Voortzetting van de behandeling van het wetsvoorstel Wijziging van de Vreemdelingenwet (ongedocumenteerden) (26088)
Staten-Generaal — Handelingen 
Datum: 2014-07-10 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Handeling 1998-1999, pag. 2126-2144

 
 
 

Handeling

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Vergadernummer
Datum vergadering

04-12-1998

Tweede Kamer der Staten-Generaal

1998-1999

nr. 30, pagina 2126-2144

26-11-1998

 

 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties over kamerdossier

Kamerdossier 26088Toon publicaties die dit dossier behandelen

 
 
 Publicaties in vergadering

Noot 1 Bijvoegsel Schriftelijke antwoorden van de minister van Volksgezondheid, Welkzijn en Sport, mede namens de staatssecretaris van Volksgezondheid, Welzijn en Sport, op vragen, gesteld in de eerste termijn van de behandeling van de begroting van Volksgezondheid, Welzijn en Sport voor 1999 (26200 XVI)_Pagina 2172-2187
Stemmingen in verband met: - het wetsvoorstel Wijziging van het Wetboek van Strafvordering in verband met de regeling van enige bijzondere bevoegdheden tot opsporing en wijziging van enige andere bepalingen (bijzondere opsporingsbevoegdheden) (25403), en over: - de motie-Rouvoet c.s. over het doorlaten van personen (25403, 23251, nr. 30); - de motie-Dittrich over het periodiek toetsen van de inzet van bijzondere opsporingsbevoegdheden (25403, 23251, nr. 31); - de motie-Kalsbeek-Jasperse over een verbod op het inzetten van criminele burgerinfiltranten (25403, 23251, nr. 33)Pagina 2145-2146
Stemmingen in verband met: - het wetsvoorstel Alsnog toekennen van rechtskracht aan enkele planologische kernbeslissingen (Wet rechtskracht diverse planologische kernbeslissingen) (26129), en over: - de motie-Van Dok-van Weele c.s. over het uiterlijk per 1 januari 2000 in procedure brengen van de actualisering (26129, nr. 9); - de motie-Van Middelkoop/Stellingwerf over een nieuwe PKB SBL (26129, nr. 10)Pagina 2151-2151
Stemming over het voorstel van het lid Van den Doel om heden niet te stemmen over wetsvoorstel 26019 (voorstel van wet van het lid Van Ardenne-van der Hoeven tot wijziging van de bepalingen betreffende pensioen in de Uitkeringswet tegemoetkoming twee tot vijfjarige diensttijd veteranen)Pagina 2144-2145
Stemmingen in verband met het wetsvoorstel Wijziging van de Wet op de inkomstenbelasting 1964 (aanpassing regime ter zake van de afkoop van verplichtingen tot alimentatie of tot verrekening van pensioenrechten bij echtscheiding tegen een lijfrente) (26272)Pagina 2150-2150
Behandeling van de brief van de vaste commissies voor Justitie en voor Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties inzake de uitvoering aanbevelingen enquêtecommissie opsporingsmethoden met het daarbij gevoegde voorstel van het Presidium (26269, nrs. 1 t/m 3)Pagina 2125-2125
Stemmingen in verband met: - het wetsvoorstel Wijziging van de Vreemdelingenwet (ongedocumenteerden) (26088), en over: - de motie-Dittrich c.s. over advisering door de UNHCR (26088, nr. 8).Pagina 2151-2152
Behandeling van de wetsvoorstellen: - Wijziging van de Kaderwet bestuur in verandering (verlenging regeling Stadsregio Rotterdam) (26220); - Wijziging van de Kieswet, ter nadere uitvoering van richtlijn nr. 93/109/EG van de raad van de Europese Unie van 6 december 1993 tot vaststelling van de wijze van uitoefening van het actief en passief kiesrecht bij de verkiezingen voor het Europees Parlement ten behoeve van burgers van de Unie die verblijven in een lidstaat waarvan zij geen onderdaan zijn (PbEG L 329) (26052); - Regels inzake de verstrekking van subsidies door de Minister van Buitenlandse Zaken en de Minister voor Ontwikkelingssamenwerking (Kaderwet subsidies Ministerie van Buitenlandse Zaken) (26135); - Wijziging van de Wet tot gemeentelijke herindeling van Lemelerveld (26273); - Wijziging Wet toezicht kredietwezen en Faillissementswet m.b.t. definitieve karakter van de afwikkeling betalingen en effectentransacties ... (26260)Pagina 2097-2097
Stemmingen over elf moties, ingediend bij de behandeling van het wetsvoorstel Wijziging van enkele belastingwetten c.a. (belastingplan 1999) (26245), te weten: - motie-Marijnissen over een herziene ecotaks (26245, nr. 24); - motie-De Vries c.s. over het leerlingwezen (26245, nr. 25); - motie-De Vries c.s. over de verbruiksbelasting op alcoholvrije dranken (26245, nr. 26); - motie-De Vries c.s. over het belastingstelsel 21ste eeuw (26245, nr. 27); - motie-Reitsma c.s. over volledige koopkrachtcompensatie voor burgers (26245, nr. 28); - motie-Vendrik/Marijnissen over een internationale vergelijking van energietarieven (26245, nr. 29); - motie-Vendrik over alternatieven voor de verhoging van de BTW op water (26245, nr. 30); - motie-Schutte c.s. over compensatie voor grotere gezinnen (26245, nr. 31); - motie-Marijnissen over compensatie voor de non-profitsector (26245, nr. 32); - en nog twee andere moties (26245, nrs. 34 en 35)Pagina 2150-2151
Presentie en opening (donderdag 26 november 1998)Pagina 2097-2097
Stemmingen in verband met het wetsvoorstel Wijziging van enkele belastingwetten c.a. (belastingplan 1999) (26245)Pagina 2149-2149
Behandeling van het wetsvoorstel Alsnog toekennen van rechtskracht aan enkele planologische kernbeslissingen (Wet rechtskracht diverse planologische kernbeslissingen) (26129)Pagina 2098-2111
Voortzetting van de behandeling van het wetsvoorstel Wijziging van de Vreemdelingenwet (ongedocumenteerden) (26088)Pagina 2111-2123
Stemmingen in verband met het wetsvoorstel Aanpassing van de Wet op de inkomstenbelasting 1964, de Wet op de loonbelasting 1964 en de Wet financiering volksverzekeringen in verband met het afschaffen van het aparte tarief voor buitenlandse belastingplichtigen en herstel van enige onvolkomenheden in enkele belastingwetten (26148)Pagina 2149-2149
Regeling van werkzaamheden (donderdag 26 november 1998)Pagina 2123-2125
Stemming over een motie, ingediend bij de behandeling van de begroting van Justitie, te weten: de motie-Halsema c.s. over de overdracht van het beheer over de politie (26200 VI, nr. 27)Pagina 2148-2148
Stemmingen in verband met het wetsvoorstel Aanpassing van de Wet op de loonbelasting 1964, de Wet op de inkomstenbelasting 1964, de Coördinatiewet Sociale Verzekering en in samenhang daarmee enige andere wetten naar aanleiding van de voorstellen van de werkgroep Fiscale behandeling pensioenen (Wet fiscale behandeling pensioenen) (26020)Pagina 2148-2148
Stemmingen in verband met het wetsvoorstel Wijziging van de Wet waardering onroerende zaken, de Wet algemene regels herindeling en enige andere wetten (verfijning waardebepaling en handhaving waardepeildata bij herindeling) (26281)Pagina 2150-2150
Stemmingen in verband met: - het wetsvoorstel Nadere wijziging van een aantal socialezekerheidswetten en enige andere wetten, houdende technische alsmede enige andere wijzigingen (Veegwet SZW 1998) (26239), en over: - de motie-Schimmel c.s. over de besteding van de veegwetbudgetten (26239, nr. 12)Pagina 2147-2147
Lijst van ingekomen stukken, met de door de voorzitter terzake gedane voorstellen (donderdag 26 november 1998)Pagina 2171-2171
Stemmingen in verband met het wetsvoorstel Wijziging van de Wet vermindering afdracht loonbelasting en premie voor de volksverzekeringen en de Wet op de inkomstenbelasting 1964 (26249)Pagina 2149-2150
Stemmingen in verband met het wetsvoorstel Regels inzake de heffing en de invordering van rijksbelastingen in euro's (Wet overgang belastingheffing in euro's) (26147)Pagina 2148-2149
Stemmingen in verband met het wetsvoorstel Partiële wijziging van het Wetboek van Strafvordering (herziening van het gerechtelijk vooronderzoek) (23251)Pagina 2146-2146
Stemmingen in verband met het wetsvoorstel Wijziging van het Burgerlijk Wetboek, het Buitengewoon Besluit Arbeidsverhoudingen 1945 en van enige andere wetten (26257)Pagina 2147-2147
Voortzetting van de behandeling van het wetsvoorstel Wijziging van de Vreemdelingenwet (ongedocumenteerden) (26088)Pagina 2126-2144
Voortzetting van de behandeling van het wetsvoorstel Vaststelling van de begroting van de uitgaven en de ontvangsten van het Ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport (XVI) voor het jaar 1999 (26200 XVI)Pagina 2152-2171

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 112 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
Aan de orde is de voortzetting van de behandeling van: het wetsvoorstel Wijziging van de Vreemdelingenwet (ongedocumenteerden) (26088).De algemene beraadslaging wordt hervat.De heer Middel (PvdA):Mevrouw de voorzitter! Ik dank de staatssecretaris voor zijn beantwoording
in eerste termijn, die helaas een aantal vragen doet voortleven. Wij zitten
met een verschrikkelijk moeilijk wetsvoorstel. Ik heb mij gerealiseerd dat
het het eerste echte wetsvoorstel is waarmee deze staatssecretaris wordt geconfronteerd.
Wij kunnen met hem te doen hebben, want het is niet het makkelijkste wat je
kunt bedenken. In het regeerakkoord hebben wij afgesproken dat wij de ongedocumenteerden
zouden aanpakken of, beter gezegd, dat wij voor hen wetgeving zouden ontwikkelen.
Om dat in de praktijk te doen en uitdrukking te geven aan datgene wat wij
werkelijk beogen, is buitengewoon moeilijk.Ik heb benadrukt dat het de PvdA erom gaat dat er een balans wordt gevonden.
Aan de ene kant moeten wij ervoor zorgen dat er een einde komt aan de ontvangst
van mensen die moedwillig de kluit belazeren – dat woord heb ik vanochtend
vroeg gebruikt – door bewust met valse of zonder documenten hier bescherming
te vragen. Deze mensen maken in wezen misbruik van onze zorgvuldige procedures
en ons systeem van opvang, dat Europees gezien zonder meer beschaafd kan worden
genoemd. Aan de andere kant hebben wij het uitgangspunt dat iemand die met
recht en reden als vluchteling bescherming zoekt in ons land, dat ook moet
kunnen krijgen. Die twee uitgangspunten staan voor ons centraal en daartussen
moet een balans worden gevonden. Dat is er met deze wetstekst en met de toelichting
van vanochtend nog niet helemaal uitgekomen. Het is verleidelijk om om voorbeelden
te vragen van wat er precies wordt bedoeld met het aannemelijk maken dat het
niet hebben van documenten of het hebben van valse documenten de asielzoeker
is aan te rekenen of niet. Dan lopen wij echter het risico dat wij in de casuïstiek
verzeild raken; dat is het dilemma waarin wij zitten. Als de Kamer de term
'aannemelijk maken' wil gebruiken met de consequenties die ik vanochtend heb
geschetst, dan kan het niet zijn dat de ene fractie concludeert dat het dus
tot symboolwetgeving leidt en eigenlijk niks voorstelt en dat de andere fractie
concludeert dat het allemaal veel te hard is. Dan is sprake van onduidelijkheid
die wij moeten proberen weg te nemen in het debat. Ik heb bij interruptie
al gevraagd of dat 'aannemelijk maken' niet duidelijker is in te vullen, zodat
ook de IND-functionaris weet wat hem te doen staat als hij wordt geconfronteerd
met een asielzoeker zonder papieren of met valse papieren. De staatssecretaris
zegt dat dit nu moeilijk is in te vullen. Het risico is dat dan werkendeweg
wordt geopereerd op een ad-hocachtige manier, dat de termijnen niet worden
gehaald en dat het uiteindelijk toch wordt overgelaten aan de rechter. Dat
is ook een slordige manier van beleid maken. Met dit gigantische dilemma worden
wij geconfronteerd. Wij moeten daar toch uit zien te komen.Mijn concrete vraag aan de staatssecretaris is om toch in een bepaalde
richting wat meer concreet te zijn. Laat ik het simpel formuleren. Stel, ik
werk bij de IND en ik word in Rijsbergen of Zevenaar geconfronteerd met iemand
die zegt niet over documenten te beschikken of met iemand die valse documenten
heeft. Wat moet ik op zo'n moment doen? Wat mag ik dan van die asielzoeker
verwachten, want die moet ook iets doen? Wij laten de asielzoeker niet in
de passieve rol. Dat beeld zou ik graag van de staatssecretaris krijgen, zodat
de discussie wat meer richting krijgt. Anders blijft het heel onbevredigend.
Dan kunnen wij straks om vijf uur gaan stemmen, maar dan blijft toch de vraag
knagen of het wel voldoende is uitgediscussieerd. Nogmaals, als de heer Dittrich
het symboolwetgeving noemt en mevrouw Halsema vindt het knoerthard, dan is
er, los van de politieke uitgangspunten, iets aan de hand.In eerste termijn ben ik niet ingegaan op het onvrijwillig fouilleren,
want ik dacht: laat maar lopen, er zijn belangrijkere dingen. Maar ik moet
eerlijk zeggen dat de bijdrage van mevrouw Halsema van GroenLinks mij op dit
punt verder aan het denken heeft gezegd. Mevrouw Halsema sprak op dit punt
haar bezorgdheid uit. Ik wil graag van de staatssecretaris horen hoe het nu
zit. Wij gaan ervan uit dat een asielzoeker die zich in Nederland meldt, geen
enkel strafbaar feit heeft gepleegd. Je mag zo iemand niet in eenzelfde positie
plaatsen, ook qua beeldvorming, als iemand die verdacht wordt
van een misdrijf. In de Politiewet staat dat iemand onvrijwillig mag worden
gefouilleerd als sprake is van verdenking; dat is helder. Volgens artikel
17a van het nu voorliggende wetsvoorstel kan een asielzoeker elk moment van
de dag worden verplicht om zich te laten fouilleren, niet alleen in het aanmeldcentrum
maar ook in een opvangcentrum of een asielzoekerscentrum. In een aanmeldcentrum
vind ik dat wel redelijk, want dan moet worden nagegaan welke documenten,
papieren en bewijzen men bij zich draagt. Dat kun je nog verdedigen. Maar
ik kan mij niet voorstellen dat het de bedoeling van de staatssecretaris is
dat dit ook gedurende de rest van de opvangprocedure moet kunnen. Ik zie daar
ook geen aanleiding voor. Als je het aanmeldcentrum bent gepasseerd en in
de procedure bent opgenomen, waarom moet je dan nog op zo'n manier worden
lastiggevallen? Dat is zeker de vraag, gezien de manier waarop wij in het
kader van de Politiewet met verdachten omgaan. Helaas moeten wij af en toe
wijzen op het gevaar van de criminalisering van asielzoekers. Wij moeten daar
dan zelf op geen enkele manier voeding aan geven en zelfs niet de schijn willen
wekken. Ik ben ervan overtuigd dat de staatssecretaris dat met de PvdA-fractie
eens is. Ik hoop ook dat hij dat straks zelf met zoveel woorden zal zeggen.Een ander punt betreft de documentlozen. Ik heb vanochtend al aangegeven
dat in mijn fractie uitdrukkelijk is gediscussieerd over de mogelijkheid dat
wij worden geconfronteerd met documentlozen die ronddolen in Nederland, zeker
in de fase dat de wet net in werking is getreden en het preventieve effect
ervan nog niet tot uitdrukking is gekomen in de aantallen mensen die zich
melden. Daar is overigens al over gesproken, ook over de consequenties ervan
voor de daklozenzorg en de opvangvoorzieningen. Er kunnen echter ook documentlozen
ronddolen tussen de Europese staten. Ik heb in eerste termijn gezegd dat daar
in Europees verband nadrukkelijk naar moet worden gekeken. Stel dat mensen
geen documenten hebben en dat er in de meeste gevallen ook geen Dublinclaim
kan worden gelegd, wat gebeurt er dan met hen? Je kunt zeggen dat wij daar
niet verantwoordelijk voor zijn – formeel zijn wij dat ook niet –
maar de samenleving zit er wel mee. Via de omweg van de openbare orde kun
je er weer mee te maken krijgen, want dat is de eerste formele weg die men
kan ingaan. Het lijkt mij goed dat de staatssecretaris aangeeft hoe hij hiermee
in Europees verband denkt om te gaan. De PvdA-fractie is van mening dat deze
kwestie zeker in de overgangsfase niet mag worden veronachtzaamd.Dan mijn laatste punt. Ik heb de discussie over de afschaffing van het
hoger beroep in de Vreemdelingenwet onder Hirsch Ballin op afstand meegemaakt.
Ik rakel die discussie niet op, maar het is bekend dat de PvdA daar verdeeld
over stemde. Ik ben altijd tegen het weghalen van het hoger beroep geweest.
Toen de Kamer eenmaal een besluit had genomen, omdat een politieke meerderheid
voor het afschaffen van het hoger beroep was, kwam uit een politiek volstrekt
onverdachte hoek, namelijk zij die zich linkse en rechtse juristen noemden,
echter een golf van bezwaar los. Dat vind ik veel belangrijker. Dat bezwaar
was veelal gebaseerd op juridische gronden, in de zin van: wat hier gebeurt,
kan niet! Dat gebeurde met doorwrochte betogen en op symposia en seminars.
Je kunt het geen lobby noemen, want dat was het niet, maar er werd permanent
aangegeven in de richting van de samenleving en met name de politiek dat er
een verkeerd besluit was genomen.Misschien is er in de discussie over de afschaffing van het hoger beroep
te weinig contact geweest tussen allerlei organisaties vanuit de juristenwereld
en de politiek. Als wij echter met asielwetgeving bezig zijn, dan moeten wij
ons terdege realiseren dat als de UNHCR, de permanente commissie of VluchtelingenWerk
met duidelijke verhalen komen, wij het debat met die organisaties open moeten
houden. Wij moeten hen de gelegenheid geven om met argumenten te komen. Daar
moet vervolgens op worden gereageerd, zeker door de staatssecretaris. Een
discussie later wordt dan niet voorkomen, maar er wordt in ieder geval tijdig
mee begonnen. Vanochtend om 3.30 uur heb ik geconstateerd dat er voor deze
wet wellicht een politiek draagvlak aanwezig is, maar dat betekent niet dat
die in de samenleving wordt geaccepteerd. Er moet ook een maatschappelijk
draagvlak zijn. Het gaat er niet om de UNHCR en VluchtelingenWerk aan onze
kant te krijgen. Wij moeten de discussie daarmee echter niet uit de weg gaan.
De argumenten moeten worden gewisseld, waarna je je eigen inzichten kunt aanscherpen.
In hoeverre is de staatssecretaris in staat en bereid om de zaak juridisch
zo te vervolmaken, binnen de aanwezige mogelijkheden, dat een deel van de
kritiek wordt weggenomen, en tegelijk in gesprek te blijven met degenen die
vanuit hun positie op een legitieme wijze kritiek leveren op datgene wat de
regering en het parlement aan wetgeving naar voren brengen?Dat waren mijn punten. Ik herhaal ze kort. Ik sprak eerst over de balans.
Schiet niet door naar de ene kant van de symboolwetgeving. Wek zelfs die schijn
niet, maar maak duidelijk dat het geen keiharde maatregel is, waarbij het
niet hebben van een document automatisch leidt tot een kennelijkongegrondverklaring.
Dat mag nooit de bedoeling zijn. Toen kwam ik op het aannemelijk maken. Geef
daar wat meer sturing aan. Het onvrijwillig fouilleren zit ons echt niet lekker.
Wij zijn blij dat mevrouw Halsema daar op zo'n expliciete wijze mee is gekomen.
Vervolgens heb ik wat gezegd over de documentlozen die ronddolen en over de
juristerij. Daar willen wij graag opheldering over. Dat neemt overigens niet
weg dat wij staan voor datgene wat wij in het regeerakkoord hebben afgesproken
en dat er dus wetgeving voor documentlozen tot stand moet komen.De heer Dittrich (D66):Mevrouw de voorzitter! Ook ik wil graag beginnen met de staatssecretaris
te bedanken voor zijn beantwoording. Het is inderdaad een ingewikkeld voorstel.
Wij hebben allemaal ook kritische vragen gesteld aan de staatssecretaris.
Hij is flink doorgezaagd op allerlei punten. Ik vind dat dit ook noodzakelijk
is teneinde de wet zo goed mogelijk tot stand te brengen. Op veel punten vond
ik de beantwoording overigens bevredigend, op een aantal punten niet, waarop
ik straks terug zal komen.Eerst wil ik iets zeggen over de fouillering. Collega Middel heeft er
heel indringend over gesproken. Ik moet zeggen dat ik een toch wat andere
herinnering overhoud aan het debat en de stukken. Artikel
17b, eerste lid, lees ik aldus dat wanneer een asielzoeker een aanvraag tot
toelating doet, de ambtenaar de asielzoeker en de bagage kan fouilleren om
te bezien of er documenten en dergelijke aanwezig zijn. Dat geldt dan bij
het doen van de aanvraag om toelating, dus de eerste fase.Mevrouw Halsema (GroenLinks):Mede omdat ik u als expert hoogacht, heb ik de volgende vraag aan u. Wat
leest u verder in dat artikel? Leest u er ook in dat fouillering maar eenmaal
mag plaatsvinden of dat in de loop van de procedure wanneer er onduidelijkheid
over de papieren is, telkenmale gefouilleerd mag worden?De heer Dittrich (D66):Ik lees erin dat het om de beoordeling van de toelating moet gaan. Je
zou kunnen zeggen dat de eerste beoordeling in het aanmeldcentrum plaatsvindt.
Dat lijkt mij sowieso gedekt te worden door artikel 17b, lid 1. Ik kan mij
wel voorstellen dat er vervolggesprekken nodig zijn. Wellicht is fouillering
dan noodzakelijk voor de beoordeling. In het tweede lid van dat artikel staat
overigens dat fouillering veel verder in de procedure kan. Er staat dan onder
meer: met het oog op de veiligheid van de plek waar de asielzoeker zich bevindt.
Ik denk in dit verband terug aan de incidenten die plaats hebben gevonden
in Ter Apel. Als mensen van verschillende culturen in een heel spanningsvolle
situatie op een plek bij elkaar zijn en er vechtpartijen uitbreken en personeel
gevaar loopt, zijn wij er hier als eersten bij om er vragen over te stellen.
Nu wordt in het wetsvoorstel opgenomen dat in situaties waarin de veiligheid
in het geding is, fouillering plaats kan vinden. Vanuit die beleving heb ik
daar geen problemen mee, maar misschien zie ik wel over het hoofd wat collega
Middel ziet. Daarom sluit ik mij op zichzelf wel aan bij zijn vraag of de
staatssecretaris hierop nader wil ingaan.Voorzitter! Vervolgens kom ik te spreken over het feit dat de UNHCR niet
geraadpleegd is. De staatssecretaris heeft gelijk dat in oktober de UNHCR
op het oude voorstel heeft gereageerd en dat later de nota van wijziging is
gekomen. Toch vind ik in zijn algemeenheid dat uit het Vluchtelingenverdrag
voortvloeit dat de UNHCR geraadpleegd dient te worden, omdat die organisatie
tot taak heeft te bezien of de uitvoering van dat verdrag door de lidstaten
goed verloopt. Als je een belangrijk asielwetsvoorstel niet voorlegt, wordt
die taakuitoefening wat moeilijk. Daarom wil ik graag de volgende motie indienen.De Kamer,gehoord de beraadslaging,constaterende, dat het wetsvoorstel tot wijziging van de Vreemdelingenwet
met betrekking tot de positie van ongedocumenteerde asielzoekers niet aan
de UNHCR is voorgelegd;overwegende, dat de Nederlandse regering ingevolge artikel 35 van het
Vluchtelingenverdrag gehouden is de UNHCR in staat te stellen toe te zien
op een richtige uitvoering van het Vluchtelingenverdrag;spreekt als haar mening uit dat de regering belangrijke asielwetgeving
aan de UNHCR voorlegt ter advisering,en gaat over tot de orde van de dag.De voorzitter:Deze motie is voorgesteld door de leden Dittrich, Middel, Halsema en De
Wit. Naar mij blijkt, wordt zij voldoende ondersteund.Zij krijgt nr. 8 (26088).De heer Rouvoet (RPF):Voorzitter! Ik kan in materiële zin wel met de motie instemmen. Ik
vraag mij echter af of het gevraagde niet in strijd is met het streven van
de laatste jaren om de adviesverplichtingen zoveel mogelijk terug te dringen.
Kan de heer Dittrich aangeven of de regering ook in andere, vergelijkbare
situaties verplicht is om internationaal advies te vragen over beleidsvoornemens?
Voor mij is het een nieuw fenomeen en ik vraag mij af of dit een gewenste
ontwikkeling is.De heer Dittrich (D66):Uit het Vluchtelingenverdrag vloeit voort dat de UNHCR in staat gesteld
moet worden om zijn werk goed te doen. Nederland heeft zich aan dit verdrag
gebonden. In de motie wordt niet gevraagd om elke wijziging van de Vreemdelingenwet
aan de UNHCR voor te leggen. Het gaat alleen om belangrijke herzieningen.
Overigens is de regering geenszins verplicht om het advies over te nemen.
Ik vind echter wel dat de mening van de UNHCR in de afweging betrokken moet
worden. Volgens mij is dit geen nieuw element, want het vloeit voort uit het
verdrag waarin Nederland partij is.De heer Rouvoet (RPF):Ik heb ook nog gevraagd of u vergelijkbare situaties kunt noemen. In het
verlengde hiervan heb ik nog een vraag. Stel dat uw motie wordt aangenomen,
wanneer heeft u dan de indruk dat zij niet wordt uitgevoerd door de regering?De heer Dittrich (D66):In zijn algemeenheid kan ik daar wel op antwoorden, maar als het om concrete
situaties gaat, is het lastiger. Ik begin wat dit betreft een beetje op de
staatssecretaris te lijken. Dit zal per situatie beoordeeld moeten worden.Overigens schieten mij op dit moment geen voorbeelden te binnen. Het kan
ermee te maken hebben dat ik vanmorgen om 3.30 uur ook achter deze katheder
stond.De staatssecretaris heeft zeer duidelijk gezegd dat er altijd een inhoudelijke
toets zal plaatsvinden. Dat onderstreep ik. Ik heb hem ook horen zeggen dat
er een soort protocolaanpassing plaats zal vinden, zodat het niet kan voorkomen
dat wanneer iemand zonder documenten in een aanmeldcentrum komt, het verzoek
als een soort Pavlovreactie vervolgens kennelijk ongegrond wordt verklaard.
In het protocol zal erop gewezen moeten worden dat de inhoudelijke toetsing
in onderlinge samenhang gestalte moet krijgen.Er zullen zo nodig afspraken worden gemaakt over de capaciteit bij de
IND en bij de rechterlijke macht. Ik hoop dat het dan niet te laat is. Als
het nodig is om hierover afspraken te maken, zullen velen al rechtsmiddelen
hebben aangewend. De staatssecretaris heeft gezegd dat bij problemen er capaciteit
elders uit de keten aangevoerd moet worden. Dit leidt volgens mij tot een
verschuiving van knelpunten. DittrichEr is wel een zekere compensatie, omdat
mensen, als de beslissingen positief uitvallen, niet verder procederen. Ik
vraag de staatssecretaris daar toch goed op toe te zien en in het onderling
contact met de zittende magistratuur voortdurend de vinger aan de pols te
houden. Het is eigenlijk jammer dat deze wetgeving niet vooraf aan de rechterlijke
macht is voorgelegd, want dan had dit punt eerder besproken kunnen worden.Ik ben blij met de twee toezeggingen die de staatssecretaris heeft gedaan.
Hij wil bezien of het mogelijk is om een verkorte zorgvuldige procedure voor
asielzoekers met documenten te realiseren. Hij wil tevens nagaan of het proces-verbaal
van het nader gehoor door de betrokkene ondertekend kan worden. In dat geval
weet de asielzoeker zich moreel gebonden aan hetgeen daarin is afgesproken.
Ik hoop dat een en ander resultaat heeft, maar ik ben in ieder geval blij
dat de staatssecretaris mijn vragen positief heeft benaderd.Voorzitter! Vervolgens kom ik terug op de opvang. Als mensen afgewezen
worden op grond van het wetsvoorstel, krijgen zij geen opvang, maar dat betekent
niet dat zij het land uitgaan. Ik heb naar voren gehaald dat zij dan in gemeentes
verblijven en dat de burgemeesters of particuliere organisaties dan bijvoorbeeld
op humanitaire gronden besluiten wel opvang te bieden.Ik heb de staatssecretaris gevraagd om te onderzoeken of het mogelijk
is dat er één lijn wordt getrokken namens de hele overheid.
Ik vind dat het asielbeleid duidelijk moet zijn. Het is gewoon niet zo duidelijk
als de rijksoverheid zegt dat er geen opvang is, maar lokaal zegt men van
wel. Dan ontstaat er een onduidelijk beeld en dat kan zelfs versterkt worden
als binnen de regering de ene bewindspersoon zegt dat er geen opvang is, terwijl
de andere wel opvang aanbiedt. Ondanks het antwoord van de staatssecretaris
denk ik eerlijk gezegd dat het beter was geweest als hij in het debat gewoon
gezegd had wat hij al aan de andere bewindslieden had gevraagd.De kern van het wetsvoorstel is een paradox, om met collega Middel te
spreken. Aan de ene kant stellen wij als medewetgever samen met de regering
de wet vast. Wij vragen om die concrete beleidsregels te bespreken, maar aan
de andere kant zegt de staatssecretaris dat hij daar niet over wil praten,
omdat zij in nadere, lagere regelgeving opgesteld moeten worden door en ook
voor de IND-ambtenaren.Het is een paradox dat wij over iets willen spreken waar wij niet over
kunnen spreken, terwijl dit vervolgens in lagere regelgeving wordt uitgewerkt.
Ik vind dit heel erg lastig. De staatssecretaris zegt dat hij niet anders
kan en dat hij moet afwachten hoe rechters op concrete zaken reageren. Dit
geeft mij het gevoel dat wij ons op glad ijs begeven.Het verbaasde mij dat ik collega Kamp van de VVD hier niet over gehoord
heb, want het doet mij ook een beetje denken aan wat zijn oud-fractievoorzitter
Bolkestein wel eens zei, namelijk dat de wetgever zijn verantwoordelijkheid
moet nemen. Wij moeten de rechter zoveel mogelijk de wet laten toepassen,
maar de wetgever moet duidelijkheid bieden.Ik constateer dat er een wat vage situatie ontstaat, omdat wij niet kunnen
spreken over de concrete toepassing van het beginsel dat in het wetsvoorstel
staat. Dat gebeurt verderop en lager, zonder dat wij daar nog nader over kunnen
spreken. Ik wil dit onderdeel afronden door de staatssecretaris te vragen
of hij de Kamer per brief op de hoogte wil houden van de praktijk van dit
wetsvoorstel, als deze wat duidelijker is geworden. Ik stel dus geen voorhangprocedure
of zoiets voor.Ik wil er nog eens op wijzen dat ook D66 vindt dat asielzoekers zich moeten
inspannen om met een geloofwaardig verhaal te komen over waarom zij bijvoorbeeld
geen documenten hebben. Het is belangrijk dat met dit wetsvoorstel wordt geprobeerd
om diegenen uit te zeven die misbruik maken van de asielprocedure door al
hun spullen weg te gooien en toch asiel te vragen.Wij moeten ertegen waken dat mensen zonder documenten die wel een echt
goed vluchtverhaal hebben, niet de dupe worden van deze strengere regels.
Ik zit met het probleem dat ik de beantwoording van de staatssecretaris op
dit punt, waar het allemaal om draait, nogal mager vind. De vraag is hoe de
staatssecretaris dat zou kunnen aankleden. Ik weet dat eerlijk gezegd ook
niet, als hij zegt dat wij niet nader over die beleidsregels moeten praten.Ik dring er daarom bij de staatssecretaris op aan dat hij in zijn beantwoording
in tweede termijn dat punt helder en duidelijk over het voetlicht brengt,
om de twijfels van de fractie van D66 weg te nemen. Ik concludeer dat ik de
hoofdregel uit het asielrecht, namelijk het voordeel van de twijfel voor de
asielzoeker, ook aan de staatssecretaris wil geven, maar daarvoor heb ik dan
wel die nadere beantwoording nodig.De heer Rouvoet (RPF):Voorzitter! Ik dank de staatssecretaris voor zijn geduld vanmorgen vroeg
en voor de antwoorden die hij vanmorgen iets later gaf. Ik wil in tweede termijn
nog zes punten behandelen.In de eerste plaats heb ik in eerste termijn al aangegeven dat de fracties
van de RPF en het GPV van mening zijn dat de materiële betekenis van
het wetsvoorstel niet overschat moet worden, in die zin dat veel van wat hier
geregeld wordt, in de kern al mogelijk is binnen de bestaande regels en bepalingen
van de Vreemdelingenwet. Er wordt formeel weliswaar een nieuwe grond aan toegevoegd,
maar het betekent in belangrijke mate een explicitering van wat in de kern
al realiseerbaar is. Het doel van het wetsvoorstel is: het beperken van moeilijkheden
en tegelijk ook het geven van een signaal. Dat is overigens wat anders dan
een symbool. Dat moeten wij uit elkaar houden. Een belangrijk signaal is iets
anders dan een symboolwetgeving, en daar ligt, wat mij betreft, in belangrijke
mate de betekenis van het wetsvoorstel. De toegevoegde waarde en de effectiviteit
zullen zich echt moeten bewijzen in de praktijk. Wij hebben er op voorhand
geen geweldig hooggespannen verwachtingen van.Ten tweede, het is van belang om een zo goed mogelijk beeld te krijgen
van de echte betekenis van het wetsvoorstel. De discussie van vanmorgen heeft
uitgewezen dat casuïstiek ons in dit verband niet verder brengt. Ik waardeer
het dat de staatssecretaris een aantal pogingen heeft gedaan om de Kamer meer
inzicht te geven in de situaties waaraan gedacht wordt. Tegelijkertijd loop
je tegen het probleem aan dat als je een voorbeeld kiest, je je al in een
van de vier relevante gebieden gaat begeven, met het gevaar dat je de samenhang
uit het oog verliest. Die afweging zal immers straks gemaakt moeten worden.
Hoe onbevredigend het misschien ook is, wij komen in dit debat
niet veel verder dan de formulering dat het gaat om het hele complex van factoren
die meegewogen moeten worden. Aan de andere kant is dat maar goed ook. Het
vergroot weliswaar het grijze gebied, maar het geeft ook juist het afwegingsgebied
en de zorgvuldigheidsmarges aan waarbinnen gewerkt moet worden. Het gaat erom
dat alles wat door de asielzoeker wordt ingebracht, ook zorgvuldig wordt meegewogen.
Die ruimte moeten wij hier niet beperken door ons vast te leggen op bepaalde
voorbeelden die dan wel of niet tot een kennelijkongegrondverklaring zouden
moeten leiden. Ik ben er in de loop van het debat achtergekomen dat met name
op de punten van de verwijtbaarheid van het niet kunnen tonen van documenten
en het asielrelaas het soortelijk gewicht van die onderlinge factoren in het
algemeen niet kan worden aangeven.Voorzitter! Ik ben toe aan het derde punt. Er is een vraag uit mijn eerste
termijn blijven liggen. De staatssecretaris is wel ingegaan op mijn opmerking
dat het in feite al besloten ligt in artikel 15c, lid 1, onder a. Ik heb gevraagd
of dat tot nu toe ook gebruikt is voor ongedocumenteerden. Zo ja, is er bij
benadering aan te geven hoe vaak dat is gebruikt? Zo nee, waarom is het dan
niet gebruikt voor een kennelijkongegrondverklaring van de aanvraag van ongedocumenteerden?
Ik hoor graag nog een antwoord op die vragen.In de vierde plaats sluit ik mij aan bij de opmerking van de heer Dittrich
over de beleidsregels. Ik had hier de term 'carte blanche' staan. Dat klinkt
zo wantrouwend, maar de staatssecretaris zal waarschijnlijk wel begrijpen
wat ik bedoel. Een voorhangprocedure is niet op z'n plaats, maar het is toch
wel heel belangrijk dat wij ongeveer weten wat er in die beleidsregels komt
te staan. Ik zou er zeer aan hechten als de staatssecretaris ons daarover
in een later stadium kan informeren. Het hangt immers wel direct samen met
de werking van het wetsvoorstel in de praktijk.Mijn vijfde opmerking gaat over de terugkeer en de opvang. Daar is vanmorgen
ook het nodige over gewisseld. De conclusie was eigenlijk een beetje: daar
moeten wij inderdaad nog maar eens over spreken, maar dan niet alleen over
dit wetsvoorstel maar over de brede samenhang als het gaat om terugkeer. Ik
attendeer de staatssecretaris erop dat de Kamer in de vorige periode een motie
van mijn hand heeft aangenomen, waarin wordt gepleit voor een herziening van
de door zijn voorganger geleverde terugkeernotitie. Wij zitten daar nog steeds
met smart op te wachten. Ik heb een keer onder ogen gekregen dat de staatssecretaris
ervan uitgaat dat die motie is uitgevoerd. Dat is in zoverre niet het geval,
dat wij in ieder geval nooit een herziene terugkeernotitie hebben gekregen.
Misschien zou het ook voor de staatssecretaris goed zijn om op het punt van
het terugkeerbeleid zijn gedachte te ijken aan wat er al ligt en wat er besproken
is. Daarvan heeft een meerderheid van de Kamer destijds gezegd dat het niet
voldoende was. Ik zeg dit overigens zonder politieke bijbedoelingen. Zouden
wij alsnog een herziene terugkeernotitie tegemoet kunnen zien en aan de hand
daarvan het debat kunnen voeren?Voorzitter! Mijn laatste opmerking heeft betrekking op de fouillering.
Ik zie het inderdaad op vergelijkbare wijze als de heer Dittrich. Ook anderen
hebben aangegeven dat het eerste lid van artikel 17b inderdaad primair gaat
over de grensbewaking en de mensen die toezicht op de vreemdelingen houden.
Op dat punt herhaal ik mijn vraag over de behoefte. In eerste termijn heb
ik gezegd dat twee van de drie asielzoekers – daarmee rond ik naar beneden
af – ook bij fouillering geen documenten bij zich zullen blijken te
hebben, omdat zij ongedocumenteerd zijn. Het is dus de vraag of die behoefte
in de praktijk echt zo groot is. Ik maak hier overigens de opmerking bij dat
wij niet moeten onderschatten dat een fouillerende autoriteit bij echte vluchtelingen
die met groot gevaar voor eigen leven hun land ontvlucht zijn, kan bijdragen
aan het trauma, zodat zij niet snel met het echte asielrelaas voor de dag
komen. Het is in dit debat niet verkeerd om daar nog eens op te wijzen. Ik
weet dat dit niet voor iedereen geldt, maar ik weet wel dat veel mensen in
eerste instantie niet hun hele verhaal vertellen en niet zeggen dat zij Nederland
eindelijk binnen zijn gekomen, maar met valse identiteitsbewijzen. Zij zijn
immers grootgebracht met een diepgeworteld wantrouwen tegenover gezag en autoriteiten.
Een fouillerende ambtenaar zou aan dat trauma kunnen bijdragen. Ik krijg dus
graag een reactie op de punten van de behoefte en het effect op het gedrag
van asielzoekers.Met betrekking tot de standaardveiligheidsfouillering voel ik in zekere
zin mee met de aarzeling van mevrouw Halsema. Tegelijkertijd ben ik het niet
met haar eens dat er bij die fouillering sprake moet zijn van een verdenking.
Ik zeg haar eerlijk dat ik heb gezocht naar een vergelijkbare situatie, maar
die heb ik niet gevonden. Ook mij schoot een bezoek aan een huis van bewaring
of de Bijlmerbajes te binnen, maar dat is niet helemaal vergelijkbaar. Ik
wil het de staatssecretaris niet moeilijker maken dan nodig is, maar omdat
er aarzelingen ten aanzien van de standaardveiligheidsfouillering zijn, vraag
ik hem of hij kan aangeven of er een parallel is met een dergelijke 'standaardmatige'
fouillering buiten de sfeer waarin er sprake is van verdenking of van een
vrijwillig ergens naartoe gaan waarbij je weet dat je gefouilleerd zult worden.
Dat zou ons helpen bij ons eindoordeel op dit punt.Mevrouw Halsema (GroenLinks):Voorzitter! Allereerst dank ik de staatssecretaris hartelijk voor zijn
uitgebreide beantwoording. Ik moet daar echter direct bij aantekenen dat hij
onze bezwaren tegen dit wetsvoorstel niet heeft kunnen wegnemen. Hij heeft
in zijn beantwoording gesteld dat in dit wetsvoorstel de bewijslast niet eenzijdig
bij de asielzoeker wordt gelegd en dat de asielzoeker optimaal in de gelegenheid
wordt gesteld om de noodzakelijke documenten te vergaren. Nergens blijkt echter
of de overheid op dit punt een inspanningsverplichting heeft en of de asielzoeker
bij het ontbreken van documenten het voordeel van de twijfel wordt gegund.
Naar het oordeel van mijn fractie blijft de bewijslast dan ook uiteindelijk
te eenzijdig bij de asielzoeker liggen.In eerste termijn heb ik een amendement ingediend waarin ik het woord
'genoegzaam' toevoegde aan het begrip 'aannemelijk maken'. De reden daarvoor
was dat de bewijslast zo beter zou worden gespreid over de
overheid en de asielzoeker en minder eenzijdig bij de asielzoeker zou komen
te liggen. De heer Rouvoet heeft gevraagd of er, als mijn amendement wordt
aangenomen, sprake is van spreiding van de bewijslast over de overheid en
de asielzoeker. In antwoord daarop heb ik gezegd dat er dan nog steeds sprake
was van een eenzijdige bewijslast voor de asielzoeker. Dat is niet correct:
als mijn amendement wordt aangenomen, zou dat naar mijn idee een verbetering
zijn, bestaande uit een gelijkwaardiger spreiding van de bewijslast over de
overheid en de asielzoeker.De heer Verhagen (CDA):Als een van de principiële bezwaren van de fractie van GroenLinks
op die manier zou vervallen, is uw fractie dan in staat om voor het wetsvoorstel
te stemmen?Mevrouw Halsema (GroenLinks):U zegt het heel nauwkeurig: het gaat om één van onze principiële
bezwaren tegen het wetsvoorstel. Ik heb in eerste termijn al aangegeven dat
de andere bezwaren blijven bestaan.De heer Verhagen (CDA):Ook als het amendement wordt aanvaard, zult u dus tegen het wetsvoorstel
stemmen.Mevrouw Halsema (GroenLinks):Dat heb ik gisteren al gezegd.De heer Verhagen (CDA):Ja, maar het amendement is gewijzigd.Mevrouw Halsema (GroenLinks):Ik wilde mijn gewijzigde amendement graag even uitleggen, maar hoewel
wij dit geen goed wetsvoorstel vinden en er niet mee zullen instemmen, blijf
ik het tot mijn verantwoordelijkheid rekenen om er verbeteringen in aan te
brengen.De heer Rouvoet (RPF):Vanmorgen in alle vroegte – laten wij voor het gemak zeggen: gisteren –
heb ik gevraagd of u van mening was dat bij aanneming van uw amendement de
omkering van de bewijslast verdwenen zou zijn. U hebt daarop ontkennend geantwoord.Mevrouw Halsema (GroenLinks):Ik kom daar nu aan tegemoet.De heer Rouvoet (RPF):Mevrouw Halsema zegt nu dat er sprake is van een gelijkwaardige positie.
Betekent dit dat zij het punt van die omkering verlaten heeft?Mevrouw Halsema (GroenLinks):Als mijn amendement wordt aangenomen, is er wat mijn fractie betreft geen
sprake meer van omkering van de bewijslast.Er ligt inmiddels een gewijzigd amendement naar aanleiding van de discussie
die vanochtend ontbrandde over de interpretatie van het woord 'genoegzaam'.
De heer Van der Staaij en ik bleken verschillende versies van de dikke Van
Dale te hebben nageslagen. Ik heb vanmorgen nog even gebeld met een aantal
instituties die daar meer van af zouden moeten weten, onder andere de taaladviesdienst
van het Genootschap onze taal. Ik bleek niet de enige te zijn. De heer Van
der Staaij had in alle vroegte ook al met deze dienst gebeld. Het blijkt dat
er door de manier waarop ik het woord heb gebruikt, namelijk bijwoordelijk,
inderdaad sprake zou zijn van verruiming van de wet. Ware het bijvoeglijk
gebruikt, dan was er sprake geweest van aanscherping van de wet. Omdat dit
een eindeloze discussie wordt voor taaldeskundigen, heb ik besloten om mijn
amendement aan te passen om misverstanden die door de Handelingen zouden kunnen
ontstaan, weg te nemen. Ik heb 'genoegzaam' weggehaald en daarvoor in de plaats
gesteld 'tot op zekere hoogte'.De heer Dittrich (D66):Daar wilde ik nu net een vraag over stellen. De eerste vraag is natuurlijk:
tot welke hoogte moet het aannemelijk gemaakt worden?Mevrouw Halsema (GroenLinks):Wij hebben met opzet gekozen voor de formulering 'tot op zekere hoogte',
omdat het in de Vreemdelingenwet geen onbekende terminologie is. Die wordt
ook gehanteerd in artikel 31, waarin staat dat de asielzoeker tot op zekere
hoogte aannemelijk heeft te maken dat hij vervolging vreest. Wij hebben ons
laten verzekeren dat het een verzachting is ten opzichte van het enkele 'aannemelijk
maken'. Verder lijkt het mij aan de rechter en de jurisprudentie om dat te
ontwikkelen.De heer Dittrich (D66):Ik neem aan dat mevrouw Halsema het indient om de wetstekst te verduidelijken.
Het 'tot op zekere hoogte aannemelijk maken' moet toch een zekere grens inhouden,
anders hoeft het amendement niet te worden ingediend. Dan vind ik toch dat
mevrouw Halsema als indiener van het amendement moet aangeven waar ongeveer
de grens ligt. Als zij zegt dat de rechter dat moet uitmaken, schieten wij
er helemaal niet zoveel mee op.Mevrouw Halsema (GroenLinks):De heer Dittrich vergist zich als hij zegt dat ik dit amendement indien
ter verduidelijking. Dat lijkt mij namelijk de taak van de staatssecretaris
die de wetten maakt. Ik dien het amendement in ter verzachting van het aannemelijk
maken.De heer Dittrich (D66):Degene die een amendement indient, moet er een toelichting bij leveren,
zodat de mensen uit de rechtspraktijk weten wat de achterliggende gedachte
van het amendement is. Dat hebben wij onder andere ook nog van de Raad van
State gehoord.Mevrouw Halsema (GroenLinks):De heer Dittrich heeft mijn toelichting. En in mijn toelichting staat
dat 'tot op zekere hoogte' tot doel heeft verantwoordelijkheid beter te spreiden
over de asielzoeker en de overheid en het voordeel van de twijfel te gunnen
aan de asielzoeker, waar dat bij het enkele 'aannemelijk maken' ontbreekt.
Dat lijkt mij voorlopig voldoende verduidelijking.De heer Dittrich (D66):Ik vind dat niet. Daarom vraag ik mevrouw Halsema aan te geven waar de
grens ligt en wanneer de asielzoeker wel tot op zekere hoogte iets aannemelijk
maakt en wanneer niet.Mevrouw Halsema (GroenLinks):Ik begrijp het. De heer Dittrich is vandaag al een aantal keren teleurgesteld
in zijn behoefte aan duidelijkheid. Ik ben bang dat ik hem ook teleurstel,
want ik laat het hierbij.Voorzitter! Zoals ik gisteren al aangaf en net weer, blijft, ondanks het
amendement, een belangrijk deel van de bezwaren van mijn fractie tegen dit
wetsvoorstel overeind. Het centrale punt daarbij is dat wij vinden dat het
altijd hoort te gaan om een inhoudelijke beoordeling van het asielrelaas.
Centraal staan de consistentheid en de betrouwbaarheid van
de verklaring. De staatssecretaris beaamt dit, maar tegelijkertijd creëert
hij een aparte en expliciete grond voor afwijzing. Daarbij wil ik ook nog
eens aantekenen dat er een discrepantie bestaat tussen de wetstekst en de
toevoegingen in het nader verslag en de mondelinge toelichting. Die zijn niet
opgenomen in de wetstekst en de wetstekst is vrij duidelijk. Er is een expliciete
en onafhankelijke grond voor afwijzing geschapen. Als het uiteindelijk gaat
om een werkelijk inhoudelijke beoordeling van het asielrelaas, zijn documenten
bijkomstig. Dan is de vraag wat nog de effectiviteit en de legitimiteit van
de wet is. Dan is, zoals de heer Middel net al zei, inderdaad sprake van symboolwetgeving.
Wij gaan ervan uit dat het kabinet geen overbodige of symbolische wetten maakt.
Wel zijn wij er bang voor dat met het creëren van een aparte grond voor
afwijzing geleidelijk de ruimte voor een inhoudelijke beoordeling wordt ingeperkt.
Dit wordt versterkt door de vier onderdelen van de asielaanvraag waarvoor
documenten noodzakelijk zijn, de identiteit, de nationaliteit, het reisverhaal
en het vluchtrelaas. Het is ons nog steeds niet duidelijk of het gaat om elkaar
uitsluitende of aanvullende onderdelen en ik ben bang dat het om het laatste
gaat. Een asielzoeker moet in dat geval documenten kunnen overleggen over
zijn identiteit, nationaliteit, reisverhaal en vluchtrelaas.Wij concluderen dan dat documenten in vrijwel elk deel van het verhaal
van de asielzoeker een belangrijke rol zullen spelen en dan dreigt een inhoudelijke
en zorgvuldige beoordeling bemoeilijkt te worden. Wij blijven deze wet wat
dat betreft onwenselijk vinden. In eerste termijn sprak ik al over een zich
sluitend net. Ik voeg er nu aan toe dat de asielzoeker geleidelijk in een
fuik terecht dreigt te komen. De praktijk zal zijn dat, als dit wetsvoorstel
door de Kamer komt, als een asielzoeker zonder documenten naar Nederland komt,
dit tegengeworpen krijgt bij de rechter. Hierop kan een ongegrondverklaring
volgen. Er blijft dan voor een asielzoeker heel weinig over. Wij vinden dit
een onwenselijke ontwikkeling.De toelichting van de staatssecretaris heeft vele vragen en onduidelijkheden
overgelaten. Ik sluit mij graag aan bij de woorden van de heren Middel en
Dittrich. Verdient het wellicht overweging, zeker gelet op de twijfels die
de coalitiepartijen hebben, de wet aan te houden en nadere precisering te
geven?De heer Kamp (VVD):Mevrouw Halsema schatte in dat 80% van de asielzoekers zonder papieren
naar Nederland komt. Is dit een probleem? En wat wil zij daaraan doen?Mevrouw Halsema (GroenLinks):Ik vind de documentloosheid geen probleem, dat maakt u ervan. Het is de
realiteit dat wanneer een asielzoeker moet vluchten, hij niet in staat is
om allerlei informatie te vergaren – zoals u dat wel kunt doen omdat
u in een veilig land woont – die zijn identiteit onderstreept. Nogmaals,
het documentloos zijn is geen probleem, het probleem is dat hij op de vlucht
is.De heer Kamp (VVD):U bent toch niet de enige in heel Nederland die niet weet dat er, behalve
echte vluchtelingen, ook mensen Nederland proberen binnen te komen als economische
vluchtelingen? Die groep is mogelijk sterk oververtegenwoordigd in de groep
die als documentlozen asiel aanvraagt. Als u zich dit realiseert, bent u dan
niet gemotiveerd om te proberen daaraan iets te doen? En zo ja, wat wilt u
daaraan doen?Mevrouw Halsema (GroenLinks):Al die opmerkingen over economische asielzoekers zijn voor uw rekening.
Vanmorgen was u het met mij eens dat, daar waar je onderscheid moet maken
tussen de echte vluchtelingen en degenen die met economische motieven naar
Nederland komen, het altijd moet gaan om een inhoudelijke beoordeling van
het asielrelaas. En documenten behoren daarbij niet doorslaggevend te zijn.De heer Kamp (VVD):U hebt een bijzonder onevenwichtig verhaal. U ontkent namelijk de feiten.
De feiten zijn dat er een grote groep is die niet aan de omschrijving in het
Vluchtelingenverdrag voldoet en toch probeert Nederland binnen te komen. Hierdoor
worden wij met grote problemen geconfronteerd. Wij moeten proberen hieraan
iets te doen om die echte vluchtelingen blijvend bescherming – ook op
lange termijn – te kunnen bieden. Iedere poging daaraan iets te doen,
kan rekenen op uw tegenwerking, terwijl u zelf met geen enkel alternatief
komt.Mevrouw Halsema (GroenLinks):Wij verschillen inderdaad fundamenteel van mening over het feit dat het
Vluchtelingenverdrag centraal hoort te staan. Daarin staat dat het individuele
asielrelaas altijd getoetst moet worden, voordat kan worden vastgesteld of
iemand een reden had om te komen. Elke maatregel die u verzint, gaat vooraf
aan de toetsing van het asielrelaas. En daar hebben wij inderdaad bezwaren
tegen. Wij vinden dat elke asielzoeker, een kleine uitzondering daargelaten,
in de gelegenheid moet worden gesteld zijn verhaal te houden, gehoord te worden
en daarop wederhoor te krijgen.De heer Kamp (VVD):Iedere keer als wij met hem spreken, benadrukt de staatssecretaris dat
hij vindt dat er een zorgvuldige en inhoudelijke individuele behandeling van
iedere aanvraag moet komen. Wat dit betreft vindt u in hem een medestander.
Pogingen van de staatssecretaris om dit probleem op te lossen, krijgen van
uw kant echter geen enkele ondersteuning.Mevrouw Halsema (GroenLinks):Ik geloof dat u niet goed naar mijn verhaal hebt geluisterd. Met de staatssecretaris
vind ik inderdaad dat er altijd een inhoudelijke beoordeling moet plaatsvinden.
Ik heb de staatssecretaris gevraagd of deze wet in dat geval niet overbodig
is. Naar mijn mening is deze wet dan overbodig. Maar, zo heb ik eraan toegevoegd,
ik neem niet aan dat het kabinet overbodige wetsvoorstellen doet. Als deze
wet niet overbodig is, ben ik bang dat de aanwezigheid van documenten ten
opzichte van het inhoudelijke asielrelaas geleidelijk aan een te dominante
positie gaat innemen. Daarover heb ik mijn twijfels uitgesproken en daar blijf
ik bij.De heer Kamp (VVD):Voorzitter! Ik vroeg of mevrouw Halsema het probleem onderkent. Dit probleem
schetste zij zelf vanmorgen ook: 80% komt zonder documenten naar Nederland.
Hierbij zit ook een groep niet echte asielzoekers.Mevrouw Halsema (GroenLinks):Mijnheer Kamp, ik heb die vraag al beantwoord. Het probleem
zit niet in het ontbreken van documenten.De heer Kamp (VVD):Nee, u hebt deze vraag nog niet beantwoord. Ik vroeg wat uw alternatieven
zijn als u het voorstel van de staatssecretaris niet wilt steunen. Hoe zou
u willen bewerkstelligen dat mensen die over documenten beschikken, hun documenten
bewaren en tonen als zij hier asiel aanvragen?Mevrouw Halsema (GroenLinks):Wij hebben deze discussie al eens eerder gevoerd. U weet dat GroenLinks
talloze maatregelen heeft voorgesteld voor de verbetering van de asielprocedures
en de versnelling van de afhandeling. Wij willen de procedures verbeteren
en versnellen door mensen eerder uit de opvang te plaatsen. Deze kwestie lijkt
mij op dit moment niet aan de orde, maar ik wil u ons alternatief best nog
eens nauwkeurig uitleggen, in de hoop dat het u op andere gedachten brengt.De heer Verhagen (CDA):Voorzitter! Wat moet volgens GroenLinks gebeuren met degenen die hun paspoort
verscheuren nadat zij in Nederland zijn aangekomen? Zo zeiden de Iraniërs
tijdens de hoorzitting hier in de Kamer dat zij hun paspoort hadden verscheurd
om te bewerkstelligen dat zij bij afwijzing van hun asielverzoek niet konden
worden uitgezet. Dat hebben zij hier letterlijk gezegd.Mevrouw Halsema (GroenLinks):Dat is een andere groep. De mensen die moedwillig informatie achterhouden,
zouden in principe moeten kunnen rekenen op een kennelijkongegrondverklaring.
Voor hen is allang een regel in de wet opgenomen, dus over die groep mensen
hebben wij het vandaag niet.De heer Verhagen (CDA):Jawel, wij hebben het vandaag over het probleem dat het voor mensen die
naar Nederland komen voordelig is dat zij geen documenten hebben, of hun documenten
vernietigen. Daarmee stellen zij zeker dat zij in Nederland kunnen blijven,
ook als zij daarop geen recht hebben op grond van het Vluchtelingenverdrag
en de bescherming die Nederland binnen dat kader wil bieden. Als GroenLinks
zegt dat het aan echte vluchtelingen serieus opvang wil blijven bieden, zal
het voor dit probleem een oplossing moeten bieden.Mevrouw Halsema (GroenLinks):Dit is geen vraag, maar een statement. Ik heb reeds gezegd dat die mogelijkheid
al wordt geboden.De heer Verhagen (CDA):U hebt geen oplossing voor degenen die in Nederland hun papieren verscheuren
om daarmee te bewerkstelligen dat zij hier kunnen blijven.Mevrouw Halsema (GroenLinks):Uit de inhoudelijke beoordeling van hun asielaanvraag zal moeten blijken
dat die niet betrouwbaar en consistent is. Als dat zo is, hebben zij geen
recht om hier te verblijven.De heer Verhagen (CDA):Hoe bewerkstelligt u dan dat de personen die niet worden toegelaten, terugkeren
naar het land van herkomst?Mevrouw Halsema (GroenLinks):Ik snap uw vraag niet.De heer Verhagen (CDA):Als mensen niet worden toegelaten, betekent dit dat zij niet in Nederland
mogen blijven. U heeft geen oplossing voor het probleem. U constateert alleen
maar dat 80% van de asielaanvragers geen of ondeugdelijke documenten heeft.
Van deze mensen geeft een deel toe dat zij opzettelijk geen papieren hebben,
zodat zij in Nederland kunnen blijven. U constateert dit slechts, zonder dat
u maatregelen probeert te treffen die daaraan een eind maken.Mevrouw Halsema (GroenLinks):Eerlijk gezegd snap ik uw punt gewoon niet goed. Ik vervolg daarom mijn
verhaal.Voorzitter! Tot slot wilde ik nog enkele opmerkingen maken over de standaardfouilleringen.
De commissie-Meijers oordeelde over de omschrijving standaardfouilleringen,
zoals die werd gegeven in de nota naar aanleiding van het verslag, als volgt:
daar waar gesproken wordt van standaardfouilleringen in het licht van het
proportionaliteitsbeginsel, is sprake van een contradictio in terminis. Standaardfouilleringen
worden geïntroduceerd, in een eerste en tweede lid van een nieuwe artikel
17b, voor het vinden van documenten – hier ligt het nog enigszins in
de lijn van het wetsvoorstel ongedocumenteerden – en voor de veiligheid
van de asielzoeker. Daarbij wil ik aantekenen, ook naar aanleiding van wat
de heer Dittrich zei, dat het zich niet alleen beperkt tot de asielzoekers
in de verwijdercentra, maar dat het gaat om asielzoekers in alle centra.De heer Dittrich (D66):Dat is juist, maar het is toch ook logisch, omdat in de wetstekst staat
dat het gaat om de veiligheid van de plek waar men zich bevindt. Dus, of het
nu het verwijdercentrum is of een AZC of misschien een OC, dat maakt toch
niet zoveel uit? Het gaat toch om de veiligheid van de asielzoekers zelf en
van de personeelsleden?Mevrouw Halsema (GroenLinks):Het voorbeeld dat u aanhaalde, ging over Ter Apel, dat natuurlijk een
zeer specifieke omgeving is, zeer specifieke spanningen kent en onvergelijkbaar
is met andere asielzoekerscentra. Blijft mijn punt dat ook daar waar het gaat
om veiligheidsfouilleringen, er aanleiding zou moeten zijn. Bij een standaardfouillering
worden geen nadere criteria gegeven voor de aanleiding. Daar heb ik een probleem
mee.De heer Dittrich (D66):Ik kan u verzekeren dat ook in asielzoekerscentra de spanningen bijzonder
hoog op kunnen lopen en dat mensen elkaar ook te lijf kunnen gaan.Mevrouw Halsema (GroenLinks):Dan zou ik graag willen weten waarop u zich baseert. De vorige staatssecretaris
zei namelijk altijd – dat was niet voor niets – dat gezien de
duur van de tijd die mensen doorbrengen in een asielzoekerscentrum, gezien
de enorme hoeveelheid aan nationaliteiten en culturen, het eigenlijk wonderlijk
is hoe weinig er voorvalt.De heer Dittrich (D66):Ik denk dat als er niets voorvalt, de veiligheid niet in het geding is
en je niet hoeft te fouilleren. Maar zodra er enorme spanningen zijn –
als we de kranten lezen, moeten we toch af en toe kunnen concluderen dat die
spanningen hoog oplopen...Mevrouw Halsema (GroenLinks):Welke kranten leest u dan?De heer Dittrich (D66):Alle kranten en bovendien leg ik ook werkbezoe ken af en
hoor ik van asielzoekers zelf hoe ontzettend spanningsvol een situatie kan
zijn. Soms is daar de veiligheid in het geding en dan kan ik niet concluderen
dat er een standaardfouillering plaatsvindt. Ik denk dat deze alleen plaatsvindt
als de veiligheid in het geding is. Misschien moet je vervolgens een protocol
opstellen hoe je dat dan doet. Daar wil ik best in meegaan, maar het gaat
me te ver om uw conclusie te delen.Mevrouw Halsema (GroenLinks):Ik zal hierover direct een motie indienen. Het is heel leuk dat ik eigenlijk
al min of meer uw steun daarvoor heb gewonnen, voordat ik hem heb uitgesproken.Voorzitter! De reden waarom naar het idee van de fractie van GroenLinks
fouillering aan veel duidelijker criteria zou moeten zijn gebonden, zoals
plaats, tijd en noodzaak, is omdat fouillering altijd een grote ingreep is
in de persoonlijke levenssfeer. Hierover dien ik de volgende motie in.De Kamer,gehoord de beraadslaging,overwegende, dat fouillering van asielzoekers proportioneel moet zijn
met name in het licht van het recht op de persoonlijke levenssfeer;tevens overwegende, dat bij het voorgestelde artikel 17b Vreemdelingenwet
de noodzaak van een concrete verdenking ontbreekt, wat een ingrijpende afwijking
betekent van de bepalingen in de Politiewet en het Wetboek van Strafvordering;tevens overwegende, dat het voorgestelde artikel 17b Vreemdelingenwet
evenmin criteria bevat voor bijvoorbeeld de plaats, frequentie en noodzaak,
waardoor de uitoefening van de bevoegdheid tot fouillering zou kunnen leiden
tot willekeur;verzoekt de regering voor beide leden van artikel 17b Vreemdelingenwet
nadere regels op te stellen en deze vóór inwerkingtreding van
de wet voor te leggen aan de Kamer,en gaat over tot de orde van de dag.De voorzitter:Deze motie is voorgesteld door het lid Halsema. Naar mij blijkt, wordt
zij voldoende ondersteund.Zij krijgt nr. 9 (26088).De heer Dittrich (D66):Voorzitter! Met het dictum heb ik geen probleem, maar ik heb wel een probleem
met een van de overwegingen, daar waar het wordt gekoppeld aan het Wetboek
van Strafrecht en het Wetboek van Strafvordering en wordt gesproken over verdenkingen.
Immers, het kan toch ook zo zijn dat als de veiligheid in het geding is, niet
iemand verdachte is in de zin van, maar dat er aanwijzingen zijn – waarmee
het wat minder is dan wat in het Wetboek van Strafrecht gebruikelijk is –
en dat je dan toch, om de veiligheid van andere asielzoekers te waarborgen
of van personeelsleden, zou moeten kunnen fouilleren?Mevrouw Halsema (GroenLinks):Als het gaat om de vraag waarom de analogie met de verdachte van een strafbaar
feit in de motie staat, merk ik op dat ík daar niet op gekomen ben,
maar dat de regering dit zelf heeft genoemd. Daarom is het logisch om dat
nog eens te herhalen. De regering stelt dat bij de asielzoeker, anders dan
bij de verdachte van een crimineel feit, geen verdenking hoeft te bestaan
omdat hij een ruimere bewegingsvrijheid zou hebben. Als je die analogie doorvoert,
is het logisch om die in de motie te herhalen. Als dit voor u een onoverkomelijk
bezwaar is, ben ik bereid om er enige aanpassingen in te maken.De heer Dittrich (D66):Ik denk dat u voor het verzoek dat u aan de regering doet, die overweging
helemaal niet nodig heeft. Met uw verzoek ben ik het wel eens.Mevrouw Halsema (GroenLinks):Daar wil ik straks graag nog eens met u over praten.De heer De Wit (SP):Mevrouw de voorzitter! De staatssecretaris heeft in zijn antwoord nog
eens duidelijk gemaakt wat het doel is van het wetsvoorstel waarover wij het
hebben. Hij heeft daarbij de woorden 'misbruik maken van de asielprocedure'
heel duidelijk naar voren gebracht. Ik heb vanmorgen ook al gezegd dat de
SP-fractie het moeilijke dilemma op dit punt erkent. Aan de ene kant constateren
wij misbruik en aan de andere kant moet de echte vluchteling met een heel
duidelijk verhaal in staat zijn om de asielprocedure daadwerkelijk te doorlopen
en een beslissing van de Nederlandse overheid te krijgen.Op verzoek van velen heeft de staatssecretaris ook nog eens duidelijk
gemaakt dat de meerwaarde die dit wetsvoorstel heeft, de verzwaring is van
de bewijspositie van de asielzoeker in het aannemelijk maken van het ontbreken
van documenten. Bij de SP-fractie leidt dit tot het bezwaar dat vervolgens
door de IND afgewogen moet worden in de procedure of dat aannemelijk maken
voldoende tot zijn recht is gekomen. De duidelijkheid hierbij ontbreekt volkomen.
Ook is door diverse woordvoerders gezegd beleidsregels volkomen ontbreken.
Het zal erop aankomen hoe het aannemelijk maken van dat criterium in de praktijk
gebruikt gaat worden. Daarin zit het belangrijkste bezwaar van de SP-fractie
tegen dit wetsvoorstel.Het tweede bezwaar, dat hieraan gekoppeld is, is dat op basis van de huidige
wet al de afweging gemaakt kan worden tussen het ontbreken van documenten
en het verhaal in totaliteit dat de asielzoeker doet. Bij ons is er dus nog
steeds twijfel over de noodzaak van dit wetsvoorstel. Tegelijkertijd zien
wij het ontstaan van grote groepen asielzoekers die gaan rondtrekken en in
de illegaliteit komen. Dat effect wordt, ook met het antwoord van de staatssecretaris,
niet duidelijk opgelost. Hij heeft daar op dit moment geen duidelijk antwoord
op.Het gaat hier om een heel moeilijk wetsvoorstel en de nadruk is komen
te liggen op de documenten die leiden tot een verzwaring van de bewijspositie
voor de asielzoeker. Mijn fractie zegt nog steeds dat de noodzaak van dit
moeilijke wetsvoorstel niet is aangetoond. Waar zouden wij wel de nadruk op
moeten leggen? Mijn fractie heeft de voorkeur om op basis van de huidige wet
de procedures te handhaven en tegelijkertijd in internationaal verband nadrukkelijker
te zoeken naar oplossingen. In dat verband is vanmorgen al verwezen naar de
uitzending van vorige week van het programma Netwerk over de mensen uit Afghanistan die gemakkelijk via Pakistan naar Nederland kunnen
komen. Daar ligt een belangrijk aspect voor het zoeken naar oplossingen.Wat het fouilleren betreft sluit ik mij graag aan bij de gestelde vragen.Ik kom op de afweging. De bewijspositie van de asielzoeker wordt verzwaard.
Er is het onzekere element dat de IND het moeilijke begrip 'aannemelijk maken'
moet gaan hanteren in de praktijk, hetgeen kan leiden tot onzorgvuldige beslissingen.
Daarnaast is er een grote groep van asielzoekers die geconfronteerd worden
met kennelijke ongegrondheid en gaan rondzwerven en op andere manieren voor
problemen gaan zorgen in ons land en wellicht in andere landen. Dit zijn de
elementen op grond waarvan de SP-fractie tegen het wetsvoorstel zal stemmen.De heer Van der Staaij (SGP):Voorzitter! Ik dank de staatssecretaris hartelijk voor de beantwoording
van de vragen. De strekking van het wetsvoorstel is en blijft ons sympathiek.
Een oplossing bieden voor de problematiek van de ongedocumenteerden is hard
nodig. Wij staan van harte achter pogingen om te bewerkstelligen dat asielzoekers
zich niet ontdoen van relevante documenten. Tegelijkertijd erkennen wij de
positie van vluchtelingen die relevante documenten kunnen missen.Onze twijfels over de vraag of de voorgestelde nieuwe grond voor kennelijke
ongegrondheid voldoende houvast biedt, zijn nog niet geheel verdwenen. Ik
wijs erop dat het gaat om een dwingende weigeringsgrond, het is geen kan-bepaling.
Er wordt een beroep gedaan op de kennelijkheid van de ongegrondheid. Als er
dan heel veel discussie ontstaat over hoe het precies in elkaar zit, past
dat niet meer bij zo'n criterium. Het moet zonder al te veel onderzoek overtuigend
zijn dat het verzoek grond mist.De asielzoeker moet een en ander aannemelijk maken. Vanochtend hebben
wij een discussie gehad over de uitleg van het woord 'genoegzaam'. Hoewel
mevrouw Halsema en ik dezelfde autoriteit raadpleegden, de dikke Van Dale,
kwamen wij tot een ander accent, doordat zij de eerste en ik de tweede betekenis
beklemtoonde. De taaladviesdienst bracht ons vanmorgen weer bij elkaar. De
verschillende betekenisvelden van het woord 'genoegzaam' maken het al ongelukkig
om het in een wetsbepaling te gebruiken.Cruciaal in de toepassing van de bepaling is de relatie tussen het ontbreken
van documenten, de inhoudelijke beoordeling en de vraag welke papieren noodzakelijk
zijn voor die beoordeling. Het punt welke documenten noodzakelijk zijn voor
de beoordeling van de aanvraag, vind ik niet erg helder geworden. Waar hebben
wij het precies over als wij spreken over de beoordeling van de aanvraag?
Gaat het alleen om de beoordeling van het vluchtelingschap of gaat het om
de beoordeling van de aanvraag als geheel, inclusief de ontvankelijkheid van
de aanvraag? Immers, juist in dat kader zijn de reispapieren van belang. En
dan kom ik terug bij de casuspositie waarin iemand misschien overtuigend vluchteling
is, aan de definitie van het Vluchtelingenverdrag voldoet, maar zich wel verwijtbaar
heeft ontdaan van zijn reispapieren. Kan zo'n verzoek dan toch kennelijk ongegrond
worden verklaard?Ik kom op de werkbelasting van de rechterlijke macht. De staatssecretaris
is daar bevredigend op ingegaan, maar in het licht van de grote werkdruk bij
de rechterlijke macht beklemtoon ik dat wij zeker kunnen verwachten dat wij
veel rechtszaken zullen krijgen. Op vroege termijn moeten adequate maatregelen
worden getroffen. Wij moeten later niet zeggen, zoals bij de WOZ-zaken, dat
wij ons dat onvoldoende hadden gerealiseerd. Wij hebben nu duidelijk vastgesteld
dat is te voorzien dat er veel zaken van deze wetswijziging zullen komen.Veel sprekers zijn ingegaan op het uitzettingsbeleid en de opvang. Ik
beperk mij nu tot de opmerking dat het mijns inziens van groot belang is om
op korte termijn intensief en samenhangend over het terugkeerbeleid te spreken.
Wij moeten er niet fragmentarisch in allerlei debatjes op terugkomen. Wij
moeten tot een geloofwaardig uitzettingsbeleid komen als sluitstuk van het
vreemdelingenbeleid.Ik sluit mij aan bij de vragen die over de fouillering zijn gesteld, hoewel
ons niet gebleken is dat de bepalingen op dit moment tekortschieten.Ik rond mijn betoog af. Wij zijn er nog niet geheel van overtuigd dat
dit wetsvoorstel ook in de praktijk goed aan zijn doelen zal beantwoorden.
Ik heb er echter goede hoop op dat de staatssecretaris in ieder geval genoegzaam
aannemelijk kan maken dat het wetsvoorstel in de praktijk moet worden beproefd.De heer Kamp (VVD):Mevrouw de voorzitter! Het deel van mijn inbreng in eerste termijn waarin
ik namens de VVD-fractie instemming betuigde met het eerste wetsvoorstel dat
deze staatssecretaris in de Kamer verdedigt, kan het doen zonder enige reactie
van zijn kant. Dat geldt niet voor het deel waarin ik hem een vraag voorlegde.
Ik wil die vraagstelling daarom herhalen. Als nu van misleiding of tegenwerking,
anders dan ten aanzien van de documenten, sprake is, waarom wordt de asielzoeker
in die gevallen niet in de gelegenheid gesteld om aannemelijk te maken dat
hij volledig meewerkt aan de correcte afhandeling van zijn asielaanvraag?
Waarom wordt zijn aanvraag, als hij daar niet in slaagt, dan niet als kennelijk
ongegrond afgewezen? Is dat op basis van de huidige regelingen al mogelijk?
Zo ja, waarom wordt daarvan dan geen gebruik gemaakt? Tijdens werkbezoeken
is mij namelijk duidelijk geworden dat dit het grote probleem is. Degenen
die de aanvragen moeten afhandelen, kunnen niet op de zojuist voorgestelde
manier reageren als zij merken te worden tegengewerkt. Het zou in lijn zijn
met het nu voorliggende wetsvoorstel, dat wij ook deze vormen van misleiding
en tegenwerking op dezelfde wijze pareren.Na de vele interrupties van vooral mevrouw Halsema en ook de interrupties
van de zijde van de heer Dittrich en de reacties daarop van de staatssecretaris
is de hoofdlijn van het wetsvoorstel toch wat buiten beeld verdwenen. Het
lijkt mij goed dat de staatssecretaris die hoofdlijn nog eens duidelijk bevestigt,
zodat daarover geen misverstand kan bestaan.Het gaat om vier punten, zoals genoemd op bladzijde 3 van de memorie van
toelichting en op bladzijde 10 van de nota naar aanleiding van het verslag: 1. als de voor de beoordeling noodzakelijke documenten ontbre ken,
is het voortaan aan de asielzoeker om aannemelijk te maken dat dit hem niet
toe te rekenen is;2. indien er geen enkel document is, blijkt daaruit
veelal onvoldoende medewerking;3. de situatie waarin de asielzoeker
zijn documenten aan de reisagent heeft afgestaan, is hem toe te rekenen;4. slechts in uitzonderlijke gevallen zal de asielzoeker aannemelijk kunnen
maken dat het onder dwang afgeven van documenten aan de reisagent niet aan
hem is toe te rekenen.Dat is de essentie van het voorstel, die na alle interrupties en reacties
daarop in ieder geval overeind moet blijven. Op dit moment meldt 70% of volgens
mevrouw Halsema 80% van de personen die in Nederland asiel aanvragen, zich
zonder documenten. Het wetsvoorstel zal ertoe leiden dat dit percentage zeer
aanzienlijk wordt teruggedrongen, omdat deze gang van zaken dan minder effectief
is voor het doel dat men ermee tracht te bereiken.De heer Dittrich (D66):Wil collega Kamp na een of twee jaar meten hoeveel asielzoekers zich zonder
document melden? Stel dat dit percentage gelijk is gebleven. Is dan naar zijn
oordeel de wet mislukt? Of zegt hij dat een goede wet is gemaakt als dat percentage
naar 60 of 50 is gedaald?De heer Kamp (VVD):Voorzitter! Wij zitten met het percentage van 70 of zelfs 80 aanmerkelijk
boven het percentage dat in andere landen wordt gerealiseerd. Men heeft daar
op dit punt hanteerbaarder regelgeving. Als wij deze wet aannemen, is er sprake
van een aanzienlijke verscherping van onze regelgeving. Mijn verwachting is
dat het percentage van 70 dan aanmerkelijk zal dalen. Is dat niet het geval,
dan hebben wij een indicatie dat wij aanvullende maatregelen moeten nemen.Op dit moment kan 50% van alle personen die asiel aanvragen op Schiphol
uiteindelijk niet worden getraceerd naar een toestel. De meeste mensen die
op Schiphol aankomen, zeggen niet te weten met welk toestel ze binnen zijn
gekomen. Na speurwerk van de marechaussee kan vervolgens 50% niet naar een
toestel worden toegerekend. De staatssecretaris heeft in eerste termijn duidelijk
gemaakt dat de asielzoeker met betrekking tot zijn reisverhaal in ieder geval
het vluchtnummer moet weten te vertellen. Dat betekent dat degenen die het
vluchtnummer op Schiphol niet kunnen vertellen, in ieder geval als kennelijk
ongegrond worden afgewezen. Dat percentage zal dan naar nul terug kunnen.Mevrouw Halsema (GroenLinks):Voorzitter! Waarschijnlijk niet zo lang geleden heeft de heer Kamp een
vlucht genomen ergens naartoe. Kan hij het vluchtnummer nog noemen?De heer Kamp (VVD):K433.Mevrouw Halsema (GroenLinks):Het spijt mij, maar dat bestaat niet.De heer Kamp (VVD):Ja, dat is een vluchtnummer van een dochterbedrijf van de KLM. Ik wil
de naam ervan niet noemen, want dan maak ik nog meer reclame.De heer Rouvoet (RPF):Voorzitter! Wat mij betreft heeft de heer Kamp dit tot op zekere hoogte
aannemelijk gemaakt.De heer Kamp (VVD):Bedankt.Voorzitter! Wat betreft de fouillering kan ik het eens zijn met de benadering
van de heer Dittrich. De motie van mevrouw Halsema komt ons niet onredelijk
voor. Wij wachten graag de reactie van de staatssecretaris. Daarna beslissen
wij of wij deze motie mede kunnen ondersteunen.Wat het terugkeerbeleid betreft heeft de staatssecretaris bij een aantal
gelegenheden aangegeven dat hij ook van mening is dat deze kwestie op niet
al te lange termijn opnieuw aan de orde moet worden gesteld in de Kamer. Ik
denk zelf aan december, misschien januari. Het lijkt mij wel dat daar een
stuk van de staatssecretaris aan ten grondslag zou moeten liggen. Wij zullen
graag aan de discussie over dat heel belangrijke onderwerp meedoen.Het amendement van mevrouw Halsema is een afzwakking van de ambitie van
het wetsvoorstel. Daarom steunen wij dat niet. Wij hebben ons immers gebonden
aan het regeerakkoord. Dat is op dit punt zelfs nog iets ambitieuzer dan het
wetsvoorstel. De argumenten van de staatssecretaris om een stapje terug te
zetten, vinden wij voldoende.Wij hebben geen Kampbehoefte aan de motie van de heer Dittrich. De heer
Rouvoet heeft terecht opgemerkt dat de laatste jaren wordt geprobeerd om het
aantal adviesverplichtingen terug te dringen. Het zou niet goed zijn om een
deel van de problemen die wij weg hebben gesaneerd, nu weer
terug te halen. Wij gaan ervan uit dat de staatssecretaris aan de UNHCR of
aan anderen advies zal vragen, indien dat zinvol is voor het doel dat hij
wil bereiken. De motie op dat punt zullen wij niet steunen.Mevrouw Halsema (GroenLinks):Voorzitter! De heer Kamp hamert altijd op de noodzaak van een internationale
benadering als het gaat om asiel en migratie. Het lijkt mij dat de UNHCR daarin
een cruciale schakel is. Als je je al niet durft te baseren op de UNHCR, wat
houd je dan eigenlijk nog over? Wat blijft er over van de ambitie van de heer
Kamp van een internationale benadering?De heer Kamp (VVD):Wie zou zich niet durven te baseren op de adviezen van de UNHCR? Ik denk
dat wij bij iedere gelegenheid adviezen krijgen van de UNHCR. De staatssecretaris
heeft laten blijken dat hij ook geïnteresseerd is in de mening van de
UNHCR. Als hij als initiatiefnemer van een wetsvoorstel van mening is dat
het zinvol is om dat advies vooraf te vragen, dan moet hij dat vooral doen.
Mochten wij een initiatiefwetsvoorstel op dit punt indienen, dan zullen wij
zeker overwegen om daarover het advies van de UNHCR te vragen.De heer Verhagen (CDA):Mevrouw de voorzitter! Ik dank de staatssecretaris voor zijn heldere beantwoording.
Evenals vele woordvoerders in deze Kamer vannacht, heeft hij in zijn beantwoording
duidelijk gemaakt dat Nederland bereid is en moet blijven om de bonafide vluchtelingen
die zich het vege lijf weten te redden, al dan niet voorzien van documenten,
te beschermen, maar dat tevens maatregelen moeten worden getroffen om een
eind te maken aan een situatie waarin mensen moedwillig hun documenten vernietigen
om daarmee te bewerkstelligen dat ze Nederland niet behoeven te verlaten,
ook al hebben ze geen recht tot Nederland op grond van het Vluchtelingenverdrag
of het beleid waarbij uitgangspunt is om mensen opvang en bescherming te bieden
indien ze dat nodig hebben. Te veel mensen hebben geen documenten en te veel
mensen vernietigen hun documenten. Het ongemoeid laten hiervan dreigt ten
koste te gaan van de mogelijkheden nu en in de toekomst om de echte vluchteling
op te vangen en te beschermen. Dat is het uitgangspunt van de CDA-fractie.Terecht heeft de staatssecretaris aangegeven dat het dus meer dan nodig
is om te zoeken naar een balans tussen de bescherming van de vluchteling en
het tegengaan van misbruik. Daartoe biedt de voorliggende wetgeving in ieder
geval het handvat.In de beantwoording is duidelijk dat de asielzoeker de gelegenheid moet
hebben om aannemelijk te maken dat het hem niet is aan te rekenen dat hij
geen documenten heeft. In die zin is er geen sprake van een omkering van de
bewijslast. Dat biedt tegelijkertijd de gelegenheid om zoveel mogelijk zeker
te stellen dat de vluchtelingen die onze bescherming nodig hebben, die ook
zullen krijgen, ook na invoering van deze wetgeving.Dat er geen sprake is van omkering van de bewijslast, laat onverlet dat
een aantal punten specifiek in de beantwoording door de staatssecretaris naar
voren zijn gekomen. Dat is in de eerste plaats dat uit het feit dat een vreemdeling
met geen enkel document zijn relaas kan ondersteunen, grond voor onvoldoende
medewerking kan blijken. Ook in antwoord op de vraag die ik de staatssecretaris
op dat punt bij interruptie stelde, heeft hij dat nog eens bevestigd. In de
tweede plaats is er sprake van een eigen verantwoordelijkheid van de asielzoeker
indien hij zijn documenten aan de reisagent heeft afgestaan. In die zin is
het de vreemdeling dan toe te rekenen. Ik wil onderstrepen dat het van belang
is om de geloofwaardigheid van het verhaal van de vluchteling in zijn beroep
op het Vluchtelingenverdrag te staven aan het hebben van documenten. Gemakshalve
wordt er wel eens van uitgegaan dat men niet in het bezit van een document
kan zijn om te kunnen vluchten. Het is juist in het belang van een echte vluchteling
om aan te kunnen tonen dat hij daadwerkelijk de persoon is die hij zegt te
zijn en dat hij afkomstig is van het land waar hij afkomstig van zegt te zijn.
Wanneer bijvoorbeeld een christen of een animist uit Soedan door middel van
het overleggen van documenten kan aantonen dat hij een christen of een animist
uit Soedan is en dat hij daadwerkelijk vervolgd is in Soedan, bijvoorbeeld
op basis van berichtgeving die wij hebben van Amnesty International, dan is
dat juist in zijn belang. Met het oog op een zorgvuldige asielprocedure is
het van belang te streven naar een situatie waarin men documenten behoudt
in plaats van dat men ze vernietigt.De heer Dittrich (D66):Is het CDA het eens met het voorstel van D66 om degenen die wel documenten
presenteren, versneld in procedure te nemen? Zij worden daarvoor dan als het
ware beloond.De heer Verhagen (CDA):Gisteren heb ik al gezegd dat het nu in het belang van asielzoekers is
om geen documenten te tonen en dat dit moet veranderen. Het moet in belang
zijn van degenen die in ons land aankomen om wel documenten te presenteren.
Dit is beter voor de zorgvuldigheid van de procedure. Tevens kan hierdoor
ook in de toekomst opvang en bescherming geboden blijven worden. Het voorstel
van de heer Dittrich komt hier volledig mee overeen. De CDA-fractie steunt
dit dan ook. Overigens meen ik dat dit feitelijk het gevolg van dit wetsvoorstel
zal zijn.Voorzitter! Ik ben de staatssecretaris er erkentelijk voor dat hij een
fundamentele discussie met de Kamer wil voeren over het terugkeerbeleid. Er
zal een aanvulling op de terugkeernotitie worden uitgebracht. Anders dan collega
Rouvoet heb ik de reactie van de staatssecretaris zo begrepen dat hij bereid
is om het debat met de Kamer aan te gaan en dat hij een nadere notitie zal
schrijven. Mocht ik de staatssecretaris op dit punt verkeerd hebben begrepen,
dan wijs ik op de vorig jaar Kamerbreed aanvaarde motie van de heer Rouvoet,
waarin wordt uitgesproken dat het terugkeerbeleid nader wordt uitgewerkt.Ik hoop dat er in dit verband ook wordt ingegaan op de grenscontrole.
De minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties ziet wellicht mogelijkheden
om met een beroep op artikel 2, lid 2, van het Schengenverdrag de grenscontrole
wederom in te voeren. Ik meen dat de aanvankelijke principiële bezwaren
van de bewindslieden tegen een mogelijke grenscontrole aan de binnengrenzen
wat minder zwaar wegen. Er moet ook aandacht zijn voor het opvoeren van de
druk op landen die weigeren de eigen onderdanen terug te nemen.De staatssecretaris is ingegaan op de verschuiving van de werklast bij
de rechterlijke macht. Ik sluit mij op dat punt aan bij de woorden van collega
Dittrich. Bij invoering van deze wet heeft de rechterlijke macht voldoende
capaciteit. Tegelijkertijd wordt niet uitgesloten dat er in andere stadia
van de procedure een toename van de werklast te constateren valt. Ik herinner
aan de aanvaarde motie-Van der Staaij van 15 oktober jl., waarin het kabinet
wordt gevraagd om alert te zijn en zo nodig maatregelen te nemen. Ik begrijp
de staatssecretaris zo dat er, indien nodig, aanvullende maatregelen worden
genomen boven hetgeen reeds is toegezegd.Voorzitter! De CDA-fractie kan instemmen met het wetsvoorstel. Ik wacht
de nadere beantwoording inzake de regels voor fouillering af. Ik neem aan
dat de Kamer hierover nog nader geïnformeerd wordt. Mocht dat niet het
geval zijn, dan overweegt ook mijn fractie voor de motie van mevrouw Halsema
te stemmen.Voorzitter! De afsluitende woorden van de heer Van der Staaij waren voldoende
duidelijk ten aanzien van de genoegzame aannemelijkheid van deze staatssecretaris
met betrekking tot de noodzaak van de wetgeving waarover wij vandaag zullen
stemmen.De vergadering wordt enkele ogenblikken geschorst.De voorzitter:De motie-Halsema (26088, nr. 9) is in die zin gewijzigd, dat zij thans
luidt:De Kamer,gehoord de beraadslaging,overwegende, dat fouillering van asielzoekers proportioneel moet zijn
met name in het licht van het recht op de persoonlijke levenssfeer;overwegende, dat het voorgestelde artikel 17b Vreemdelingenwet geen criteria
bevat voor bijvoorbeeld de plaats, frequentie en noodzaak, waardoor de uitoefening
van de bevoegdheid tot fouillering zou kunnen leiden tot willekeur;verzoekt de regering voor beide leden van artikel 17b Vreemdelingenwet
nadere regels op te stellen en deze vóór inwerkingtreding van
de wet voor te leggen aan de Kamer,en gaat over tot de orde van de dag.Deze gewijzigde motie is voorgesteld door de leden Halsema en Dittrich.
Naar mij blijkt, wordt zij voldoende ondersteund.Zij krijgt nr. 10 (26088).Staatssecretaris Cohen:Mevrouw de voorzitter! Ik dank de leden opnieuw voor hun reacties en hun
inbreng in tweede termijn, die nog eens aantonen dat dit wetsvoorstel inderdaad
lastig is. Ik denk dat het niet anders kan dan lastig zijn. De heer Middel
heeft gezegd dat wij in dit wetsvoorstel een zekere balans moeten vinden.
Aan de ene kant is er het soort overwegingen die wij koste wat het kost tot
hun recht willen laten komen bij degenen die hun asielverzoek hier indienen.
Aan de andere kant moeten wij die overwegingen combineren met diegenen die
op grond van de regelgeving die daarvoor bedoeld is, ook hierheen komen, maar
misbruik maken van die regelingen.Het debat van vandaag spitst zich toe op de aanwezigheid van documenten
en de vraag of aannemelijk te maken is waarom deze er niet zijn. Dat ligt
ook in de rede, want documenten zijn redelijk harde vormen van bewijs, in
tegenstelling tot verhalen, waarbij je moet proberen om door getuigenverklaringen
of op andere manieren tot bewijsvorming te komen. Het ligt in de rede dat
je wilt proberen om iets extra's te doen bij die documenten.Het is ook duidelijk dat je niet kunt eisen dat de asielzoeker aantoont
dat het niet aan hem ligt wanneer er geen sprake is van die documenten. Dat
is in eerste termijn ook aan de orde gekomen. Wanneer je die terminologie
zou kiezen, kom je in strijd met de kern van het asielrecht, namelijk het
non-refoulementbeginsel. Dat moet niet. Daarom kom je terecht bij een wat
minder harde formulering: niet aantonen, maar aannemelijk maken.In het complex van omstandigheden waar wij in zitten, kan het niet anders
dan dat je daar uitkomt. Zodra je daar bent gekomen, kom je op een terrein
waar geen echt harde grenzen lopen. Die harde grenzen lopen er niet en mogen
er ook niet lopen, want zodra zij er wel zijn, komen wij in strijd met de
kern van waar het ons in het asielrecht om gaat. Omdat die harde grenzen er
niet zijn, kom je bij de vraag of er sprake is van aannemelijk maken in beoordelingskwesties
die afhankelijk zijn van de feiten van het geval. Die feiten van het geval
zul je iedere keer opnieuw, individueel moeten beoordelen. Dat is iets wat
wij als wetgever niet kunnen, omdat wij die concrete gevallen niet voor ons
hebben en omdat het juist van alle omstandigheden in die concrete gevallen
afhangt of er sprake is van aannemelijk maken.Ik begrijp uitstekend dat de heer Middel zegt dat die balans er nog niet
helemaal uit is gekomen wat betreft de vraag wanneer er wel sprake is van
aannemelijk maken en wanneer niet. Ik denk dat dit inherent is aan de gekozen
terminologie. Dat wij voor die terminologie hebben gekozen, heb ik de Kamer
aannemelijk trachten te maken. Het kan niet anders. Wij moeten voor deze terminologie
kiezen, anders gaat het ofwel ten koste van de kern van het asielrecht ofwel
er blijft heel weinig over van hetgeen wij in dit wetsvoorstel willen realiseren,
namelijk de bewijslast bij de vraag waar het om gaat, meer dan nu het geval
is, leggen bij de asielzoeker.Het is naar mijn stellige overtuiging op dit moment niet mogelijk om die
lijn scherper te trekken dan in de afwegingen die in eerste termijn aan de
orde zijn geweest. Bij die afwegingen gaat het erom dat er verschillende documenten
horen bij verschillende typen vragen en dat die verschillende documenten een
verschillende waarde kunnen hebben bij de beoordeling van de totale vraag.
Het zijn documenten die je niet op zichzelf moet beoordelen, maar die je moet
beoordelen in het licht van alle feitelijke omstandigheden en het totale relaas
van de individuele asielzoeker.De heer Middel (PvdA):Voorzitter! Ik begrijp het wel hoor, daar niet van, maar ik probeer mij
te verplaatsen in de positie van de IND'er die in het aanmeldcentrum zit met
die mensen voor zich. Hij of zij moet bepalen of op dat moment aannemelijk
wordt gemaakt waarom die asielzoeker geen of de verkeerde
papieren bij zich heeft. Zo'n functionaris doet dat en de staatssecretaris
moet later beoordelen of dat goed gegaan is. De staatssecretaris is immers
beleidsverantwoordelijk; hij is verantwoordelijk voor de handelwijze van die
IND'er. Ik wil de staatssecretaris de volgende concrete vraag stellen: op
welke punten zou hij dan letten? Wat mag de functionaris van hem verwachten?
De staatssecretaris krijgt die vraag ongetwijfeld straks in de praktijk, dus
het is misschien goed om die nu alvast te stellen.Staatssecretaris Cohen:Voorzitter! Die vraag heeft de heer Middel ook al eerder gesteld. De IND-medewerkers
in de aanmeldcentra en ook bij de regiodirecties zullen een werkinstructie
krijgen met daarin een handelwijze voor deze gevallen. Dat is naar mijn mening
op dit ogenblik het belangrijkst om aan hen mee te geven. Dat betekent dat
in ieder geval wordt aangegeven welke vragen moeten worden gesteld tijdens
het eerste verhoor en tijdens het nadere verhoor. Daarbij ligt het dus ook
in de rede dat de asielzoeker geacht wordt die vragen naar waarheid te beantwoorden.Vervolgens zal de werkinstructie ook handvatten moeten bieden voor de
beoordeling van die informatie. Die handvatten zullen gebaseerd worden op
de lijn die ik vandaag bij mijn beantwoording in eerste termijn heb aangegeven.
Het gaat telkens om de verschillende documenten, die heel verschillend van
aard kunnen zijn. Het kunnen papieren in de zin van paspoorten of iets dergelijks
zijn. Het kunnen ook elementen zoals reisbescheiden zijn en het kunnen zelfs
op een gegeven ogenblik papiertjes of rekeningen van hotels zijn. Het kan
dus van alles zijn, afhankelijk van waar je dat voor wilt gebruiken. Het is
niet mogelijk om hier nu in het algemeen te zeggen: kijk eens, als dat document
er niet is, dan heeft dat die consequentie. Dat hangt immers weer af van de
feitelijke omstandigheden van dat geval. Je kunt één ding wel
zeggen: naarmate er meer documenten zijn, is het gemakkelijker om die beoordeling
te maken. Naarmate die documenten er in mindere mate zijn, is het dus ook
wel aan de asielzoeker om duidelijk te maken waarom die er niet zijn en waarom
zijn verhaal desalniettemin consistent en geloofwaardig in elkaar zit.Mevrouw Halsema (GroenLinks):Voorzitter! Gezien de onduidelijkheid die er bij de coalitiepartners en
bij de gehele Kamer bestaat, wil ik de staatssecretaris de volgende vraag
stellen. Zou hij bereid zijn om de werkinstructies en de verschillende handvatten
aan de Kamer voor te leggen voordat de wet in werking treedt?Staatssecretaris Cohen:Ik weet niet of dat verstandig is. Die werkinstructies moeten immers op
een gegeven moment ook elementen bevatten waarvan het buitengewoon nuttig
is dat alleen degenen die ze gebruiken, ze ook inzien. Als het gaat om het
tegengaan van misbruik, dan zou ik niet helemaal willen uitsluiten dat er
een zekere werking kan uitgaan van het verspreiden van de werkinstructies
onder meer mensen. Die werking zou ik in ieder geval niet nuttig vinden.Mevrouw Halsema (GroenLinks):Wij praten hier over de reikwijdte en de werking van de wet. In de Kamer
bestaat daarover onduidelijkheid. De staatssecretaris zegt dat die duidelijkheid
geschapen wordt in werkinstructies. Dan lijkt het mij logisch dat de Kamer
daarin gekend wordt.Staatssecretaris Cohen:Ik heb iets anders gezegd. Ik heb gezegd dat de lijn die in deze wet wordt
uitgezet, in het algemeen een scheidslijn laat zien. Maar die scheidslijn
is nogal een dikke en daar zitten grijze elementen in. Ik heb in tweede termijn
nogmaals betoogd dat het op dit ogenblik niet anders kan zijn dan dat die
grijze elementen daarin zitten. Maar wat er vervolgens gebeurt, is dat wij
gaan werken met die wet en dat het uiteindelijk ter beoordeling aan de rechter
voorligt. Ik geloof ook dat ik op dat punt een deel van de angst van mevrouw
Halsema kan wegnemen. De vrees bestaat dat er misbruik van zal worden gemaakt
door de IND. Men is bang dat die dienst alleen maar zal letten op de documenten
en een aanvraag als kennelijk ongegrond zal verklaren als die documenten er
niet zijn. Dat kan al niet omdat de beslissingen uiteindelijk worden voorgelegd
aan de rechter. Wij kunnen hier zeggen dat het niet goed is om het uiteindelijk
aan de rechter over te leggen, omdat hier beslist moet worden hoe de regel
luidt. In dit soort gevallen is de rechter per definitie belangrijk. Bij de
soort termen die hier aan de orde is – 'aannemelijk maken' – moet
er een rechterlijke toets zijn waarmee wordt beoordeeld. De bedoelingen van
de wetgever – daarover staat veel in de memorie van antwoord en daarover
hebben wij het vanmorgen uitvoerig gehad – zullen voor de rechter als
uitgangspunt dienen voor zijn beoordelingen in concrete gevallen. Die beoordelingen
in concrete gevallen, die allemaal openbaar zijn, zullen er vervolgens toe
leiden dat zich aan de hand van de jurisprudentie grotere duidelijkheid gaat
ontwikkelen ten aanzien van de term 'aannemelijk maken'.De heer Dittrich (D66):In eerste termijn hebt u het gehad over het protocol. Ik dacht dat in
dat protocol als het ware stapsgewijs vastligt dat er een inhoudelijke toets
moet plaatsvinden, behalve als de documenten ontbreken. Wat is het verschil
tussen het protocol en de nu door u genoemde werkinstructies?Staatssecretaris Cohen:Daar zit niet veel verschil tussen. Je kunt hoogstens zeggen dat het in
het begin niet eenvoudig zal zijn om de werkinstructies met concrete aanwijzingen
te vullen. Dat moet gaandeweg gebeuren. Het is echter natuurlijk wel de bedoeling
dat aan de hand van datgene wat zich in de praktijk voordoet, steeds duidelijker
wordt wat je wel en niet onder 'aannemelijk maken' kunt verstaan.De heer Dittrich (D66):Het protocol ontwikkelt zich dus door de praktijkbeoefening tot werkinstructies.Staatssecretaris Cohen:Het gaat er niet om of het nou de ene of de andere kant opgaat. Voor de
individuele IND-medewerkers moet gaandeweg steeds duidelijker worden wat je
onder 'aannemelijk maken' moet verstaan en wat niet.De heer Middel (PvdA):Het is nodig om hierop in te gaan. Als een asielzoeker volgens de betreffende
IND-medewerker datgene wat hij aannemelijk moet maken, niet aannemelijk heeft
gemaakt en een negatieve beschikking krijgt, is de grond voor de kennelijkongegrondverklaring
meer dan alleen het niet aannemelijk kunnen maken. U hebt immers
gezegd dat de gehele context moet worden bekeken en dat de vier elementen
identiteit, nationaliteit, vluchtrelaas en reisroute erbij moeten worden betrokken.
Hoe kun je, als de betrokkene vervolgens in beroep gaat, van een rechter verwachten
dat hij aan de hand van die verschillende elementen toetst? Het gaat immers
om meer dan alleen het niet aannemelijk maken.Staatssecretaris Cohen:Het al of niet aannemelijk maken maakt onderdeel uit van de uiteindelijke
beoordeling. Ik heb vanmorgen al gezegd dat de aan- of afwezigheid van documenten
of het wel of niet aannemelijk maken dat die documenten er niet zijn, op zichzelf
nooit voldoende grond voor een negatieve beschikking kan zijn. Er zal altijd
meer moeten zijn. De afwezigheid van documenten en het feit dat die afwezigheid
niet aannemelijk is gemaakt door de desbetreffende asielzoeker, zullen belangrijke
factoren zijn bij de totale beoordeling van alle feiten, maar er moeten meer
factoren zijn. Het gaat immers om de inhoudelijke beoordeling van het asielverzoek.
Als de rechter een dergelijke negatieve beschikking voor zich krijgt, zal
hij uiteindelijk dat totaal moeten beoordelen. Bij die afweging zal datgene
wat er bekend is over de documenten, de wijze waarop de asielzoeker daarmee
is omgegaan en de vraag wat hij daarover wel of niet aannemelijk heeft gemaakt,
dus al dan niet een belangrijke rol spelen.Ik vrees dat ik het niet duidelijker kan aangeven, maar ik herhaal dat
je in deze omstandigheden hoe dan ook ergens in het midden zit. Als je meer
naar de ene kant gaat, gaat dat ten koste van de vluchteling die wij willen
beschermen; als je meer naar de andere kant gaat, is het de vraag of wij het
wetsvoorstel nodig hebben.Een ander punt dat in tweede termijn een belangrijke rol heeft gespeeld,
is de kwestie van het fouilleren. Ik vind het van belang om daar nader op
in te gaan. Daarbij moet onderscheid worden gemaakt tussen de beide leden.
Met betrekking tot het fouilleren op documenten zou je in beginsel moeten
zeggen dat dat heel vaak kan voorkomen, waarbij het proportionaliteitsbeginsel
ons goede diensten kan verlenen: in eerste termijn heb ik al gezegd dat de
noodzaak om te fouilleren vervalt als er sprake is van documenten. Als die
documenten er niet zijn, kijk je nader naar de eerder genoemde dingen: merkjes
in truien, mogelijke rekeningen en andere mogelijke papieren.Dan kom ik bij het tweede punt, het fouilleren met het oog op de veiligheid.Mevrouw Halsema (GroenLinks):Ik heb nog een vraag over het eerste punt. U zegt dat het fouilleren op
documenten heel vaak kan voorkomen. Ik neem aan dat iemand bij binnenkomst
wordt gefouilleerd op documenten. Gebeurt dat daarna niet meer?Staatssecretaris Cohen:Bij binnenkomst wordt men gefouilleerd op documenten. Daarna kan het nog
voorkomen, maar dan moet het passen in het kader van het onderzoek.Mevrouw Halsema (GroenLinks):Onderzoeken herhalen zich.Staatssecretaris Cohen:Als ik zeg dat het heel vaak voorkomt, heb ik vooral het oog op het aanmeldcentrum.
Ik kan mij voorstellen dat het in een volgend stadium – dat staat in
de wet – ook in de OC's wordt gedaan, maar dat moet dus in het kader
van dat onderzoek. Daarna wordt het aanzienlijk minder zinvol om dat te doen.Mevrouw Halsema (GroenLinks):U stelde dat het proportionaliteitsbeginsel steun zou kunnen bieden. Zou
het niet zo moeten zijn dat het, gezien het proportionaliteitsbeginsel, noodzakelijk
is extra regels te formuleren ten aanzien van het fouilleren? Ik doel dan
op regels voor frequentie en tijd.Staatssecretaris Cohen:Dat punt speelt een belangrijker rol bij het tweede onderdeel wanneer
het gaat over het fouilleren met het oog op de veiligheid. In dat kader ben
ik gevoelig voor de door u naar voren gebrachte argumenten en ik vind het
van belang om een en ander nader te preciseren. Overigens wijs ik erop dat
de fouillering, zoals nu in het wetsvoorstel is geformuleerd, niet mogelijk
is in de AZC's. Er staat uitdrukkelijk in het wetsvoorstel: bij de aanmeldcentra.
Het kan dus tijdens het onderzoek in de aanmeldcentrum, de OC's en in het
verwijdercentrum. Desalniettemin lijkt het mij van belang om dat nog eens
goed te onderzoeken, juist met het oog op het ingrijpende karakter van de
maatregel waar het over gaat. Overigens ben ik er nog niet in geslaagd om
analogieën te vinden. En als die er niet zijn, is ook dat een reden om
dat zorgvuldig te onderzoeken, daarbij in het oog houdend waar het om gaat.
Het gaat om het fouilleren met het oog op de veiligheid. De heer Dittrich
heeft er terecht op gewezen dat daar in het verleden een aantal keren problemen
mee zijn geweest. Ik heb begrepen dat met enige regelmaat bij aanmeldcentra
vuurwapens gevonden worden. Dat is toch zeker reden om die fouillering wel
toe te passen.De heer Verhagen (CDA):Heb ik goed begrepen dat de staatssecretaris ons over het fouilleren met
het oog op de veiligheid nog nader zal informeren? Graag krijg ik in dat kader
een beoordeling van de staatssecretaris van de motie, waarover wij zo dadelijk
gaan stemmen. Dus het is voor ons van belang om te weten of hij, gelet op
de toezeggingen en de verduidelijking die hij zojuist ten aanzien van zijn
bedoelingen gegeven heeft, ons ook over dat tweede element nader zal informeren.Staatssecretaris Cohen:Ik vind het lastig om nu heel gedetailleerd aan te geven of wij alle elementen
die mevrouw Halsema in haar motie heeft neergelegd mee zullen nemen. Ik wil
die elementen eerst beoordelen. Daarover zal ik de Kamer eerst informeren,
zodat wij kunnen bezien of daarover overeenstemming bestaat.Mevrouw Halsema (GroenLinks):Ik ben te allen tijde bereid om de door de heer Dittrich en mij ingediende
motie in heroverweging te nemen. Eén element daarvan is dat wij graag
nadere regels krijgen vóór de inwerkingtreding van de wet. Kan
de staatssecretaris zijn nadere precisering geven voordat de wet in werking
treedt?Staatssecretaris Cohen:Ik vind dat dat een grote mate van redelijkheid heeft.Mevrouw Halsema (GroenLinks):Dank u wel.De heer Rouvoet (RPF):Ik begrijp dat de discussie hier vooral draait om het begrip proportionaliteit.
Ik wijs erop dat die proportionaliteit – waar ook mevrouw Halsema voor
is – volgens de algemene beginselen van behoorlijk bestuur al meetelt.
Dat geldt ook voor zo'n toetsing achteraf waar het hier om gaat. Daar is dus
geen nadere regelgeving voor nodig.Staatssecretaris Cohen:Daar ben ik het mee eens, maar het gaat mevrouw Halsema en de heer Dittrich
in hun motie met name om de wijze waarop fouillering plaatsvindt. Ik spits
dat toe op de veiligheidstoetsing. Dat vind ik het belangrijkste element daarin.
Ik vind het dan ook redelijk om te bezien of wij wat dat betreft tot preciseringen
kunnen komen, en dat die preciseringen te maken hebben met proportionaliteit,
ligt in de rede.Mevrouw Halsema (GroenLinks):Ik hecht eraan als u wat betreft het eerste lid wilt stilstaan bij de
frequentie van het fouilleren.Staatssecretaris Cohen:Ja.Mevrouw Halsema (GroenLinks):Dan lijkt het mij goed dat ik mijn motie aanhoud totdat er van u een brief
is verschenen.Staatssecretaris Cohen:Ik zal daarnaar kijken. De heer Middel heeft nog aandacht gevraagd voor
het gevaar van illegaliteit. Hij vroeg of daaraan in Europees verband aandacht
moet worden besteed. Ik begrijp wat hij bedoelt. Op deze manier bestaat het
risico, niet alleen in ons land maar ook in andere landen, dat mensen van
het ene naar het andere land gaan. Wij moeten bezien of hieraan iets kan worden
gedaan. Of en hoe dit kan, staat mij niet onmiddellijk voor ogen. Vandaar
mijn terughoudende benadering. Wel vind ik het een belangrijk punt en ik zal
hier zeker over nadenken.De heer Middel vroeg ook aandacht voor het draagvlak van deze wet in de
juristerij. Belangrijk is, zo zei hij, dat hierover contact wordt gehouden
en dat de argumenten over en weer goed tot hun recht komen.De heer Dittrich (D66):Het spijt me, maar over het fouilleren wil ik nog een vraag stellen. Heb
ik u horen zeggen dat in een asielzoekerscentrum niet gefouilleerd kan worden?Staatssecretaris Cohen:Ja.De heer Dittrich (D66):Dat kan dus niet. Bestaat er in sommige situaties geen behoefte aan restrictieve
veiligheidsfouillering? Zo ja, dient dit dan bijvoorbeeld bij de herziening
van de Vreemdelingenwet te worden betrokken?Staatssecretaris Cohen:Het gaat altijd om een afweging van belangen. Het gaat enerzijds om relatief
grote groepen mensen die op een relatief klein terrein bij elkaar zitten en
uit verschillende culturen komen, en een ingrijpende maatregel anderzijds.
Moet je die maatregel zodanig toestaan dat die daar, in die leefgemeenschappen,
wordt toegepast, terwijl de opstellers van de wet nu juist op deze specifieke
gevallen hebben gedoeld. Nogmaals, het gaat om mensen die bij de aanmeldcentra
of een verwijdercentrum binnenkomen. Kortom, bij het onderzoek.De heer Dittrich (D66):De overweging is nu juist de veiligheid van de asielzoekers en het personeel.
Ik vind het eigenlijk secundair of dit het OC, het AC of het AZC is.Staatssecretaris Cohen:Het wordt nu geconcentreerd op het moment waarop asielzoekers binnenkomen
en zij deel gaan uitmaken van de procedure. Als ze vervolgens de procedure
hebben doorlopen, of daar al een heel eind in gevorderd zijn, ben ik geneigd
te zeggen dat fouilleren wel mogelijk is, maar dan op basis van verdenking
en op basis van de Politiewet. Een verwijdercentrum staat natuurlijk op zichzelf.Ik sprak over het draagvlak in juridische beroepen. Ik begrijp waarop
de heer Middel doelt. Vergeleken met de situatie uit 1994 ten aanzien van
het hoger beroep, gaat het hier om iets anders. Wel is hier sprake van een
ingewikkelde terminologie en het is de vraag hoe hiermee in de praktijk omgegaan
zal worden.De heer Middel (PvdA):Het gaat om heel iets anders. Ik benadrukte de analogie. Je kunt wel een
wetsvoorstel indienen dat na een behoorlijke discussie in de Kamer een politieke
meerderheid krijgt, maar daarmee is niet gezegd dat het effectief werkt. Vanuit
de juristerij moet de discussie nog gevoerd worden, terwijl daarvoor eerder
de gelegenheid had kunnen worden gegeven. Wij moeten ervoor zorgen dat de
fout met betrekking tot het hoger beroep in combinatie met de Vreemdelingenwet
niet weer wordt gemaakt.Staatssecretaris Cohen:Ik ben daar wat deze wet betreft minder bang voor. Ik wijs op de reactie
van de UNHCR. Ook heb ik gekeken naar de reactie van VluchtelingenWerk Nederland.
Op een groot aantal punten moet naar mijn gevoel overeenstemming te bereiken
zijn. Ik ben het met u eens dat deze actoren bij het werken aan een nieuwe
Vreemdelingenwet hierbij moeten worden ingeschakeld. Wij doen dit overigens
al. Er heeft al een aantal conferenties plaatsgevonden over de voorbereiding
van de nieuwe Vreemdelingenwet. Hierbij zijn alle actoren reeds aanwezig geweest,
juist vanwege hetgeen u bedoelt. In die zin ben ik het dus eens met de algemene
lijn die u schetst.De heer Dittrich heeft gesuggereerd dat de UNHCR eigenlijk altijd geraadpleegd
moet worden. Ik wil vooropstellen dat voor mij het belang van de UNHCR en
haar adviezen met betrekking tot wetgeving volstrekt duidelijk zijn. In de
eerste termijn heb ik al gezegd dat wij bij het overleg over de nieuwe Vreemdelingenwet
de UNHCR informeel hebben geraadpleegd. De vraag of Nederland zo ver moet
gaan dat wordt vastgelegd dat de UNHCR bij belangrijke asielwetgeving om advies
wordt gevraagd, is echter met allerlei onduidelijkheden omgeven. Wanneer moet
dit precies gebeuren? Loopt men niet het risico dat het advies niet tijdig
wordt gegeven? Moet de adviesaanvraag gebeuren voordat het wetsvoorstel naar
de Raad van State wordt gezonden, of erna? Kortom, met de motie zoals zij
er nu uitziet, heb ik problemen. Ik wil aanvaarding van de motie daarom ontraden,
al ben ik het eens met het principe dat de UNHCR bij belangrijke wetgeving
moet worden ingeschakeld.De heer Dittrich (D66):Het ter advisering voorleggen kan op verschillende tijdstippen
en op verschillende manieren. Het kan formeel en informeel. Het gaat erom
dat de regering bij dit wetsvoorstel, dat de positie asielzoekers in hoge
mate raakt, heeft gedacht dat de UNHCR het met haar eens zou zijn en de adviesaanvraag
daarom maar heeft overgeslagen. En dan komt er een ongevraagd negatief advies,
maar daar hebben wij het al over gehad. Met deze motie spreekt de Kamer de
mening uit dat er bij belangrijke asielwetgeving contact wordt gelegd met
de UNHCR. Omdat het moet gaan om belangrijke wetgeving, wordt al een bepaalde
marge geboden. Met een dergelijke uitleg van de motie komen wij volgens mij
vrij dicht bij elkaar.Staatssecretaris Cohen:Dat lijkt mij ook. Ik denk dat het niet verstandig is om achteraf te gaan
steggelen over de vraag wat belangrijke wetgeving is en wat niet. Mijn intentie
is om telkens wanneer dit soort wetgeving aan de orde is, precies te luisteren
naar het oordeel van de UNHCR.De heer Dittrich heeft gelijk als hij zegt dat ik in eerste termijn niet
heb geantwoord op de vraag of verschillende overheden één lijn
moeten trekken bij problemen die ontstaan doordat mensen niet worden opgevangen.
Je zou er wellicht naar willen streven, maar ik weet niet of dit mogelijk
is, omdat de verschillende overheden altijd verschillende perspectieven op
de problematiek hebben. Het perspectief van het ministerie van Justitie kan
bijvoorbeeld verschillen van het perspectief van een burgemeester die te maken
kan krijgen met problemen op het gebied van de openbare orde. Beide overheden
wegen alle belangen vanuit hun optiek af en komen op grond daarvan tot andere
overwegingen. Ik vind dit ook niet zo gek; ons staatsbestel zit immers zo
in elkaar dat de verschillende machten een zekere onafhankelijkheid kennen.
Het is goed dat hierover tussen de verschillende overheden contact bestaat,
maar het lijkt mij buitengewoon ingewikkeld om hierin één lijn
te trekken.De heer Verhagen (CDA):Voorzitter! Als deze logica van de staatssecretaris consequent wordt volgehouden,
wat let een gemeente dan om bijvoorbeeld de koppelingswet niet uit te voeren?Staatssecretaris Cohen:Niets daarvan. De koppelingswet is een wet en wetten behoren uitgevoerd
te worden. Maar op het gebied van de openbare orde is sprake van een vrije
beleidsruimte voor burgemeester en gemeentebestuur. Aan de wet heeft iedereen
zich echter te houden.De heer Dittrich heeft aan het einde van zijn inbreng gesproken over de
balans en gezegd: we begeven ons met deze terminologie enigszins op glad ijs;
je zou eigenlijk in die wet duidelijkheid moeten scheppen en de rechter zou
het moeten toepassen. Ik geloof dat ik het daar uitvoerig over heb gehad.
Ik kom tot geen ander antwoord dan ik eerder heb gegeven.De heer Rouvoet is nog een keer op de betekenis van de wet ingegaan en
heeft gezegd dat, zoals hij ernaar kijkt, het eerder signaal- dan symboolwetgeving
is en dat het praktisch nut van de wet zich nog moet bewijzen. Kijk, dat het
zeker niet alleen maar symboolwetgeving is, staat voor mij vast. Dat de wet
zich in de praktijk nog moet bewijzen, geloof ik ook, maar ik sluit bepaald
niet uit dat het veel meer is dan een signaal. Wij zullen echter moeten zien
hoe het functioneert. Over de wijze waarop dat kan gebeuren, heb ik het uitvoerig
gehad.Hij heeft mij gevraagd hoe vaak artikel 15c, lid 1, sub a, toegepast is
bij ongedocumenteerden. Ik vrees dat ik die vraag niet kan beantwoorden, omdat
dit artikel ziet op een ruimere groep dan alleen maar ongedocumenteerden en
de toepassing niet apart geregistreerd wordt. Om die reden kan ik de vraag
niet beantwoorden.De heer Rouvoet (RPF):Dat begrijp ik, voorzitter. Heeft de staatssecretaris er inzicht in óf
die bepaling is gebruikt voor ongedocumenteerden?Staatssecretaris Cohen:Ja zeker, ik heb daar inzicht in en kan bevestigen dát hij zo is
toegepast.De heer Rouvoet heeft gevraagd de Kamer te informeren over de beleidsregels,
wanneer deze er aankomen. Ik heb daarover iets gezegd; ik kan mij voorstellen
dat het vooral zal gebeuren aan de hand van jurisprudentie en de verdere ontwikkeling.
Ik denk dat het voor de hand ligt om er, daar waar mogelijk, in de gebruikelijke
rapportages iets over te zeggen.Hij heeft nog een keer gewezen op de motie-Rouvoet over de herziening
van de terugkeernotitie. Verschillende leden hebben daar ook vragen over gesteld
en erop gereageerd. De heer Kamp heeft gezegd: kom alsjeblieft een beetje
snel met die notitie, bij voorkeur in december of januari. Ik kan nu al zeggen,
in het licht van alles wat er verder moet gebeuren, dat het op die termijn
niet lukt, maar wellicht wel in het voorjaar of mogelijkerwijs nog iets later.
Ik wijs hierbij op het werk dat er moet gebeuren aan de nieuwe Vreemdelingenwet;
daar moet een zekere prioriteitenstelling in gemaakt worden. Het enige wat
ik er wel van wil zeggen, is dat ook ik – ik zeg dat ook in de richting
van de heer Verhagen – het van belang vind om op die kwestie uitdrukkelijk
terug te komen en daarover verder met de Kamer van gedachten te wisselen.Ik vrees dat mevrouw Halsema en ik het op een aantal punten eenvoudigweg
niet eens zijn, bijvoorbeeld als zij zegt dat naar haar gevoel de bewijslast
toch ligt bij de asielzoeker. Ik ben van mening dat dit niet zo is. De bewijslast
gaat met deze wet meer in de richting van de asielzoeker, maar hij komt daar
bepaald niet alleen te liggen. Het betekent dat er óók een verantwoordelijkheid
is voor de overheid om met die kwesties om te gaan. Ik heb dat vanmorgen aldus
uitgedrukt, dat naarmate de asielzoeker in staat is om beter aan dit hele
proces mee te doen, er voor de overheid ook een extra inspanningsplicht ontstaat
om nader de zaken te onderzoeken.Mevrouw Halsema (GroenLinks):De UNHCR bijvoorbeeld stelt dat, om de bewijslast gespreid te houden over
overheid en asielzoeker, er naast de inspanningsverplichting van de asielzoeker
ook een inspanningsverplichting nodig is van de overheid. Het is mij niet
duidelijk geworden waar bij de wet ongedocumenteerden de inspanningsverplichting
van de overheid zit.Staatssecretaris Cohen:Die zit in de constellatie van het geheel; dat probeer ik voortdurend
te zeggen. Het gaat ook bij deze wet niet uitsluitend om de documenten. Die
documenten maken de kern uit van de wet, maar de beoordeling van de asielaanvraag
kan niet uitsluitend op basis van deze wet plaatsvinden. Dat
betekent ook dat de overheid daar een eigen rol in heeft. Je kunt volgens
mij niet volhouden dat door deze wet de volledige bewijslast terechtkomt bij
de asielzoeker. Dat is eenvoudigweg niet het geval.Impliciet heb ik al gezegd dat ik er niet voor zou voelen de wet aan te
houden om hem eerst te preciseren, en wel om de eenvoudige reden dat dit niet
kan. Dat heb ik in het eerste deel van mijn beantwoording gezegd.De motie van mevrouw Halsema heb ik besproken en ik denk dat ik in mijn
antwoord al op de belangrijkste punten van de heer De Wit ben ingegaan.De heer Van der Staaij heeft erop gewezen dat het juist met dit criterium
moeilijk is om tot een kennelijke ongegrondheid te komen. De vraag is of je
dat niet kunt omkeren. Juist omdat het gaat om een criterium dat niet spijkerhard
is, zul je des te voorzichtiger moeten zijn met de uiteindelijke beoordeling
of er sprake is van een kennelijke ongegrondheid. In die zin heb ik het gevoel
dat dit elkaar eerder in balans houdt dan dat het de zaak verder uit balans
brengt.De heer Van der Staaij heeft ook gevraagd welke papieren wanneer noodzakelijk
zijn. In het begin van mijn antwoord heb ik daar ook al iets over gezegd.
Het hangt ervan af met welk onderdeel je bezig bent: gaat het over de identiteit
of gaat het over de nationaliteit? Het al dan niet aanwezig zijn van de documenten
en de aannemelijkheid ervan zal een verschil kunnen maken voor de uiteindelijke
beoordeling. De vluchtmotieven hebben bijvoorbeeld vooral te maken met de
bepaling van de status. Als je daarover niet veel kunt zeggen, dan heeft dat
een ander gewicht dan wanneer het gaat om een onwaarschijnlijk verhaal dat
te maken heeft met de identiteit of de nationaliteit.De heer Van der Staaij (SGP):Als iemand zich van zijn reispapieren heeft ontdaan, heeft dat wel gevolgen
voor het leggen van een Dublinclaim. Het wetsvoorstel poogde ook om die Dublinclaims
beter te effectueren. Betekent dit niet gewoon dat iemand wel een vluchteling
kan zijn, maar dat het er in de systematiek van deze wet toe kan leiden dat
hij een kennelijk ongegrond krijgt als reactie op zijn verzoek omdat hij zich
ontdaan heeft van zijn papieren? Ik vind dat dit onderbelicht is, ook in de
andere bijdragen.Staatssecretaris Cohen:Uiteindelijk gaat het om de totale inhoudelijke beoordeling. Daarin spelen
de kwesties van de documenten hun eigen rol. Die rol wordt met dit wetsvoorstel
nader gepreciseerd en legt een zwaardere bewijslast bij de desbetreffende
asielzoeker. Ik vrees dat ik er niets anders over kan zeggen dan dat het opnieuw
in het totale feitencomplex beoordeeld zal moeten worden. Als er een verhaal
is over het vluchtelingschap dat staat als een huis en als er daarnaast geen
documenten zijn en ook als er niets te zeggen valt van die documenten, dan
zul je die twee dingen voortdurend bij elkaar moeten betrekken. Ik kan er
in het algemeen niet zoveel over zeggen. Maar dit lijkt mij wel een punt dat
in de loop van een aantal gevallen nader tot uitspraken zal kunnen leiden.Voorzitter! Ik moet nog even terug naar mevrouw Halsema, want zij heeft
in haar gewijzigde amendement voorgesteld om het niet te hebben over 'aannemelijk
maken' maar 'tot op zekere hoogte aannemelijk maken'. Om twee redenen moet
ik dit amendement ontraden. In de eerste plaats lijkt het mij in de praktijk
buitengewoon moeilijk te hanteren. Dit betekent dat je, naast de aannemelijkheidsvraag
die al ingewikkeld is en wat een nieuw discussiepunt is, er nog een discussiepunt
aan toevoegt door te zeggen dat het 'op zekere hoogte' aannemelijk moet zijn.
En wat dat dan precies betekent, is opnieuw vaag.Mevrouw Halsema (GroenLinks):Ik wil dit bestrijden, want deze formulering bestaat al in de Vreemdelingenwet.
Er is dus al ervaring mee, meer dan met het enkele aannemelijk maken.Staatssecretaris Cohen:Maar het komt hier nog eens een keer bij dat 'aannemelijk maken'. Het
tweede argument is dat het de strekking van het wetsvoorstel in hoge mate
beperkt. Ik meen dat de heer Camp dat ook heeft gezegd. Je moet daar een zekere
balans in vinden. Ik geloof wel dat mevrouw Halsema dat niet zo erg zou vinden,
maar dat is nu precies de reden waarom ik het amendement wil ontraden.Eindelijk kom ik bij de vragen van de heer Kamp, aan wie ik nog mijn excuses
aanbied dat ik in eerste termijn niet heb geantwoord op de enige vraag die
hij in eerste termijn heeft gesteld. Ik denk dat dat het gevolg is geweest
van het feit dat het vanmorgen zo ontzettend vroeg was. Nogmaals, het spijt
mij. Hij heeft mij gevraagd of wij niet moeten reageren wanneer op een aantal
punten sprake is van misbruik of misleiding. Kan dat met de huidige wetgeving
of is daarvoor nadere wetgeving nodig? De heer Kamp noemde een paar voorbeelden
die ik kort bespreek.Als een asielzoeker valse documenten overlegt en tegen beter weten in
blijft volhouden dat ze echt zijn, kan zijn asielverzoek op grond van de huidige
wetgeving kennelijk ongegrond worden verklaard. Uiteraard geldt daarbij dat
getoetst wordt aan het non-refoulementbeginsel. De beoordeling moet in het
totale feitencomplex plaatsvinden. Op grond van de huidige wetgeving is het
mogelijk en gebeurt het ook.Als een asielzoeker in Zevenaar aankomt en tegen beter weten in verklaart
niet in Duitsland te zijn geweest, terwijl na vergelijking met zijn vingerafdrukken
blijkt dat hij in Duitsland een asielaanvraag heeft ingediend, wordt een Dublinclaim
zeker gehonoreerd. Op grond van de huidige wet kan dan worden overgegaan tot
niet-ontvankelijkverklaring van de asielaanvraag.Kortom, bij de voorbeelden van de heer Kamp kan gebruik worden gemaakt
van de huidige wetgeving. In de praktijk gebeurt dat ook. Ik kan mij wel degelijk
voorstellen dat er met het voorliggende wetsvoorstel nog preciezer naar gekeken
wordt.De heer Kamp (VVD):Dat laatste stel ik zeer op prijs. Mag ik de staatssecretaris meegeven
dat ik uit werkbezoeken de indruk heb gekregen dat de mensen die zich hiermee
bezighouden, daarop onvoldoende adequaat kunnen reageren? Als de woorden van
de staatssecretaris een beweging ten goede kunnen betekenen, zou dat een goede
zaak zijn.Staatssecretaris Cohen:De heer Kamp mag mij dat zeker meegeven, maar ik stel ertegenover dat
mij uitdrukkelijk verzekerd is dat deze elementen ook in de
huidige procedures gehanteerd worden.De heer Kamp heeft gevraagd naar de hoofdlijn van de wet. Ik houd het
voorlopig bij hetgeen ik hierover in het begin van mijn beantwoording heb
gezegd. Ik heb aangegeven hoe ik de wet interpreteer en welk belang ik eraan
hecht.Op dit ogenblik zou van 50% van de aanvragen op Schiphol niet getraceerd
kunnen worden van welke vlucht zij komen. Met de huidige wet kan dat percentage
volgens de heer Kamp tot nul worden teruggebracht. Dat lijkt mij een wel heel
hoog ambitieniveau. In het licht van de totale beoordeling van de wet kunnen
wij dit niet waarmaken. Op Schiphol is de situatie gemakkelijker te overzien
dan in Zevenaar of Rijsbergen. Met deze wet in de hand zullen wij het misbruik
beter kunnen bestrijden. Tot nul terugbrengen zal niet lukken.De heer Verhagen heeft nog weer eens gesproken over de grenscontrole.
Nu de minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties dit instrument
wil toepassen, is volgens de heer Verhagen het principe van tafel en kan het
dus hierbij ook. Ik vind dat erg snel geredeneerd. Minister Peper heeft dit
gezegd in een specifiek geval. Dat is precies waar de Schengenuitvoeringsregeling
rekening mee houdt. Al eerder heb ik gezegd dat bij dit onderwerp geen sprake
is van een specifiek geval. Als dit wordt toegepast, zullen wij zien dat op
al onze mooie snelwegen mensen zullen worden tegengehouden. Dat dat in het
kader van een Europees kampioenschap voetbal gedurende een beperkte periode
gebeurt, is iets heel anders. Er zijn dus twee overwegingen op grond waarvan
ik zeg dat die twee dingen niet over elkaar mogen worden gelegd. Die zijn
niet hetzelfde.De heer Verhagen (CDA):Ik heb die dingen niet zozeer over elkaar gelegd, maar ik heb wel geconstateerd
dat, nu de minister van Binnenlandse Zaken dat heeft aangekondigd, in ieder
geval binnen het kabinet de mening heeft postgevat dat het mogelijk is om
een beroep te doen op artikel 2, lid 2, van het Schengenverdrag. Die principiële
bezwaren om überhaupt een beroep te doen op dat artikel schijnen dus
niet meer te gelden. Ik vraag de staatssecretaris derhalve om dat mee te nemen
bij de discussie die in de toekomst zal worden gevoerd over het terugkeerbeleid,
en dat te koppelen aan de snelheid waarmee een Schengenclaim kan worden gelegd
indien aan de grens wordt geconstateerd dat iemand op Belgisch of Duits grondgebied
verblijft.Staatssecretaris Cohen:Voorzitter! Ik geloof niet dat ik ooit principiële bezwaren heb gemaakt.
Ik heb wel gezegd dat het, kijkend naar de regelgeving van het Schengenuitvoeringsverdrag,
in de gevallen waarbij het over asiel gaat, niet in de rede ligt. Ik vind
ook echt dat het EK voetbal een volstrekt andere situatie met zich brengt.
Het heeft dus niet zoveel met principes te maken, maar met de toepassing van
die regelgeving.De heer Verhagen (CDA):Ik wijs op het doemscenario van mevrouw Halsema en op de eventuele gevolgen
die de heer Middel heeft geschetst. Op het moment dat er veel mensen op straat
zouden worden gezet, komt er wel degelijk een openbareordeprobleem om de hoek
kijken. Ik wijs erop dat de staatssecretaris eerder heeft gezegd dat er op
grond van de openbare orde aanvullende maatregelen zullen moeten kunnen worden
genomen.Staatssecretaris Cohen:Dat is in ieder geval een situatie die op dit ogenblik niet bestaat. Ik
zie dan ook geen reden om nu te zeggen dat die vergelijking met het EK voetbal
opgaat.Voorzitter! Het laatste punt van de heer Verhagen had betrekking op de
werklast van de rechterlijke macht. Ik kan daarvan alleen maar zeggen dat
er twee elementen in zitten. Het is makkelijk om te zeggen dat er aanvullende
maatregelen moeten worden genomen, maar je moet je realiseren dat dit juist
bij de rechterlijke macht tijd kost. Dat is ook de reden waarom ik vanmorgen
heb gezegd dat het in eerste instantie zal leiden tot interne verschuivingen.
Maar het is natuurlijk verreweg het beste als wij in staat zijn om daarvoor
op een goede manier uitbreiding te realiseren. En daar wil ik op zichzelf
natuurlijk ook naar streven.De voorzitter:De gewijzigde motie-Halsema/Dittrich (26088, nr. 10) is van de agenda
afgevoerd.De algemene beraadslaging wordt gesloten.De voorzitter:De stemmingen over onder andere dit wetsvoorstel zullen om 17.30 uur plaatsvinden.De vergadering wordt van 16.57 uur tot 17.30 uur geschorst. 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/h-tk-19981999-2126-2144.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl