Debat over de brieven van de minister van Justitie over drugssmokkel Schiphol (28192, nrs. 1 t/m 3)
Staten-Generaal — Handelingen 
Datum: 2014-07-07 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Handeling 2001-2002, pag. 3010-3051

 
 
 

Handeling

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Vergadernummer
Datum vergadering

29-01-2002

Tweede Kamer der Staten-Generaal

2001-2002

nr. 41, pagina 3010-3051

23-01-2002

 

 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties over kamerdossier

Kamerdossier 28192Toon publicaties die dit dossier behandelen

 
 
 Publicaties in vergadering

Debat over tekorten aan IC-beddenPagina 3051-3071
Regeling van werkzaamheden (woensdag 23 januari 2002)Pagina 3009-3010
Lijst van ingekomen stukken, met de door de voorzitter terzake gedane voorstellen (woensdag 23 januari 2002)Pagina 3071-3071
Stemmingen over twee moties, ingediend bij het debat over drugssmokkel Schiphol, te weten: - de motie-Balkenende c.s. over afkeuring van het beleid van de minister van Justitie (28192, nr. 4); - de motie-Dittrich c.s. over de noodsituatie op Schiphol (28192, nr. 5)Pagina 3051-3051
Debat over de brieven van de minister van Justitie over drugssmokkel Schiphol (28192, nrs. 1 t/m 3)Pagina 3010-3051
Presentie en opening (woensdag 23 januari 2002)Pagina 3009-3009

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 227 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
Aan de orde is het debat over de brieven van de minister van
Justitie over drugssmokkel Schiphol (28192, nrs. 1 t/m 3).De voorzitter:Ik wijs erop dat voor dit debat spreektijden gelden van 15 minuten voor
de fracties van de PvdA, de VVD en het CDA, 10 minuten voor D66 en GroenLinks
en 7 minuten voor de overige fracties.De heer Rietkerk (CDA):Mevrouw de voorzitter. Ik begin met twee citaten:"Mijn vraag is waarom de minister van Justitie niet eerder met die maatregelen
is gekomen. Dan had dit alles niet behoeven plaats te vinden. Ik herhaal wat
ik al vaker tijdens deze kabinetsperiode heb gezegd: de minister van Justitie
loopt achter de feiten aan. Iedere keer moet er weer wat gebeuren. De Kamer
moet eerst op de achterste poten staan en ja hoor, dan..." (2 juni 1992)."Heenzenden van verdachten is één van de slechtste zaken
voor een rechtsstaat." (10 juni 1993).Aan het woord was – dat herinnert u zich wellicht – het VVD-Kamerlid
Korthals in het debat over het cellentekort. Vandaag voeren wij het debat
met VVD-minister Korthals van Justitie.In dit debat staan voor de CDA-fractie twee punten centraal. Ten eerste
is dat het afleggen van verantwoording door de politiek verantwoordelijke
minister, de minister van Justitie, over de ontstane noodsituatie. Ten tweede
zijn dat de gepresenteerde plannen.Waarom is het doorlaten van drugskoeriers op Schiphol vanwege cellentekort
onder verantwoordelijkheid van minister Korthals zo'n ernstig probleem? Allereerst
is de rechtsstaat in het geding. Het heenzenden van verdachten of, sterker
nog, het niet willen aanhouden van verdachten is de bijl aan de wortel van
een goed functionerende rechtsstaat. Criminelen en harddrugssmokkelaars horen
in zo'n goed functionerende rechtsstaat voor de rechter te komen en hun opgelegde
straf volledig te ondergaan. Als tweede: het recht werd niet gehandhaafd.
Rechtshandhaving door de overheid en normbesef bij burgers zijn van cruciaal
belang voor een veilige samenleving. Als derde: het vertrouwen in de overheid
is geschaad. Burgers worden door de overheid bestraft en beboet voor normovertreding.
Het beeld dat de burger voor een paar kilometer te hard rijden wordt beboet
en grote groepen drugskoeriers met harddrugs worden doorgelaten, ondergraaft
het gezag van de overheid. De overheid hoort het goede voorbeeld te geven,
anders verliezen de burgers het vertrouwen in die overheid. Vervolgens is
er sprake van grote frustratie bij rechtshandhavers. De situatie zorgt ervoor
dat gemotiveerde mensen van politie, douane, justitie et cetera zeer gefrustreerd
zijn over de gang van zaken. Hun werk, waar zij trots op waren, mogen zij
niet uitvoeren. Als laatste: het internationale drugsimago van Nederland wordt
helaas weer bevestigd. In het buitenland verdedigen premier Kok en andere
ministers het gedogen van het softdrugsbeleid met een harde aanpak van harddrugs.Aanvankelijk leek het om een probleem te gaan dat pas in het najaar 2001
speelde, maar in Buitenhof van 13 januari jl. zei de minister in april, mei
vorig jaar voor het eerst het probleem gesignaleerd te hebben. Na de aanschaf
van de goederenscan op Schiphol in april ligt het voor de hand dat de harddrugssmokkel
richting bolletjesslikkers gaat verschuiven. Ligt daar de basis volgens de
minister, of was dit eerder? Wat heeft de minister toen, april/mei 2001, gedaan?
Niet genoeg, want in juni kwam er een brief van de staatssecretaris van financiën.
Via u, voorzitter, heb ik de minister opnieuw officieel gevraagd, wat de inhoud
van die junibrief is. Het past bij de opstelling van deze minister en de informatievoorziening
aan de Kamer dat die brief er kennelijk nog niet is. Ik kan dus nu helaas
niet op de inhoud ingaan. De CDA-fractie vindt dat de minister
een te afwachtende houding aannam!In september werd een grote actie een groot succes: meer dan 60 bolletjesslikkers
opgepakt in 10 dagen. 48 noodcellen zijn in korte tijd bijgeplaatst. Waarom
is de minister met die extra inspanningen weer gestopt? En waarom niet meteen
opgetreden toen zaak uit de hand liep? Veel te traag opgetreden! Toen liep
zaak echt uit de hand. Waar blijven de noodmaatregelen? Waarom heeft de minister
de zaak laten versloffen? Na één week was de oude ernstige situatie
weer terug! De CDA-fractie vindt dat de minister te afwachtend en te traag
reageert!Op 3 december brief komt de brief van Wooldrink van het OM. Toen was de
praktijk: terughoudend aanhouden en koeriers met Nederlanderschap, ook Antillianen,
met harddrugs tot één kilo met dagvaarding heenzenden. Dus niet
in een cel. Overigens zeggen advocaten over de gedagvaarden: "Die zien we
nooit meer terug." Wist de minister dat dat beleid gevoerd werd?Pas 7 december komt de informatie via de brief bij de minister en het
OM spreekt over een onaanvaardbare situatie. Sterker nog: het geeft meer zaken
aan. Door het niet-opereren van de minister en door niet onmiddellijk te reageren,
werkt de minister het laten lopen van drugskoeriers in de hand! De CDA-fractie
vindt dat de minister te afwachtend, te traag en te laat optreedt. Inmiddels
was er op 6 december een brandbrief van Bos. De staatssecretaris vraagt de
minister om "op korte termijn spoedig op te treden". De staatssecretaris noemt
de situatie onverantwoord. Eerst: de opdracht van het OM om terughoudend te
zijn met drugskoeriers, de bolletjesslikkers. Nu de opdracht van het OM om
terughoudend aan te houden bij gewone koeriers, die harddrugs op hun lichaam
of in hun bagage hebben. En dat terwijl het OM onder de politieke verantwoordelijkheid
van deze minister optreedt. Weer onderneemt minister Korthals geen actie.
Hij wacht nota bene een regulier overleg op 18 en 19 december af. Wat is er
voor departementaal vooroverleg geweest voordat staatssecretaris Bos op 6
december zijn brief aan de minister stuurt? De CDA-fractie vindt dat de minister
te afwachtend, te traag, te laat en te laks opereert! Op 12 december 2001 voert de Kamer op initiatief van de CDA-fractie een
interpellatiedebat. De minister was naar onze mening onvolledig en op één
onderdeel informeert hij de Kamer onjuist. In dit debat heeft de minister
geen juist en volledig beeld geschetst van de ernstige situatie op Schiphol.
Hij sprak niet over een noodsituatie. Voorts geeft minister Korthals aan –
na de acties van september jongstleden tegen de bolletjesslikkers –
"...de gedachte daarbij was om het wat te temporiseren, maar in de praktijk
blijkt dat men gewoon doorgaat met die acties omdat men helemaal op het goede
spoor zit." Deze uitlating van de minister in dat interpellatiedebat is volstrekt
in strijd met de bij de minister bekende brief van het OM van 3 december en
met de brief van staatssecretaris Bos van 6 december. De minister heeft de
Kamer daarom verkeerd geïnformeerd.De heer Niederer (VVD):De heer Rietkerk citeert uit de Handelingen, maar is daarbij niet volledig;
hij vergeet de laatste zin. De minister zegt verder nog: "Dit is een groot
probleem dat ik afzonderlijk probeer op te lossen." Wat vindt de heer Rietkerk
daarvan? Het plan van aanpak ligt er nu.De heer Rietkerk (CDA):Het gaat er ten eerste om dat de minister de Kamer niet het beeld heeft
geschetst van een noodsituatie. Ten tweede heeft hij gezegd dat de zo succesvolle
acties van september met meer dan 60 gepakte bolletjesslikkers, niet zouden
worden getemporiseerd en dat men gewoon door zou gaan met de acties. Men zat
helemaal op het goede spoor. In de brieven van het OM en van staatssecretaris
Bos staat echter klip en klaar dat er een terughoudend beleid is bij het aanhouden
van bolletjesslikkers. Sterker nog, staatssecretaris Bos zegt terecht dat
het onverantwoord is om geen terughoudend beleid te voeren. Hij geeft aan
dat de opdracht op 6 december, en ook daarvoor al, was om "gewone koeriers",
met drug op het lijf of in de bagage, niet zouden moeten worden aangehouden,
of dat er in ieder geval terughoudendheid bij zou moeten worden betracht.
Dat is nog ernstiger dan de in het debat gewisselde feiten. De antwoorden
van de minister waren daarom onvolledig en op dit punt onjuist. Het vervroegd heenzenden van verdachten heb ik destijds, samen met de
SGP-fractie en PvdA-Kamerlid Van Heemst, onaanvaardbaar genoemd met het indienen
van een motie. Inmiddels heb ik de afgelopen periode via de tv alle fracties
dat ook onaanvaardbaar horen noemen. Ik wacht met belangstelling af of dat
nu hier in de Kamer wordt herhaald.Heenzendingen waren volgens de minister een incident. Hij vindt dat hij
er alles aan moet doen, zodat verdachten niet meer worden heengezonden. "Dat
kan en mag niet meer gebeuren", volgens hem. Ook na 12 december grijpt hij
niet in en laat hij de situatie voortbestaan, waardoor kilo's harddrugs Nederland
binnen worden gesmokkeld. Waarom heeft de minister het beleid niet sneller
aangepast?Vanaf 11 december blijven er incidenten plaatsvinden. Uit de brief van
de minister blijkt dat er tussen 24 en 31 december in ieder geval elf ernstige
situaties waren waarbij mensen met kilo's drugs op zak met een reçuutje
werden heengezonden. Buitengewoon ernstig! Hoe was de situatie voor 11 december?
Het debat eindigde met de CDA-motie waarin werd gepleit om vorig jaar al onorthodoxe
maatregelen te nemen en twee verdachten in één cel onder voorwaarden
in noodsituaties mogelijk te maken. De minister gaf aan dat dit in de praktijk
niet gaat en ontraadde aanvaarding van deze CDA-motie. Voorts stelde hij dat
het onmogelijk is om celcapaciteit uit de grond te stampen, nog afgezien van
de personele problematiek. Het plan van aanpak bewijst gelukkig het tegendeel
of ziet de CDA-fractie dit niet juist? De CDA-fractie vindt de minister te
afwachtend, te traag, te laat, te laks en te laconiek. Zij constateert dat
de minister de Kamer op een onderdeel onjuist heeft geïnformeerd.Over de brief van het OM van 3 december is er pas op 19 december regulier
overleg met PG's. Daar zit twee weken tussen. Waarom was er geen spoedoverleg?
Dit was opnieuw een verkeerde inschatting van de minister. Begin januari is
er ondertussen nog niets gebeurd. Aan het begin van het nieuwe jaar, op 3
en 4 januari, kwam het RTL-nieuws met allerlei berichten over deze zaken,
beginnend met de brief van het OM van Wooldrik. Daarna kwam aan het licht
dat drugskoeriers stelselmatig werden doorgelaten wegens capaciteitsgebrek.
Het Parool onthulde de inhoud van de brieven van douaniers. Ook andere kranten
hebben uit deze brieven geciteerd.Heel recent nog kwamen er signalen uit Sint Maarten en de Bovenwindse
Eilanden. Deze geven weer dat de douane daar het afgelopen jaar is gehalveerd,
terwijl er vanaf eind december 2000 op initiatief van de minister van Justitie
overleg was met de Antillen en Aruba om de grenscontroles te intensiveren
en zo te komen tot een sluitende aanpak. Tot eind 2001 gebeurt er in de praktijk
niets, behalve dat er wordt bezuinigd op de douane, waardoor er bij de bron,
het voorkomen, een onvoldoende sluitende aanpak is gerealiseerd. Dat is ook
een verantwoordelijkheid van deze minister, omdat het een gezamenlijke aanpak
is van Nederland, de Antillen en Aruba.Keer op keer moest de informatie uit de minister getrokken worden. Ik
heb net de brief van 5 juni 2001 van staatssecretaris Bos genoemd die ik niet
heb mogen ontvangen. Zo kan de Kamer naar mijn idee niet functioneren. Na
de brief duurde het nog geruime tijd voor de minister in actie kwam. Het was
premier Kok die hem tot maatregelen dwong. Hij reageerde weer te traag. De
minister wilde in deze noodsituatie niet het leger inzetten en niet méér
mensen in een cel plaatsen. Hij hield daarmee maatregelen tegen. Het valt
op dat de minister vaker pas optreedt als de media of de Kamer en in dit geval
premier Kok hem daartoe dwingen. Dat is geen incident meer bij deze minister.
Ik noem de DNA-wet; de recidiverende zedendelinquenten; het preventief fouilleren,
het initiatief van collega Wim van de Camp; het schrappen van de verjaringstermijn
en de vervroegde inverzekeringstelling waar eenderde vanaf ging. Het zijn
allemaal zaken die maar door blijven lopen. Wat betreft het traag optreden
is er volgens ons sprake van recidive. De minister gaf ook nog eens anderen
de schuld. Hij wilde disciplinaire maatregelen tegen douaniers nemen. Staatssecretaris
Bos was terecht boos, omdat hij daarover gaat.De achterliggende oorzaak is naar ons idee het probleem dat een deel van
de bezuinigingen – te weten 115 mln gulden die in economisch goede tijden
door deze regering in het regeerakkoord zijn opgenomen – bij het gevangeniswezen
terechtkwam. Bijna 500 cellen zijn gesloopt. De buffercapaciteit is fors teruggebracht.
Honderden gevangenisbewaarders gaan een andere baan zoeken, vanwege die dreigende
en deels gerealiseerde bezuinigingen. Het is onbegrijpelijk dat deze minister
dat heeft toegelaten. De kosten van reparatie kunnen wel eens hoger zijn dan
de kosten die wij zonder bezuinigingen gehad zouden hebben. Goedkoop is duurkoop.
De bezuiniging bedraagt ongeveer 50 mln euro, terwijl het plan van aanpak
minimaal 50 mln euro gaat kosten. Kan de minister overigens toezeggen dat
de Blokhuispoort in Leeuwarden gewoon openblijft, ook na 2005? Volgens de
kranten schijnt er wel een Kamermeerderheid voor te zijn.De minister is een liberaal. Daar is op zich niets mis mee. Maar de minister
is een liberaal van laissez faire, laissez passer. Laissez passer moet in
dit geval letterlijk worden genomen. De koeriers mochten ongehinderd doorlopen
en dat is kwalijk; zeker voor een liberaal die de rechtsstaat hoog heeft.Om tijdsredenen ga ik kort in op het plan van aanpak. Ik heb niet eerder
in de geschiedenis na de Tweede Wereldoorlog zo'n groot pakket van noodwetten
hier gezien. De minister had het wat ons betreft nooit zover mogen laten komen.
Harde maatregelen zijn nodig; dat vinden wij en dat vonden wij al, ook vorig
jaar. Kan de minister voor 100% garanderen dat hierdoor bij Schiphol geen
smokkelaar meer wordt heengezonden, of niet wordt aangehouden met of zonder
dagvaarding?Voorzitter. Ik rond af: ...heenzendingen, vormfouten en ontsnappingen.
De betrokkenen kunnen erop rekenen dat ik steeds direct zal reageren", aldus
minister Korthals bij het aantreden van dit kabinet. Na bijna vier jaar moeten
wij constateren dat het heel anders is gegaan. Het was niet de minister die
regeerde, het parlement dat controleerde, maar het was het parlement dat eerst
op zijn achterste benen moest gaan staan en de minister die morrend volgde.
Vandaag gaat het de CDA-fractie om het afleggen van verantwoording door de
minister van Justitie over het doorlaten van drugskoeriers op Schiphol vanwege
het cellentekort, niet als incident, maar als beleid. Verder moet de minister
van Justitie verantwoording afleggen voor het feit dat hij de Tweede Kamer
onjuist en onvolledig heeft geïnformeerd over de ernst van de situatie,
het feit dat er toch aan de voordeur wordt heengezonden, de bestrijding van
de bolletjeskoeriers op de Antillen en het feit dat het allemaal zo ontzettend
lang heeft geduurd. De minister heeft met zijn maatregelen gewacht tot de
omstandigheden het niet meer anders toelieten. Zelfs de minister-president
moest zich met de zaak gaan bemoeien. De CDA-fractie is overigens blij met
het optreden van minister-president Kok waarbij hij Korthals in meerdere opzichten –
zoals twee in één cel en de inzet van militairen – voorbijschreed.
Om het in Kok's woorden te zeggen: de rechtsstaat is geschaad. Ik vat dit
als volgt samen: de minister was te afwachtend, te traag, te laks, te laat,
kortom te laconiek.De heer De Wit (SP):Nu ik het betoog van de heer Rietkerk heb gehoord, wil ik hem een vraag
stellen over het plan van aanpak. Hij heeft de minister gevraagd of het plan
een sluitende aanpak is en garanties biedt voor de toekomst. Wat is echter
de mening van de heer Rietkerk over dit plan? Wat vindt hij van het verruimen
van een aantal normen die wij in ons strafrechtsysteem hanteren?De heer Rietkerk (CDA):De CDA-fractie vond harde, onorthodoxe maatregelen al eerder nodig. Ik
denk daarbij aan maatregelen voor de korte termijn zoals mobiele cellen, slikkerscellen,
inzet van de bijzondere bijstandseenheid. Wij hebben daarvoor 60 mensen in
Nederland die onder Justitie vallen. Ook had eerder geïnvesteerd moeten
worden op de Antillen en Aruba. Het plan van aanpak kent grensverleggende
voorstellen. De CDA-fractie meent op hoofdlijnen dat een aantal van die maatregelen
genomen moet worden. Het toepassen van de IVO-maatregel, dat wil zeggen het
eerder naar huis sturen van mensen die hun straf uitzitten, wordt in het plan
van aanpak gepresenteerd als beleid. Het ene gat wordt op die manier gestopt
met het andere. Ik ben het eens met prof. Van Kalmthout dat je dat niet moet
doen. Daartegen nemen wij stelling. Op hoofdlijnen steunen wij het plan van
aanpak. Daarover gaat het niet in dit debat. Er zullen nog veel (nood)wetgevingstrajecten volgen, waarbij wij ieder onderdeel op zijn merites zullen beoordelen.
Er moest echter wat gebeuren. Tegen een paar onderdelen zullen wij stelling
nemen, bijvoorbeeld tegen de IVO-maatregel.De heer De Wit (SP):Ik ben dat voor een deel met u eens. Ik vroeg u om uw oordeel over het
plan van aanpak. Ik begrijp nu dat u een paar onderdelen wel steunt en enkele
andere weer niet. Wordt met dit plan van aanpak de oorzaak van het probleem
opgelost? Met andere woorden: is het geen illusie te denken dat met zo'n harde
aanpak, zoals u dat zelf noemt, het probleem wordt getackeld, namelijk de
voortdurende druk op mensen om bijvoorbeeld behulpzaam te zijn bij de invoer
van cocaïne? Worden naar uw mening de oorzaken aangepakt met dit plan
van aanpak?De heer Rietkerk (CDA):Ik denk dat dit onvoldoende het geval is. De CDA-fractie steunt de meeste
elementen van dat plan van aanpak. Neem nu de situatie overzees op de vliegvelden
of in de havens. Daar moet met voldoende mensen, middelen en instrumenten
worden gecontroleerd om ervoor te zorgen dat er geen harddrugs vervoerd worden.
Nu blijkt dat daarop het laatste jaar bezuinigd is. Ik betwijfel of er voldoende
maatregelen zijn genomen om te voorkomen dat harddrugs naar Nederland worden
gestuurd. Wij zullen dat plan de komende tijd op al zijn merites beoordelen.De heer Niederer (VVD):De heer Rietkerk is erg summier over het plan van aanpak. Hij steunt het
op hoofdlijnen, maar ziet ook mitsen en maren. Wat is zijn alternatief? Hij
roept al vier weken dagelijks in de krant dat het schande is en dat er maatregelen
genomen moeten worden. Nu ligt er een pakket aan maatregelen dat sinds de
Tweede Wereldoorlog zijn weerga niet kent, maar daarop dingt u nu weer af
met mitsen en maren. Wat is zijn alternatief om de problemen op Schiphol daadwerkelijk
op te lossen? Daarover hoor ik hem niet.De heer Rietkerk (CDA):Ik herhaal dat ik het plan van aanpak op hoofdlijnen steun. Ik heb bezwaar
tegen de beleidsmaatregel om mensen eerder naar huis te zenden die delicten
hebben gepleegd en daarvoor een celstraf krijgen die in Nederland meestal
wat lager is dan in andere Europese landen. Om op die manier het probleem
te tackelen en dat als beleid voor te stellen, keur ik af.De VVD-fractie wil onder voorwaarden twee mensen in een cel, bijvoorbeeld
kortgestraften. Ik wil dat ook. De CDA-fractie heeft daarover een motie ingediend.
De VVD-fractie heeft die motie vorig jaar niet gesteund. Ik ben dan ook benieuwd
naar de bijdrage van de heer Niederer. Wij hebben vorig jaar reeds een aantal
alternatieven weergegeven die nog verder gaan. Ik doel daarbij op kortgestraften
en zelfmelders. Die zitten echter niet in het plan van aanpak. Ik ben benieuwd
of de heer Niederer met een amendement of een motie komt om dit te regelen.
Kennelijk is het al jaren een wens van de VVD-fractie, alhoewel ik de heer
Niederer de afgelopen jaren hierover geen motie heb zien indienen of steunen.
Dit is echter een onderwerp waarbij wij iets verder kunnen gaan. Zo kan ik
er nog enkele noemen.De heer Niederer (VVD):Is de heer Rietkerk het met mij eens dat het plan in zijn integraliteit
moet worden uitgevoerd om de problemen op Schiphol aan te pakken? Of neemt
hij hiervan afstand?De heer Rietkerk (CDA):Natuurlijk niet. Ik heb immers gesproken van intensivering. Ik wacht het
antwoord van de minister af. Ik ga er echter van uit dat er met medeweten
bezuinigd is op de douane, onder druk dus van de Nederlandse regering en het
IMF. Dan is er sprake van medeverantwoordelijkheid. Het aantal douaniers is
gehalveerd op Sint Maarten en de Bovenwindse Eilanden. Ik kijk daarbij naar
het plan van aanpak. Daar had dan nog wel een schepje bovenop gemogen. De
genoemde 350 cellen komen er pas in het jaar 2003 of 2004. Dat is echter nog
niet eens goed genoeg voor het terugdraaien van de bezuiniging met 500 cellen
die de VVD heeft gesteund! Het CDA heeft altijd gezegd dat de buffercapaciteit
in stand moet blijven om de pieken op te vangen. Daar hebben wij inderdaad
40 mln voor over. Samen met collega Van de Camp heb ik hierover een aantal
amendementen en moties ingediend. Helaas, de Kamer heeft ons daarbij niet
gesteund.De voorzitter:Ik deel aan de Kamer mede dat de brief van de staatssecretaris van Financiën
van 5 juni 2001 inmiddels is ontvangen. Op de andere brief is het nog even
wachten.Ik dank de heer Rietkerk voor de manier waarop hij zich aan zijn spreektijd
heeft gehouden. Dat is een goed voorbeeld voor de volgende spreker, mevrouw
Halsema.Mevrouw Halsema (GroenLinks):Voorzitter. Zoals vele anderen waren wij onplezierig getroffen door de
berichten van begin januari dat drugskoeriers werden heengezonden, terwijl
zij na betrapt te zijn hadden moeten worden vastgezet. Wij hebben eerder gezegd
dat wij het acceptabel vinden dat bij wijze van hoge uitzondering en in het
geval van grote cellentekorten aan de achterdeur, als mensen het grootste
deel van hun straf erop hebben zitten, wordt heengezonden. Wij vinden het
niet acceptabel dat mensen voorafgaand aan een veroordeling worden ontslagen
uit inverzekeringstelling, zeker niet als er daarbij sprake is van vluchtgevaar.
Daar hebben wij nooit een geheim van gemaakt. De minister was dat met ons
en de rest van de Kamer eens tijdens het spoeddebat van 12 december. De minister
zei: dat kan en mag niet gebeuren. Nu blijkt dat het ook na het spoeddebat
wel is gebeurd. Sterker, tijdens het debat van 12 december bezat de minister
informatie die hij de Kamer heeft onthouden waaruit bleek dat heenzendingen
uit inverzekeringstelling wel degelijk zouden blijven voorkomen. Dat zelfs
op Schiphol een onaanvaardbare en onverantwoorde situatie dreigde te ontstaan –
om staatssecretaris Bos te citeren – waardoor heenzendingen ook op grotere
schaal dreigden plaats te vinden. Ik kom hier zo op terug.Ik maak een aantal opmerkingen over het delict van drugskoerieren en de
reacties die dat sinds begin januari veroorzaakt. Voor ons staat buiten kijf
dat hier de wet wordt overtreden. Als mensen hierop worden betrapt, vraagt
dat om een repressieve reactie. Dat kan echter niet verhelen dat wij met enige
verbazing hebben gekeken naar de toenemende morele en politieke
verontwaardiging die is ontstaan sinds begin januari over de invoer van drugs
en het drugskoerieren. Zoals elk delict dat bestraffing verdient geldt ook
hiervoor dat de rechtsstaat kwetsbaar wordt als bestraffing uitblijft, zeker
als dit is om logistieke redenen zoals bijvoorbeeld het cellentekort. Dat
bestraffing had moeten plaatsvinden staat dus vast. Dat het ook een topprioriteit
van politie en justitie zou moeten zijn dat geen drugskoerier meer weg zou
mogen komen, zoals men velen hoort oordelen, betwijfelen wij.Gedegen en consequente handhaving is iets anders dan het richten van meer
en meer handhavingscapaciteit op Schiphol en op andere plaatsen van invoer
en doorvoer. De terechte verontwaardiging over het heenzenden van mensen die
betrapt waren, is de afgelopen maand naar ons idee meer en meer verweven geraakt
met oorlogstaal en pleidooien voor extreme maatregelen om de drugshandel te
lijf te gaan. Waar wij vinden dat deze met redelijke middelen bestreden dient
te worden, verzetten wij ons ertegen dat in de nasleep van een ministeriële
affaire, die voor ons in essentie om de verantwoordings- en controleplicht
van de minister gaat, Nederland de "war on drugs" binnenwandelt. Wij vinden
dit eerlijk gezegd ook van enige hypocrisie getuigen, gemeten aan het wijdverbreide
drugsgebruik dat zich niet beperkt tot junkies, maar ook te vinden is onder
bijvoorbeeld weekendgebruikers. Op de noodmaatregelen die door verschillende
politici zijn voorgesteld, hebben wij dan ook met enige terughoudendheid gereageerd.
Het leger inzetten en twee in één cel, om maar wat te noemen,
lijken ons niet de geëigende en proportionele middelen om de drugshandel
en het drugsgebruik tegen te gaan. Interessant daarbij is ook dat de effectiviteit
wel enige relativering verdient, nu net uit een proefschrift blijkt dat Schiphol
maar een bescheiden aandeel levert in het totaal van geïmporteerde cocaïne.
Bovendien, zoals de minister zelf in een eerdere brief schreef, miskent dit
het zogenaamde waterbedeffect: verschuiving naar andere invoerhavens en grensovergangen.De exorbitante maatregelen verbazen ons eens temeer, daar er naar onze
zin onvoldoende aandacht is voor de mogelijkheden om het cellentekort terug
te dringen door effectiever gebruik te maken van alternatieve sancties, met
name voor kortgestraften, zoals ook het stagneren van de penitentiaire programma's
en het feit dat rechters zwaarder en langer zijn gaan straffen zorgen voor
cellentekorten. Hoezeer wij de minister zijn laksheid ook nadragen, zijn rechtsstatelijkheid,
in bijvoorbeeld het televisieprogramma Buitenhof van enige weken geleden,
sprak mij aan. Wij moeten het land niet volbouwen met cellen, zei hij onder
andere, en het leger is niet geschikt voor bewaking. Dat waren wij met hem
eens. Inmiddels echter, lijkt de minister elk vernis van rechtsstatelijkheid
te hebben afgeworpen.Nu de politieke kritiek op zijn optreden toeneemt, stelt hij groepshechtenis
voor, alsook het bijbouwen van 600 cellen, zonder dat er deugdelijke prognoses
aan ten grondslag liggen, en het inzetten van het leger. En hij wil noodwetten
voor de versobering van de regimes en de uitbreiding van de bevoegdheden van
de politierechter. Het kan niet gek genoeg, zo lijkt het. De minister heeft
er oren naar als dit de Kamer milder stemt. Dan moet ik de minister teleurstellen.
Zijn inhoudelijke zwabberkoers om tekortschietende verantwoording te verminderen
en het rigoureus loslaten van rechtsstatelijke beginselen om het vege politieke
lijf te redden, verharden ons oordeel slechts. Dat zeer risicovolle maatregelen
worden geïntroduceerd via noodwetten vinden wij ook heel slecht te verteren.
Wij willen van de minister alvast de garantie hebben dat de waarschijnlijke
invoering van die noodwetten niet zal leiden tot inhumane en riskante omstandigheden
in de gevangenissen. De minister lijkt in paniek de rechtsstatelijke reputatie
die hij heeft opgebouwd en die eenzaam door GroenLinks werd gesteund in één
keer af te breken.Met de paniek van de minister kom ik aan de omgang met de Kamer. De reconstructie
van de heer Rietkerk die het initiatief tot dit debat nam, veelal vragenderwijs,
was nauwgezet en die hoef ik niet te herhalen. Tijdens het spoeddebat heeft
de minister de Kamer informatie onthouden die misschien tot een ander politiek
en inhoudelijk oordeel had kunnen leiden. De Kamer is daardoor niet in staat
geweest om alle feiten te wegen en te komen tot een juiste inschatting van
de noodsituatie die inmiddels was ontstaan. Wij vinden het een raadsel dat
de minister zo sloom is omgegaan met de brandbrieven die er lagen van de heer
Wooldrik en staatssecretaris Bos. Het zwakke verweer van de minister dat hij
op 12 december nog aan het nadenken was over de vraag hoe te reageren benadrukt
enkel het gebrek aan alertheid en maakt duidelijk dat de minister niet lijkt
te willen inzien waar het politieke primaat ligt: bij de Kamer. Wij beschouwen
dit als een politieke zonde en niet als de eerste. De herinnering aan de bouwfraude,
de tekortschietende reacties van de minister daarop en onze politieke conclusie
zijn bij ons niet vervaagd.In 1993 – ik ben bang dat minister Korthals vaker met Kamerlid Korthals
geconfronteerd zal worden – stelde het Kamerlid Korthals tegenover minister
Hirsch Ballin, toen bleek dat gevangenen waren heengezonden: Dit is het werk
van justitie en daar draagt de minister verantwoordelijkheid voor. Deze minister
heeft het voortdurend over de normen en waarden die moeten veranderen in de
samenleving, maar op justitie worden de normen en waarden verslonsd. De minister
moet nu de eer aan zichzelf houden.De heer De Wit (SP):Voorzitter. In de samenleving is opschudding ontstaan over het heenzenden
door douane en justitie van drugskoeriers vanwege een tekort aan cellen. In
strijd met de gemaakte afspraken tussen de betrokken verantwoordelijken van
het openbaar ministerie, Koninklijke marechaussee en de douane is het toch
gebeurd, met name in december 2001. Het ging in totaal om 11 personen, al
of niet met een dagvaarding in de hand en al of niet na inbeslagname van de
drugs.Het rechtsgevoel is geschokt, ook dat van mij. Hoe dient de handelwijze
van de minister in deze kwestie te worden beoordeeld? Vallen hem verwijten
te maken? Heeft hij adequaat en doortastend gehandeld? De minister blijkt
op 7 december kennis te hebben genomen van de brief van 3 december van de
heer Wooldrik. Daarin wordt het beleid van heenzending met een dagvaar ding aangekondigd. Pas op 19 december spreekt de minister met het
college van procureurs-generaal. Het pakket van maatregelen van de minister
dateert van afgelopen vrijdag. Hij heeft dus zo'n zes weken nodig gehad om
met maatregelen te komen en dat is een te lange periode. Bovendien wist hij
allang dat, als je de controle verscherpt, je meer drugs vangt. In september
werden bij zo'n actie tientallen koeriers aangehouden. Als de controle verslapt,
neemt de invoer van drugs toe. Juist vanwege het cellentekort is de intensieve
controle op koeriers na september 2001 afgezwakt. De minister weet het dus
allemaal, maar toch duurt het tot afgelopen vrijdag voor hij met maatregelen
komt. Mijn fractie vindt dat de minister verweten kan worden dat hij niet
doortastend is geweest en te lang heeft gewacht, zeker nu vandaag ook nog
eens bekend is geworden dat hij al in 1999 door functionarissen van AbvaKabo
op de Antillen is gewaarschuwd.Wie zijn nu die drugskoeriers? In het algemeen gaat het om mensen, afkomstig
van de Antillen, die daar weinig kansen hebben en hun geluk op die manier
beproeven. Dat is niet vreemd als je weet dat er een grote werkloosheid heerst
en dat de bijstand zo'n 90 Antilliaanse guldens per week is terwijl het prijspeil
vergelijkbaar is met het Nederlandse. Het zijn dus in het algemeen arme mensen
die een gemakkelijke prooi vormen voor gewetenloze drugshandelaren. Natuurlijk
is het onverstandig om drugskoeriers die in Nederland aankomen te laten lopen.
Daar gaat een verkeerd signaal van uit. Wij moeten echter vaststellen dat
er een voedingsbodem is voor dit soort praktijken en het zou verstandig zijn
om vooral die voedingsbodem aan te pakken.Ook de SP-fractie is van mening dat voorkomen moet worden dat drugskoeriers
de straat op worden gestuurd. Was de ernst van het probleem tijdiger onderkend,
dan hadden eerder structurele maatregelen kunnen worden genomen. Bovendien
is het de vraag of wij op basis van het plan van aanpak de illusie kunnen
hebben dat het probleem wordt opgelost. De meest effectieve maatregelen zijn
maatregelen die voorkomen dat de drugs in ons land terechtkomen. Het voorkomen
van drugsinvoer via koeriers moet dus de allerhoogste prioriteit hebben. Dat
betekent dus een intensieve controle op de Antillen, Sint Maarten en mogelijk
ook nog andere eilanden. De minister is hierop in zijn brief nog niet ingegaan.In reactie op de kritiek van drie strafrechtsgeleerden op het plan van
aanpak zei de minister gisteravond in het NOS-journaal dat hij zich hun kritiek
wel kan voorstellen. Hij zei er gevoel voor te hebben, maar ook dat er geen
andere oplossing is. De kritiek van de geleerden is dat er nu allerlei ingrijpende
maatregelen doorgejast worden die echter veel beter doordacht moet worden.
Citaat: "Een hoge prijs om de minister in het zadel te houden".De SP-fractie is voorstander van uitbreiding van het aantal cellen, de
capaciteit van het OM en de rechterlijke macht. Wij hebben echter problemen
met het opsluiten van mensen gedurende tien dagen in politiecellen. Naar mijn
mening is dit een te zware aanslag op mensen. Zij mogen slechts af en toe
worden gelucht, zij worden opgesloten in betonnen cellen zonder iets erop
of eraan en mogen nauwelijks contact hebben met andere personen.Een en ander geldt ook voor het incidenteel versneld ontslag: wie krijgt
dat? Om welke strafbare feiten gaat het daarbij? Ontstaat er geen ongelijkheid?
Vullen wij niet het ene gat met het andere? Aanvankelijk was er een roep tot
het opsluiten van twee of meer mensen in één cel, hetgeen voor
de SP-fractie absoluut onaanvaardbaar is. Momenteel wordt er gesproken over
het opsluiten van mensen in een groepsruimte. Dat klinkt weliswaar beter,
maar bestaat ook bij deze optie geen gevaar voor agressie? Dreigt er geen
gevaar voor gezamenlijke acties tegen bewakingspersoneel? Hoe staat het met
de privacy van opgesloten mensen? In asielzoekerscentra heeft het gedwongen
verblijf van velen in één ruimte tot grote problemen geleid.
Waarom wordt dan toch voor deze oplossing gekozen?De SP-fractie heeft verder ernstige bezwaren tegen de bewaking van de
groepsruimten door particuliere beveiligingsbedrijven. De bewaking van gevangenen
is een taak die niet moet worden uitbesteed. Die bewaking is een overheidstaak.
Hoe zal de gang van zaken zijn bij het opsluiten in het calamiteitenziekenhuis
als er sprake is van een calamiteit? Hoe staat het daar met de bewaking van
de betrokken persoon? Waarom moet in deze situatie bij uitstek het huis van
bewaring in Leeuwarden worden gesloten? Wordt daarmee de celcapaciteit niet
op een heel vreemd moment vernietigd?Het verhogen van de competentie van de politierechter ten aanzien van
de op te leggen straf heeft als nadeel dat over hoge straffen door slechts
een rechter wordt geoordeeld. Dat aspect raakt aan de zorgvuldigheid van de
rechtspleging. Hoe beoordeelt de minister deze zaak?Jaren geleden hadden wij te maken met het ernstige probleem van de heenzendingen.
Daarbij ging het om duizenden mensen. Uit de voorlopige cijfers van dit moment
blijkt dat de heenzendingen in 1999 zijn teruggelopen tot nul. Voor het jaar
2000 is uitgegaan van een aantal van 12. De brief met daarin de exacte gegevens
moeten wij nog afwachten. Het probleem van nu is van een andere orde dan dat
van jaren geleden. Natuurlijk heeft de minister te maken met een veiligheidsprobleem.
Onder druk van dat probleem worden nu maatregelen voorgesteld die ingrijpend
zijn voor ons strafrechtsysteem. Ik noem nogmaals de tien dagen bewaring in
de politiecel, de versnelde invrijheidstellingen en de verruiming van de bevoegdheden
van de politierechter. De SP-fractie is van mening dat nieuwe normen niet
mogen worden gesteld aan de hand van deze incidenten omdat daarmee de verkeerde
indruk wordt gewekt dat het strafrecht uit de kast moet worden gehaald om
maatschappelijke problemen af te wenden.De SP-fractie is van mening dat de voorgestelde maatregelen, met name
de maatregelen waarover ik zojuist vragen gesteld heb, beperkt kunnen worden
tot de duur van hoogstens een jaar. Daarna moet het afgelopen zijn; een jaar
moet voldoende zijn om naar structurele oplossingen te zoeken.De heer Van der Staaij (SGP):Mevrouw de voorzitter. Het heenzenden van drugskoeriers heeft veel verontwaardiging
gewekt. Die verontwaardiging is naar onze mening terecht. Het is een teken
van onmacht dat Justitie niet in staat bleek om hierop tijdig en toereikend
te reageren. Wij ontkennen niet dat de bolletjesslikkers zelf vaak meelijwekkende
figuren zijn die pionnen zijn in een groot crimineel netwerk van drugstransporten,
maar het blijft staan dat het rechtsgevoel erdoor wordt getart als drugskoeriers
worden weggestuurd omdat er niet genoeg cellen zijn. Dat is een aanfluiting
voor de rechtsstaat. De onmacht van Justitie om adequaat te reageren op een
massale overtreding van onze rechtsregels is de principiële kant van
deze zaak. Die tast de geloofwaardigheid van het overheidsoptreden immers
aan. Om die reden heeft de SGP-fractie zich in de achterliggende jaren consequent
verzet als mensen die terecht in hun kraag waren gepakt, vervolgens weer vrij
werden gelaten wegens cellentekort. Daarom nemen wij ook deze nieuwe affaire
hoog op. Daar komt nog eens bij dat dit nieuws de wereld snel rondgegaan is.
Overheden in andere landen wrijven zich de ogen uit hoe zoiets toch kan gebeuren!
In het internationale drugswereldje krijgt Nederland als het bekende drugsgedoogland
een pluspunt.De minister heeft na alle commotie uiteindelijk erkend dat er een onduldbare
situatie is ontstaan op Schiphol met betrekking tot de controle en de opsporing
van drugskoeriers. Dit heeft geleid tot een veelomvattend plan van aanpak
waarin tal van noodmaatregelen zijn opgenomen. Inderdaad kan nu worden gesproken
over een stevig pakket maatregelen. Terecht wordt allereerst beklemtoond dat
extra maatregelen nodig zijn om te voorkomen dat drugstransporten naar Nederland
plaatsvinden. Bestrijding aan de bron staat voorop. Maar vergeet de regering
niet ook de belangrijke vraag te beantwoorden waarom Nederland kennelijk zo
aantrekkelijk wordt gevonden voor de import en doorvoer van drugs? Ons eigen
drugsbeleid en het liberale klimaat dat in ons land heerst tegenover drugs
mogen in dit verband ook niet buiten beschouwing blijven.Het tweede spoor van het plan van aanpak is dat extra maatregelen worden
genomen zodat aangetroffen drugs in beslag worden genomen en ook daadwerkelijk
wordt opgetreden tegen drugskoeriers. Scherpere controles worden aangekondigd.
Er wordt in dit verband wel gesproken over de inzet van het leger, maar het
lijkt ons logisch eerst en vooral te kijken naar de marechaussee waar de minister
van Defensie beheersverantwoordelijkheid voor draagt. Hoe staat het met de
capaciteitsuitbreiding van de marechaussee?Een kritische vraag hebben wij verder over de maatregelen ten aanzien
van het openbaar ministerie. In de praktijk worden nu al lagere straffen geëist
bij drugskoeriers dan voorzien in de richtlijnen voor harddrugs zodat zaken
door een enkelvoudige kamer kunnen worden afgedaan. Nu wordt nog een verdere
verlaging van de gevorderde straffen voorzien. Wat betekent dit concreet?
Zal de straf daardoor niet ongeloofwaardig laag worden? Tegelijk wordt aangekondigd
dat de bevoegdheden van de politierechter en de mogelijkheden voor enkelvoudige
rechtspraak in appèl uitgebreid zullen worden. Dit lijkt een algemene,
blijvende verandering te zijn. Is dit ook een noodmaatregel? Hoe moet ik dat
rijmen met eerdere kritiek van de minister op dergelijke voorstellen?Allerlei maatregelen worden aangekondigd om op korte termijn aan extra
celcapaciteit te komen. Kennelijk kan er nu toch meer dan de minister eerder
voor mogelijk hield. Waarom is bijvoorbeeld de inschakeling van extra gevangeniscapaciteit
rond Schiphol niet eerder gestart? Noodwetgeving wordt voorbereid om groepsgewijze
insluiting van drugskoeriers mogelijk te maken. De SGP-fractie heeft geen
fundamentele bezwaren tegen de groepsgewijze opsluiting, al moet wel duidelijk
zijn dat belangrijke waarborgen voor bijvoorbeeld de veiligheid van het personeel
in acht worden genomen. Heeft de regering zich hier goed van vergewist en
is ook voldoende onderzocht dat zo'n specifiek wettelijk regime voor een bepaalde
categorie juridisch houdbaar is? Over de precieze uitwerking van al deze maatregelen
zullen we nog nader komen te spreken. Graag horen wij nu al wel expliciet
van de minister of het met deze maatregelen uitgesloten is dat drugskoeriers
wegens capaciteitsproblemen op vrije voeten worden gesteld. Als het gaat om
de effectiviteit van de plannen, is het ook van belang het risico van verplaatsing
van de problematiek onder ogen te zien. In hoeverre wordt tegelijk geïnvesteerd
in extra controles in bijvoorbeeld de zeehavens?Een belangrijke vraag die in dit debat – waarin het afleggen van
verantwoording voorop moet staan – de volle aandacht verdient, is of
de minister niet eerder had kunnen en moeten optreden. Er wordt nu wel geschermd
met begrippen als noodsituatie en overmachtsituatie die noodmaatregelen en
noodwetgeving vragen. Maar was deze problematiek nu echt zo onvoorzienbaar?
Dat betwijfelen wij. Is het niet aan een falend beleid en onverantwoorde bezuinigingen
op het gevangeniswezen te wijten, dat een situatie is ontstaan die alleen
met noodmaatregelen kan worden gekeerd? In een brief van de ondernemingsraad
van het gevangeniswezen wordt de relatie gelegd met de taakstelling voor de
justitiële inrichtingen, die bij het aantreden van dit kabinet is afgesproken.
Naar onze mening is een grondfout dat een onvoldoende structurele buffercapaciteit
is aangehouden.De minister heeft wel gesuggereerd dat hij min of meer het slachtoffer
van zijn succes is geworden. De opsporing ging zo goed dat de uitbreiding
van de celcapaciteit daarmee geen gelijke pas kon houden. Maar is dit nu echt
de onontkoombare keerzijde van het succes? Kan niet met meer recht worden
gesteld dat de minister half werk heeft geleverd, doordat onvoldoende is nagedacht
over de consequenties van de noodzakelijke verhoogde opsporing?De suggestie is verder wel gewekt dat door de zorgvuldige en daarmee tijdrovende
voorbereiding van het plan van aanpak een breed draagvlak is ontstaan voor
extra maatregelen en investeringen. De vraag is of dit nu werkelijk getuigt
van een sterk bestuur. Is hier niet veel meer een andere wetmatigheid aan
de orde, te weten dat het draagvlak voor het dempen van de put het grootst
is, als het kalf verdronken is? Maar is dat niet het achter de feiten aanhollen,
met alle schade van dien? Heeft de minister wel oog en oor gehad voor eerdere
signalen dat het op Schiphol misging? Wanneer en door wie is volgens de minister
nu voor het eerst de noodklok geluid? Graag hoor ik in dit verband meer over
de acties die de minister heeft ondernomen naar aanleiding van een brief van
staatssecretaris Bos die al in juni aan hem is verzonden. Verder heeft de
minister erkend dat al in november een gebrek aan celruimte manifest begon
te worden. Waarom heeft het vervolgens nog zo lang geduurd voordat daadwerkelijk
actie werd ondernomen? Ik verwijs naar het bericht dat heden
in Trouw staat en waaruit blijkt dat de Antillen de minister al in 1999 hebben
gealarmeerd. Heeft de minister niet te laat de urgentie van deze problematiek
ingezien? Veel signalen wijzen in die richting.Zonder af te willen doen aan de verantwoordelijkheid van andere bewindslieden –
men zou vragen kunnen stellen aan staatssecretaris Bos vanwege diens beheersverantwoordelijkheid
voor de douane – is toch bij onze fractie de indruk ontstaan dat de
minister van Justitie geruime tijd te lauw en te traag heeft gereageerd. Ik
kan nu niet uitvoerig ingaan op het punt informatievoorziening omdat mijn
spreektijd al is verstreken. Ik sluit mij wat dit betreft aan bij mevrouw
Halsema en de heer Rietkerk. Aangezien het om méér dan een incident
ging, had de Kamer actief en volledig moeten worden geïnformeerd. Bij
ons is het beeld ontstaan dat de minister bij deze informatieverstrekking
tekort is geschoten. Met meer dan gewone belangstelling wachten wij de reacties
van de minister af.De heer Niederer (VVD):Mevrouw de voorzitter. Mijn fractie vindt de situatie met betrekking tot
de bolletjesslikkers op Schiphol buitengewoon ernstig. Deze situatie mag niet
worden getolereerd en moet dus worden aangepakt. Bolletjesslikkers mogen nooit
de dans ontspringen enkel en alleen omdat ze niet kunnen worden opgesloten.Op 12 december 2001 hadden wij op verzoek van de fractie van het CDA een
interpellatiedebat met de minister over de cellencapaciteit. Bij die gelegenheid
wees de minister kort maar overduidelijk op het bestaan van de problematiek
van de bolletjesslikkers op Schiphol. Ik citeer de Handelingen: "Ik noem hier
met name de enorme druk die er is op de vrouwencapaciteit. Belangrijk is wel
dat wij kunnen vaststellen dat die criminaliteit voor een belangrijk deel
zit in de sfeer van drugskoeriers, bolletjesslikkers en dergelijke." Verder
wees ik de heer Rietkerk er al bij interruptie op dat ook de volgende zin
van betekenis is. De minister stelde: "Dit is een groot probleem dat ik afzonderlijk
probeer op te lossen."De heer Rietkerk (CDA):Vindt u dat tijdens dat debat van 12 december door de minister een volledig
beeld is gegeven van de ernstige situatie op Schiphol?De heer Niederer (VVD):Naar de stand van toen en gelet op de aard van het interpellatiedebat:
ja.De heer Rietkerk (CDA):Er lag een brief van het OM waarin werd gesproken over een onaanvaardbare
situatie en er was een brandbrief van staatssecretaris Bos waarin werd gesproken
over een onverantwoorde situatie. Het debat van 12 december ging nota bene
over het heenzenden en het niet aanhouden van mensen. Bent u niet met mij
van oordeel dat de Kamer het recht heeft om volledig door de minister te worden
geïnformeerd?De heer Niederer (VVD):U heeft recht op elke informatie, maar daar moet u wel om vragen. Bovendien
heeft u het over een ambtelijke brief van de hoofdofficier aan de PG. Ik heb
niets aan een ambtelijke brief; wij spreken met de minister van Justitie.
Over de heer Bos kom ik straks nog te spreken.De heer Rietkerk (CDA):De minister heeft duidelijk gesteld dat het idee bestond om de acties
van september te temporiseren. De minister heeft ook klip en klaar gezegd
dat de acties volledig doorgingen; ik doel nu op de acties die gericht waren
op het pakken van de bolletjesslikkers. In 10 dagen pakte men er meer dan
60. Vindt u dat de Kamer ook ten aanzien van dát onderdeel volledig
is geïnformeerd?De heer Niederer (VVD):Deze vraag heeft u ook aan de minister voorgelegd. Ik zou zeggen: laat
hem nu deze vraag beantwoorden. Ik kan haar nu niet beantwoorden. Net als
u ben ik controleur. Ik vind dat op het moment van het interpellatiedebat
de minister, naar de stand van toen, de Kamer juist en volledig heeft geïnformeerd.De heer Van der Staaij (SGP):Had de heer Niederer na het spoeddebat het gevoel dat de ernst van de
Schipholkwestie voldoende bekend was bij de Kamer?De heer Niederer (VVD):Bij mij was de ernst van het probleem voldoende bekend op 12 december.
De omvang van het probleem, een kwantitatief gegeven, was mij op dat moment
niet bekend. Dat doet aan de ernst van het probleem niet af, want iedere doorlating
is er een te veel.De heer Van der Staaij (SGP):Als uw stelling is dat de Kamer vanaf 12 december wist dat er een belangrijk
probleem aan de orde was, hoe kon u dan genoegen nemen met de maatregelen
die op dat moment bekend waren? Zegt u dan eigenlijk niet dat het plan van
aanpak helemaal niet had gehoeven? Dat was op dat moment dan al voldoende
helder en de maatregelen waren adequaat.De heer Niederer (VVD):Dat zou het volgende punt in mijn betoog zijn. Misschien kan ik dat in
mijn eerste termijn verder behandelen. Ik hoor dan wel of dat naar uw oordeel
voldoende is.De heer Rouvoet (ChristenUnie):De heer Niederer zegt tegen de heer Rietkerk dat de Kamer recht heeft
op alle informatie, maar dat er wel om gevraagd moet worden. Dat kan hij niet
serieus menen. Vindt hij dat bewindslieden, ook deze minister, alleen informatie
aan de Kamer moeten geven als daarom wordt gevraagd? Of vindt hij dat op de
minister, krachtens de Grondwet, een actieve informatieplicht rust om de Kamer
over relevante zaken tijdig en volledig te informeren?De heer Niederer (VVD):Natuurlijk, maar wij gaan toch niet allerlei ambtelijke brieven opvragen
en lezen? Ik wil dat allemaal niet lezen. Het is niet aan de Kamer om zich
te bemoeien met ambtelijke correspondentie. Het gaat er uiteindelijk om wat
de minister van Justitie ervan vindt. Hij is onze gesprekspartner. Hij bepaalt
van welk materiaal hij het dienstig acht om het aan het parlement voor te
leggen, om een juist, volledig en getrouw beeld van de problematiek te krijgen.
Ik verlaat mij niet op allerlei ambtelijke brieven en dat zou de heer Rouvoet
ook niet moeten doen. Als wij dat gaan doen, zijn wij fout bezig.De heer Rouvoet (ChristenUnie):Ik heb helemaal niet over ambtelijke brieven gesproken. Ik heb de heer
Niederer gevraagd of hij vindt dat de minister in bepaalde
omstandigheden, als er situaties zijn die daartoe aanleiding geven, de Kamer
eigener beweging goed moet informeren. Hij moet aangeven wat er gaande is
op Schiphol en wat zijn plannen zijn om er wat aan te doen. Vindt de heer
Niederer dat de minister ons actief moet informeren of alleen desgevraagd?
Vindt hij dat de minister op het moment dat hij wist wat er speelde en welke
beleidslijn was ontwikkeld de Kamer had moeten informeren, omdat dat relevant
was voor ons? Of wil hij dat ook allemaal niet weten?De heer Niederer (VVD):Het is ongeveer dezelfde vraag als de heer Rietkerk mij stelde, maar dan
in andere bewoordingen. De minister heeft ons op 12 december volledig en tijdig
beantwoord. Het is aan hem en aan ons daar de nodige brieven en stukken bij
te betrekken, om over het probleem te kunnen praten. De heer Rouvoet heeft
misschien meer informatie nodig dan een ander. Dat kan voor ieder van ons
anders zijn. Het is echter geen lijn dat wij allerlei brieven enz. moeten
betrekken in een debat, om een juist oordeel te kunnen vormen.De heer Rouvoet (ChristenUnie):Ik vroeg mij even af of mijn microfoon wel aan staat, want ik krijg iedere
keer antwoorden op vragen die ik niet heb gesteld. Ik vroeg helemaal niet
of de minister ons op 12 december wel goed geïnformeerd heeft. Ik vroeg
de heer Niederer of hij als bepaalde dingen spelen – in dit geval niet
pas sinds 12 december, maar al veel langer – geïnteresseerd is
in relevante informatie over wat op Schiphol gaande is en over de knelpunten
die zich daar voordoen. Of wil hij dat allemaal niet weten, totdat wij een
interpellatie aanvragen?De heer Niederer (VVD):Ook de heer Rouvoet stelt steeds dezelfde vraag. Wij zijn geïnteresseerd
in de relevante brieven, naar de mate van relevantie. Het beoordelingskader
kan verschillend zijn.Mevrouw Halsema (GroenLinks):De heer Niederer veroordeelt in harde bewoordingen wat er sinds 12 december
is gebeurd. Hij zegt ook dat hij volledig en tijdig is geïnformeerd,
door de mededeling van de minister dat er een probleem was. Vindt de heer
Niederer dat daarmee ministers, wie dan ook, volledig tegemoetkomen aan hun
plicht tot informatie aan de Kamer?De heer Niederer (VVD):Nog een keer: wij zijn toen geïnformeerd naar de stand van dat moment,
gelet op het karakter van een interpellatiedebat. Interpelleren betekent dat
er spoed is. Dan kan niet alles uitgebreid bestudeerd zijn, want dat is niet
te verenigen met het karakter van een interpellatie. Naar de stand van dat
moment zijn wij geattendeerd op het probleem dat op Schiphol speelt, dat nu
manifest is geworden en waarvan de minister nu zegt dat hij het een groot
probleem vindt, dat hij afzonderlijk probeert op te lossen.Mevrouw Halsema (GroenLinks):Dus bij grote maatschappelijke incidenten, als er opschudding ontstaat,
vindt de heer Niederer het voldoende dat daaraan voorafgaand een minister
die daar weet van heeft de Kamer informeert met de mededeling dat er een groot
probleem is. Is dat voldoende voor de fractie van de VVD?De heer Niederer (VVD):Mevrouw Halsema moet geen conclusies trekken. De Kamer heeft tijdens het
interpellatiedebat in meerderheid genoegen genomen met de uitleg van de minister
en daarna is het debat afgesloten.De heer Dittrich (D66):De heer Niederer spreekt voortdurend over het interpellatiedebat van 12
december. Is de VVD-fractie met mij van mening dat de minister uit zichzelf
na dat interpellatiedebat gewoon een brief aan de Kamer had kunnen sturen
met voorstellen voor een oplossing van de problemen?De heer Niederer (VVD):Ik sta op het punt om deze kwestie te behandelen.De voorzitter:Ik stel voor dat de heer Niederer zijn betoog vervolgt. Hij heeft al een
paar maal aangekondigd dat hij antwoord op de vragen zal geven. Ik zou zeggen:
doe uw best!De heer Niederer (VVD):Ik zal dat doen. De aangekondigde oplossing ligt voor ons in de vorm van
een plan van aanpak. Dit plan is hard nodig. Ik herhaal het: de VVD tolereert
niet dat bolletjesslikkers de dans ontspringen enkel en alleen omdat ze niet
kunnen worden opgesloten. Heeft het plan van aanpak te lang op zich laten
wachten? Aan de ene kant zeggen wij ja, de problemen zijn immers niet van
gisteren. Wat wist de minister precies op welk moment? Op deze vraag willen
wij een duidelijk en bevredigend antwoord. Aan de andere kant zeggen wij neen.
De minister heeft immers een doorwrocht en integraal pakket aan maatregelen
gepresenteerd en is daarmee niet over een nacht ijs gegaan. Hij had meteen
na 12 december 2001 voor een provisorische aanpak op een enkel onderdeel kunnen
kiezen. Hij had op Schiphol mobiele celunits kunnen plaatsen waarin de bolletjesslikkers
moesten worden opgesloten en klaar was Kees! Dat hadden wij een schijnoplossing
gevonden, een schaamlap die de problemen slechts tijdelijk zou hebben gecamoufleerd.
De minister heeft daar echter wijselijk niet voor gekozen en dat siert hem.
De keuze die hij heeft gemaakt kost tijd. De minister presenteert namelijk
een ketenbenadering, te beginnen bij het voorkomen van de invoer vanuit de
Nederlandse Antillen tot het opsporen, berechten en vastzetten van drugskoeriers
en een forse uitbreiding van de cellencapaciteit. Nu alle schakels in deze
keten worden versterkt, hecht de VVD aan een onverkorte uitvoering van alle
onderdelen van het plan van aanpak. Wordt er één bouwsteen uitgehaald,
dan zal de situatie op Schiphol niet verbeteren. En wie wil dit op zijn geweten
hebben? De CDA-fractie in elk geval wel, gelet op het feit dat zij al wat
gas terugneemt bij de invoering van onderdelen van het plan van aanpak.De heer Van Oven (PvdA):De partijvoorzitter van de VVD zei voor de tv dat men sneller actie van
de minister had mogen verwachten. Is de heer Niederer het daarmee eens of
neemt hij daar afstand van?De heer Niederer (VVD):De vraag die de heer Eenhoorn in NOVA zichzelf stelde, hebben wij zojuist
ook aan de minister voorgelegd. Wij vroegen waarom het plan van aanpak zo
lang op zich heeft laten wachten.De heer Van Oven (PvdA):Er is een verschil. De heer Eenhoorn stelde geen vraag, maar ventileerde
een opinie. Is de heer Niederer het daarmee eens?De heer Niederer (VVD):Zover ben ik nog niet. Eerst moet de minister antwoorden en in tweede
termijn zal ik u vertellen wat ik van dat antwoord vind.De heer Rietkerk (CDA):De heer Niederer neemt in ieder geval afstand van de door de heer Eenhoorn
te vroeg geponeerde stelling. De CDA-fractie heeft meerdere keren gezegd dat
zij op hoofdlijnen instemt met het plan van aanpak. Sterker nog, ik heb de
heer Niederer uitgedaagd om op het punt van twee personen in een cel bij kortgestraften
en zelfmelders nog wat verder te gaan. Komt de heer Niederer met een aanpassing
op dat punt? In de pers trok hij een grote broek aan toen hij zei dat hij
ook in het normale gevangeniswezen meerdere personen in een cel wil. Hij vond
dat een fantastische oplossing. Welke conclusie trekt hij nu in de Kamer?De heer Niederer (VVD):Over dat "meer in een cel" kom ik ook nog te spreken.De voorzitter:Het lijkt mij toch verstandiger dat u daar nu antwoord op geeft.De heer Niederer (VVD):Dat zal ik doen, maar ik laat iedereen toch ook graag even uitspreken
om de coherentie van een betoog intact te houden.De voorzitter:Maar het zijn interrupties en die moet u beantwoorden.De heer Niederer (VVD):Ja, ik weet dat. Wij hebben toen gesproken over "meer in een cel" in het
kader van dit noodplan, dit plan van aanpak. In de noodwet, die binnenkort
hier behandeld wordt, wordt daarvoor een termijn van een jaar met eventueel
een verlenging met nog een jaar voorgesteld. Van ons mag dat, als de situatie
niet wezenlijk verbeterd is, nog langer voortduren.De heer Rietkerk (CDA):Dat betekent dat u afstand neemt van "twee of meer in een cel" in het
gewone gevangeniswezen, want in het noodplan staat dat dit alleen buiten het
gevangeniswezen kan. U heeft letterlijk gesteld: "Minister Korthals gaat niet
tot het gaatje; hij heeft een veel te laag ambitieniveau". Staat u nog steeds
achter die uitspraak?De heer Niederer (VVD):Ook daar zou ik op terugkomen, maar ik meld het alvast nu maar. In de
brief van de minister van 14 januari, die in de avonduren verscheen en waarin
het plan van aanpak werd aangekondigd, werd naar ons idee te veel de mogelijkheid
opengelaten om toch nog te worden geconfronteerd met heenzendingen aan de
voordeur. Toen hebben wij gezegd dat de maatlat van de VVD-fractie was dat
de grondhouding moet zijn dat je die mensen niet wegstuurt. Natuurlijk is
niemand tot het onmogelijke gehouden, ook de minister van Justitie niet. Als
de cellen vol zitten en er moet een verkrachter worden ingesloten, om maar
een andere ook niet onbelangrijke criminaliteitsvorm te noemen, dan kan de
minister niet tot het onmogelijke worden gehouden. Met onmogelijkheden kunnen
wij niet verder. Als je dan bijvoorbeeld een Nederlandse drugskoerier met
een bekende woon- en verblijfplaats moet heenzenden, dan moet je zoveel mogelijk
alternatieve detentiemogelijkheden toepassen. Dat staat ook in het plan van
aanpak; wij zijn op onze wenken bediend. Dan noem ik bijvoorbeeld de elektronische
detentie, nachtdetentie of voor mijn part drie maal daags melden bij de politie
of de reclassering. In elk geval moet er dan als second best enige vorm van
alternatieve overheidscontrole worden uitgevoerd, zodat iemand niet rauwelijks,
weliswaar met een dagvaarding, wordt heengezonden. Dat is het punt.De heer Van der Staaij (SGP):Ik heb het vermoeden dat de passage in het betoog die een antwoord op
mijn eerder gestelde vraag zou moeten bevatten, inmiddels voorbij is. Daarom
stel ik nog de volgende vraag. De heer Niederer vraagt de minister: wat wist
u op welk moment? Daar wil hij meer helderheid over krijgen. Tegelijkertijd
zegt hij nu dat de minister de Kamer volledig heeft geïnformeerd. Hoe
kan hij beide zaken met elkaar rijmen?De heer Niederer (VVD):Nogmaals, dat is naar de stand van het interpellatiedebat op 12 december.De heer Van der Staaij (SGP):Waarom stelde u dan die vraag? Wat wilt u precies horen op uw vraag aan
de minister: op welk moment wist u nu precies van de ernst van de situatie?
Kennelijk heeft u daar nog onvoldoende informatie over.De heer Niederer (VVD):Op 12 december ging de Kamer uit elkaar en wij staan nu, op 23 januari,
weer over dit onderwerp te spreken. Wat is er in de tussentijd gebeurd waarom
dat plan van aanpak er nu ligt en op 12 december nog niet? Daar zit een aantal
weken tussen waarin de problematiek in volle omvang naar voren is gekomen.
Daar hebben wij oprecht vragen over, want dat is ons niet geheel duidelijk.
Wij vragen de minister om die te beantwoorden, zodat wij begrijpen waarom
het plan van aanpak pas vorige week het levenslicht heeft gezien.De heer Van der Staaij (SGP):Begrijp ik dat de heer Niederer zegt: naar de stand van 12 december weet
ik zeker dat de minister ons alle informatie heeft gegeven? Gaat zijn vraag
over wat de minister op welk moment wist dus alleen over de periode na 12
december?De heer Niederer (VVD):Nee, dat begrijpt u niet goed. Nogmaals, naar de stand van 12 december
ga ik ervan uit dat de minister de Kamer juist en volledig heeft geïnformeerd,
zoals iedere minister dat behoort te doen.De voorzitter:Ik denk dat het nu tijd is dat u uw betoog vervolgt.De heer Niederer (VVD):Graag, voorzitter.Het heeft natuurlijk de nodige tijd gekost om het plan van aanpak te maken,
te schrijven. Ook het onderzoek dat de minister heeft gelast naar de verschillende
incidenten bij de douane op Schiphol, heeft natuurlijk tijd gekost. Dit onderzoek
heeft een aantal zaken bij de douane aan het licht gebracht. Ik noem een memo
van een nog steeds anonieme douanier, waarin gewag wordt gemaakt van het doorlaten
van een vrouwelijke drugskoerier met 14 kilo cocaïne in haar
bagage. Dat bericht verscheen in de media op 8 en 9 januari. Deze anonieme
bron werd al snel gebombardeerd tot de ware boodschapper: het stond in "no
time" onomstotelijk vast dat dit voorval zich had voorgedaan. Wij weten nu
allemaal dat dit voorval door geen enkel feit is ondersteund. De nieuwsexplosie
die daarop volgde, kennen we.Behalve met anonieme douaniers zijn we ook geconfronteerd met douaniers
met plichtsverzuim: rond kerst en nieuwjaar zijn 6 bolletjesslikkers, onder
wie twee met 9 kilo cocaïne, zonder enig overleg met de daartoe bevoegde
officier van justitie en in strijd met alle afspraken en regels weggestuurd.
Hiervoor kan de VVD-fractie – wat er zij van de moeilijke situatie waarin
de diverse overheidsdiensten moesten opereren – geen begrip opbrengen.
Het is aan de verantwoordelijke staatssecretaris van Financiën de heer
Bos om orde op zaken te stellen. Ik begrijp uit een ANP-persbericht van 19
januari dat hij een onderzoek start naar de vrijlating van deze drugskoeriers.
De staatssecretaris heeft daarbij tegelijkertijd laten weten dat mensen "onder
in een organisatie niet moeten worden gestraft voor fouten van politici die
hun verantwoordelijkheden hebben laten liggen". Ik neem aan dat hij daarmee
zichzelf bedoelt. Ik schat in dat het CDA dat ook wel vindt, want de heer
Rietkerk heeft in zijn termijn zojuist gezegd "Hij gaat daarover".De heer Dittrich (D66):Wekt u met uw verhaal niet de suggestie dat de schuld ligt bij de douaniers,
dus de mensen die dat moeilijke werk moeten doen? De oorsprong van de problemen
ligt toch bij het OM, dat heeft gevraagd terughoudend te zijn bij zoeken en
aanhouden? Het OM valt toch onder de verantwoordelijkheid van de minister
van Justitie?De heer Niederer (VVD):De verantwoordelijkheid van de minister van Justitie is de aansturing
van het OM. Maar de beheersverantwoordelijkheid van de douane ligt onmiskenbaar
bij Financiën. De brieven die de heer Bos in het verleden heeft gestuurd,
geven aan dat hij zich wel degelijk medeverantwoordelijk voelt voor de situatie
op Schiphol. Ik wil alleen op grond van de feiten het hele palet op tafel
leggen, dus dat het niet alleen een kwestie is van deze bewindspersoon, maar
meer in het bijzonder van het kabinet, en dat ook de staatssecretaris van
Financiën hierin een rol speelt.De heer Dittrich (D66):In de politiek heet dat niet het hele palet op tafel leggen, maar het
probleem zo verbreden dat de verantwoordelijkheidsvraag wat diffuser wordt
en wat moeilijker in het zicht blijft. Doordat het OM de douane heeft opgeroepen
terughoudend op te treden, gelet op het gebrek aan cellen en personeel, kwamen
die mensen toch in een erg moeilijke situatie?De heer Niederer (VVD):De situatie is vreselijk moeilijk. Maar ik heb het nu niet over de algehele
beleidslijn, waarover wij nog komen te spreken. Dit laat onverlet dat douaniers
een aantal doorlatingen hebben toegestaan, en wel volstrekt op eigen gezag
en in strijd met de een paar dagen tevoren in het Schipholteam gemaakte afspraken.
Los van het feit dat je ze op dat moment misschien nergens kwijt kon, was
dat de douaniers dat op zijn minst wel hadden moeten melden, in overleg met
de piketofficier van justitie. Zelfs dat is niet gebeurd, en dat kan niet.De heer Dittrich (D66):U hebt achteraf wel makkelijk praten! U moet zich proberen te verplaatsen
in de situatie van die mensen.De heer Niederer (VVD):Zeker. Maar wij kijken ook graag vooruit, namelijk naar het plan van aanpak,
waarmee paal en perk moet worden gesteld aan deze praktijken.De heer Van Oven (PvdA):Bent u bekend met de afspraak dat de douane mensen zou "overhandigen"
aan het Schipholteam?De heer Niederer (VVD):Zeker. Dat maakt deel uit van die afspraken.De heer Van Oven (PvdA):U weet ook dat dat Schipholteam niet in staat of bereid was, op 24 en
31 december die mensen aan te nemen?De heer Niederer (VVD):Daar opereren verschillende diensten. Ook al zou de einduitkomst zijn
geweest dat de bolletjesslikkers niet te plaatsen waren, dan nog had dat moeten
gebeuren in overleg met het OM. Dan wordt de volle verantwoordelijkheid duidelijk.
De douane had niet op eigen gezag mensen mogen wegsturen die zoveel cocaïne
op zak hebben.De heer Van Oven (PvdA):Misschien vindt u met mij de vraag interessant, of het Schipholteam op
24 december überhaupt functioneerde. Maar als u zulke zware kritiek uitoefent
op de staatssecretaris van Financiën, waarom heeft u dan niet datgene
gedaan wat u buiten deze zaal hebt aangekondigd, namelijk de heer Bos voor
deze discussie uit te nodigen? U oefent nu zware kritiek uit op een bewindspersoon
die zich daartegen op dit moment niet kan verdedigen. Vindt u dat fair play?De heer Niederer (VVD):Dat is fair play, omdat het een deel vormt van mijn betoog. Het gaat mijn
fractie in dit debat om het plan van aanpak. Vandaar dat alleen de minister
hier nu zit. Het verleden vind ik niet zo bijster interessant; het gaat erom
dat wij met z'n allen problemen oplossen en vooruitkijken. Aangezien de minister
van Justitie namens het kabinet, dus ook namens de staatssecretaris, verantwoordelijkheid
draagt voor het uitbrengen van het plan van aanpak, hebben wij ervoor gekozen
om in dit debat alleen met hem als eerstverantwoordelijke te debatteren.De heer Van Oven (PvdA):Als uw zijpaden niet zo bijster interessant zijn, kunt u die in het kader
van deze discussie beter buiten beschouwing laten.De heer Niederer (VVD):Dat ben ik niet met u eens.De voorzitter:Ik wijs de Kamer erop dat wij discussiëren met de minister van Justitie.
De vragen moeten dan ook aan hem zijn gericht en niet aan een bewindspersoon
die er niet is. Als de Kamer dat had gewild, had gisteren moeten worden besloten
om staatssecretaris Bos hierbij ook uit te nodigen.De heer Rietkerk (CDA):De heer Niederer oordeelt over douaniers en daarmee indirect ook over
de voor hen verantwoordelijke staatssecretaris. Het gaat echter om het oordeel
over een willens en wetens gevoerd beleid ten aanzien van het heenzenden en
het terughoudende aanhoudingsbeleid. Wat is daarover het oordeel
van de heer Niederer?De heer Niederer (VVD):Dat kan ik pas geven na het antwoord van de minister in eerste termijn.
Deze vragen legt mijn fractie ook voor aan het kabinet; laten wij niet vooruitlopen
op de antwoorden van de minister. Oordeelsvorming komt na de tweede termijn.De heer Rietkerk (CDA):De heer Niederer oordeelt wel over douaniers en de staatssecretaris.De heer Niederer (VVD):Ik releveer slechts de feiten.De heer Rietkerk (CDA):De heer Niederer heeft de feiten ook gelezen; het is nog ernstiger. Er
werd gewoon niet aangehouden of men werd met een dagvaarding heengezonden.
Wat is het oordeel van de heer Niederer over deze feiten?De heer Niederer (VVD):Het zijn niet altijd feiten. Het gaat vaak om krantenberichten waarvan
niet altijd duidelijk is of het feiten zijn of vooronderstellingen. Het was
in ieder geval verontrustend genoeg om vandaag dit debat te voeren. Daarover
wil ik geen misverstand laten bestaan.De heer Rietkerk (CDA):Heeft de heer Niederer de brief van staatssecretaris Bos aan minister
Korthals gelezen? Dit is een politieke brief. Heeft hij verder de brief gelezen
van het OM? Ik kan er nog meer noemen.De heer Niederer (VVD):Die heb ik inderdaad gelezen.De heer Rietkerk (CDA):En toch komt hij tot deze conclusie?De heer Niederer (VVD):Ik kom helemaal nog niet tot een conclusie. Ik wacht het antwoord van
de minister af. Er moet hoor en wederhoor worden toegepast. De minister moet
eerst kunnen reageren op alle aantijgingen.Mevrouw Halsema (GroenLinks):De heer Niederer gaf een hard oordeel over de douaniers. Hij zei dat hij
geen enkel begrip kan opbrengen voor hun gedrag, dat hij rekende tot de politieke
verantwoordelijkheid van PvdA-staatssecretaris Bos. Tegelijkertijd voegde
hij eraan toe dat het gaat om een verantwoordelijkheid van het gehele kabinet.
Het is dan toch voor hem op zijn plaats, te zeggen dat hij in dit verband
ook geen enkel begrip kan opbrengen voor de minister van Justitie? Het is
toch ook zijn medeverantwoordelijkheid?De heer Niederer (VVD):Zijn medeverantwoordelijkheid ligt in het plan van aanpak waarover wij
nu spreken.Mevrouw Halsema (GroenLinks):Dan constateer ik dat de heer Niederer de agenda van vandaag niet heeft
gezien. Dit is namelijk een verantwoordingsdebat.De heer Niederer (VVD):Zeker.Mevrouw Halsema (GroenLinks):De heer Niederer is er zelf mee begonnen, douaniers en de staatssecretaris,
niet helemaal toevallig een PvdA'er, ter verantwoording te roepen. De heer
Niederer is ermee akkoord gegaan, staatssecretaris Bos niet uit te nodigen.
Het is dan logisch om ook de eerstverantwoordelijke bewindspersoon ter verantwoording
te roepen. Gezien het bij hem ontbreken van begrip voor de douaniers onder
de politieke verantwoordelijkheid van staatssecretaris Bos, zou het logisch
zijn dat de heer Niederer ook geen begrip zou hebben voor het gedrag van de
minister van Justitie.De heer Niederer (VVD):Mevrouw Halsema doet in hoge mate aan "jumping to conclusions". Ik ben
nog helemaal niet zover om conclusies te trekken; ik wil het antwoord van
de minister afwachten.Mevrouw Halsema (GroenLinks):Ik leg een logisch verband tussen de eigen woorden van de heer Niederer.
Het is jammer dat hij dat zelf niet in de gaten heeft.De heer Niederer (VVD):Mevrouw Halsema wil mij al een conclusie laten trekken, terwijl ik die
nu nog niet kan of wil trekken. Wij voeren hier op een volwassen manier een
debat met hoor en wederhoor; laat het wederhoor dan ook plaatsvinden.De voorzitter:Ik wil de Kamer er nogmaals aan herinneren dat het debat gevoerd wordt
met de minister van Justitie en alleen met hem.De heer Niederer (VVD):De VVD-fractie kijkt vooruit. Politici zijn er immers om problemen op
te lossen. Daarom willen wij met de minister aan de slag met dit plan van
aanpak. Hierbij schuwen wij onconventionele maatregelen niet, zoals het aloude
VVD-punt van twee of meer verdachten in een cel of groepsruimte. Al jaren
vindt de VVD dat het beter is om twee criminelen in één cel
te hebben dan één op straat. Het is daarom verheugend dat nu
ook de PvdA-fractie en de fractie van D66, misschien nog wat weifelend, eindelijk
door de bocht zijn en dit VVD-voorstel steunen. Dit hadden wij een poosje
geleden toch voor onmogelijk gehouden.De heer Dittrich (D66):Ik snap werkelijk niet hoe u bij die conclusie komt. Uiteraard zal ik
in mijn eigen termijn over twee in één cel spreken. Laat ik
nu alvast zeggen dat wij daartegen zijn.De heer Niederer (VVD):Dat is typisch, want ik las vorige week op een ochtend om 11.00 uur op
teletekst dat D66 inderdaad tegen twee in één cel was en toen
ik om 13.00 uur weer keek, bleek de fractie van D66 daar ineens vóór
te zijn.De heer Dittrich (D66):Ik weet niet of u toen een slok op had. Dat kan ik zo 's ochtends vroeg
niet helemaal beoordelen. Wij zijn in ieder geval altijd tegen twee in één
cel geweest, omdat het zoveel agressie oproept. Als een bewaker dan de deur
opendoet, spat die agressie naar de bewaker toe. De cellen zijn daar helemaal
niet op gebouwd. Het gaat hier om een noodsituatie op Schiphol, waar wij bepaalde
opvattingen over hebben. Wij steunen het aloude liedje van de VVD, dat twee
in één cel goed is, absoluut niet.De heer Niederer (VVD):Betekent dit dat u dat onderdeel van het plan van aanpak niet steunt?De heer Dittrich (D66):Ik zal de spanning opbouwen; luistert u straks naar mijn verhaal.De heer Van Oven (PvdA):Is de heer Niederer bereid om het betoog van de PvdA-fractie af te wachten,
voordat hij met voorbarige conclusies komt?De heer Niederer (VVD):Het was geen conclusie maar een mededeling. Ik zal concluderen als ik
uw termijn heb gehoord.De heer Van Oven (PvdA):Kunt u misschien uw mededelingen in die zin nog even voor u houden?De heer Niederer (VVD):Voorzitter. De VVD-fractie zal in elk geval als medewetgever ook verder
haar verantwoordelijkheid nemen door mee te werken aan de spoedige totstandkoming
van de noodwetten, die het mogelijk maken om meer personen op te sluiten in
bijvoorbeeld kazernes. Zet de minister voor de bewaking van die arrestanten
ook particuliere beveiligers in? Zoals bekend, zijn wij hier een voorstander
van. Het is zonde om de schaarse en dure marechausseecapaciteit hiervoor in
te zetten. Laat deze gekwalificeerde opsporingsambtenaren doen waarvoor zij
zijn opgeleid, namelijk het opsporen en arresteren van zoveel mogelijk drugssmokkelaars
op Schiphol.Voorkomen is beter dan genezen. Daarom is de VVD-fractie er een groot
voorstander van om te voorkomen dat bolletjesslikkers vanuit de Antillen,
de Bovenwindse dan wel de Benedenwindse Eilanden, of van elders via de Antillen,
doorvliegen naar Schiphol. De minister schrijft dat hij de visumplicht verder
wil harmoniseren en paspoorten wil laten innemen. Is dat voldoende? Welke
middelen worden ter beschikking gesteld aan de Antillen om daar zoveel mogelijk
bolletjesslikkers uit de rij passagiers te halen? Is de voorgestelde aanpak
op dat punt oprecht sluitend? Een versterking van de justitiële keten
is inderdaad nodig door meer officieren van justitie en rechters aan te stellen.
Op Schiphol wordt nog dit jaar extra zittingsruimte in gebruik genomen.Wij stemmen in met het voorstel om de alleensprekende politierechter meer
bolletjeszaken te laten afhandelen in plaats van steeds drie rechters, zodat
er meer zaken kunnen worden afgedaan. Uiteraard behoudt de politierechter
het recht om door te verwijzen naar de meervoudige kamer. Niemand zal zo zijn
passende straf ontlopen.Wij stemmen ook in met de voorstellen om meer gebruik te maken van overdracht
van strafvervolging, uitlevering en waar mogelijk overdracht van tenuitvoerlegging
van strafvonnissen om verdachten en veroordeelden van buitenlandse komaf zoveel
mogelijk terug te sturen naar het land van herkomst. Dit om de druk op de
cellencapaciteit in Nederland beheersbaar te houden.In dit verband vraag ik de minister hoe het staat met het ongewenst verklaren
van vreemdelingen in het kader van de Vreemdelingenwet. Het is mogelijk om
vreemdelingen die door de Nederlandse rechter onherroepelijk zijn veroordeeld
voor een misdrijf waarop ten minste drie jaar gevangenisstraf staat, ongewenst
te verklaren. Dit zou ook van toepassing kunnen zijn bij de bolletjessmokkel.
Op de invoer van cocaïne staat twaalf jaar en op het bij zich dragen
van cocaïne staat vier jaar. Wat de strafbedreiging betreft zou dit dus
vallen onder het bereik van dat artikel in de Vreemdelingenwet. Er zou ons
veel aan gelegen zijn als deze vreemdelingen standaard tot ongewenste vreemdeling
verklaard worden om hiermee te verhinderen dat zij ooit nog een voet op Nederlandse
bodem zetten.Ik heb de brief van de minister gelezen in antwoord op Kamervragen over
de voorgenomen sluiting in 2005 van het huis van bewaring in Leeuwarden, de
Blokhuispoort. Is dat in deze tijd geen onjuiste beslissing, ook al wordt
zij getemporiseerd tot 2005? Je sluit immers geen capaciteit als er tegelijkertijd
behoefte is aan capaciteit? Wil de minister ingaan op de mate van onomkeerbaarheid
van dat besluit en de blijvende behoefte aan een huis van bewaring dan wel
aan cellencapaciteit in Leeuwarden?De heer De Wit (SP):Wat is het oordeel van de heer Niederer over dat plan van aanpak? Is hiermee
in zijn ogen het probleem van de invoer van cocaïne door middel van koeriers
aangepakt en opgelost of twijfelt hij daaraan? Zullen er wellicht in de toekomst
weer andere methoden gezocht worden om die invoer aan te pakken? Hoe oordeelt
hij over de effectiviteit van het plan?De heer Niederer (VVD):Als dit plan van aanpak in zijn totaliteit wordt uitgevoerd, heeft het
alle potentie in zich om het probleem op Schiphol effectief aan te pakken,
maar dan mag er geen enkel bouwsteentje worden uitgehaald. Ik zeg daarmee
niet dat er nooit meer een bolletjesslikker op Schiphol binnenkomt die wellicht
de dans ontspringt, want wij Niederermoeten wel reëel zijn. Niemand is
gehouden aan het onmogelijke. Wij moeten de discussie reëel en in haar
menselijke proporties voeren. Met dit plan van aanpak wordt een adequaat antwoord
gegeven op de problematiek. De VVD-fractie gelooft daar stellig in. Ik onderlijn
de integrale invoering van ieder onderdeel van dat plan.De heer De Wit (SP):De heer Niederer is zijn betoog begonnen met de mededeling dat er van
de VVD-fractie geen enkele bolletjesslikker mag worden doorgelaten. Met andere
woorden: het succes moet 100% zijn. Wat zijn deze maatregelen hem waard als
daarentegen door strafrechtsgeleerden wordt opgemerkt dat wij met een aantal
onderdelen van het plan belangrijke normen binnen ons strafrecht loslaten?
Ik noem de vervroegde invrijheidstelling, het opsluiten van mensen in een
politiecel, de verruiming van de bevoegdheden. Wat is een 100% sluitende aanpak
hem waard als daar tegenover staat dat wij een aantal belangrijke principes
van onze rechtsstaat moeten inleveren?De heer Niederer (VVD):Een garantie van 100% kun je niet geven. Dat is onmogelijk en aan het
onmogelijke is niemand gehouden. Ik heb ook niet gezegd dat 100% van de bolletjesslikkers
ingesloten moeten worden, want dat is een irreëel standpunt. Er moeten
wel zoveel mogelijk drugskoeriers worden ingesloten. Dit plan van aanpak heeft
alles in zich om dat te bewerkstelligen.Ik heb de strafrechtsgeleerden ook gehoord. Dat is de mening van deze
mensen in de beschutte wereld van de universiteit. Het is de taak van politici
problemen op te lossen. Die praktische problemen zijn er. Dit plan van aanpak
is nodig om de problemen effectief de kop in te drukken. Nood breekt wet.
Beleidslijnen die wij op het gebied van detentie tot dusverre hebben gehanteerd,
overigens op goede gronden, voldoen niet geheel om de problemen op Schiphol
aan te pakken. De Nederlandse bevolking wil dat die problemen worden aangepakt.
Dat vind ik belangrijker dan allerlei wetenschappelijke noties over grondrechten
en detentiewaarden, omdat ik ervan uitga dat dit plan van aanpak de toets
der kritiek zeer wel kan doorstaan. Met inhumaniteit heeft het niets van doen.De heer De Wit (SP):De geleerden wijzen juist op het feit dat een aantal grondrechten principieel
ter discussie staat en dat wij niet overhaast deze maatregelen moeten aannemen.
U zegt de mening van deze geleerden aan uw laars te lappen. Wat vindt u van
de verschillende onderdelen die de positie van de verdachten uithollen en
dat wij versneld moeten instemmen met een aantal verruimende maatregelen?De heer Niederer (VVD):De veiligheid van de Nederlandse samenleving, meer in het bijzonder van
Schiphol, wordt uitgehold door dit soort criminaliteit. Mijn compassie ligt
dan bij onze Nederlandse samenleving. De VVD-fractie staat ervoor deze veiligheid
te waarborgen. Als aan rechten moet worden ingeboet, bijvoorbeeld van verdachten,
omdat die via noodwetgeving anders worden opgesloten dan wij tot dusverre
gewend waren: het zij zo!De heer De Wit (SP):Hoelang moet dat duren? Mag het tot sint-juttemis duren? Veranderen wij
nu ons rechtsstelsel essentieel of is enige terughoudendheid nodig op dit
vlak?De heer Niederer (VVD):Wij veranderen natuurlijk niet essentieel ons rechtsstelsel. De heer De
Wit weet dat dit een noodvoorziening is, die niet valt onder het normale regime
van de gevangeniswetgeving. Het is een noodwet voor een jaar, mogelijk te
verlengen met nog een jaar. Als daarmee de problemen zijn opgelost, is dat
natuurlijk prachtig. Wij verwachten dat ook. Dat is dan mooi de verdienste
van het plan van aanpak en meer in het bijzonder van deze minister van Justitie.
Zijn de problemen niet opgelost, dan heeft de VVD-fractie er principieel geen
moeite mee dat wij dit regime continueren.Mevrouw Halsema (GroenLinks):Mij valt op dat de belangrijkste elementen van het plan, bijvoorbeeld
inzetten van het leger, uitbreiding van de bevoegdheden van de politierechter
en het bijbouwen van cellen...De voorzitter:De vergadering wordt vanwege een probleem met de geluidsinstallatie een
ogenblik geschorst.De vergadering wordt van 14.41 uur tot 14.58 uur geschorst.De voorzitter:Inmiddels is het kleine technische mankement hersteld. Mijn excuses aan
al diegenen die meeluisteren en -kijken voor het onderbreken van de uitzending.De heer Dittrich (D66):Voorzitter. Voor D66 staan in dit debat twee vragen centraal. Hoe lossen
wij de problemen op Schiphol op met de drugskoeriers en wel zo snel mogelijk?
Is het pakket van maatregelen afdoende? Hoe heeft het zover kunnen komen?
Hadden de noodmaatregelen niet voorkomen kunnen worden als er eerder alert
was ingegrepen?Allereerst iets over de strijd tegen harddrugs. Jaren geleden was het
de Amerikaanse president Reagan die de "war on drugs" verklaarde. Dat waren
ferme woorden, maar de drugs zijn de wereld nog steeds niet uit. Sterker nog,
het cocaïnegebruik in Amerika, Nederland en de rest van de wereld neemt
toe. Zo nu en dan klinken er vanuit de wetenschap geluiden die zeggen dat
wij moeten stoppen met de strijd tegen harddrugs. Dan neem je de georganiseerde
criminaliteit de wind uit de zeilen. Ik moet zeggen dat de fractie van D66
best bereid is om dit soort geluiden internationaal in discussie te brengen
om na te gaan of de enorme krachtsinspanningen om de handel in harddrugs tegen
te gaan effectief zijn en om te bekijken of de volksgezondheid beter af is
met een geheel andere aanpak. Die situatie ligt nog ver achter de horizon.
Nederland is lid van allerlei antidrugsverdragen. Het is ook bijzonder onverstandig
om als enig land een heel andere koers te varen. Daarom treden wij ook in
Nederland op tegen de smokkel van cocaïne, vooral in Schiphol en de Rotterdamse
haven. Hoe beter de controle, des te groter de pakkans. Hoe groter de pakkans,
des te geringer het animo om naar Schiphol te vliegen. Die logica is bewaarheid
geworden in september. Toen is er een 100% controleactie geweest. Er werden
veel mensen aangehouden. Voor een korte tijd is het aantal drugskoeriers gedaald.
Flink veel controleren heeft zin, mits men consequent blijft in het controleren.
Ik zeg er overigens meteen bij dat het een illusie is om te menen dat je alle
drugs tegen kunt houden. Een dergelijke garantie vragen wij ook niet van de
minister. In december is in Schiphol de bom gebarsten. In de maanden daarvoor al
was het lont aangestoken. Verbijsterde douanemedewerkers waren wanhopig. Zij
brachten naar buiten dat het openbaar ministerie al langer wilde dat de douane
op een heel laag pitje zou controleren. Er waren immers geen cellen en er
was te weinig personeel, terwijl de drugskoeriers binnen bleven komen. Wij
weten inmiddels, na alle brieven en stukken, dat er in december iets van 11
koeriers zijn aangehouden, maar toch zijn heengezonden. Twee daarvan hadden
9 kilo cocaïne bij zich. De koerier kon zijn weg vervolgen, soms met
een dagvaarding, soms alleen maar met een bewijs van ontvangst. Dat is voor
de fractie van D66 echt onverteerbaar. Inderdaad is, zoals premier Kok het
ook zei, het vertrouwen van de burger in de rechtsstaat geschaad. Sommige
burgers krijgen meteen een boete voor een geringe overtreding, maar het smokkelen
van kilo's cocaïne kan blijkbaar ongestraft gebeuren. De minister van
Justitie heeft zelf al vele malen gezegd dat hij tegenstander is van gedogen.
Het beeld dat is ontstaan, is dat de verhoudingen volkomen zoek zijn.Het was een goede zaak dat premier Kok aankondigde dat het kabinet had
besloten dat er een plan van aanpak zou komen en dat er noodmaatregelen getroffen
zouden worden. Voordat ik daarop inga, wijs ik erop dat er ook andere vormen
van criminaliteit zijn die dringend om een oplossing vragen. Zo stond er vandaag
een alarmerend artikel in de krant over straatroof. Het is natuurlijk belangrijk
dat daar adequaat tegen opgetreden kan worden. Ik vraag de minister van Justitie
dan ook of hij in dit debat kan aangeven dat er door invoering van het plan
van aanpak en de noodmaatregelen geen ongewenste verdringingseffecten zullen
optreden.De heer Rietkerk (CDA):Vindt u niet ook dat het vrijlaten van mensen die een groot aantal kilo's
drugs bij zich hebben inmiddels een patroon of beleid is geworden?De heer Dittrich (D66):Ja, vooral nu wij weten wat de aantallen zijn. Wij weten dat het om 11
mensen in een vrij korte tijd gaat. Dan kun je niet meer spreken van een incident.
Dat zijn verschillende incidenten achter elkaar en daar kun je een patroon
in zien. Het heeft natuurlijk ook te maken met de situatie dat het openbaar
ministerie de douane heeft gevraagd om rustig aan te doen en niet te hard
te zoeken, omdat men de mensen niet kwijt kon.De heer Rietkerk (CDA):Tijdens het interpellatiedebat op 12 december was de minister hiervan
op de hoogte en wij hadden hiervan eigenlijk op de hoogte gesteld moeten worden.
Vindt u ook dat de Kamer op dat moment onvolledig is geïnformeerd?De heer Dittrich (D66):Ik vind dat de minister van Justitie daar in dat debat al meer over had
moeten zeggen. Ik heb de minister in het programma Buitenhof horen zeggen
dat hij van de voorzitter die er toen was drie minuten spreektijd had gekregen.
Ik vind dat de minister kort na dat debat gewoon een brief aan de Kamer had
moeten sturen, om zoveel mogelijk openheid van zaken te geven.De heer Rietkerk (CDA):Welke indruk heeft u van de minister van Justitie, nu u hierop terugkijkt?De heer Dittrich (D66):Verderop in mijn betoog ga ik op die vraag in.Mevrouw de voorzitter. Ik sta eerst nog stil bij het plan van aanpak en
de noodmaatregelen. Het is een goede zaak dat de premier daarmee kwam, maar
ik heb wel een aantal opmerkingen over dat plan. Overigens vinden wij het
heel juist dat goed naar de voorkant wordt gekeken. Dat betekent dat er wordt
gecontroleerd in de landen waarvandaan die risicovluchten naar Schiphol komen.
Wij steunen dat onderdeel. Ik merk wel op dat het lijkt alsof Sint Maarten
vergeten is, terwijl ook daar te weinig douaniers zijn en te weinig apparatuur.
Ik hoop dus dat de minister daar straks in zijn beantwoording op wil ingaan.
De fractie van D66 wil in elk geval dat ook daar de risicovluchten goed gecontroleerd
worden.De heer Rouvoet (ChristenUnie):In het plan van aanpak is ook sprake van het op een termijn van vier maanden
komen tot een controle van 100% op alle uitgaande vluchten. Acht u dat een
haalbare doelstelling?De heer Dittrich (D66):Ik ben niet zo deskundig dat ik dat kan beoordelen, maar ik zou zeggen:
hoe eerder, hoe beter.De heer Rouvoet (ChristenUnie):U legt terecht de vinger bij Sint Maarten en de Bovenwindse Eilanden.
Daar zal ik dadelijk ook wat over zeggen. Het is straks ook zaak dat de controle
op de Antillen zo goed mogelijk gestalte krijgt. Ik heb zelf enige aarzelingen
over het streven naar 100% controles. Denkt u dat het plan van aanpak, dat
nu voorziet in samenwerking en een uitbreiding van het personeel, dat doel
dichterbij kan brengen? Dat kan pas leiden tot het controleren aan de voorkant.De heer Dittrich (D66):U hebt gelijk. Het plan van aanpak is kennelijk nogal snel geschreven,
want er zitten enkele hiaten in. Dit punt is er een van, maar wij ondersteunen
van harte de doelstelling van 100% controle op risicovluchten.Veel moeite hebben wij met het voorstel dat officieren van justitie lagere
straffen gaan eisen tegen drugskoeriers. Bij lagere strafeisen wijkt de strafmaat
in Nederland voor drugssmokkel te veel af van die in andere Europese landen,
waardoor de minister juist weer een aanzuigende werking creëert. Bovendien
ontstaat er rechtsongelijkheid met het beleid van officieren van justitie
in andere delen van het land als het gaat om drugssmokkel. Bij hoeveel kilo
word je nog voor de politierechter gedaagd? De alleenzittende politierechter
mag nu slechts maximaal zes maanden gevangenisstraf opleggen. In het plan
van aanpak lezen wij dat de minister voorstelt die grens te verhogen naar
twaalf maanden. Mede gelet op het feit dat de eisen lager worden, kan dat
betekenen dat drugskoeriers met een aantal kilo's bij een alleenzittende rechter
terechtkomen. Wij zijn er altijd tegen geweest dat een alleenzittende rechter
zware zaken afdoet. De minister van Justitie heeft D66 daarin altijd gesteund,
maar nu wordt die lijn losgelaten. Mijn fractie is tegen dit onderdeel van
het plan. Wel zijn wij het eens met het voorstel met betrekking tot de extra
politiecellen en het extra personeel.De heer Niederer (VVD):De heer Dittrich vindt dat ook de kleinere bolletjeszaken – bijvoorbeeld
minder dan één kilo – meervoudig moeten worden afgedaan.
Door de twee jarentermijn in het Europese verdrag kunnen die
zaken echter verjaren en wordt er helemaal geen recht gedaan. Is het dan niet
beter, te kiezen voor het minst kwade opdat er in ieder geval vonnis wordt
gewezen?De heer Dittrich (D66):Er wordt hier aan een rechtsstatelijk principe gemorreld. Als je dat een
keer hebt geïntroduceerd, krijg je het niet meer weg. Dat vind ik een
slechte zaak. Natuurlijk vind ik het ook onaanvaardbaar dat zaken verjaren
en deze minister moet ervoor zorgen dat het niet gebeurt.Wij zijn altijd tegen het plaatsen van twee gedetineerden in één
cel geweest en dat zijn we nog steeds vanwege de risico's voor het personeel
en omdat de cellen in Nederland voor één persoon gebouwd zijn.
Gezien de noodsituatie op Schiphol voelen wij ons echter gedwongen om akkoord
te gaan met de voorgestelde bijzondere noodmaatregel om meerdere gedetineerden
in één groepsruimte te plaatsen. Maar het plan is nog vaag en
stelt ons niet gerust. Hoe lang kan iemand in zo'n kazerne of andere plek
vastgehouden worden? Wat ons betreft moet dat kort zijn. Het daar geldende
regime moet aan humane eisen voldoen. Wat ons betreft mag dat meer zijn dan
de minimale internationale eisen die de minister voorstelt. Bovendien moet
deze noodvoorziening kunnen worden gesloten als er minder drugskoeriers aangehouden
worden, omdat de maatregelen effect hebben. Nood breekt wet, maar als de nood
weg is, moet deze maatregel gebroken worden. Deze onorthodoxe maatregel dient
een tijdelijk karakter te hebben. Wij zijn het ermee eens dat defensiepersoneel
wordt ingezet ter ondersteuning van de bewaking.Mevrouw Halsema (GroenLinks):Ik verbaas mij hier enigszins over. U sprak zo-even mooie woorden over
rechtsstatelijke beginselen, maar realiseert u zich dat hiermee een precedent
wordt geschapen?De heer Dittrich (D66):Het gaat hier echt om een noodmaatregel, terwijl de andere voorstellen
een permanent karakter hebben. Ik heb onderstreept dat het een tijdelijke
maatregel moet zijn en daarom hoeft er geen precedentwerking te zijn.Mevrouw Halsema (GroenLinks):Tijdelijke maatregelen kunnen over een maand nodig zijn op het gebied
van straatroof of andere delicten. Misschien zegt u dan weer dat het leger
moet worden ingezet of dat meerdere mensen in één cel mogen
worden gezet. Wat blijft er dan over van die rechtsstatelijke beginselen?De heer Dittrich (D66):Wij spreken nu over de situatie op Schiphol. De maatregelen zijn gepresenteerd
in het kader van de bolletjesslikkers. Als er later gesproken wordt over maatregelen
ten aanzien van straatroof of andere ernstige misdrijven, worden wij allen
betrokken bij het bekijken daarvan.Mevrouw Halsema (GroenLinks):U sluit dus niet uit dat ook in dat geval dit soort maatregelen geëigend
zullen zijn? U erkent dat deze situatie vaker zal voorkomen en u laat de beginselen
dus los.De heer Dittrich (D66):U trekt de verkeerde conclusie en bovendien legt u mij woorden in de mond.
Ik heb aangegeven dat de leden van de D66-fractie altijd tegen het plaatsen
van meerdere mensen in een cel zijn geweest. Er is een noodsituatie op Schiphol
ontstaan en wij zijn als gevolg daarvan in een positie gemanoeuvreerd waarin
wij met bijna alle onderdelen van het plan akkoord moeten gaan. Dat is voor
ons flink slikken. Wij verwachten dat met het voorgestelde plan heenzendingen
niet meer structureel, en ook nauwelijks nog incidenteel, hoeven plaats te
vinden. Wij vragen de minister echter niet om garanties op dit punt want wij
willen hem geen irreële toezeggingen ontlokken.Ik kom tot slot op de wijze waarop de minister het dossier heeft behandeld.
Hoe heeft het zover kunnen komen? Waarom heeft de minister van Justitie niet
veel eerder adequate maatregelen getroffen? Waarom heeft hij dit pakket maatregelen
pas in januari gepresenteerd in plaats van in het najaar? Staatssecretaris
Bos had hem op dat moment tot twee keer toe gewaarschuwd. Wij hebben zo-even
de brief gekregen waar ik voor het debat om heb verzocht. De staatssecretaris
heeft in juni 2001 in alarmerende formuleringen aangegeven dat de situatie
moest worden aangepakt. Klopt het dat de minister van Justitie al langer geleden,
vanuit de Antillen, gewaarschuwd is? Waarom heeft hij de Kamer niet uit eigen
beweging een volledige schets van de problemen op Schiphol gegeven? Hij had
daartoe in november en december de gelegenheid. Waarom heeft de minister aanvankelijk
afhoudend gereageerd op suggesties om de problemen voortvarend aan te pakken?
Hij heeft eerst allerlei suggesties afgewezen en nu zien wij dat die in het
plan zijn teruggekomen. Ik nodig de minister uit om chronologisch aan te geven
welke maatregelen hij en zijn ministerie vanaf juni 2001 genomen hebben om
met spoed meer cellen voor drugskoeriers ter beschikking te stellen en meer
personeel in te zetten. De minister was van diverse kanten gewaarschuwd. Verder
hoor ik graag op welke wijze het departement van Justitie de minister geïnformeerd
heeft. Is het voorgekomen dat belangrijke feiten niet aan de minister bekend
werden gemaakt? Is hij van mening dat hij door het openbaar ministerie goed
en tijdig geïnformeerd is?De heer Rietkerk (CDA):D66-fractieleider De Graaf heeft op 17 januari in het journaal gezegd
dat de afgelopen maanden ten aanzien van de minister geen overweldigende indruk
op hem hebben gemaakt. Nu is de brief van 5 juni beschikbaar gekomen waarin
nadrukkelijk staat dat de minister in een eerder stadium gealarmeerd is. De
situatie is dus ernstiger. Wat is uw indruk van de afgelopen maanden ten aanzien
van deze minister?De heer Dittrich (D66):Zelden is een interruptie zo op het juiste moment gekomen, want mijn laatste
zinnen luiden als volgt. De indruk is dat de minister pas in januari, naar
aanleiding van alle kritiek en aangespoord door de Kamer en de premier, voortvarend
aan de slag is gegaan. Een deel van de drastische noodmaatregelen had misschien
voorkomen kunnen worden als het probleem eerder ambitieus was aangepakt. Dat
idee ligt zwaar op de maag.De heer Rietkerk (CDA):Mijn laatste vraag: bent u met mij van mening dat de minister van Justitie
dus te laat, te afwachtend en te laconiek is geweest?De heer Dittrich (D66):Dat zijn al meteen conclusies, die u trekt. In eerdere
debatten is al gezegd dat wij vragen stellen, de indrukken hebben. U hebt
al meteen een conclusie getrokken, maar u bent van de oppositie. Ik hoor graag
hoe de minister hierop reageert. In de tweede termijn zullen wij met onze
conclusie komen. Zo hoort het.De heer Rouvoet (ChristenUnie):"De Nederlandse drugscultuur is een belangrijke oorzaak van het omvangrijke
cocaïnetoerisme tussen de Antillen en Schiphol." Aan deze uitspraak van
de Antilliaanse premier Pourier is in het debat over de drugskoeriers opvallend
weinig aandacht besteed. In feite legt hij er de vinger bij dat er in de ophef
van de afgelopen weken ook veel dubbels zit, gezien de acceptatie van drugsgebruik,
de dubieuze reputatie van Nederland en onze dubbelhartige gedooghouding. En
daarom vraag ik de minister toch maar eens wat hij van deze stelling van Pourier
vindt.Intussen is er wel een serieus probleem. In augustus liep ik twee dagen
mee met het Schipholteam en heb ik met eigen ogen zowel de problemen als de
successen in de aanpak van de bolletjesslikkers kunnen aanschouwen. De problemen
zitten onder andere in het selecteren van verdachte personen en bagage, de
voortdurend wijzigende strategieën van de smokkelorganisaties en de risico's
bij de slikkers. De successen bestaan in het pakken van de veelal jonge en
werkloze koeriers, de "pakezels", aan wie door de grote jongens op de Antillen
gouden bergen zijn beloofd en die enorme risico's nemen en dan op Schiphol
hun droom uiteen zien spatten. Niemand die daar een traan om laat; voor ieder
van hen tien anderen. Ik wil hier niet overdreven weekhartig over doen: wie
zich laat overhalen om tegen beloning cocaïne te smokkelen moet als hij
tegen de lamp loopt de gevolgen dragen. Tegelijk is het zaak het grotere verband
van de maffiajongens die het grote geld vangen en zelf buiten schot blijven,
niet uit het oog te verliezen, temeer daar er niet zelden sprake is van bedreiging
en dwang en de keuze tussen slikken of stikken harde werkelijkheid is. Niet
alleen de kilo's en de kleine jongens moeten worden aangepakt, maar ook de
kerels die het organiseren. Anders gezegd: dweilen op Schiphol is niet verkeerd,
mits het gepaard gaat met het dichtdraaien van kranen op de Antillen. Dit
debat gaat erover dat er bij dat dweilen dingen goed fout zijn gegaan. Onze
grootste moeite zit niet in bepaalde incidenten, wel in het feit dat ten aanzien
van de drugskoeriers op Schiphol een beleid lijkt te zijn ontwikkeld van:
laten lopen, terughoudend controleren, zelfs een instructie van zo min mogelijk
aanhoudingen. Dat kan niet, dat is de wereld op z'n kop. Die situatie is absoluut
ongewenst, in strijd met het rechtsgevoel en buitengewoon demotiverend en
frustrerend voor de medewerkers. Er moeten direct maatregelen worden genomen
en de Kamer moet op de hoogte worden gesteld en gehouden. Dat is veel te laat
gebeurd.Dat brengt mij bij de minister, die immers verantwoordelijk is voor het
opereren van het OM en het informeren van de Kamer. Kortheidshalve sluit ik
me aan bij alle gestelde vragen over wanneer hij precies wat wist. Duidelijk
is wel dat de minister weinig blijk van heeft gegeven van besef van urgentie
en dat zijn veelgeprezen politieke antenne kennelijk tijdelijk niet goed heeft
gefunctioneerd. Pas nadat de minister-president duidelijke taal was gaan spreken
en – onder druk van de publieke opinie – zelfs de VVD-fractie
zich in enkele dagen had bekeerd tot een woordkeuze die zij eerder had afgedaan
als verkiezingsretoriek van andere partijen, liet de minister zijn laconieke
houding varen. Ik denk zelfs dat het beslissende duwtje van nog heel andere
zijde kwam: partijvoorzitter Eenhoorn van de VVD eiste dat minister Korthals,
tevens kandidaat-Kamerlid, daden liet zien. Nu heb ik al grote bezwaren tegen
de huidige verklontering van verantwoordelijkheden van regering en parlement,
maar het is helemaal te gek voor woorden dat bewindslieden zich laten aansturen
door partijbestuurders met het oog op hun plaats op de kandidatenlijst en
hun rol in de campagne. Ook voor deze minister geldt het adagium: hoe dichter
bij de troon, hoe minder partijman.Nu ligt er dan een plan van aanpak. Dat plan is er laat gekomen, maar
het is veelomvattend. Het is niet mogelijk en ook onverantwoord om in een
paar minuten zomaar groen licht te geven voor alle voorgestelde maatregelen.
Daarom nu slechts enkele vragen en kanttekeningen bij onderdelen waarbij ik
aarzelingen heb. Eerst vraag ik of de minister zelf alle maatregelen wel acceptabel
vindt; of zijn ze hem min of meer opgedrongen? Dat lijkt een rare vraag, maar
de minister had gisteren zoveel begrip voor de forse kritiek van enkele hoogleraren,
dat zijn overtuigingskracht met betrekking tot de huidige voorstellen bepaald
niet is toegenomen. Eerder heeft hij te kennen gegeven, weinig of niets te
zien in een aantal van de nu voorgestelde maatregelen.Terecht is er in het plan van aanpak aandacht voor intensivering van de
samenwerking met de Antillen en verbetering en uitbreiding van de personele
en materiële middelen. Wel is er gerede twijfel mogelijk aan de haalbaarheid
van het binnen vier maanden realiseren van 100% controles op alle uitgaande
vluchten. Hoe realistisch is dit volgens de minister? Zijn de maatregelen
op het personele en materiële vlak hiervoor voldoende? Voorts is het
essentieel dat we ons niet alleen op Curaçao richten. We weten inmiddels
dat het de douane op Sint Maarten aan vrijwel alles ontbreekt: nachtkijkers,
boten, goede communicatieapparatuur enz. Er is bijna niets. Probeer dan maar
eens je controlerend werk te doen! Wil de aanpak sluitend zijn, dan mogen
de Bovenwindse Eilanden niet vergeten worden. Graag krijg ik die verzekering.Voorzitter. De uitbreiding van het Schipholteam steun ik uiteraard. Wel
vraag ik mij af waar die mensen vandaan moeten komen. Ik mag hopen dat het
uiteindelijk gaat om een structurele uitbreiding van de douane en niet alleen
om een verschuiving van personeelscapaciteit. Immers, in het laatste geval
zal het beruchte "waterbedeffect" ook daar optreden en treedt er geen verbetering
van de situatie op, maar slechts een verplaatsing van problemen.Van de maatregelen betreffende de celcapaciteit stuit in elk geval het
vervroegd heenzenden van gedetineerden – in verhullend taalgebruik:
"toepassing van IVO'tjes" – bij ons op bezwaren. Zoals ik in het interpellatiedebat
van vorige maand al zei, is dat echt het ene gat stoppen met het andere. Verder
zijn er nogal wat vragen te stellen over de voorgestelde "groepsopsluiting".
De eerste berichten hierover uit Utrecht en Schiphol zijn bepaald niet geruststellend.
Wat is de reactie van de minister op de berichten die vanochtend zijn verschenen?
Acht hij het denkbaar dat dit op termijn ook voor andere categorieën
verdachten of gedetineerden kan gaan gelden? Zo neen, dan vraag ik mij af
waarin nu precies bolletjesslikkers zo verschillend zijn dat het hier wél
kan.Nadere berichten over het verlenen van opsporingsbevoegdheden aan militairen
wacht ik af, maar ik ben daar vooralsnog sceptisch over, evenals over de inzet
van defensiepersoneel of particuliere beveiligingsdiensten voor bewakingstaken,
recent nog door de heer Niederer in de krant "een bespottelijk idee" genoemd.Ten slotte krijg ik graag meer informatie over de gezondheidsrisico's
en de benodigde expertise voor het beheer en de bewaking van de voorziene
90 mobiele "slikkerscellen". Voorzitter. Wij gaan niet zomaar akkoord met
het voorstel om lagere straffen tegen drugskoeriers te eisen en om de bevoegdheden
van de politierechter te verruimen.De voorzitter:Ik ga ervan uit dat alle leden inmiddels beschikken over de brief over
de heenzendingen die van het ministerie van Justitie is ontvangen. Mij blijkt
dat mijn veronderstelling juist is.Mevrouw Halsema (GroenLinks):Ik wijs erop dat wij niet de brief hebben gekregen waarom wij hebben gevraagd.De voorzitter:Ik stel voor dat wij hierover nader spreken nadat de heer Van Oven het
woord heeft gevoerd.De heer Van Oven (PvdA):Mevrouw de voorzitter. Ik behoef niet alle gebeurtenissen die zich met
betrekking tot deze kwestie hebben afgespeeld, te herhalen om vast te stellen
dat de situatie op Schiphol met name in december 2001 gierend uit de hand
is gelopen en dat de Nederlandse rechtsstaat een forse deuk heeft opgelopen
die moeilijk valt uit te leggen aan overtreders van lichtere strafbare feiten,
die wél worden gestraft, en aan de overgrote meerderheid van wetsgetrouwe
burgers die al helemaal niet begrijpen wat er toch aan de hand is. De overheid
faalt op deze manier in de effening van de rechtsstaat, terwijl er ook internationale
consequenties zijn omdat Nederland zijn verplichtingen heeft in het kader
van de bestrijding van de handel in harddrugs, zulks op grond van verschillende
verdragen. Dat betekent dat het probleem van de import van drugs via de vliegvelden
voor ons land groter wordt, omdat het gebrek aan effectieve opsporing een
dynamisch effect heeft op de toestroom van koeriers. De regering moet er alles
aan gelegen zijn om deze situatie zo spoedig mogelijk op orde te brengen,
met structurele en helaas ook met noodmaatregelen. De fractie van de PvdA
onderstreept de uitlatingen van de minister-president op 11 januari. Hij vroeg
aandacht voor de urgentie van die maatregelen. Vandaar, dat wij nu eerst aandacht
besteden aan dat plan van aanpak, om te vervolgen met opmerkingen over de
oorzaken. Een herhaling van de situatie van december kunnen en willen wij
ons niet veroorloven.Het plan van aanpak dat de minister heeft ingediend oogt robuust en drastisch.
Het bestaat uit twee sporen, hetgeen op zichzelf volstrekt juist is. Als het
lukt de toevoer drastisch te beperken, hebben wij een hoop problemen minder
met de afvoer.Het eerste spoor dat de minister schetst, is op voorkómen gericht.
Het is het kwetsbaarst. Vooral op de Nederlandse Antillen bestaat een noodsituatie
in de justitiële keten die de situatie op Schiphol in feite verre overtreft.
Dat geldt voor de douane, waarover ook nog weer het bericht van Trouw deze
morgen kwam, de politie, het gevangeniswezen – een groot aantal cellen
wordt niet gebruikt omdat er te weinig bewaarders zijn – en de opsporingsmiddelen.
In dat verband vraag ik of de "mole", ter beschikking gesteld door de minister
van Defensie, inmiddels is geplaatst. Kan hij voorts bevestigen dat twee in
het kader van de technische bijstand door Nederland beschikbaar gestelde toiletten
voor bolletjesslikkers al maandenlang niet ingeklaard konden worden, omdat
de benodigde invoerrechten niet zouden zijn betaald. Er zal op de Antillen
echt een enorme inhaalslag moeten worden gemaakt. Het is de vraag hoe realistisch
het is om binnen vier maanden een 100% controle op uitgaand verkeer te verwachten.De fractie van de Partij van de Arbeid realiseert zich dat de Nederlandse
regering het succes van het eerste spoor niet in eigen hand heeft. Daarvoor
moet worden samengewerkt met de regeringen van de Antillen en van Aruba. Hoe
wordt van hieruit het slagen van dat spoor bevorderd? Het verslag van het
tripartiete overleg van 3 januari is daarover summier. Komt het ongelooflijk
belangrijke TWIN-project, dat erop gericht is om de achterliggende organisaties
op te sporen, nu pas van de grond? Was niet beoogd om het al veel eerder resultaten
te laten boeken?Wij hebben in het Koninkrijk al vijf jaar een recherchesamenwerkingsteam,
bedoeld voor grensoverschrijdende georganiseerde misdaad. Nederland betaalt
daaraan tien miljoen gulden per jaar. Waarom is dat nooit voor deze problematiek
ingezet? Als dat wel is gebeurd, waarom hebben wij dat niet gemerkt? Sedert
twee jaar bestaat er een gemengde werkgroep luchthavens van de drie landen
van het Koninkrijk. Wat heeft die werkgroep tot nu toe bereikt?Nog wezenlijker dan een 100% controle op de luchthaven Hato en ook op
Aruba, voor wat betreft het uitgaand verkeer, is de afscherming van die eilanden
tégen de drugsinvoer. Dat is natuurlijk niet eenvoudig voor eilanden
die een groot aantal baaien hebben, op korte afstand van het continent. Toch
is het de vraag of de kustwacht, ook alweer een organisatie van het Koninkrijk,
met in 2000 een opsporingsresultaat van 4500 kilogram harddrugs, effectief
genoeg is. Moet niet meer aandacht daaraan worden besteed?Het tweede spoor is de uitbreiding van controlerend, opsporend, vervolgend
en berechtend personeel. Dat is prima; mijn fractie gaat daarmee akkoord.
Wij komen ongetwijfeld nog te spreken over de invulling daarvan. Aan de invoering
van de bijzondere noodcapaciteit en dus ook de noodwet valt wat mijn fractie
betreft niet te ontkomen, zeker niet zolang de aantallen koeriers nog slecht
voorspelbaar zijn en het succes van het eerste spoor onzeker is. Hieromtrent
moet wel buiten kijf staan dat het sobere regime dat voor de noodcapaciteit
door de minister wordt voorgesteld, niet strijdt met de verplichtingen
die wij op grond van mensenrechtenverdragen hebben. De plaatsing van meerdere
personen in een celachtige ruimte moet ook bij wijze van noodmaatregel worden
aanvaard. Er is dus geen sprake van dat de PvdA voor het gewone detentiesysteem
akkoord zal gaan met een uitbreiding tot meerdere mensen in een cel. Daarvoor
is de interne veiligheid te kwetsbaar. Ook wat de noodcapaciteit betreft,
zal de interne veiligheid moeten worden gewaarborgd omdat gedetineerden geen
gevaar voor elkaar of voor de bewaarders mogen vormen. Het is verstandig om
de bewaking niet uit het gewone penitentiaire personeel te rekruteren. Daar
zijn problemen genoeg. Wel blijft het de vraag of, wanneer dit door het leger –
en het liefst door marechaussee of particuliere bewakingsdiensten –
geschiedt een behoorlijke korte opleiding kan worden verzekerd. Het regime
moet het gewone regime zoveel mogelijk benaderen en er moet naar worden gestreefd
met name afgestraften zo snel mogelijk naar de gewone gevangenissen te laten
doorstromen. De noodmaatregelen behoren zo snel als de reguliere capaciteit
is opgebouwd weer te verdwijnen. Het blijven noodmaatregelen.In het plan van aanpak wordt de mogelijkheid opengelaten om de noodregeling
ook op dezelfde manier voor minderjarigen te laten gelden. Daar voelt mijn
fractie bijzonder weinig voor. Het is de vraag of dit nodig is en of dit in
verhouding staat tot het Verdrag voor de rechten van het kind. Uit de criminaliteitsbeeldanalyse
die wij vanmiddag kregen, blijkt dat het om een bijzonder kleine groep minderjarigen
gaat. Ik vraag de minister hiervoor een uitzondering te maken.Natuurlijk wordt de noodwetgeving nog apart behandeld. Wij komen daarop
nog terug alsmede op de gevolgen voor het OM en de rechterlijke macht die
niet onaanzienlijk zullen zijn voor alle tijdelijke voorzieningen daaromtrent.
De PvdA zal de minister daarbij van zeer nabij volgen. Verder vragen wij om
een periodieke rapportage. In het bijzonder zullen wij de ontwikkelingen toetsen
aan de indiening en behandeling van de noodwet, zoals aangekondigd, het halen
van de uitbreiding van cel- en bewaarderscapaciteit, de ontwikkeling in de
richting van een weer gewone situatie en vooral het niet meer wegzenden van
personen die verdacht worden van drugssmokkel op Schiphol.De heer Rouvoet (ChristenUnie):Ik wachtte even met mijn interruptie omdat de heer Van Oven nader inging
op een aantal maatregelen in het kader van het tweede spoor op Schiphol en
daarna. Een aantal maatregelen voor dat tweede spoor zijn voor de PvdA-fractie
noodvoorzieningen. Tegelijkertijd is de heer Van Oven somber over de mogelijkheden
om het eerste spoor te realiseren. In hoeverre zijn de noodmaatregelen waarmee
hij akkoord wil gaan mede afhankelijk van het welslagen van het eerste spoor?
Als het eerste spoor niet lukt, is de kans dat een noodmaatregel in een definitieve
maatregel verandert erg groot.De heer Van Oven (PvdA):Dat verband is er zeker. Het is absoluut waar dat naarmate het eerste
spoor meer succes heeft, sneller noodwetgeving achterwege kan blijven of kan
worden afgeschaft. Als het eerste spoor geen of te langzaam succes oplevert,
dan zal dat Nederland dwingen tot het uitbreiden van de reguliere capaciteit
zodat uiteindelijk de noodwetgeving overbodig wordt. Dat neemt niet weg dat
ik met de minister uit alle kracht wil streven naar het slagen van het eerste
spoor. Daar hebben alle partijen, ook de Antillen en Aruba zelf, baat bij.De heer Rouvoet (ChristenUnie):Daar zijn wij het snel over eens, maar ik ga even door op die situatie.
Als dit niet binnen de gegeven termijnen van de grond komt en de instroom
van cocaïnesmokkelaars op een onverantwoord hoog niveau blijft, vindt
de PvdA-fractie ook dan dat die maatregelen – waaraan zij nu goedkeuring
wil geven – niet structureel kunnen worden en dat moet worden overgegaan
tot reguliere voorzieningen?De heer Van Oven (PvdA):Dat hebt u goed begrepen. Wij willen dat dit zo snel mogelijk overbodig
wordt.De heer Dittrich (D66):Ik kan mij herinneren dat uw fractievoorzitter en partijleider Melkert
gezegd heeft: zero tolerance; wij vragen de garantie van de minister dat geen
heenzendingen meer worden toegestaan. Vindt u dat een reële vraag? Is
het voor een minister van Justitie mogelijk om de garantie te geven dat nooit
meer een heenzending zal plaatsvinden?De heer Van Oven (PvdA):Ik vind het een reële vraag. Er zijn daaromtrent schriftelijke vragen
aan de minister gesteld. Toen heeft hij geantwoord dat dit ook de beleidslijn
of het uitgangspunt is, maar dat er ook ontwikkelingen waren die hij niet
kon voorzien. Wij allen weten dat er een situatie van absolute overmacht kan
komen. Ook de heer Melkert heeft zich daarover uitgelaten, zeggende dat het
dan aan de minister van Justitie is om dat aannemelijk te maken. Dat is ook
de gebruikelijke procedure. Het moet vaststaan dat de vaste beleidslijn van
het openbaar ministerie is en blijft, dat geen mensen met of zonder dagvaarding
worden weggestuurd.De heer Dittrich (D66):Ik begrijp dat zero tolerance betekent: niet, maar soms zijn er uitzonderingen.De heer Van Oven (PvdA):Nee. Het betekent niet, in ieder geval niet voorzover dat in de macht
of binnen het bereik van de minister van Justitie ligt.De heer Dittrich (D66):Maar dat is dan toch geen 100% garantie?De heer Van Oven (PvdA):Het is een 100% garantie in die zin dat de minister daarbij doet wat hij
kan. Daar verwachten wij 100% van.De heer Dittrich (D66):Dat is dan 100% inzet. Dat is iets anders dan een 100% resultaatsverbintenis.De heer Van Oven (PvdA):Daarover verschillen wij van mening. Als het niet lukt, is het aan de
minister van Justitie om aan te tonen dat die inbreuk op de gedragslijn zich
buiten zijn macht of verantwoordelijkheid heeft afgespeeld. Dat is voorstelbaar
in een situatie van volstrekt onverwachte absolute overmacht. Dat is heel
wat anders dan wat voortdurend dreigt, namelijk dat de toestroom zo toeneemt
dat de capaciteit onvoldoende is en men nu en dan toch weer mensen gaat heenzenden.
Dat laatste is funest voor de afschrikkende werking die het hele systeem kan
hebben.De heer Dittrich (D66):Ik concludeer dat u in dit debat de woorden van de heer Melkert toch wat
afzwakt.De heer Van Oven (PvdA):Ik denk dat u daarin geen gelijk heeft, maar wij horen straks nog de reactie
van de minister, met name op dit punt.De heer Rietkerk (CDA):Uw antwoord over die 100% is duidelijk. U wilt die heenzendingen niet;
dat kan niet naar uw idee. In de net uitgedeelde brief, die ik onthutsend
vind, wordt gesproken van 48 verdachten die vanaf 31 juli zijn heengezonden
voordat zij bij de rechter kwamen. In het debat van 12 december sprak de minister
nog van 7 mannen en 5 vrouwen, onder wie 7 drugskoeriers. Nu krijgen wij nieuwe
informatie: het gaat om 48 in een halfjaar. En dan heb ik het nog niet eens
over de mensen die wel in de cel zitten, maar die vervroegd worden heengezonden.
Dan gaat het misschien over 100, 200 of misschien wel meer. Mijn vraag gaat
over de 48 verdachten die kennelijk zijn heengezonden. U vindt dat dus 48
keer te veel.De heer Van Oven (PvdA):Absoluut. Ik ben ook, met u wellicht, geïnteresseerd in het antwoord
van de minister over hoe dat allemaal zo heeft kunnen plaatsvinden, ook in
afwijking van datgene wat hij in het debat op 12 december heeft verklaard.Ik kom dan op de brief van 14 januari van de minister, die een beschrijving
geeft van de ontwikkelingen en de acties die in het verleden hebben plaatsgevonden.
Dan doel ik op de goederenscan, de actie in september, de brieven van de staatssecretaris
van Financiën en de brief van de hoofdofficier van justitie van 3 december.
Op 19 december heeft de minister daarover gesproken met het college van PG's.
Op 3 januari is die aanpak besproken op de Antillen en Aruba. Op 5 januari
volgt dan als het ware de publiciteit. De beschrijving van die ontwikkelingen
is in ieder geval in zoverre onbevredigend, dat niet blijkt waarom niet eerder
is ingegrepen. Dan kun je weer al die momenten traceren. Ik wijs er ook nadrukkelijk
op dat de staatssecretaris van Financiën zich twee keer in waarschuwende
zin in de richting van Justitie heeft uitgelaten. Ook in de brief van 3 december
van de hoofdofficier van justitie van Haarlem stond geen woord Frans. Het
is zeer de vraag of er in het verleden voldoende actie is ondernomen in de
richting van de Nederlandse Antillen en Suriname, waarbij ik verwijs naar
de brief van de douanefunctionarissen daar uit 1999. Dat wekt twijfel over
het functioneren van het tripartiete overleg van de ministers van Justitie
van het Koninkrijk. De volgende vraag is natuurlijk of de minister de Kamer
niet op 12 december hetzij tijdens het debat duidelijker en uitgebreider,
hetzij daarna op eigen initiatief had kunnen informeren. Verder is de vraag
of de minister door zijn eigen ministerie en het OM voorafgaand aan 3 december
voldoende van de dreigende ontwikkelingen op de hoogte is gesteld, om daarmee
te kunnen manoeuvreren.De heer Rietkerk (CDA):Vindt de heer Van Oven dat de Kamer, gelet op de door hem naar voren gehaalde
zaken, onvoldoende is geïnformeerd?De heer Van Oven (PvdA):Ik heb al eerder buiten dit gebouw gezegd, en ik herhaal dat graag, dat
ik vind dat dat omfloerst is gebeurd. Al eerder is hier opgemerkt dat het
verweer dat het om een drieminutendebatje ging, niet opgaat. Maar ik moet
wel toegeven dat de minister van Justitie er iets over heeft gezegd, en wel
aan het eind van het debat. Daar is vervolgens niemand op ingesprongen. De
formulering was ook zodanig dat het daartoe niet uitnodigde. Dat had de minister
er wellicht toe kunnen brengen, na dat debat op eigen initiatief met berichtgeving
daarover te komen. Ik ben bijzonder benieuwd om van hem te horen waarom hij
dat niet heeft gedaan.De heer Rietkerk (CDA):De conclusie is: de minister heeft dat niet gedaan, niet tijdens het debat,
en ook niet daarna via een brief, terwijl de brief van het OM van 3 december
bekend was, waarin "onaanvaardbaar" staat. Ook staatssecretaris Bos heeft
een brief geschreven, niet één keer in december, maar zelfs
al een half jaar eerder, in juni, waarin de alarmbel wordt geluid. Bent u
niet met mij en anderen in dit huis van mening dat wij hetzij tijdens het
debat, hetzij erna schriftelijk, onvoldoende zijn geïnformeerd?De heer Van Oven (PvdA):Ik heb net gezegd dat ik mij dat goed kan voorstellen. Ik heb gevraagd
waarom het niet is gebeurd. Ik wacht met bijzonder veel belangstelling het
antwoord van de minister af, voordat ik mijn conclusie aan u en de rest van
de leden voorleg.De heer Rietkerk (CDA):PvdA-leider Melkert heeft zich ook in het debat gemengd en letterlijk
gezegd: ik vind dat de minister wat meer open kaart had moeten spelen. Wordt
daarmee niet indirect gesuggereerd dat de minister niet volledig is geweest
in zijn informatie?De heer Van Oven (PvdA):Ja, hij had dat inderdaad kunnen doen. Maar ik wil zijn beweegredenen
weten. Het heeft weinig zin, te gaan speculeren op zijn antwoorden. Daarbij
kunnen overwegingen, op de zaak zelf betrekking hebbend, van belang zijn geweest.
Ik hoor hem dat graag zeggen.De voorzitter:Ik stel voor dat wij het antwoord van de minister afwachten.Mevrouw Halsema (GroenLinks):Een correcter vertaling van "omfloerst" is volgens mij "verhullend". Vindt
u dat de minister de Kamer verhullend mag informeren?De heer Van Oven (PvdA):"Omfloerst" kan ook "verhuld" betekenen, wat afhankelijk is van de intentie
waarmee het is gedaan. Ik zou graag het antwoord van de minister afwachten.Mevrouw Halsema (GroenLinks):Van welke intentie ging u uit toen u het woord gebruikte? Het is namelijk
een veelzeggend woord.De heer Van Oven (PvdA):Ik ben eerlijk gezegd op dat ogenblik niet zo alert geweest dat ik mij
dat onmiddellijk heb afgevraagd. Zo ja, dan zouden wij daarover wellicht onmiddellijk
vragen hebben gesteld. Niemand in deze Kamer heeft dat echter gedaan.Ik kom toe aan de brief van de minister van 18 januari inzake het uitblijven
van arrestaties. Daarbij is sprake van een aantal ernstige gevallen. Er zijn
tussen 11 en 31 december 11 drugkoeriers met of zonder dagvaarding heengestuurd.
Hoe kwam het dat men op 24 en 31 december die verdachten niet
aan het Schipholteam kon overdragen? Was dat team toen niet aanwezig? Dat
zou een tamelijk ernstige zaak zijn. Mijn commentaar is dat de weergegeven
gevallen de onmogelijke situatie die op Schiphol was gegroeid en de spanningen
waartoe dat aanleiding had gegeven, illustreren. Van een flexibel samenwerkende
driehoek douane, marechaussee en OM was geen sprake. De minister van Justitie
is daar zeker in de eerste plaats voor verantwoordelijk. De heer Dittrich
heeft al gezegd dat als er eerder actie was ondernomen, de situatie misschien
was voorkomen. Het gebrek aan mensen en middelen valt de betrokkenen niet
aan te rekenen. Zeker niet na de noodkreten die daarover eerder waren uitgegaan.
Van het wegsturen van de laatste 7 gevallen door de douane zonder raadpleging
van het OM, moet worden vastgesteld dat het formeel niet in orde was. In het
licht van de hele gang van zaken is het echter wel begrijpelijk dat het zo
is gegaan. Het heeft mijn fractie verbaasd dat de minister van Justitie op
zijn persconferentie heeft gesproken over disciplinaire straffen tegen de
betrokkenen, terwijl hij daar niet over gaat en hij er in zijn brief van 18
januari niet over had gerept.Hoe verhoudt zich de gang van zaken in december met het interpellatiedebat
op 12 december? Wat bedoelde de minister tijdens de interpellatie precies
met de zeven heenzendingen van mannelijk drugskoeriers uit verzekerde bewaring?
Waren zij verdachten met een bekende woon- of verblijfplaats in Nederland?
Zijn zij uiteindelijk op de zitting waarvoor zij waren uitgenodigd, verschenen?
Het is overigens wrang dat vrijwel op hetzelfde ogenblik dat de minister sprak
over die 7 heenzendingen, er nog eens 2 nieuwe gevallen op Schiphol werden
weggestuurd. Ik neem aan dat hij daarmee niet bekend was toen hij zijn uitspraken
deed. Voor de volledigheid vraag ik hem dat toch.Het voorlopige oordeel de PvdA-fractie is dat de toestroom van drugskoeriers
vooral extern is bepaald. Deze toestroom is ook niet jaren vooruit te voorspellen,
maar er waren wel trends te ontwaren. Op basis daarvan is er niet snel genoeg
ingegrepen, zowel naar buiten als naar binnen. Pas toen de zaak uit de hand
was gelopen, na 3 december, kwam de minister in actie.De PvdA-fractie zal de uitvoering van het plan van aanpak zeer nauwkeurig
volgen. Wat ons betreft mag er geen enkele drugskoerier meer worden weggestuurd.
Wij willen ook graag dat het noodplan zo snel mogelijk wordt ingediend. Daarbij
moet met name de interne veiligheid van de betrokkenen worden gewaarborgd.
Wij zijn bereid om de noodwetgeving snel te behandelen, maar zullen deze wel
bijzonder kritisch bekijken.De heer De Wit (SP):De heer Van Oven heeft gisteren nog laten weten dat de inzet van dit debat
is of er voldoende vertrouwen is in het plan van aanpak van de minister. Ik
neem aan dat hij eerst het antwoord van de minister wil horen. Zijn fractievoorzitter
heeft echter al open en bloot verklaard dat hij geen vertrouwen heeft in de
leiding van deze minister. Deelt de heer Van Oven de mening van zijn fractievoorzitter?
Dat zou al gelijk duidelijkheid geven ten aanzien van de inzet van dit debat.De heer Van Oven (PvdA):Ik heb de heer Melkert niet horen verklaren dat hij geen vertrouwen meer
heeft in deze minister. Wel heb ik hem een aantal kritische opmerking horen
maken, wat ik zelf in dit debat ook heb gedaan. Verder heb ik hem het belang
van het plan van aanpak horen benadrukken; ik heb dat ook gedaan. Als een
dijk breekt, moet je eerst zandzakken aanslepen om de watervloed te keren.
Daarna is pas de vraag aan de orde hoe het komt dat die dijk is gebroken.De heer De Wit (SP):In het NRC Handelsblad van 17 januari zegt de heer Melkert dat hij heeft
vastgesteld dat er bij Justitie gebrek is aan iemand die de hele organisatie
één kant op laat kijken. Vervolgens zegt hij met betrekking
tot het aan de orde zijnde onderwerp dat er veel eerder had moeten worden
gepland. Verder is de minister volgens hem te volgend en te passief. Dat zijn
drie opmerkingen van uw fractievoorzitter over de heer Korthals. Bent u het
daarmee eens en, zo ja, welke conclusies verbindt u daaraan?De heer Van Oven (PvdA):Dat zijn allemaal voorlopige oordelen die ik zeker deel, maar nu is de
vraag aan de orde of wij voldoende vertrouwen hebben in deze minister van
Justitie om het plan van aanpak uit te voeren. Daarover zal ik in tweede termijn
een definitief oordeel geven, als de minister van Justitie onze vragen heeft
beantwoord.De heer Niederer (VVD):U vindt dat de noodwetgeving van zeer tijdelijke aard moet zijn. Hoe eerder
die weer kan worden afgeschaft, hoe beter. Tegelijkertijd houdt u vast aan
de eis van de min of meer 100% garantie dat er niet heengezonden wordt. Betekent
dit dat u bereid bent om na ommekomst van het jaar de noodwetgeving te verlengen
terwijl er toch nog een kans is op heenzendingen? Wanneer wilt u de verantwoordelijkheid
nemen om de noodwetgeving af te schaffen? Wat is voor u het ijkpunt? Ik denk
dat die noodwetgeving in uw filosofie nooit kan worden ingetrokken.De heer Van Oven (PvdA):Ik wil graag mijn verantwoordelijkheid nemen, maar dan wel op een daarvoor
geschikt moment. Verlenging is pas aan de orde een jaar na de invoering van
de noodwetgeving.Mevrouw Halsema (GroenLinks):De vergelijking met de dijkdoorbraak is aardig, maar volgens mij niet
correct. Er zat namelijk al een tijd een gat in de dijk en de minister wist
dat. Hij heeft echter zijn vinger niet in dit gat gestoken. Dat is volgens
mij het probleem. Wij bediscussiëren nu of wij de minister dat nadragen
en, zo ja, in welke mate wij dat doen.Uw partijleider heeft een heleboel dingen gezegd, bijvoorbeeld dat minister
Korthals mag blijven zitten. Hoeveel ruimte heeft u gezien die uitspraak eigenlijk
nog om de minister te beoordelen op zijn laksheid gedurende de afgelopen anderhalve
maand?De heer Van Oven (PvdA):Het valt op dat de uitspraken van de heer Melkert blijkbaar tot heel verschillende
interpretaties in de Kamer kunnen leiden.Mevrouw Halsema (GroenLinks):Hij heeft heel verschillende uitspraken gedaan.De heer Van Oven (PvdA):Wat mij betreft staat voorop dat de minister van Justitie het vertrouwen
wekt dat hij het plan van aanpak kan uitvoeren. Wij zullen
daarover oordelen als hij heeft geantwoord. Dan komt pas het finale oordeel
van de PvdA-fractie over zijn positie, die daar niet van los valt te zien.
Wij hebben hier te maken met een heel ernstige zaak die snel en goed verholpen
moet worden. Daar zijn wij het allemaal over eens. Voor de PvdA-fractie staat
het herstel voorop. Daarbij heeft de minister van Justitie in zijn algemeenheid
de eerste verantwoordelijkheid.Mevrouw Halsema (GroenLinks):De minister vlucht naar voren en komt met een plan van aanpak dat u te
drastisch noemt. Maar omdat hij met een plan van aanpak komt, is controle
over het handelen in het verleden voor uw fractie dus niet meer noodzakelijk?De heer Van Oven (PvdA):Dat heeft u geheel verkeerd begrepen. Dat blijft natuurlijk ook aan de
orde, maar daarbij is wat hij inmiddels heeft gedaan, ook al is dat laat,
wel degelijk van belang.De vergadering wordt enkele ogenblikken geschorst.Minister Korthals:Mevrouw de voorzitter. Ik dank de geachte afgevaardigden voor hun inbreng
en de vragen die zij mij hebben gesteld. Alvorens deze vragen te beantwoorden,
zal ik eerst ingaan op een aantal algemene noties ten aanzien van de cocaïneproblematiek.
Daarna zal ik iets zeggen over de situatie op Schiphol en de maatregelen die
in de afgelopen periode zijn getroffen om de illegale import van cocaïne
te bestrijden. Vervolgens zal ik uitgebreid ingaan op de vragen of ik voldoende
adequaat ben opgetreden met betrekking tot dit dossier. Ik zal de Kamer informeren
over de actuele situatie op Schiphol, waarna ik overga tot de beantwoording
van de vragen over het plan van aanpak.In weerwil van de wetgeving van alle staten komt jaarlijks een grote hoeveelheid
cocaïne Europa op illegale wijze binnen. Ook de heer Rouvoet begon zijn
betoog daarmee. Vele burgers gaan kennelijk voorbij aan de schadelijke gezondheidseffecten
van het gebruik van de harddrugs. Dit leidt tot een vraag naar cocaïne
die het aantrekkelijk maakt voor goed georganiseerde criminele organisaties
om daaraan op illegale wijze te voldoen. Productie en distributie van cocaïne
zijn de kerntaken geworden van deze organisaties naast het beheer, in casu
het witwassen van grote sommen geld die met deze activiteiten wereldwijd worden
verdiend.Productie van de grondstoffen voor cocaïne vindt plaats in gebieden
op de wereld waar de lokale bevolking voor een leefwaardig bestaan vaak afhankelijk
is van het geld dat zij daarmee kunnen verdienen. Distributie vindt plaats
via vrachtlijnen en door koeriers. Deze mensen worden geronseld door de criminele
organisaties om de drugs te transporteren voor een in onze ogen betrekkelijk
gering bedrag dat voor hen echter vaak een enorme waarde vertegenwoordigt.Cocaïne komt vrijwel uitsluitend uit Latijns-Amerika, te weten de
landen Colombia, Bolivia en Peru. Doorvoer naar Europa vindt plaats via Midden-Amerika
waaronder Suriname. Ongeveer 65% van de cocaïne komt via de Caraïben
naar Europa, met name via Nederland, Engeland en Spanje. Ongeveer een kwart
van de koeriers naar Nederland transporteert de cocaïne door middel van
bolletjes die zij hebben ingeslikt. Het overige deel probeert de drugs op
de een of andere manier Nederland binnen te smokkelen. In het laatste geval
gaat het vrijwel altijd om koeriers met de Nederlandse nationaliteit. Het
merendeel van hen is afkomstig uit de Nederlandse Antillen.Bij de slikkers is dit anders. Het gaat dan bijvoorbeeld om Nigerianen,
Brazilianen, Venezolanen, Ghanezen, Mauretaniërs en Zuid-Afrikanen. Het
zijn veelal mensen afkomstig uit landen waar grote armoede heerst. Het zijn
mensen die naar hun maatstaven een klein fortuin kunnen verdienen door ingeslikte
bolletjes naar Nederland te smokkelen. Als deze mensen al in staat zijn, een
calculerende afweging te maken, nemen zij het risico gepakt te worden voor
lief, gezien het geld dat zij daarmee kunnen verdienen. De criminele organisatie
kan intussen rekruteren uit een vrijwel onuitputtelijke voorraad koeriers.Vandaag staat de drugshandel en de drugssmokkel via Schiphol centraal.
Schiphol wordt sinds jaar en dag geconfronteerd met illegale invoer van drugs,
verstopt in vracht en via koeriers.In de afgelopen jaren zijn voorzieningen getroffen om deze praktijken
op te kunnen sporen. Voor de vrachtlijn is in oktober 2000 een zogenaamde
containerscan in gebruik genomen, die vracht kan doorlichten op de aanwezigheid
van illegale goederen waaronder drugs. Daarnaast zijn binnen het arrondissementsparket
Haarlem voorzieningen getroffen om aangehouden verdachten zo snel en efficiënt
mogelijk door te geleiden en te berechten. Op Schiphol is speciale celcapaciteit
gerealiseerd. Het openbaar ministerie heeft de beschikking gekregen over een
nevenvestiging op de luchthaven.De controle van de invoer van drugs via het personenvervoer geschiedt
in de eerste plaats door de douane. Sinds 1993 bestaat er daarnaast het zogenaamde
Schipholteam: een samenwerkingsverband van douane en Koninklijke marechaussee.
De opsporingsactiviteiten van het Schipholteam vinden plaats onder het gezag
van het openbaar ministerie te Haarlem. Vorig jaar werd een duidelijke toename
van het probleem van de drugskoeriers gesignaleerd. Werden in 1999 nog gemiddeld
50 koeriers per maand aangehouden, in 2001 was dit aantal verdubbeld en aan
het eind van dat jaar was dat aantal bijna verdriedubbeld.De controle op verdovende middelen via de vrachtlijnen vindt plaats door
het Hark-team. Dit team is een samenwerkingsverband van de Koninklijke marechaussee,
de douane en de FIOD, dat ook de opsporingsactiviteiten uitvoert onder het
gezag van het openbaar ministerie te Haarlem. Na de ingebruikneming van speciale
scanapparatuur is er sprake van een scherpe daling van het aantal vangsten
in het vrachtvervoer. Tegelijkertijd is een stijging te zien van het aantal
mensen die met drugs proberen te koerieren.Als gevolg van de toenemende inzet van drugskoeriers is de druk op het
handhavingsapparaat op Schiphol de afgelopen anderhalf jaar gestaag opgelopen.
Aanvankelijk is tot het uiterste gepoogd om met conventionele middelen en
met gebruikmaking van de flexibiliteit die in elke organisatie zit, de geleidelijk
stijgende instroom te bestrijden. Dan is er een moment dat
duidelijk wordt dat nog slechts drastische maatregelen het tij kunnen keren.
Daartoe is het plan van aanpak uitgebracht. Ik kom daar dadelijk over te spreken.De heer Rouvoet (ChristenUnie):De minister maakt tussen neus en lippen door een opmerking over de verantwoordelijkheid
voor het Schipholteam, waarin Koninklijke marechaussee en douane samenwerken.
Er is een misverstand over wie verantwoordelijk is voor wat. Heb ik goed begrepen
dat het Schipholteam opereert onder verantwoordelijkheid van het OM Haarlem
en dat langs die lijn de verantwoordelijkheid loopt naar Justitie en de minister?Minister Korthals:Dat is juist.Ik ga in op een aantal vragen van leden van de Kamer, met als strekking
of ik de afgelopen periode voldoende adequaat heb gereageerd. In het reguliere
overleg dat ik voer met het college van procureurs-generaal is de situatie
op Schiphol een regelmatig terugkerend onderwerp. De eerste signalen die mij
bereikten dat de situatie ongewone vormen ging aannemen, dateren van april/mei
2001. Het college van procureurs-generaal is toen door de plaatsvervangend
hoofdofficier van justitie van het arrondissementsparket Haarlem op de hoogte
gesteld van de zeer verontrustende ontwikkeling waarbij steeds groter wordende
groepen Nigerianen die woonachtig zijn in Spanje en Italië via Amsterdam
naar Curaçao vlogen. Zij verbleven aldaar een of twee weken en slikten
voor hun vertrek grote hoeveelheden bolletjes harddrugs om vervolgens terug
te vliegen naar Amsterdam.Voor de aanpak daarvan heeft het Haarlemse parket, met de Koninklijke
marechaussee, de IND, de CRI en de douane een gezamenlijke aanpak ontwikkelt.
Die aanpak bestond uit een aantal componenten, zoals de invoering van een
visumplicht voor Nigerianen, een 100% controleactie en toegespitst rechercheonderzoek.
In mei was de problematiek mij bekend. Er werd ook actief opgetreden om deze
tegen te gaan. Toen is ook de voorbereiding gestart van de bijzondere controleactie,
waarvan het doel was om greep te krijgen op de grote groep Nigerianen en om
beter inzicht te krijgen in aard en omvang van drugstransporten via deze doelgroep.
De actie bracht zeer grote organisatorische consequenties met zich. Voor de
capaciteitsberekening moest worden uitgegaan van het meest vergaande scenario,
dat uitging van de aanhouding van 140 verdachten per week. Hiervoor diende
voldoende controle- en aanhoudingscapaciteit beschikbaar te zijn, alsmede
een groot aantal cellen met slikkersfaciliteiten en medische voorzieningen,
capaciteit in de huizen van bewaring, capaciteit bij het openbaar ministerie
en voldoende rechters. Het was een gigantische klus voor een toch al zwaarbelast
justitieel apparaat.De start van de actie was voorzien vanaf medio juni. In de aanloop bleek
het echter niet mogelijk om aan alle organisatorische randvoorwaarden te voldoen.
De staatssecretaris van Financiën heeft mij in dat verband een brief
geschreven, waarin hij mij vroeg te bevorderen dat de capaciteitsproblemen
zo snel mogelijk zouden worden opgelost. Deze brief had dus niet de strekking
om mij op een probleem te wijzen, zoals is gesuggereerd. Dat er een probleem
was, was mij wel bekend. De staatssecretaris schreef mij een brief over het
wegnemen van belemmeringen voor de gezamenlijke aanpak. Enige aanleiding om
de Kamer hierover te informeren, kon hierin naar ons beider opvatting niet
worden gevonden, te meer daar het om een vertrouwelijke operatie ging.Er zijn enkele redenen waarom de actie geen doorgang kon vinden in juni
of juli en naar september moest worden verplaatst. De belangrijkste oorzaak
was dat de Dienst justitiële inrichtingen van mijn ministerie meer tijd
nodig bleek te hebben voor het beschikbaar stellen van het grote aantal cellen
dat nodig was. Men moet daarbij bedenken dat het niet alleen om cellen ging;
ook medische voorzieningen moesten beschikbaar zijn. Voorts kon de zittende
magistratuur in die periode onvoldoende rechters-commissarissen en zittingscapaciteit
vrijmaken. De zomervakantie, ten slotte, zorgde ervoor dat douane en marechaussee
op Schiphol hun handen vol hadden, waardoor moest worden besloten om de actie
na de zomervakantie te plannen.De actie is uitgevoerd in de eerste weken van september. In korte tijd
werd een controle uitgevoerd op alle Nigerianen in vliegtuigen die afkomstig
waren van de Antillen. In totaal werden in tien dagen 81 Nigeriaanse verdachten
aangehouden, van wie 63 personen bolletjesslikkers bleken te zijn. Bij deze
actie is nagenoeg 40 kilo cocaïne in beslag genomen. Hierna werd door
de Antillen en Aruba versneld een visumplicht voor Nigerianen ingevoerd, die
op 8 november 2001 van kracht werd.Inmiddels had zich in het bijzonder op Schiphol een andere prioriteit
aangediend, namelijk de dreiging van terroristische aanslagen. Dit vroeg alle
aandacht van de betrokken diensten. Ten aanzien van de algemene cellenproblematiek
diende zich rond die tijd voor iedereen onverwacht de vraag naar meer cellen
voor vrouwen aan. Ik heb daarover met de Kamer gesproken. Ook de behoefte
aan celcapaciteit voor de vreemdelingenbewaring schoot omhoog. De aandacht
moest dan ook weer worden gericht op de generieke capaciteitsproblematiek,
waarvan de capaciteit voor drugskoeriers onderdeel was.De gebeurtenissen op 11 september in de Verenigde Staten legden natuurlijk
ook een grote druk op de marechaussee en de luchtvaartbeveiliging, zodat de
aandacht, naar later bleek tijdelijk, minder op drugskoeriers kon worden gericht.
Gezien het resultaat van de actie en de waargenomen terugloop in het aantal
koeriers op Schiphol leek dat eind september ook niet problematisch. Naar
mij later bleek, trok de inzet van drugskoeriers in de loop van oktober toch
weer merkbaar aan. Na invoering van de visumplicht voor Nigerianen werden
vooral Braziliaanse koeriers aangehouden, eerst nog niet in een hoeveelheid
die vergelijkbaar was met de Nigerianen, maar geleidelijkaan liepen de vangsten
toch weer op. De controle-inspanningen op Schiphol bleken zeer succesvol te
zijn en het gebrek aan celcapaciteit deed zich weer gevoelen.De heer Van Oven (PvdA):Wanneer bent u op de hoogte gesteld van die ontwikkeling? Wanneer hoorde
u dat het aantal drugskoeriers weer toenam na die actie?Minister Korthals:Die cijfers waren er niet direct, maar het werd mij eind oktober, begin
november duidelijk. Daarom hebben wij er alles aan gedaan om meer celcapaciteit
te krijgen. Er werden flexibiliteitsregels ingesteld. Wat ons ook niet hielp, was dat er in die tijd enkele rechters waren die het gebruik van
politiecellen, die vaak gedurende een periode van tien dagen als huis van
bewaring werden gebruikt, wilden terugbrengen. Begin december werd mij duidelijk
dat de situatie zeer ernstige vormen begon aan te nemen. Tijdens de vergadering
van de JBZ-raad in Brussel op 7 december kreeg ik een brief van het college
onder ogen over het voornemen van de hoofdofficier in Haarlem om verdachten
heen te zenden. Ik heb daarop onmiddellijk telefonisch contact gehad met de
secretaris-generaal van mijn departement die op mijn verzoek de voorzitter
van het college van procureurs-generaal heeft geïnformeerd over mijn
standpunt dat dit niet kon. Het OM is daarbij verzocht een andere aanpak voor
te stellen waarvan het heenzendbeleid geen deel zou uitmaken. Hierover zijn
nadere afspraken gemaakt in de overlegvergadering met het college van 19 december.
Daarbij is nog eens mijn wens benadrukt een specifieke oplossing te vinden
voor de problemen in het arrondissement Haarlem in het licht van de generieke
capaciteitsproblemen waarvoor wij ons gesteld zagen.Mevrouw Halsema (GroenLinks):Ik mis in uw reconstructie nog de brief van staatssecretaris Bos.Minister Korthals:Daar wilde ik straks nog iets over zeggen, maar dat zal ik nu doen. Intussen
had staatssecretaris Bos mij een brief gezonden waarin hij zijn bezorgdheid
uitte over de situatie op Schiphol. Die brief heb ik beschouwd als een bevestiging
van de mij reeds door het OM gemelde problemen op Schiphol. Die brieven kwamen
vrijwel gelijktijdig binnen. Men kan dus niet zeggen dat er niet werd gereageerd
op allerlei nieuwe ontwikkelingen. Wij waren daar volop mee bezig.De heer Dittrich (D66):Wat is er gebeurd tussen begin november, toen duidelijk werd dat de problemen
zeer ernstig waren, en 7 december? Hebt u opdracht gegeven aan het OM en het
departement om de situatie te verbeteren?Minister Korthals:Bekend was dat ik niet wilde dat er werd heengezonden. Verder kon incidenteel
de IVO-maatregel worden toegepast. Ook is getracht om oude capaciteit, die
dreigde te worden afgestoten, in gebruik te houden. De prognose was dat er
in 2001 12.700 cellen zouden zijn, maar het zijn er 12.900 geworden. Wij hebben
er alles aan gedaan om overal capaciteit vandaan te halen om er maar voor
te zorgen dat de stortvloed van drugskoeriers zou kunnen worden opgevangen
langs de reguliere weg. Mijn uitgangspunt is steeds geweest dat getracht moet
worden het op te vangen binnen het bestaande gevangenisregime.De heer Dittrich (D66):Wat hebt u dan in de periode begin november tot begin december teruggerapporteerd
gekregen over de situatie?Minister Korthals:Dat de situatie ongelooflijk moeilijk was en dat alles eraan werd gedaan
om haar in de hand te houden. Ook werd mij gemeld dat er meer capaciteit nodig
was. Er waren officieren van justitie die middagen zaten te bellen om erachter
te komen waar in Nederland nog celcapaciteit beschikbaar was. Dit alles om
heenzenden te voorkomen.De heer Rietkerk (CDA):In de brief van de minister staat niet dat hij al in oktober op de hoogte
was van de ernst van de situatie. Daarbij geeft de brief van de heer Wooldrik
van het OM het feit weer dat er een terughoudend beleid wordt gevoerd ten
aanzien van heenzendingen. Heeft de minister voor 7 december, toen de brief
hem onder ogen kwam, niet ingegrepen?Minister Korthals:Het beleid van het Schipholteam was dat er aanhoudingen werden verricht
na informatie van de crew of bij het aantreffen van drugs door de douane.
De intensivering van de acties in september heeft geleid tot bepaalde gezichtspunten
bij het team waardoor er meer mensen konden worden aangehouden. De cijfers
vertonen dan ook een merkwaardige stijging in de maanden oktober, november
en december. Op dat moment betreft het 130 of 140 gevallen. Helaas hebben
zich in de eerste drie weken van januari 171 gevallen voorgedaan. Vermoedelijk
halen wij de 200 per maand.De heer Rietkerk (CDA):Ik wijs nogmaals op de feiten. Het is een feit dat het Schipholteam het
gevoel had dat de handen op de rug waren gebonden toen er tientallen bolletjesslikkers
per week in november voorbijgingen. Het is een feit dat staatssecretaris Bos
al in juni alarm heeft geslagen en op 6 december een situatie beschrijft die
onaanvaardbaar is. Ook Wooldrik schrijft dit, klip en klaar, zwart op wit.
U geeft zojuist aan dat u pas op 19 december, in het reguliere overleg, een
nieuwe aanpak heeft voorgesteld om heenzendingen te voorkomen. In de brief
aan de Kamer wordt niet duidelijk of u in oktober heeft aangegeven dat er
geen heenzendingen van verdachten meer mogen plaatsvinden.Minister Korthals:Ik heb in ieder debat met de Kamer naar voren gebracht dat het uitgangspunt
was om heenzendingen te voorkomen. Laten wij echter redelijk zijn: niemand
heeft die geweldige stijging van het aantal drugskoeriers verwacht. Ik heb
de Kamer, of u, daarover ook nooit horen spreken. Wij hebben geprobeerd om
de ontwikkeling tegen te gaan door te intensiveren in september, maar dat
heeft niet het gehoopte effect gehad. Vervolgens kwam het probleem terug omdat
het vervoer per vracht kennelijk minder in trek was en er dus een verschuiving
ontstond naar drugskoeriers en bolletjesslikkers.De heer Rietkerk (CDA):Het is logisch dat de Kamer en ik niet over informatie beschikten over
die tientallen bolletjesslikkers. Helaas kwam die informatie pas na 3 januari
via diverse brieven en via de krant naar de Kamer toe. Ik spreek u hierop
aan omdat u al vanaf september en oktober daarvan op de hoogte bent. Ik constateer
dat u pas op 19 december in een regulier overleg echt hebt ingegrepen. Ik
zie daarvan niets terug. De berichten vanaf de werkvloer, van het Schipholteam,
wijzen erop dat tientallen bolletjesslikkers gewoon konden doorlopen. Ik kon
dat niet weten, maar u wel. In de brief van het openbaar ministerie stond
de term "terughoudend aanhoudbeleid".Minister Korthals:Wij hebben op 9 oktober een overleg gevoerd over de gevangeniscapaciteit
waarbij over de Schipholproblematiek is gesproken.De heer Rietkerk (CDA):U heeft niet gezegd dat tientallen bolletjesslikkers konden doorlopen,
dat u in feite op de hoogte was van een terughoudend aanhoudbeleid en dat
het Schipholteam gefrustreerd was omdat het OM het verzoek had gedaan om niet
alleen bolletjesslikkers maar ook gewone koeriers, met drugs aan het lichaam
en in de bagage te laten lopen. Op 9 oktober heeft u de ernst van de situatie
niet weergegeven. Ook op 12 december heeft u dat nagelaten toen er nota bene
een interpellatiedebat plaatsvond over het heenzenden.Minister Korthals:Op 9 oktober heb ik het probleem van Schiphol genoemd maar toen was de
algemene problematiek aan de orde. Laten wij niet vergeten dat op dat moment
net de intensiveringsactie van start was gegaan, waarvan wij hoopten dat die
een daling zou teweegbrengen.De heer Rietkerk (CDA):Waarom heeft u de Kamer niet schriftelijk geïnformeerd? Dit is zo
ernstig! Iedereen op straat snapt dat dit gewoon niet kan. U zegt dat ook
steeds, maar ik constateer dat u geen maatregelen heeft getroffen tot de presentatie
van het voorliggende plan van aanpak.Minister Korthals:Ik kom straks te spreken over alle tussentijdse maatregelen die getroffen
zijn. Ik heb er al enkele genoemd die overigens reeds op 9 oktober en tijdens
het interpellatiedebat aan de orde geweest zijn. Tijdens het interpellatiedebat
in december heb ik de bolletjesslikkers wel genoemd maar een dergelijk debat
heeft een bepaald karakter. Ik heb bij die gelegenheid gezegd dat er sprake
is van een groot probleem dat apart moet worden opgelost. Ik wilde niet alleen
met een probleem naar voren komen maar tegelijkertijd een oplossing presenteren.
Om die reden was ik in contact getreden met het openbaar ministerie. Dat is
toch zo gek niet? Wat heeft de Kamer aan uitsluitend een probleem, zonder
een oplossing, zo vlak voor het reces?De heer Rietkerk (CDA):U had vanaf september een aantal kortetermijnoplossingen zoals de mobiele
cellen en de slikkerscellen tot uw beschikking. Daarin zat het grote probleem.
Die zijn met een paar weken neergezet. De 48 cellen van september hebben werkeloos
toegekeken. U had een aantal maatregelen buiten het gevangeniswezen om –
leger en particuliere beveiliging – kunnen nemen. Die maatregelen op
korte termijn had u kunnen nemen om uiteindelijk de structurele maatregelen
te nemen. U had eerder kunnen ingrijpen.Minister Korthals:Ik heb al aangegeven dat het probleem veel ingewikkelder is. Het is niet
alleen een kwestie van het plaatsen van cellen. Het is ook een kwestie van
personeel, het OM, de dienst vervoer en de beschikbaarheid van rechters .
Dat laatste heb ik niet in de hand.De heer Rietkerk (CDA):En de situatie in Aruba. De douane op Sint Maarten is het afgelopen jaar
gehalveerd.De voorzitter:Dat is uw laatste vraag.Minister Korthals:Ik ben niet degene die precies kan zeggen wat er op de Antillen en Aruba
gebeurt. Wij hebben veel contact. Er worden afspraken gemaakt. Het douaneteam
op Sint Maarten wordt door Nederlanders gesteund.De heer Van Oven (PvdA):Als zo'n actie in september wordt opgezet, dan kan op de resultaten vooruit
worden gelopen. Een mogelijk resultaat is dat de zaak wegvalt, een korte klap.
Een andere mogelijkheid is dat het weer opkomt. Was dat niet voorzien?Minister Korthals:De hoop was dat het weg zou vallen. Er was rekening mee gehouden dat het
zich zou herstellen op het niveau van voorheen. Je ziet een ongelooflijke
stijging in 2001. In 2000 hadden wij te maken met 750 aanhoudingen. In 2001
waren het er 1250. Als het op dezelfde manier doorgaat – 200 per maand –
dan gaat het in 2002 over 2500 aanhoudingen. Dat is de rechtvaardiging voor
noodmaatregelen en drastische maatregelen, die ik liever niet had willen nemen.De heer Van Oven (PvdA):Een andere vraag heeft betrekking op de periode vanaf 3 december. Er is
sprake van een wassende stroom die alle autoriteiten hebben kunnen waarnemen.
Op 3 december komt die brandbrief. Waarom duurt het dan tot 19 december voordat
de minister met het college van PG's aan tafel gaat zitten? Had de hoofdofficier
in Haarlem u niet direct moeten informeren. Tussen 3 en 7 december zitten
uitsluitend werkdagen. In de brief staat dat sprake is van een onaanvaardbare
situatie en dat de motivatie van de mensen afneemt. Dan moet er toch onmiddellijk
worden ingegrepen en kan niet eerst over een plan van aanpak worden geadviseerd.Minister Korthals:Op 7 december kwam die brief in mijn bezit. Ik heb direct tegen de secretaris-generaal
gezegd dat ik niet wil heenzenden. Ik heb aan het OM gevraagd om met oplossingsrichtingen
te komen. Die vraag is wel gemakkelijk gesteld. Op 19 december hebben wij
dat wederom besproken. Het OM zat ook met de handen in het haar. Op 10 januari
is het met oplossingsrichtingen gekomen. Het kwam erop neer dat het rekwireerbeleid
zou worden aangepast. Dat was een weinig lokkend en wenkend perspectief. Daarvan
heb ik op 10 januari gezegd: dit is voor mij ongeloofwaardig; er moeten drastische
noodmaatregelen worden getroffen. Het maken van een noodwet is geen fluitje
van een cent. Men was al begonnen te denken over de vraag op welke manier
het zou moeten gebeuren. Het ministerie heeft bepaald niet stil gezeten. Ik
denk aan de noodwet, het langer competent zijn van de politierechter, het
maken van de algemene maatregel van bestuur, inhoudende dat strafzaken vanuit
Haarlem elders kunnen worden berecht. Ik heb op 22 december nog even snel
de ministerraad de mogelijkheid voorgelegd dat politiecellen ook zouden kunnen
worden gebruikt als huizen van bewaring. Wij zagen aankomen dat wij anders
volledig zouden vastlopen.De heer Van Oven (PvdA):Ik begrijp wel dat er toen actie is ondernomen, maar de vraag blijft:
waarom bent u niet eerder dan 7 december geïnformeerd over die brandbrief
waarin met zoveel woorden werd aangegeven dat het beleid dat u had uitgestippeld,
niet meer werd gevolgd? Er werden toen al mensen met een dagvaarding
weggestuurd. Waarom bent u niet eerder over die brief geïnformeerd en
waarom heeft u het college niet de volgende dag rond de tafel geroepen om
direct maatregelen te treffen?Minister Korthals:Om precies te zijn: ik zat op dat moment in Brussel om het Europese arrestatiebevel
in goede banen te leiden. Dat is gewoon zo. Misschien was het de vierde bij
ons; de vijfde ben ik naar Brussel vertrokken. Ik heb toen onmiddellijk contact
opgenomen met de secretaris-generaal opdat wél actie zou worden ondernomen.
Voorzitter. Ik onderstreep dat er in die tussenliggende periode veel is gedaan.
Het enige waar de Kamer mij een verwijt over maakt, is het feit dat ik haar
daarover niet heb ingelicht. Welnu, dat is een kwestie van appreciatie. Moet
ik de Kamer opzadelen met een probleem dat ik heb, of moet ik proberen om
dat probleem samen met de oplossing aan de Kamer voor te leggen? Ik heb voor
de laatste optie gekozen.De heer Dittrich (D66):Voorzitter. De minister zegt steeds dat zich in december een geweldige
verrassing voordeed: grote aantallen bovenop de toestroom die er al was. Echter,
als je op de werkvloer met mensen van de douane spreekt, geven zij aan dat
er rond de feestdagen in heel Europa meer cocaïne wordt gebruikt. Als
gevolg daarvan komen er al vanaf november meer bolletjesslikkers naar Europa,
onder andere naar Schiphol. Dat is gewoon een feit dat algemeen bekend is.
De minister geeft aan dat deze zaak pas voor hem urgent werd toen hij in Brussel
was en die brief gefaxt kreeg. Vervolgens zaten er nog eens twee weken tussen
voordat het college bijeen werd geroepen. Men kon dit alles toch voorzien?Minister Korthals:Wij zijn intussen bezig geweest om langs de reguliere weg alles in het
werk te stellen opdat degenen die werden aangehouden, daadwerkelijk zouden
worden berecht. De mensen hebben er werkelijk alles aan gedaan om dit te bewerkstelligen.
Ik begrijp heel goed dat het Schipholteam met geweldige problemen te maken
kreeg. Het komt op je af en vervolgens moet je ervoor zorgen dat er een officier
van justitie is die er weer voor zorgt dat er cellen zijn, enz. enz. Dit kan
men alleen begrijpen als men accepteert dat het inderdaad verrassend was dat
het aantal mensen dat in 2001 naar Nederland kwam, geweldig steeg.De heer Dittrich (D66):Maar u kent toch óók het verhaal dat er rond de feestdagen
veel meer drugskoeriers naar Schiphol komen om in Nederland en overig Europa
cocaïne af te zetten?Minister Korthals:Dat blijkt niet helemaal waar te zijn. Immers, in de eerste weken van
januari is dit alleen maar toegenomen. Dat heeft dus niets meer met de feestdagen
te maken.De heer Dittrich (D66):In elk geval was het in december zo en dit verschijnsel deed zich ook
in voorgaande jaren voor. Dat zeggen de deskundigen, de mensen van de douane,
zélf. Als u in januari ineens met een heel pakket van maatregelen komt,
vraag ik mij af waarom dat niet al in december kon.Minister Korthals:Maar wat is nu eigenlijk het verwijt dat u mij maakt? Wij hébben
er in die periode toch alles aan gedaan om die mensen vast te houden? Dat
het in enkele gevallen misgelopen is, heeft een andere oorzaak.De heer Dittrich (D66):Het verwijt is dat het plan van aanpak waarmee u in januari bent gekomen,
eerder in werking had kunnen worden gezet. Dan waren de problemen wellicht
kleiner geweest en hadden de maatregelen misschien niet zo drastisch behoeven
te zijn.Minister Korthals:Dat weet ik niet. Denkt u nu werkelijk dat, wanneer wij hiermee drie weken
eerder waren gekomen, deze noodwet niet nodig zou zijn geweest? Waarschijnlijk
zou het dan zo zijn gegaan dat de noodwet op precies hetzelfde moment in de
richting van de Raad van State zou zijn gegaan. Wij zaten midden in de kerstrecesperiode.
In alle eerlijkheid geloof ik dat niet.De heer Dittrich (D66):Neen, zeker niet als je het over drie weken hebt, maar als je de brief
van staatssecretaris Bos leest, die al in juni aan u werd gezonden, dan blijkt
dat daarin al alarmerende woorden staan.Minister Korthals:Uit die brief komt naar voren dat wij beiden precies weten wat er gaande
is en dat wij bezig zijn met die hele actie en met het intensiveren daarvan.
In wezen vormt die brief een bevestiging van wat wij allemaal hebben gedaan.
Het enige punt is dat hij op 5 juni nog eens op grond van zijn belang vraagt
om een en ander op 11 juni te laten doorgaan. Welnu, hij heeft met de douane
te maken, maar ik heb te maken met de rechters, het OM, het vervoer, de cellen,
de medische voorzieningen enz. Ik moest dan ook zeggen dat het op dat moment
gewoon niet te regelen was.De heer Dittrich (D66):Maar uit de brief van 5 juni blijkt dat het toen al urgent was. De minister
komt nu in januari vanwege de urgentie met allerlei maatregelen, maar dat
had natuurlijk al eerder gekund.Minister Korthals:Ten eerste dachten wij dat met de intensivering daaraan een halt kon worden
toegeroepen. Ten tweede legden wij intussen contacten met de Nederlandse Antillen.
Op die manier probeerden wij de zaken in de hand te krijgen. Bovendien zag
het er volgens de prognoses naar uit dat wij iets meer celruimte ter beschikking
zouden krijgen.De heer Van der Staaij (SGP):De minister zei in het begin van zijn betoog dat al langere tijd er een
geleidelijke toename van de problematiek was. Toen is voor september een actie
op touw gezet, waarvoor ook heel veel voorbereiding heeft plaatsgevonden.
Hoe kan het dan later in het jaar zo gierend uit de hand zijn gelopen?Minister Korthals:Ik heb dat aangegeven. Ten eerste was er een stijging van het aantal bolletjesslikkers.
Het tweede punt wordt door iedereen vergeten. Vanaf 11 september is er heel
wat gebeurd, zeker op Schiphol. Dat heeft ertoe geleid dat wij niet alle acties
die wij wilden nemen ook konden nemen.Mevrouw Halsema (GroenLinks):Samengevat is er sprake geweest van een gestage toename het hele jaar.
Er is een specifieke actie geweest in september. Er was een verdere toename.
Eind oktober, begin november was de minister daarvan op de hoogte. Daar zijn brandbrieven overheen gekomen. De minister heeft daar laat en half
op gereageerd. Naar mijn opvatting is hij verantwoordelijk voor de perikelen
van het gehele afgelopen jaar.Minister Korthals:Ik ben voor veel verantwoordelijk, maar voor bepaalde verschijnselen,
bijvoorbeeld dat zoveel mensen drugs willen gaan vervoeren, ben ik niet verantwoordelijk.
Daar heb ik als minister mee te maken. Ik ben in zoverre verantwoordelijk
dat ik moet proberen daarvoor de juiste oplossing te vinden. In januari waren
er 73 gevallen. Wij zien dan een toename, tot 80, 90, en in augustus weer
71. Wij hielden rekening op jaarbasis met 750 tot 1000 personen. Pas na augustus
begon het echt toe te nemen.Mevrouw Halsema (GroenLinks):De minister spreekt zichzelf nu tegen. Hij zei eerst dat er het vorig
jaar sprake was van een forse toename. Dat was hem eerder in het jaar al bekend.
Nu gebruikt hij het argument dat hij daardoor eigenlijk overvallen was, alsof
hij het niet kon voorzien. Het is natuurlijk wel het een of het ander. Ofwel
het is te verwachten, en dan is het de vraag waarom alle onderzoeksafdelingen
en het hele justitiële apparaat er niet adequaat op konden reageren.
Ofwel het heeft hem volkomen overvallen, en dan is het de vraag waarom er
vooral buiten hem om zoveel contact is geweest voordat het gebeurde.Minister Korthals:Je kunt een bepaald aantal bolletjesslikkers hebben, want daarmee is wat
de celcapaciteit betreft rekening gehouden. Wij hebben een prognose voor de
celcapaciteit gemaakt. Wij hebben een extra capaciteit van 300, met daar bovenop
de mogelijkheden tot flexibilisering. Wij zagen dat de reservecapaciteit gebruikt
begon te worden. Wij probeerden natuurlijk de zaken binnen de reservecapaciteit
te regelen. Daarna zou weer gebruik kunnen worden gemaakt van de flexibilisering.
Helaas zagen wij in de laatste maanden van het jaar dat het verder doorschoot,
hetgeen een enorme druk op het apparaat teweegbracht. Men kan wel zeggen dat
ik dat eerder had moeten weten en eerder maatregelen had moeten nemen, maar
ten eerste moet eerst de vaststelling worden gedaan en ten tweede probeer
je dan eerst allerlei noodverbanden, zodat je het reguliere regime kunt handhaven,
alvorens je overgaat tot werkelijke noodmaatregelen, zoals ik nu voorstel.De heer De Wit (SP):Opnieuw blijkt dat de minister de precieze analyses kent. Hij weet precies
hoe de bewegingen zijn. Ook kent hij de verwachtingen al heel lang. Hij zegt
dat hij de verantwoordelijke is met betrekking tot dit probleem. Vindt de
minister dat hij voldoende leiding heeft gegeven om deze problematiek op zo
kort mogelijke termijn aan te pakken nadat hij op 7 december op de hoogte
werd gesteld van het probleem dat zich toen voordeed? De minister kende de
ernst van de situatie.Minister Korthals:De ernst van de situatie in die omvang werd mij op 7 december duidelijk.
Daarvoor wist ik dat het zwaar en moeilijk was, op 7 december wist ik dat
het nijpend was en dat men maatregelen wilde voorstellen die voor mij, op
zijn minst genomen, ongewenst waren. Daarover moest ik met het college van
procureurs-generaal spreken. Toen geloofde en hoopte ik nog dat ik dat binnen
het kader van het bestaande regime zou kunnen oplossen. Ik heb daartoe het
college om scenario's gevraagd. Die kwamen er eigenlijk op neer dat rekwireerbeleid
zou worden gevoerd: mensen die bij wijze van spreken twee kilo cocaïne
in bezit hebben, zouden voor de politierechter moeten verschijnen.De heer De Wit (SP):De minister heeft pas op 19 december met het college van procureurs-generaal
gesproken. Ik leid uit zijn betoog af dat hij pas in januari gehoord heeft
dat er plannen bestonden om dat rekwireerbeleid te veranderen en dat dit de
oplossing zou bieden. Had het niet meer voor de hand gelegen dat hij na 7
december de termijnen verkort had en eiste dat op dat moment een plan werd
ontwikkeld?Minister Korthals:Ik vind dit erg gemakkelijk. Het is een geweldig probleem met vele factoren
die een rol bij de oplossing spelen. In alle eerlijkheid vind ik dat het college
hard gewerkt heeft en dat het in die korte periode veel scenario's heeft ontwikkeld.
Ik heb echter toen moeten zeggen dat die scenario's mij niet bevielen en dat
ik een andere richting uit wilde.De heer Rouvoet (ChristenUnie):Ik wil een vraag stellen over de communicatie tussen de minister en het
OM, echter niet zozeer vanaf 7 december maar eerder. De minister betoogde
dat hij vanaf mei op de hoogte was van het probleem van de bolletjesslikkers
op Schiphol. In juni verscheen de brief van staatssecretaris Bos waarin staat
dat men overspoeld werd door bolletjesslikkers maar dat slechts een beperkt
aantal kon worden aangehouden omdat er een beperkt aantal slikkerstoiletten
was. Daar zit al het gevaar in dat bolletjesslikkers dus werden weggestuurd.
Er is een actie voorbereid die in september plaatsvond. Is dat van meet af
aan van de kant van de minister gepaard gegaan met de waarschuwing: wat er
ook gebeurt, ook als er meer mensen bij die actie worden opgepakt; er vinden
geen heenzendingen van bolletjesslikkers plaats. De minister was onaangenaam
verrast door de brief van de heer Wooldrik, maar dat was in december.Minister Korthals:Omdat dit niet gegarandeerd kon worden is die actie op 11 juni niet doorgegaan.
In september beschikten wij over de cellen op Scheveningen. Het heeft mij
overigens altijd verbaasd dat de Tweede Kamer hiervoor zo weinig belangstelling
heeft getoond. Het ging om een enorme actie waarbij veel Nigerianen zijn aangehouden.
Er is een geweldige inspanning verricht om noodcapaciteit met medische voorzieningen
en dergelijke in Scheveningen te realiseren. Wij zijn ervan uitgegaan dat
iedereen die gepakt werd, daadwerkelijk werd vastgehouden.De heer Rouvoet (ChristenUnie):Vanuit uw verantwoordelijkheid hebt u van meet af aan tot het parket te
Haarlem gezegd: wat er ook gebeurt, geen heenzendingen bij de voordeur omdat
ik dat niet wil. Dan had de heer Wooldrik u toch niet het voorstel kunnen
doen waardoor u werd overvallen? Men kende toch uw opvatting?Minister Korthals:De heer Wooldrik zegt niet dat hij zal heenzenden. Hij stelt voor, met
een dagvaarding heen te zenden, maar ik ben daar niet mee akkoord gegaan.
Voor het overige wilde hij de aanhoudingen op een laag pitje
zetten. Daarvan heb ik onmiddellijk laten weten dat de normale gang van zaken
gevolgd moest worden: reageren op tips van de crew en douane moet gewoon doorgaan.De heer Rouvoet (ChristenUnie):Dat was geen nieuws want staatssecretaris Bos schreef u al op 5 juni dat
er maar een beperkt aantal kon worden aangehouden. U wist dat al een halfjaar.Minister Korthals:Precies. Maar door de verscherpte inzichten die er waren en door het grote
aantal dat er kwam, boden er zich ook meer aan om daadwerkelijk te worden
aangehouden.Ik kom op het plan van aanpak. Het is een ambitieus plan. Door uitvoering
ervan worden niet alleen de bestaande knelpunten op Schiphol in het arrondissement
Haarlem opgelost, maar wordt de controle op illegale invoer van harddrugs
bovendien aanmerkelijk geïntensiveerd. Het is ook een plan dat ik met
gemengde gevoelens presenteer; laat ik daar duidelijk over zijn. Dat komt
door de directe aanleiding, die niet zo vrolijk is, maar ook doordat in het
plan maatregelen moesten worden opgenomen die niet alledaags zijn. Wij blijven
met dit plan overigens binnen de beginselen van de rechtsstaat. De voorstellen
op het gebied van wetgeving die nodig zijn om het plan uit te voeren, staan
in het plan vermeld. Ik zal daarover uiteraard met de Kamer spreken op het
moment dat deze in dit huis zullen worden behandeld. Ik hecht eraan hier te
verklaren dat ik er alles aan zal doen om de werkingsduur van de noodwetgeving
zo kort mogelijk te laten zijn. Wanneer de noodwetgeving niet meer nodig is,
wordt zij gestopt. De noodwet geldt voor een jaar met een verlengingsmogelijkheid
van nog een jaar; dat bespreken wij verder bij de behandeling van die noodwet.
Ik streef ernaar de problematiek zo snel als verantwoord is en zoveel mogelijk
binnen bestaande juridische kaders op te lossen.Mevrouw Halsema (GroenLinks):De minister maakte een overgang naar het plan van aanpak. Maar gaat hij
nog in op de wijze waarop hij de Kamer geïnformeerd heeft, of laat hij
het bij de enkele opmerking dat het hier om een verschil in appreciatie gaat?Minister Korthals:Ik dacht dat ik vrij uitvoerig ben ingegaan op de wijze waarop ik de Kamer
heb geïnformeerd en op de reden waarom ik de Kamer niet heb geïnformeerd.Mevrouw Halsema (GroenLinks):Ik geloof dat ik vrij goed heb opgelet, maar ik heb geen goede uitleg
gehoord van de reden waarom u het op dat precaire moment van 12 december niet
nodig vond de Kamer te informeren. In Buitenhof zei u dat de voorzitter u
geen tijd gaf, maar dat heb ik in deze Kamer nog nooit meegemaakt.De voorzitter:Misschien mag ik daar iets over rechtzetten, want dit is nu een paar keer
gezegd. Ik heb het nagezocht. Het ging toen om een interpellatiedebat. Bij
zo'n debat is het een goede gewoonte dat de minister dezelfde spreektijd heeft
als de interpellant. En die spreektijd is beperkt. Dat is dus iets anders
dan wordt gesuggereerd.Mevrouw Halsema (GroenLinks):Als een minister in de Kamer aangeeft dat hij een dringende mededeling
aan de Kamer heeft te doen...De voorzitter:Dan krijgt hij die tijd.Mevrouw Halsema (GroenLinks):Dan zal de restrictie aan zijn spreektijd vervallen. Ik vind het dus,
eerlijk gezegd, geen houdbaar excuus. U bent dat met mij eens, voorzitter.De voorzitter:Ik ben dat met u eens.Minister Korthals:Voorzitter. Ik beroep mij ook niet verder op dat excuus. Het karakter
van een interpellatiedebat brengt wel met zich dat je niet alles kunt zeggen.
Ik ben er later in mijn verhaal op teruggekomen. Ik heb gezegd dat wij met
een groot probleem te maken hadden en dat ik daarvoor een speciale oplossing
wilde vinden. Op die manier ben ik ook te werk gegaan: hier ligt een enorm
probleem en ik wil bij de Kamer met een oplossing komen.De voorzitter:Het woord is aan mevrouw Halsema voor haar laatste vraag.Mevrouw Halsema (GroenLinks):De minister draait al zo lang mee in het politieke circuit, dat de maatschappelijke
en politieke consternatie hem niet kan hebben verbaasd. Vindt hij het, gelet
op het feit dat de Kamer uiteindelijk zijn belangrijkste gesprekspartner is,
verantwoord om het bij de zinsnede "wij hebben een groot probleem" te laten?
Dat kan toch gewoon niet?Minister Korthals:Nee. Op dat moment heb ik ook gevraagd om een precieze analyse van de
grootte van het probleem, ook om ervoor te zorgen dat er een oplossing zou
komen. Dat heb ik aan het openbaar ministerie gevraagd. Daar was ik mee bezig.
U kunt wel zeggen dat u alles wilt weten. Maar als ik het probleem alleen
maar bij u op het bordje leg, zodat het ook nog wereldkundig wordt en drugskoeriers
en dergelijke er ook allemaal kennis van kunnen nemen, dan weet ik niet of
dat nu zo geweldig veel helpt.Mevrouw Halsema (GroenLinks):Een fantastisch pleidooi voor openbaarheid!De voorzitter:Het woord is aan de heer Rietkerk.Minister Korthals:Nee, ik zou er altijd mee gekomen zijn, maar...De voorzitter:Maar de heer Rietkerk heeft nu het woord.De heer Rietkerk (CDA):De minister heeft in zijn verantwoordingsbrief aan de Kamer van 14 januari
gesproken over de brief van staatssecretaris Bos aan hem van 6 december, en
ook over de brief van Wooldrik van 3 december. Waarom heeft de minister in
die brief van 14 januari niet gesproken over de brief van 5 juni van staatssecretaris
Bos aan hemzelf, en waarom heeft de Kamer die brief zo laat gekregen?Minister Korthals:Ik krijg bijna de neiging om deze brief helemaal voor te lezen! In deze
brief...De heer Rietkerk (CDA):Geeft u gewoon antwoord op mijn vraag. Waarom heeft u die brief van staatssecretaris
Bos niet aangehaald, en waarom kregen wij de brief zo laat?Minister Korthals:Om de doodeen voudige reden dat in de brief staat dat we
gezamenlijk iets zullen aanpakken, dat we een geweldig probleem hebben en
dat de staatssecretaris begrijpt dat ik een nog groter probleem heb. De staatssecretaris
zegt verder: probeer als het enigszins mogelijk is die actie op 11 juni te
houden. Dát is het!De heer Rietkerk (CDA):Ik stel nu nog een inhoudelijke vraag. De brief heb ik helaas, omdat die
te laat binnenkwam, niet voor mijn inbreng in eerste termijn kunnen lezen.
In die brief staat onder andere: zoals je – dat is dus de minister –
weet, wordt Nederland op dit moment via de vluchten uit Curaçao overspoeld
met bolletjesslikkers. Dat is dus op 5 juni. Naar een toenmalige schatting
van het OM komen er ongeveer 140 per week binnen. Slechts een deel daarvan
kan worden aangehouden. Kortom, minister, u weet dat er 140 per week komen,
waarvan slechts een deel met het oog op de beschikbare celcapaciteit wordt
aangehouden, wat betekent dat de mensen voor wie geen slikkerscellen zijn,
niet worden aangehouden.Minister Korthals:Dat is precies de reden waarom wij die intensiveringsactie wilden houden:
100% controle.De heer Rietkerk (CDA):U was dus in juni op de hoogte, en niet zoals u net zei in oktober/november.
In juni was u in feite op de hoogte van de ernst van de zaak, en dus niet
pas richting december.Minister Korthals:Ik dacht toch werkelijk dat ik begonnen was te zeggen dat we in april/mei
doorkregen dat er veel meer bolletjesslikkers Nederland binnenkwamen dan het
jaar daarvoor. Dát was de reden om te komen met die intensiveringsactie.De heer Dittrich (D66):Ik ga nog even terug naar het interpellatiedebat van 12 december. U hebt
toen inderdaad de opmerking gemaakt dat er een probleem is. In allerlei interviews
hebt u gezegd dat u soms hele dagen in de Kamer moet zijn, en dat u dan soms
geen ander werk kunt doen. De Kamer is na dat debat van 12 december niet onmiddellijk
op reces gegaan, maar een kleine week later. U bent soms hele dagen in de
Kamer geweest, en u had geen brief willen schrijven, want dan had de hele
wereld geweten welke problemen er waren. Waarom heeft u niet gewoon met uw
politieke gevoel, waarop u zich beroept, tegen de vaste commissie gezegd:
ik moet nog iets vertellen over Schiphol?Minister Korthals:Dat daar het probleem lag, wist iedereen. De problemen bestaan over het
algemeen in het arrondissement Haarlem. De tweede reden is dat ik eerst met
mijn ambtenaren spreek, die met het OM spreken, dat weer met het parket Haarlem
spreekt, zo de werkelijke omvang van de problemen onder ogen ziende.De heer Dittrich (D66):Toch klopt er iets niet. U zegt dat het probleem zo complex en ingewikkeld
is, en dat er veel factoren meespelen. Als je dat precies wilt weten, was
de Kamer misschien pas na een half jaar op de hoogte gesteld. Dat maakte onze
controlerende taak natuurlijk haast onmogelijk.Minister Korthals:Aan het college was gevraagd, snel met oplossingen te komen. Op 10 januari
is die brief verschenen. Gelet op de periode waarin naar oplossingen moest
worden gezocht en op de enorme complexiteit van het probleem, vind ik dat
zeker een aanvaardbare termijn.De heer Dittrich (D66):Wanneer is men op het departement gestart met de noodwetgeving? Was dat
toen de minister in Brussel op 7 december de brief kreeg toegefaxt? Of was
dat pas twee weken later, na de bijeenkomst van het college van PG's?Minister Korthals:Het is in ieder geval niet onmiddellijk geweest, want bij mij waren alle
inspanningen erop gericht, via het verkrijgen van celcapaciteit de problemen
op te lossen.De heer Dittrich (D66):Maar er zijn toch twee sporen? U had toch meteen tegen uw SG kunnen zeggen:
zet alvast wat ambtenaren aan het werk om met wetgeving te beginnen, terwijl
een ander deel van die duizenden ambtenaren van u naar cellen kunnen gaan
speuren?Minister Korthals:Wij hebben in ieder geval wel naar cellen gekeken. Het is gelukt, ze te
vinden. De energie was er in ieder geval op gericht, in eerste instantie de
oplossing via de gangbare weg te vinden.De heer Dittrich (D66):De ambtenaren die naar cellen zoeken, zijn toch andere dan degenen die
met wetgeving bezig zijn? De minister doet nu net of drie mensen achter een
bureau alles moeten doen.Minister Korthals:De heer Dittrich zei net zelf al – zelf zou ik mij daarop nooit
beroepen hebben – dat het grote aantal keren dat ik in de Tweede Kamer
ben geweest, betekent dat alle ambtenaren ongelooflijk hard aan het werk zijn.
Er moeten daarom goede redenen zijn om hen ook nog met een noodwetgevingsproject
te belasten.De heer Van Oven (PvdA):Ik zoek nog naar de betekenis van hetgeen de minister over Haarlem en
Schiphol heeft gezegd tijdens die interpellatie: hij zei toen dat er succesvolle
acties waren gevoerd. "De gedachte was toen om deze wat te temporiseren, maar
in de praktijk bleek dat men gewoon doorging omdat met op het goede spoor
zat". Wat bedoelde de minister daar nu mee? Ik snap het eerlijk gezegd nog
steeds niet. Ik weet maar van één actie in september en ik dacht
dat die was gestopt.Minister Korthals:De actie in september is gestopt. Degenen die daarbij waren betrokken,
hebben zich daarop natuurlijk voorbereid en hebben meer kennis over bijvoorbeeld
het verloop van zo'n operatie en de opsporing van mensen. De natuurlijke reactie
van deze betrokkenen was dan ook om te komen tot meer en gerichtere inzet.
Dat zou kunnen leiden tot meer aanhoudingen.De heer Van Oven (PvdA):Het was dus zo dat de acties stopten, maar dat men verder bleef opereren
op basis van de bij deze acties verworven kennis?Minister Korthals:Ja.De heer Van Oven (PvdA):Wat heeft de minister dan bedoeld met "dit is een groot probleem dat ik
afzonderlijk probeer op te lossen"? Wilde hij het hele Schipholdebat daarmee
tussen haakjes plaatsen? De hoofdofficier van Haarlem had de minister
op de hoogte gesteld dat hij mensen met een dagvaarding wegstuurde.Minister Korthals:Het was juist de bedoeling dat dit helemaal niet meer zou gebeuren; ik
was daartegen. Voorzover ik weet, is dat daarna niet of nauwelijks meer gebeurd.
Mijn uitgangspunt is altijd geweest om heenzendingen te voorkomen, mede omdat
het in de Kamer, en terecht, een taboe is. Het heeft namelijk rechtsstatelijke
aspecten. Je kunt dit soort zaken echter ook overdrijven. Laatst stond er
in een weekblad een sprekend staatje over het aantal heenzendingen in het
verleden. In de jaren 1994 tot 1996 waren er tussen de 4000 en 6000 heenzendingen.
Daaraan is terecht een einde gekomen. In het afgelopen jaar ging het om een
veel geringer aantal. In het jaar 2000 ging het om slechts 12 heenzendingen.
In de twee jaren daarvoor was het aantal zelfs nul. In dat licht gaat het
om een relatief probleem. Doordat wij onszelf, in mijn ogen terecht, zulke
hoge doelen stellen, loop je natuurlijk vaak tegen muren en grenzen aan, zodat
je in moeilijkheden komt.De heer Van Oven (PvdA):Betekent dit dat de minister er tijdens dat debat van uitging dat de hoofdofficier
van Haarlem zijn beleid ten aanzien van de koeriers met een bekende woon-
of verblijfplaats had verlaten en daarnaast zijn voorstel om dat ook te doen
voor koeriers zonder bekende woon- of verblijfplaats niet uitvoerde?Minister Korthals:Het uitgangspunt is dat heenzendingen niet mogen plaatsvinden. Dit wordt
dan door de ambtelijke lijn gecommuniceerd met het OM, dat dit vervolgens
weer doorgeeft aan de hoofdofficier van Haarlem. Zo wilde ik het.Met het plan van aanpak willen wij de problematiek op de luchthaven Schiphol
echt te lijf gaan. De illegale import van cocaïne in Nederland verdwijnt
echter niet hiermee. Op basis van nationale en internationale informatie slagen
wij erin, een steeds completer beeld te krijgen van de kanalen waarlangs cocaïne
Europa binnenkomt. Schiphol is daarbij een belangrijke schakel, maar zeker
niet de belangrijkste. Ook andere luchthavens in Europa en de zeehavens zijn
plaatsen waar de cocaïne aangevoerd wordt. De Nederlandse regering zet
in op een internationale aanpak op meer fronten van drugskoeriers, in het
bijzonder van cocaïne. Vanuit de Europese Unie is er een samenwerkingsverband
met de Zuid-Amerikaanse landen voor de aanpak van de cocaïneproductie.
Komend voorjaar is er in Spanje overleg tussen de EU en de betrokken Zuid-Amerikaanse
landen. Nederland zal samen met het Spaanse voorzitterschap de sterk toegenomen
problematiek van de drugskoeriers op de agenda van dat overleg zetten. In
breder verband wijs ik op de Commission on Narcotic Drugs van de Verenigde
Naties, die medio maart in Wenen bijeenkomt. Ook hier zal worden gestreefd
naar agendering van de actuele problematiek.Het plan van aanpak onderscheidt twee sporen: een bron- en een effectgericht
spoor. In het brongerichte spoor gaat het om het ontmoedigen van de aanvoer
van drugs naar Schiphol. Daarvoor zijn maatregelen nodig in de landen waar
de drugs worden geproduceerd en verzonden. Het zijn heel belangrijke maatregelen,
want elk resultaat daar betekent verminderde belasting van het justitiële
apparaat hier. Het zijn ook de moeilijkste maatregelen, omdat je de hulp van
anderen nodig hebt. Over de maatregelen op de Nederlandse Antillen en Aruba
heb ik afspraken gemaakt met de bewindslieden die aldaar voor de uitvoering
daarvan verantwoordelijk zijn. In de vergadering van de Rijksministerraad
van vrijdag aanstaande zal hierover overigens nog nader worden gesproken.Het effectgerichte spoor gaat over de maatregelen die wij in Nederland
moeten nemen. Ik ga deze hier niet herhalen, maar kom over enkele te spreken
bij de beantwoording van de vragen die de Kamer hierover heeft gesteld.Een plan maken is een, een plan uitvoeren is iets anders. Uiteindelijk
gaat het hierbij om het laatste. Binnen mijn ministerie is inmiddels een projectorganisatie
opgericht en een projectmanager benoemd die als opdracht heeft gekregen, zorg
te dragen voor de implementatie van elke maatregel die in het plan is opgenomen.
Ik neem mij voor om de Kamer maandelijks te informeren omtrent de voortgang
van de uitvoering.Mevrouw Halsema (GroenLinks):Als ik het goed reconstrueer, heeft de minister het voorstel van de procureurs-generaal
voor het plan van aanpak op 10 januari 2002 ontvangen. Op 13 januari 2002
zat hij bij Buitenhof. Als ik mij goed herinner, heeft hij daar de meest wezenlijke
onderdelen van wat hij nu verdedigt als zijn eigen plan van aanpak, van tafel
geveegd als zijnde niet rechtsstatelijk en niet wenselijk. Er is geen nieuwe
verontrustende informatie bijgekomen.Minister Korthals:Dan geeft u mij verkeerd weer. U moet precies zeggen op welke punten.
Men heeft mij bijvoorbeeld gevraagd of ik voor twee in één cel
ben. Ik heb geantwoord dat ik daarvan nooit een tegenstander ben geweest,
ook niet als Kamerlid. Het regime dat wij in onze Nederlandse gevangenissen
hebben, is daar echter niet geschikt voor. Overigens is het bekend –
ik zeg dat in het bijzonder tegen de heer Dittrich – dat er in zelfmeldersinrichtingen
al meer mensen in één cel zitten. In het kader van noodwetgeving
heb ik er geen bezwaar tegen dat er meer mensen in één verblijfsruimte
een plaats hebben. Een andere kwestie is de militaire inzet. Het is duidelijk
dat ik daar bij voorkeur niet toe over zou willen gaan om de doodeenvoudige
reden dat er deskundigheid nodig is voor de bewaking. De militairen hebben
in het algemeen een andere opdracht voor de bezorging en de bejegening van
de gedetineerden. Ik ga er nu mee akkoord dat militairen voor de bewaking
zullen zorgen en dat de verzorging door anderen zal worden gedaan.Mevrouw Halsema (GroenLinks):Ik kan nog een paar voorstellen noemen waar de minister het niet mee eens
is. Ik noem de bouw van de 600 cellen, terwijl de minister een paar weken
geleden heel duidelijk zei: wij moeten het land niet vol zetten. U komt nu
aardig in die richting, zou ik zeggen. U was altijd tegen uitbreiding van
de bevoegdheid van de politierechter. Nu wilt u het wel. Mijn vraag is: bent
u van mening veranderd of staat u hier met een plan van aanpak dat eigenlijk
het uwe niet is maar van de minister-president?Minister Korthals:Dit is erg flauw. Alles wordt uit zijn verband gerukt. Ik heb mij niet
gestoord aan hetgeen de minister-president op een gegeven moment
vrijdagavond heeft gezegd. Hij heeft precies weergegeven wat er in de ministerraad
is besproken. Dat is zijn taak. Het is niet het plan van aanpak van de minister-president.
Het belangrijkste deel is van het ministerie van Justitie afkomstig.Mevrouw Halsema (GroenLinks):Eerlijk gezegd maakt het mij niet zoveel uit of u zich hebt gestoord aan
de uitlatingen van de minister-president. Schijnbaar hebt u het dan niet gered
in de ministerraad.Minister Korthals:Het plan van aanpak is voor 97% uitgevoerd, zoals ik het heb voorgesteld.Mevrouw Halsema (GroenLinks):Dan mag ik concluderen dat het beleid dat u de afgelopen jaren heeft verdedigd
en waarin wij u dikwijls hebben gesteund, na een maatschappelijk incident
en een ernstig incident eigenlijk helemaal van tafel wordt geveegd. Uw eigen
opvattingen halen het niet onder politieke druk.De voorzitter:Dat was uw conclusie, mevrouw Halsema. Het woord is nu aan de minister.Minister Korthals:Het gaat niet om mijn eigen opvattingen. Wij hebben nu met een bijzondere
situatie te maken. Ik vond de vergelijking met de dijkdoorbraak niet onaardig.
Ik weet dat ik daarmee moet oppassen, want dan komt mevrouw Halsema weer met
het vingertje in de dijk. Wij zijn ineens met een fenomeen geconfronteerd
dat ik in het jaar 2000 niet kon voorzien. Ik heb dat in het jaar 2001 geprobeerd
op te vangen volgens de regels die wij in Nederland hebben voor het gevangeniswezen.De heer De Wit (SP):De minister heeft gisteren gezegd dat hij gevoel heeft bij de kritiek
die bijvoorbeeld vanuit de wetenschap op zijn plan van aanpak is gekomen.
Betekent dit dat hij toch aarzelt over de rechtsstatelijkheid van zijn plan?Minister Korthals:Het betekent dat ik gevoel heb voor wetenschappers met hun zeer sterke
benadering van de privacygedachte van de verdachte, het belang van de verdachte
en de hoge minimumstandaarden die wij zouden moeten hanteren. Daarvoor heb
ik begrip. Ik heb tot het laatste moment geprobeerd het probleem via andere
wegen op te lossen, maar nu zijn wij in een noodsituatie terechtgekomen. Als
iemand mij twee jaar van tevoren had gezegd dat dit stond te gebeuren, hadden
wij waarschijnlijk eerder maatregelen kunnen en moeten nemen.De heer De Wit (SP):Erkent u de juistheid van de kritiek die wetenschappers en de Kamer uiten
over de vervroegde invrijheidstelling, de bevoegdheden van de politierechter
en alle andere zaken die juist benadrukt worden vanuit het oogpunt van de
handhaving van de rechten die wij in onze rechtsstaat hebben opgebouwd?Minister Korthals:Bij een mondeling overleg heb ik de heer Van Oven al laten weten dat ik
steeds meer begin te voelen voor het initiatiefwetsvoorstel-Van Oven/Vos.De heer Van der Staaij (SGP):In het plan van aanpak worden allerlei maatregelen beschreven voor het
gevangeniswezen. Het gaat over mobiele cellen en dergelijke. Waarom konden
dit soort maatregelen niet eerder worden genomen?Minister Korthals:Wij hebben dat gedaan. Ik heb in de brieven die ik hierover naar de Kamer
heb gestuurd, aangegeven welke incidentele maatregelen wij hebben genomen
om de gevangeniscapaciteit uit te breiden. Wij deden dat altijd in reactie
op een situatie die er dan was. Ik heb aangegeven dat dit noodzakelijk was.
Wij hebben dat niet van de ene dag op de andere gedaan. Wij zijn voortdurend
bezig geweest met nieuwe capaciteit toen wij de cellenproblematiek zagen.
Die cellencapaciteit werd aanvankelijk opgelost door de 103%-maatregel. Het
personeel kreeg daartegen terecht grote bezwaren, vandaar dat wij per 15 december
die 103% structureel hebben teruggebracht naar 100%.De heer Van der Staaij (SGP):Dat neemt niet weg dat er nu ineens flink veel extra capaciteit mogelijk
blijkt te zijn, terwijl dat in het verleden niet zo was.Minister Korthals:Heel veel van die cellen zijn politiecellen die door de politie worden
beheerd. Er zijn ook cellen bij van de marechaussee waarvoor de marechaussee
zorgt. Dat raakt niet direct het personeel van het gevangeniswezen. Het betreft
vaak cellen in huizen van bewaring.Voorzitter. Ik kom op de beantwoording van de vragen. Ik vrees dat ik
nog even bezig ben.De voorzitter:Ik durf het bijna niet te vragen, maar hoeveel tijd denkt u nodig te hebben
voor het beantwoorden van de vragen?Minister Korthals:Zonder interruptie vijftig minuten.De heer Van der Staaij sprak over het verlagen van de strafeis door het
openbaar ministerie. Die is uit nood geboren. De capaciteit bij de rechterlijke
macht is beperkt. Op deze wijze kunnen meer zaken door een enkelvoudige rechter
worden afgedaan. Uiteindelijk beslist de rechter over de strafmaat. De ongelijke
behandeling in het vorderingsbeleid ten opzichte van de rest van het land
kan niet structureel voortduren. Dat ben ik met de heer Van der Staaij eens.
Vandaar dat de bevoegdheid van de politierechter wordt uitgebreid. Als het
aan mij ligt, gebeurt dat op zeer korte termijn als de beide Kamers hiermee
instemmen. Dit is een structurele maatregel die dan voor het hele land geldt.
Dan kan het rekwireerbeleid op de oude voet worden voortgezet. Wij komen hierover
verder te spreken bij de behandeling van het wetsvoorstel.De heer De Wit vroeg wie IVO krijgen. Er zijn objectieve criteria voor.
Zo moet 90% van de straf uitgezeten zijn en mag er maximaal 60 dagen strafrestant
zijn. Voor bepaalde delicten geldt het niet, zoals zedendelicten. Ook mag
er geen sprake zijn van een executie-indicator van het openbaar ministerie.
Subjectief zijn er aanvullende criteria: gedrag in de inrichting, deelname
aan lopende programma's, et cetera.De heer Dittrich (D66):Een deel van mijn betoog ging over het rekwireerbeleid en de competentiegrens.
De vraag van de heer Van der Staaij is heel kort beantwoord. Ik voel mij daarom
gedwongen om te vragen hoeveel kilo een verdachte bij zich moet hebben om
de officier van justitie te laten beoordelen of de zaak bij de politierechter
of de meervou dige kamer voorgelegd moet worden. Er bestaat
een vuistregel. Daar staat in de stukken niets over. De minister zegt er in
zijn antwoord ook niets over.Minister Korthals:Ik kan daarover een staatje verstrekken. Naar ik meen ligt de grens bij
ongeveer een kilo.De heer Dittrich (D66):Betekent dit dat zonder verhoging van de grens van zes maanden de zaak
van een verdachte met drie kilo bij de politierechter wordt voorgelegd?Minister Korthals:Ik ken de precieze getallen niet. Ik zal die de Kamer doen toekomen.De heer Dittrich (D66):De vuistregel is altijd geweest dat een kilo een jaar straf oplevert.
Het kan dus nooit bij de politierechter aanhangig zijn gemaakt.Minister Korthals:Na de verhoging van de competentie van de politierechter naar straffen
tot een jaar kan bij de politierechter tot twee kilo aanhangig worden gemaakt.De heer Dittrich (D66):Hoe staat het met de ons omringende landen? Organiseert de minister geen
aanzuigende werking, omdat in andere landen veel hogere eisen worden geëist
en opgelegd voor hetzelfde aantal kilo's?Minister Korthals:Dat is heel belangrijk. Er moet onderzoek naar gedaan worden, zodat de
landen niet te veel uit de pas lopen.De heer Dittrich (D66):Eerst een voorstel doen en daarna onderzoek instellen is toch de verkeerde
volgorde?Minister Korthals:De bedoeling van de verhoging naar een jaar is dat de politierechter meer
zaken kan behandelen. Dat lijkt mij duidelijk. De politierechter kan dat nu
tot een kilo en kan dat na de verhoging tot ongeveer twee kilo. Ik weet dat
overigens niet helemaal zeker. Ik kom daar in tweede termijn op terug.De voorzitter:De minister komt er dus in tweede termijn op terug.De heer Van Oven (PvdA):Kan de minister de vraag beantwoorden of na verhoging van de strafbevoegdheid
van de politierechter tot een jaar aanpassing van de rekwireerrichtlijnen
ten aanzien van Haarlem nog noodzakelijk is?Minister Korthals:Nee, het is de bedoeling dat die aanpassing dan achterwege kan blijven,
zodat wij de ongelijkheid die nu in de verschillende arrondissementen bestaat
kunnen wegnemen.Voorzitter. De heer Rietkerk stelt dat het IVO nu structureel wordt. Dat
was al nooit de bedoeling en dat is nog steeds niet de bedoeling. Daarom proberen
wij zo snel mogelijk meer noodcapaciteit te krijgen. Ik geef toe dat het veelvuldig
zal voorkomen gedurende de periode dat wij die noodcapaciteit nog niet hebben.
Wij gaan ervan uit dat dit pas kan vanaf ongeveer 1 maart. Ik heb een draaiboek
opgemaakt voor de noodwet. Het luistert allemaal ongelooflijk nauw. Die wet
kan er op z'n vroegst per 1 maart a.s.Verder vroeg de heer Rietkerk waarom onder de huidige omstandigheden het
besluit wordt genomen om het huis van bewaring de Blokhuispoort te sluiten.
Ik wil graag een misverstand wegnemen. Het gaat hier niet om het sluiten of
afstoten van capaciteit, maar om een besluit tot vervangende nieuwbouw, ter
vervanging van zowel het huis van bewaring in Groningen als het huis van bewaring
de Blokhuispoort in Leeuwarden. Voor de sluiting van de Blokhuispoort is nog
geen datum bepaald, maar de Blokhuispoort blijft in elk geval open tot het
gereedkomen van de vervangende nieuwbouw in Groningen, die naar verwachting
in 2005 gereed zal zijn. Voorlopig wordt dat huis van bewaring dus nog niet
gesloten.Mevrouw Halsema vroeg of er niet meer alternatieven, zoals penitentiaire
programma's en elektronische detentiehuizen, benut kunnen worden om de druk
op de celcapaciteit te verminderen en meer gebruik te maken van taakstraffen.
Ik vind dat wij voorzichtig moeten zijn met het uitdelen van taakstraffen.
Ik heb al vaker de stelling gehuldigd dat het uitdelen van taakstraffen geen
doel op zichzelf moet zijn. Als wij onszelf op dat gebied niet willen tegenkomen,
dan moeten ze niet te snel opgelegd worden. Wij gaan door met het creëren
van elektronische detentiehuizen. Zoals wellicht bekend is, maken wij de penitentiaire
programma's na wijziging van de wet mogelijk voor een grotere kring van mensen.Mevrouw Halsema wil van mij de garantie dat de invoering van noodwetten
niet tot inhumane omstandigheden zal leiden in het gevangeniswezen. Ik ben
het daar volstrekt mee eens. Wij zullen daar ook op toezien. Zaken als toezicht,
beklagmogelijkheden en luchten zullen wij bespreken bij de behandeling van
de noodwet. Bovendien zullen wij de Kamer periodiek inlichten over de voortgang.De heer Niederer heeft gevraagd of de aanpak van de Antillen en Aruba
toereikend is. Als de Nederlandse Antillen en Aruba de maatregelen adequaat
en volgens afspraak uitvoeren, kan een behoorlijke ontmoediging worden bereikt,
gezien de toegenomen pakkans. Daar wil ik toch een paar dingen over zeggen.
Wij zijn bereid om te helpen met de financiering van extra bewakers in de
Koraal Specht. Wij zijn ook bereid om de apparatuur op de verschillende luchthavens
te betalen en tot andere soorten ondersteuning. Wat dat betreft heeft Nederland
zijn goede wil getoond, maar de Nederlandse Antillen en Aruba zullen ook daadwerkelijk
de afgesproken maatregelen moeten treffen. Nadat ik zelf al een aantal mensen
had gesproken, is er ook nog een ambtelijke delegatie heengegaan om nog eens
precies vast te leggen dat wij ons zullen houden aan de afspraken die over
en weer gemaakt zijn.Dan is gevraagd hoe het in het buitenland zit. Ook het Verenigd Koninkrijk
kampt met een immens bolletjesslikkersprobleem. Daar is het aanvoerland met
name Jamaica. Het hangt vaak samen met de banden die er bestaan en de luchtvaartmaatschappijen
die er vliegen.De heer Van Oven (PvdA):Kan de minister niet wat specifieker zijn over de afspraken met de Antillen?
Ik heb onder andere gevraagd naar de "mole", bolletjesslikkerstoiletten en
ook heb ik gewezen op het geweldige personeelstekort bij de Bon Futuro-gevangenis.
Als daarin geen verbetering komt, zal het beleid moeilijk kunnen slagen.Minister Korthals:Ik heb diverse punten genoemd waarbij wij behulpzaam zullen zijn. Er staat
al een mole op vliegveld Hato. Ook Sint Maarten krijgt een
mole, terwijl Aruba eveneens apparatuur krijgt. Nederland gaat verder scans
leveren en stelt honden ter beschikking aan Aruba. Het materiële probleem
zal niet echt groot hoeven te zijn.De heer Van Oven (PvdA):Dan zijn er nog de personele problemen bij douane, politie en gevangenissen.Minister Korthals:Vandaar dat de bewaking zal worden uitgebreid met 30 tot 40 mensen. Die
zouden gerekruteerd kunnen worden in de Verenigde Staten. Daarvoor zijn financiële
middelen beschikbaar gesteld. In het kader van het recherchesamenwerkingsteam
wordt behoorlijk samengewerkt. Dat laatste kan beter, maar daarover zijn op
30 november jl. nadere afspraken gemaakt. Men kan dus gebruik maken van de
hulp die Nederland biedt, maar men moet het dan ook willen.De heer Van Oven (PvdA):Het recherchesamenwerkingsteam bestaat al vijf jaar en had van dit team
niet mogen worden verwacht dat het de problematiek in het verkeer tussen de
luchthavens zou hebben aangepakt en een studie zou hebben gemaakt van de organisaties
die erachter zitten?Minister Korthals:Het team heeft in ieder geval 3600 kilo drugs onderschept. Er kan nog
meer gebeuren, maar u weet dat er af en toe enige wrijving was tussen de Nederlandse
Antillen, Aruba en Nederland over de wijze waarop het team zou moeten worden
ingezet. Onlangs is hierover overeenstemming bereikt.De heer Niederer (VVD):Doelt de minister op de Bovenwindse én de Benedenwindse Antillen?Minister Korthals:Ja, wij richten ons niet alleen op Curaçao maar ook op Sint Maarten.
Het probleem moet echter primair door de Antillen zelf worden opgelost. Wij
moeten niet voorschrijven wat men daar moet doen. Er zijn afspraken gemaakt
en daaraan zullen wij de partijen houden. Om dat nog eens te bevestigen, komt
dit plan van aanpak ook ter bespreking in de Rijksministerraad.Het Schipholteam zal worden uitgebreid; de marechaussee met 30 en de douane
met 21 mensen. In eerste instantie zal dat iets van een verschuiving met zich
meebrengen, maar het is de bedoeling dat er op termijn sprake is van een structurele
uitbreiding.De heer Niederer (VVD):Er ligt nu een wetsvoorstel bij de Eerste Kamer om de beveiligingstaken
op Schiphol te privatiseren. Als dat wordt aangenomen, kan er marechausseecapaciteit
worden uitgespaard. Verwacht u dat die capaciteit kan worden ingezet in het
kader van het Schipholteam als het gaat om het opsporen van drugssmokkelaars?Minister Korthals:U weet dat de behandeling van dat wetsvoorstel na de gebeurtenissen van
11 september op een laag pitje is gezet. Als het wordt aangenomen, kan de
vrijkomende capaciteit bij de marechaussee ook voor andere doeleinden worden
ingezet.De heer Dittrich heeft gevraagd of er sprake is van verdringingseffecten.
Het beleid dat is verwoord in het plan van aanpak ziet louter toe op de drugshandel
die via Schiphol verloopt. Deze gang van zaken is terecht gelet op de cruciale
schakel die Schiphol blijkt te zijn in het transport van grote hoeveelheden
drugs door criminele organisaties. De kans is niet denkbeeldig dat bij een
goede aanpak van de koeriers op Schiphol, een verschuiving en een verdringing
naar andere luchthavens zal plaatsvinden. Om die reden moet goed contact worden
onderhouden over hetgeen op Schiphol plaatsvindt zodat andere luchthavens
zich kunnen voorbereiden op eventualiteiten.De heer Dittrich (D66):Ik doelde op andere verdringingseffecten; het aanpakken van straatroof
of andere ernstige vormen van criminaliteit mag niet ondergesneeuwd raken
omdat alle aandacht op de bolletjes gericht is.Minister Korthals:Wij willen dit probleem grootscheeps aanpakken. Over het geheel van het
tekort aan Korthalshandhaving is een zeer uitvoerige nota naar de Kamer gestuurd,
de nota Criminaliteitsbeheersing. Op basis daarvan proberen wij het tekort
in te lopen. In ieder geval zal getracht worden, op Schiphol extra capaciteit
in te zetten.De heer Van Oven heeft gevraagd of het Schipholteam op 24 en 31 december
2001 werkzaam was. Hij informeerde naar de afspraken over de feestdagen. Op
24 december, kerstavond, en 31 december, oudejaarsavond, is er door het Schipholteam
gewerkt. Ik meen dat ik dit tevens gemeld heb in mijn brief van 18 januari
2002. Ik heb evenwel de indruk dat er op die avonden op zeer beperkte schaal
is gewerkt. Ik vermoed dat het rooster voor die avonden zodanig
was opgesteld dat veel mensen vrij hadden. Dit laat onverlet dat er geen sprake
was van celcapaciteit. Kortom, ik vermoed dat het Schipholteam van een behoorlijk
lagere omvang was op die avonden.De heer Rietkerk heeft gevraagd welke interne departementale overleggen
tussen 6 december, de dag van de brief van staatssecretaris Bos, en 19 december,
de dag van de overlegvergadering, hebben plaatsgevonden. Ik ben op hoofdlijnen
ingegaan op de overleggen die op mijn departement over dit onderwerp hebben
plaatsgevonden maar ik zal nog eens expliciet aangeven wanneer wij over dit
onderwerp hebben gesproken. Ik zal daarbij de door de heer Rietkerk aangewezen
periode aanhouden van 6 tot 19 december 2001.De heer Rietkerk (CDA):De brief van staatssecretaris Bos was van 6 december. Vaak volgt een dergelijke
brief aan het einde van een bepaald traject. Ik doelde met mijn vraag op de
periode daarvoor: welk departementaal overleg heeft voor 6 december plaatsgevonden?Minister Korthals:In dat geval zou ik de Kamer over de verkeerde periode inlichten. Ik hoop
dat het mij wordt vergund om die vraag in tweede termijn te beantwoorden.De heer Dittrich heeft zeer expliciet gevraagd naar aandacht voor Sint
Maarten. Een en ander valt binnen de regeling die wij hebben getroffen. Hij
heeft ook gevraagd of wij al eerder door de Antillen gewaarschuwd zijn. Het
antwoord daarop is ja; het was natuurlijk best bekend dat er veel drugskoeriers
vanuit de Antillen naar Nederland kwamen. In 1999 waren het er 693, in 2000
750. De drugskoeriers kwamen niet allemaal uit de Antillen. Bekend was dat
vermoedelijk tweederde uit de Antillen komt.De heer Rouvoet had het over de stelling van de heer Pourier: het probleem
is te wijten aan de drugscultuur in Nederland. Ik ben daarop al ingegaan.
Er worden in Nederland veel drugs geconsumeerd. Dat is van invloed op de lijnen
richting Nederland.Het bewakings- en toezichtsregime met betrekking tot de 90 cellen op Schiphol
is gelijk aan dat van de huidige slikkerscellen. De Kmar is daarvoor verantwoordelijk. De heer Dittrich vroeg: hoelang kan iemand in een cel die onder de noodwetgeving
valt, worden vastgehouden? De drugssmokkelaars kunnen op grond van de noodwet
in een noodvoorziening worden ingesloten zowel in het kader van de inverzekeringstelling
als wanneer het gaat om de bewaring en de tenuitvoerlegging van de straf.
Als wij dat niet zouden doen, zouden wij spaak gaan lopen terzake van de gevangenissen.Welke maatregelen zijn er genomen vanaf juni 2001 voor meer celcapaciteit?
De heer Dittrich vroeg ernaar. Ik zal die waslijst noemen want anders wordt
er gedacht dat er niets is gebeurd. De ontwikkeling van de toegenomen druk
op de capaciteit is door mij nauwgezet gevolgd en ik heb in reactie daarop
de nodige maatregelen genomen. DJI rapporteert wekelijks over de ontwikkelingen
in de capaciteit en de feitelijke bezetting en over de maatregelen die zijn
genomen om het aanbod aan in te sluiten verdachten en veroordeelden op te
vangen. Sinds eind 2000 is een pakket maatregelen getroffen om extra capaciteit
te creëren. Deze maatregelen zijn van velerlei aard. In 2001 hebben mijn
besluiten al tot extra aanvullende capaciteit geleid. Ruim 300 cellen die
gesloten hadden zullen worden volgens het masterplan DJI zijn in gebruik gehouden
of weer in gebruik genomen. In Nieuwersluis zijn 60 extra cellen reguliere
capaciteit gerealiseerd. Sinds 2001 is de 103%-maatregel toegepast. Die is
overigens structureel weer afgebouwd per 15 december. De capaciteit voor vreemdelingenbewaring
die vrij was is tijdelijk ingezet voor preventieven en arrestanten, in het
derde kwartaal oplopend tot 200, in het vierde kwartaal tot 150. Overigens
komt er nu ook weer druk op de vreemdelingenbewaring. Ook zijn 72 onbenutte
SOV-plaatsen ingezet als reguliere capaciteit. Er zijn 20 experimentele plaatsen
gecreëerd in de elektronische detentiehuizen. Daarnaast verbleven verdachten
en arrestanten zo nodig en waar mogelijk langer op het politiebureau. Die
maatregel is beperkt geworden in sommige arrondissementen. In 2001 was het
gemiddeld 259, ruim 200 meer dan waarop wij hadden gerekend bij de prognoses.
Niet te vergeten de extra capaciteit, 48 plaatsen vanaf september 2001, in
Scheveningen. Daarnaast leiden de maatregelen waartoe ik in 2001 heb besloten
ook in 2002 nog eens tot extra capaciteit. Deze extra plaatsen zijn meegenomen
in het plan van aanpak. Concreet gaat het in 2002 om de volgende extra plaatsen.
Het is wat kinderachtig om het te noemen. Ik wil alleen maar aangeven dat
wij niet stilgezeten hebben. Veenhuizen: cellen gebouwd met 34 plaatsen en
10 afzonderingsplaatsen gebruikt als reguliere capaciteit. Rotterdam: 28 extra
plaatsen in de Bergstraat. In Roermond komen er 100 plaatsen door heropening
van het oude huis van bewaring. Plaatsing noodcapaciteit bij diverse inrichtingen
buiten de Randstad met in totaal 192 plaatsen. Het realiseren van 192 plaatsen,
direct inzetbare reservecapaciteit bij diverse inrichtingen en uitbreiding
executiemodaliteiten met 72 plaatsen. De start daarvan is in juni met 12 plaatsen
en in november volledig beschikbaar.De heer Rietkerk (CDA):De brief van het OM vermeldt dat er, naast de slikkerscellen, een probleem
rijst in verband met de huisvanbewaringscellen. Het DJI-masterplan geeft aan
dat er vanwege bezuinigingen een capaciteitsbijstelling is van bijna 500 cellen
minder in het gevangeniswezen. Ik ben benieuwd hoeveel van deze cellen zijn
omgezet naar nieuwe huisvanbewaringscellen. Het gaat nu te ver om te spreken
over de sectoren TBS, jeugdinrichtingen enz. Het probleem zit 'm in de slikkerscellen
en vervolgens gaat het om de huisvanbewaringscellen. Kunt u daarvoor totaalgetallen
geven?Minister Korthals:Op het probleem van de huisvanbewaringscellen en de berekening in dat
verband kom ik in tweede termijn terug. De slikkerscellen worden op het moment
aangevoerd, zodat er wat dat betreft geen problemen meer zijn. Voor de toekomst
kan de noodwetgeving zorgen voor meer plaatsen, óók in het kader
van de huizen van bewaring.De heer Rietkerk (CDA):Is mijn conclusie juist dat de 48 slikkerscellen, gebruikt bij de goed
geslaagde actie in september – toen zijn er meer dan 60 bolletjesslikkers
gepakt – ook daarna volop zijn gebruikt?Minister Korthals:Neen.De heer Rietkerk (CDA):Waarom niet?Minister Korthals:Ze zijn wel gebruikt, maar voor een belangrijk gedeelte voor vrouwen.
Wij hadden voldoende slikkerscellen om de mensen op te pakken.De heer Rietkerk (CDA):Ik begrijp nu dat die 48 slikkerscellen in feite buiten werking zijn gesteld.Minister Korthals:Neen. Ze zijn niet voor de bolletjesslikkers gebruikt maar voor vrouwen.
Het is bekend dat wij ook wat dat betreft een groot probleem hebben. De normale
verhouding in het gevangeniswezen tussen mannen en vrouwen is: 25:1, maar
bij de drugskoeriers is het 3:1. Verhoudingsgewijze lopen de vrouwen dus in.
Er zijn ook andere redenen aan te geven waarom het percentage vrouwen hoger
wordt.De heer Rietkerk (CDA):Hoeveel slikkerscellen zijn er nu extra bijgekomen vanaf de geslaagde
actie, dus vanaf 1 oktober?Minister Korthals:Dat weet ik niet precies. Ook daarop kom ik in tweede termijn terug.Voorzitter. De heer Van Oven vraagt of de noodwet ook van toepassing is
op jeugdigen. Hij zou dat liever niet zien. Welnu, de noodwet is in principe
ook van toepassing op jeugdigen maar het beleid is erop gericht, jeugdigen
zoveel mogelijk in normale voorzieningen te plaatsen. In de noodvoorziening
zullen jeugdigen in elk geval in verblijfsruimten worden gescheiden van volwassenen,
áls het al zover komt.De heer Van Oven (PvdA):Mijn vraag is ook ingegeven door het feit dat Nederland al eens is berispt
vanwege de behandeling van jeugdigen volgens het volwassenenstrafrecht. Lopen
wij in het kader van het Verdrag voor de rechten van het kind niet bepaalde
risico's?Minister Korthals:Dat is nagegaan en gesteld is dat dat niet het geval is, maar vóór
het wetsvoorstel bij de Kamer wordt ingediend, zal hieraan extra aandacht
worden besteed. Als het goed is, wordt het wetsvoorstel al aanstaande vrijdag
naar de Kamer verzonden.De heer Van Oven (PvdA):Misschien is het goed, u nu al te zeggen dat mijn fractie zich op dit
punt alle ruimte voorbehoudt.Minister Korthals:Voorzitter. Mevrouw Halsema heeft de hartenkreet geslaakt: dit is niet
de brief waarom wij hebben gevraagd. Dat kan ik mij wel voorstellen, zeker
van haar. Ik vraag mij af wat zij wél precies had willen hebben.Mevrouw Halsema (GroenLinks):Wij hadden gevraagd om een inventarisatie door het landelijk parket. Dit
is een samenvatting van die inventarisatie. Wij hadden cijfertjes gewild,
over het afgelopen jaar. Wij hebben nu iets gekregen over het afgelopen halfjaar,
wat overigens op zichzelf al interessant genoeg is. Het aantal heenzendingen
blijkt veel hoger te zijn dan de minister eerder heeft gezegd.Minister Korthals:De info in de brief is exact gelijk aan de informatie door het openbaar
ministerie die ik heb gekregen.Mevrouw Halsema (GroenLinks):Hoe komt het dan dat er over de periode van januari tot en met juli geen
informatie is? Volgens mij hoort die ook bij een jaar.Minister Korthals:Wij hebben het hele jaar nog niet. Ik zal het nagaan.Mevrouw Halsema (GroenLinks):Betekent het ook dat er in de andere parketten geen heenzendingen zijn
geweest? Er zijn er hier maar drie opgesomd.Minister Korthals:Niet anders dan wat in de brief staat.Waarom heb ik na het debat op 12 december jl. niet alsnog schriftelijk
de ernstige situatie op Schiphol gemeld? Ik meen daarover uitvoerig te hebben
gesproken.De heer Van Oven (PvdA):Ik heb een voor mijn fractie wezenlijk punt in de beantwoording gemist,
namelijk op de vraag of en in hoeverre de minister bereid is te verzekeren
dat er geen mensen meer worden heengezonden. Ik heb hem daarover schriftelijke
vragen gesteld, die hij ook heeft beantwoord Dat had echter betrekking op
de periode tot dit debat.Minister Korthals:Op schriftelijke vragen van de heer Van Oven heb ik geantwoord dat ik
geen garantie kan geven, maar dat ik er uit de informatie die ik had gekregen
van verzekerd was dat er van afgelopen donderdag tot nu geen heenzendingen
zouden plaatsvinden. Ik had daar bijna spijt van, zo kan ik nu zeggen, gelet
op het enorme aantal, 171. Op het ogenblik gaat het maar door. Niettemin is
er kunst- en vliegwerk gebruikt en zijn allerlei inventieve mogelijkheden
benut. In alle eerlijkheid moet ik echter zeggen, dat de periode tot 1 maart
een onwaarschijnlijk moeilijke periode wordt. Wij doen er alles aan dat er
geen heenzendingen zullen plaatsvinden, tenzij er sprake is van bijzondere
gebeurtenissen, die de heer Van Oven zelf terecht aangaf als onvoorziene omstandigheden.
Ik ben het eens met zijn benadering dat het vervolgens aan de minister is
om te verklaren dat er op een bepaald punt een onvoorziene omstandigheid is
geweest. Dat is overigens een begrip dat in het recht, zowel civielrechtelijk
als bestuursrechtelijk, algemeen van toepassing is. Ik was dan ook blij dat
hij er zelf op duidde. Hoe moeilijk de situatie ook zal zijn vanaf nu tot
het moment dat de noodwet van toepassing zal zijn, ik meen dat ik kan zeggen
wat al op bladzijde 18 van het plan van aanpak staat.De heer Van Oven (PvdA):Mag ik ervan uitgaan dat, mocht zich zo'n geval van overmacht voordoen,
de minister de Kamer uit eigen beweging informeert?Minister Korthals:Dat mag u zeker. Zo'n overmachtsituatie is soms te voorzien, maar meestal
zal het achteraf moeten gebeuren. Overigens ga ik ervan uit dat het niet gebeurt.De heer De Wit (SP):Ik heb uit het plan van aanpak begrepen dat er van alle maatregelen slechts
één een noodmaatregel is, te weten het opsluiten van mensen
in een groepsruimte. Die inbreuk op de Penitentiaire beginselenwet is tijdelijk,
namelijk voor een jaar met mogelijk een verlenging van nog een jaar. Alle
andere maatregelen zouden niet aan een termijn gebonden zijn en geen beperkingen
bevatten zoals in de noodwet voorzien.Minister Korthals:Met één uitzondering. Er is een algemene
maatregel van bestuur die momenteel voorhangt, over nevenzittingsplaatsen.
In beginsel is die tijdelijk van aard. Strafzaken van de rechtbank in Haarlem
en het hof in Amsterdam kunnen ook worden berecht in andere ressorten.De heer Rietkerk (CDA):Ik heb nog een vraag over de acties om bolletjesslikkers aan te houden
en te berechten. Op 12 december zegt de minister dat die acties zijn gestart
en dat ze aanvankelijk zeer succesvol zijn. De gedachte daarbij was het te
temporiseren maar in de praktijk blijkt dat men gewoon met die acties doorgaat
omdat men helemaal op het spoor zit. In de brief van de heer Wooldrik van
december staat duidelijk dat terughoudendheid wordt aangehouden. De brief
van staatssecretaris Bos spreekt van een onverteerbare situatie op 6 december.
Douaniers geven aan dat tientallen bolletjesslikkers per week hen lachend
passeren vanwege het verzoek van het OM. Staat deze informatie niet haaks
op de feiten die tot de minister zijn gekomen?Minister Korthals:Het is de bedoeling dat van nu af aan op alle tips en informatie van de
crew wordt gereageerd. De 100% acties zullen geleidelijk toenemen zodat mensen
in een vliegtuig die maar enigszins verdacht zijn worden gecontroleerd. Deze
acties worden opgebouwd. Gelet op de celcapaciteit zal dit niet van de ene
op de andere dag zijn gerealiseerd, maar wij proberen dat zo snel mogelijk
te doen.De heer Rietkerk (CDA):Dat is voor de toekomst. Ik vroeg verantwoording over het verleden. Bij
de succesvolle acties was het vanaf september de bedoeling om te temporiseren.
Het was echter de bedoeling dat het Schipholteam gewoon doorging met de acties,
dat wil zeggen: veel aanhoudingen en berechtingen omdat men op het spoor zat.
Dit klopt toch niet met de praktijk uit september, oktober, november en december?
Uit de feiten van het OM, de brief van staatssecretaris Bos en brieven via
kranten van douaniers blijkt dat men terughoudend moest zijn bij aanhoudingen
vanwege de celproblematiek. De acties van september heeft de minister niet
kunnen doorzetten.Minister Korthals:In november en december was er onvoldoende capaciteit. In de toekomst
zullen de normale douanewerkzaamheden moeten worden uitgevoerd.De heer Rietkerk (CDA):Ik begrijp dan dat wat de minister op 12 december zei niet juist is. Er
staat dat er niet getemporiseerd wordt en dat men volop doorgaat met de acties.
Kennelijk kon alleen met die acties worden doorgegaan als er voldoende capaciteit
en menskracht was en dat was niet het geval.Minister Korthals:Als die capaciteit er niet is, kan er niet mee gewerkt worden. Wat wordt
geconstateerd, wordt opgepakt.De vergadering wordt van 17.45 uur tot 18.00 uur geschorst.De voorzitter:In de tweede termijn zal de heer Balkenende namens de CDA-fractie het
woord voeren. De spreektijden in de tweede termijn bedragen eenderde van die
in de eerste termijn. Aangezien men in de eerste termijn uitgebreid heeft
kunnen interrumperen, zal ik in de tweede termijn uitgebreide interrupties
niet toestaan. Als men iets te vragen heeft, moet het één vraag
zijn. Voor uitgebreide interrupties heeft men alle kans gehad in de eerste
termijn.De heer Balkenende (CDA):Mevrouw de voorzitter. Televisiekijkend Nederland kon bij monde van de
heer Mingelen aan het begin van dit debat beluisteren dat de minister dacht,
het parlement tevreden te kunnen stellen met een pakket van maatregelen, het
plan van aanpak. Ik denk dat een scherp onderscheid moet worden gemaakt tussen
het afleggen van verantwoording over wat is misgegaan en het indienen en bespreken
van een plan van aanpak met het oog op de toekomst. Een plan van aanpak kan
en mag niet in de plaats treden van het afleggen van verantwoording. In die
zin heeft de heer Niederer van de VVD-fractie met het oog op de ministeriële
verantwoordelijkheid mij wat verbaasd, toen hij opmerkte dat hij het verleden
niet zo bijster interessant vond.In zijn verantwoording heeft de minister een uitvoerige schets gegeven
van de gang van zaken sinds april van het vorige jaar. Het betoog klonk als
een rechtvaardiging, maar bij nadere beschouwing lijken wij tot geen andere
slotsom te kunnen komen dan dat een aantal zaken fout is gegaan. Ik noem vier
aspecten.In de eerste plaats zegt de minister dat hij in april op de hoogte was
van de ernst van de problematiek. Vandaag is het 23 januari en pas nu praten
wij over een plan van aanpak met concrete maatregelen, ondanks de brief van
staatssecretaris Bos van 5 juni, ondanks zijn brief van 6 december en ondanks
de brief van de heer Wooldrik van 3 december.In de tweede plaats moeten wij letten op de opstelling van het openbaar
ministerie. Uit de brief van de heer Wooldrik van 3 december blijkt dat het
al gebruik was in het beleid om terughoudend te zijn met het aanhouden van
koeriers. Er wordt zelfs gesproken over het laten lopen van grote groepen
koeriers. Ook het heenzenden van Nederlandse drugskoeriers was al beleid.
In deze brief komt naar voren om deze beleidsregel ook te gaan toepassen op
niet-Nederlandse koeriers. Dan grijpt de minister in; hij waarschuwt zijn
secretaris-generaal. Het informeren van de secretaris-generaal doet echter
niet af aan het feit dat het beleid van het openbaar ministerie niet past
in een rechtsstaat en al zeker niet bij het rechtsgevoel van de burger. Over
de contacten tussen de minister en de secretaris-generaal had in elk geval
toch de Kamer geïnformeerd kunnen worden.In de derde plaats komt de vraag op wanneer deze minister in actie is
gekomen. Als wij de feiten op ons laten inwerken, is de conclusie geen andere
dan pas nadat er druk kwam vanuit het parlement, mijn collega Rietkerk, andere
fracties, premier Kok en druk vanuit de samenleving. Dan pas komt de zaak
in een stroomversnelling. Wij hebben vandaag gesproken over noodzakelijke
maatregelen. Daar doet ook mijn fractie niets aan af. Je krijgt echter wel
een merkwaardig gevoel als je bedenkt dat toen mijn collega Rietkerk in het
debat op 12 december maatregelen voorstelde om het heenzenden van criminele
figuren tegen te gaan en om te werken aan verbetering van de capaciteit justitiële
inrichtingen, de minister toen nog aanvaarding van deze moties ontraadde. In de vierde plaats is de informatie aan de Kamer onvolledig en onjuist
geweest. De minister zegt het zelf: ik heb de Kamer op een bepaald moment
niet volledig geïnformeerd, want sommige oplossingen waren nog niet bekend.
De heer Van Oven heeft een nieuwe aanduiding gebruikt, "omfloerst informatie
verstrekken", maar dat neemt niet weg dat gewoon sprake is geweest van onvolledigheid.
En dat past niet in moderne democratische verhoudingen.Wat is nu het gevolg van hetgeen zich heeft afgetekend? Naar mijn mening
is dat drieërlei: - het rechtsgevoel van de burger is ernstig
geschaad;- de rechtsstaat heeft een forse deuk opgelopen;- internationaal slaat Nederland een slecht figuur.Ik kom dan namens mijn fractie bij het politieke oordeel. Wat zich de
afgelopen maanden in Nederland heeft afgetekend, markeert een ernstig tekort
in het functioneren van onze rechtsstaat. Gegeven de bekende signalen –
en wij wisten het al een tijdje – is er sprake geweest van falend beleid
en onvolledige informatie aan het parlement. Ik teken daarbij het volgende
aan: er is sprake van tekortkomingen in het beleid, maar in dat beleid manifesteert
zich ook het gevolg van bezuinigingen in de sfeer van justitie en dat heeft
onder andere geleid tot een cellentekort. Wij tekenen ook aan dat het te vaak
is voorgekomen dat de minister pas na grote druk vanuit het parlement actief
wordt. Tot die slotsom moeten wij nu komen.De CDA-fractie kiest aan het slot van dit debat graag voor politieke duidelijkheid.
De Kamer moet de minister niet gedogen maar volledig kunnen vertrouwen. Op
basis van wat ik heb gezegd, ons commentaar op de reactie van de minister
en wetend wat zich de afgelopen maanden heeft afgespeeld, vinden wij het noodzakelijk
om mede namens de fracties van GroenLinks, de ChristenUnie, de SP en de SGP
de volgende motie in te dienen.De Kamer,gehoord de beraadslaging,van oordeel dat de minister van Justitie tekort is geschoten bij de bestrijding
van de cocaïnesmokkel op Schiphol;voorts van oordeel dat de Kamer over het gevoerde beleid te laat, onvolledig
en onjuist is geïnformeerd;spreekt hierover haar afkeuring uit,en gaat over tot de orde van de dag.De voorzitter:Deze motie is voorgesteld door de leden Balkenende, Halsema, De Wit, Rouvoet
en Van der Staaij.Zij krijgt nr. 4(28192).Ik maak de leden erop attent dat er gelet op het karakter van deze motie
vanavond nog over zal worden gestemd.Mevrouw Halsema (GroenLinks):Mevrouw de voorzitter. De minister begon zijn betoog met een uitgebreide
opsomming van het afgelopen jaar 2001: gestage stijging van drugskoeriers
vanaf het begin; signalen aan de minister; april/mei voorbereidingen acties,
gepland per medio juni en uiteindelijk begin september uitgevoerd. Daarna
een relatieve vermindering van de instroom van drugskoeriers, maar in oktober
trok het weer aan. Eind oktober, begin november is de minister ervan op de
hoogte gebracht dat de capaciteit nijpend zou worden en er problemen zouden
kunnen ontstaan. Met andere woorden: er ontstond een gat in de dijk.De minister kan tot dusver voor ons niet helder aangeven wat hij toen
heeft gedaan behoudens in gesprek treden; maatregelen zijn voorzover wij het
kunnen volgen, uitgebleven. Ondertussen nam de waterdruk toe en dat leidde
tot gevaar voor een doorbraak; er kwamen brieven van Wooldrik en staatssecretaris
Bos; 12 december debat met de Kamer, althans de Kamer dacht dat er een debat
plaatsvond. Achteraf blijkt dat de minister vooral met zichzelf in gesprek
is geweest.Minister Korthals:Vindt mevrouw Halsema eigenlijk dat ik te laat gekomen ben met de noodwetgeving?Mevrouw Halsema (GroenLinks):Dan heeft de minister slecht naar mijn eerste termijn geluisterd. Wij
zijn geen voorstander van disproportionele en onrechtvaardige maatregelen.
Wij denken ook dat die voorkomen hadden kunnen worden, namelijk als er eerder
adequaat en op een zorgvuldige manier was opgetreden. Ik beschouw de noodwetgeving
waarmee de minister nu komt als een ongeloofwaardig repareren van eerder falen.
Ik ben daar niet tevreden over.Op 12 december is de minister niet met de Kamer in gesprek getreden. Je
begint je dan af te vragen over hoeveel grote justitiële problemen de
minister op dit moment ook aan het nadenken is, zonder dat de Kamer daarvan
op de hoogte wordt gesteld. Ik krijg daarover van de minister graag meer duidelijkheid.Begin januari volgde uiteindelijk de doorbraak. De minister zegt nu al
die tijd daarvoor met maatregelen bezig te zijn geweest, maar daarvan heeft
hij ons niet kunnen overtuigen. Het beeld blijft bestaan dat de minister pas
in beweging is gekomen op het moment dat er publieke en politieke onrust ontstond.
Nu ligt er dan uiteindelijk een plan van aanpak. Ik hoef het niet te herhalen,
maar voor ons is dit de slechtste reactie die je zou kunnen geven op politiek
tekortschieten. Het is ons allemaal te veel van het goede: het lange afwachten
van de minister, het slecht en onvolledig informeren, disproportionele maatregelen.
En dan zwijg ik nog over de andere incidenten. Daarom hebben wij de motie
van afkeuring medeondertekend.Tot slot. Het zal zijn opgevallen dat de motie door de gehele oppositie
is gesteund. Zij zal, denk ik, geen meerderheid halen, aangezien ik verwacht
dat de coalitiepartijen er niet voor zullen stemmen. Maar dit is een voorspelling
en het kan anders aflopen. Ik ben echter bang dat ik gelijk heb. Door de buiten
de Kamer geventileerde opvattingen van bijvoorbeeld de partijvoorzitter van
de VVD en de partijleider Melkert had ik andere verwachtingen gekregen dan
ik nu kan afleiden uit de inbreng van bijvoorbeeld de heer Niederer en de
heer Van Oven. Het doet mij denken aan uitspraken van Kamerlid en vice-fractievoorzitter
Korthals precies vier jaar geleden, eind januari 1998, naar aanleiding van
de gezagscrisis van Sorgdrager. Aftreden, zo zei de vice-voorzitter
van de VVD-fractie, was logisch, maar het was niet waarschijnlijk. Over enkele
maanden waren er namelijk verkiezingen, zo legde hij uit voor de NOS-camera.
Dat was een slecht moment voor een kabinetscrisis en een ruzie binnen de coalitie.
Nu weet ik natuurlijk niet of dat uiteindelijk een grote rol speelt in de
politieke beoordeling van de coalitiepartijen hier. Maar mocht dat wel zo
zijn, dan spreekt daaruit een politieke cultuur die de mijne niet is.De heer De Wit (SP):Mevrouw de voorzitter. Het moge bekend zijn dat de SP-fractie lange tijd
bewondering heeft gehad en ook heeft geuit voor het optreden van de minister
van Justitie, zeker daar waar hij er blijk van gaf stand te houden in het
paarse kabinet tegen de druk uit de samenleving om zich te laten meesleuren
op de golven van verontwaardiging ten aanzien van de onderwerpen die wij allen
kennen. Wij deden dat ook omdat hij er meermalen blijk van heeft gegeven het
strafrecht niet te zien als de oplossing voor allerlei maatschappelijke ontwikkelingen
die zich voordoen.Eind november vorig jaar heeft de SP-fractie, samen met GroenLinks, gepleit
voor het vertrek van de minister vanwege zijn opstelling in de schikking rond
de Schipholtunnelfraude. Dat was voor de SP-fractie een buitengewoon belangrijke
aangelegenheid vanwege de grote commotie in de samenleving en ook omdat het
een heel gevoelige schikking betrof. De zaak die wij vandaag bespreken, komt
daarbij. Deze optelsom maakt dat de SP-fractie in ieder geval steun verleent
aan de motie van afkeuring die inmiddels door de CDA-fractie is ingediend.Wij vinden het plan van aanpak teleurstellend. De minister had het nog
niet ingediend of hij merkte al op zich te kunnen inleven in de kritiek die
vanuit de wetenschap op dat plan van aanpak is verwoord. Dat typeert de dubbelhartige
opstelling van de minister. Aan de ene kant staat de minister voor de rechtsstaat.
Aan de andere kant heeft hij zich op dit punt laten meeslepen door de druk
uit de samenleving om nu met een fors plan van aanpak te komen. Voor ons gaat
dat plan te ver, omdat het een inbreuk betekent op een aantal verworvenheden
binnen onze rechtsstaat die ik in eerste termijn al heb aangeduid. Wij zijn
dus teleurgesteld over het plan van aanpak. Bij de behandeling van de onderscheiden
onderdelen ervan zullen wij ons standpunt bepalen. Heel belangrijk daarbij
zijn de termijnen die gelden voor de verschillende maatregelen. Immers, vaak
betekenen die maatregelen, zoals gezegd, een inbreuk op de verworvenheden
binnen onze rechtsstaat.De heer Van der Staaij (SGP):Voorzitter. Ik zeg de minister dank voor zijn beantwoording. Op een aantal
punten heeft hij vragen die bij ons leefden, kunnen beantwoorden. Hij heeft
een uiteenzetting gegeven van alle acties die hij chronologisch heeft ondernomen.
Maar met de waardering voor wat naar voren is gebracht, moet ik alles afwegend
toch vaststellen dat de twijfels die wij hadden over de adequaatheid van het
optreden van Justitie in dezen en over de informatievoorziening aan de Kamer,
niet zijn weggenomen.Wat het adequate optreden betreft, is bij ons de indruk blijven bestaan
dat op een te laat tijdstip de urgentie van de problematiek is onderkend en
dat te laat is begonnen om alles op alles te zetten bij het beschikbaar krijgen
van meer celruimte. Door het ontbreken van voldoende cellen hebben niet alleen
de heenzendingen plaatsgevonden – de minister heeft aangegeven, hoe
hij deze heeft willen tegengaan – maar uit de ontvangen brieven blijkt
dat juist door het tekort aan celruimte de controleactiviteiten al langere
tijd op een lager pitje zijn gezet. Dat vinden wij onacceptabel. Nu ligt er
dan een plan van aanpak, maar dat ligt er pas nadat allerwegen is onderkend
dat de situatie zodanig uit de hand is gelopen, dat er niets anders dan een
alomvattende reactie kon volgen. Naar onze mening is dat niet tijdig gebeurd.Alles afwegend is de SGP-fractie van oordeel dat, gelet op het ernstige
karakter van deze problematiek, de minister de Kamer actiever over de gerezen
problemen had behoren in te lichten. De minister is daarbij dus tekortgeschoten.
Als ik spreek over het ernstige karakter van de problematiek en over het feit
dat dat hoog wordt opgenomen, doel ik daarmee op twee dingen. In de eerste
plaats dat met de incidenten rond Schiphol – die vertonen een lijn over
langere tijd – aantasting van een geloofwaardig justitieoptreden is
gecreëerd. In de tweede plaats heeft het geheel een negatieve uitstraling
naar het buitenland. Het beeld van Nederland als drugsgedoogland is hierdoor
bevorderd.Alles afwegend heeft mijn fractie gemeend, de motie die door collega Balkenende
is ingediend mede te ondertekenen.De heer Niederer (VVD):Voorzitter. Dank aan de minister voor diens beantwoording in eerste termijn.Wij hebben twee kritiekpunten, eerder door ons in de pers geventileerd,
natuurlijk vanmiddag herhaald. De minister is daarop in zijn eerste termijn
ingegaan. Om te beginnen is dat de snelheid van handelen. Had dat plan van
aanpak er niet eerder kunnen komen? Daar is over gesproken. Natuurlijk, het
kan altijd sneller, maar ons gaat het erom dat behalve de snelheid ook de
inhoud belangrijk is, met name gericht op het oplossen van de problemen waarvoor
wij ons gesteld zien. In zoverre moet mijn tussenzin dat het verleden niet
bijster interessant is, in die zin worden begrepen. Dit debat is door ons
tegelijkertijd aangegrepen om het plan van aanpak te beoordelen qua potentie
om de problemen op Schiphol aan te pakken, en dus vooruit te kijken. Wij zijn
immers gehouden, problemen op te lossen. In dat opzicht heb ik gerefereerd
aan het verleden. Als je spreekt over het afleggen van verantwoording, heb
je het natuurlijk over het verleden. Maar daarom ging het ons in dit debat
niet alleen, integendeel. Het plan van aanpak steunden en steunen wij.Onze kritiek op de hoogte van het ambitieniveau in het plan van aanpak
is genoegzaam weerlegd door de minister. Dit niveau moet hoog genoeg zijn
om te voorkomen dat er nog langer heenzendingen plaatsvinden, hoewel niemand
natuurlijk tot het onmogelijke is gehouden. De door de minister gegeven uitleg
bij het plan van aanpak, geeft voldoende vertrouwen dat met dit plan verdere
heenzendingen worden voorkomen. Mocht het daartoe onverhoopt
toch komen, dan zal de minister de Kamer daarover informeren. Dit heeft de
instemming van de VVD-fractie. Dit plan van aanpak heeft in zijn totaliteit
de potentie om deze problematiek op te lossen.In de beantwoording door de minister heeft de VVD-fractie de bevestiging
gevonden van het door mij in eerste termijn reeds uitgesproken vertrouwen
in hem en in de verwachte resultaten van het ten uitvoer leggen van het plan
van aanpak. De minister in niet over één nacht ijs gegaan; het
is een deugdelijk en doorwrocht verhaal. Dat vinden wij belangrijker dan het
bepalen van de dagkoers van de problemen op basis van de informatie over wat
ambtelijk wordt voorbereid. Het gaat uiteindelijk om het resultaat. Het antwoord
van de minister stelt ons in dat opzicht redelijk tevreden; wij kunnen daarmee
instemmen.De motie van afkeuring zal niet worden gesteund door de VVD-fractie.De heer Dittrich (D66):Voorzitter. In het kader van het plan van aanpak gaat het ook om het rekwireerbeleid.
Mijn fractie heeft de indruk dat naarmate officieren van justitie lagere straffen
eisen ten aanzien van smokkel via Schiphol, deze luchthaven aantrekkelijk
blijft voor drugscriminelen die cocaïne naar Europa willen vervoeren.
In andere landen worden namelijk hogere straffen voor dat soort misdrijven
geëist. Dat is een onverstandig onderdeel van het plan van aanpak.Wij zijn het met de minister ook niet eens op het punt van het verhogen
van de competentiegrens van de politierechter van zes naar twaalf maanden.
Dit voorstel zal ook voor allerlei andere zaken gelden, wat een aanzuigende
werking zal hebben. Een alleenzittende rechter moet dan beslissen over allerlei
zware en ingewikkelde juridische zaken. Dat brengt de kwaliteit van de rechtsstaat
in gevaar. Op dit punt dien ik dan ook een motie in.De Kamer,gehoord de beraadslaging, overwegende dat er een noodsituatie op Schiphol is met betrekking tot
drugssmokkel;overwegende dat de regering voorstelt de alleenzittende politierechter
langere gevangenisstraffen dan zes maanden te kunnen laten opleggen;overwegende dat het belangrijk is dat bij zware zaken drie rechters zich
daarover buigen;spreekt als haar mening uit dat verhoging van de competentiegrens voor
de politierechter ongewenst is,en gaat over tot de orde van de dag.De voorzitter:Deze motie is voorgesteld door de leden Dittrich, Halsema en De Wit. Naar
mij blijkt, wordt zij voldoende ondersteund.Zij krijgt nr. 5(28192).De heer Dittrich (D66):Voorzitter. Dan het belangrijkste. Hoe kijk je nu naar de minister van
Justitie en hoe heeft hij zich verantwoord in dit debat? Onze slotconclusie
is niet onverdeeld positief; dat mag duidelijk zijn. Het beeld van onwetendheid
en onachtzaamheid heeft de minister in dit debat op een aantal onderdelen
kunnen bijstellen. Toch blijven er vragen over. Het politiek management van
de minister lijkt toch tekortgeschoten te zijn. Het was minder passief dan
het leek, maar minder actief dan wij als fractie van D66 wenselijk achten.
Wij vinden, ook na dit debat en de minister gehoord hebbend, dat de Kamer
beter geïnformeerd had kunnen worden; zeker in de maand december.Dat is stevige kritiek en dat besef ik, maar die kritiek is op zijn plaats.
Zij zou reden kunnen zijn om politieke consequenties te trekken en elke fractie
in deze Kamer moet dat zelf afwegen. Wij hebben er lang over nagedacht, goed
geluisterd en uiteindelijk hebben wij een afweging gemaakt die anders is dan
die van de oppositiepartijen; wij maken een andere keuze. De minister van
Justitie moet in staat worden gesteld om het voorgelegde pakket aan maatregelen
voortvarend uit te voeren. Wij zijn ons ervan bewust dat het vertrouwen in
de samenleving zeker is afgenomen, maar naar onze inschatting is dit niet
onherstelbaar beschadigd. Dat geldt ook voor het politieke vertrouwen van
de fractie van D66 in deze minister.Mevrouw Halsema (GroenLinks):U zegt dat deze minister in staat moet worden gesteld om het plan van
aanpak voortvarend te kunnen uitvoeren. U hebt het dan wel over een minister
die in zijn politieke management is tekortgeschoten. Waarom vertrouwt u erop
dat deze minister dit wél goed zal doen?De heer Dittrich (D66):Ik heb u net gezegd dat wij die afweging gemaakt hebben. Er ligt een pakket
aan maatregelen. Wij moeten de problemen oplossen en wij denken dat de minister
dat kan.Mevrouw Halsema (GroenLinks):Waarom?De heer Dittrich (D66):Dat heb ik zojuist gezegd.De heer Rouvoet (ChristenUnie):Voorzitter. In dit debat had de minister van Justitie de gelegenheid om
verantwoording af te leggen over het beleid, over wat hij gedaan heeft en
wat niet en waarom niet, in een kwestie die politiek breed op zware kritiek
kon rekenen en maatschappelijk breed veel commotie heeft opgeroepen. Ik dank
de minister voor de reconstructie en de verantwoording die hij heeft afgelegd.
Ik zeg er meteen bij dat vooral die verantwoording voor mijn fractie niet
in alle opzichten bevredigend is geweest. Eerlijk gezegd heb ik niet zo'n
behoefte om te gaan miezemuizen of een bepaald inzicht misschien twee of drie
dagen eerder had kunnen of moeten doorbreken bij de minister. Als ik nu echter
drie stappen terugdoe en het geheel probeer te overzien, dan is mijn kritische
reconstructie van de hoofdlijn ongeveer de volgende.In april/mei vorig jaar was de minister op de hoogte van het nijpende
probleem van de drugskoeriers, de bolletjesslikkers. Op 5 juni kwam de brief
van staatssecretaris Bos waarin gesproken wordt over het feit dat Schiphol
wordt overspoeld met bolletjesslikkers en waarin duidelijk staat dat er terughoudend
aangehouden wordt in verband met het beperkte aantal slikkerstoiletten. Dat
is exact dezelfde boodschap als die van hoofdofficier Wooldrik
die de minister een half jaar later onder ogen krijgt en waar hij dan wel
actie op neemt. Toen is gevraagd om een plan van aanpak en er is overleg gevoerd
met het college van procureurs-generaal. Conclusie moet zijn dat ten minste
een deel van de nu voorgestelde maatregelen, met name op het punt van de celcapaciteit,
toen al genomen had kunnen worden en wat de fractie van de ChristenUnie betreft
genomen had moeten worden. De indruk van mijn fractie dat dit niet het plan
van Korthals is, gelet op de inhoud van de maatregelen die eerder door de
minister waren verworpen, maar dat hem dit voor een belangrijk deel is opgedrongen,
is dan nog niet eens het belangrijkste.Mijn verwijt aan de minister, nadat ik goed naar zijn verantwoording heb
geluisterd, richt zich op drie zaken die hij had moeten doen en die hij niet
of onvoldoende heeft gedaan. In de eerste plaats had hij op de kortst mogelijke
termijn het aantal slikkerscellen en -toiletten op Schiphol moeten uitbreiden.
In de tweede plaats had hij het openbaar ministerie op het hart moeten binden
dat wat er ook gebeurt, heenzendingen niet geaccepteerd zullen worden. In
de derde plaats had hij, zodra het kon en in ieder geval na de acties van
september, de Kamer moeten informeren over de situatie op Schiphol. Hij had
moeten zeggen wat de knelpunten waren en wat daaraan had moeten worden gedaan.Het allerminste wat van deze minister met zijn politieke antenne verwacht
had mogen worden, is dat hij na het debat van 12 december een brief aan de
Kamer had gestuurd. Daarin had hij die opmerkingen kwijt gekund waarvoor hij
volgens zijn zeggen op 12 december van de voorzitter niet de gelegenheid kreeg.
Het tijdig en adequaat informeren van de Tweede Kamer is geen kwestie van
appreciatie, geen kwestie van smaak, maar een vereiste van de parlementaire
democratie.Terugkijkend is ons oordeel verwoord in de motie die door collega Balkenende
is ingediend en die door ons mede is ondertekend. Vooruitkijkend zie ik een
kritische behandeling van een aantal van de in het plan van aanpak vervatte
voorstellen tegemoet.De heer Van Oven (PvdA):Mevrouw de voorzitter. Ik dank de minister voor de beantwoording van de
vragen die zijn gesteld.Wij hebben het verleden vrij uitgebreid behandeld. Dat geldt vooral voor
de voorgeschiedenis van de situatie die in december is ontstaan. De minister
heeft een aantal zaken uitgelegd, met name het feit dat de situatie in april/mei
al zorgen baarde. Die zorg is langzaam gegroeid. Men heeft getracht daaraan
paal en perk te stellen, onder andere door de actie die voor de zomer was
gepland en uiteindelijk in september heeft plaatsgevonden. Toch lijken de
reacties op die ontwikkeling in het algemeen geen erg structureel karakter
te hebben gehad. De brieven die wij hebben gezien, wijzen erop dat er nu en
dan sprake was van behoorlijke paniek, ook bij het openbaar ministerie. Men
had soms het gevoel de zaken niet meer de baas te kunnen. Als dus in het VVD-programma
staat dat "in de afgelopen periode bij het openbaar ministerie orde op zaken
is gesteld en dat de rust is teruggekeerd", dan kan dat aan de hand van de
ontwikkeling rond Schiphol niet worden bevestigd. Misschien moet men over
amendering van die passage nadenken.Een heel lastig punt van overweging voor de fractie van de Partij van
de Arbeid is datgene wat na 3 december is gebeurd. Wij zouden het nog steeds
beter gevonden hebben wanneer de minister sneller dan 7 december was geïnformeerd
en wanneer er sneller maatregelen waren genomen. Nu is het wel zo dat de minister
erop heeft gewezen dat het college van PG's op 10 december met voorstellen
is gekomen die hij heeft afgewezen om hem moverende redenen. Hij heeft dat
uitgelegd en mijn fractie billijkt dat. Het is dan begrijpelijk dat het traject
wat langer gaat duren. Niettemin draagt de minister een groot gedeelte van
de verantwoordelijkheid voor de situatie die in de tweede helft van december
op Schiphol is ontstaan.Over de voorlichting aan de Tweede Kamer is ook nadere uitleg gekomen.
Die is in zoverre van belang dat de minister van Justitie de mededeling dat
er nog acties hebben plaatsgevonden na de actie van september in belangrijke
mate heeft genuanceerd, omdat het niet ging om acties als zodanig die werden
voortgezet, maar om kennis die men tijdens de eerste actie had opgedaan en
die leidde tot een onverwacht grote toevloed in die situatie. Ik vind dan
ook dat de tekst van de motie van afkeuring, namelijk dat de Kamer onjuist
is geïnformeerd, niet opgaat.Wij hebben kunnen constateren dat het incidentele beleid, het meer incidenteel
gerichte beleid van vorig jaar, is omgezet in een meer structureel beleid.
Het plan van aanpak ziet er robuust en drastisch uit. Ik ga niet op alle details
in. De heer Dittrich heeft een opmerking gemaakt waarmee mijn fractie het
niet eens is, over de maximumstrafbevoegdheid van de politierechter. Wij hebben
weer moeite met het regime dat voor minderjarigen zal gelden. Die punten kunnen
bij de behandeling van de noodwetgeving terugkomen. Open blijft ook de kans
op succes wat betreft het eerste spoor. Ik nodig de minister van Justitie
uit om in zijn periodieke verslaglegging ook over dat spoor indringend te
rapporteren.Ook heeft de minister een verzekering gegeven voor de toekomst. Zolang
het plan van aanpak en de noodwetgeving nog niet van kracht is, is het vaste
uitgangspunt dat geen mensen worden weggezonden behoudens in situaties van
overmacht waarover de minister rapporteert en zich tegenover de Kamer verantwoord.
Dat is hetgeen hij in het kader van een interruptie heeft toegezegd.Alles afwegend kom ik als woordvoerder in deze Kamer tot de conclusie
dat juist de omzetting van een incidentele in een structurele aanpak, zoals
die door de minister is gepresenteerd en naar voren is gebracht – kennelijk
geïnitieerd voordat de Kamer hem daarom vroeg – maakt dat de minister
vertrouwd kan worden wat betreft de uitvoering van het plan van aanpak. Het
is uiteraard zo dat een motie van wantrouwen nooit licht mag worden genomen.
Het betekent dat ik mijn fractie zal adviseren om de motie niet te steunen.De heer Balkenende (CDA):De heer Van Oven heeft iets gezegd over de term onjuist in de motie. Die
term heeft betrekking op de spanning die bestaat tussen de uitspraak van de
minister op 12 december met betrekking tot het temporiseren van acties
tegen bolletjesslikkers en de brief van de heer Wooldrik. Ik wil dat als feit
naar voren hebben gebracht voor de Handelingen.Het debat in de afgelopen weken heeft mede kleur gekregen door de opmerkingen
van de fractievoorzitter van de PvdA, de heer Melkert. Ik lees drie citaten
voor. Als het gaat over de smokkel van drugs zegt de heer Melkert: "ja, ik
ben echt ook zelf verbijsterd geweest over de wijze waarop daar dan de afgelopen
maanden op Justitie naar is gehandeld". Als het gaat over de informatieverstrekking
aan de Kamer zegt de heer Melkert: "ik vind dat hij daar dan al wat meer open
kaart had moeten spelen". Als het gaat om een typering van het gedrag van
de minister van Justitie zegt de heer Melkert: "ik vind het erg formalistisch,
erg volgend, passief". Mijn vraag aan de heer Van Oven is of hij deze opmerkingen
van de heer Melkert nog deelt. Als dat het geval is, kan hij immers geen afstand
nemen van de motie. Of hij moet afstand nemen van de opmerkingen van de heer
Melkert. Het kan niet zo zijn dat de heer Melkert deze typeringen doet en
vervolgens niets met de motie doet.De heer Van Oven (PvdA):Ik heb net al bezwaar gemaakt tegen de motie op grond van het punt van
de onjuistheid. In een interruptiedebatje met de minister van Justitie heb
ik voldoende uitleg gekregen over hetgeen hij heeft bedoeld met betrekking
tot de passage op grond waarvan de heer Rietkerk meende dat er sprake was
van onjuiste informatie aan de Kamer. In die zin acht ik de motie inhoudelijk
onjuist. Daarnaast heeft motie een politieke betekenis, die erop neerkomt
dat het vertrouwen aan de minister van Justitie wordt ontzegd. Ik heb net
uitgelegd waarom bij mij, als woordvoerder van de fractie van de Partij van
de Arbeid, dit vertrouwen op dit ogenblik nog wel bestaat. Het heeft te maken
met die omzetting van incidentele in structurele maatregelen. Ik ben het ermee
eens dat de minister van Justitie de Tweede Kamer uitvoeriger had kunnen voorlichten.
Als ik dat afweeg tegen hetgeen wij hier vanmiddag hebben besproken, dan is
het voor mij geen reden om mijn fractie te adviseren om een motie van afkeuring
te steunen.De heer Balkenende (CDA):Dan constateer ik...De voorzitter:U mag nog een constatering doen, maar daar houdt het mee op. Ik heb net
ook mevrouw Halsema de gelegenheid gegeven om een tweede vraag te stellen.De heer Balkenende (CDA):Ik betreur het, gegeven deze situatie, dat u deze opmerking maakt. Ik
vind het buitengewoon jammer dat wij daar in onze levende democratie niet
over van gedachten kunnen wisselen. Er is te veel aan de hand.De heer Van Oven (PvdA):De leiding van de vergadering berust bij de voorzitter. Het is dus lastig
om nu nog in te gaan op deze zeer korte kritiek.Mevrouw Halsema (GroenLinks):U zult waarschijnlijk uw redenen hebben om de politieke betekenis van
deze motie niet te volgen. U verwierp de motie eigenlijk op grond van één
woord, namelijk het woord "onjuist". Als ik dat woord weghaal, dan blijft
er staan dat de minister tekort is geschoten en dat hij de Kamer over het
gevoerde beleid te laat en onvolledig heeft geïnformeerd. Mag ik dan
met u concluderen dat u het wat dat betreft wel eens bent met de oppositie?De heer Van Oven (PvdA):Het is goed om daarover geen misverstand te laten bestaan. Ik heb inderdaad
bezwaar gemaakt tegen één onderdeel van de motie en ik heb de
motie overigens gekenschetst als een motie van wantrouwen. Waar dat wantrouwen
bij mij als woordvoerder van de PvdA-fractie niet ontbreekt, is het al reden
om mijn fractie te adviseren... Pardon, ik verspreek mij. Omdat er bij mij
dus wel vertrouwen bestaat, is er voor mij genoeg reden om die motie niet
te ondersteunen.Mevrouw Halsema (GroenLinks):Na deze freudiaanse verspreking hoef ik er niet veel meer aan toe te voegen.Minister Korthals:Voorzitter. Ik heb nog slechts een enkele vraag te beantwoorden. De heer
Dittrich vroeg tot welk gewicht van in beslag genomen drugs in het huidige
beleid zaken kunnen worden aangebracht bij de politierechter en wat daarin
verandert wanneer de maximale strafmaat bij de politierechter wordt verhoogd
tot één jaar. Bij de huidige straftoemeting door de rechtbank
kan de zaak tot een halve kilo – dat is anders dan ik in eerste termijn
zei – door de politierechter worden afgedaan. Dat is natuurlijk afhankelijk
van de omstandigheden en van de persoon van de verdachte. Was het een zogenaamde
pakezel of maakte hij onderdeel uit van een criminele organisatie? Wanneer
de grens bij de politierechter naar een jaar wordt gebracht, valt te verwachten
dat de zaken tot maximaal anderhalf à twee kilo, uiteraard weer afhankelijk
van het geval en de persoon, bij de politierechter kunnen worden aangebracht.
Van een aanzuigende werking van het straftoemetingsbeleid is niets gebleken.
Aangenomen mag worden dat het veeleer afhangt van de pakkans.De heer Van Oven vroeg mij indringend te rapporteren over de ontwikkelingen,
ook de ontwikkelingen op de Nederlandse Antillen en Aruba. Dat zal ik doen
bij die periodieke verslaglegging. Hij gaf weer hoe hij dacht over de heenzending:
niet heenzenden, behoudens overmacht. Daarover zijn wij het eens.De heer Dittrich heeft een motie op stuk nr. 5 ingediend, maar die is
tegengesteld aan mijn voorstel. Hij stelt voor dat het wat betreft de zaken
bij de politierechter blijft zoals het nu is, terwijl ik juist een uitbreiding
wil. Bovendien komt er een mogelijkheid dat er in hoger beroep voor gevangenisstraffen
van maximaal een halfjaar unusrechtspraak plaatsvindt. Het lijkt mij dat de
heer Dittrich zijn mening beter naar voren kan brengen bij de behandeling
van het wetsvoorstel, maar kennelijk wil hij het nu al uitspreken. Ik kan
uiteraard niet anders dan aanneming van deze motie ontraden.De heer Balkenende heeft een motie van wantrouwen ingediend. De motie
is scherp van toon. Hij gebruikt verschillende argumenten waarop ik in mijn
eerste termijn uitgebreid ben ingegaan. Als ik het goed begrijp, vindt de
heer Balkenende dat ik eerder maatregelen had moeten nemen in de geest van
de motie-Rietkerk, waarin onorthodoxe methoden worden bepleit. De medeondertekenaars
de heer De Wit en mevrouw Halsema hebben zich overigens altijd
gekeerd tegen onorthodoxe methoden. Er moet dus op z'n minst gesproken worden
van een verschillende benadering. Aanneming van de motie-Rietkerk heb ik indertijd
ontraden omdat daarin onder andere stond dat het onaanvaardbaar is dat er
wordt heengezonden. Ik kon die formulering niet voor mijn rekening nemen.
Verder vroeg de heer Rietkerk om voor 1 januari met een plan van aanpak te
komen. Kennelijk had hij al door dat hier sprake was van een ernstige situatie.
Ik zei toen dat ik dit een groot probleem vind dat ik afzonderlijk probeer
op te lossen, maar merkwaardig genoeg liep de heer Rietkerk niet onmiddellijk
naar de interruptiemicrofoon om te vragen wat ik daarmee bedoelde. Het zal
duidelijk zijn dat ik niet gecharmeerd ben van de motie-Balkenende c.s. De
heer Balkenende is kennelijk al vanaf den beginne van plan geweest om een
dergelijke motie in te dienen. De heer Rietkerk had eigenlijk de Kamer van
reces moeten terugroepen, iets wat hij bij voortduring heeft geroepen.De heer Balkenende (CDA):Ik vind de verdediging van de minister op dit punt niet erg sterk. Hij
heeft gelijk dat onze motie over het plan van aanpak van 12 december verschillend
kan worden benaderd. Het verschil van opvatting over het plan van aanpak kan
ook vandaag weer worden gesignaleerd en daar is niets mis mee. Waar de gehele
oppositie wél eensgezind over is, is dat het beleid heeft gefaald en
dat de minister steken heeft laten vallen als het gaat om de informatievoorziening.
Dat is wat de motie zegt, niet meer en niet minder. Ik stel vast dat de minister
de steun heeft van zijn fractie en daarmee wens ik hem geluk. Wel heb ik geconstateerd
dat de heren Dittrich en Van Oven inhoudelijk gezien weinig afstand nemen
van de strekking van mijn motie. Om politieke redenen steunen zij de motie
niet; zij willen dat de minister in staat wordt gesteld, het plan van aanpak
uit te voeren. Ik heb echter een scherp onderscheid gemaakt tussen het plan
van aanpak en zijn betekenis voor de toekomst aan de ene kant en het hebben
van een oordeel over hetgeen zich de afgelopen maanden heeft afgespeeld anderzijds.
Wat dat laatste betreft constateer ik dat twee regeringspartijen de minister
zeer kritisch bejegenen. Het is de vraag hoe de minister vanuit dat perspectief
aankijkt tegen deze motie.Minister Korthals:Ik ben hier heel duidelijk over geweest. Iedereen mag kritische geluiden
over de ontstane situatie laten horen. Het debat van vandaag heeft mij gelegenheid
geboden om uit te leggen wat ik precies gedaan heb. Iedere fractie heeft vervolgens
haar eigen afweging gemaakt. Ik meende even dat mevrouw Halsema de PvdA- en
de D66-fractie verweet politieke motieven te hanteren, maar ik ga ervan uit
dat dat zij zich daaraan niet schuldig wil maken met het oog op de komende
verkiezingen. In die afweging hebben zowel de fractie van de Partij van de
Arbeid als die van D66 aangegeven dat zij vertrouwen hebben in deze minister.De beraadslaging wordt gesloten.De voorzitter:In het Reglement van orde staat dat over een motie van wantrouwen of een
motie van afkeuring onverwijld moet worden gestemd. Mijn voorstel is om over
tien minuten over de ingediende moties te stemmen.De heer Van Oven (PvdA):Voorzitter. Het indienen van een motie van wantrouwen is een gebeurtenis
die niet elke dag plaatsvindt in de Tweede Kamer. Als woordvoerder van de
PvdA-fractie heb ik behoefte aan gelegenheid om mijn fractie daarover voor
te lichten. Ik stel voor om ten minste een half uur te schorsen.De voorzitter:Ik kijk naar de overige leden en naar de rest van de agenda. Voor vanavond
staat nog een ander spoeddebat gepland over de IC-bedden.De heer Niederer (VVD):Voorzitter. Gelet op het de uitvoerigheid van het vandaag gevoerde debat
lijkt uw voorstel mij acceptabel. Mijn fractie is er een voorstander van om
na ommekomst van tien minuten te stemmen over de ingediende moties.De heer Dittrich (D66):Mevrouw de voorzitter. De fractie van D66 is bereid om over een kwartier
te stemmen.De voorzitter:Kan de heer Van Oven leven met dit tussenvoorstel?De heer Van Oven (PvdA):Binnen die tijd moeten wij tot zaken kunnen komen binnen de Partij van
de Arbeid.De voorzitter:In dat geval stel ik voor, u allen over een kwartier terug te zien in
deze zaal.Aldus wordt besloten.De vergadering wordt van 18.52 uur tot 19.10 uur geschorst. 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/h-tk-20012002-3010-3051.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl