Vragen van het lid Van Hijum aan de staatssecretaris van Sociale Zaken en Werkgelegenheid over het bericht 'Problemen rond re-integratie pardonners' (mondelinge vragenuur)
Staten-Generaal — Handelingen 
Datum: 2014-06-30 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


2009-2010
 55
 
 
 
 Vragenuur
 Vragen van het lid Van Hijum aan de staatssecretaris van Sociale
Zaken en Werkgelegenheid over het bericht "Problemen rond re-integratie pardonners".
 
 
 De heer
 Van Hijum
 CDA
 
 Voorzitter. In 2007 heeft het kabinet besloten om ruim 27.000 vluchtelingen
op basis van een generaal pardon toe te laten tot Nederland. Hoe je ook over
dat besluit denkt – zoals bekend wordt in deze Kamer verschillend gedacht
over dat besluit – vanaf dat moment stond ons eigenlijk een ding te
doen, namelijk ervoor zorg dragen dat die groep mensen integreert in de Nederlandse
samenleving, dat ze in staat wordt gesteld om een plek te verwerven in die
samenleving en zoveel mogelijk de zelfstandigheid en zelfredzaamheid van hen
te bevorderen. In de uitvoering van dat streven hebben gemeenten een belangrijke
rol toebedeeld gekregen.
 Als je zoiets decentraliseert, weet je ook dat er lokale en regionale
verschillen zullen optreden. Echter, wij schrokken toch van het beeld dat
wij afgelopen zaterdag kregen op basis van publicaties in Trouw. Het beeld
dat daaruit opdoemt, is dat het verschil tussen de gemeenten enorm is. De
ene gemeente stelt werk en participatie voorop, waarbij de gemeente Rotterdam
als voorbeeld wordt genoemd, terwijl in gemeentes als Almelo en Groningen
85% tot 90% van de mensen nog van een uitkering moet leven.
Dat zijn toch bedroevende percentages. De ene gemeente biedt heel snel inburgeringscursussen
aan, terwijl in andere gemeenten, waaronder een aantal steden, het grootste
deel van de mensen nog aan een inburgeringscursus moet beginnen, en dat drie
jaar na data. Daar schrikken wij van. Helemaal droevig gesteld lijkt het met
de ambitie van het kabinet om in 2011 80% van de inburgeringstrajecten
een duaal karakter te laten hebben, waarmee wordt bedoeld dat werk, scholing
en inburgering met elkaar worden gecombineerd.
 Herkent de staatssecretaris het beeld uit het onderzoek van Trouw, en
zo ja, kan zij de Kamer informeren over de meest actuele cijfers en inzichten
als het gaat om mensen die aan het werk zijn, dan wel van een uitkering rond
moeten komen? Is zij met het CDA van mening dat deze naar het zich laat aanzien
grote verschillen wel zorgen baren? Kan zij de Kamer informeren over het percentage
gemeente dat op dit moment daadwerkelijk duale trajecten aanbiedt? Ziet zij
daarin aanleiding om de resultaatsafspraken met gemeenten aan te scherpen?
 
 
 Dank u wel, uw tijd is echt om.
 
 
 
 De heer
 Van Hijum
 CDA
 
 Dit wordt echt mijn laatste vraag. Er was maatwerk beloofd ten aanzien
van hoger opgeleide vluchtelingen. Ook daarop krijg ik graag een reactie van
de staatssecretaris.
 
 
 Dit is niet fair ten opzichte van de anderen. Ik verreken dit met uw tweede
termijn. We moeten allemaal binnen twee minuten onze vragen stellen.
 
 
 
 De heer
 Van Hijum
 CDA
 
 Ik schik mij volledig in uw orde, voorzitter.
 
 
 
 Staatssecretaris
 Klijnsma
 
 Voorzitter. Ik heb inderdaad kennis genomen van de publicatie in Trouw
over de inburgering en re-integratie van de groep pardonners in de 36 grootste
gemeenten. Het gaat om een enquête van Trouw, en niet om een wetenschappelijk
onderzoek. We moeten daarom niet al te snel algemene conclusies verbinden
aan dat krantenartikel. Maar ik herken natuurlijk wel het een en ander. De
pardonregeling wordt in de tweede helft van dit jaar geëvalueerd, en
de minister van Justitie heeft het voornemen om de Kamer dan alle uitkomsten
te laten weten, waaronder natuurlijk de meest actuele cijfers als het gaat
om re-integreren en het al of niet hebben van een baan.
 Ik denk dat we wel iets kunnen zeggen over de meest actuele cijfers. Het
lijkt mij voor het algemene beeld beter om dat in de tweede helft van dit
jaar te presenteren, in die zin dat de Kamer dan het hele rapport krijgt.
Verder is het belangrijk dat gemeenten hun eigen maatwerk kunnen leveren voor
deze mensen. Ik weet als geen ander hoe ongelooflijk gecompliceerd het leven
van deze mensen is geweest, omdat ikzelf in die tijd een poosje burgemeester
ben geweest en toen allerlei verklaringen heb moeten ondertekenen. Mensen
hebben vaak heel gecompliceerde en traumatische achtergronden. Het is dan
ook logisch dat zij niet onmiddellijk en onverwijld aan de slag kunnen worden
geholpen.
 De Kamer is in juli 2009 geïnformeerd over het gegeven dat per 1 april
2009 8600 huishoudens van de pardonregeling een beroep deden op de bijstand,
ongeveer 50% van de pardonhuishoudens. Die cijfers heeft de Kamer.
 Ik ben voornemens om in mijn verzamelbrief, die ik altijd aan de gemeenten
stuur, de nadruk te leggen op het feit dat gemeenten, als zij generaal pardonners
binnen hun gemeentegrenzen hebben, heel goed moeten kijken naar de best practices
van andere gemeenten. Je ziet immers dat de ene gemeente de andere niet is.
Voorop staat echter het maatwerk. Je kijkt zowel naar de mens in kwestie als
naar de lokale arbeidsmarkt. Ook daar zijn regionaal grote verschillen.
 
 
 
 De heer
 Van Hijum
 CDA
 
 Ik dank de staatssecretaris voor de beantwoording, maar ik kan er niet
zo heel veel mee. Het kan toch haast niet anders dan dat ook de staatssecretaris
schrok toen zij afgelopen zaterdag de krant opensloeg. Het beeld dat daaruit
naar voren komt, is dat het onvoldoende lukt om mensen aan de slag te helpen.
Hoe langer deze vluchtelingen in een bijstandsuitkering zitten, hoe moeilijker
zij aan de slag komen en hoe groter de afstand tot de arbeidsmarkt wordt.
Ik wil graag concreet horen wat zij gaat doen om gemeenten die er niet in
slagen om goede resultaten te boeken, daarop aan te spreken en ervoor te zorgen
dat wij echt perspectief bieden aan deze mensen, die daarop immers recht hebben.
 
 
 
 Staatssecretaris
 Klijnsma
 
 Ik heb toegezegd dat ik dat in de verzamelbrief nog eens goed onder de
aandacht breng. Ik ben met de geachte afgevaardigde van mening dat het erom
gaat dat werk en inburgering zo veel mogelijk worden gecombineerd. De heer
Van Hijum heeft op dat punt een motie ingediend over duale trajecten en ik
ben het daarmee zeer eens. Wij moeten voorkomen dat mensen in inburgeringstrajecten
worden opgesloten. Inburgering is een randvoorwaarde voor een
baan. Zo'n duaal traject vind ik dan ook uitstekend en ik wil daar de klemtoon
op leggen. Er zijn overigens veel gemeenten die deze mensen van het generaal
pardon de afgelopen jaren een zeer goed perspectief hebben geboden. Wij hebben
afgesproken dat men nog een aantal jaren te gaan heeft. Gemeenten bieden maatwerk
en doen dat in hun eigen regionale context.
 
 
 
 Mevrouw
 Verdonk
 Verdonk
 
 Voorzitter. Het beeld is duidelijk: de generaal pardonners zitten ofwel
in de bijstand ofwel in een gesubsidieerde baan. De vorige staatssecretaris,
de heer Aboutaleb, zei in 2008 dat het 40 tot 50 mln. ging kosten. Mevrouw
Albayrak maakte daar vorig jaar al 100 mln. van. Ik wil graag weten wat de
kosten in miljoenen zijn van generaal pardonners in de bijstand en van al
die gesubsidieerde banen.
 
 
 
 Staatssecretaris
 Klijnsma
 
 De stelling van mevrouw Verdonk dat de generaal pardonners in de bijstand
of in een gesubsidieerde baan zitten, is voor een deel waar. Deze mensen kwamen
vanuit ongelooflijk ingewikkelde omstandigheden en zijn door het generaal
pardon in de gelegenheid gesteld om volwaardige mensen te worden in Nederland.
Zij worden daarin geruggensteund. Mevrouw Verdonk vraagt wat de kosten zijn.
Ik heb zojuist gezegd dat de minister van Justitie de Kamer in de tweede helft
van dit jaar nader inzicht biedt in een en ander.
 
 
 
 Mevrouw
 Verdonk
 Verdonk
 
 Ik stel een vraag aan de staatssecretaris die haar eigen portefeuille
betreft en niet die van de minister van Justitie. Wat zijn de kosten van de
bijstand en wat zijn de kosten van de gesubsidieerde banen?
 
 
 
 Staatssecretaris
 Klijnsma
 
 Wij hebben in het kabinet afgesproken dat wij voor alle portefeuilles,
dus ook voor de mijne, de zorgportefeuille en de justitieportefeuille, de
Kamer in het najaar informeren over de wijze waarop de generaalpardonregeling
is verlopen.
 
 
 
 Mevrouw
 Koşer Kaya
 D66
 
 Voorzitter. Deze mensen willen niet in de bijstand zitten en willen zeker
niet met subsidiebanen aan de slag. Zij willen volwaardig deelnemen in de
maatschappij. Dat zeg ik tegen mevrouw Verdonk.
 Doordat de staatssecretaris hieraan totaal geen urgentie toekent, geeft
zij mevrouw Verdonk alle ruimte om dit soort opmerkingen te maken. Ik hoor
graag van de staatssecretaris dat ook zij die urgentie voelt. Welke plannen
heeft zij zodat wij wel slagvaardig verder kunnen gaan en deze mensen uit
de bijstand geraken en niet langer gebruikmaken van de subsidiebanen?
 
 
 
 Staatssecretaris
 Klijnsma
 
 Ik vind het natuurlijk heel erg wezenlijk dat deze mensen volwaardig deel
kunnen nemen aan de samenleving. Om die reden por ik de gemeenten steeds om
met deze mensen aan de slag te gaan en te blijven. Dat de gemeenten helemaal
niets doen met de mensen die onder het generaal pardon vallen, is zeker niet
het geval. Deze mensen hebben nou niet bepaald een huis-tuin-en-keukenleven
geleid voordat zij onder de pardonregeling vielen. Het is daarom juist belangrijk
dat je je verplaatst in deze mensen om ervoor te zorgen dat zij die volwaardige
participatie goed vorm kunnen geven. Sommigen van hen zullen doorgaan met
hun opleiding, sommigen zullen in het duale traject van inburgeren en arbeidsmarkt
terechtkomen en sommigen zullen, net als sommige autochtone Nederlanders,
misschien wel nooit op de arbeidsmarkt actief worden. Ik ben er zeer voor
om voor deze mensen samen met de gemeenten het perspectief recht overeind
te houden.
 
 
 
 Mevrouw
 Karabulut
 SP
 
 Ik hoor de staatssecretaris van Sociale Zaken zeggen dat zij zal wachten
op de resultaten van de evaluatie die de minister van Justitie in de tweede
helft van dit jaar kenbaar zal maken. Dat lijkt mij niet de goede manier.
De staatssecretaris is geen wethouder of burgemeester meer. Zij is de staatssecretaris
van SZW en verantwoordelijk voor belangrijke grondrechten zoals werk en inkomen.
Uit het artikel blijkt dat mensen die bij de gemeente bekend zijn en voor
wie de gemeente maatwerk levert, bijvoorbeeld door het aanbieden van een opleiding,
een duurzame plaats op de arbeidsmarkt verwerven. Dat is bij een heel groot
deel van hen het geval. De gemeente Heerlen doet dat bijvoorbeeld op deze
manier. De gemeente Nijmegen, waar ook de SP in het college zit, doet dat
op een heel goede manier. Grote gemeenten, zoals Amsterdam en Den Haag, blijken
echter niet eens inburgering aan te bieden. Ik wil graag dat de staatssecretaris
toezegt dat zij dat wel gaan doen, dat zij de gemeenten daarop aanspreekt
en de Kamer over de resultaten daarvan informeert. Ik wil dat de gemeenten
werk gaan maken van het aanbieden van opleidingen aan hoger opgeleiden.
 
 
 
 Staatssecretaris
 Klijnsma
 
 Ik heb zojuist gezegd dat ik de gemeenten via de verzamelbrief hier stevig
op ga wijzen. Dat is mijn instrument om gemeenten, als dat nodig is, bij de
les te halen en om gemeenten ertoe te brengen dat zij van elkaar dingen leren.
Heel veel medewerkers van gemeenten plegen juist voor deze generaal pardonners
een enorme extra inzet, juist omdat hun problematiek zo gecompliceerd is.
 
 
 
 De heer
 Bosma
 PVV
 
 Mijnheer Van Hijum is geschrokken van het bericht in het benoem- en bouwkrantje
van zaterdag. Mijn fractie is daar totaal niet van geschrokken. Dit hadden
wij allemaal kunnen zien aankomen. Wat daar allemaal uit blijkt, is dramatisch.
Van de 15.000 arbeidsplichtige pardonners heeft meer dan de helft een bijstandsuitkering.
Een groot deel van hen heeft een melkertbaan in Almelo. Slechts 10%
van de pardonners werkt en 87% heeft zijn inburgeringstraject niet
volbracht. In Ede hebben de pardonners voorrang op Nederlanders bij het verkrijgen
van een woning. In Rotterdam betaalt de wethouder € 6000 per pardonner
aan re-integratiebureaus. Mevrouw Verdonk vroeg net om een overzicht van de
totale schade van het generaal pardon in miljoenen. Is het kabinet ook bereid
om een overzicht van de totale schade te maken in miljarden?
 
 
 
 Staatssecretaris
 Klijnsma
 
 Het kabinet investeert in mensen, ook in mensen die een pardon hebben
gekregen en die hier in Nederland terecht verblijven. Ik ben er in ieder geval
trots op dat die mensen hier hun plek mogen hebben. Die mensen hebben precies
dezelfde rechten en dezelfde plichten als wij allemaal. Daar worden gemeenten
op aangesproken en daarmee zijn de gemeenten, samen met de generaal pardonners, zeer mee bezig. Het verbaast mij niet dat iemand met zo'n achtergrond,
die in een generaalpardonregeling terechtkomt, niet onverwijld en onmiddellijk
40 uur per week op de arbeidsmarkt aan de slag kan. Dat verbaast mij niet.
Ik ben wel van mening dat het heel wezenlijk is dat je mensen begeleidt naar
participatie. Mensen hebben veel nodig, zeker als zij in zo'n regeling zitten.
Vanuit allerlei invalshoeken moet daarin geïnvesteerd worden, opdat deze
mensen volwaardig mee kunnen doen in onze samenleving.
 
 
 De heer Bosma had een vraag naar de kosten.
 
 
 
 Staatssecretaris
 Klijnsma
 
 Daar ben ik al op ingegaan. In het najaar presenteren wij het geheel aan
de Kamer, dat is toegezegd.
 
 
 
 De heer
 Meeuwis
 VVD
 
 De heer Van Hijum zegt dat hij geschrokken is van de wijze waarop de pardonregeling
uitpakt. Hij had dit te voren al kunnen weten. De VVD-fractie heeft op voorhand
aangegeven dat het een slecht plan is om die regeling op deze manier in te
richten.
 De heer Van Hijum stort nu krokodillentranen, nadat hij het generaal pardon
is ingedraaid. Moet hij hier niet toegeven dat hij een piketpaal in zijn eigen
voet heeft laten slaan?
 
 
 
 De heer
 Van Hijum
 CDA
 
 Als je gemeenten beleidsvrijheid geeft bij de uitvoering van dit soort
regelingen, moet je enige verschillen kunnen accepteren. Ik ben wel geschrokken
van de omvang van de verschillen. Dat punt houd ik absoluut staande. Ik ben
van mening dat wij maatwerk moeten leveren. Dat betekent dat iedereen zo snel
mogelijk aan de slag moet op basis van duale trajecten. Dat hebben wij met
elkaar afgesproken, daar mogen wij gemeenten ook aan houden. Ik herhaal dat
ik wat teleurgesteld ben over de reactie van de staatssecretaris, omdat wij
daar scherper en beter bovenop kunnen zitten.
 
 
 
 Mevrouw
 Van Gent
 GroenLinks
 
 De fractie van GroenLinks is nog steeds trots op het generaal pardon.
Het heeft een eind gemaakt aan een kwestie die zich jarenlang heeft voortgesleept.
Jarenlang konden mensen niets, mochten mensen niets en stonden zij aan de
kant. Wij moeten gepassioneerd in deze mensen investeren. Je moet niet nu
nog eens je gram gaan halen omdat je het niet eens was met het generaal pardon.
 Een aantal steden doet het heel goed. Dat staat in hetzelfde artikel.
Ik noem Dordrecht, Enschede, Groningen, Lelystad, Nijmegen: zomaar even een
bloemlezing. Er zijn gemeenten die te weinig investeren in deze mensen, die
er te weinig achteraan zitten, die hen niet of te weinig bij de hand nemen
om iets te maken van hun toekomst in Nederland. Naar mijn mening moet de staatssecretaris
daar nu actie op ondernemen, want dat kan niet op een evaluatie wachten. Ik
wil dat zij dat nauwkeurig nagaat. Als gemeenten te weinig doen, moeten zij
geactiveerd worden. Kan de staatssecretaris mij dat toezeggen?
 
 
 
 Staatssecretaris
 Klijnsma
 
 Ik heb in een eerdere beantwoording al gezegd dat ik in mijn verzamelbrief –
de verzamelbrief van februari heb ik nog even aangehouden, omdat ik juist
dit punt erbij wil betrekken – daar zeer stevig aandacht aan zal schenken.
Ik zal een appel doen op de gemeenten die nog iets harder kunnen lopen, als
ik mij zo mag uitdrukken.
 
 
 
 De heer
 Dijsselbloem
 PvdA
 
 Voordat wij allerlei grote woorden verbinden aan dit artikel, merk ik
op dat veel van die cijfers niet kunnen kloppen. Ik geef een voorbeeld. Er
wordt gemeld dat in de gemeente Utrecht slechts 2% van de betrokkenen
aan een baan is geholpen, terwijl cijfers van het college van burgemeester
en wethouders van Utrecht laten zien dat meer dan een derde van die mensen
aan het werk is. Het is wel zaak om ons op de goede cijfers te baseren.
 In veel gemeenten worden echt geweldige successen geboekt. Ik sluit bij
daarin aan bij mevrouw Van Gent. De verzamelbrief richt zich tot alle gemeenten,
maar in dit geval zijn de verschillen zo groot dat ik de staatssecretaris
vraag om de specifieke gemeenten die echt ver achterblijven even bij de hand
te nemen en te zeggen: zo kan het niet; ga maar kijken bij de buurvrouw, waar
het wel heel goed gaat.
 
 
 
 Staatssecretaris
 Klijnsma
 
 Daarom wil het kabinet op grond van de evaluatie heel helder krijgen hoe
het in de verschillende gemeenten precies gesteld is. Naar mijn mening heeft
de heer Dijsselbloem een punt. Hij zegt dat het onderzoek dat het dagblad
Trouw zelf heeft geëntameerd en dat volgens mij is gestoeld op een telefonische
enquête, al weet ik dat niet helemaal zeker, geen stevige onderbouwing
kent. De Kamer zal begrijpen dat wij die stevige onderbouwing in het najaar
wel willen leveren en dat wij op basis daarvan degenen die niet acteren, zullen
aanspreken.