Debat inzake de Procedure tot verkiezing van de voorzitter van de Eerste Kamer
Staten-Generaal — Handelingen 
Datum: 2014-07-11 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Handeling 1996-1997, pag. 742-750

 
 
 

Handeling

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Vergadernummer
Datum vergadering

11-03-1997

Eerste Kamer der Staten-Generaal

1996-1997

nr. 19, pagina 742-750

25-02-1997

 

 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties in vergadering

Voortzetting van de behandeling van de wetsvoorstellen: - Bepalingen in verband met de aanpassing van de uitvoeringsorganisatie sociale verzekeringen per 1 januari 1996 (24789); - Wijziging van de uitvoeringsorganisatie sociale verzekeringen (Organisatiewet sociale verzekeringen 1997) (24877); - Invoering van de Organisatiewet sociale verzekeringen 1997 (Invoeringswet Organisatiewet sociale verzekeringen 1997) (25047), en van de motie-Jaarsma c.s. inzake evaluatie van de uitvoeringsstructuur van de sociale verzekeringen (24789, 24877 en 25047, nr.145g)Pagina 750-778
Lijst van besluiten (dinsdag 25 februari 1997)Pagina 778-778
Lijst van ingekomen stukken, met de door de voorzitter terzake gedane voorstellen (dinsdag 25 februari 1997)Pagina 778-779
Stemming over het wetsvoorstel Wijziging van de Wet op het hoger onderwijs en wetenschappelijk onderzoek in verband met de bestuursorganisatie van en medezeggenschap in universiteiten (modernisering universitaire bestuursorganisatie) (24646)Pagina 741-742
Presentie en opening (dinsdag 25 februari 1997)Pagina 721-721
Debat inzake de Procedure tot verkiezing van de voorzitter van de Eerste KamerPagina 742-750
Behandeling van de wetsvoorstellen: - Bepalingen in verband met de aanpassing van de uitvoeringsorganisatie sociale verzekeringen per 1 januari 1996 (24789); - Wijziging van de uitvoeringsorganisatie sociale verzekeringen (Organisatiewet sociale verzekeringen 1997) (24877); - voering van de Organisatiewet sociale verzekeringen 1997 (Invoeringswet Organisatiewet sociale verzekeringen 1997) (25047)Pagina 722-741
Behandeling van het wetsvoorstel Enige regels ter uitvoering van een aantal EG-verordeningen op het gebied van de mededinging (Wet uitvoering EG-mededingingsverordeningen) (24617)Pagina 722-722
Behandeling van de volgende voorstellen van de commissie voor de Verzoekschriften: - adres van de besloten vennootschap P.H. te A., met betrekking tot het handelen van de belastingdienst (Gedrukt stuk Eerste Kamer, 1996-1997, nr. XIII); - adres van Baker Hughes Inc. te Houston (Texas, Verenigde Staten), met betrekking tot dividendbelasting (Gedrukt stuk Eerste Kamer, 1996-1997, nr. XIV); - adres van H.S. te W., met betrekking tot kwijtschelding van belastingaanslagen (Gedrukt stuk Eerste Kamer, 1996-1997, nr. XV); en zes andere verzoekenPagina 721-722

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 52 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
Aan de orde is het debat inzake de Procedure tot verkiezing
van de voorzitter van de Eerste Kamer.De heer De Wit (SP):Mijnheer de voorzitter! Op 24 maart 1996 zei de heer Wallage dat de Eerste
Kamer open zou moeten discussiëren over een eventuele vacature voor het
voorzitterschap van de Eerste Kamer. Hij zei dit in reactie op uitlatingen
van de heer Bolkestein, inhoudende dat bij een "doorschuiven" van de heer
Tjeenk Willink naar de Raad van State de VVD de voorzitter van de Eerste Kamer
wilde leveren. Dat was een verrassend standpunt van de heer Wallage.Na de verkiezingen voor de provinciale staten in maart 1995 hadden de
fractievoorzitters van de VVD en de PvdA in deze Kamer nog gezegd dat wat
het voorzitterschap betreft in de eerste plaats gekeken moest worden naar
de verhoudingen en de wensen in de Tweede Kamer. Bij de algemene politieke
beschouwingen in november 1996 in deze Kamer ontkenden de fractievoorzitters
van de VVD en de PvdA elke betrokkenheid bij afspraken gemaakt in de Tweede
Kamer over de vervulling van enkele belangrijke vacatures – de zogenaamde
gouden driehoek – te weten het voorzitterschap van de Tweede Kamer,
het voorzitterschap van de Eerste Kamer en het vice-presidentschap van de
Raad van State. Collega Korthals Altes zei toen dat er geen sprake was van
afspraken, maar wel van afstemming. Hij beriep zich daarbij op twee, volgens
hem al heel lang bestaande regels. De eerste regel luidt dat de grootste fractie
in de Eerste Kamer een voordracht doet voor een kandidaat voor het voorzitterschap.
De tweede regel is, dat voorkomen moet worden, dat de voorzitter van de Tweede
Kamer en die van de Eerste Kamer van dezelfde partij afkomstig zijn. De vraag
is natuurlijk: bestaan die regels wel?In de Tweede Kamer blijkt men een soortgelijke regel te hanteren, alleen
heet het daar, dat de grootste fractie de voorzitter levert. Dat is dus iets
anders geformuleerd. In 1989 werd het bestaan van die regel in de Tweede Kamer
onderuitgehaald door het toenmalige PvdA-lid Alders. Hoe zit het dan in de
Eerste Kamer?Als ik mij beperk tot de geschiedenis van de Eerste Kamer sinds 1914,
blijkt dat alleen tussen 1914 en 1929 en van 1983 tot 1991, derhalve op ruim
80 jaar slechts gedurende 23 jaar, de voorzitter van de Kamer afkomstig is
uit de grootste fractie. In alle andere jaren komt de voorzitter uit de tweede
grootste fractie en in een periode van 17 jaar zelfs uit de derde respectievelijk
vierde grootste fractie. Van de regel dat de grootste fractie in deze Kamer
de voorzitter zou leveren, blijkt ook in deze Kamer in ieder geval geen sprake
te zijn.Maar dan de regel dat de grootste fractie een voordracht doet en daarbij
kijkt naar de Tweede Kamer. Het bestaan daarvan is moeilijk te bewijzen. Ik
moet het bestaan ervan aannemen op gezag van degenen die zich erop beroepen.
Maar als die regel al bestaat, is zij in ieder geval ondemocratisch. Aan een
dergelijke voordracht kan namelijk alleen overleg buiten deze Kamer en tussen
de grote politieke partijen ten grondslag liggen: het bekende overleg in de
achterkamertjes waar de grote politieke partijen onder elkaar de belangrijke
posten in dit land verdelen. We hebben het dan over het verschijnsel van de
partijpolitieke benoemingen. Dat wil zeggen, dat bij het vervullen van een
vacature in de eerste plaats wordt gekeken naar de politieke kleur van de
kandidaat.Dat er ook bij het voorzitterschap van deze Kamer sprake is van een partijpolitieke
benoeming, werd uitdrukkelijk in de Tweede Kamer op 14 november 1996 bevestigd
door het PvdA-lid Van Zijl. Die zei immers, dat door de grote partijen in
de Tweede Kamer vooraf is gekeken of "die functies wel een beetje evenwichtig
gespreid waren over de grote partijen in dit land". Ook minister-president
Kok gaf op 25 januari jongstleden toe, dat bij het zoeken naar geschikte kandidaten
voor belangrijke functies ook "overwegingen die met partijpolitieke verhoudingen
verband houden aan de orde kunnen komen".De SP heeft principiële bezwaren tegen partijpolitieke benoemingen,
maar omdat we het daar vandaag niet over hebben en wij ons beperken tot de
procedurele kant van de benoeming van de nieuwe voorzitter, zal ik daar nu
niet verder op ingaan. Minister Dijkstal vatte zijn mening onlangs overigens
heel goed samen door op te merken dat wij in ons land af moeten van de sfeer
"voor wat hoort wat".Mijnheer de voorzitter! Als er dus sprake is van een regel, is dat een
ondemocratische regel. De helft plus één van de grootste fractie
bepaalt in wezen wie er voorgedragen wordt nadat vooraf, met name in overleg
met partijen uit de Tweede Kamer, afstemming heeft plaatsgevonden omtrent
die kandidaat. Aldus staat van tevoren vast, dat er een meerderheid voor die
persoon is. Juist vanwege die afstemming vooraf, wordt het met de mond beleden
recht van elke fractie om met een kandidaat te komen, een loze kreet. De conclusie
kan niet anders zijn, dan dat de Eerste Kamer niet eens in vrijheid haar eigen
voorzitter kan kiezen.Ik ben van mening dat de procedure dringend gewijzigd moet worden. De
verkiezing van de voorzitter zou een echte verkiezing moeten zijn. De leden
moeten kunnen kiezen uit meerdere kandidaten die hun ideeën over het
voorzitterschap presenteren aan deze Kamer, zodat de leden van de Kamer zich
een oordeel kunnen vormen over die kandidaten. Vervolgens moeten de leden
van deze Kamer in volle vrijheid, los van fractiediscipline en zonder geritsel
of gekonkel in achterkamertjes de kandidaat kunnen kiezen die zij de beste
vinden. De procedure die nu is gevolgd bij de vervulling van de vacature als
gevolg van het vertrek van de huidige voorzitter, voldoet niet aan die eisen.
Om met collega Glastra van Loon te spreken: het is "een onmiskenbaar ondemocratische
procedure". Ik beroep mij nu op de geschreven tekst van zijn uitlatingen.De heer Glastra van Loon (D66):En nu de rest nog!De heer De Wit (SP):U noemde ook nog een heel ander interessant aspect, maar daar hebben wij
het vandaag helaas niet over. Misschien moeten wij het daarover de volgende
keer hebben.Samengevat is de procedure ondemocratisch vanwege de afspraken die buiten
de Kamer zijn gemaakt tussen de PvdA, het CDA en de VVD over de verdeling
van een aantal functies waarbij politieke kleur vooropstaat en vanwege het
ontbreken van een echte keuze voor de overige fracties.Voorzitter! Het is mij bekend dat de Kamer op dit moment niets voelt voor
wijziging van het Reglement van orde. Toch durf ik een fundamenteel andere
procedure te bepleiten. Ik zal er wellicht in de toekomst nog op terugkomen.
Ik wil vandaag volstaan met de Kamer een uitspraak te vragen door middel van
een motie. Misschien is het voor de volgorde van het debat makkelijk dat u
die motie nu voordraagt.De voorzitter:Door het lid De Wit wordt de volgende motie voorgesteld:De Kamer,gehoord de beraadslaging,overwegende, dat het Reglement van orde niets bepaalt over de wijze van
verkiezing van de voorzitter;overwegende, dat een democratische verkiezing van de voorzitter op zijn
minst dient in te houden dat de leden in volledige vrijheid en zonder gebonden
te zijn aan fractiediscipline kunnen kiezen uit bij voorkeur meerdere kandidaten;spreekt uit, dat in de toekomst de verkiezing van de voorzitter van de
Eerste Kamer dient plaats te vinden met inachtneming van deze uitgangspunten,en gaat over tot de orde van de dag.Zij krijgt nr. 203.De heer Veling (GPV):Voorzitter! Ik spreek hier mede namens de fracties van de SGP en de RPF.Het onderwerp waarover wij vandaag op initiatief van collega De Wit spreken,
is beperkt. Wij hebben op dit moment geen behoefte aan bespreking van de vraag
hoe politieke partijen betrokken zouden moeten zijn bij benoemingen
in belangrijke overheidsfuncties of andere functies. Het gaat hier en nu over
de wijze waarop de Kamer haar voorzitter kiest.Anders dan de fractie van de SP zijn wij niet ontevreden over de ongeschreven
regels die worden gevolgd, wanneer een voorzittersvacature moet worden vervuld
na vernieuwing van de samenstelling van de Kamer of door tussentijds vertrek
van een zittende voorzitter. Daarvoor hebben wij twee redenen, een praktische
en een meer principiële.De praktische reden om positief te staan tegenover de bestaande mores
is dat deze een behoorlijke mate van openheid mogelijk maken. Als de voorbereiding
van een kandidaatstelling niet op de een of andere wijze door een bepaalde
instantie zou worden gecoördineerd, zoals nu door de grootste fractie,
dan zou het gehele proces zich veel meer aan het zicht onttrekken. Misschien
zijn er procedures denkbaar die van te voren meer open lijken, maar het is
zeer twijfelachtig of deze zouden leiden tot een verkiezing die minder partijpolitiek
is dan in de huidige omstandigheden. Het tegendeel zou in de praktijk wel
eens het geval kunnen zijn, bijvoorbeeld wanneer er gelegenheidscoalities
ontstaan ter ondersteuning van een kandidaat.Wij hebben ook een wat meer principiële reden om de gegroeide gewoonte
te ondersteunen. Nederland kent een volksvertegenwoordiging waarin ook kleinere
groeperingen mogelijkheden hebben zich te manifesteren. Terecht zijn wij in
ons land trots op de wijze waarop meerderheden met minderheden omgaan. Zeker
ook de Eerste Kamer heeft in dit opzicht een uitstekende traditie. Deze traditie
van openheid heeft alles te maken met een voorzitterschap dat erop uit is
alle leden van de Kamer ruimte te geven. Een voorzitter van de Eerste Kamer
is uiteraard lid van een politieke fractie, maar allereerst is hij of zij
voorzitter van de gehele Kamer. Het is een goede zaak dat de grootste fractie
hier, doordat zij het voortouw neemt bij de voorbereiding van een kandidaatstelling,
een speciale verantwoordelijkheid neemt bij de bewaking van de goede traditie
van openheid en samenwerking in dit huis.Onze fracties hebben uitstekende ervaringen met de huidige voorzitter.
Wij hebben ook alle vertrouwen in de beoogde opvolger.De heer De Wit (SP):Wat vindt de heer Veling ervan dat in wezen de beslissing over de kandidaat
buiten hem om is genomen? Daar komt het toch op neer. Er is overleg geweest
buiten de Kamer, buiten hem om tussen een aantal politieke partijen. Daaruit
resulteert een kandidaat. Hij heeft in wezen geen keuze.De heer Veling (GPV):Dat is in zekere zin waar. De gewoonte is nu dat er een consultatie plaatsvindt,
wanneer de grootste fractie een kandidaat naar voren wil brengen. Dat is meer
dan een formaliteit, zo is de praktijk. Natuurlijk zijn de mogelijkheden voor
een kleine fractie gering. Ik betreur het ook wel eens dat zoveel fracties
groter zijn dan de mijne, maar dat is toch een realiteit waarmee ik hier moet
leven.De heer De Wit (SP):Ik ken mijn plaats. De heer Veling slaat echter één ding
over. Wij worden geconsulteerd, maar pas nadat er al een beslissing is genomen.De heer Veling (GPV):Op het moment dat een aanzet is gegeven. Er zijn situaties denkbaar waarin
ondanks een voorzet vanuit een bepaalde fractie, gaandeweg het besef groeit
dat het niet de goede kandidaat is en dat de zaak opnieuw moet worden bekeken.
Ook daarvan zijn voorbeelden te geven. Het is dus meer dan een formaliteit.De heer Van Leeuwen (CDA):Voorzitter! Mijn fractie had geen behoefte aan dit debat. Wij vinden het
meer een onderwerp waar je later in algemene beschouwingen nog eens op terug
kunt komen. Nu het echter toch aan de orde is, wil ik een paar opmerkingen
maken.Het gaat om een discussie over de procedure rond het kiezen van een nieuwe
voorzitter. Wij gaan afscheid nemen van de huidige voorzitter. Op zichzelf
is dat heel jammer, maar wij zijn er ook wel een beetje trots op dat de huidige
voorzitter de nieuwe vice-president van de Raad van State is geworden. Wij
moeten dus een nieuwe voorzitter kiezen. Vooropstaat dat iedereen uit dit
huis kandidaat kan zijn en een kandidaat kan stellen, ook tegenkandidaten.
Dat recht is er. Om de zaak wat te vereenvoudigen, is in de praktijk een aantal
spelregels gegroeid. Daarbij geldt als maatstaf welke eisen aan de voorzitter
worden gesteld. Ik noem er een paar.In de eerste plaats moet de voorzitter leiding geven aan deze vergadering.
Dat is soms een hele klus. Met hoe meer stemmen de voorzitter gekozen is,
hoe beter zijn autoriteit kan gelden. In de tweede plaats moet de voorzitter
manager zijn van het apparaat in dit huis. Ik denk dat het daarvoor, gezien
het vele werk dat daarmee samenhangt, erg nuttig is als de voorzitter weet
dat hij gesteund wordt door de grootst mogelijke meerderheid van de Kamer.Er komt nog een dimensie bij, namelijk de politieke. De leden van de Eerste
en Tweede Kamer, volksvertegenwoordigers, worden gekozen via politieke partijen.
Dat is de democratische weg. In onze democratie past de opdracht aan leden
van het parlement om zoveel mogelijk hun partij in het parlement herkenbaar
te maken. Dat kan programmatisch, maar ook via personen. Dat geldt met name
voor de voorzitters van de Eerste en Tweede Kamer. Deze functionarissen treden
op de voorgrond en zij adviseren op het hoogste niveau.Het is duidelijk dat de voorzitter zo breed mogelijk gedragen moet worden
en dat de partijen herkenbaar zijn. Mijn fractie is ervan overtuigd dat onze
partij goed vertegenwoordigd is via het voorzitterschap van de Tweede Kamer.
Dat is er de reden voor dat wij hebben afgezien van het recht om een kandidaat
of tegenkandidaat te stellen. Er is een gewoonte in dit huis – geen
gewoonterecht – dat de grootste fractie het initiatief neemt wanneer
gesproken moet worden over een nieuwe voorzitter. Zo'n grootste fractie haalt
lang niet altijd de voorzitter uit de eigen gelederen. Er zijn heel wat voorbeelden
van het tegendeel. Dit keer hebben de collega's van de VVD het recht om met
iemand uit de eigen gelederen te komen. Wij vinden dat een prima zaak. Daarover
zijn inderdaad contacten geweest. Ook dat vinden wij goed. Immers, in dit
huis hebben wij wel eens problemen meegemaakt die zonder zulk informeel overleg
tot schade voor personen hadden kunnen leiden. Dat wordt voorkomen
via deze informele procedure.In de gevolgde procedure, op basis van de herkenbaarheid, komen inderdaad
de grote partijen aan bod. Zoals de heer Veling dat in feite al indiceerde,
het is een prijs die de kleine partijen betalen. Die kleine partijen zullen
ook niet zo gauw herkenbaar zijn in 's lands regering.Voorzitter! Mijn fractie is content met de gevolgde procedure en met de
kandidaat die gesteld gaat worden.De heer De Wit (SP):Die 17 jaar waarop ik daarstraks doelde, betrof een voorzitter van de
CHU, een partij die soms zes, soms zeven zetels had. Vergeleken met de fracties
die nu de voordracht doen, is dat dus in ieder geval een stuk kleiner, maar
dat even terzijde.De vroegere voorzitter van deze Kamer, uw fractiegenoot Steenkamp, zei
in 1991, toen er werd gediscussieerd over zijn opvolging, dat de Eerste Kamer
zelf bepaalt, wie haar voorzitter wordt. U geeft aan dat er wel degelijk overleg
is geweest buiten deze Kamer...De heer Van Leeuwen (CDA):Nee, dan heeft u niet goed geluisterd.De heer De Wit (SP):Er is afstemming geweest over de kandidaat. Wat vindt u van de mening
van uw fractiegenoot, de heer Steenkamp?De heer Van Leeuwen (CDA):Ik moet u corrigeren. U citeert verkeerd uit mijn betoog. Ik heb niet
gezegd dat er een afstemming is geweest met de collega's van de Tweede Kamer;
ik heb gezegd dat mijn fractie constateert, dat haar partij in dit parlement,
bestaande uit twee Kamers, goed herkenbaar is dankzij het feit dat de kortgeleden
gekozen voorzitter van de Tweede Kamer een CDA'er is. Daarom heeft mijn fractie
hier bewust afgezien van het recht op het stellen van een kandidaat.De heer De Wit (SP):Maar u voegde daaraan later toe, dat er wel degelijk overleg heeft plaatsgevonden.De heer Van Leeuwen (CDA):U moet mijn tekst er maar eens goed op nalezen, en dan ziet u dat ik dat
niet heb gezegd. Geen overleg tussen Eerste- en Tweede-Kamerfractie; wij hebben
hier in eigen instantie onze beslissing genomen.De heer De Wit (SP):Erkent u wel dat de voordracht die nu door de VVD wordt gedaan, een product
van overleg buiten deze Kamer is, waarbij de Tweede Kamer betrokken is geweest?De heer Van Leeuwen (CDA):Bij het overleg dat in dit huis informeel heeft plaatsgehad, is wel degelijk
het gegeven uitgewisseld, wie de voorzitter van de Tweede Kamer is. Bij het
bepalen van de richting waaruit de voorzitter van dit huis zou komen, is daarmee
natuurlijk rekening gehouden.De heer De Wit (SP):Legt u zich, een voorschotje nemend op de verkiezingen van 1998, nu al
neer bij de dan te volgen procedure, te weten dat eerst wordt gesproken over
de voorzitter van de Tweede Kamer, waarna onmiddellijk daarop volgend al wordt
uitgemaakt, wie in 1999 de voorzitter van deze Kamer wordt?De heer Van Leeuwen (CDA):Ik heb er geen enkele behoefte aan, mij uit te spreken over procedures
die we in de toekomst zullen volgen. We kijken eerst met spanning uit naar
de uitslag van de verkiezingen in mei 1998. We zien dan wel, wat er aan de
overkant gebeurt, en dan kijken we vervolgens met spanning uit naar wat er
gebeurt in 1999, waarna we wel zien wat er in dit huis gebeurt.De heer De Wit (SP):U kunt de motie dus in principe steunen?De heer Van Leeuwen (CDA):Ik ben niet ingegaan op de motie. Ik heb in mijn betoog heel helder gezegd
dat naar mijn overtuiging iedereen in dit huis recht heeft op het stellen
van een tegenkandidaat. U heeft dan de keuze. Mijn advies aan ú is
om, wanneer de zaak aan de orde is, een tegenkandidaat te stellen, waarna
we daarover stemmen. U krijgt wat u wilt. Maar mijn fractie zal de motie niet
ondersteunen.De heer Schuyer (D66):Voorzitter! Een van de boeiende dingen in een parlementaire democratie
is, dat je af en toe het spreekgestoelte moet betreden om te praten over iets,
waarvan je tot voor kort dacht, dat iedereen er hetzelfde over dacht als jezelf.
Het kiezen van colleges voor B en W en gedeputeerde staten in gemeenteraden
en provincies, en van Kamervoorzitters in de Kamer, is zonder uitzondering
onderwerp van politieke afweging. Daar heeft mijn fractie geen enkele moeite
mee. In al die gevallen is er een normale traditie ontstaan, dat iemand een
initiatief moet nemen om tot een college van B en W, een college van gedeputeerde
staten en het hebben van een Kamervoorzitter te komen. Wat is er logischer
dan dat degene die de verkiezingen wint, de grootste fractie, dat initiatief
neemt? Dat wil niet zeggen dat de grootste fractie ook de kandidaat levert.
Zelf heb ik bij de vorming van een college van GS meegemaakt dat de grootste
fractie er na de tweede keer al uitlag, maar die grootste fractie nam wel
het initiatief. Mij ontgaat, wat daaraan niet democratisch is. Juist omdat
het een politieke afweging is, is reglementering in het Reglement van orde
volgens mijn fractie niet goed mogelijk. De Kamer is volstrekt vrij in het
benoemen van wie zij wil. Eenieder kan zich kandideren. Een opvatting van
democratie als zou dat betekenen dat leden of groeperingen geen afspraken
mogen maken over hoe zij stemmen op een kandidaat en hoe te handelen als een
bepaalde kandidaat zich kandideert, is heel merkwaardig.De heer De Wit (SP):Voorzitter! De vraag wie het initiatief neemt tot het naar voren schuiven
van een kandidaat is niet aan de orde, want dat staat al vast. Dat is onderling
al uitgemaakt, ook buiten D66 om.De heer Schuyer (D66):Het laatste is niet het geval.De heer De Wit (SP):In de Tweede Kamer heeft een fractiegenoot van de heer Schuyer heel uitdrukkelijk
gezegd niet betrokken te zijn geweest bij welk overleg of welke onderhandelingen
dan ook.De heer Schuyer (D66):Dat zal wel kloppen, maar ik praat ook niet voor een collega aan de overzijde.Toen de huidige voorzitter werd gekandideerd door de fractievoorzitter
van de VVD, heeft die fractievoorzitter aangegeven dat er sprake was van een
gebaar naar een partij die toen niet de grootste partij was, omdat zijn partij
het voorzitterschap van de Tweede Kamer destijds ook niet had.
Daarom zei die fractievoorzitter ook dat zijn fractie zich het recht voorbehield,
mocht er ooit een wijziging komen, om op een en ander terug te komen. Dat
is gezegd. Naar mijn idee is daar niets op tegen. Dat heeft niets met een
achterban of met achterkamertjes te maken. Het was absoluut niet eerder bekend
wie het wordt. Ik heb de naam, net zoals de heer De Wit, via een sondering
gehoord. Ik sluit mij verder geheel aan bij de opmerkingen die op dat punt
zijn gemaakt door de heren Van Leeuwen en Veling. Ik vind het buitengewoon
handig dat het zo is gebeurd. Dat is ook buitengewoon zorgvuldig naar mensen
toe. Mijn fractie acht de recente voorzittersverkiezing aan de overzijde in
ieder geval geen schoolvoorbeeld van hoe wij het hier zouden moeten doen.De heer De Wit heeft in het Seniorenoverleg opgemerkt dat het de moeite
waard zou zijn om te onderzoeken hoe de procedure van de verkiezing van de
voorzitter was in de tijd vóór het gewoonterecht. Daar was ik
ook benieuwd naar. Ik heb dat voor de heer De Wit opgezocht. In een boek van
de heer Elout uit 1909 staat het volgende: "Waar straks het parlementaire
seizoen heropend wordt, zullen de eerste twee vergaderingen voor de Tweede
Kamer weder, bij gebrek aan de gewone president, geleid worden door de oudste
in jaren. In de Eerste Kamer gaat dat anders. Daar wordt de voorzitter vóór
de aanvang van elk zittend jaar door de Koningin benoemd, onafhankelijk van
enige voordracht van de Kamer zelve. Dit schijnt een overblijfsel uit de tijd,
toen een deel van de Eerste Kamer door de Kroon werd benoemd. In elk geval
doet het nog denken aan de oorspronkelijk lang reeds weggesleten bestemming
van de Eerste Kamer als bolwerk voor de Troon. De staatscommissie voor de
grondwetsherziening, die onder het vorige ministerie benoemd was, wilde terecht
dit archaïsme doen verdwijnen en de Eerste Kamer zelve haar voorzitter
doen kiezen." In 1994 heeft de heer Ferry Tromp een boekje gepubliceerd, onder
de titel "Moet zij het nu maar overnemen? Het failliet van de politiek". Het
is curieus, met op de achtergrond koning Willem II, als de SP met de vertegenwoordiging
in deze Kamer zou willen voorstellen om die vraag dan maar met "ja" te beantwoorden.Mijn fractie heeft op geen enkele wijze behoefte aan een terugkeer naar
dat verleden, noch aan enige wijziging van de procedures rondom het voorzitterschap
in deze Kamer. In de motie staat dat men in volledige vrijheid en zonder gebonden
te zijn aan fractiediscipline zou moeten kunnen kiezen. Het laatste is voor
mijn fractie al helemaal niet aanvaardbaar.De heer De Wit (SP):Wat vindt de heer Schuyer van de mening van zijn fractiegenoot Glastra
van Loon, die de gang van zaken rond de verkiezing van de voorzitter en het
verband waarin dat is geplaatst, als een onmiskenbaar ondemocratische procedure
beschrijft?De heer Glastra van Loon (D66):Nu de rest nog!De heer Schuyer (D66):Ik heb die tekst niet gelezen, maar de interruptie van de heer Glastra
van Loon doet mij vermoeden dat het toch iets genuanceerder lag.De heer De Wit (SP):Nee, nee!De heer Glastra van Loon (D66):Ja, ja!De heer De Wit (SP):Het verhaal van de heer Glastra viel in twee delen uiteen. Het ging over
het voorzitterschap en over de kabinetsformatie. De heer Glastra legt een
verband met de ondemocratische gang van zaken rond de benoeming van een voorzitter,
maar hij geeft daarbij aan dat dit breder moet worden gezien. Dit artikel
was overigens gericht aan de fractievoorzitter van de SP in de Tweede Kamer,
getiteld "Ga zo door, Marijnissen". Daarin vraagt de heer Glastra van Loon
zich af, nu aan de kaak is gesteld hoe ondemocratisch de verkiezing van een
voorzitter is, of een en ander niet een vervolg moet krijgen.De heer Schuyer (D66):Het sarcasme van hem kent geen grenzen.De heer Glastra van Loon (D66):Ik zou de heer De Wit willen vragen rekening te houden met de mogelijkheid
dat in zo'n kort stukje ook een element ironie een rol speelt.De heer Schuyer (D66):Dat lijkt mij ook; als hij zegt "ga zo door, Marijnissen", dan kan dat
toch niet anders verstaan worden dan als ironisch.De heer De Wit (SP):Dat denk ik niet. Waar het om gaat, is dat de heer Glastra van Loon kennelijk
zulke hoge verwachtingen heeft dat hij ervan uitgaat dat ook de kabinetsformatie
en de wijze waarop die plaatsvindt, onderwerp van debat wordt.De heer De Boer (GroenLinks):Voorzitter! De fractie van GroenLinks heeft met licht opgetrokken wenkbrauwen
gekeken naar het handjeklap rond de voorzittersbenoemingen in beide Kamers
der Staten-Generaal. Een weinig verheffend schouwspel aan de overzijde, een
voorbarige en onheuse sollicitatie en een collectieve schijnvertoning als
zou het om een open discussie en besluitvorming gaan aan beide zijden van
het Binnenhof. De fractievoorzitter van de VVD – het is jammer dat hij
er nu niet is – heeft tijdens de algemene beschouwingen in een interruptiedebatje
mij het volgende toegevoegd: "Democratie garandeert niet dat altijd het beste
besluit wordt genomen, democratie garandeert alleen dat een besluit op de
beste manier wordt genomen." Ik heb dat toen maar zo gelaten, omdat collega
Korthals zonneklaar en inmiddels begrijpelijk, overduidelijk genoeg had van
het onderwerp, maar de stelling die hij toen betrok, lijkt mij tamelijke onzin.
De discussie die sommigen van ons proberen te voeren en waarin de functieverdelende
partijen geen trek hebben, gaat juist over het feit dat wij de manier waarop
dit gaat, niet zo goed en soms zelfs een tikje stuitend vinden. Sterker nog,
ik sluit helemaal niet uit dat deze Kamer, evenals bij de vorige verkiezingen,
straks op 11 maart het best mogelijke besluit neemt. Dan nog vinden wij de
manier waarop, een te hoog gehalte voorgekookte schijnheiligheid hebben.Natuurlijk zeggen de functieverdelende partijen dat het iedere partij
vrijstaat om kandidaten te stellen en dat ieder Kamerlid geheel vrij, zonder
last of ruggespraak, het stembriefje kan invullen. Dus, collega De Boer, waar
maak je je druk over? Democratischer kan het toch niet? Voorzitter!
Waar ik mij druk over maak – een klein beetje maar overigens, want er
zijn in dit land ernstiger problemen dan hoe dit huis aan een voorzitter komt –
is dat iedereen weet dat deze voorzittersverkiezing geen verkiezing is, maar
dat de meesten van ons in het openbaar die schijn toch willen ophouden. De
grote partijen verdelen de baantjes. Of daarbij altijd de beste man –
een vrouw is kennelijk nog altijd niet geschikt genoeg – op de juiste
plaats komt, is daaraan in ieder geval ondergeschikt. Duidelijk is ook dat
de in zwang zijnde systematiek alleen functioneert als de fractieleden van
de functieverdelende partijen zich wel degelijk houden aan de ruggespraak
en de last die zij opgelegd krijgen. En dus kreeg de Tweede Kamer een voorzitter
die het bij een echt vrije stemming nooit zou zijn geworden en blijven mogelijk
betere kandidaten, al dan niet uit de partij die aan de beurt is, buiten beschouwing,
laat staan dat ooit de ideale kandidaat uit een partij buiten het verdeelcentrum
in aanmerking zou komen.Voorzitter! Ik wil graag soms tegen beter weten in het besluitvormingsproces
dat politiek heet, hooghouden. Politiek hoort soms mores te leren. Daar verstaan
wij in elk geval iets anders onder dan het praktiseren van bedenkelijke gewoonten.
Ondertussen kun je je op gezette tijden afvragen hoe het toch komt dat veel
burgers de politiek een beetje ongeloofwaardig vinden. Sterker, soms denk
ik wel eens dat velen die volop meedraaien in de carrousel rond het Binnenhof
er nog weinig benul van hebben hoe dit gedoe landt bij de gemiddelde krantenlezer
en televisiekijker. De vraag is dus of het ook anders en beter zou kunnen.
Ja, voorzitter, het kan gewoon anders en beter, bijvoorbeeld zoals het in
elke goede en democratisch bestuurde organisatie doorgaans gaat.1. De organisatie stelt een profiel op van de gewenste voorzitter. Even
terzijde: het is eigenlijk toch te zot dat ongeveer voor elke functie van
een beetje gehalte een profielschets wordt gemaakt, maar dat dit bij het voorzitterschap
van de Tweede of Eerste Kamer en ook bij benoemingen van wethouders –
breek mij de mond niet open hoeveel verbetering dat zou opleveren –
kennelijk een overbodige exercitie wordt gevonden. Dat komt natuurlijk omdat
alles vooraf bedisseld is. Als je de poppetjes al hebt verdeeld, is een functieprofiel
alleen maar lastig. Stel je voor dat er te veel licht zou zitten tussen het
gewenste profiel en de gedoodverfde kandidaat. Dat geeft moeilijkheden en
dus laten wij het profiel achterwege. Dat moge bij de huidige procedure handiger
zijn, een beetje vreemd blijf ik het toch wel vinden.2. Er worden geen deals meer gesloten over wie er aan de beurt is.3. Alle fracties worden in de gelegenheid gesteld kandidaten voor te dragen
die aan het profiel voldoen.4. In een vrije stemming zonder last of ruggespraak wordt door de leden
de voorzitter gekozen waar men het meeste vertrouwen in heeft.5. Zij of hij die de meerderheid krijgt, wordt het.Voorzitter! Zo zou het moeten en kunnen, maar het zal helaas niet zo gaan.Onze fractie kan op zichzelf leven met de kandidaat die de VVD, als de
voortekenen niet bedriegen, op 11 maart zal voordragen. Zeker omdat wij verwachten
dat, wanneer de mantel van ons voorzitterschap zich om zijn schouders plooit,
bij hem het besef zal indalen dat de enige liberaal waarmee onze voorzittersstoel
gediend is, een ruimhartige en een echte zal zijn. Wij denken dus dat dit
wel goed komt.Toch moet nog even gemeld dat wij vinden dat het opnieuw geen schoonheidsprijs
verdient dat de VVD al een nieuwe fractievoorzitter heeft aangewezen nog voordat
de huidige fractievoorzitter door ons, gezamenlijk, tot hoger heerlijkheid
is geroepen. Die wat klungelige aanpak heeft ook wel iets vertederends. Ik
moet er in elk geval om grinniken. Al die gezamenlijke belangrijkheid en gewichtigheid
in dit gebouw slaagt er af en toe toch in om met een ontwapenend amateurisme
te opereren. Dat heeft wel wat.Voorzitter! Wij hebben geen bezwaren tegen de beoogde kandidaat. Wij hebben
wel bezwaar tegen het huidige systeem van house-dealing. Als procedureel signaal
van onvrede zal de fractie van GroenLinks bij de voorzittersverkiezing op
11 maart aanstaande blanco stemmen.De heer Cohen (PvdA):Voorzitter! Sinds de Grondwetswijziging van 1983 wordt de voorzitter van
deze Kamer door de Kamer gekozen. Tot die tijd was het een kroonbenoeming.
Dat betekent dat er nu nog maar één orgaan is dat zich met de
benoeming van de voorzitter bezighoudt en dat is de Kamer zelf, waarmee nog
niet gezegd is dat de Kamer het enige relevante orgaan is, wanneer het op
de verkiezing van de voorzitter aankomt.Waar de voorzitter voortkomt uit de leden bestaat de mogelijkheid dat
er 75 kandidaten zijn. De heer De Boer heeft al voorspeld dat ik dit zou zeggen
en, inderdaad, dat doe ik ook. Niets in de procedure verzet zich daartegen,
maar in de praktijk zal het niet zo gaan. Daar zijn twee redenen voor, een
praktische en een politieke.De praktische reden is dat wij allemaal uit zijn op een ordelijke gang
van zaken. Daartoe moet iemand de machinerie in werking zetten, zodat wij,
voordat de verkiezing plaatsvindt, weten wie er kandidaat is of zou willen
zijn en ook ongeveer hoe breed de steun voor een bepaalde kandidaat is. Mijn
fractie kan zich goed vinden in de procedure die wij nu kennen, waarin het
voortouw door de grootste fractie wordt genomen.De heer De Wit (SP):Voorzitter! Dat hoor ik nu voor de tweede keer. Wat is er in te brengen
tegen de redenering dat iemand die bij meerderheid van stemmen door deze Kamer
wordt gekozen alleen al daardoor de breedst mogelijke steun geniet? De heer
Cohen spreekt over een vrije verkiezing en over de mogelijkheid van iedereen
om zich kandidaat te stellen. Naar mijn idee volgt hieruit automatisch dat
er gestemd zal worden. Degene die de meerderheid krijgt, heeft kennelijk de
breedste steun van deze Kamer. Wat is erop tegen om het op die manier te doen?
De procedure die de heer Cohen kennelijk voorstaat, onttrekt zich aan de openbaarheid.De heer Cohen (PvdA):Ik heb niets tegen vrije verkiezingen. Ik nodig u ook uit om kandidaten
te stellen.De heer De Wit (SP):Het ging over de procedure. U bent begonnen met te zeggen dat u het vastleggen
van een procedure in het Reglement van orde niet als een goede
oplossing ziet.De heer Cohen (PvdA):Dat zie ik ook niet. Ik kom zo nog op de argumenten daarvoor. Ik heb nu
alleen gezegd dat mijn fractie het om praktische redenen niet onverstandig
vindt dat iemand het voortouw neemt, zodat gesondeerd kan worden hoe het op
een gegeven ogenblik ligt en je, ook om beschadiging van mensen te voorkomen,
met kandidaten kunt komen van wie je weet dat het tot een goed einde kan komen.
Ik heb er geen enkel bezwaar tegen – en iedereen heeft dat recht –
om kandidaten te stellen. We praten nu echter niet alleen over dat recht,
maar ook over de manier waarop het gaat. Deze procedure heeft een praktische
en een politieke kant. Over de laatste kom ik dadelijk te spreken.Als het voortouw is genomen door de grootste fractie, staat daarmee wat
mij betreft nog niet vast wie er verkozen wordt. Want de verkiezing vindt
plaats bij meerderheid van stemmen en die stemmen moeten gewonnen worden.
De vraag of een kandidaat geschikt is, heeft twee dimensies. De eerste dimensie,
namelijk de vraag of de kandidaat geschikt is, is niet voldoende. Daarmee
kom ik bij de tweede dimensie, de politieke kant van de zaak. Niemand zal
willen betwijfelen dat er een politieke kant van de zaak is. De leden van
deze Kamer zijn vertegenwoordigers van politieke groeperingen; de Kamer is
een politiek orgaan. Het ligt dus in de rede dat de politiek een belangrijke
dimensie is bij de verkiezing. Dat wordt nog eens versterkt door het feit
dat de voorzitter van de Eerste Kamer ook politieke functies vervult. Ik wijs
op zijn adviserende rol bij kabinetsformaties.Die politieke functie is ook niets nieuws. Onlangs heeft prof. De Rijk,
lid van deze Kamer van 1956-1991 waarvan vele jaren als ondervoorzitter, nog
eens uiteengezet hoe de praktijk is geweest sinds de Tweede Wereldoorlog.
Wij hebben blijkbaar allemaal in het verleden zitten graven en ik ben bij
De Rijk uitgekomen. Die praktijk was dat de sterkste fractie in de Tweede
Kamer daar de voorzitter leverde en de op één na sterkste fractie
in de Tweede Kamer de voorzitter van de Eerste Kamer. Overigens is ook wel
eens van die praktijk afgeweken, met name wanneer een zittende voorzitter
na de algemene verkiezingen opnieuw benoemd werd, ook al was zijn partij niet
meer de grootste.Die praktijk laat zien dat in dit land van minderheden deze en dergelijke
functies niet worden verdeeld over en tussen regeringsfracties. Omvangrijke
groeperingen, of zij nu wel of niet tot regeringspartijen behoren, kunnen
in dit land van minderheden op die manier aan bod komen. Bovendien, zo laat
de praktijk in deze Kamer zien, worden bij de voorbereiding van de voorzittersverkiezing
alle fracties betrokken.Intussen zijn in de laatste jaren de politieke krachtsverhoudingen gewijzigd.
Het is, althans op dit moment, niet meer zo dat twee groeperingen veruit de
grootste zijn, en het is daarom ook niet zo gek dat wij ook in deze Kamer
met die gewijzigde krachtsverhoudingen rekening houden. Mijn fractie heeft
er daarom geen enkele moeite mee, dat in het licht van de huidige politieke
krachtsverhoudingen, niet alleen het voortouw van de verkiezing van de nieuwe
voorzitter wordt genomen door de VVD, maar dat bovendien in díe fractie
gezocht is naar een geschikte kandidaat.Veranderde politieke krachtsverhoudingen laten bovendien zien dat het
niet zo eenvoudig is om volgens regels van gewoonterecht te werk te gaan;
ik zou tenminste niet weten hoe die regels eruit zouden moeten zien.Goed overleg tussen de fracties over mogelijke kandidaten, rekening houden
met de politieke krachtsverhoudingen in en buiten deze Kamer, geen door regeringsfracties
dichtgetimmerd gebouw; aan die elementen voldoet onze huidige procedure. Mijn
fractie is daarmee content. En zo kiezen wij, mijnheer De Wit, in volle vrijheid
onze voorzitter.Misschien mag ik nog iets zeggen over de motie die de heer De Wit heeft
ingediend. Daarin staat dat een democratische verkiezing op zijn minst dient
in te houden dat de leden in volledige vrijheid en zonder gebonden te zijn
aan fractiediscipline kunnen kiezen uit bij voorkeur meerdere kandidaten.
Ik zou daarop het volgende willen zeggen. Ik zie niet in waarom de verkiezing
van een voorzitter op een andere manier tot besluitvorming zou moeten leiden
dan alle andere onderwerpen die wij hier behandelen. Daarin speelt volledige
vrijheid binnen de fractie een rol. Tegelijkertijd speelt een rol dat je deel
uitmaakt van een politieke groepering. Daarbij kan het best voorkomen dat
er een keer iemand afwijkt van een bepaald standpunt, maar over het algemeen
zul je ernaar streven om binnen die politieke groepering met een eensluidend
standpunt te komen. Als dat het geval is, heb ik er geen enkele behoefte aan
om dat nog eens in een motie vast te leggen.De heer De Wit (SP):Voorzitter! De uitleg die de heer Cohen aan de motie geeft, betekent toch
dat hij toegeeft dat bij het kiezen van de voorzitter iedereen ook in zijn
fractie de vrijheid heeft om te kiezen wie hij wil? Ik betoog dat die vrijheid
er in wezen niet is, omdat de grote partijen afspraken hebben gemaakt. De
vrijheid binnen de fractie om te kiezen wie men wil, bestaat in wezen niet.De heer Cohen (PvdA):Voorzitter! Wij maken deel uit van het politieke krachtenveld. Daarvan
zijn wij ons heel wel bewust. In dat krachtenveld opereren wij. Daarbinnen
kunnen wij heel goed uit de voeten met onze rol. Wij kunnen ook uitstekend
uit de voeten met deze procedure en dus ook met de wijze waarop de voorzitter
wordt gekozen.De heer De Wit (SP):Dit is een abstract antwoord. Het is eigenlijk geen reactie op mijn betoog.
Is er daadwerkelijk sprake van vrijheid? Of zegt de heer Cohen: nee, het loopt
zoals het loopt en wij stemmen gewoon op de ons voorgedragen kandidaat?De heer Cohen (PvdA):Er is op eenzelfde wijze gesondeerd als bij andere fracties. Nogmaals,
het kernpunt van mijn betoog is dat wij hier politiek bedrijven. Dit maakt
deel uit van het politieke krachtenveld. Daarbinnen kunnen wij ons uitstekend
vinden in de wijze waarop het hier gaat en in de manier waarop de voorzitter
wordt voorgedragen. Vanuit dat perspectief vind ik dat wij in vrijheid die
keus maken.De heer De Wit (SP):Voorzitter! Legt de PvdA zich, gelet op hetgeen de heer Cohen heeft gezegd,
in 1998 neer bij wat er eerst in de Tweede Kamer wordt besloten en, daaraan
gekoppeld, de beslissing over het voorzitterschap in deze Kamer? Het jaar daarop vinden er voor deze Kamer verkiezingen plaats.De heer Cohen (PvdA):Voorzitter! Ik vind het, gegeven het krachtenveld en de wijzigingen die
daarin wel eens willen optreden, lastig om daarvoor nu, ook gericht op de
toekomst, iets vast te leggen. Ik voel daar op dit ogenblik niet voor.De heer Ginjaar (VVD):Voorzitter! Ook mijn fractie had feitelijk geen behoefte aan dit debat,
maar omdat het er is, zal ik namens mijn fractie enkele opmerkingen maken.Artikel 61, lid 1, van de Grondwet zegt: elk der Kamers benoemt uit de
leden een voorzitter. Ons Reglement van orde, artikel 7, lid 1, stelt dat
in de eerste vergadering van een nieuwe zitting of bij tussentijds openvallen
van het voorzitterschap, de Kamer overgaat tot de benoeming van een voorzitter.Er vallen twee dingen op. Het woordje "benoeming" doet herinneren aan
de praktijk van voor 1983, waaraan de heer Schuyer uitvoerige woorden wijdde;
een benoeming door de Kroon. Het volgende dat opvalt, is dat zowel in de Grondwet
als in het Reglement van orde het artikel zich niet uitlaat over de te volgen
procedure en daarmee grote vrijheid toelaat. Die grote vrijheid moet dan naar
de overtuiging van mijn fractie op een juiste wijze gebruikt worden.De huidige procedure is er een van gewoonterecht. De grootste fractie
draagt de kandidaat voor uit de eigen fractie dan wel uit een andere fractie,
zoals ook in 1995 geschiedde. Er wordt vooral gekeken naar de mogelijkheden
voor de vervulling van een voorzitterschap. Daaruit volgt niet zonder meer
dat iemand uit de grootste fractie tot voorzitter wordt aangewezen. Er kunnen
omstandigheden zijn waaronder wel degelijk door de grootste fractie een daarvoor
in aanmerking komend lid van een andere fractie wordt voorgedragen. Voorzitter!
Ik refereer eraan dat mijn fractie dat in 1995 met grote overtuiging gedaan
heeft.Voorzitter! Het spreekt vanzelf dat de voorgedragen kandidaat moet kunnen
rekenen op een brede steun. Het is de verantwoordelijkheid van de voordragende
fractie, daar goed rekening mee te houden. Die grote, brede steun moet natuurlijk
nagegaan worden. De procedure omvat dan ook informeel overleg tussen de fracties
bij monde van hun fractievoorzitters. Ik heb dat nu één keer
gedaan en vind dat een bijzonder boeiend geheel. Het is meer dan alleen maar
een formaliteit. In dat overleg, in die toetsing, kan immers een aantal elementen
aan de orde komen dat bijdraagt aan een goede oordeelsvorming. Dat is in het
verleden ook wel gebleken. Mijn fractie denkt niet dat het mogelijk is, de
huidige procedure door een betere te vervangen. De heer De Wit wil dat graag,
maar dat zou naar onze overtuiging alleen noodzakelijk zijn als de vrijheid
van handelen, die zo uitdrukkelijk is vastgelegd in de beide artikelen, niet
op de juiste wijze gebruikt zou zijn. En daarvan is naar het oordeel van mijn
fractie bij de huidige procedure geen sprake.Willen wij naar een andere procedure overgaan, dan dient een dergelijke
procedure een duidelijke meerwaarde te bezitten ten opzichte van de vigerende
methode. Daarbij moeten wij aanstonds aantekenen dat, welke procedure het
ook zal zijn, een aantal zaken overeind blijft: een geheime stemming, met
natuurlijk in principe een volledige vrijheid van de leden, niet over personen
discussiëren en alle 75 leden zijn verkiesbaar. Wat zou er dan geregeld
moeten worden? Volgtijdelijkheid in procedures, profielschetsen, presentaties?
Het is dan de vraag of dit soort zaken inderdaad een duidelijke meerwaarde
heeft ten opzichte van de huidige procedure. Mijn fractie denkt van niet.
Natuurlijk wordt bij de huidige procedure wel eens naar de politieke dimensie
gekeken. De heer Cohen heeft dat zonet nog uitvoerig toegelicht. Ik zal daar
verder niet op ingaan. Maar wij zijn een politiek bedrijf en in een politiek
bedrijf wordt met die politieke dimensies rekening gehouden. Het is goed om
te beseffen dat eenieder van ons verkiesbaar is, maar juist de potentie dat
eenieder verkiesbaar is en de noodzakelijkheid dat iemand uit volle overtuiging,
maar ook vanuit de eigen mogelijkheden bewilligt in het vervullen van die
functie, maakt dat een zorgvuldige procedure wordt gehanteerd. Mijn fractie
meent dat de huidige procedure zorgvuldig is.De heer De Boer (GroenLinks):Voorzitter! Op de hem kenmerkende zorgvuldige manier beschrijft collega
Ginjaar een zorgvuldige procedure waarin het element van consultatie vooraf
een belangrijke factor is. Als ik het mij goed herinner, stond de kandidatuur
al uitgebreid in de krant voordat ik geconsulteerd was. Dat werpt toch wel
een schril licht op de zorgvuldigheid die hij zo graag in de procedure wil.
Dat maakt het tegelijk een beetje ongeloofwaardig en precies daarover gaat
mijn aandeel in de discussie. Het is ogenschijnlijk allemaal prachtig geregeld,
maar in de praktijk gaat het anders en daartegen richten zich onze bezwaren.De heer Ginjaar (VVD):Het verwijt dat de heer De Boer maakt, wordt door mij niet onderschreven,
noch qua strekking, noch qua inhoud.Voorzitter! Als je als grootste fractie geacht wordt het initiatief te
nemen, luidt de vraag die in die grootste fractie aan de orde is: wanneer
nemen wij dat initiatief en met welke inzet gaat wij het overleg in? Onze
fractie heeft, alle geluiden horende, zich altijd op het standpunt gesteld
dat je nooit iets mag ondernemen voordat de werkelijkheid daar is. Voordat
in formele zin bekend zou zijn dat onze huidige voorzitter dit huis zou verlaten –
wij betreuren dat – was het niet aan ons om enige actie te ondernemen.
Dat wil echter niet zeggen, dat je daarvoor binnen de fractie geen zekere
verantwoordelijkheid hebt. Het ligt dan voor de hand dat die zaak binnen de
fractie in een bepaald overleg aan de orde wordt gesteld en dat de mogelijkheden
worden verkend. Wanneer daarvan dan ongewild – hoe, weten wij niet –
toch iets in de pers komt, is dat te betreuren, maar men mag ons niet betichten
van onwaarachtigheid of ongeloofwaardigheid. Als de fractie, wetende dat zij
geacht wordt het voortouw te nemen, daarover van tevoren praat, is dat niet
ongeloofwaardig of onwaarachtig. Het is te betreuren – de fractievoorzitters
weten dat ook wij dat vonden – dat bepaalde zaken voortijdig in de pers
terecht zijn gekomen. Ik heb aan de fractievoorzitters na het winterreces
daarvoor verontschuldigingen aangeboden.De heer De Wit (SP):Voorzitter! De heer Ginjaar doet het voorkomen alsof de procedure voor
de verkie zing van een nieuwe voorzitter is gestart met de consultatie.
Ik heb erop gewezen dat collega Korthals Altes al bij de verkiezingen voor
de Provinciale Staten in 1995 heeft gezegd dat bij de vervulling van een vacature
voor de Eerste Kamer eerst gekeken wordt naar de Tweede Kamer: welke wensen
leven daar en hoe liggen de verhoudingen er? De heer Ginjaar kan toch niet
ontkennen dat ook dit bij de uiteindelijke beslissing van zijn fractie een
rol heeft gespeeld?De heer Ginjaar (VVD):Ik refereer opnieuw aan datgene wat andere collega's hebben gezegd: wij
zitten in een politiek bedrijf. Je moet wel degelijk kijken naar de politieke
dimensie van het ambt dat vervuld moet worden. Die politieke dimensie is er
en er wordt gekozen door afgevaardigden van politieke partijen. Het is duidelijk
dat een machtsusurpatie door één politieke groepering voorkomen
moet worden. Naar onze overtuiging kan het niet zo zijn dat één
bepaalde politieke groepering beide voorzitterschappen bekleedt.De voorzitter:Naar mij blijkt is er behoefte aan een tweede termijn.De heer De Wit (SP):Voorzitter! Ik wil niet in herhalingen vervallen. Gehoord de bijdragen
van de andere fracties, zal het moeilijk zijn om nogmaals uitgebreid op de
materie in te gaan. Ik stel drie dingen vast. In de eerste plaats is er naar
mijn idee een samenhang tussen deze vacature en de functies die al meermalen
genoemd zijn, te weten het voorzitterschap van de Tweede Kamer en het vice-presidentschap
van de Raad van State. In de tweede plaats kan een fractie bij de verkiezing
van de voorzitter van deze Kamer het initiatief nemen. In de derde plaats
ondervinden de fracties in het algemeen volgens mij de grote beperking dat
over de voordracht buiten deze Kamer al afspraken zijn gemaakt, en dat blijf
ik een ondemocratische gang van zaken vinden.De heer De Boer (GroenLinks):Over de motie van collega De Wit heeft geen vooroverleg plaatsgevonden;
dat is wel een beetje markant in het verband van deze discussie. Vooroverleg
is wel gebruikelijk. Bovendien vinden wij de tekst van de motie niet ijzersterk.
Het derde argument is dat wij in dit huis voor moties stemmen als er een redelijke
steun voor bestaat. Afgaand op de discussie is de steun in dit geval minimaal.
Mijn advies zou zijn om de motie in te trekken. Ik kan mij voorstellen dat
collega De Wit dat niet wil, maar dan zal de fractie van GroenLinks de motie
niet steunen.De beraadslaging wordt gesloten.De voorzitter:Ik constateer dat de heer De Wit de motie handhaaft. Ik stel voor om er
nu meteen over te stemmen en zo het ordedebat af te sluiten.Daartoe wordt besloten.In stemming komt de motie-De Wit (EK nr. 203).De voorzitter:Ik constateer, dat behoudens de fractie van de SP de aanwezige leden van
alle fracties tegen deze motie hebben gestemd, zodat zij is verworpen. 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/h-ek-19961997-742-750.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl