Behandeling van het wetsvoorstel Wijziging van het Wetboek van Strafrecht, het Wetboek van Strafvordering en enige andere wetten in verband met de buitengerechtelijke afdoening van strafbare feiten (Wet OM-afdoening) (29849)
Staten-Generaal — Handelingen 
Datum: 2014-07-05 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Handeling 2005-2006, pag. 1695-1706

 
 
 

Handeling

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Vergadernummer
Datum vergadering

22-08-2006

Eerste Kamer der Staten-Generaal

2005-2006

nr. 36, pagina 1695-1706

04-07-2006

 

 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties over kamerdossier

Kamerdossier 29849Toon publicaties die dit dossier behandelen

 
 
 Publicaties in vergadering

Voortzetting van de behandeling van het wetsvoorstel Regels inzake marktordening, doelmatigheid en beheerste kostenontwikkeling op het gebied van de gezondheidszorg (Wet marktordening gezondheidszorg) (30186)Pagina 1711-1722
Voortzetting van de behandeling van het wetsvoorstel Regels inzake marktordening, doelmatigheid en beheerste kostenontwikkeling op het gebied van de gezondheidszorg (Wet marktordening gezondheidszorg) (30186)Pagina 1736-1745
Presentie en opening (dinsdag 4 juli 2006)Pagina 1695-1695
Voortzetting van de behandeling van het wetsvoorstel Wijziging van het Wetboek van Strafrecht, het Wetboek van Strafvordering en enige andere wetten in verband met de buitengerechtelijke afdoening van strafbare feiten (Wet OM-afdoening) (29849)Pagina 1722-1736
Stemming over moties, ingediend bij het debat over mkb/Economische Zaken, te weten: - de motie-Terpstra c.s. inzake experiment van tijdelijke afschaffing van het vergunningensysteem voor een aantal wetten voor het mkb met evaluatie na één jaar (30300 XIII, B), en - de motie-Sylvester c.s. inzake verlichting van administratieve lasten voor bedrijven met minder dan tien werknemers (30300 XIII, C).Pagina 1711-1711
Benoeming van een griffier (EK XLIV-A)Pagina 1710-1710
Behandeling van het wetsvoorstel Wijziging van de Wet werk en bijstand, van de Wet studiefinanciering 2000, van de Wet tegemoetkoming onderwijsbijdrage en schoolkosten en van de Vreemdelingenwet 2000 in verband met de totstandkoming van richtlijn 2004/38/EG betreffende het recht van vrij verkeer en verblijf op het grondgebied van de lidstaten voor de burgers van de Unie en hun familieleden, alsmede goedkeuring van een daarmee samenhangend voorbehoud bij het Europees verdrag inzake sociale en medische bijstand (30493)Pagina 1747-1753
Lijst van besluiten (dinsdag 4 juli 2006)Pagina 1753-1753
Behandeling van het wetsvoorstel Wijziging van de Wet werk en bijstand in verband met openstellen van het recht op een langdurigheidstoeslag in de situatie waarin enige inkomsten zijn ontvangen (30484)Pagina 1706-1710
Behandeling van het wetsvoorstel Wijziging van de Wet op het primair onderwijs, de Wet op de expertisecentra en de Wet op het voortgezet onderwijs in verband met wijzigingen in het onderwijsachterstandenbeleid (30313)Pagina 1745-1747
Lijst van ingekomen stukken, met de door de Voorzitter ter zake gedane voorstellen (dinsdag 4 juli 2006)Pagina 1753-1755
Stemming over het wetsvoorstel Bepalingen verband houdende met de detentie en berechting in Nederland, in overeenstemming met Resolutie 1688 van de Veiligheidsraad van de Verenigde Naties van 16 juni 2006, van Charles Taylor door het Speciaal Hof voor Sierra Leone (Wet Speciaal Hof voor Sierra Leone) (30610)Pagina 1711-1711
Behandeling van het wetsvoorstel Wijziging van het Wetboek van Strafrecht, het Wetboek van Strafvordering en enige andere wetten in verband met de buitengerechtelijke afdoening van strafbare feiten (Wet OM-afdoening) (29849)Pagina 1695-1706

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 80 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
Aan de orde is de behandeling van:het wetsvoorstel Wijziging
van het Wetboek van Strafrecht, het Wetboek van Strafvordering en enige andere
wetten in verband met de buitengerechtelijke afdoening van strafbare feiten
(Wet OM-afdoening) (29849).De beraadslaging wordt geopend.De voorzitter:Ik heet de minister van Justitie wederom welkom in de Eerste Kamer. Het
woord is aan de heer Witteveen.De heer Witteveen (PvdA):Mevrouw de Voorzitter. Dit plenaire debat over de Wet OM-afdoening is
in twee instanties schriftelijk voorbereid. Ik wil de minister allereerst
danken voor de grondige en diepgaande beantwoording van de door ons gestelde
vragen. Dat maakt het mij mogelijk een aantal vragen te laten liggen en me
te concentreren op vier nogal principiële kwesties rond een wetsvoorstel
dat een grote verandering teweeg zal brengen in de strafrechtspleging,
maar waarvan wij de gevolgen voor de professionals die strafbeschikkingen
gaan voortbrengen en voor de burgers die met deze vorm van berechting in aanraking
komen, nog niet geheel kunnen overzien.Wat zal er veranderen voor de officier van justitie? Er wordt vaak geconstateerd
dat het OM meer crimefighter is geworden dan magistraat en de behartiging
van de belangen van de verdachte dan uitsluitend overlaat aan diens advocaat.
Daartegenover zijn er toch ook zeer velen, binnen en buiten de rechterlijke
macht, die hechten aan de magistratelijke rol die immers ook in het systeem
van de strafrechtspleging opgesloten ligt. Wij zien het liefst officieren
van justitie die de criminaliteit op professionele wijze bestrijden en die
op de momenten waarop dat nodig is, ook volledig magistraat kunnen zijn.Dit wetsvoorstel betekent in principe een erkenning en bevestiging van
die magistratelijke rol. We vertrouwen bij de lichte vormen van criminaliteit
waar het hier om gaat, het de officier immers toe om zelfstandig, als ware
hij rechter, strafbeschikkingen te nemen. De officier wordt in die gevallen
dus aanklager en rechter tegelijk. Zou er geen mogelijkheid van verzet zijn
voor de verdachte, dan zou dit duiden op het opgeven van de scheiding van
machten in het strafproces. Is de mogelijkheid om in verzet te gaan en dan
voor een rechter te komen, voldoende waarborg tegen misstanden zoals machtsmisbruik
of met twee maten meten? De dwangmiddelen die het OM ter beschikking staan
en de macht om eenzijdig bindende beschikkingen te nemen – het verschil
met de transactie is groot en principieel – kunnen immers tot dit type
problemen leiden. Wat zijn nu precies de waarborgen binnen de organisatie
van het OM dat dit niet gebeurt of als het gebeurt, snel en afdoende wordt
gecorrigeerd? Hoe moet hiërarchische controle worden uitgeoefend op de
niveaus onder die van minister? Is er een klachtenprocedure waarbij iemand
die het niet eens is met de beschikking of onheus wordt bejegend, ook intern
bij een hoger niveau in het OM zijn beklag kan doen, zonder nog in verzet
te hoeven gaan bij een rechterlijke instantie met alle kosten en tijdverlies
van dien? Welke waarborgen denkt het OM zelf te kunnen bieden tegen bedrijfsongevallen
en willekeur? Graag een reactie van de minister. Ik ben daarbij ook zeer geïnteresseerd
in de denkbeelden die binnen het OM zelf bestaan, omdat dat een uitvloeisel
is van hun eigen magistratelijke verantwoordelijkheid om zich ook af te vragen,
wat zij doen wanneer het eens een keer misgaat.Hiermee samenhangend kom ik terug op onze schriftelijke vragen over de
mandatering van zaken uit de zogenaamde middencategorie aan parketsecretarissen.
Deze functionarissen zijn per definitie geen magistraten. Bij deze mandatering
doen zich dus grotere risico's voor. Hoe kunnen die worden ingedamd? Ik ben
benieuwd hoe hierover binnen het OM, en dan vooral op de werkvloer van de
parketten, wordt gedacht. De minister heeft een algemene maatregel van bestuur
aangekondigd waarin hopelijk ook deze interne inzichten zullen worden verdisconteerd.
Mijn fractie spreekt nadrukkelijk de wens uit dat deze AMvB aan het parlement
wordt voorgelegd voor uitdrukkelijke goedkeuring.Mevrouw de voorzitter. De tweede principiële vraag is van een andere
orde. Hoewel er lippendienst wordt bewezen aan de meer ideële overwegingen
van de onderzoekersgroep die het project van modernisering van de strafvordering
begeleidt, gaat het toch in hoofdzaak om een doelmatiger inzet van middelen,
in de hoop hierdoor capaciteit vrij te maken voor de zwaardere gevallen. Ik
heb in twee instanties vragen gesteld over de manier waarop men tot berekeningen
is gekomen over de te verwachten capaciteitswinst. In tweede instantie zijn
mijn vragen zeer uitvoerig en helder beantwoord. Daarvoor wil ik dankzeggen.
Er blijkt uit dat men een model hanteert dat na grondig overleg en voorbereidend
onderzoek tot stand is gekomen en waar verschillende deelnemers in de strafrechtketen
zich in kunnen vinden. Heel mooi dus! Maar het blijft wel een model waar men
van uitgaat. En dat kan ook niet anders. En een model is nooit identiek met
de werkelijkheid die het beschrijft; het is altijd een vereenvoudiging en
een selectie. Er is geen model te vinden dat perfect is; er kan altijd een
ander model worden ontworpen.Mijn fractie maakt zich er zorgen over dat de discussie over het model
beperkt blijft tot de wereld van het strafrecht en de daarin gevestigde onderzoeksinstituten,
en dat niet buiten de deur wordt gekeken. Het gaat om een geslotenheid die
verwonderlijk is als men bedenkt dat op vele terreinen van overheidsactiviteit
met modellen gewerkt moet worden om de effecten van beleidswijzigingen op
de capaciteit in te schatten. Waarom wordt niet van de expertise op andere
terreinen geprofiteerd, waarom wordt de discussie daarover niet breder gevoerd?
Ik roep de minister op om de deuren te openen voor andere onderzoeksgroepen
dan de gevestigde, om gebruik te maken van meer sociaal-wetenschappelijke
onderzoeksexpertise op andere terreinen, om alternatieve modellen te laten
ontwikkelen en daarover de discussie in alle openheid te laten plaatsvinden.
Dit is nu eens een terrein waar meer marktwerking zonder meer wenselijk is.Mijn derde kwestie betreft de door de minister gevolgde wetgevingsstrategie.
Die is gerust verbrokkeld te noemen. We bespreken vandaag de strafbeschikking,
later komt de stroomlijning van het hoger beroep aan de orde. We bespreken
nu de OM-afdoening, maar de vierde tranche van de Awb over de bestuurlijke
boete ligt hier niet voor. Er zijn daarnaast nog twee wetsvoorstellen over
bestuurlijke boetes aanhangig bij de Tweede Kamer, die niet lijken te voldoen
aan de criteria die in de discussie over de vierde tranche zijn gesteld over
de keuze tussen de bestuursrechtelijke en strafrechtelijke weg.In het preadvies voor de Vereniging voor Wetgeving en Wetgevingsbeleid
heeft prof. Jurgens de bestuurlijke boete en de OM-afdoening met elkaar vergeleken
en vele punten gevonden waarop er geen doordachte keuzes zijn gemaakt, bijvoorbeeld
inzake de gebrekkige openbaarheid van de OM-afdoening vergeleken met de striktere
openbaarheidseisen die gelden voor bestuurlijke systemen. Dit is al met al
een uiterst onbevredigende gang van zaken die niet past bij de verantwoordelijkheid
van een minister die juist het wetgevingskwaliteitsbeleid in zijn portefeuille
heeft. Er had een betere coördinatie van al deze wetsvoorstellen moeten
plaatsvinden, zodat de discussie daarover niet in stukjes en beetjes maar
in een breed kader gevoerd kon worden. Bij het beleidsdebat over de bruikbare
rechtsorde van enkele weken geleden heb ik al aangekondigd, uiterst kritisch
te zullen kijken naar de twee wetsvoorstellen over bestuurlijke boetes als
daarin niet op een betere manier aansluiting gezocht wordt met de strafbeschikkingsprocedure.
En die waarschuwing herhaal ik nog maar eens. Alleen al deze
wetgevingsstrategie van stukjes en beetjes maakt het moeilijk om goed beredeneerd
over dit wetsvoorstel te besluiten.En daar komt nog iets bij. Er zijn op dit moment al vele wetten en regelingen
van veel ministeries op een aantal beleidsterreinen, die bestuurlijke boetes
mogelijk maken. Die zijn ongecoördineerd tot stand gekomen. Er is geen
helder overzicht van. Het wordt tijd dat het ministerie van Justitie, vooruitlopend
op de evaluaties die zijn aangekondigd, al deze bestuurlijke boeteregelingen
inventariseert. En dan zou de minister van Justitie in mijn optiek de regie
naar zich toe moeten trekken om de arrangementen te harmoniseren en meer in
lijn te brengen met de mooie uitgangspunten uit de bestuursrechtelijke doctrine
over de keuze tussen de strafrechtelijke en bestuursrechtelijke weg, en wat
dies meer zij. Ik verwijs nog maar een keer naar het preadvies van prof. Jurgens
dat een aantal suggesties in die richting bevat. Dat zullen de adviseurs van
de minister ongetwijfeld kennen. Doel daarvan is toch om de burgers en de
overheden duidelijkheid te geven en rechtszekerheid te bieden en ook langs
deze weg bij te dragen aan het verminderen van de regeldruk.Mevrouw de voorzitter. Ik noem ten slotte de kwestie van de rechtsgrond
voor het vorderen van een hogere straf ter terechtzitting na tegen de strafbeschikking
gedaan verzet. Wij vonden in het nader verslag dat deze ontmoedigingsmaatregel
wel past bij het tweezijdige karakter van de transactie, waarover immers onderhandeld
kan worden, maar niet bij het eenzijdige karakter van een strafbeschikking.
De minister heeft vervolgens uitgelegd dat de jurisprudentie inzake artikel
6 EVRM mogelijkheden lijkt te bieden voor deze hogere bestraffing. Hij is
echter niet ingegaan op dit principiële punt. Kan hij daar alsnog iets
meer over zeggen?Onze huiver om het OM de mogelijkheid te geven om door een hogere straf
te eisen het hoger beroep te ontmoedigen – aantrekkelijk als dit ook
is uit efficiencyoverwegingen – komt voort uit de redenering waarmee
ik mijn betoog begon. In deze wet verschuift het machtsevenwicht in de strafrechtspleging
sterk in de richting van het OM. De kans op machtsmisbruik en willekeur zijn
dan ook aanwezig. En dat betekent dat wij in elk geval een verdachte die verzet
wil aantekenen, daar niet door een sanctiedreiging van moeten weerhouden.
Hopelijk kan de minister dit ook betrekken in zijn antwoord op mijn eerdere
vragen over het probleem van de controle op de macht van het OM. Zou, in dit
licht bezien, een lichte drempel in de vorm van een griffierecht dan niet
toch de voorkeur verdienen, omdat het een algemene regeling betreft en niet
van de afwegingen van de individuele officier afhankelijk is? Zou dit niet
temeer interessant zijn, omdat dan kan worden aangesloten bij het systeem
van artikel 8:41 Awb en zo een verdere harmonisatie tussen bestuursrecht en
strafrecht kan worden verwezenlijkt?"Het instellen van verzet is niet geheel vrijblijvend", schrijft
de minister in zijn nadere memorie van antwoord. Dat is terecht. Maar wij
moeten wel oppassen dat wij niet de toegang tot de rechter belemmeren voor
die gevallen waarin de verdachte, terecht of ten onrechte, meent dat de machinerie
van de OM-afdoening niet op een eerlijke manier heeft gefunctioneerd.Mevrouw de voorzitter. Mijn fractie is buitengewoon benieuwd naar de antwoorden
van de minister op onze opmerkingen en vragen.De heer Wagemakers (CDA):Mevrouw de voorzitter. De kern van het hier aan de orde zijnde wetsvoorstel
is gelegen in een aanpassing van de grondslag van het buiten de rechter afdoen
van strafzaken. Wij kennen in dit land al langer het systeem van transactievoorstellen
waarbij men bij niet-aanvaarding van een voorstel wordt vervolgd, maar dit
wetsvoorstel introduceert de strafbeschikking als een model waarbij het OM
zelfstandig een zaak kan vervolgen en bestraffen.Door de minister is dit wetsvoorstel aanvankelijk met name verdedigd vanuit
doelmatigheidsredenen. In het stelsel waarbij voortaan kan worden geopereerd
zonder instemming of medewerking van de betrokkene, kunnen meer feiten worden
afgedaan buiten de rechter om. Dan hoeven er dus minder strafzaken voor de
rechter te worden gebracht en kan de schaarse rechterlijke capaciteit worden
benut voor de zwaardere zaken. Er is becijferd wat dit aan zittingstijd zou
schelen. Wij zijn wel overtuigd geraakt van het feit dat die doelmatigheidswinst
er is.De discussie heeft zich voor een deel geconcentreerd op de meer principiële
aspecten, omdat het uitgangspunt dat alleen de strafrechter een straf mag
opleggen, wordt losgelaten. Dat uitgangspunt werd in ons land heel lang vanzelfsprekend
gevonden. Op pagina 52 van de memorie van toelichting wordt gesteld dat het
loslaten van dat beginsel zeer lang als onwenselijk is gezien. Als men kijkt
naar de discussie daaromheen, dan is dat niet omdat een en ander in strijd
zou zijn met de Grondwet waarin gesproken wordt over de berechting van strafbare
feiten door de onafhankelijke rechter. Wat met dit stelsel wordt voorgesteld,
kan op zichzelf namelijk niet worden gezien als berechting in de zin van dat
artikel.Je kunt op zichzelf ook wel vraagtekens plaatsen bij die principiële
bezwaren. Als men kijkt naar datgene wat eigenlijk een transactievoorstel
is, dan is dat iets waarbij men eerst constateert dat er sprake is van een
strafbaar feit, maar men daarna niet tot vervolging overgaat. Het rare is
dat de gemiddelde burger het accepteren van een transactieaanbod reeds ziet
als strafvervolging. Als men daarop doordenkt, dan is datgene wat hier wordt
voorgesteld, eigenlijk een soort legalisering van datgene wat men in de praktijk
reeds ervaart.In de discussie is allengs het punt opgekomen dat in het bestuursrecht
met name in de laatste tien jaar bestuursorganen het recht hebben gekregen
om sancties op te leggen. En als men het daar niet mee eens is, kan men naar
de rechter stappen. Dat is precies datgene wat dit wetsvoorstel voorstelt,
maar dan voor het strafrecht. Vanuit die optiek bezien dient dit wetsvoorstel
eigenlijk de rechtsgelijkheid en de rechtseenheid.De CDA-fractie heeft de indruk dat de minister onder invloed van de inbreng
van de Eerste Kamer dat laatste punt meer en meer benadrukte. Hij is de nadruk
gaan leggen op de ontwikkelingen die zich hebben voorgedaan in het bestuursrecht
en de betekenis van dit wetsvoorstel ten aanzien van het systeem van bestuurlijke
boetes zoals zich dat de laatste tien jaar heeft ontwikkeld. Het woordje "systeem"
is dan eigenlijk al te veel gezegd, want in de stukken is vastgesteld dat
het gaat om een tamelijk rommelig geheel van regelgeving die op andere terreinen
is ontstaan. En dus is het niet slecht dat men thans een koers inslaat die
leidt tot een meer overzichtelijke situatie. In dat kader kunnen ook vraagtekens worden geplaatst bij de bestuurlijke boete als zodanig,
althans bij de te grote verspreiding van bestuurlijke boetes.In dat verband is nog steeds belangwekkend wat is opgemerkt in het rapport "Het
recht ten uitvoer gelegd" van de commissie-Korthals Altes. Ik mag wel
zeggen: mijn vroegere patroon en leermeester Korthals Altes. Deze commissie
heeft erop gewezen dat het vaak niet raadzaam is om bestuursorganen te laten
handhaven via punitatieve sancties. In het rapport wordt uiteengezet dat daarvoor
bij de bestuursorganen vaak de gewenste onpartijdigheid ontbreekt, dat er
sprake is van te weinig afstand tot degene die gestraft wordt, dat de deskundigheid
er niet altijd is, dat de eenheid van beleid ter zake wel eens ontbreekt,
terwijl ook eigen belangen een juiste prioriteitsstelling bij de handhaving
in de weg kunnen staan. Dat laatste speelt met name als de financiële
opbrengst van het handhavingsbeleid dan zal toevallen aan het desbetreffende
bestuursorgaan. Deze kritische kanttekeningen kunnen zeker niet alleen betrokken
worden op lagere overheden. Die zijn ook van toepassing op bestuursorganen
op landelijk niveau. De juistheid van die bezwaren en die kritiek wordt nog
eens onderstreept door de discussie over de twee wetsvoorstellen inzake bestuurlijke
boetes aan de "overzijde".Wij hebben er in het verslag op gewezen dat in dezelfde tijd dat er werd
nagedacht over bestuurlijke boetes alsmede publicaties werden uitgebracht
waarin men zei dat het onder bepaalde omstandigheden en op bepaalde terreinen
wel kon, zich het verschijnsel voordeed dat die bestuurlijke boetes steeds
meer werden ingevoerd, en ook op andere terreinen dan alleen het aanvankelijk
daarvoor geschikte terrein van economisch ordeningsrecht. Dat was in die situatie
ook vaak niet te vermijden, omdat indien gekozen zou zijn voor strafrechtelijke
handhaving, er waarschijnlijk in de praktijk ook niet voldoende aandacht en
prioriteit zou zijn geweest voor de vervolging. Men moest dus wel deze kant
op.De minister heeft in de nadere memorie van antwoord een door ons aangereikt
begrip overgenomen: de mogelijkheid dat dit wetsvoorstel tot een kentering
leidt. Hij onderschreef dat. Hij zei: dit wetsvoorstel kan als de grote kentering
worden gezien ten aanzien van de voormelde ongewenste ontwikkeling. Immers,
als wij dit wetsvoorstel aanvaarden, is het niet langer nodig om ons puur
om doelmatigheidsredenen te wenden tot een bestuursrechtelijke sanctionering.
Dan heb je in de OM-afdoening een snel en efficiënt alternatief.Wij onderschrijven dat argument. Wij achten dat van grote betekenis, omdat
bij OM-afdoening de gewenste handhaving plaatsvindt onder leiding van het
OM, waarbij het OM in goed overleg met de betrokken instanties ervoor kan
kiezen om binnen de grenzen van uit te vaardigen richtlijnen de daadwerkelijke
werkzaamheden over te laten aan specifiek deskundige ambtenaren of aan bestuursorganen.
Dit alles is samengevat onder het begrip "het herstel van de regie van
het OM over het handhavingsbeleid".Het is interessant om te zien op welke wijze de in deze Kamer gevoerde
schriftelijke gedachtewisseling de discussie aan de overzijde over de twee
bestuurlijke boetewetsvoorstellen is gaan beïnvloeden. In de Tweede Kamer
heeft enige weken geleden een debat plaatsgevonden naar aanleiding van een
aantal ingediende amendementen. Toen heeft de minister er allereerst op gewezen
dat in de Eerste Kamer grote zorg was uitgesproken over de proliferatie van
het verschijnsel bestuurlijke boete en over de ontwikkelingen die zich daarin
hebben voorgedaan. De minister zei voorts dat als het zo doorging met die
amenderingen het steeds moeilijker zou worden om de Eerste Kamer er nog van
te overtuigen dat beide in de Tweede Kamer voorliggende wetsvoorstellen nog
een zelfstandig bestaansrecht hebben naast de OM-afdoening. De minister beriep
zich als het ware op een generale preventie van de Eerste Kamer in verband
met de gedachtevorming aldaar, om een begrip uit het strafrecht te pakken.
De minister rondde de beraadslaging af met de constatering: "Bij algemene
maatregel van bestuur kunnen onder OM-afdoening de overtredingen worden aangewezen
waarover wij het hier hebben. Daarmee is de uitvoering gerealiseerd."
Nadien merkte hij nog op: "De overtredingen waarover wij het hier hebben,
kunnen gewoon bij AMvB worden aangewezen. Als dat uiteindelijk de oplossing
zou moeten zijn, dan moeten wij die weg kiezen." Dat is een helderheid
die men niet altijd tegenkomt. Dat zegt eigenlijk: als men het doet in de
vorm die hier nu voorligt, dan is het klaar voor die feiten die in de wetsvoorstellen
bestuurlijke boete nog aan de orde zijn.Ik begrijp best dat vandaag alleen ter beoordeling voorligt het wetsvoorstel
OM-afdoening en niet beide wetsvoorstellen bestuurlijke boete, maar ik wil
er geen geheim van maken dat ons standpunt ten aanzien van dit wetsvoorstel
mede wordt bepaald door het gegeven dat met invoering van dit systeem de voorwaarden
worden vervuld voor een situatie waarbij, met handhaving van de regiefunctie
van het OM, op eenvormige wijze kan worden gekomen tot een efficiënte
sanctionering van allerlei vormen van ongewenst gedrag. De heer Franken heeft
eerder bij de behandeling van de Justitiebegroting uitgesproken dat mijn fractie
de indruk heeft dat bij aanvaarding van dit wetsvoorstel de behandeling van
beide wetsvoorstellen bestuurlijke boete in feite overbodig is geworden. Dat
is, zoals gezegd, eigenlijk ook door de minister met zoveel woorden toegegeven.
Wij denken dat de verdere behandeling van die wetsvoorstellen alleen nog zinvol
is, indien de wetsvoorstellen een zelfstandige betekenis zouden hebben naast
het instrumentarium dat dan reeds beschikbaar is op basis van deze wet. Dat
lijkt ons de juiste typering van de bewijslast. Die bewijslast zou dan moeten
worden geleverd. Ons is bekend dat de desbetreffende wetsvoorstellen niet
in stemming zijn gebracht, maar inmiddels ter nadere advisering zijn aangeboden
aan de Raad van State in verband met de amenderingen ervan. Over uw hoofd
heen, mevrouw de voorzitter, roep ik de Raad van State op om de advisering
breder te trekken en zich daarbij niet enkel te richten op de wijzigingen
die door amendering in de wetsvoorstellen zijn aangebracht, maar ook op de
discussie die wij hier vandaag voeren. Ik verzoek de Raad om erover na te
denken of die wetsvoorstellen überhaupt nog nodig zijn in de gewijzigde
context van vandaag. Ik hoop dat de advisering over de wetsvoorstellen die
aan de overzijde nog aanhangig zijn als het ware een nieuw feit zal opleveren
voor de bewindslieden die de wetsvoorstellen tot nu toe in ieder geval formeel
verdedigen en dat de advisering hen zal brengen tot de gedachte dat de wetsvoorstellen
kunnen worden ingetrokken.Mevrouw De Wolff (GroenLinks):Voorzitter. De heer Wagemakers houdt een interessant betoog
dat bij mij de vraag oproept of het ook leidt tot een pleidooi voor wijziging
van al die bestuursrechtelijke wetten waarin nu al bestuursrechtelijke sanctionering
is voorzien in het economisch ordeningsrecht, het fiscaal recht, het sociale
zekerheidsrecht et cetera. Dus, betekent dit betoog een pleidooi voor wijziging
van die wetten in het belang van de regiefunctie van het Openbaar Ministerie?De heer Wagemakers (CDA):Mevrouw de voorzitter. Ik moet aannemen dat in mijn betoog een dwingende
logica zit, want de volgende alinea van de tekst die voor mij ligt heeft hierop
betrekking. Ik val het appel bij dat ik reeds aantrof in het betoog van de
heer Witteveen, die zei dat de terechte consequentie van dit alles is dat
men, als men dit instrumentarium heeft, eens kritisch kijkt naar datgene wat
er in de afgelopen tien jaar ter zake is gebeurd. De minister werd door hem
als het ware uitgenodigd om daarbij de leiding te nemen en dat debat met de
andere departementen aan te gaan. Dat is inderdaad in onze ogen de consequentie.
Ik wil overigens deze Kamer wel voorhouden dat wij moeten beginnen met zelf
kritisch te kijken naar de wetsvoorstellen die deze Kamer bereiken en een
voorstel tot bestuurlijke boete inhouden. Wij moeten onszelf kritisch afvragen
of dat in die vorm kan doorgaan. De wetten waarop mevrouw De Wolff duidt,
zijn natuurlijk eerder als wetsvoorstel onze Kamer gepasseerd. Als wij op
ons nemen kritisch te zijn ten aanzien van datgene wat ons nog wordt voorgelegd
en steeds de bewindslieden voorhouden dat zij de bewijslast moeten leveren
dat dat ook nodig is als dit instrument er is, dan kan de minister zich ook
tot andere departementen wenden om na te gaan wat er moet gebeuren met de
bestaande wetten.Aan het voorgaande voeg ik toe dat de werkingssfeer van dit wetsvoorstel
ten opzichte van het terrein van de bestuurlijke boete in hoge mate wordt
bepaald door de inhoud van AMvB's die zijn voorzien in twee artikelen die
door amendering aan de wetsvoorstellen zijn toegevoegd. Voor die AMvB's is
geen voorhangprocedure in enige modaliteit voorzien. Gezien de betekenis van
die AMvB's, met name in hun afbakening ten opzichte van andere wetsvoorstellen,
zou het nuttig zijn indien alsnog in een voorhangprocedure werd voorzien.
Ik roep thans niet formeel op om het wetsvoorstel op dit punt te wijzigen,
maar wil wel graag de toezegging dat de AMvB's aan de Kamer ter kennis zullen
worden gebracht voordat deze van kracht worden.Ik eindig met hetzelfde punt als waarmee de heer Witteveen zijn betoog
afrondde, namelijk de rechtsgrond voor het vorderen van een hogere straf ter
terechtzitting indien een burger tegen een strafbeschikking verzet aantekent.
Wij hebben eerder aangegeven dat die rechtsgrond naar onze mening ontbreekt,
maar de minister lijkt eraan te hechten dat een hogere straf wordt gevorderd,
omdat anders het aantekenen van verzet als het ware wordt bemoedigd waardoor
beslag wordt gelegd op de rechterlijke capaciteit. Dat moge zo zijn, maar
niet uit het oog mag worden verloren dat indien een burger niet met zijn straf
akkoord is, het afdoen van strafbare feiten door een rechter de enige begaanbare
weg is. Het is dan ook vreemd dat het volgen van die weg, dus het gaan naar
de rechter, omdat men het niet eens is met datgene wat als straf is voorgehouden,
wordt voorzien van een sanctie in de vorm van een hogere straf. De minister
zegt dat het verenigbaar is met het EVRM en beroept zich op een bepaalde zaak
die in dat kader heeft gediend en waarbij iemand appel aantekende tegen een
eerdere rechtelijke uitspraak. Dat werd toen ontmoedigd door een bepaalde
sanctie. Mij lijkt dat volstrekt niet vergelijkbaar met wat hier aan de orde
is. Wij willen klip en klaar van de minister horen dat hij de toepasselijke
vervolgingsrichtlijnen zodanig zal aanpassen dat het vorderen van een hogere
straf uitblijft, indien de betrokken persoon in verzet ter zitting verschijnt
en zijn verhaal doet. Wij wachten met belangstelling de reactie van de minister
af.De heer Engels (D66):Mevrouw de voorzitter. Graag wil ik beginnen met de waardering van de
D66-fractie uit te spreken voor de gedegen en diepgaande beantwoording van
de in de schriftelijke voorbereiding opgeworpen vraagpunten. Vastgesteld moet
worden dat de nadere beschouwingen van de zijde van de regering hebben bijgedragen
aan de eindafweging die binnen mijn fractie is gemaakt. In deze afrondende
bijdrage wil ik mij beperken tot enkele van de meer principiële hoofdpunten
van het voorstel, die in onze ogen nog een reactie behoeven.Met dit voorstel om tot een vorm van buitengerechtelijke afdoening te
komen, wordt een wezenlijke verandering van het bestaande strafrechtelijke
stelsel vastgelegd. Deze doorbreking van het in strafrechtelijk opzicht klassieke
uitgangspunt van een rechterlijk bestraffingsmonopolie heeft veel vragen opgeroepen;
principiële vragen van constitutionaliteit, rechtsstatelijkheid en rechtseenheid.
Past deze nieuwe rechtsfiguur binnen de grenzen van de Grondwet, wordt het
beginsel van de machtenscheiding niet aangetast, worden geen mensenrechtelijke
waarborgen uitgehold en wat betekent dit voorstel voor de rechtsontwikkeling,
met name wat betreft de verhouding tussen het strafrecht en het bestuursrecht?In de schriftelijke voorbereiding heeft mijn fractie zich afgevraagd of
het wetsvoorstel verenigbaar is met artikel 113 van de Grondwet, dat de berechting
van strafbare feiten opdraagt aan de rechterlijke macht. Dat zou betekenen
dat in het verband van deze constitutionele bepaling onder rechterlijke macht
niet mede het OM is begrepen. De minister erkent in de memorie van antwoord
dat de officier van justitie inderdaad geen strafbare feiten mag berechten.
Vervolgens stelt de minister echter dat het uitvaardigen van een strafbeschikking
geen vorm van berechting is. Met een beroep op de wetsgeschiedenis en op grond
van een systematische interpretatie van het eerste en derde lid van artikel
113 wordt een cruciaal verschil beargumenteerd tussen het berechten en het
bestraffen van strafbare feiten. Zolang geen vrijheidsbenemende straffen in
het geding zijn, zou ook een niet tot de rechterlijke macht behorend orgaan
zonder constitutioneel bezwaar sancties kunnen opleggen. Mijn fractie acht
deze op historische en systematische gronden gebaseerde uitleg niet onredelijk,
vooral niet omdat in het voorstel is voorzien in een toereikende mogelijkheid
van beroep op de rechter.In de schriftelijke voorbereiding heeft mijn fractie zich afgevraagd in
hoeverre met de vervagende grens tussen rechterlijke en buitengerechtelijke
afdoening het rechtsstatelijke beginsel van de machtenscheiding in het geding
is. Met genoegen stel ik vast dat ook de minister de verhouding
tussen strafrechter en OM plaatst in de sleutel van de verhouding tussen de
onafhankelijke rechter en het tot de uitvoerende macht behorende OM als bestuursorgaan.
Met de naar mijn oordeel van het aangesneden vraagstuk enigszins los staande
gedachte dat ook rechtsgelijkheid en rechtseenheid behoren tot de fundamentele
noties van de rechtsstaat, kan ik op zichzelf genomen wel instemmen, al zou
ik op dit punt liever de term "rechtsorde" gebruiken. De daarop
volgende redenering, waarin bijvoorbeeld een vergelijking wordt gemaakt met
de verhouding tussen bestuursrechter en bestuursorgaan en artikel 107, lid
1, van de Grondwet wordt aangehaald, heb ik echter niet kunnen plaatsen tegen
de achtergrond van de door mijn fractie opgeworpen kwestie. Dat maakt het
voorshands minder eenvoudig mee te gaan met de conclusie, dat nu de voorgestelde
buitengerechtelijke afdoening zich via de verzetsfiguur volledig naar de rechter
blijft richten, het toevertrouwen van de strafbeschikkingsbevoegdheid aan
het bestuursorgaan OM verantwoord is. Graag krijg ik van de minister nog een
nadere verduidelijking op dit punt.In de voorbereiding heeft mijn fractie ook aandacht gevraagd voor de gevolgen
van dit voorstel voor de positie van de verdachte, met name in het licht van
artikel 6 EVRM. De vraag is hoe de figuur van de bestuurlijke strafbeschikking
moet worden gezien in vergelijking met de reguliere rechterlijke procesgang
met een openbare, transparante en controleerbare terechtzitting. De minister
is, tot onze vreugde, zeer uitvoerig op dit punt ingegaan, en heeft ons daarmee
ook flink aan het denken gezet. Gelet op de uitvoerige bespreking van toepasselijke
jurisprudentie van het Europees Hof voor de Rechten van de Mens en de uitkomsten
van gepleegd onderzoek heeft mijn fractie echter geen behoefte aan een verder
debat over deze kwestie. Ook hier is naar algemeen gevoelen, ook naar ons
gevoelen, beslissend dat er een voorziening is die alsnog tot het inschakelen
van de rechter kan leiden. Wij sluiten ons om die reden aan bij de conclusie
van de minister dat de voorgestelde strafbeschikking past binnen de grenzen
van het EVRM.Net als andere fracties hebben wij ons afgevraagd of de rechtstheoretische
en rechtssystematische consequenties van de met dit voorstel voortgezette
verweving van strafrecht en bestuursrecht voldoende zijn doordacht. Kan worden
gezegd dat deze rechtsontwikkeling in voldoende mate aansluit bij de overzichtelijkheid
en coherentie van de buitengerechtelijke afdoening als in meerdere rechtsgebieden
voorkomende rechtsfiguur? Deze kwestie is actueel in het licht van de nog
in aantocht zijnde twee wetsvoorstellen inzake bestuurlijke boetes.De minister streeft met de strafbeschikking naar eigen zeggen naar een
modernisering van de algehele buitengerechtelijke afdoening van strafbare
feiten. Beide hiervoor genoemde voorstellen voor een verdere toepassing van
de bestuurlijke boete richten zich op een afgegrensd geheel van overtredingen
op gemeentelijk niveau. De beoogde modernisering – ik vermijd nu maar
even vergelijkbare termen zoals "hervorming" of "vernieuwing" –
zit in herstel van een onevenwichtigheid in de bestaande wetgeving. Een geldboete
op bestuursrechtelijke grondslag kan zonder rechterlijke tussenkomst worden
opgelegd en ten uitvoer gebracht, terwijl dit nu juist in het strafrecht tot
nu toe niet mogelijk is. Het valt inderdaad te begrijpen dat deze onbalans
vrij breed als onbevredigend wordt ervaren.De minister betoogt tegen deze achtergrond dat naarmate bestuurlijke beboeting
en buitengerechtelijke afdoening van strafzaken meer verschillen, de problemen
van rechtseenheid en rechtsgelijkheid juist manifest worden. Ik moet vaststellen
dat de minister daar een belangrijk punt heeft. Niet ontkend kan worden dat
ook in de strafrechtswetenschap de benadering van het strafrecht als een sterk
autonoom rechtsgebied veel aan betekenis heeft verloren. In dat perspectief
valt te begrijpen dat met het oog op de naar elkaar toegroeiende strafrechtelijke
en bestuursrechtelijke punitieve handhaving thans een voorstel voorligt waarin
ook het OM een geldboete kan opleggen, waarbij beroep op de strafrechter openstaat.
Daarmee wordt een zekere eenheid in de verschillende bestraffingsmodaliteiten
bewerkstelligd.Met andere woorden, mijn fractie realiseert zich heel goed dat aan een
strikt onderscheid tussen strafrecht en bestuursrecht op het punt van de rechtshandhaving
moeilijk vast te houden is. En mijn fractie kan de ogen ook moeilijk sluiten
voor het feit dat het toch wel zeer wonderlijk zou zijn als allerlei ambtenaren
op tal van terreinen over bevoegdheden beschikken tot het opleggen van bestuurlijke
geldboetes, terwijl uitgerekend ambtenaren van het OM zich moeten behelpen
met de transactie als voorstel om strafvervolging te ontgaan. In die zin kunnen
wij ons bij de term "inhaalslag" wel iets voorstellen.Het is echter sterk de vraag of de verschillen tussen buitengerechtelijke
bestraffing in het strafrecht en in het bestuursrecht nu zo veel mogelijk
gelijkgetrokken zijn. Beide figuren zijn verankerd in eigenstandige rechtssystemen.
De bestuurlijke boete staat in relatie tot andere bestuurlijke handhavingsmogelijkheden
met administratieve rechtsbescherming. De strafbeschikking staat in relatie
tot de reguliere strafrechtelijke procedure en de rol van de strafrechter.
Dat maakt beide niet inwisselbaar en vraagt derhalve adequaat handelen van
de wetgever bij het maken van keuzes. Graag hoor ik van de minister of hij
nog aanleiding ziet voor een verdere harmonisatie van beide stelsels en, zo
ja, langs welke weg deze dan zou moeten plaatsvinden.Ik kijk uit naar de reactie van de minister.De heer Holdijk (SGP):Voorzitter. De bijdrage aan de gedachtewisseling over het voorliggende
wetsvoorstel namens onze beide fracties wil ik, overigens in lijn met voorgaande
woordvoerders, graag beginnen met een expliciet dankwoord uit te spreken aan
het adres van de regering voor de uitgebreide en grondige voorbereiding die
mede mogelijk werd gemaakt door de uitvoerige memorie van antwoord alsmede
de nadere memorie van antwoord. Daardoor is het wetsvoorstel ons scherper
voor ogen komen te staan en zijn in elk geval enkele misverstanden uit de
wereld geholpen.Zoals in het voorlopige verslag is weergegeven, hebben onze fracties met
gemengde gevoelens van het voorstel kennisgenomen en ofschoon sedertdien een
aantal bedenkingen van onze kant zijn gemitigeerd, zijn bij ons bepaald niet
alle twijfels weggenomen. Twijfel blijft bijvoorbeeld bestaan wat betreft
de naar verwachting te boeken capaciteitswinst voor het justitiële apparaat. Uit de aard der zaak spelen verwachtingen en aannames
daarbij een voorname rol. Daarover is te allen tijde discussie mogelijk. Dát
er winst geboekt zal worden, lijkt onbetwistbaar, maar de omvang daarvan blijft
voorshands naar onze wijze van zien discutabel.Het is echter niet de beoogde capaciteitswinst die ons als doelstelling
van het wetsvoorstel het meeste aanspreekt. Van onze kant leggen wij eerder
de nadruk op de doelstelling om strafzaken, waarin geen vrijheidsstraffen
aan de orde zijn, voor zover verantwoord, in ruimere mate dan thans het geval
is, bij de rechter weg te halen. Het wetsvoorstel past in het zogenoemde "derde
spoor" van het onderzoeksproject Strafvordering 2001. De samenhang met
het eerste en tweede spoor ontbreekt echter goeddeels. Dat heeft z'n bezwaren,
want vanuit de samenhang kunnen keuzes gerechtvaardigd worden die op zichzelf
genomen misschien niet staande zouden kunnen blijven. Het door de regering
gepresenteerde concept heeft echter als model onze voorkeur boven dat van
Strafvordering 2001, onder andere omdat het Openbaar Ministerie kan kiezen
tussen vervolgen door beschikken en dagvaarden.De kern van de bij dit wetsvoorstel gepresenteerde voorstellen is een
aanpassing van de juridische grondslag van de buitengerechtelijke afdoening
van strafbare feiten. Geen procesverplichting meer. Het bestraffingsmonopolie
van de rechter in het strafrecht wordt opgeheven. Kan men dat zien als een
revolutionaire stap, zoals ik het noemde in het voorlopige verslag, of is
het een inhaalslag, zoals de regering het beliefde te typeren? De regering
stelt in de memorie van antwoord dat het wetsvoorstel de jure een grote verandering
betekent, maar de facto een aanpassing van de huidige wettelijke stand van
zaken aan de gegroeide praktijk vormt. De handhavingproblematiek vraagt volgens
haar om onorthodoxe instrumenten.Wat fundamenteel aan de orde is, is mijns inziens de verhouding van strafrecht
en bestuursrecht. Er is sprake van een toenemende verwevenheid van bestuursrecht
en strafrecht. Die verhouding is geen statistisch gegeven meer en er bestaat
geen principiële grens meer tussen administratieve en strafrechtelijke
sancties, aldus de regering in de onderscheiden stukken. De richting van de
verschuiving tussen bestuurs- en strafrecht is duidelijk. Het strafrecht verliest
meer en meer terrein. Het is, denk ik, een feit dat de bestuurlijke boete
in dit opzicht revolutionerend gewerkt heeft: van bijzonder naar algemeen,
zowel materieelrechtelijk als formeelrechtelijk. Het resultaat daarvan in
dit wetsvoorstel is dat een OM-straf niet langer als het voorkomen of ontgaan
van strafvervolging wordt gezien, maar juist als vorm, als daad van strafvervolging
houdende een bestraffing, wordt erkend. Concreet gaat het dan voornamelijk
om de omvorming van de transactie, althans het gros daarvan, tot strafbeschikking.
Het is echter die toenemende verweving van strafrecht en bestuursrecht die
bij onze fracties bedenkingen en vragen oproept. Daarop zou ik mij in het
vervolg van mijn bijdrage willen concentreren.Wij gebruikten in het voorlopig verslag de term "bestuursstrafrecht".
Die term acht de regering misleidend, omdat zo stelt zij, het hier puur om
bestuursrechtelijke feiten handelt waarop dat strafrecht van toepassing is.
De term "bestuursstrafrecht" is aldus de regering, geen wettelijk
vastomlijnde term. Bestuursstrafrecht moet volgens haar systematisch worden
gezien als een onderdeel van het bestuursrecht. Meer dan de terminologische
kwestie, houdt ons bezig de vervaging van de grens tussen bestuurs- en strafrecht
en de voortgaande verweving van beide. In feite is dit een vervaging van de
grens tussen administratieve en strafrechtelijke sancties. Vanuit grondwettelijk
perspectief en dat van de trias politica bezien, plaatst de buitengerechtelijke,
strafrechtelijke afdoening van wat de regering noemt "puur bestuursrechtelijke
feiten" ons voor vragen en bedenkingen.Over artikel 113 van de Grondwet is tijdens de voorbereiding van deze
plenaire behandeling van het wetsvoorstel en in de Tweede Kamer al het nodige
verhandeld en hier en daar is ook iets opgehelderd. De regering stelt van
haar kant dat "berechten" van strafbare feiten niet moet worden
vereenzelvigd met het bestraffen van deze feiten en dat "berechten"
slaat op een behandeling van de zaak tijdens een openbare terechtzitting door
een onafhankelijke, tot de rechterlijke macht behorende rechter. Voorts bestaat
er een brede consensus over het feit dat de leden van het Openbaar Ministerie
niet onder de term "rechterlijke macht" in de zin van artikel 113
vallen. Een officier van justitie is juridisch gezien geen rechter. Hij mag
geen feiten berechten. Het begrip "berechting" impliceert immers
een procesverplichting. De regering erkent dat het eerste lid van artikel
113 eraan in de weg staat dat bestuursorganen feiten zelf berechten en dat
het derde lid er bovendien aan in de weg staat dat bestuursorganen feiten
bestraffen met een vrijheidbenemende sanctie. Daarover zijn wij het eens.Toegegeven moet worden dat men het er vrij algemeen over eens is dat de
grondwetsgeschiedenis niet uitblinkt in helderheid over wat "strafbare
feiten" zijn en hoe strafrechtelijke en administratieve sancties afgebakend
moeten worden. Ik verwijs onder andere naar de studie van Kortmann, De Grondwetsherziening
1983, pagina 287 en volgende. De toenmalige regering stelde dat de administratieve
sancties niet onder artikel 113, eerste lid, vallen. Een feit is ook dat de
Wet administratiefrechtelijke afhandeling verkeersvoorschriften door de wetgever
destijds mede verenigbaar geoordeeld werd met artikel 113 omdat de onder die
wet vallende feiten geen strafbare feiten zijn wat ze echter wel waren. Een
vorm van Etikettenschwindel.Thans relativeert de regering mijns inziens het onderscheid tussen bestuursrechtelijke
feiten en strafrechtelijke feiten te zeer. De vraag die dan rijst is of artikel
113 van de Grondwet door de opstelling van de gewone wetgever nog wel enige
betekenis heeft. Uitgangspunt van de wetgever is immers geworden dat aan de
strafrechter slechts de berechting van die strafbare feiten is voorbehouden
die de wetgever naar zijn eigen formele definitie en indeling als strafrecht
heeft willen aanwijzen. In elk geval lijkt dit te gelden voor de WAHV-regeling
en het bestuursstrafrecht. Graag ontvangen wij op dit punt nadere opheldering
over de constitutionele constellatie van de regering.Een ander facet is dat volgens de grondwetsgeschiedenis de term "rechterlijke
macht" doelt op het orgaancomplex in verhouding tot of analoog aan de "wetgevende
macht" en de "uitvoerende macht". We wilden deze machten toch
gescheiden houden, omdat er vanuit rechtsstatelijk oogpunt een zekere afstand
en objectiviteit dient te zijn tussen degene die de norm stelt en degene die
bevoegd is te straffen. De regering stelt enerzijds dat de Grondwet geen ruimte
biedt om de berechting van strafbare feiten aan een bestuursorgaan
op te dragen en stelt anderzijds vast dat het uitvaardigen van een strafbeschikking
geen vorm van berechting is. Niettemin wordt het bestuursorganen met behulp
van buitengewone opsporingsambtenaren mogelijk gemaakt, strafbare feiten op
te sporen en te beboeten via een strafrechtelijke handhaving in plaats van
een bestuursrechtelijke sanctionering. Hoe past de regering dit binnen de
kaders van de Grondwet? Is er eigenlijk maar één conclusie onvermijdelijk,
namelijk dat buitengerechtelijke afdoening van strafbare feiten door bestuursorganen
buitengrondwettelijk kan geschieden? Dat is, voor een goede verstaander, iets
anders dan ongrondwettelijk.Tot slot zou ik de regering tot grote terughoudendheid willen manen wat
betreft de uitbreiding van de attributie van strafbeschikkingsbevoegdheid
aan bestuursorganen. De regering zegt weliswaar dat zij "thans geen aanleiding
voor uitbreiding" ziet, maar tegelijkertijd spreekt zij de verwachting
uit dat het aantal feiten dat met een politiestrafbeschikking, artikel 2578
B Strafvordering, of met een bestuurlijke strafbeschikking, artike1257 Ba
Strafvordering, zal worden afgedaan na inwerkingtreding van het voorliggende
wetsvoorstel zal gaan stijgen. Ik wijs op de memorie van antwoord, bladzijde
30. Nogmaals: van onze kant dringen wij aan op grote terughoudendheid, zulks
tegen de achtergrond van onze hiervoor verwoorde bedenkingen en vragen.Met belangstelling zien wij uit naar een reactie op onze bijdrage.Mevrouw De Wolff (GroenLinks):Voorzitter. Hoewel mijn fractie bij de schriftelijke voorbereiding heeft
afgezien van het stellen van vragen en het plaatsen van opmerkingen sluit
ik mij graag aan bij de complimenten die aan de minister zijn uitgedeeld over
de grondigheid van de schriftelijke voorbereiding van dit wetsvoorstel. Doelmatigheid
en, in het verlengde daarvan, het tegengaan van het belonen van chicaneus
gedrag van verdachten die een transactievoorstel hebben gekregen. Dit zijn,
grofweg, de doelstellingen van dit wetsvoorstel. Ik wil niet verhelen dat
mijn fractie meent dat de minister aansprekende argumenten heeft aangevoerd
voor een overigens juridisch ingrijpend wetsvoorstel. Het is juist dat dit
wetsvoorstel eerder een juridische principiële verschuiving teweeg brengt
dan dat het een grote feitelijke verschuiving teweeg zal brengen. Het zal
hoogstens om aantallen gaan, maar niet om de wijze van handelen van het OM.
Het gaat in feite om het verzwaren van een boetevoorstel met een executoriale
titel. Ik vat dit wellicht wat onzorgvuldig aldus samen.Collega Holdijk heeft een uitvoerige beschouwing gewijd aan dit wetsvoorstel
in relatie tot artikel 113 van de Grondwet. Ik sluit mij graag aan bij dit
betoog. Het uitvaardigen van een strafbeschikking door het OM moet niet gezien
worden als een veroordeling. De verdachte wordt door die uitvaardiging geen
veroordeelde en er vindt geen rechterlijke afdoening plaats, althans niet
voor zover de verdachte geen verzet pleegt. Is rechterlijk optreden ter bestraffing
van strafbare feiten alleen maar rechterlijk optreden als er rechterlijk optreden
op staat? Of moet je zeggen dat wij, als je de feitelijke bevoegdheid om te
straffen overdraagt aan een magistraat, het OM, die als een quasirechter sancties
toepast, wij feitelijk toch te maken hebben met rechterlijk optreden met bestraffing
van strafbare feiten? Ik meen dat dit het geval is. Het voorstel wil dat het
OM recht doet aan het strafbare feit dat gepleegd is. Een zaak moet vereffend
worden door het strafrechtelijk optreden namens de maatschappelij.In de schriftelijke voorbereiding is uitvoerig aandacht besteed aan de
relatie met artikel 113 van de Grondwet. Het viel mij tegen om te zien hoe
gemakkelijk de minister vlucht in de analogie met de WAHV. Er zijn belangrijke
verschillen met de WAHV, nog los van de appreciatie van die wet in relatie
tot de Grondwet. Collega Holdijk gaf terecht aan dat de WAHV geen strafbare
feiten betreft, maar gedrag dat beboetbaar is verklaard, zoals ook in het
fiscale recht gedragingen beboetbaar zijn verklaard. De wet afdoening ziet
op klassieke strafbare feiten die strafbare feiten zullen blijven en door
de strafrechter kunnen worden behandeld. Bovendien geeft deze wet het OM meer
sanctiemogelijkheden dan de WAHV het bestuur geeft. Het zal gaan om het bewijstechnisch
lastenverzaken. Er zullen meer vragen kunnen rijzen over de schuldvaststelling
dan in de reguliere WAHV, waarbij het gaat om zaken die met een camera of
op heterdaad kunnen worden geconstateerd. De strafbeschikking die dit wetsvoorstel
mogelijk wil maken, kan ingrijpend zijn, zeker door cumulatie van maatregelen
en sancties van het OM. Tevens zal deze strafbeschikking formele rechtskracht
hebben ten aanzien van het slachtoffer dat op basis van de strafbeschikking
een bepaalde claim op de verdachte kan leggen. Is het de verdachte bekend
dat dit het geval kan zijn? Wordt dat duidelijk gemaakt bij de strafbeschikking?De verdachte moet, wil hij de beschikking aanvechten, snel ageren. Veel
sneller dan in het bestuursrecht gebruikelijk is, namelijk binnen twee weken.
Hij loopt daarbij het risico een hogere staf opgelegd te krijgen. Het ageren
is niet vrijblijvend, daar zit een risico-element in. Doelmatigheid is goed,
maar is niet het enige belang dat wij moeten afwegen bij wetsvoorstellen als
dit. Straftoemeting door de strafrechter verdient, wat mijn fractie betreft,
als hoofdregel de voorkeur. Die straftoemeting vindt plaats in een contradictoire
interactieve procedure. Het bewijsrecht geldt, anders dan bij de strafbeschikking
van het OM, onverkort. Het OM zou misschien een soort piepsysteem kunnen volgen
waarbij bewijstechnisch niet erg sterke zaken door middel van een strafbeschikking
worden afgedaan en men afwacht of de verdachte vervolgens verzet zal doen.
De onschuldpresumptie geldt in het kader van de OM-afdoening niet onverkort.
Er is geen noodzaak tot het schriftelijk motiveren van de strafbeschikking.
Wat over de motivering in het wetsvoorstel is opgenomen, vind ik beneden de
maat. Ik doel hierbij op artikel 257c, derde lid. De verdachte wordt maar
in bijzondere gevallen gehoord en als hij uitdrukkelijk – volgens mij
is dat woord een Haagse stoplap – onderbouwde standpunten tegen de voorgenomen
strafbeschikking ventileert, zal het OM moeten aangeven waarom wordt afgeweken
en dat kan zelfs mondeling geschieden, zo leid ik uit het artikel af. Dat
is een stuk magerder dan te doen gebruikelijk in een reguliere strafrechtelijke
procedure. Last but not least vindt de gewone behandeling voor de strafrechter
uiteraard plaats in een controleerbare openbare behandeling die tevens de
normatieve van de rechtspraak van het strafrecht in het algemeen versterkt.Ik heb met belangstelling kennisgenomen van het betoog van de Wagemakers
die zegt dat het wetsvoorstel een blessing in disguise kan
zijn, omdat we hiermee in staat kunnen zijn een aantal bestuurlijke boetes
dat zich de afgelopen tien jaar in onze wetgeving heeft genesteld, te stroomlijnen
en onder regie te brengen van het OM. Ik vind dit een interessante en goede
gedachte, maar mijn probleem met dit wetsvoorstel is dat het niets regelt.
Als wij zoiets willen, moeten wij eerst deze discussie voeren voordat wij
ertoe overgaan om het systeem van de bestuurlijke boete een nog grotere olievlekwerking
te geven dan het inmiddels heeft.De heer Holdijk sprak van gemengde gevoelens bij de fracties die hij vertegenwoordigt.
Deze gevoelens leven ook in mijn fractie. Ik ben benieuwd naar de wijze waarop
de minister de vragen en opmerkingen zal voorzien van een reactie. Vooralsnog
is de meer fundamentele kritiek die vanochtend is gehoord en ook door mij
is geuit voor ons aanleiding om dit wetsvoorstel nog niet te omarmen.Mevrouw Broekers-Knol (VVD):Mevrouw de voorzitter. Het wetsvoorstel tot het invoeren van een zelfstandige
boetebevoegdheid voor het OM kent een lange voorgeschiedenis. Medio jaren
negentig van de vorige eeuw werd door de commissie Heroverweging Instrumentarium
Rechtshandhaving, beter bekend als de commissie-Korthals Altes, voorgesteld
om de transactie, die gebaseerd is op consensualiteit in de zin dat beide
partijen met deze wijze van afdoening moeten instemmen, na verloop van tijd
executoir te verklaren. Vervolgens is door een departementale werkgroep en
door de onderzoeksgroep Strafvordering 2001 onder leiding van de hoogleraren
Groenhuijsen en Knigge gewerkt aan een voorstel om een zelfstandige sanctiebevoegdheid
voor het OM in te voeren. Het wetsvoorstel OM-afdoening dat wij vandaag behandelen,
vloeit rechtstreeks voort uit deze onderzoeken en voorstellen. Met de invoering
van een zelfstandige sanctiebevoegdheid voor het OM komt het consensuele karakter
van het huidige stelsel te vervallen.Het lag in het voornemen van de leden van de vaste commissie voor Justitie
van deze Kamer om de plenaire behandeling van dit wetsvoorstel tegelijk met
de beide wetsvoorstellen over de bestuurlijke boete te behandelen. Met het
oog op het tijdsverloop – de schriftelijke behandeling van het wetsvoorstel
OM-afdoening in deze Kamer is afgerond en de beide wetsvoorstellen bestuurlijke
boete hebben de Kamer nog niet bereikt – is daarvan echter op verzoek
van de minister afgezien. Toch is het lastig om het wetsvoorstel OM-afdoening
te bespreken zonder ook maar enige aandacht aan in ieder geval één
van de beide wetsvoorstellen bestuurlijke boete te besteden. Namens mijn fractie
zal ik dan ook in mijn betoog kort aandacht besteden aan wetsvoorstel 30101
Bestuurlijke boete overlast in de openbare ruimte.Tijdens de schriftelijke behandeling van het wetsvoorstel OM-afdoening
is door de minister uitvoerig ingegaan op alle gestelde vragen. De VVD-fractie
is de minister daarvoor erkentelijk. Toch blijven er voor mijn fractie nog
enkele punten ter bespreking over. Ik zal deze achtereenvolgens behandelen.
1. Artikel 113 van de Grondwet. 2. Het vorderen van een hogere straf. 3. Verandering
werklast. 4. Mandateren van de strafbeschikkingsbevoegdheid. 5. Bestuurlijke
boete overlast openbare ruimte. 1. Aan artikel 113 van de Grondwet is door de VVD-fractie zowel in het
voorlopig verslag als in het nader voorlopig verslag aandacht besteed. In
de nadere memorie van antwoord antwoordt de minister dat hij het niet eens
is met de leden van de VVD-fractie dat het opleggen van een strafbeschikking
een vorm van berechting oplevert. Zou dat wel zo zijn, dan zou er sprake zijn
van strijd met de Grondwet omdat krachtens artikel 113 van de Grondwet de
berechting van strafbare feiten is opgedragen aan de rechterlijke macht. Ik
heb er geen behoefte aan om opnieuw de discussie met de minister aan te gaan
over artikel 113 van de Grondwet. Wél stel ik vast dat de minister
de formele invulling van het begrip "berechting" hanteert, namelijk "beslissen
op grondslag van de tenlastelegging en op basis van een onderzoek ter terechtzitting".
Wanneer het begrip "berechting" materieel wordt ingevuld, namelijk
in de zin van "kennisneming en beslissing", dan zou de zelfstandige
sanctiebevoegdheid van het Openbaar Ministerie beoordeeld moeten worden als
berechting en dus in strijd zijn met de Grondwet. Ik hoor hierop graag een
reactie van de minister.2. Door de VVD is in het nader voorlopig verslag gevraagd naar de rechtsgrond
voor het vorderen van een hogere straf ter terechtzitting na tegen de strafbeschikking
gedaan verzet. Vandaag is daar ook al over gesproken door de heer Witteveen
van de PvdA-fractie en de heer Wagemakers van de CDA-fractie. Uit het antwoord
van de minister valt op te maken dat de verdachte door een rechtsmiddel aan
te wenden de facto een zwaardere straf riskeert, indien hij geen gegronde
inhoudelijke bezwaren heeft. Betekent dit dat de verdachte die niet instemt
met de OM-afdoening, gemotiveerd dient aan te geven waarom hij niet instemt
met de OM-afdoening? Hoe valt dit te rijmen met de bepaling in artikel 257e,
lid 4, dat bij het verzet schriftelijke bezwaren tegen de strafbeschikking
kúnnen worden opgegeven? Of moet geconstateerd worden dat de gegronde
inhoudelijke bezwaren in ieder geval ter zitting naar voren gebracht moeten
worden? En wanneer de verdachte dit niet of in onvoldoende mate doet, kan
hij extra straf krijgen voor het lastigvallen van Justitie. Is dat de rechtsgrond?
Eenzelfde regeling geldt voor de verdachte die na ingesteld verzet zonder
nader bericht verstek laat gaan. Op pagina 7 van de nadere memorie van antwoord
staat te lezen dat de verdachte te voren op de strafverhoging is geattendeerd.
Kan de minister aangeven hoe en wanneer dat gebeurt?3. Door de strafbeschikking door het openbaar ministerie worden de rechters
ontlast, althans dat is de verwachting. Betekent dit dat de rechter eigenlijk
alleen nog maar wordt ingeschakeld in geval van vrijheidsstraffen? Zijn er
waarborgen om te voorkomen dat het openbaar ministerie bij zo veel mogelijk
zaken ervoor zorgt onder de grens van de OM-afdoening te blijven, ook al is
dat niet in alle gevallen gerechtvaardigd, om op die manier snel en efficiënt
te kunnen werken doordat de rechter er niet aan te pas behoeft te komen? Is
dan niet de vrees reëel dat in sommige gevallen de straftoemeting wellicht
te laag is en de verdachte eigenlijk voor de rechter had moeten verschijnen?4. In het nader voorlopig verslag is door de VVD-fractie naar voren gebracht
dat de bevoegdheid van de officier van justitie om een strafbeschikking uit
te vaardigen, dusdanig ingrijpend is dat het niet juist is om deze bevoegdheid
aan parketsecretarissen te mandate ren. In de nadere memorie
van antwoord blijkt de minister deze mening niet te delen. Wél is hij
bereid om te voorzien in een transparant mandateringssysteem van officiersbevoegdheden.
Die toezegging neemt de bezwaren van de VVD-fractie niet weg. Vooral tegen
het opleggen van een taakstraf of het ontzeggen van de rijbevoegdheid door
parketsecretarissen blijft de VVD-fractie haar bezwaren houden. Een taakstraf
is weliswaar geen vrijheidsstraf – die is voorbehouden aan de rechter –
maar is toch dermate zwaar dat mandatering ervan aan parketsecretarissen naar
het oordeel van de VVD-fractie niet gewenst is. Ook niet mandatering tot de
grens van 120 uur, zoals op pagina 10 van de nadere memorie van antwoord wordt
gesteld. Voor onder meer het opleggen van een taakstraf is er een hoorplicht
van verdachte. Betekent dit dan dat de verdachte gehoord wordt door de parketsecretaris
of is dit altijd de officier van justitie, omdat wellicht nog niet duidelijk
is of de taakstraf onder de grens van 120 uur uitkomt? Kortom mevrouw de voorzitter,
de VVD-fractie zou graag van de minister vernemen of hij bereid is om het
opleggen van taakstraffen en het ontzeggen van de rijbevoegdheid uit te sluiten
van mandatering aan parketsecretarissen.Ik wil hier nog het volgende aan toevoegen. In de nadere memorie van antwoord
wijst de minister erop dat thans de transactie gemandateerd is aan parketsecretarissen.
De wettelijke constructie van de transactie impliceert dat het feit niet "bestraft"
wordt. De strafbeschikking echter komt meer overeen met een rechterlijke veroordeling.
Ik verwijs hierbij naar pagina 1 van de memorie van toelichting. Die vergelijking
op het punt van mandatering valt dan toch niet te trekken? Mandatering van
de strafbeschikking komt overeen met mandatering van een rechterlijke veroordeling.
Uiterste zorgvuldigheid op het punt van mandatering is dan ook geboden. Mandatering
aan parketsecretarissen zou niet de regel moeten zijn, maar slechts uitzondering.5. Namens mijn fractie wil ik hierbij tot slot nog het wetsvoorstel Bestuurlijke
boete overlast openbare ruimte aanstippen. Kleine ergernissen geven de burgers
een onveilig gevoel, terwijl van gemeentebesturen juist verwacht wordt dat
zij werken aan de veiligheid en het veiligheidsgevoel in hun gemeente. Het
kan voor gemeenten een oplossing zijn om voor het optreden tegen overlast
in de openbare ruimte te kiezen voor afdoening door oplegging van een strafbeschikking.
Kiest een gemeente voor invoering van de bestuurlijke boete, dan ligt het
primaat bij het gemeentebestuur. Mijn fractie is voorstander van de mogelijkheid
van de bestuurlijke boete overlast openbare ruimte, juist omdat daarmee gemeentebesturen
de mogelijkheid geboden wordt om direct en adequaat op te treden tegen allerlei
kleine, dagelijkse ergernissen. Wij moeten echter niet vergeten dat het voor
de burger van belang is dat hij weet waar hij aan toe is, dat hij nog door
de bomen het bos kan zien van wat wel en niet mag, welke regeling daaraan
ten grondslag ligt, welk overheidsorgaan met de handhaving belast is en vooral
dat er rechtsgelijkheid en rechtseenheid is. De vierde tranche van de Algemene
wet bestuursrecht is in dit perspectief van belang. Is de veronderstelling
juist dat de vierde tranche Awb de rechtsgelijkheid en de rechtseenheid in
het bestuursrecht bevordert, zoals de OM-afdoening deze bevordert voor het
strafrecht? Graag hoor ik hierop een reactie van de minister. Naar het oordeel
van de VVD-fractie biedt de OM-afdoening in ieder geval een heldere koers. Mevrouw de voorzitter, wij wachten met belangstelling de beantwoording
door de minister af.De heer Kox (SP):Mevrouw de voorzitter. Toen ik vanmorgen De Telegraaf opensloeg –
dat is altijd een afdoende manier om snel wakker te worden – zag ik
op pagina 2 een prachtige foto van deze minister met een groot geweer op de
een of andere Limburgse kermis. Hij schijnt daar tijd voor te hebben nu hij
een keertje geen informateur is. Het heeft in ieder geval een prachtige foto
opgeleverd die in deze tijd voorafgaande aan de verkiezingen een mooi beeld
neerzet van een vastberaden, doeltreffende minister van Justitie. Het was
gelukkig niet alleen pr-werk, want ik las in De Telegraaf dat de minister
ook raak schoot. Daarmee wil ik hem sowieso complimenteren, alhoewel ik nog
graag van hem hoor hoe groot de afstand tot het doel was en hoe groot het
doel was. Dat zou namelijk enige invloed gehad kunnen hebben.Serieuzere complimenten heeft mijn fractie voor de wijze waarop de minister
het wetsvoorstel in de Tweede en de Eerste Kamer duiding heeft gegeven. Ik
wil maar zeggen dat hij het wel kan,als je het maar zoekt. Het wetsvoorstel
betreft, zoals de minister herhaalde malen heeft gesteld, een wezenlijke verandering
van het huidige wettelijke systeem inzake het straffen. Niet de rechter, maar
het Openbaar Ministerie zal na aanneming van dit voorstel in een groot aantal
gevallen – naar het zich laat aanzien 65.000 – een straf opleggen.
Kan dat en willen wij dat? Dat zijn de vragen die in de Tweede Kamer en ook
in de Eerste Kamer al uitgebreid aan de orde zijn geweest en waar wij vandaag
over verder praten.De minister noemt het wetsvoorstel een elementair onderdeel van het veiligheidsprogramma
Naar een veiliger samenleving, dat het kabinet heeft vastgesteld. Hij wil
het dan ook zo snel mogelijk door de Kamer aangenomen zien. Daar is in het
algemeen niet mis mee. Voorafgaand echter aan een inhoudelijke reactie wil
ik namens mijn fractie zeggen dat wij vinden dat de behandeling beter niet
op dit moment had kunnen plaatsvinden. Het huidige kabinet heeft het ontslag
van drie bewindslieden ingediend en de overige functies ter beschikking gesteld.
Het is dus demissionair en dus dienen controversiële voorstellen voorlopig
niet afgehandeld te worden. Volgens ons was dat hier het geval. Dat oordeel
wordt echter niet gedeeld door voldoende leden van deze Kamer. Daar hebben
wij ons dus naar te voegen, maar dat doen wij wel met enige spijt. Met name
het feit dat de PvdA-fractie ons voorstel tot controversieelverklaring niet
steunde, bevreemdt ons omdat het die fractie was die eerder in de commissie
inbracht dat het voorstel naar haar mening nog niet rijp was voor invoering.
Ook vandaag meldt de fractie weer dat zij moeite heeft met de verbrokkelde
wetgevingsstrategie van de minister. Ook bij overige fracties bestonden en
bestaan – dat neem ik althans aan – nog steeds de nodige twijfels
over verschillende onderdelen van het wetsvoorstel, onder andere waar het
gaat om de verhouding tot de Grondwet. Dat is niet niks, maar goed, wij hebben
besloten zoals wij besloten hebben. Wij behandelen dus dit wetsvoorstel dat
inhoudelijk in ieder geval uitgebreid voorbereid is.Ik kom terug op de twee wezenlijke, inhoudelijke vragen: kan het wat het
wetsvoorstel wil en willen wij wat deze wetswijziging bewerkstelligt,
namelijk het invoeren van een strafbeschikking als nieuw instrument in het
kader van het strafrecht. Bij de vraag of het kan, is erover gesproken of
een dergelijke wezenlijke – volgens de fracties van SGP en ChristenUnie
zelfs revolutionaire – verandering zich verdraagt met artikel 113 van
de Grondwet, dat zegt dat berechting van strafbare feiten aan de rechter is
opgedragen. Bij verschillende fracties in Tweede en Eerste Kamer riep dat
artikel de vraag op of nu een ander, te weten het Openbaar Ministerie, mag
gaan berechten. Nee, zegt de minister, dat mag niet; dat blijft een zaak van
de rechter. Het Openbaar Ministerie mag wel gaan bestraffen. Daartegen verzet
de Grondwet zich niet, aldus de minister. Het debat hierover is uitgebreid
en diepgaand geweest. De eerlijkheid gebiedt te zeggen dat er voor allebei
de interpretaties van artikel 113 wel iets te zeggen valt. De SP – dat
geldt zowel voor mijn fractie aan deze zijde van het Binnenhof als voor onze
collega's aan de overzijde – geeft echter de voorkeur aan de precieze
uitleg en niet aan de rekkelijke uitleg van dit belangrijke artikel. De daarvoor
aangedragen argumenten wil ik hier niet nog een keer uitgebreid wisselen.
Zij staan genoegzaam omschreven in de verslagen van de behandeling in de Tweede
Kamer. Zij zijn trouwens ook terug te vinden in de commissoriale inbreng van
verschillende andere fracties in deze Kamer. Ik heb nog niet begrepen dat
zij er inmiddels werkelijk van overtuigd zijn dat zij ongelijk hadden en dat
de minister gelijk had. Ik heb goed naar mevrouw Broekers geluisterd op dit
punt. Ik ben benieuwd naar de reactie van de minister.Voor ons kan deze ingreep dus niet. Wij moeten erg voorzichtig omgaan
met het oprekken van wezenlijke bepalingen in onze Grondwet. De minister zal
het daar niet mee eens zijn omdat hij het artikel anders leest. Dat kan en
dat mag, maar in dit geval heeft deze Kamer het laatste woord. En daar zullen
wij ons allen naar moeten voegen.De tweede vraag die voorligt, is of wij het wel zouden willen als het
zou kunnen. Ook daarop is ons antwoord: nee, dat willen wij niet. Wij willen
het berechtingsmonopolie in het strafrecht bij de rechter laten. Wij vinden
dat concentratie van opsporing, vervolging, berechting en bestraffing bij één
instantie, met name het Openbaar Ministerie, niet gewenst is. Wij kennen de
opvatting van de minister dat het Openbaar Ministerie bij strafbeschikkingen
niet berecht, maar slechts bestraft, maar feitelijk is het volgens ons wel
zo. Er wordt gestraft omdat er berecht is, hoe wij dat verder ook precies
omschrijven. De VVD-fractie hoorde ik hier hetzelfde over zeggen. Ook de PvdA-fractie
heeft erop gewezen dat wij hier materieel te maken hebben met straf na berechting.
Ik hoor hierop graag een reactie van de minister.Wij vinden het niet in het voordeel van degene die bestraft wordt, dat
het op deze manier wordt geregeld en wij vinden het ook niet in het voordeel
van ons stelsel van berechten en bestraffen. Naast het opleggen van sancties
zitten daar immers nog andere aspecten aan die met deze wijzigingen op de
achtergrond raken. Het verschijnen voor de rechter en het ondergaan van diens
onafhankelijk oordeel zijn naast de op te leggen sanctie van groot belang
voor het betrokken individu, voor degenen die van diens gedrag nadeel hebben
ondervonden, en voor de samenleving als zodanig. Dat is geen bijzaak, maar
een hoofdzaak. Natuurlijk hebben wij er begrip voor dat de minister in lijn
met de voorstellen die al langere tijd op dit punt de ronde doen, alles op
alles zet om de rechterlijke macht te ontlasten van een hoop werk om zodoende
dezelfde rechterlijke macht de noodzakelijke ruimte te bieden om zich meer
en beter met ernstiger zaken bezig te houden. Als dit voorstel wordt aangenomen,
zullen er naar schatting van de minister 21.000 zaken minder bij de rechtbank
en 44.000 minder bij het kantongerecht voorkomen. Tot wat voor werkelijke
ontlasting dat bij de rechterlijke macht zal leiden, is voor velen, mijn fractie
incluis, nog lang niet duidelijk. Het zou wel eens kunnen dat de minister
zich al te gemakkelijk rijk rekent aan de besparingen die het oplevert. Daarnaast
blijft het de vraag of er vanwege winst in capaciteit een wezenlijk fundamentele
verandering in het wettig stelsel doorgevoerd mag worden. Mijn fractie vindt
van niet. In plaats van meer macht aan het openbaar ministerie te geven, zouden
wij ook meer rechters aan het werk kunnen zetten. Dat heeft onze voorkeur.
Dan behoeven wij het stelsel niet te wijzigen en kunnen wij ons werk gewoon
doen.De heer Wagemakers (CDA):Hoe beoordeelt u de systematiek van de transacties die er thans zijn?
De essentie van een transactie – daar komt geen rechter aan te pas –
is dat er een strafbaar feit is geconstateerd en dat er zelfs geen strafvervolging
plaatsvindt omdat die is afgekocht. Vindt u dat in zichzelf een beter systeem
dan het systeem dat wordt voorgesteld en waardoor na een strafbaar feit in
ieder geval strafvervolging plaatsvindt in de vorm van een strafbeschikking?
Dat is toch een behoorlijke stap vooruit ten opzichte van de huidige praktijk?De heer Kox (SP):Dat ben ik niet met u eens. Of de transactie de meest ideale vorm is,
weet ik nog niet. Ik denk dat wij daarover zouden moeten nadenken. Dat is
ook de kritiek van collega Witteveen. Hij had het over de verbrokkeling van
het systeem. Ik denk dat de transactie beter past in het stelsel waarin de
rechter berecht en waarin van te voren de aanbieding kan worden gedaan dat
er bij een transactie niet tot vervolging behoeft te worden overgegaan. Dat
spreekt mij meer aan dan de feitelijke bevoegdheid om te berechten, bij het
Openbaar Ministerie te leggen. Het is natuurlijk de vraag of het ideaal is.
Bovendien moeten wij goed in de gaten hebben – mevrouw De Wolff heeft
dat ook al gezegd – dat er voor de burgers op het eerste oog niet zo
veel verandert. Bij sommige zaken moeten wij echter goed bekijken wat de implicatie
is van verandering, want van het een kan het ander komen. Dat is vandaag in
het debat al gebleken. De heer Wagemakers heeft zelf al aangegeven dat wij
met dit wetsvoorstel een heleboel mogelijk maken. Als je echter een heleboel
mogelijk maakt, moet je daar erg voorzichtig mee zijn. Ik hecht op dit moment
dan ook iets meer aan de transactie dan aan deze stap.Mevrouw de voorzitter. Ik heb gezegd dat ik niet weet of er wel capaciteitswinst
gehaald zal worden. De minister geeft echter keer op keer aan dat het een
bijkomend voordeel is en dat het hem gaat om de principiële wijziging.
Toch vraag ik mij af of dit wetsvoorstel er gelegen had, als die capaciteitsproblemen
er niet waren geweest, of dat wij dan een meer samenhangend voorstel hadden
gekregen van de minister.Er zijn nog meer opmerkingen te maken over dit wetsvoorstel, met name
over de positie van degene die via een strafbeschikking gestraft
wordt. Wij vinden dat de rechtsbescherming van de burger er niet op vooruitgaat
met deze vernieuwing van het strafrecht. De regeling van het verzet, de mandatering
en de in de wet gestelde termijn vinden wij allemaal niet zo passend, evenmin
als de nogal gebrekkige openbaarheid. Wij vinden het alles bijeen geen vooruitgang.
Achteruitgang met een beroep op efficiencywinst vinden wij in ieder geval
niet aanvaardbaar. De minister heeft diverse malen aangegeven dat het niet
alleen gaat om efficiency en doelmatigheid, maar ook om rechtseenheid en rechtsgelijkheid.
Daar valt ook het nodige voor te zeggen. Het is dan ook niet zo gemakkelijk
om te zeggen dat de minister de plank helemaal misslaat met het wetsvoorstel.
Het overtuigt ons echter niet.Alles afwegende blijft de SP-fractie van mening dat dit wetsvoorstel,
hoewel goed behandeld, goed onderbouwd, goed voorbereid en diepgaand besproken,
niet aangenomen zou moeten worden. Dat is een politieke keuze van mijn fractie.
Die keuze is deze keer niet ingegeven door het feit dat zaken onvoldoende
voorbereid zijn.De beraadslaging wordt geschorst.De vergadering wordt enkele ogenblikken geschorst. 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/h-ek-20052006-1695-1706.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl