Voortzetting van de behandeling van het wetsvoorstel Wijziging van het Wetboek van Strafrecht, het Wetboek van Strafvordering en de Gemeentewet (partiële wijziging zedelijkheidswetgeving) (27745)
Staten-Generaal — Handelingen 
Datum: 2014-07-08 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Handeling 2001-2002, pag. 1717-1724

 
 
 

Handeling

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Vergadernummer
Datum vergadering

31-07-2002

Eerste Kamer der Staten-Generaal

2001-2002

nr. 35, pagina 1717-1724

09-07-2002

 

 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties over kamerdossier

Kamerdossier 27745Toon publicaties die dit dossier behandelen

 
 
 Publicaties in vergadering

Lijst van ingekomen stukken, met de door de voorzitter terzake gedane voorstellen (dinsdag 9 juli 2002)Pagina 1758-1758
Voortzetting van de behandeling van de wetsvoorstellen: - van het lid M. Vos tot wijziging van de Wet milieubeheer (duurzaam geproduceerd hout) (23982); - van het lid M. Vos tot wijziging van het Voorstel van wet van het lid M. Vos tot wijziging van de Wet milieubeheer (duurzaam geproduceerd hout) (26998)Pagina 1739-1757
Stemmingen in verband met het wetsvoorstel Wijziging van de Wet bijzondere opnemingen in psychiatrische ziekenhuizen (voorwaardelijke machtiging en observatiemachtiging) (27289), over de motie-Hessing c.s. over onderzoek voor de inwerkingtreding van de observatiemachtiging (27289, nr. 239f)Pagina 1715-1717
Behandeling van het wetsvoorstel Wijziging van de Wet arbeidsongeschiktheidsvoorziening jonggehandicapten, houdende een verbeterde formulering van de hardheidsclausule inzake de export van het recht op arbeidsongeschiktheidsuitkering naar het buitenland (27895)Pagina 1724-1727
Lijst van besluiten (dinsdag 9 juli 2002)Pagina 1757-1758
Behandeling van de volgende voorstellen van de commissie voor de Verzoekschriften: - adres van J. de Niet te Vriezenveen betreffende kwijtschelding van een belastingaanslag (gedrukt stuk Eerste Kamer, 2001-2002, nr. XIII); - adres van C.J. Schols te Rotterdam betreffende kwijtschelding van een belastingaanslag (gedrukt stuk Eerste Kamer, 2001-2002, nr. XIV)Pagina 1715-1715
Behandeling van het wetsvoorstel Vaststelling van de Wet inzake het beheer van de financiën van het Rijk (Comptabiliteitswet 2001) (27849)Pagina 1733-1738
Behandeling van het wetsvoorstel Wijziging van artikel 45 van de Politiewet 1993 in verband met het stellen van regels ten aanzien van het vermogen van de regio's (27039)Pagina 1727-1733
Behandeling van de wetsvoorstellen: - Aanpassing van de Advocatenwet aan richtlijn 98/5/EG van het Europees Parlement en de Raad van de Europese Unie van 16 februari 1998 ter vergemakkelijking van de permanente uitoefening van het beroep van advocaat in een andere lidstaat dan die waar de beroepskwalificatie is verworven (Implementatie vestigingsrichtlijn advocaten) (27587); - Wijziging van de Opiumwet (27874); - en nog drie andere wetsvoorstellen (28063, 27896 en 28246)Pagina 1717-1717
Voortzetting van de behandeling van het wetsvoorstel Wijziging van het Wetboek van Strafrecht, het Wetboek van Strafvordering en de Gemeentewet (partiële wijziging zedelijkheidswetgeving) (27745)Pagina 1717-1724
Presentie en opening (dinsdag 9 juli 2002)Pagina 1715-1715

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 47 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
Aan de orde is de voortzetting van de behandeling van: het wetsvoorstel Wijziging van het Wetboek van Strafrecht, het Wetboek van
Strafvordering en de Gemeentewet (partiële wijziging zedelijkheidswetgeving)
(27745).(Zie vergadering van 2 juli 2002.)De beraadslaging wordt hervat.De heer Dölle (CDA):Voorzitter. Ik wil de minister danken voor zijn antwoord in eerste instantie.
Dat antwoord was uitvoerig, maar niet zo uitvoerig dat er geen vragen meer
zijn overgebleven. Mijn fractie heeft er twee. De eerste daarvan heeft betrekking
op een zaak waarover ik in eerste instantie reeds sprak: de opvattingen van
de regering over het effect van het fenomeen pornografie als zodanig. De tweede
vraag heeft betrekking op de term "verminderd bewustzijn". Voorgesteld wordt
om deze term op te nemen onder de kwalificerende gronden in het Wetboek van
Strafrecht.Het eerste punt kwam vooral naar voren in het kader van de virtuele kinderporno,
waaraan de vorige keer een groot deel van de beschouwingen werd gewijd. Het
gaat daarbij met name om die kinderporno die wordt vervaardigd zonder dat
daarbij kinderen betrokken zijn, door middel van computers bijvoorbeeld. De
regering rechtvaardigde deze beperking van de vrijheid van meningsuiting en
de privacy, terecht overigens, met een redenering die erop neer kwam dat van
het instandhouden van een kinderpornografische deelmarkt op zichzelf al een
dreiging uitgaat en dat misbruik van en geweld tegen kinderen hierdoor wordt
bevorderd.Die opstelling blijkt ook uit andere zaken die het kabinet in verband
daarmee heeft gevonden. Zo verdedigde het kabinet zich ten aanzien van het
feit dat ook zestien- en zeventienjarigen onder dat verbod vallen door te
wijzen op het maatschappelijke effect van het instandhouden van de kinderpornografische
deelmarkt. Dat is een van de redenen waarom het gerechtvaardigd is om zestien-
en zeventienjarigen – aan wie het hebben van gemeenschap volgens de
wet is toegestaan – te verbieden om in de sfeer van de kinderporno te
worden geafficheerd.Het tweede punt was de impliciete afwijzing door het kabinet van de stelling
dat kinderporno, of wellicht pornografie in het algemeen, als ventiel kan
dienen waardoor er minder misbruik en minder geweld zou plaatsvinden.Het derde punt dat door de regering sterk wordt benadrukt, is de omstandigheid
dat slechts die vormen van gesimuleerde pornografie moeten worden verboden
die, in mijn woorden, "net echt" zijn en lijken op echte porno. Kennelijk,
omdat die vormen van afbeeldingen aanjagend en bevorderend zijn voor houdingen
die meer misbruik en meer geweld met zich brengen. In dat licht is het volgens
de regering te rechtvaardigen om de vrijheid van meningsuiting en de vrijheid
van levenssfeer, zoals verdedigd in artikel 7 van de Grondwet en artikel 8
en 10 van het EVRM, in te perken. Er gaat namelijk een zodanig effect van
uit dat er een grond aanwezig is die wordt erkend in de Grondwet en het verdrag,
op basis waarvan die inperking kan plaatsvinden. Wij hebben in dit verband
een vraag, die niet alleen academisch is; immers een dergelijke vraag zou
hier, op de rand van het reces en aan de vooravond van een kabinetswisseling,
natuurlijk overdreven veel tijd en aandacht vragen.Wij kunnen de redenering van de regering volgen, hoewel zij niet wetenschappelijk
is bewezen, zoals de minister al zei. Als deze redenering opgaat, is het wellicht
ook zo dat het fenomeen pornografie in het algemeen die werking heeft. Waarom
komt er dan alleen op dit onderdeel een verbod? Terecht zegt de regering dat
aan de verschillende vormen van pornografie niet dezelfde gevolgen hoeven
te worden verbonden en dat is natuurlijk ook zo. Voor ons is het wel van belang
te weten of het kabinet vindt dat het fenomeen pornografie puur behoort tot
de privésfeer van mensen of dat er een extern publiek effect van uitgaat,
waardoor het in beginsel onderwerp kan worden van nadere wet- en regelgeving.
Over dit onderwerp willen wij graag nog iets meer horen van het kabinet, hoewel
wij het begrijpen dat de minister wellicht zal zeggen: laat het maar over
aan een ander. Het is niet alleen academisch; het is voor mijn fractie ook
van belang om te weten hoe de redenering van de regering precies in elkaar
zit.De minister heeft ook geantwoord op het punt van het verminderde bewustzijn.
Zoals ook in de schriftelijke voorbereiding aan de orde geweest.
Ik wil een laatste poging doen om het nog iets aangescherpt te krijgen. Het
is bekend – dat is ook niet voor betwisting vatbaar – dat het
in het strafrecht in hoge mate gaat om voorzienbaarheid. De minister zal de
laatste zijn om dat te ontkennen. De vorige keer hebben wij in eerste instantie
gezien dat het begrip verminderd bewustzijn, in het kader van het artikel
waarin het wordt gebruikt, slaat op halfslaap, sluimer, drankgebruik, drugs
en medicijnen. De regering zegt echter dat er nog andere gronden kunnen zijn
die de rechter ertoe kunnen brengen, iemand te beoordelen als een persoon
die de delictsomschrijving heeft vervuld. Is er echt geen nadere toespitsing
mogelijk? Andere kwalificerende omstandigheden in het Wetboek van Strafrecht
zijn over het algemeen toch meer bepaald. Daarbij denken wij aan bewusteloosheid
of verminderderde toerekeningsvatbaarheid. Wij begrijpen dat het bij deze
grond, verminderd bewustzijn, gaat om een fysiologische situatie waarin iemand
verkeert en absoluut niet om een psychische; beide komen natuurlijk ook gezamenlijk
voor. Het gaat echter primair om een fysiologische toestand. Moet die toestand
volgens de regering achteraf of ter plekke worden gefiatteerd door een medisch
oordeel? Het gaat er daarbij om of die toestand bestond op dat moment van
toen. De PvdA-fractie heeft in dat verband gewezen op drankgebruik, waarbij
er een aantal voor de hand liggende problemen is bij het toepassen van dit
nogal vage criterium. Beperkt de uitdrukking "verminderd bewustzijn" zich
tot fysiologische omstandigheden en moet er alsdan een medisch etiket op worden
geplakt?De heer Holdijk (SGP):Voorzitter. Ook onze fracties danken de bewindsman voor de wijze waarop
hij op onze bijdrage in eerste termijn is ingegaan. In tweede termijn heb
ik nog slechts een drietal punten te melden.In de eerste termijn van de zijde van de Kamer is wel gebleken dat het
voorgestelde artikel 240b van het Wetboek van Strafrecht de meeste kritische
vragen oproept. Wat betreft de verhoging van de leeftijdsgrens van zestien
naar achttien jaar heb ik in eerste termijn gewezen op de verplichting die
voortvloeit uit het goedgekeurde en op 14 februari van dit jaar bekrachtigde
ILO-verdrag betreffende het verbod op en de onmiddellijke actie voor de uitbanning
van de ergste vormen van kinderarbeid. Eventuele ruimte die andere, nog niet
goedgekeurde verdragen of overeenkomsten waarbij Nederland is betrokken, bieden,
kan aan die verplichting mijns inziens niet afdoen; er is daarmee op zichzelf
voldoende reden voor de verhoging van deze leeftijdsgrens. Als ik het fout
zie, zou ik dat graag alsnog van de minister horen.Iets anders is, zo lijkt mij, het punt dat vooral door de heer Jurgens
is opgeworpen. Dit punt houdt in dat twee formeel nog niet van kracht zijnde
internationale overeenkomsten, de bekende conventie inzake cybercrime en het
ontwerpkaderbesluit inzake de bestrijding van seksuele uitbuiting van kinderen
en kinderpornografie, ruimte zouden laten om te opteren voor wettelijke strafuitsluiting
voor de vervaardiging en het bezit van afbeeldingen van personen die de leeftijd
van seksuele meerderjarigheid hebben bereikt, wanneer die afbeeldingen worden
vervaardigd en in bezit zijn met hun instemming en uitsluitend voor eigen
gebruik dienen. De heer Jurgens zal ongetwijfeld zelf op dit punt terugkomen.
De redengeving van de regering in eerste termijn om niet van deze optie gebruik
te maken, is als ik het goed begrepen heb, gelegen in de omstandigheid dat
het risico van verspreiding, zeker in het geval van virtuele kinderpornografie,
levensgroot aanwezig is. Zo heb ik de minister in eerste instantie verstaan
en daar wil ik graag uitsluitsel over. Blijft evenwel de vraag waarom dan
niet een uitzonderingsbepaling maar wel gebruikmaking van het opportuniteitsbeginsel
door de regering wordt voorgestaan. Wellicht wil de minister daar, ook naar
aanleiding van mogelijk andere vragen, in tweede termijn op terugkomen.Wat betreft, ten slotte, de betekenis van de uitspraak van het Supreme
Court in de zaak Ashcroft versus Free Speech Coalition van 16 april jl. terzake
van de virtuele kinderpornografie, constateerde ik in eerste termijn dat de
visies van onze fracties en die van de regering niet blijken te verschillen.
Erkend moet natuurlijk worden dat vooraf niet voor alle mogelijke situaties
kan worden verzekerd dat de praktijk, zéker niet de praktijk, zich
binnen de grenzen van artikel 7 van de Grondwet en artikel 10 van het EVRM
zal bewegen. Het komt ons onwaarschijnlijk voor dat een strafbepaling die
op instigatie van de Verenigde Staten is opgenomen – ik doel dan op
artikel 9, tweede lid, onderdeel c, van de conventie inzake cybercrime –
en die men kennelijk verenigbaar acht met het eigen First amendment, in strijd
zou zijn met het Europees Verdrag inzake de bescherming van de rechten van
de mens op het punt van de vrijheid van meningsuiting. Wij menen op dat punt
nog steeds de regering te kunnen volgen.Mevrouw Broekers-Knol (VVD):Voorzitter. Ik moet mijn fractiegenoot Rosenthal excuseren. Hij is op
dit moment voor de Kamer in Berlijn en woont daar een conferentie van de OVSE
bij. Ook namens hem dank ik de minister voor de beantwoording in eerste termijn.
Namens de VVD-fractie wil ik nu nog enkele opmerkingen maken.Zoals door mijn fractiegenoot Rosenthal in eerste termijn is opgemerkt,
wordt in de wetstekst gesproken over virtuele kinderporno, schijnbare kinderporno
en schijnbare betrokkenheid bij kinderporno. Wij spreken derhalve over een
verdergaande strafbaarstelling van kinderporno, een strafbaarstelling die
verdergaat dan het vereiste dat thans in artikel 240b Wetboek van Strafrecht
vastligt. Volgens dat artikel moet er sprake zijn van een afbeelding van een
seksuele gedraging waarbij een echt kind is betrokken.Voorzitter. In de periode van minder dan tien jaar die achter ons ligt,
zijn nieuwe media tot ontwikkeling gekomen. Wij zijn het digitale tijdperk
binnengegaan. In dat digitale tijdperk komt cybercrime voor. Het is belangrijk
dat wij ook met de wetgeving bijblijven met de nieuwe ontwikkelingen. Het
is nu mogelijk virtuele kinderporno te fabriceren. Daaraan had voorheen niemand
kunnen denken. Die virtuele kinderporno is schijnbare kinderporno, maar niet
van echt te onderscheiden. Wanneer iemand die fabriceert voor
eigen gebruik, is dat erg? Met de oude media, met het plakken en knippen van
papierdragers, zou het antwoord op de vraag of dit erg is "nee" zijn. Met
de digitale variant is het antwoord: "ja, dit is wel erg." Digitale verspreiding
op grote schaal is namelijk een peulenschil. Weliswaar is de kinderporno dan
wel virtueel, maar die gaat voor echt door; zij is niet van echt te onderscheiden
en dat is schadelijk, want het bevordert de markt voor kinderporno.Voorzitter. Ik herhaal wat mijn fractiegenoot Rosenthal in eerste termijn
naar voren heeft gebracht: de VVD steunt het wetsvoorstel.Mevrouw De Wolff (GroenLinks):Voorzitter. Met zijn uitvoerige beantwoording vorige week heeft de minister
de opvattingen van mijn fractie onaangetast gelaten. Wij zijn nog steeds van
mening dat wij eigenlijk bezig zijn met het introduceren van oplossingen op
zoek naar een probleem. Ik heb dat vorige week bij interruptie ook gezegd.
Het probleem waarvoor de zedelijkheidswetgeving tot nu toe een oplossing probeerde
te zoeken, betrof het geweld tegen kinderen, seksuele exploitatie van kinderen
en het überhaupt uitoefenen van seksueel geweld. De voorstellen tot wijziging
die nu aan de orde zijn, voegen hieraan in essentie niets toe. De serie voorstellen
die worden gedaan zien vooral op gedrag dat wel als laakbaar zou kunnen worden
gezien, maar dat niet per definitie is: het maken van foto's door jongeren
en het hebben van seksueel contact met iemand die een paar glazen drank te
veel op heeft. Dit soort voorvallen zijn misschien niet zo plezierig, maar
ik vind dat de aanpak van die voorvallen niet in de sfeer van het strafrecht
zou moeten worden getrokken. Mijn fractie is groot voorstander van een stevige
inzet voor het aanpakken van seksuele exploitatie en seksueel geweld, met
name tegen kinderen. Zij meent evenwel dat dit wetsvoorstel geen enkele meerwaarde
heeft.De heer Jurgens (PvdA):Voorzitter. Mijn fractie is wat in de problemen gekomen. Wij hoopten dat
de minister in zijn eerste termijn zodanige antwoorden zou geven, dat er aanleiding
zou zijn voor heroverweging van ons standpunt. Om die reden vroegen wij ook
om de tweede termijn vandaag te houden, hetgeen natuurlijk enigszins ongebruikelijk
is. De beantwoording in eerste termijn kwam echter helaas neer op een herhaling
van de standpunten in de memorie van antwoord. Een aantal inhoudelijke punten
die wij hadden ingebracht, kregen niet de spirituele, intellectuele reactie
die wij van deze minister gewend zijn. Ik kom tot een herhaling van datgene
wat ik in eerste termijn naar voren heb gebracht, en vraag de minister alsnog
om een reactie.Wij hebben in eerste termijn ingestemd met het voorstel als zodanig, maar
hebben scherpe kritiek geuit op twee elementen van de voorgestelde wijziging
van artikel 240b Wetboek van Strafrecht, betreffende kinderporno. Het ene
element is de verhoging van de leeftijd van 16 naar 18 jaar van degene die
betrokken is bij het vervaardigen etc. van een afbeelding van een seksuele
gedraging, zonder dat een exceptie wordt opgenomen voor opnamen bestemd voor
doelen gelegen in de persoonlijke levenssfeer. Het tweede element is de toevoeging
van vier woorden "of schijnbaar is betrokken" aan de delictsomschrijving,
waardoor de kern van de reden van strafbaarstelling van kinderporno komt te
vervallen, namelijk dat bij het vervaardigen ervan een kind is misbruikt en
dat door verspreiding dit kind nog meer schade lijdt.Bij beide elementen voert de minister uitentreuren aan dat sprake is van
internationale consensus. Op onze opmerking dat de twee belangrijkste internationale
regelingen, de regeling inzake cybercrime en het Kaderbesluit van de EU, nog
niet de instemming van de Kamer hebben gekregen, brengt de minister opnieuw
de internationale consensus naar voren. Het gaat daarbij dus om een consensus
tussen regeringen. Dat kan wezen, maar als parlement hebben wij onze eigen
opvattingen. Op onze opmerking dat beide regelingen de mogelijkheid bevatten
om hetzij de verhoging tot 18 jaar niet toe te passen, hetzij de leeftijd
van 16 jaar te handhaven voor het geval het gaat om vervaardiging en bezit
in de persoonlijke levenssfeer, gaat de minister niet in. Waarom doet hij
dat niet? De sprekers hebben de afgelopen dagen een videofilm toegezonden
gekregen, gemaakt door de cineast Erik de Goederen te Linschoten, de gemeente
waar bekende lijstduwers schuilen. De video is gemaakt door een minderjarige,
zij het van boven de 16 jaar, scholieren van het Hervormd Lyceum in Amsterdam
ten behoeve van discussie in de school. In die korte film komt een verkrachtingsscène
voor, die overigens decent is gefilmd. Omdat betrokkenen onder de 18 jaar
zijn, zou ik nadat dit wetsvoorstel ongewijzigd in het Staatsblad is gekomen,
strafbaar kunnen zijn met een maximum van vier jaar, omdat ik deze video in
huis heb. Dat is een typisch gevolg van zo algemene wetgeving als deze. Het
is er een gevolg van dat niet is gepoogd een uitzondering te maken voor situaties
waarvoor de wetgeving niet bedoeld is.Het beroep van de minister dat het openbaar ministerie in zo'n geval wel
niet zal vervolgen op grond van het opportuniteitsbeginsel, lijkt te strijden
met behoorlijke strafwetgeving, namelijk de kenbaarheid van wat strafbaar
moet worden geacht voor de burger. Dit alles komt terug als de Kamer gesteld
wordt voor goedkeuring van het Cybercrimeverdrag en het Kaderbesluit. Ik denk
dat wij dan een nieuwe discussie moeten hebben. Misschien kan deze op Justitie
reeds worden voorbereid. Als het Kaderbesluit deze mogelijkheid nu eenmaal
biedt en de minister zich erop beroept, zie ik niet in waarom Nederlandse
wetgeving van die uitzondering geen gebruik kan maken. De minister beroept
zich op internationale consensus. Welnu, daar behoort dit dan toe. Wanneer
het gaat om grondrechten, moeten wij juist verscherpte eisen stellen aan de
overheid als zij delicten omschrijft en bestraft, aldus ons betoog in eerste
aanleg op het eerste punt.Dan kom ik bij het tweede punt. Dat betreft de toevoeging waardoor alle
realistische afbeeldingen van seksuele gedragingen waarbij een minderjarige
schijnt te zijn betrokken, strafbaar worden gesteld. In eerste termijn hebben
wij gesteld dat dit een viertal gebreken inhoudt. Het eerste is dat het voornaamste
motief voor strafbaarstelling van kinderporno gelegen is in misbruik van een
kind bij de vervaardiging en schade voor dat kind bij verspreiding. Dat strikte
motief ontbreekt hier. Het tweede motief voert de regering aan. Dat
heeft de minister overigens wel vijf maal herhaald in zijn antwoord in eerste
termijn. Ik ken de spreuk "bis repetita placent", maar ik vraag mij af of
dat ook geldt voor vijf maal.Minister Korthals:Voor sommige mensen wel.De heer Jurgens (PvdA):Goed. Dat tweede motief is dat de bescherming van kinderen tegen seksueel
gedrag kan worden gebruikt om kinderen aan te moedigen of te verleiden om
deel te nemen aan seksueel gedrag. De stelling is dus dat virtuele –
dus fictieve – de werkelijkheid niet weergevende pornografische afbeeldingen
zo realistisch zijn, dat zij schadelijk zijn voor kinderen, met name bij verspreiding.
Voor deze stelling ontbreekt een wetenschappelijk verantwoorde onderbouwing,
zoals de minister moet toegeven als hij op een interruptie mijnerzijds zegt:
de omvang is ook zeer moeilijk vast te stellen. De vraag kan zich dan voordoen
of dit als argument mag gelden om geestesproducten, hoe onsmakelijk zij overigens
ook zijn, strafbaar te stellen.Het derde punt is dat op het produceren, bezitten of verspreiden van een
ander realistisch virtueel materiaal, zoals tekeningen, schilderijen en cartoons,
geen straf is gesteld. Bij de verdediging toverde de minister naast het argument
dat elektronisch materiaal veel realistischer zou overkomen, voor deze uitzonderingspositie
plotseling een nieuw argument uit zijn hoed, namelijk dat elektronisch vervaardigd
materiaal "het gevaar in zich bergt van een gemakkelijke en onbeperkte verspreiding".
Vandaag heeft mevrouw Broekers zich bij dit nieuwe argument aangesloten. Afgezien
van het feit dat dit geldt voor elk beeldmateriaal is misschien het gemak
van een mogelijke verspreiding toch moeilijk als een zelfstandige grondslag
voor strafbaarstelling aan te voeren. Dat zal toch ook mevrouw Broekers met
mij eens zijn. Dan zou dat kunnen gelden voor heel wat andere dingen die gemakkelijk
verspreid kunnen worden en dan op grond daarvan bestraft worden.Het vierde punt is dat in onze strafwetgeving een bepaling niet past die
schijn strafbaar stelt, omdat daarmee de positie van de verdachte onderuit
wordt gehaald. Als ik al strafbaar ben omdat ik schijnbaar iets doe, hoe moet
ik dan als verdachte enig tegenbewijs aanvoeren? Eén van de meest grondige
verweren in het strafrecht is dat je het feit niet gepleegd hebt. Als mij
wordt verweten dat ik iets schijnbaar heb gedaan, hoe kan ik dan in mijn verweer
aanvoeren dat ik het niet gedaan heb? Dat kan dus niet meer. Dat is het probleem.
Hier wordt iemand ervan beschuldigd dat hij materiaal bezit of verspreidt
waarbij de schijn wordt gewekt dat bij het maken van die afbeelding een minderjarige
is betrokken. Dit is gedaan, zo zegt de regering, om de bewijslast van het
OM te vergemakkelijken. Ook daar geldt: mag je om de bewijsmogelijkheden van
het OM te vergemakkelijken een grondrecht beperken?Dat waren de vier punten in eerste ronde. Daarover hebben wij in het antwoord
van de regering onvoldoende nieuwe argumenten gehoord. Wat we hoorden was
een herhaling van de memorie van antwoord. Het gaat bij artikel 240b om de
beperking van twee grondrechten, die van de persoonlijke levenssfeer en die
van de vrijheid van expressie. Misbruik van een kind is vanzelfsprekend een
grond om deze beperking van de vrijheid te billijken. Breidt men deze beperking
uit op gronden die niet rechtstreeks zijn terug te voeren op misbruik van
een kind – om de Amerikanen te citeren uit het arrest-Ashcroft waar
de heer Holdijk al naar verwees: "if it is neither a record of sexual abuse
nor does it create victims by its production" – dan loopt men het gevaar
de grenzen te overschrijden gesteld aan de bevoegdheid van de overheid om
bij wet grondrechten te beperken. Tot een dergelijke overschrijding concludeerde
het Supreme Court dan ook toen het in zijn vonnis de bestraffing van virtuele
kinderporno in de Child Pornography Prevention Act ongrondwettig verklaarde.
De motivering die het Supreme Court gebruikt, zou volgens de regering niet
passen in een rechterlijke toetsing van het voorgestelde artikel 240b aan
de artikelen 7 en 10 van de Grondwet en aan de artikelen 8 en 10 van het Europees
Verdrag voor de rechten van de mens. De grond van de discussie is of je op
grond van de Amerikaanse redenering ook bij de Nederlandse rechter en in beroep
bij de rechter in Straatsburg tot eenzelfde conclusie zou komen. Je kunt daarover,
zoals bij al dit soort zaken, redelijk van mening verschillen.Mijn fractie is verdeeld over de vraag of er al dan niet een probleem
is met de Grondwet of het Verdrag. De grote meerderheid aanvaardt het argument
van de regering dat het verbod op productie en verspreiding van virtuele kinderporno
een aanvaardbare beperking is van de grondrechten, omdat daarmee het recht
van kinderen op respect wordt afgewogen tegen deze grondrechten en de fractie
meent dat dit recht zwaarder moet wegen. De meerderheid zal dus voor het wetsvoorstel
stemmen.Enkele leden van de fractie, de opvatting van de meerderheid overigens
respecterende, achten de vier bovengenoemde punten van kritiek op artikel
240b zo zwaar, dat zij zich – tenzij de minister hen alsnog in vervoering
van eloquentie weet te overtuigen – niet met het wetsvoorstel kunnen
verenigen.De heer Kohnstamm (D66):Ik voel mij enigszins gegeneerd dat ik hier nu sta. Ik heb noch in eerste
termijn noch in de schriftelijke voorbereiding van het wetsvoorstel namens
mijn fractie acte de présence gegeven. De reden daarvan wil ik hier
in de volle openbaarheid geven. Toen het wetsvoorstel naar de Eerste Kamer
werd gestuurd, leidde de eerste kennisneming ertoe dat het hier enerzijds
ging om een aanscherping van de zedelijkheidswetgeving, in het bijzonder de
kinderporno, en een unanieme Tweede Kamer anderzijds. Dat leidde mij ertoe
om te denken dat ik bij de keuze die gemaakt moest worden in een relatief
kleine fractie, niet indringend naar het wetsvoorstel hoefde te kijken. Het
debat, de inbreng van de collega's De Wolff en Jurgens aan de ene kant en
de reactie van de minister aan de andere kant, heeft mij echter op een ander
spoor gezet.Het draait wat mijn fractie betreft hoofdzakelijk om artikel 240b, de
virtuele kinderporno, al valt over andere punten ook wel het een en ander
op te merken. De minister van Justitie geeft in zijn reactie een groot aantal
argumenten waarom hij vindt dat de strafbaarstelling gewenst is. Een van de
belangrijkste argumenten in het debat is daarbij gelegen in het bewijsprobleem
dat schijnbare, virtuele kinderporno en schijnbare betrokkenheid
zo moeilijk te scheiden is van echte kinderporno, dat de bewijsproblemen zodanig
zijn dat vervolging lastig is op grond van de artikelen die ook nu al in het
Wetboek van Strafrecht staan. Daartegenover staat dat het woordje"schijnbaar"
introduceren in het Wetboek van Strafrecht een absoluut novum is. Je zou daar
niet aan moeten beginnen, als het even kan. Collega Jurgens heeft in eerste
termijn een aantal voorbeelden gegeven. In strafrechtelijke termen gesproken
vormt het kenbaarheidsvereiste in het Wetboek van Strafrecht en Strafvordering
een essentieel punt, zodat je de schijnbare betrokkenheid er niet in zou moeten
brengen.Het tweede argument dat gewisseld is, ziet op de strijd met de vrijheid
van meningsuiting, de vrije expressie zoals dat aan de andere zijde van de
oceaan wordt genoemd. Het gaat met name om de gedachte dat je iets strafbaar
stelt waarvan vaststaat dat er geen betrokkenheid is van minderjarigen en
waarvan het bewijs niet goed te leveren valt dat daarvan voor minderjarigen
of in maatschappelijk opzicht nadelige consequenties ondervonden worden. Dat
heeft mijn fractie ernstig aan het twijfelen gebracht of het hoofdargument
van de minister van Justitie dat gewicht in de schaal zou kunnen leggen bij
de weging van die twee argumenten.Het voegt weinig nieuws toe aan het arsenaal in het Wetboek van Strafrecht
dat ons nu reeds ten dienste staat bij de bestrijding van kinderporno. Het
strafrecht is niet het geëigende middel om de dingen die bij artikel
240b worden besproken, te bestrijden. De mogelijke en voor sommige in onze
fractie zelfs zekere strijd met de vrijheid van meningsuiting weegt aan de
ene kant. Aan de andere kant blijft het overheersende gevoel dat paal en perk
gesteld mag en moet worden aan seksueel misbruik van kinderen, wat een van
de meest walgelijke misdrijven is die er zijn.Dat alles afwegende moet ik in tweede termijn melden dat een aantal leden
van mijn fractie de neiging hebben het wetsvoorstel van de minister niet te
volgen, en dat zullen zij ook niet schijnbaar doen.Minister Korthals:Voorzitter. Een van de nadelen van uitstel van de behandeling is dat de
Eerste Kamer weer met een doorwrochte tweede termijn kan komen. Het gaat zelfs
zo ver dat een fractie gedeeltelijk kan terugkomen op haar aanvankelijke standpunt.
Dat doet de discussie alleen maar goed.De heer Dölle begon met de vraag wat de invloed van porno precies
is. Als er bij kinderporno grote invloed is, waarom dan niet bij volwassen
porno? Hij bepleitte het niet, maar zijn redenering was waarom volwassen porno
niet strafbaar is.De situatie op het ogenblik is dat volwassen porno niet strafbaar is.
Dan is strafrechtelijk niet relevant of en zo ja, in welke mate, volwassen
porno seksueel misbruik en geweld zou kunnen bevorderen. Het is heel wel mogelijk
dat dit het geval is. Ik ken die onderzoeken niet, maar ik kan mij voorstellen
dat dit wel degelijk het geval is. Dan nog is de vraag of je dat strafrechtelijk
wilt vervolgen. Volwassen porno gaat natuurlijk over mensen die zelf hun mening
kunnen geven en die zich daar zelf aan overgeven.De heer Dölle (CDA):Ik heb de vorige keer en ook nu al gezegd dat er gelet op de realiteit,
de grotere weerbaarheid van volwassenen, de gewijzigde omstandigheden en opvattingen
in de maatschappij, niet op dezelfde wijze vervolging hoeft te worden verbonden
aan volwassen porno als aan kinderporno. Het ging mij erom of de regering
dat laatste verschijnsel ook ziet als iets wat uitgaat boven alleen de privésfeer,
maar dat ook een maatschappelijke uitstraling heeft. Deze uitstraling is soms
ongewenst en vergelijkbaar met roken of geweld in films.Minister Korthals:De vraag in al die gevallen is of het een zaak is van de overheid om daartegen
op te treden, maar op zichzelf hebt u daar gelijk in. Ik wil wel stellen dat
kinderpornografie wel strafbaar is. Voor strafbaarstelling van virtuele kinderporno,
waar ik nog op terugkom, geldt als aanvullende grond dat ook virtuele kinderporno,
naar moet worden aangenomen, kan bijdragen aan seksueel misbruik van kinderen.
De overheid heeft daarbij wel de taak om tot bescherming over te gaan. Dan kom ik aan de vragen en opmerkingen van de heer Dölle over het
verminderd bewustzijn. Verminderd bewustzijn kam ook psychisch zijn, als het
gaat om seksueel misbruik van een persoon die in onvoldoende mate zijn wil
kan bepalen. Er behoeft niet per se een medisch etiket op geplakt te worden.Naar mijn oordeel is de uitbreiding van de artikelen 243 en 247 Wetboek
van Strafrecht voldoende duidelijk en voorzienbaar. Blijkens recente rechtspraak
is er een lacune gesignaleerd die door de voorgestelde uitbreiding wordt opgeheven.
Bij de toepassing van deze bepaling wordt gedacht aan situaties waarbij de
dader bewust seksueel misbruik maakt van de omstandigheid dat het slachtoffer
in onvoldoende mate in staat is haar of zijn wil te bepalen omtrent het hebben
van seks met een ander. Dit onvermogen vloeit voort uit een toestand van verminderd
bewustzijn. Die toestand kan zijn oorzaak vinden in het gebruik van alcohol,
drugs of bepaalde medicijnen. Het slachtoffer kan zich ook in een sluimering
of halfslaap bevinden. Dat zijn de situaties die het eerst in aanmerking komen.
Ook andere factoren kunnen een eventueel slachtoffer in een toestand van verminderd
bewustzijn brengen. Het hangt vervolgens van de omstandigheden in concreto
af of er sprake is van seksueel misbruik van een persoon in een toestand van
verminderd bewustzijn.Naar mijn mening bestaat er geen gevaar dat de rechter zaken krijgt voorgelegd
die daarvoor niet aanmerking komen. Ik denk aan gevallen waarbij de betrokken
persoon de volle verantwoordelijkheid dient te dragen voor seksuele handelingen
waarbij hij of zij betrokken is geweest. Ook al zou die persoon deze betrokkenheid
achteraf betreuren. In dat opzicht verschilt de toepassing van de artikelen
243 en 247 niet van de toepassing van de artikelen 242 en 246 van het Wetboek
van Strafrecht. Mijn conclusie is dan ook dat de voorgestelde wijziging de
bedoeling van de wetgever voldoende helder weergeeft en voldoende houvast
biedt voor de rechtspraktijk. Ten slotte wil ik er nog op wijzen dat de rechtspraktijk
in de advisering over het conceptwetsvoorstel uitdrukkelijk de voorkeur gaf
aan deze wijziging.De heer Dölle (CDA):Verminderd bewustzijn hoeft niet altijd fysiologisch te
zijn, maar kan een gevolg zijn van het verkeren in een sekte of het zich onder
zware psychische druk bevinden. De voorbeelden die u gaf betroffen echter
uitsluitend fysiologische zaken.Minister Korthals:Het gaat primair om fysiologische zaken. Ik zei daarbij dat concrete gevallen
moeten worden beoordeeld door de rechter. Door de jurisprudentie moet vervolgens
worden bepaald op welke gevallen deze artikelen precies van toepassing zijn.De heer Holdijk verwees nog naar het ILO-verdrag. Het ILO-verdrag noopt
tot een verhoging. Dat wordt versterkt door andere, internationale instrumenten
die tot stand zijn gekomen of binnen afzienbare tijd tot stand zullen komen.
Ik weet met de heer Jurgens dat deze verdragen zoals het Kaderbesluit en het
Cybercrimeverdrag officieel nog in de Eerste Kamer moeten worden behandeld.
Over het Cybercrimeverdrag en de definities en omschrijvingen van de strafbare
feiten in het ontwerpkaderbesluit is al wel een politiek akkoord bereikt,
dat overigens nog door een parlementair voorbehoud of een parlementaire tegenstem
ongedaan kan worden gemaakt, maar dat is niet niks. De definities en de omschrijving
van seksuele uitbuiting van kinderen en kinderpornografie in het Kaderbesluit
zijn door alle landen van de EU geaccepteerd. Dat zijn gegevens waaraan wij
niet voorbij kunnen gaan. Ik neem overigens aan dat mijn ambtsopvolger uitziet
naar een pittige discussie met de Eerste Kamer over de wijze waarop het Cybercrimeverdrag
en het Kaderbesluit vervolgens zullen worden geïmplementeerd. Ik verwijs
daarbij graag naar toekomstige discussies.Hoewel mevrouw De Wolff er dit keer niet over gesproken heeft, wil ik
terugkomen op de mogelijkheden om het ILO-verdrag te implementeren via uitlokking.
Ik ben daar in eerste termijn op ingegaan. Kinderporno bevat een afbeelding
van een seksuele gedraging waarbij een kind is betrokken. Dat is nu nog een
kind tot zestien jaar. Dat wordt achttien jaar als de Eerste Kamer akkoord
gaat met de voorgestelde verhoging. De afbeelding kan seksueel misbruik weergeven,
maar kan ook een kind in een seksueel aangezette pose laten zien. Met andere
woorden, de vervaardiging van kinderporno is weliswaar schadelijk voor het
betrokken kind of voor kinderen in het algemeen, maar er behoeft geen sprake
te zijn van een daaraan ten grondslag liggend zedendelict. Reeds daarom kan
kinderporno niet effectief worden aangepakt via uitlokking. Het ILO-verdrag
stelt onder meer strafbaar het gebruik van een kind voor de productie van
kinderporno. Dat is strafbaar gesteld in artikel 240b Wetboek van Strafrecht.
Het ILO-verdrag hanteert een leeftijdsgrens van achttien jaar en mede daarom
moet ook artikel 240b worden aangepast.Mevrouw De Wolff ziet het wetsvoorstel niet als een oplossing, maar meer
als het zoeken naar problemen die er eigenlijk niet zijn. Het maken van naaktfoto's
valt sowieso buiten artikel 240b Wetboek van Strafrecht. Het wetsvoorstel
beoogt oplossingen te geven voor een ingewikkeld probleem. Dat het een ingewikkeld
probleem is, blijkt wel uit de vele gevallen waarin wij te maken krijgen met
kinderporno, bijvoorbeeld via het internet. Ik denk dat dit wel degelijk een
groot probleem is. Je kunt nog van mening verschillen over de wijze waarop
je het zou moeten oplossen, maar wij proberen geen probleem te creëren
om daar een gebrekkige oplossing voor te vinden.De heer Jurgens sprak over de voorgestelde strafbaarstelling van virtuele
kinderporno door de toevoeging van het woord "schijnbaar". Dat is primair
ingegeven door de overweging dat in het huidige tijdsgewricht vaak niet is
na te gaan hoe de desbetreffende afbeelding is vervaardigd. Dat weet de bezitter
of de verspreider ook niet. Echte kinderporno en kinderporno die voor echt
doorgaat, moeten uit de samenleving worden geweerd. Dat is ook het uitgangspunt
van dit wetsvoorstel.Ik zal nu ingaan op kinderporno met betrekking tot zestien- en zeventienjarigen.
Het ontwerpkaderbesluit is inderdaad nog niet door de Tweede Kamer overgenomen,
maar er is als gezegd wel een politiek akkoord over de omschrijving van de
strafbaar te stellen feiten. Het ontwerpkaderbesluit zal voorzien in optionele
strafuitsluitingsgronden. De wetgever kan daarvan gebruik maken, maar behoeft
dat niet te doen. De wetgever kan dat desgewenst ook overlaten aan de rechtspraktijk.
Dat is de optie waarvoor de regering heeft gekozen en waarmee de Tweede Kamer
met algemene stemmen akkoord is gegaan. In het ontwerpkaderbesluit is in navolging
van andere internationale instrumenten het kind gedefinieerd als een persoon
onder de achttien jaar. De opmerkingen van de heer Jurgens zijn dan ook toegespitst
op de positie van de zestien- en zeventienjarigen.Een kinderpornografische afbeelding zal, als zij wordt aangetroffen, doorgaans
weinig aanknopingspunten opleveren over de wijze van vervaardiging. Niet valt
op te maken hoe het plaatje tot stand is gekomen. Daarvoor is nader onderzoek
nodig. Ik heb in eerste termijn een aantal vragen genoemd die voor dat onderzoek
relevant zijn. Beantwoording van die vragen kan zicht geven op de wijze waarop
kinderporno in het gegeven geval is vervaardigd. Van de omstandigheden hangt
immers af of in het concrete geval vervolging geboden is dan wel achterwege
kan blijven. Die omstandigheden kunnen aanmerkelijk verschillen. Ik noem enige
voorbeelden ter verduidelijking:1. de vervaardiging van een kinderpornografische afbeelding waarbij een
zestienjarige is betrokken die zich daarvoor tegen betaling beschikbaar stelt;2. de vervaardiging van kinderporno door een docent van een zestienjarige
leerling;3. de vervaardiging van kinderporno door een vader van zijn zestienjarige
dochter;4. de vervaardiging van kinderporno door een veertigjarige man van een
persoon van zestien jaar;5. de vervaardiging van kinderporno door een negentienjarige vriend van
zijn zeventienjarige vriendin.In al deze gevallen is het denkbaar dat de minderjarige zijn of haar toestemming
heeft gegeven voor de vervaardiging van kinderporno, mogelijk zelfs voor verspreiding
daarvan. Alleen in het laatste geval kan vervolging achterwege blijven, wanneer
de vervaardiging van kinderporno geschiedt met instemming van de afgebeelde
persoon en de kinderporno is bestemd voor strikt privégebruik door
betrokkene. Ik wijs erop dat het niet waarschijnlijk is dat dit laatste geval
ter kennis van de politie komt omdat het zich strikt in de
privésfeer onder vriend en vriendin heeft afgespeeld. In die zin wil
ik ook het voorbeeld van de video, die door leerlingen van een school is gemaakt
en waarin een verkrachtingsscène wordt nagebootst, bezien. Als zo'n
video in omloop wordt gebracht en door de politie in beslag wordt genomen,
kan in het daarop volgende onderzoek worden vastgesteld onder welke omstandigheden
en met welk doel deze video is gemaakt. Het lijkt mij aannemelijk dat het
OM vervolgens zal besluiten in dit geval geen vervolging in te stellen. Overigens
kunnen natuurlijk ook vraagtekens worden geplaatst bij het überhaupt
vervaardigen van een dergelijke video.De rechtspraktijk heeft behoefte aan een heldere strafbepaling waarin
het uitgangspunt – de strafbaarstelling van kinderporno waarbij een
persoon onder de 18 jaar is betrokken – eenduidig is verwoord. In de
voor eenieder kenbare aanwijzing van het College van procureurs-generaal inzake
kinderporno wordt dan aangegeven welke gevallen van kinderporno de aandacht
hebben van het OM. Alsdan zal kenbaar zijn voor de rechtsgenoten dat vervolging
van kinderporno onder omstandigheden, waarin geen sprake is van schade voor
een bepaald kind of kinderen in het algemeen, achterwege kan blijven. Ik acht
derhalve het voorstel om de leeftijdsgrens in artikel 240b te verhogen tot
18 jaar voor een effectieve bestrijding van kinderporno geboden en uit een
oogpunt van de bescherming van de persoonlijke levenssfeer en de vrijheid
van meningsuiting alleszins verantwoord en aanvaardbaar. Het is nodig noch
wenselijk om alle gevallen, waarin een feit onder bepaalde omstandigheden
niet strafwaardig is of behoeft te zijn, in de wet vast te leggen. Anders
dan de heer Jurgens meen ik daarom dat kenbare toepassing van het opportuniteitsbeginsel,
zoals dan wordt vastgelegd in de aanwijzing, voldoende zekerheid verschaft
over de (on)toelaatbaarheid van vervaardiging en bezit van kinderporno.De heer Jurgens had het over het de afwezigheid van empirisch materiaal
ter rechtvaardiging van de stelling dat verspreiding van virtuele kinderporno
kan bijdragen aan de instandhouding van een markt waarin seksueel misbruik
van kinderen gedijt. Het feit dat er geen empirisch materieel aanwezig is
dat kan staven dat verspreiding van virtuele kinderporno schadelijk is voor
kinderen omdat deze kinderporno kan worden gebruikt om kinderen aan te moedigen
of te verleiden om deel te nemen aan seksueel gedrag en virtuele kinderporno
kan bijdragen aan een subcultuur die seksueel misbruik van kinderen bevordert,
neemt niet de grondslag voor de voorgestelde strafbaarstelling van kinderporno
weg. Als ik de heer Jurgens goed begrijp, is de beschikbaarheid van dit materiaal
voor hem cruciaal. Om een aantal redenen kan ik hem hierin niet volgen. In
dit verband wijs ik ook op de zeer duidelijke bijdrage van mevrouw Broekers.De markt voor kinderporno bestaat niet uit gescheiden stromen van echte
kinderporno en virtuele kinderporno. Die stromen vloeien ineen omdat, naar
ik begrijp, bij de vervaardiging van virtuele kinderporno doorgaans afbeeldingen
van echte kinderen worden gebruikt. Echte en niet echte kinderporno zijn niet
van elkaar te onderscheiden. Dat is ook niet de bedoeling. Wij hebben het
niet over al dan niet kunstzinnige uitingen van de menselijke geest waarbij
op het eerste gezicht is te zien dat ze het product van de verbeelding en
niet realistisch zijn. Wij hebben het over gemanipuleerde creaties die echte
kinderporno verbeelden. Hoe die afbeeldingen tot stand zijn gekomen, is doorgaans
niet te achterhalen. Welnu, het is aannemelijk dat de vrije beschikbaarheid
van virtuele kinderporno kan bijdragen aan de instandhouding van een markt
waarin behoefte bestaat aan seks met kinderen en aan kinderporno. Het is aannemelijk
dat kinderen met behulp van virtuele kinderporno kunnen worden overgehaald
zich te lenen voor de vervaardiging van echte kinderporno of voor seks. Mede
daarom hebben de Europese landen het nodig en verantwoord geacht om voorstellen
te doen tot strafbaarstelling van virtuele kinderporno. Als ik de heer Jurgens
goed begrijp, dan heeft hij geen moeite met de strafbaarstelling van virtuele
kinderporno voorzover het OM niet wordt belast met het bewijs dat echte kinderen
of echte plaatjes zijn gebruikt, Maar zolang het hiervoor genoemde empirisch
materiaal ontbreekt, kan hij niet meegaan met het verdergaande voorstel dat
er geen ruimte is voor tegenbewijs. In de visie van de regering dient die
ruimte er inderdaad niet te zijn, omdat het bestaan en de verspreiding van
virtuele kinderporno zonder meer al schadelijk kunnen zijn. Ik wijs erop dat
het ontwerpkaderbesluit ter bestrijding van seksuele uitbuiting van kinderen
en kinderpornografie ten aanzien van virtuele kinderporno een optionele strafuitsluitingsgrond
van beperkte omvang kent. Die grond laat weinig ruimte voor tegenbewijs. Strafrechtelijke
aansprakelijkheid kan worden uitgesloten als vaststaat dat de vervaardiger
van kinderpornografisch materiaal dat materiaal uitsluitend voor eigen gebruik
heeft vervaardigd en in bezit heeft en bij de vervaardiging ervan geen pornografisch
materiaal van echte kinderen of echte personen heeft gebruikt.De heer Jurgens (PvdA):Voorzitter. De minister sprak over het aannemelijk zijn dat het van invloed
is op kinderen en het kinderen kan verleiden eraan deel te nemen. Ik heb in
mijn tweede termijn nagelaten om te zeggen dat dit argument van de minister
voor de meerderheid van mijn fractie reden is om toch voor het voorstel te
stemmen.Minister Korthals:Hartelijk dank daarvoor.Voorzitter. Hiermee ben ik aan het einde van mijn betoog gekomen. Ik begrijp
dat een klein deel van de fractie van de PvdA, mogelijk ook een deel van de
fractie van D66 en de fractie van GroenLinks tegen het voorstel zullen stemmen.
Het zou een unicum zijn als het laatste wetsvoorstel dat ik in uw Kamer mag
verdedigen werd verworpen, maar dat lijkt mij niet te gebeuren. Ik ben uw
Kamer daar in elk geval dankbaar voor. Bovendien wil ik haar danken voor de
plezierige samenwerking die ik als minister van Justitie de afgelopen periode
met haar heb gehad.De beraadslaging wordt gesloten.De voorzitter:Ik geef gelegenheid tot het afleggen van een stemverklaring vooraf.De heer Kohnstamm (D66):Voorzitter. Onze fractie heeft zeer indringend geluisterd
naar de beantwoording van de minister. Hij heeft in ieder geval een van de
leden van onze fractie ervan overtuigd om met het voorstel in te stemmen.
De andere leden zullen tegen stemmen. Wat ons betreft kan met een aantekening
worden volstaan, maar ik weet niet of je ook aantekening kunt vragen voor
fractieleden die op dat moment niet in de zaal aanwezig zijn.Het wetsvoorstel wordt zonder stemming aangenomen.De voorzitter:De aanwezige leden van de fractie van D66, met uitzondering van het lid
Terlouw, en van GroenLinks en de leden Le Poole en Jurgens wordt conform artikel
121 van het Reglement van orde aantekening verleend dat zij geacht willen
worden zich niet met het wetsvoorstel te hebben kunnen verenigen.Aansluitend bij de woorden van de minister over de wijze waarop hij in
deze Kamer heeft gefunctioneerd, wil ik het volgende zeggen. Met aan zekerheid
grenzende waarschijnlijkheid heeft hij vandaag voor de laatste maal gesproken
namens het zittende demissionaire kabinet; u begrijpt dat ik wat reserves
voor de toekomst houd. De Kamer heeft zijn woorden goed begrepen. Met plezier
heeft zij gedebatteerd met deze minister van Justitie, die natuurlijk een
groot aandeel heeft in het wetgevingsproces dat nu eenmaal zijn sluitstuk
kent in de Eerste Kamer. Ook voor hem geldt dat er vele kolommen met zijn
woorden in de Handelingen zijn neergeslagen. En dan is de communicatie met
de ambtelijke tribune in de vorm van body language niet eens opgenomen! Ik
denk dat wij mogen terugzien op een heel positieve, constructieve en plezierige
samenwerking. Wij wensen hem nog vele goede jaren toe!De vergadering wordt enkele ogenblikken geschorst. 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/h-ek-20012002-1717-1724.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl