van de tweedeling die ik zou bespreken:
het grondwettelijk verdrag en de financiële perspectieven. De minister
van Buitenlandse Zaken zal ingaan op resterende punten en op de uitbreiding.De heer Wilders (Groep Wilders):Ik heb gevraagd of u, los van het landbouwdossier, bereid bent om bij
de discussie de vraag te betrekken of überhaupt de begroting van Europa,
die nu iets boven de 1% van het BNP in Europa zit, kan dalen en zelfs fors
kan dalen. Vindt u dat Europa minder taken moet hebben en dat daarom het totaal
van de begroting minder moet worden? Mijn tweede vraag is misschien een punt van orde. U verwees net naar de
minister van Buitenlandse Zaken. Krijgen wij ook nog een antwoord van de minister
van Financiën? Het valt mij op dat hij er het laatste halfuur niet meer
is. Misschien weet u er meer van.Minister Balkenende:Wat het totale uitgavenkader betreft, heeft de heer Van Dijk terecht gezegd
dat wij met een niveau van bijna 1,06% aan verplichtingen uiteindelijk bij
1% aan betalingen zijn uitgekomen. Dat hebben wij ons destijds voorgenomen
bij de groep van zes. Er waren ook plannen met een niveau van 1,24%, wat een
totaal andere dimensie was. Wij hebben geconstateerd dat wij een heel eind
zijn gekomen ten opzichte van het doel dat wij ons hebben gesteld. Ik wil
het debat verder met u aangaan over de vraag of de totale omvang moet worden
teruggebracht, maar in dit stadium ben ik al zeer tevreden met het signaal
dat het Luxemburgs voorzitterschap heeft gegeven dat niet meer wordt uitgegaan
van 1,24%. Dat is een goede richting. Het lijkt mij echter een stap te ver
om nu te spreken over een halvering.De heer Wilders (Groep Wilders):U heeft gelijk dat hetgeen er nu ligt beter is dan eerder is voorgesteld.
U wilt het debat aangaan. Als er nadere gedachten op papier worden gezet,
zal dan door het kabinet worden meegenomen wat de mogelijkheden zijn om nog
verder naar beneden te gaan, ook in relatie tot een eventuele vermindering
van de taken, die naar de lidstaten worden gerepatrieerd?Minister Balkenende:De zesde onderhandelingsbox van de Luxemburgers bevat het materiaal dat
door de Britten zal worden benut. Zij zullen zich moeten vergewissen van de
posities van de verschillende lidstaten. Wij zullen kijken hoe ver wij kunnen
komen.De voorzitter:Kunt u nog ingaan op de tweede vraag van de heer Wilders?Minister Balkenende:De minister van Financiën is elders.De voorzitter:Dat noodzaakt mij om aan de Kamer iets te zeggen en te vragen. De minister-president
heeft mij in de schorsing verteld dat de minister van Financiën
elders is. Ik heb toen gezegd dat ik dat toestond, niet wetende hoe lang dat
zou duren. Dat heb ik voor mijn verantwoordelijkheid in de schorsing gezegd.
Nu het punt opkomt, kijk ik toch even naar de Kamer. Het kabinet bepaalt zelf
wie namens hem tijdens een debat achter de tafel zit.Ik stel voor, het expliciet toe te staan, want dan weten wij dat wij het
hebben toegestaan.Daartoe wordt besloten.Minister Bot:Mijnheer de voorzitter. Ik dank de geachte afgevaardigden voor de opmerkingen
die ze gemaakt hebben en ik zou willen reageren op drie onderwerpen die hier
naar voren zijn gebracht. Dat is in de eerste plaats de kwestie van de nettobetalerpositie
van Nederland, in de tweede plaats de kwestie van de perspectieven voor de
uitbreiding en in de derde plaats de kwestie van de vaste voorzitter van de
Europese Raad.Verschillende afgevaardigden hebben gerefereerd aan de nettobetalerpositie
van Nederland, ook de afgevaardigde die daar zit.De voorzitter:Wie bedoelt u met "de afgevaardigde die daar zit"?Minister Bot:Ik heb mij gestoord aan de opmerking: die mijnheer die naast de premier
zit.De voorzitter:Die opmerking heb ik gecorrigeerd en ik vraag u nu om correct met de leden
van de Kamer om te gaan. Laat u dat alstublieft aan mij over. Ik heb die opmerking
expliciet gecorrigeerd en dan past het niet dat u op deze manier tegen een
lid van de Kamer spreekt. U noemt dat lid gewoon bij naam...Minister Bot:Dat is de heer Wilders.De voorzitter:...zoals u alle leden bij naam noemt. Ik héb het gecorrigeerd,
minister.Minister Bot:Ja, maar het is tot twee keer toe gebruikt.De voorzitter:Nee, minister, u gaat nu door met uw inbreng!Minister Bot:Ik heb gezegd: de heer Wilders. Voorzitter. Mijn eerdere uitspraak over de nettobetalerpositie van Nederland
heb ik gedaan omdat in de pers duidelijk naar voren was gekomen en door een
aantal regeringsleiders ook was gezegd, dat Nederland zich egoïstisch
had opgesteld. Op die manier werd er een signaal gegeven alsof twee landen
van de Europese Unie, namelijk het Verenigd Koninkrijk en Nederland, verantwoordelijk
waren voor de situatie die is ontstaan in verband met de financiële perspectieven.
Ik meende en ik meen nog steeds dat het goed is om heel duidelijk te maken
en om recht te zetten dat niet aan Nederland het verwijt kan worden gemaakt
dat het door zijn houding niet gelukt is om tot overeenstemming te komen.
Wij zijn niet egoïstisch. In het artikel heb ik duidelijk gemaakt dat
wij vele jaren lang de grootste nettobetaler zijn geweest. Ik heb hiermee
ook duidelijk willen aangeven dat in het kader van de solidariteit die Nederland
altijd heeft betracht in de richting van met name de tien andere lidstaten
en in het verleden ook naar de veertien lidstaten, ons niet verweten kan worden
dat wij niet bereid zijn geweest om onze plichten te vervullen en dat wij
ook in de toekomst niet bereid zouden zijn om voor die tien lidstaten de nodige
offers te brengen. Toen ik het had over de grootste nettobetaler bedoelde
ik dat in termen van minimale verschillen. Ik heb er aan toegevoegd dat wij
willen behoren tot de cluster van vier. Ik heb er ook uitdrukkelijk naar verwezen.
Tijdens de gesprekken afgelopen donderdag en vrijdag bleek ook heel duidelijk
dat in de voorstellen die Nederland had ingediend, de afstand minimaal was
geworden als men onze voorstellen gevolgd had. Dan praat ik over verschillen
van 0,1% tot 0,15%. Als je uitgaat van een bijdrage van 0,41% voor de drie
en Nederland zou verplicht zijn om 0,42% te betalen, is dat een heel kleine
afstand, maar dat mag ons niet verhinderen om tot een overeenstemming te komen
als dat de doorbraak zou betekenen. Daar komt bij: de grootste nettobetaler
wil niet zeggen een grote nettobetaler. Het doel van de gehele operatie was
namelijk om ervoor te zorgen dat de gehele begroting op een andere leest geschoeid
zou worden. Dat was ook het voorstel van het Verenigd Koninkrijk. Dat heeft
aangegeven best bereid te zijn wat af te knabbelen van de rebate, zelfs een
behoorlijke hoeveelheid geld, op conditie dat er nagedacht zou worden over
de hervorming van het landbouwbeleid en de aanpassing van de structuurfondsen.
In dat kader moet deze gehele exercitie worden gezien. Als wij, nadat het
stof wat is neergedwarreld, opnieuw gaan praten over deze begroting en over
de perspectieven tot 2013 zal bezien moeten worden of niet een aantal grote
nettobetalers überhaupt aanzienlijk minder zou moeten betalen, zodat
er niet langer sprake is van drie of vier excessief grote nettobetalers, maar
de afstand wordt verkleind tussen degenen die profiteren en degenen die netto
bijdragen. Nogmaals, Nederland wil behoren tot die vier. Dat signaal is ook
duidelijk overgekomen, hetgeen ook goed door voorzitter Juncker is begrepen.
Ik meen dat het Verenigd Koninkrijk als nieuwe voorzitter dat nog veel beter
begrijpt.De heer Van Baalen (VVD):In het interview stond het anders dan de minister nu heeft toegelicht.
Dat kan de verantwoordelijkheid van de journalist zijn, maar het gevoelen
van de Kamer is dat wij niet de grootste nettobetaler willen zijn, ook niet
met een kleine afstand. Mijn partij wil binnen de bandbreedte van die nettobetalers
zitten en daar niet buiten vallen. Dat is toch een belangrijk signaal.Minister Bot:Dat is ook precies wat ik heb gezegd. Ik heb gezegd dat wij willen behoren
tot de cluster van vier. Als de een 0,01% meer betaalt dan de ander, moet
je daar naar mijn mening overheen kunnen stappen. Het kan best zijn dat Duitsland
of Zweden de grootste zal worden. Dat weet ik niet, want wij weten niet wat
de nieuwe voorstellen zullen inhouden. Ik heb willen aangeven dat wij inderdaad
binnen de bandbreedte willen zitten. In onze eigen voorstellen zaten wij daar
ook binnen en dat wil ik ook graag zo houden.De heer Wilders (Groep Wilders):Mag ik de minister van Buitenlandse Zaken vragen of het niet bijzonder
onhandig is, zijn uitleg ten spijt – al die cijfertjes, misschien valt
het allemaal nogal mee, dat heb ik bedoeld – dat hij op tafel legt dat
hij het niet erg vindt dat Nederland de grootste nettobetaler blijft? Als
je onderhandelt, zoek je toch juist de beste uitgangspositie
voor je eigen land? De minister heeft dat hiermee toch eigenlijk een beetje
te grabbel gegooid?Minister Bot:Dat geloof ik niet. Ik denk dat wij niet in het luchtledige onderhandelen.
Wij zijn bijna een jaar bezig geweest met deze begroting. Wij hebben duidelijke
signalen afgegeven waaruit bleek wat de Nederlandse positie is, zowel relatief
als absoluut. Met andere woorden: 1. niet de grootste, maar in de cluster
van vier, en 2. ook die vier moeten naar beneden. Die zullen dus niet langer
zulke supergrote betalers zijn.Deze begroting komt niet uit de lucht vallen. Het Verdrag van Nice is
er nog steeds. De verplichtingen zijn er nog steeds. Je kunt daar niet aan
voorbijgaan. Een aantal verplichtingen gaat gewoon door en die moeten ook
gefinancierd worden. Wij moeten bekijken hoe wij daar gezamenlijk uit kunnen
komen. Ik heb in Europa veel onderhandeld. Ik heb twee financiële pakketten
onderhandeld als Nederlandse onderhandelaar, dus ik weet echt wel waar ik
over spreek als ik zeg dat wij op een goed resultaat uitkomen als wij hierop
afkoersen. Ik meen niet dat dit onhandig is. Ik denk dat wij nu opnieuw gaan
beginnen op basis van hetgeen naar voren is gebracht. Daar kun je natuurlijk
niet geheel aan voorbijgaan. Het is niet alsof wij helemaal van nul af beginnen.
Op basis van de zesde onderhandelingsbox zullen opnieuw onderhandelingen aanvangen.
Ik weet niet of dat onder het Brits voorzitterschap zal gebeuren of onder
het Oostenrijks voorzitterschap, maar er zal rekening gehouden worden met
de uitgangsposities die nu op tafel liggen. Het is glashelder dat er altijd
een aantal grote nettobetalers zal blijven, waaronder Nederland. Ik meen niet
dat dit iets met onhandigheid te maken heeft. Wij hebben heel duidelijk gesteld
dat wij bij die vier willen horen en dat de afstand tussen die vier minimaal
moet zijn. Die moet zo minimaal zijn dat ik het niet eens in miljoenen kan
uitdrukken. Ik vind echter niet dat wij zo kruidenierachtig moeten zijn dat
wij zelfs niet tot die vier willen behoren. Dat is gewoon niet te realiseren.De heer Wilders (Groep Wilders):Natuurlijk is het niet onhandig om een goed onderhandelingsresultaat te
boeken. Mijn stelling was dat ik het onhandig vind om het van tevoren al aan
te geven.Als dat mogelijk is, zou de minister er dan mee kunnen leven dat Nederland
niet bij die vier hoort, maar een nettobetalingspositie heeft die ver ligt
beneden die van de grootste nettobetaler? Daar zal de minister toch niet tegen
zijn?Minister Bot:Nee, daar zou ik zeker niet tegen zijn, maar ik ben een realist en in
de twintig jaar dat ik mij in Europa heb mogen inspannen, ook voor de Nederlandse
belangen, heeft Nederland altijd getracht om een realistische positie in te
nemen. Dat neemt niet weg dat de kaarten op het ogenblik al in zekere zin
op een bepaalde manier zijn geschud. Je gaat uit van een bepaalde positie,
die vastligt in de zesde box. Dan moeten wij gaan kijken hoe wij die positie
kunnen verbeteren, met name of wij de Britten ertoe kunnen bewegen om een
stuk van de rebate prijs te geven in ruil voor een aantal andere dingen. Wij
moeten gewoon met elkaar gaan onderzoeken wat die ruil kan inhouden. Daar
is net al uitvoerig over gesproken. Dat moeten wij gewoon even afwachten.
Het nieuwe voorzitterschap zal nieuwe voorstellen moeten doen. Dat zie ik
met vertrouwen tegemoet en dat geldt zeker voor de Nederlandse positie. Die
is door de Kamer duidelijk gemaakt. Tijdens het vorige algemeen overleg en
andere besprekingen in deze Kamer hebben wij daarover helderheid verschaft.
Ik meen niet dat er enige twijfel bestaat over de Nederlandse inzet daarbij.De heer Van der Staaij (SGP):Begrijp ik de minister dan wel goed dat de losse uitspraak dat wij bereid
zijn om de grootste nettobetaler te blijven, tot heel veel misverstanden aanleiding
geeft en dat die het tegenovergestelde aanduidt van datgene wat de inzet is
als wij niet al die mitsen en maren in gedachten houden?Minister Bot:Ik ben niet van mening dat er sprake is van veel mitsen en maren. Het
is niet juist dat wij slechts twee dagen hebben onderhandeld. Tijdens ons
voorzitterschap hebben wij al een aantal alternatieven aangereikt om over
te onderhandelen. Vervolgens is er onder het Luxemburgs voorzitterschap zes
maanden lang over dit resultaat onderhandeld. De Nederlandse inbreng is daarbij
steeds heel duidelijk geweest. Daaraan kan men ook niet voorbij gaan. Iedereen
is dus bekend met de Nederlandse opstelling en weet waar wij willen uitkomen
en wat de oplossingen zijn die wij hebben aangedragen. Over de onderhandelingspositie
en de inzet van Nederland is dus ook bij de partners volledige duidelijkheid.
Naar mijn idee is er geen enkele hoofdstad waar men niet weet dat er geen
financiële perspectieven zullen komen als niet wordt tegemoetgekomen
aan die Nederlandse wensen. Men heeft gelijk als men zegt dat wij er met vier
andere lidstaten voor hebben gezorgd dat dit pakket niet is aanvaard. Daarmee
zouden wij er immers heel slecht vanaf zijn gekomen. Ik maak mij dan ook geen
zorgen over dat signaal en men weet heel goed wat men aan Nederland heeft.
Ook is bekend hoe moet worden onderhandeld. Dat neemt niet weg dat het mijn
bedoeling was om een tegensignaal af te geven door te zeggen dat wij niet
zo egoïstisch zijn als wij nu in Europa worden afgeschilderd. Dat signaal
zal ik alsnog aan de hoofdsteden afgeven. Naar mijn idee is het belangrijk
dat het glashelder overkomt, ook bij de tien nieuwe lidstaten.Ook de heer Herben heeft gevraagd naar de grenzen. Er is echter niet over
de grenzen gesproken. Dat was immers niet het onderwerp van deze vergadering
met de Europese Raad. Tijdens het diner en in het beraad van de ministers
van Buitenlandse Zaken is ook op voorstel van Nederland nog eens duidelijk
naar voren gekomen dat het niet onze bedoeling is om aan de gemaakte afspraken
te tornen. De EU is het naar mijn idee namelijk aan zichzelf verplicht om
zich te houden aan datgene wat al is afgesproken. Wij hebben echter ook vastgesteld
dat wij scherper dan voorheen willen vasthouden aan de criteria en de voorwaarden
die zijn geformuleerd. Dat houdt dus in dat wij in het geval van Bulgarije
en Roemenië meer dan gebruikelijk aandacht zullen besteden aan de monitoringrapporten
die in oktober door de Commissie zullen worden gepresenteerd. Wij zullen de
maatlat gebruiken om na te gaan of die twee landen daadwerkelijk aan die criteria
voldoen.Daarnaast ga ik in op de Westelijke Balkan. Ik lees voor wat daarover
is geschreven. "De Raad herhaalt dat de vorderingen van elk land op de weg
naar Europese integratie met inachtneming van de evolutie van het acquis afhankelijk
zijn van de eigen inspanningen om te voldoen aan de criteria van Kopenhagen
en de voorwaarden van het stabilisatie- en associatieproces." Ook daarmee
wil ik aangeven dat er geen sprake van kan zijn dat wij nu snel tot die onderhandelingen
overgaan, zoals eerder was aangegeven. Er is een nieuwe situatie ontstaan.
Die is duidelijk tot uiting gekomen in de vorm van de afwijzing van het grondwettelijk
verdrag door twee landen en in het gevoel dat bij een aantal andere lidstaten
bestaat. Wij zullen daarmee scherper dan voorheen rekening houden. Daarom
zullen wij niet verder gaan dan datgene wat wij tot dusverre met elkaar hebben
afgesproken en dat wat wij schriftelijk in akkoorden met bepaalde landen zijn
overeengekomen. Dat is de positie van dit moment.De heer Van Baalen (VVD):Dat verbaast mij enigszins. Of door Bulgarije en Roemenië aan de
verplichtingen wordt voldaan, moet scherp worden gemonitord. Dat is duidelijk.
Het is niet nodig om wat dat betreft nog scherper te zijn, want dat moest
al scherp gebeuren. Er wordt gemeten aan de afspraken die zijn gemaakt. Die
worden ook door de huidige lidstaten van de EU nagekomen. Ik neem aan dat
dit eveneens de inzet van de minister is.Minister Bot:Natuurlijk is dat mijn inzet, maar het is bekend dat er wat losjes werd
omgesprongen met het beoordelen van voorwaarden voor enkele andere landen
die nu al lid zijn. Daarover heeft de Kamer destijds geklaagd. Wij hebben
dus altijd gezegd dat wij strikt zullen nagaan of de monitoringrapporten voor
de nieuwe landen in overeenstemming zijn met de eisen. Ik vind het verheugend
dat niet alleen Nederland die positie inneemt, maar dat alle lidstaten dat
nu doen. Voorheen was dat anders. U weet immers ook dat bepaalde EU-lidstaten
cliëntstaten hebben onder de nieuwe toetreders. Die lidstaten drukken
dus wat harder om die landen sneller naar binnen te krijgen. Zij zeggen: weliswaar
zijn de criteria op een enkel punt niet helemaal vervuld, maar grosso modo
voldoen zij aan de criteria; laten wij ze dus maar toelaten, want dat is zo
goed voor het strategisch evenwicht, de voortgang die in die landen moet worden
geboekt en dergelijke argumenten. Ik denk dat daar op dit moment een andere
visie op bestaat bij de EU en haar leden als geheel.De heer Van Baalen (VVD):Er is ook een algemene vrijwaringsclausule. Volgens mij houden wij ons
dus gewoon aan de afspraak. Wij hoeven geen spierballen te laten rollen. Afspraak
is afspraak.Minister Bot:Precies, afspraak is afspraak. Het is echter heel duidelijk dat die afspraak,
die voor Nederland altijd al gegolden heeft, op dit moment ook door de 25
zo wordt geïnterpreteerd. Dat vind ik een winstpunt.Tot slot de vaste voorzitter van de Europese Raad. Ik denk dat ik in mijn
uitlatingen daarover niet helemaal goed uit de verf ben gekomen. Dat is ongetwijfeld
een mea culpa. Ik heb het volgende willen zeggen. Wij zien op het ogenblik
al bij een Luxemburgs voorzitterschap – ik denk ook aan voorzitterschappen
van Malta, Cyprus en de Baltische staten – dat het voorzitterschap van
een heel complexe EU met 25 lidstaten een buitengewoon moeilijke opgave is.
Dat was het al. Dat hebben wij zelf als Nederlands Voorzitter ervaren, maar
toen waren wij nog met z'n vijftienen. Wij hadden ook de eerste keer dat die
tien erbij kwamen, het voorzitterschap. Dat was dus nog een begin. Ik ben
van mening – ik geloof dat ik ook recht heb op die mening – dat
wij toch moeten onderzoeken of wij met het huidige rotatiesysteem kunnen blijven
werken als wij met de EU transparanter, minder snel en alle andere dingen
die naar voren zijn gekomen, willen blijven omgaan.Daar komt nog iets bij. Nederland heeft bijvoorbeeld anderhalf jaar lang
in het hele buitenland moeten waarnemen voor Ierland en Luxemburg, omdat zij
natuurlijk een beperkt aantal ambassades hebben. Als je straks Cyprus, Malta
of de drie Baltische staten krijgt, kom je in een situatie waarin je in bepaalde
periodes het voorzitterschap misschien drie, vier of vijf jaar in het buitenland
moet overnemen. U zult zeggen dat dat op zich natuurlijk heel prettig is omdat
men daar dan een hoop te doen heeft, maar dit werpt wel een bepaald licht
op het huidige systeem van voorzitten en de complexiteit van de voorzitterschappen
van werkgroepen, die allemaal door dat ene land moeten worden vervuld.Ik blijf erbij – maar dat is dus niet goed uit de verf gekomen –
dat Nederland nooit een warm voorstander is geweest van een vaste voorzitter
van de Europese Raad, omdat wij van mening zijn dat in ieder geval de Commissie
niet moet worden overvleugeld en dat dus altijd een zeker evenwicht moet bestaan
tussen de Europese Raad aan de ene kant en de Commissie aan de andere kant.
Ik geloof overigens dat er een redelijk compromis gevonden is: de benoeming
van een voorzitter van de Europese Raad, die geen macht en bevoegdheden heeft
en die dus niet de functie kan overnemen van de voorzitter van de Commissie.
Mijn voornaamste bezwaar was echter het doorgaan van een rotatiesysteem waarvan
ik denk dat het in de toekomst in toenemende mate op moeilijkheden zal stuiten.De heer Timmermans (PvdA):Ik deel de analyse van de minister volledig. Sterker nog: dat deed ik
al toen wij onderhandelden over het grondwettelijk verdrag. Toen maakte juist
deze regering het voorkómen van een vaste voorzitter van de Europese
Raad tot een van de speerpunten van de Nederlandse inzet. Hebben wij hier
te maken met voortschrijdend inzicht?Minister Bot:Nee. Ik geloof dat het inzicht van de heer Timmermans en mijzelf geheel
identiek is. Ik herhaal waarom wij bezwaar hadden tegen een vaste voorzitter
van de Europese Raad. In de context waarin toen gedacht werd, was sprake van
een machtige persoon, omgeven door een groot secretariaat, die als het ware
een stuk van de Commissie zou gaan overnemen. Daar hadden wij bezwaar tegen.
Wij hadden er geen bezwaar tegen dat de Europese Raad alsmaar roteerde, waardoor
je inderdaad een soort performance- of circusachtig aspect kreeg. Op het eind
van het voorzitterschap moest immers met veel muziek en fanfare weer eens
iets fantastisch gebakken worden. Daar heeft men zich in het referendum juist
tegen uitgesproken. Dat is de achtergrond van mijn opmerking
over het verlaten van het roterende voorzitterschap.De heer Timmermans (PvdA):Soms heb ik last van een goed geheugen. Ik weet nog heel goed dat dit
kabinet het hartstikke goed vond dat het voorzitterschap om de zes maanden
roteerde. Ik feliciteer mijzelf echter met het nadere inzicht van dit kabinet.Minister Bot:Wij zijn altijd van mening geweest dat met 25 of meer lidstaten een roterend
voorzitterschap voor een aantal kleinere lidstaten, niet Nederland, buitengewoon
lastig zoniet onmogelijk wordt. Er moet dan een beroep worden gedaan op andere
lidstaten. Dan is het beter om een gemengd systeem in te voeren zoals in het
nieuwe verdrag is vastgelegd. Ik zeg niet dat het ideaal is. Wij moeten echter
nadenken over wat wij met een rotatiesysteem van zes maanden de kleine lidstaten
aandoen. Die kunnen dit volstrekt niet aan.De heer Van Baalen (VVD):De VVD is steeds van mening geweest dat juist het roulerend voorzitterschap
Europa dichter bij de bevolking van de desbetreffende lidstaat brengt. Zie
bijvoorbeeld de discussie tijdens het Nederlands voorzitterschap. Dit ligt
dus controversieel, indachtig de woorden van de heer Rouvoet. Ik wijs op het
verschil van opvatting tussen de heer Timmermans en mijzelf. De minister moet
daar niet aan peuteren. Dan ligt er straks iets nieuws dat niet door de bevolking
en wellicht zelfs niet door het parlement gedragen wordt.Minister Bot:Er is vandaag duidelijk naar voren gebracht dat wij niet morrelen aan
de grondwet. Dat ontslaat ons echter niet van de plicht om na te denken. De
Europese Unie is een levend geheel. Het is een organisme dat zich moet aanpassen
aan een wereld die verandert rondom de Europese Unie. Wij kunnen niet stil
blijven staan. Wij kunnen niet stellen dat er niet meer gedacht mag worden
of niet meer gekeken naar de besturingsmechanismen. De andere lidstaten gaan
overigens wel degelijk door met denken. Nederland zal dan ook gedwongen zijn
om mee te denken, ook over dit onderwerp. Wat er uitkomt, is een andere vraag.
Momenteel zitten wij met het Verdrag van Nice. Dat zal voorlopig wel zo blijven.
Er zal ook nagedacht moeten worden over een aantal problemen die op ons afkomen.
Wij doen er goed aan om daarover stevig met de Kamer mee te denken.De heer Wilders (Groep Wilders):Voorzitter. Ik dank de minister-president voor zijn antwoord, namelijk
dat deze grondwet van tafel is en dat er niet meer over onderhandeld wordt.
Hij heeft dat helder gezegd. Dat scheelt mij het indienen van een motie.Ik blijf de uitspraken van de minister van Buitenlandse Zaken vanochtend
in de Volkskrant onhandig vinden, ondanks zijn uitleg. De uitspraak dat Nederland
bereid is, de grootste nettobetaler te blijven, is een "faux pas". Ik betreur
die uitspraak zeer.De minister van Buitenlandse Zaken droomt volgens hetzelfde interview
in de Volkskrant nog steeds van een Europa van dertig landen in de toekomst.
Ik heb daarover in eerste termijn enkele opmerkingen gemaakt. Misschien kan
hij daarop reageren in tweede termijn.Ik hoop dat wij een discussie krijgen over een kleiner en meer bescheiden
Europa. Dat Europa moet zijn doelstellingen inperken en meer bevoegdheden
repatriëren naar de lidstaten. Dat is niet alleen een veel beter Europa,
maar een Europa waarin de burger zich veel meer zal herkennen.De heer Van Bommel (SP):Voorzitter. In de tweede termijn maak ik de balans op. De minister-president
heeft duidelijke woorden gesproken. De komende periode is bedoeld voor herbezinning,
herstel en verbetering. De inhoud daarvan wordt bepaald aan de hand van de
discussie die in Nederland wordt gevoerd. Hopelijk wordt die ook Europees
gevoerd. Ik heb ook heel duidelijk gehoord dat de minister-president zei:
geen ratificatie, geen verdrag dat ter ratificatie wordt voorgelegd en geen
referendum. Dat zijn belangrijke uitspraken waar wij de komende periode mee
voort kunnen. Ook hoorde ik dat nieuwe landen niet de dupe mogen worden van
de ontstane situatie. Dat is steeds het uitgangspunt geweest. Het ging er
niet om geld binnen te halen voor de meerjarenbegroting uit de portemonnee
van de arme landen. Het ging erom te komen tot een herziening van het beleid
en op grond daarvan tot lagere uitgaven. Wat ons betreft komen er ook lagere
totale uitgaven.Onduidelijk is voor mij op dit moment wat de woorden van minister Veerman
precies betekenen. Ik heb ze zo verstaan dat er in ieder geval tot 2013 geen
herziening komt van het gemeenschappelijk landbouwbeleid. Ik zou dat zeer
betreuren. Ik ben voor een fundamentele herziening van het beleid en dus zeker
van het landbouwbeleid dat zo'n beetje de grootste Europese kostenpost is.
Ik weet dat er op dit punt voorstellen in de Kamer circuleren. Ik zou zelf
een voorstel kunnen indienen, maar ik weet dat er nog betere circuleren. Dat
zal ik dan ook van harte steunen.De uitspraak van de minister van Buitenlandse Zaken blijft nagalmen. Nederland
zou aan het eind van de rit nog steeds de grootste nettobetaler kunnen zijn.
Ik heb die uitspraak lang op mij laten inwerken en ik heb er enige financiële
kennis op losgelaten. Het kan natuurlijk betekenen dat wij een heel kleine
nettobetaler worden met een heel geringe afstand tot andere kleine nettobetalers.
Daar valt natuurlijk goed mee te leven. Het gaat er niet om dat wij twee kwartjes
of 50 mln. meer betalen, het gaat erom dat wij de bijdrage van Nederland per
saldo fors verlagen. Dat wil ik de minister wel nazeggen.De discussie over de vaste voorzitter blijf ik lastig vinden. Anders dan
collega Timmermans vind ik dat wel een bezwaar. Ik zou in dit verband niet
willen spreken van voortschrijdend inzicht, maar van inzichten die haaks staan
op wat hier eerder in de Kamer aan de orde is geweest, te weten het standpunt
van de regering op dat punt en dus ook de wens van een meerderheid van de
Kamer. Het uitgangspunt voor mijn fractie is en blijft dat wij moeten komen
tot een fundamentele herziening van de begroting, maar dan wel op basis van
een nieuwe visie op Europa. Wij gaan dat debat nu aan. Daarbij zijn er geen
taboes: niet het landbouwbeleid, niet de Britse korting, niet de structuurfondsen
en de cohesiefondsen en niet de Nederlandse korting. Op dat punt
lijkt er overeenstemming te zijn bereikt en daar ben ik blij mee.Mevrouw Karimi (GroenLinks):Voorzitter. Ik dank de bewindslieden voor hun antwoorden in eerste termijn.
Het viel mij op dat de minister-president zei dat hij duidelijk had uitgesproken
dat het ratificatieproces in Nederland is afgelopen en dat die discussie niet
terugkomt. Ik neem aan dat de regeringsleiders ook hebben gesproken over het
eindresultaat van het ratificatieproces in andere landen. Waar moet dat proces
toe leiden? Stel dat 23 andere landen wel het verdrag hebben geratificeerd.
Ik ben heel erg benieuwd naar het antwoord van de minister-president.Mijn volgende punt is de financiële perspectieven. De inzet van de
Nederlandse regering is wat mijn fractie betreft geen taboe. De Britse korting,
hervormingen in het landbouwbeleid, eerlijke verhoudingen en de structuurfondsen
moeten allemaal bespreekbaar zijn. Dat moet ook gebeuren.Ik heb het gevoel dat de minister-president niet duidelijk kan maken wat
de Nederlandse positie is op het punt van de hervormingen van het gemeenschappelijk
landbouwbeleid. De kritiek van de heer Van Aartsen richt zich volgens mij
op de eenheid van beleid. Dat kan ik hem hier nazeggen. Het is onvoorstelbaar
dat een vakminister met zijn portefeuille zwaait in de media en dat de minister-president
daar niet over spreekt met hem. Dat kan toch de bedoeling niet zijn? Uw regierol
betekent dat u daarover in ieder geval met hem had moeten spreken. Ik hoor
daarom graag wat er precies is gebeurd.Er mag geen taboe liggen op een discussie over de inkomsten van de Unie.
Europese belastingen moeten dan ook zeker bespreekbaar zijn. De Europese Commissie
heeft daarvoor voorwerk gedaan. Ik ben dan ook teleurgesteld dat de minister-president
dit onderwerp in zijn beantwoording onbespreekbaar verklaarde. Met het oog
hierop dien ik de volgende motie in.De Kamer, gehoord de beraadslaging,gezien het vastgelopen overleg over de Financiële Perspectieven op
de jongste EU-top;overwegende dat de Europese Commissie in haar rapport "Financing the European
Union" (Com (2004) 505) reeds een lans heeft gebroken voor nieuwe fiscale
eigen middelen voor de EU;verzoekt de regering, zich samen met gelijkgezinde landen in te zetten
om binnen het bestaande eigenmiddelenplafond nieuwe eigen middelen voor de
Unie te scheppen, bijvoorbeeld in de vorm van een Europees aandeel in heffingen
op milieuverbruik of bedrijfswinsten,en gaat over tot de orde van de dag.De voorzitter:Deze motie is voorgesteld door de leden Karimi en Van der Laan. Naar mij
blijkt, wordt zij voldoende ondersteund.Zij krijgt nr. 282(21501-20).De heer Timmermans (PvdA):Voorzitter. Als ik maar één conclusie zou mogen trekken
na de beantwoording van het kabinet, zou dat de conclusie moeten zijn dat
ik mij gesterkt voel in mijn analyse dat dit kabinet de weg kwijt is. Ik kan
het niet beter zeggen dan dat Van Aartsen vanavond heeft gedaan op de televisie...De voorzitter:Laten wij ons nu eens houden aan de spreekvormen en omgangsvormen die
in de Kamer gebruikelijk zijn. U dient niet te spreken over Van Aartsen maar
over de heer Van Aartsen.De heer Timmermans (PvdA):De fractievoorzitter van de VVD, de heer Van Aartsen, heeft vanavond,
in mijn woorden, op televisie gezegd dat de kikkers voortdurend uit de kruiwagen
springen. Hij refereerde daarbij aan de campagne voor de grondwet. Toen sprak
elke dag wel een staatssecretaris of minister zijn collega's tegen. Je zou
dan denken dat ze na het referendum hun lesje geleerd hebben en met één
mond spreken, maar nee: op een hoofdpunt van het beleid voor de financiële
perspectieven, de landbouwhervormingen, zijn er duidelijk verschillende visies
binnen het kabinet.Ook na hard aandringen van de Kamer geeft de minister geen duidelijkheid
over de visie van het kabinet op dit punt. Hij laat verder toe dat een vakminister
de discussie in feite klem zet door aan het begin van het debat in feite al
aan te geven dat een verlaging van het plafond voor de landbouwuitgaven betekent
dat hij vertrekt. Zo kun je natuurlijk ook niet met je collega's in het kabinet
een open debat voeren. Omdat ik de indruk heb dat de Kamer in meerderheid
een duidelijke visie heeft op de komende onderhandelingen, dien ik mede namens
mijn collega Van Baalen, de volgende motie in. In deze motie wordt aangegeven
binnen welke kaders de regering in de komende tijd moet onderhandelen over
de financiële perspectieven.De Kamer,gehoord de beraadslaging,van oordeel dat het vertrouwen van de burger in het functioneren van Europa
moet worden versterkt;overwegende dat om geld vrij te maken voor nieuwe prioriteiten, zoals
de kenniseconomie en het stimuleren van innovatie, drastische hervormingen
van het gemeenschappelijk landbouwbeleid en de structuurfondsen noodzakelijk
zijn;van mening dat een eerlijke lastenverdeling tussen de Europese landen
in combinatie met toekomstgerichte besteding van Europese fondsen kan bijdragen
aan een groter vertrouwen van burgers in Europa;verzoekt de regering, bij vervolgbesprekingen over de financiële
perspectieven 2007-2013 een inzet te hanteren die gebaseerd is op de volgende
doelstellingen: - een eerlijker lastenverdeling tussen de lidstaten,
zodat de Nederlandse netto bijdrage vergelijkbaar is met die van de lidstaten
in een vergelijkbare economische situatie, waarbij deTimmermans specifieke
kortingen worden afgeschaft en worden vervangen door een generiek mechanisme;- een hervorming van de structuur fondsen gericht
op het ondersteunen van de armste landen en op het versterken van de kenniseconomie;- een hervorming van het gemeenschappelijk landbouwbeleid, gericht
op de liberalisering van de handel, duurzaamheid en volledige afbouw van productsteun
en het beperken van de uitgaven;- verschuiving van Europees geld
van de landbouw naar nieuwe, toekomstgerichte prioriteiten, zoals de kenniseconomie
en innovatie,en gaat over tot de orde van de dag.De voorzitter:Deze motie is voorgesteld door de leden Timmermans en Van Baalen. Naar
mij blijkt, wordt zij voldoende ondersteund.Zij krijgt nr. 283(21501-20).De heer Van Baalen (VVD):Voorzitter. Het is van belang dat de Kamer zich een oordeel aanmatigt
over de onderhandelingen en de richting daarvan. De heer Timmermans heeft
ten aanzien van de motie ook namens de VVD-fractie gesproken.Mijn fractie is niet van mening dat het kabinet de weg kwijt is. Sterker
nog, wij vinden de gepleegde inzet juist. Het kabinet moet dat echter beter
uitdragen: "public diplomacy". Het gaat om het geven van duidelijkheid aan
de burger. Alleen als er resultaten worden geboekt bij de financiën –
ik noemde al het stabiliteitspact en de afdrachten – dan zal het vertrouwen
van de burger terugkomen. Hij wil resultaat zien. Dat geldt ook voor de Europese
grondwet. Geen slimme bedenksels of institutioneel boetseren maar gewoon doorgaan
met het Verdrag van Nice: nee=Nice.De heer Van Dijk (CDA):Voorzitter. Allereerst bedank ik de premier en de minister van Buitenlandse
Zaken voor de uitgebreide beantwoording van de gestelde vragen.Een belangrijk thema in dit debat is: hoe zien wij de toekomstige begroting?
In dat kader is er onder andere een uitgebreide discussie gevoerd over het
gemeenschappelijk landbouwbeleid. Het lijkt erop dat alleen hervorming van
het gemeenschappelijk landbouwbeleid en de structuurfondsen het probleem van
de financiële perspectieven kan oplossen. Ik vraag mij echter af of wij
moeten kiezen voor zo'n smalle benadering. Analoog aan wat ik in mijn eerste
termijn heb gezegd: wij moeten goed nadenken over welke onderwerpen in de
Europese begroting worden opgenomen en welke er wellicht buiten kunnen blijven.Wij aanvaarden dat Nederland een nettobetaler zal blijven: wij betalen
meer aan de Europese Unie dan wij terugontvangen. De huidige excessieve positie
willen wij echter niet houden. De Nederlandse regering heeft in dat licht
goed onderhandeld en een goede inzet gepleegd in Brussel. Het is jammer dat
er geen overeenstemming is bereikt. Dat lag echter niet alleen aan Nederland.
Er waren andere landen die een gedragen oplossing in de weg hebben gestaan.Welke mogelijkheden zijn er om tot een oplossing te komen? De premier
heeft toegezegd, te bezien welke uitgaven echt op Europees niveau moeten worden
gedaan. Delen van deze Kamer focussen zich op het gemeenschappelijk landbouwbeleid
en op de structuurfondsen. Nederland heeft van meet af aan ingezet op het
cohesiestandpunt zoals dat nu door de heer Timmermans naar voren is gebracht.
Wij stonden echter volstrekt alleen in die discussie. Hoe realistisch is het
om dat punt volledig binnen te willen halen? Dat geldt ook voor het gemeenschappelijk
landbouwbeleid. Daarin zijn al forse hervormingen doorgevoerd, en op dit moment
wordt er gewerkt aan verdere hervormingen. De opstelling van landen als Frankrijk
en Duitsland is daarbij van groot belang. In dat licht is het een goede zaak
dat de Nederlandse regering met een herijking van het landbouwbeleid wil komen.
Deze zal namens het kabinet, maar in eerste instantie natuurlijk minister
Veerman, naar voren worden gebracht. Het is verstandig om zo te opereren en
niet halsoverkop allerlei dingen te doen. Wij moeten goed nadenken over hoe
wij daarmee omgaan.Het is een illusie om te denken dat een hervorming van het landbouwbeleid
direct enorm veel geld oplevert. Daarin ligt dus niet de volledige oplossing
van het probleem.Mevrouw Van der Laan (D66):De CDA-fractie is voorstander van een verandering van de nettobetalingspositie
van Nederland. De heer Van Dijk zegt nu echter dat de oplossing daarvoor waarschijnlijk
niet kan worden gevonden in de structuurfondsen of het landbouwbeleid. Kan
ik daaruit opmaken dat de CDA-fractie, net als de heer Juncker, denkt aan
een vermindering van de uitgaven voor justitie, onderzoek en anderszins? Ik
wil graag weten waar het geld vandaan moet komen, want de cake blijft even
groot.De heer Van Dijk (CDA):Wat ik heb gezegd is dat er niet alleen een focus moet komen op de twee
genoemde uitgavenposten. Er zijn ook andere uitgavenposten waar je eens naar
zou kunnen kijken.Mevrouw Van der Laan (D66):Mijn vraag is dus: welke?De heer Van Dijk (CDA):Niet de voorbeelden die u hebt genoemd, niet de uitgavenposten betreffende
justitie en niet die betreffende de verbetering van de kennispositie. Je zou
eens naar het volgende kunnen kijken. Voor het Lissabonproces worden er voorstellen
gedaan om forse uitgaven te vergroten. Dat vindt men namelijk de manier om
het Lissabonproces van de grond te krijgen. Ik vraag mij dat op sommige momenten
af. Wij hebben dat ook eerder in debatten aangegeven. Het probleem zit hem
volgens ons niet zozeer in het geld, als wel in de vraag of wij ervoor zorgen
dat de gemaakte afspraken worden nagekomen. Wat dat betreft zou je heel goed
moeten kijken naar wat er zou moeten gebeuren. Voor alle helderheid: het cohesiestandpunt
dat is ingezet door de Nederlandse regering, hebben wij van meet af aan ondersteund.
Ik vraag mij alleen af of wij op dit moment nog ontzettend veel verder kunnen
komen met wat er nu is. Wij zouden moeten kijken naar de discussie over de
korting. Misschien kun je op het terrein van hervormingen tot een andere manier
van verdeling van middelen komen. Je moet niet verwachten dat je het plafond
direct naar beneden kunt brengen.Mevrouw Van der Laan (D66):Hier staat het bekende CDA, dat zegt dat bij landbouw waarschijnlijk niets
te halen is. Dat heeft kennelijk ook niet zijn voorkeur. Dan moet het maar worden gehaald bij de Lissabondoelstellingen waarmee de banen juist
moeten worden gecreëerd. Ergens moet er iets gebeuren. Dus ook de CDA-fractie
moet kiezen met welk bericht zij de regering terugstuurt naar de onderhandelingen.
Ik begrijp dat de heer Van Dijk duidelijk zegt: zoek het dan maar bij de Lissabondoelstellingen
en niet bij de landbouw.De heer Van Dijk (CDA):Wat dat betreft parafraseert mevrouw Van der Laan mijn woorden verkeerd.
Ik heb aangegeven dat in de totale begroting voorstellen zitten waarvan wij
ons afvragen of het toegevoegde waarde heeft om ze op Europees niveau uit
te voeren. Kun je ze niet voor een deel nationaal houden? Daarover hebben
wij al eerder in begrotingsdebatten van gedachten gewisseld. Wij hebben zeer
nadrukkelijk aangegeven dat er op dit moment een plafond bestaat voor het
gemeenschappelijk landbouwbeleid. Als je hervormingen inzet, is het realistisch
om ervan uit te gaan dat dit niet tot grote besparingen leidt. Wij hebben
aangegeven dat wij er een voorstander van zijn dat wij op het terrein van
de structuurfondsen dichter bij het cohesiestandpunt uitkomen.De heer Van der Staaij (SGP):Voorzitter. Ik dank de bewindslieden voor de beantwoording en ik ga op
een paar punten in. De premier heeft nog eens helder uitgesproken dat het
"nee" echt een "nee" is. Daarmee is de ongerustheid die wij in eerste termijn
hebben verwoord, gelukkig wat weggenomen. Er blijft nog wel een punt staan.
Wat is nu eigenlijk het perspectief van een ja-stem als die in het ratificatieproces
nog in andere landen wordt uitgesproken? Daarbij blijft het mijns inziens
toch wat wringen. Als je aan de ene kant heel scherp neerzet dat "nee", "nee"
is, dan wordt het aan de andere kant moeilijk om een geloofwaardig perspectief
te bieden voor een ja-stem in het ratificatieproces in andere landen. Hoe
ziet de minister-president dat?In eerste termijn heb ik al waardering betoond voor de inzet van de regering
tot nu toe inzake de financiële perspectieven. Ik heb gezegd dat het
geld wat ons betreft vooral moet worden gehaald bij de structuurfondsen en
bij het renationaliseren van bepaalde bevoegdheden en uitgaven. Het is scherp
naar voren gekomen dat over het landbouwbeleid een notitie wenselijk is, onder
meer om helderheid te krijgen over de inzet en eenheid van het kabinetsbeleid
in dezen. Bovendien vinden wij het van belang dat er snel duidelijkheid over
komt. Wij delen de zorg die minister Veerman eerder heeft uitgesproken, namelijk
dat het tornen aan de gemaakte afspraken een negatieve uitwerking kan hebben
op de kwetsbare positie van de Nederlandse landbouw. Dat is reden om er nadrukkelijk
oog voor te hebben.De minister van Buitenlandse Zaken zei in het voorbijgaan dat hij serieuzer
zal kijken naar de criteria voor uitbreiding. Hij zei dat er in het verleden
wat te gemakkelijk mee is omgegaan. Mijn vraag is dan wel wannéér
daarmee dan makkelijk is omgegaan. Als in het verleden discussies waren over
de uitbreiding, verzekerden de bewindslieden altijd dat strikt de hand werd
gehouden aan de criteria. Als er dan nu wordt gezegd dat dit voortaan wat
serieuzer wordt gedaan, dan wil ik graag horen wanneer het mis is gegaan.
Daarvan heb ik nog geen voorbeelden horen noemen.De heer Rouvoet (ChristenUnie):Voorzitter. Ook van mijn kant dank aan de bewindslieden voor de reactie.
Ik vind dat in ieder geval de minister-president duidelijk is geweest over
de huidige toestand van de grondwet. Het blijft wel merkwaardig dat de heer
Juncker daar niet van overtuigd kon worden, gelet op de uitspraken dat hij
er persoonlijk nog steeds van overtuigd is dat de Nederlanders niet echt tegen
de grondwet hebben gestemd, maar alleen niet doorhadden dat het verdrag precies
tegemoetkomt aan hun klachten over de huidige Europese Unie. Was de minister-president
ook verbaasd over die conclusie van de heer Juncker?Daaraan gekoppeld is de volgende vraag. Als de grondwet echt van de baan
is, is het dan niet gek dat het ratificatieproces in andere lidstaten doorgaat?
Ik heb namens mijn fractie eerder aangegeven dat ik het op zichzelf op zijn
plaats vind dat ook andere lidstaten zich kunnen uitspreken over de inhoud
van de grondwet. Dat lijkt mij ook wel voor de hand liggen. Als minste reden
zou je, om de woorden van de minister-president te gebruiken, kunnen zeggen
dat de andere lidstaten in de gelegenheid moeten zijn om Nederland alsnog
een lesje te leren. Zo zou je het ook kunnen bekijken.Wat er ook uitkomt, het moet in ieder geval duidelijk zijn dat deze grondwet
in Nederland niet opnieuw ter bespreking kan komen en dan gebruik ik maar
de meest algemene formulering die ik kan bedenken. Los van wie daar het initiatief
toe neemt en los van wie wat wil voorleggen, deze grondwet kan niet meer in
Nederland ter bespreking komen. Dat moet glashelder zijn, ook voor de Europese
regeringsleiders.Ten opzichte van de meerjarenbegroting wijst de minister-president terecht
op de elementen die bij de verdere discussie daarover betrokken moeten worden:
de structuurfondsen, het gemeenschappelijk landbouwbeleid – ik heb er
zelf al het een en ander over gezegd – en de Engelse rebate die niet
buiten discussie kan blijven. Ik had graag gehoord dat er van de kant van
de regering was gezegd: wij moeten die kerntakendiscussie ter hand nemen,
inclusief de mogelijkheid om bepaalde taken te hernationaliseren. Daar moet
zwaar op worden ingezet. Als je dan toch ergens mee de begroting naar beneden
wilt brengen, lijkt mij dit de aangewezen route. Wat het GLB betreft, is een
doorwrochte notitie mooi, maar het zal mij en mij dunkt ook alle Nederlandse
boeren toch een lief ding waard zijn geweest als de minister-president hier
glashelder minister Veerman zou nazeggen dat er in de huidige omstandigheden
en binnen het huidige beleid van verlaging van het GLB-plafond geen sprake
kan zijn. Misschien dat hij dat in tweede termijn alsnog wil doen, om die
onduidelijkheid weg te nemen.Voorzitter. Ik kom op mijn laatste opmerking. Met collega Van der Staaij
heb ik mij een beetje verbaasd over het gemak waarmee minister Bot zegt dat
wij allemaal weten dat wij eerder nogal losjes zijn omgesprongen met de toetredingscriteria.
Mij dunkt. Wij hebben daar stevige discussies over gehad. Als wij dan terugkijkend
een jaar later zeggen: nou ja, wij weten allemaal dat wij daar nogal makkelijk
mee zijn omgesprongen, dan vind ik dat niet sterk. Ik sluit
mij aan bij het verzoek van de heer Van der Staaij om een toelichting op waar
de minister van Buitenlandse Zaken precies op doelde met die opmerking. Van
de kant van mijn fractie in de Kamer is er op geen enkel moment sprake geweest
van een losjes omspringen met de toetredingscriteria.De heer Herben (LPF):Voorzitter. Ik dank de bewindslieden voor hun antwoorden en ik dank de
onderhandelaars voor hun inzet in het verre België. Ik moet concluderen
dat de onderhandelaars ruggengraat hebben getoond. Dat is een compliment waard.
Ik ken de minister-president als onderhandelaar met wie ik drie jaar geleden
onderhandelde. Ik weet dat hij dat consequent doet, dat hij dat duidelijk
doet en dat hij dat integer doet. Ik zou de Belgische bewindsman die zich
wel eens laatdunkend over onze minister-president heeft uitgelaten, maar zelf
zijn eigen burgers niet durft te raadplegen, aanbevelen om hieraan een voorbeeld
te nemen. Mijn complimenten daarvoor en ik ben blij met het antwoord van de
minister-president dat het onderwerp subsidiariteit op de agenda is geplaatst
en dat Groot-Brittannië en Oostenrijk de boodschap hebben begrepen.Voorzitter. Dan kom ik bij een punt van spraakverwarring, wat mij betreft
Babylonische spraakverwarring, namelijk de landbouwhervormingen. Geen misverstand
daarover, ook de LPF-fractie is voorstander van de hervorming van het landbouwbeleid.
Dat betekent echter niet automatisch dat het plafond omlaag zou moeten. Het
officiële regeringsstandpunt bij de toelichting op de meerjarenbegroting
is naar mijn mening volstrekt helder. Er is geen verplichting om dat geld
tot aan die maxima uit te geven. Als dat niet hoeft, komt het vrij voor andere
bestedingsdoeleinden. Daarnaast biedt het plafond natuurlijk ook de mogelijkheid
om, als er hervormingen hebben plaatsgevonden, bijvoorbeeld de bijdrage voor
Bulgarije, Roemenië en eventueel andere arme lidstaten te regelen. Ik
denk dat wij langs elkaar heen praten. Wij willen allemaal hervorming. Dat
betekent echter niet noodzakelijkerwijs dat wij zeggen dat het plafond van
tafel moet. Ik zou er graag een nadere toelichting van de regering op willen
horen.Ik begrijp de uitleg van de minister van Buitenlandse Zaken over de Europese
president. Hij geeft echter blijk van een typisch ambtelijk bestuurlijke benadering
wanneer hij zegt dat het praktisch zoveel beter is voor de kleine landen.De benoeming van een Europese president is een politiek besluit van de
eerste orde, dat niet zonder de burger kan worden genomen. Ik meen eerlijk
gezegd dat het best mooi is dat landen elkaar moeten bijspringen. Het is ook
heel praktisch. Het is mooie politiek. Samenwerking in de praktijk. Het voorkomt
bovendien machtsconcentratie. De fractie van de LPF vindt een Europese president
hoe dan ook geen goede zaak, ook niet in een afgeslankte vorm.Ik betreur het dat het kabinet niet is ingegaan op mijn vraag om de welvaartspositie
van de landen als uitgangscriterium te nemen voor de onderhandelingen. Als
wij dat niet doen, blijven wij altijd met een onbevredigd gevoel zitten. Misschien
ben je de ene keer nog tevreden over het onderhandelingsresultaat, maar bij
de volgende meerjarenbegroting komt dan bij lidstaten weer het gevoel op dat
de Nederlandse rebate zou moeten worden aangepakt.Je komt er alleen uit, als je fundamenteel een nieuw criterium invoert.
Wat de fractie van de LPF betreft is dat door rekening te houden met de welvaartspositie.
Ik meen dat dit in lijn is met wat de minister van Financiën heeft gezegd.
Ik heb een daarover motie opgesteld. Ik heb deze bewust wat ruimer geformuleerd
om de uitwerking aan de regering over te laten. Ik spreek in de motie over
verhoudingsgewijs. Ik zeg dus niet, dat het op basis van het bruto nationaal
inkomen of per capita moet worden bekeken. Door het ruim te formuleren, wil
ik het aan het kabinet overlaten om dit onderwerp op de agenda te zetten.
De motie luidt als volgt.De Kamer,gehoord de beraadslaging,overwegende dat de huidige Europese meerjarenbegroting onvoldoende rekening
houdt met de welvaartspositie van de individuele lidstaten;overwegende dat het, ook vanuit het perspectief van het draagvlak bij
de burgers voor Europa, wenselijk zou zijn om te komen tot een systeem van
afdrachten en ontvangsten dat wél recht doet aan de welvaartspositie
van de lidstaten;verzoekt de regering om in Europees verband te pleiten voor een dergelijk
systeem, en pas akkoord te gaan met een nieuwe meerjarenbegroting wanneer
Nederland verhoudingsgewijs netto niet meer afdraagt aan de Europese Unie
dan landen met een vergelijkbaar welvaartsniveau,en gaat over tot de orde van de dag.De voorzitter:Deze motie is voorgesteld door het lid Herben. Naar mij blijkt, wordt
zij voldoende ondersteund.Zij krijgt nr. 284(21501-20).De heer Van Dijk (CDA):Begrijp ik de heer Herben goed, dat hij zegt dat hij eigenlijk nog maar
één criterium of één sleutel wil hebben voor de
contributie aan de Europese Unie? Telt alleen nog maar de hoogte van het BNP?
Moeten de traditionele eigen middelen en andere manieren waarop de Europese
Unie wordt gefinancierd, voortaan dan maar achterwege blijven? Is dat de portee
van de motie van de heer Herben?De heer Herben (LPF):Ik heb mijn motie bewust ruim geformuleerd. Ik heb gesproken over de welvaartspositie
"verhoudingsgewijs". Of je die bepaalt aan de hand van het bruto nationaal
inkomen, zoals vaak gebeurt, of met een per-capitabenadering, dat vind ik
allemaal prima. De portee van mijn benadering is, dat je bij de burger nu,
en over zes jaar bij de behandeling van de volgende meerjarenbegroting, alleen
met een sluitend verhaal kunt komen als het redelijk en billijk is. Als je
kunt zeggen dat het naar draagkracht is verdeeld, is sprake van een uitgangspositie
waarin de burgers zich zullen kunnen vinden. De rijke landen betalen wat meer
omdat zij een hoger inkomen hebben. DeHerben hogere welvaartspositie rechtvaardigt
dat. Ik ben van mening dat dit van groot belang is.Het is natuurlijk wel leuk om te gaan morrelen aan de landbouw begroting,
want als je de taart gaat verkleinen, wordt vanzelf het bedrag lager. Het
onrechtvaardigheidsgevoel dat zich van veel burgers meester heeft gemaakt,
blijft dan toch bestaan. Over zes jaar zegt de burger dat het dan wel geen € 3
mld. te veel is, maar nog steeds€ 1,5 mld. te veel. Hij blijft het
gevoel hebben dat het niet eerlijk is. De portee van mijn motie is dat het
rechtvaardigheidsgevoel bij de burger moet terugkomen. Wij moeten het idee
dat Europa onze portemonnee plundert, wegnemen. Dat kunnen wij alleen oplossen
door een welvaartspositie naar redelijkheid en billijkheden op te nemen.De heer Van Dijk (CDA):Voorzitter. Eerlijk gezegd begrijp ik er nu nog minder van.De heer Herben (LPF):Dat is waarschijnlijk Lubberiaans.De heer Van Dijk (CDA):Bedoelt de heer Herben dat de nettopositie moet zijn gerelateerd aan het
welvaartsniveau? Of bedoelt hij alleen de contributie die aan de Europese
Unie wordt betaald, moet zijn gerelateerd aan het welzijnsniveau. Wij hebben
immers ook met verschillende uitgaven te maken, en met de verschillende manieren
waarop de landen profiteren van de uitgavenposten te maken. Wat bedoelt de
heer Herben eigenlijk?De heer Herben (LPF):Daarmee heeft de heer Van Dijk een heel goed punt. Het gaat natuurlijk
om de nettopositie van Nederland. Het zou uiteindelijk de meest eerlijke handelwijze
zijn, wanneer wij los van deze discussie de fondsen herstructureren. Dat is
dan de koek waarvoor wij allen een bijdrage betalen. Wat is dan een eerlijke
contributie? Daarbij zou ik primair naar de contributie willen kijken; dat
levert ook een gunstige nettopositie op, zo kan ik u verzekeren, want dat
rekensommetje heb ik al eens gemaakt.De heer Van Dijk (CDA):Dat laatste betwijfel ik, eerlijk gezegd, maar laten wij daar dan nog
maar eens over nadenken.De heer Herben (LPF):Daar hebben wij rekenmeesters voor.De heer Van Dijk (CDA):Gelukkig wel...Mevrouw Van der Laan (D66):Voorzitter, het is mogelijk dat de heer Herben zijn motie zo snel voorlas
dat ik het niet precies heb kunnen volgen. Wat is nu precies het verschil
tussen zijn motie en het standpunt van de regering?De heer Herben (LPF):Ik heb een motie ingediend omdat de regering helemaal niet gereageerd
heeft op mijn verzoek, het welvaartscriterium bij de overwegingen te betrekken.
Daar heb ik helemaal niets over gehoord, ik heb alleen antwoorden gehoord
op vragen over het gemeenschappelijk landbouwbeleid, ik heb alleen gehoord
dat de uitgaven daarvoor wat lager worden en dat het een met het ander te
maken heeft. Uiteraard, dat begrijpen wij allemaal, maar mijn fundamentele
vraag was of wij niet eens heel anders moeten gaan kijken naar de contributie
die de lidstaten betalen, of die niet gewoon gebaseerd moet worden op hun
welvaartspositie, op de welvaartsladder.Mevrouw Van der Laan (D66):Dan blijf ik toch even bij mijn vraag. Als ik kijk naar het resultaat
en als ik let op wat de regering al jaren zegt en wat wij ook willen, namelijk
dat onze nettobetalingspositie verbetert en dat wij niet meer gaan betalen
dan andere landen met hetzelfde welvaartsniveau, begrijp ik niet zo goed wat
het verschil is met wat u wilt bereiken.De heer Herben (LPF):U trekt een conclusie uit de redenering van de regering en ik heb ook
de signalen van met name de minister van Financiën opgemerkt, maar het
is daarbij niet voldoende om ons niveau te laten zakken tot dat van Duitsland
en Zweden, want die zijn ook excessieve nettobetalers. Als je werkelijk gaat
kijken naar de welvaartspositie van de verschillende lidstaten, zul je zien
dat niet alleen Nederland iets minder gaat betalen, maar ook Duitsland en
Zweden, terwijl Frankrijk en in mindere mate Engeland meer gaan betalen. Er
ontstaat dus een totale reshuffling en het heeft wel enige zin om ervoor te
zorgen dat Nederland een positie krijgt die vergelijkbaar is met die van Duitsland,
maar Duitsland is ook een excessieve nettobetaler, terwijl Duitsland op de
welvaartsladder op de zesde plaats en Nederland op de vijfde plaats staat.
Dat zou weer bij de Duitse bevolking gevoelens van onrechtvaardigheid oproepen.
Je komt er alleen uit als je de welvaart bij de discussie betrekt.Mevrouw Van der Laan (D66):Voorzitter. Gelet op het tijdstip lijkt het mij niet nuttig om zaken uit
de eerste termijn te herhalen, dus ik wil mij in de tweede termijn eigenlijk
alleen nog richten op het vastgelopen overleg over de financiën, waarbij
onzes inziens de sleutel gevormd wordt door het openbreken van de oude landbouwafspraken.
De regering zegt dat de Kamer in september een notitie hierover zal bereiken,
maar dit betekent dat wij eigenlijk twee en een halve maand verliezen. Dat
is zonde van de tijd, want intussen gaan de onderhandelingen gewoon door.
Het is natuurlijk ook raar dat de regering zo ontzettend veel tijd nodig zou
hebben om een standpunt te bepalen, want een ruime meerderheid van de Kamer
weet allang in welke richting het landbouwbeleid zou moeten gaan, getuige
de motie-Timmermans/Van Baalen, die op een Kamermeerderheid kan rekenen, want
ook onze fractie steunt die. Het moge ook blijken uit de motie die ik nu indien.De Kamer,gehoord de beraadslaging,overwegende dat een vermindering van de Europese landbouwbegroting zal
bijdragen aan het verbeteren van de netto-betalingspositie van Nederland;overwegende dat het om deze en andere redenen wenselijk is, de –
nu tot 2013 vastgelegde – landbouwafspraken ter discussie te stellen;verzoekt de regering, de Kamer aan het begin van het Britse voorzitterschap
een notitie over een herziening van het gemeenschappelijk landbouwbeleid in
de periode tot 2013 te doen toekomen,en Van der Laangaat over tot de orde van de dag.De voorzitter:Deze motie is voorgesteld door de leden Van der Laan, Timmermans,
Van Baalen, Karimi, Van Bommel en Wilders.Zij krijgt nr. 285(21501-20).Mevrouw Van der Laan (D66):Nu voorspel ik dat de reactie van de regering zal zijn dat dit allemaal
veel te snel is, maar dat is natuurlijk niet zo, want het is eigenlijk al
veel te laat. Al maanden geleden werd het door de opstelling van premier Blair
duidelijk dat er nieuwe openingen zijn in dit dossier. Als de reactie van
de regering daarop is dat de minister van Landbouw met zijn portefeuille gaat
zwaaien, dan heeft de Kamer recht op duidelijkheid op zeer korte termijn over
wat Nederland gaat doen. De gevraagde notitie hoeft niet meteen compleet en
uitputtend te zijn, zo'n notitie mag wat mij betreft wel in september komen,
maar de richting moet wel duidelijk zijn. En volgens een meerderheid van de
Kamer moet het gaan in de richting van verlaging van het plafond van het landbouwbudget.Minister Balkenende:Mijnheer de voorzitter. Ik dank de leden van de Kamer voor hun inbreng
in tweede termijn. De heer Wilders heeft nog eens teruggegrepen op hetgeen
vandaag aan de orde is geweest. Dat heeft een verheldering van de posities
opgeleverd, ook in zijn richting.De heer Van Bommel heeft nogmaals onderstreept dat er geen sprake kan
zijn van ratificatie of van een referendum. Wat de positie van Nederland betreft
is daarover geen misverstand. Hij heeft terecht aangegeven – en dat
sloot aan bij wat ik zelf heb gezegd – dat nieuwe landen niet de dupe
mogen worden van de ontwikkelingen waarover wij vanavond hebben gesproken.
In algemene zin heeft hij gewezen op de noodzaak van fundamentele hervormingen.
Dat zit 'm in het structuur- en cohesiebeleid, in het landbouwbeleid. Die
algemene notie delen wij.Mevrouw Karimi sprak nog eens over het feit dat de ratificatie is gestopt
in Nederland. Zij verbond de ratificatieprocedure – dat geldt ook voor
de heren Van der Staaij en Rouvoet – met de vraag naar het eindresultaat.
De vorige week hebben wij in het algemeen overleg gezegd dat elk land het
recht heeft om zijn eigen positie te kiezen. Dat kunnen wij niet bepalen.
Iedereen voelt aan dat er na het "nee" van Nederland en Frankrijk wel een
heel bijzondere situatie is ingetreden, die de zaak rond het grondwettelijk
verdrag zeer complex maakt. Ook daarover moet geen misverstand bestaan. Dat
is de reden dat de landen in overweging is gegeven, door middel van de verklaring,
om zich nu vooral te richten op de vraag wat de Europese bevolking bezighoudt
en hoe wij in Europa vooruitgang kunnen boeken, rekening houdend met de gevoelens
die in meer landen bestaan. Dat is ook de reden voor de fase waarin wij nu
komen, namelijk de fase van reflectie. Daarbij gaat het in eerste instantie
om de inhoud. Hoe beoordelen burgers Europa? Wat wil men en hoe kunnen wij
verder komen? Dat zal verbonden moeten worden aan de vraag hoe wij tegen het
grondwettelijk verdrag aan kijken. Ik heb al aangegeven dat Nederland "nee"
heeft gezegd en dat dit definitief is. Dat geldt ook voor een land als Frankrijk.
Ook daar zullen de zaken niet zomaar veranderen. Dat is ook een realiteit.
Volgend jaar, in juni 2006, kunnen wij de balans opmaken. Dan zullen wij zowel
over de inhoud als over het proces uitspraken moeten doen. Wij weten echter
nu al – iedereen kan dat voorspellen – dat het feit dat een land
als Nederland nee heeft gezegd, betekent dat de ratificatie in haar geheel
voorbij is. Dat is gewoon de realiteit. Laten wij ons dus het komende jaar
richten op de vraag hoe wij positieve signalen kunnen geven om antwoorden
te geven op de gevoelens en de opvattingen die in landen leven. Dat is de
essentie van de periode van reflectie.Dat ook het landbouwbeleid onderdeel moet uitmaken van de hervormingen
heeft het kabinet altijd aangegeven. Ik heb dat ook naar voren gebracht tijdens
de Europese Raad.Dat brengt mij bij de motie van mevrouw Karimi. De motie heeft betrekking
op het feit dat wij zouden moeten werken aan een Europees aandeel in heffingen
op milieuverbruik of bedrijfswinsten. Wij hebben vaker deze discussies gehad.
Mevrouw Karimi weet dat wij voor vereenvoudiging van het stelsel van eigen
middelen zijn. Dat zou kunnen door een deel van de bestaande middelen te schrappen.
Het introduceren van nieuwe eigen middelen in de vorm die zij in de motie
suggereert, heeft een aantal nadelen. Het verhelpt niet het probleem van de
excessieve nettoposities, het is geen vereenvoudiging en het draagt niet bij
aan een draagvlak voor Europa. De vraag is ook of je een directe financiering
in deze vorm moet willen. Het is geen nieuwe argumentatie die ik geef. Wij
hebben er vaker over gesproken. Om die reden wil ik aanvaarding van de motie
ontraden.De heer Timmermans heeft terecht de vraag aan de orde gesteld wat de hoofdpunten
van beleid zijn en hoe het kabinet denkt over hervormingen. Hij heeft samen
met de heer Van Baalen een motie ingediend. De intentie die aan de motie ten
grondslag ligt, betreft het versterken van het vertrouwen van de burger in
het functioneren van Europa, het vrijmaken van geld voor nieuwe prioriteiten,
het onder ogen zien van het landbouwbeleid en van de structuurfondsen en een
eerlijker verdeling van de lasten. Al deze elementen spreken ons zeer aan.
Ik heb ze trouwens ook zelf naar voren gebracht in het debat in Europa. De
motie verzoekt de regering, bij de vervolgbesprekingen over de financiële
doelstellingen 2007-2013 uit te gaan van een aantal doelstellingen die in
de motie worden aangegeven. Men kan zich afvragen of de formulering op onderdelen
niet anders kan. Bij het laatste gedachtestreepje bijvoorbeeld wordt gesproken
over de verschuiving van Europees geld van de landbouw naar nieuwe toekomstgerichte
prioriteiten. Naar mijn mening geldt dat ook voor andere onderdelen van het
meer traditionele beleid. Het gaat echter om de intentie die hierin zit.De heer Timmermans heeft ook stukken gelezen waarin wordt gezegd dat Nederland
op termijn een verdergaande herziening van het landbouwbeleid wil, omdat de
omvang van de uitgaven al lang niet meer strookt met het relatieve belang
van de sector en met de economie. U kent de overwegingen. In algemene zin
beschouw ik deze motie als ondersteuning van het beleid zoals de regering
dat ook zelf voor ogen heeft. Het lijkt mij goed om de algemene intenties
die in deze motie zijn neergelegd, kenbaar te maken aan het Engelse voorzitterschap
zodat hij weet hoe het Nederlandse parlement in dit stadium denkt over deze
zaak. Het zijn natuurlijk kwalitatieve uitspraken, geen misverstand
daarover. Een en ander moet nader worden ingekleurd. Wij zullen over bepaalde
onderdelen nog met elkaar spreken. Wij kunnen verder met deze uitspraak van
de Kamer. Ik denk dat ik daarmee ook tegemoetkom aan hetgeen de heer Timmermans
naar voren heeft gebracht over de positiekeuze die nu nodig is.De heer Van Dijk heeft terecht gewezen op de combinatie van hervormingen
op de verschillende onderdelen. Het gaat om maatvoering. Een en ander moet
nog nader bezien worden.De heer Van der Staaij sprak over het perspectief. Nee is nee, maar hoe
zit het dan met de ratificaties in andere landen, zo vroeg hij. Ik heb aangegeven
dat het grondwettelijk verdrag op grond van het Nederlandse "nee" feitelijk
in een grote probleemzone terechtgekomen is. Het perspectief zal dan ook moeten
worden veranderd. Landen hebben het recht om aan te geven waar zij staan,
maar de positie van Nederland is helder. Daarom is het veel beter om de aandacht
nu te verleggen naar een discussie over de vraag hoe wij tegen Europa aankijken
en hoe wij zaken zodanig kunnen versterken dat burgers zich daarachter kunnen
scharen.De heer Rouvoet heeft in eerste termijn inderdaad gewezen op een opmerking
van de heer Juncker en zijn kwalificatie van wat er in Nederland is gezegd.
Wij kunnen er niet omheen dat Nederlanders over het verdrag hebben gesproken.
Dat is een reëel gegeven. Wij hebben de argumentaties aangegeven en ik
vind dat men daaraan niet mag afdoen. Tijdens mijn inbreng in de Europese
Raad heb ik nog eens de achtergronden aangegeven en daaraan mag niet worden
voorbijgegaan.Terecht merkt de heer Rouvoet op dat de ratificatie wel doorgaat. Ik heb
aangegeven in welke context dat bezien moet worden.Wij gaan zeker door met de discussie over het landbouwbeleid. Daarover
komen wij nader met elkaar te spreken.Wij kunnen lange tijd spreken over een verlaging van budgetten. Ook minister
Veerman zal de hervorming van het landbouwbeleid zien in relatie met de financiering.Het is heel goed dat de heer Herben heeft gewezen op het belang van subsidiariteit.
Ik ben blij dat de eerste reacties positief zijn. Het is nu zaak om daarin
verdere stappen te zetten. Wij zullen met het Britse voorzitterschap contact
opnemen om te kijken welke mogelijkheden er zijn en u daarvan op de hoogte
stellen.De heer Herben heeft een motie op stuk nr. 284 ingediend over de financieringssystematiek
en stelt voor om daarbij te kijken naar de welvaartspositie van de lidstaten.
Ik begrijp de redenering maar er is een aantal technische bezwaren om het
op deze manier te doen. Wij willen een verbetering van de nettobetalingspositie.
Dat is een saldo van de uitgaven- en de inkomstenkant. Wanneer wij het zouden
doen op basis van het welvaartniveau dat per jaar moet worden vastgesteld,
wijs ik u erop dat het BNP per jaar nogal kan verschillen maar het gaat wel
om een solide financiering voor een periode van zeven jaar. Ik kan mij voorstellen
dat wij deze discussie hernemen als het Britse voorzitterschap wat verder
is. Nederland wil een andere betalingspositie óók ten opzichte
van andere landen. Laat dat het uitgangspunt zijn. Het overige is een kwestie
van techniek. Er zijn al verschillende varianten. Laten wij ons niet begeven
in de sfeer van de techniek maar het uitgangspunt helder stellen. Om deze
reden ontraad ik het aannemen van deze motie.Mevrouw Van der Laan heeft een motie ingediend waarin zij het kabinet
vraagt om aan het begin van het voorzitterschap van het Verenigd Koninkrijk
een notitie aan de Kamer te doen toekomen over de herziening van het gemeenschappelijk
landbouwbeleid. Het begin van het voorzitterschap is zeer dichtbij en ik vind
het wat bezwaarlijk dan al met een dergelijke notitie te komen. Ik stel voor
dat de Nederlandse regering het gevoelen van de Kamer, zoals dat ook is neergelegd
in de motie-Timmermans/Van Baalen, zal overbrengen aan het voorzitterschap.
Dat is in dit stadium een helder signaal. Verder stel ik voor dat wij dan
ook zullen aankondigen dat wij een debat zullen voeren over het landbouwbeleid
en dat het voorzitterschap daarvan zo snel mogelijk op de hoogte zal worden
gesteld. Ik meen dat ik met die combinatie al een eind tegemoet kom aan hetgeen
in deze motie besloten ligt. Daarmee doe ik ook recht aan het werk dat de
minister van Landbouw heeft te doen om te komen tot een doorwrochte notitie
die dan ook in het kabinet kan worden besproken.Om die reden ontraad ik het aannemen van deze motie, maar doe ik mevrouw
Van der Laan wel de toezegging aan het voorzitterschap de intentie van het
parlement kenbaar te maken – dat is naar mijn mening in dit stadium
voldoende – en te zeggen dat wij aan dit punt nadere invulling zullen
geven via onze notitie over het landbouwbeleid, de visienota.Mevrouw Van der Laan (D66):Ik zal eerst met de medeondertekenaars van de motie moeten overleggen.
Ik wil twee zaken duidelijk krijgen. Het gaat ons niet alleen om dat standpunt.
Het is in ieder geval buitengewoon goed dat de regering dat overbrengt aan
de Britten. Het gaat er ons ook om dat wij duidelijk weten dat binnen het
kabinet duidelijkheid is en vooral dat iedereen het erover eens is dat wij
die weg moeten begaan. De richting is duidelijk, maar het gaat hier niet om
1 mln., maar om zeer grote bedragen over een zeer lange termijn. Dan is het
wel uitermate belangrijk om op zeer korte termijn enige duidelijkheid te hebben.
Ik geef de premier in overweging dat wij op zeer korte termijn in de Kamer
nota zullen kunnen nemen van het standpunt dat zal worden overgebracht aan
de Britten. Dan weten wij tenminste wat precies zal worden overgebracht. Dat
was ook mijn intentie met de toelichting op de motie in de tweede termijn.
Het lijkt mij uitstekend als wij die heel doorwrochte, uitgebreide notitie
van minister Veerman in september zullen krijgen, maar op zeer korte termijn
moet er wel duidelijkheid zijn over wat precies het standpunt zal zijn over
vooral de verlaging van het landbouwplafond.Minister Balkenende:Laten wij hij als volgt doen. Ik heb een positief oordeel uitgesproken
over de motie-Timmermans/Van Baalen. Ik heb toegezegd dat wij deze boodschap
aan het Britse voorzitterschap zullen overbrengen, ik heb goed begrepen wat
mevrouw Van der Laan bedoelt en wij zullen de Kamer dan ook op de hoogte stellen.
Ik meen dat ik daarmee tegemoet kom aan de intentie zonder dat wij deze motie
nodig hebben. Ik stel voor het op deze manier te doen.De beraadslaging wordt gesloten.De voorzitter:Ik stel voor, over de ingediende moties volgende week dinsdag te stemmen.Daartoe wordt besloten.Sluiting 23.46 uur 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/h-tk-20042005-5578-5612.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl