Vragen van het lid De Hoop Scheffer aan de ministers van Buitenlandse Zaken a.i. en van Defensie, over uitbreiding van de NAVO
Staten-Generaal — Handelingen 
Datum: 2014-07-11 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Handeling 1996-1997, pag. 3827-3832

 
 
 

Handeling

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Vergadernummer
Datum vergadering

26-02-1997

Tweede Kamer der Staten-Generaal

1996-1997

nr. 51, pagina 3827-3832

18-02-1997

 

 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties in vergadering

Behandeling van het wetsvoorstel Aanpassing van de Wet toezicht beleggingsinstellingen, de Wet toezicht effectenverkeer, de Wet toezicht kredietwezen 1992, de Wet toezicht verzekeringsbedrijf 1993 en de Wet toezicht natura-uitvaartverzekeringsbedrijf in verband met het mogelijk maken van onderzoek naar de toereikendheid van deze wetgeving of van de wijze waarop de toezichthouders deze wetgeving uitvoeren of hebben uitgevoerd (24456)Pagina 3866-3881
Stemming over een motie, ingediend bij de behandeling van de begroting van Verkeer en Waterstaat, te weten: de motie-Poppe over lozing van ladingresten van duwbakken (25000 XII, nr. 34)Pagina 3836-3836
Lijst van ingekomen stukken, met de door de voorzitter terzake gedane voorstellen (dinsdag 18 februari 1997)Pagina 3881-3883
Vragen van het lid Janmaat aan de minister van Justitie, over de landing van een Boeing met Tamil-asielzoekersPagina 3835-3836
Regeling van werkzaamheden (dinsdag 18 februari 1997)Pagina 3821-3827
Presentie en opening (dinsdag 18 februari 1997)Pagina 3821-3821
Behandeling van de wetsvoorstellen: - Regels inzake de verstrekking van subsidies door de Minister van Onderwijs, Cultuur en Wetenschappen en de Minister van Landbouw, Natuurbeheer en Visserij voor landelijke onderwijsondersteunende activiteiten (Wet subsidiëring landelijke onderwijsondersteunende activiteiten) (24718); - Wijziging van onder meer de Wet op het basisonderwijs, de Interimwet op het speciaal onderwijs en het voortgezet speciaal onderwijs ... (Regeling schoolbegeleiding) (24683)Pagina 3836-3866
Vragen van het lid Poppe aan de minister van Volkshuisvesting, Ruimtelijke Ordening en Milieubeheer, over capaciteitsreductie van Schiphol om milieuredenenPagina 3832-3835
Vragen van het lid De Hoop Scheffer aan de ministers van Buitenlandse Zaken a.i. en van Defensie, over uitbreiding van de NAVOPagina 3827-3832
Behandeling van de Rijksrekening 1993 (24815)Pagina 3836-3836

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 39 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
Aan de orde is het mondelinge vragenuur, overeenkomstig
artikel 136 van het Reglement van orde.Vragenvan het lid De Hoop Scheffer aan de ministers van Buitenlandse
Zaken a.i. en van Defensie, over uitbreiding van de NAVO.De heer De Hoop Scheffer (CDA):Voorzitter! Veel dank dat ik in de gelegenheid gesteld word als nederige
vragensteller een bijdrage aan bepaalde onderwerpen te leveren.Voorzitter! NAVO-uitbreiding is een hoofdpunt van buitenlands beleid.
Het kabinet heeft, gesteund door de CDA-fractie – daar hebben wij in
december uitgebreid over gedebatteerd – gekozen voor een behoedzame
lijn: NAVO-uitbreiding in samenspraak met de Russen. Nu gooide fractievoorzitter
Bolkestein van de VVD vorige week de knuppel in het hoenderhok door te zeggen
dat niet tot uitbreiding moet worden overgegaan. Ik interpreteer dat als:
NAVO-uitbreiding onder geen enkele voorwaarde. Mijn vraag aan de minister
van Buitenlandse Zaken ad interim is wat de gevolgen zijn van deze "knuppel"
van collega Bolkestein voor het beleid van de regering inzake NAVO-uitbreiding.
Ik heb de minister-president daarover al in de media gehoord, met een andere
pet op. Ik zou graag willen dat hij dat hier nog eens duidelijk maakt.Met de minister van Defensie voel ik mee, en dat is niet altijd het geval.
Het lijkt mij niet plezierig dat de politiek leider van zijn partij zo afstand
neemt van het beleid van de regering, hoewel hij minister van de Kroon is.
Hoe reageert hij hierop?Verder heb ik twee vragen aan collega Bolkestein. Zou hij hier in deze
zaal de woorden "niet doen", waarmee hij zijn artikel in de Volkskrant eindigde,
dat wil zeggen NAVO-uitbreiding onder geen enkele voorwaarde, willen herhalen?Mijn tweede vraag aan collega Bolkestein is: vanwaar deze timing? Waarom
juist op het moment dat de minister van Buitenlandse Zaken in Brussel zit
om over dit onderwerp te praten? De VVD-fractie heeft bij de begroting van
Buitenlandse Zaken en daarna alle gelegenheid gehad om het vraagteken dat
zij had gezet bij NAVO-uitbreiding, dat zij toegegeven, zo
helder te veranderen in een uitroepteken.Het verbaast mij dat de heer Bolkestein in het ordedebat dat wij net hadden,
heeft gezegd dat hij graag een standpunt van de regering wil hebben. Helpt
hem dat nog, als hij zijn artikel al eindigt met de stelling "niet doen"?Minister Kok:Voorzitter! Ik vervang vanmiddag collega Van Mierlo, die deelneemt aan
een informeel NAVO-beraad van ministers van buitenlandse zaken, dat op verzoek
van de minister van buitenlandse zaken van de Verenigde Staten bijeen is gekomen
om de puntjes op de i te zetten bij de verdere gang van zaken rondom de NAVO-uitbreiding.
Hij handelt daar namens het kabinet langs lijnen die de Kamer al jaren zeer
goed bekend zijn.Natuurlijk zijn er de afgelopen tijd actuele ontwikkelingen geweest, die
het nodig maken de samenhangen tussen de onderdelen van een op stabiliteit
in Europa in ruimere zin gericht beleid met wat meer precisie te formuleren.
Daar hoort de geleidelijke NAVO-uitbreiding bij. Daar hoort bij een nadere
precisering van de afspraken met Rusland en met Oekraïne over de onderlinge
verhoudingen op een groot aantal onderdelen. Daar hoort ook bij de nadere
vormgeving van samenwerkingsafspraken met landen die nog niet deel kunnen
gaan uitmaken van de grotere NAVO.Het kabinet heeft al een aantal maanden geleden besloten een nota voor
te bereiden, waarin wij al die nieuwe ontwikkelingen in hun samenhang op papier
zullen zetten. Die nota is enkele weken geleden in een eerste ronde in het
kabinet besproken. Dat heeft ertoe geleid dat de minister van Buitenlandse
Zaken en de minister van Defensie samen nog eens goed hebben gekeken naar
een aantal gemaakte opmerkingen. Zij zullen er een aantal nadere preciseringen
en actualiseringen in verwerken. Die nota komt aanstaande vrijdag in een tweede
ronde in het kabinet aan de orde. Het voornemen is om de Kamer uiterlijk op
de eerste dag van de nieuwe week in het bezit te stellen van een alomvattend
stuk, waarin wij die bredere zienswijze op de toekomst van de NAVO schetsen.
Daarmee voldoen wij aan een wens die breed in de Kamer leeft.Voor het overige heeft de minister van Buitenlandse Zaken ad interim geen
aanleiding om op welk onderdeel dan ook een andere zienswijze te hebben dan
afgelopen weekend door de minister-president in de persconferentie naar buiten
is gebracht.Minister Voorhoeve:Mijnheer de voorzitter! De heer De Hoop Scheffer vroeg naar mijn reactie
in het algemeen. Die is dat ik de conclusie van het artikel van de heer Bolkestein
niet deel. Ik ben sinds 1990 voorstander van een behoedzame uitbreiding van
de NAVO, onder voorwaarden en op een geleidelijke manier. De discussie gaat
vooral over de volgende vragen: wat is behoedzaam en wat moeten die voorwaarden
zijn? De notitie van het kabinet zal daar uitgebreid op ingaan.De voorzitter:Het is de gebruikelijke procedure dat bij het stellen van mondelinge vragen
pas in tweede instantie aan collega's vragen worden gesteld. De heer De Hoop
Scheffer heeft door mijn onoplettendheid echter inmiddels al vragen aan een
collega gesteld. Het is mij ongeveer om het even. Als de heer Bolkestein nu
wil reageren, is dat goed. De fout is immers door mij gemaakt en daar hoeft
een ander niet het slachtoffer van te worden. Daarna krijgt de heer De Hoop
Scheffer het woord voor zijn tweede termijn. Het woord is derhalve aan de
heer Bolkestein.De heer Bolkestein (VVD):Voorzitter! Op 3 februari 1996 heb ik een artikel geschreven voor een
bekend avondblad met als titel "Wij moeten Rusland tarten noch paaien". De
conclusie van dat artikel was als volgt. Ten eerste is de uitbreiding van
de NAVO tot de grenzen van de voormalige Sovjet-Unie een provocatie van Rusland
die geen enkel nuttig effect zal sorteren. Ten tweede gaat het niet aan, het
buitensporige Russische geweld in Tsjetsjenië te legitimeren door Rusland
toe te laten tot de Raad van Europa. De behoedzaamheid gebiedt het een noch
het ander te doen. Dat heb ik nagenoeg een jaar geleden geschreven en ik ben,
getuige mijn artikel in de Volkskrant, nog steeds van diezelfde mening, die
ik nu graag herhaal. Ik heb een soortgelijk artikel geschreven in de NAVO-kroniek
van juli 1996. Dat heb ik dus buiten dit huis gedaan.Als wij kijken wat er binnen dit huis is gebeurd, wijs ik erop dat tijdens
de behandeling van de begroting van Buitenlandse Zaken in november 1995 mijn
collega's Van den Doel en Hessing diezelfde terughoudendheid naar voren heb
gebracht als die waarvan ik blijk heb gegeven. Het volgende hoofdstuk in dit
verhaal is het algemeen overleg van augustus 1996, toen de heer Van Mierlo
zei: het is de bedoeling dat halverwege 1997 op een topconferentie knopen
worden doorgehakt. Niet zeker is, aldus de minister van Buitenlandse Zaken,
dat halverwege 1997 gezegd kan worden welke landen kunnen toetreden. Er was
dus geen duidelijk en concreet standpunt.Voorzitter! Vervolgens noem ik de begrotingsbehandeling in november 1996,
waar mijn collega Hessing voor hetzelfde terughoudende standpunt heeft gepleit.
Hem is zelfs gevraagd door de heer Van Traa of hij daarmee afstand nam van
het standpunt van de regering. De heer Hessing antwoordde toen: wij zijn nog
niet aan dat oordeel toe, eenvoudigweg omdat de benodigde informatie niet
op tafel ligt. Dan komt er een brief van de minister van Buitenlandse Zaken
van 18 december 1996, waarin staat: een van de agendapunten van die bijeenkomst
in juli 1997 zal zijn het uitnodigen van een of meer landen voor onderhandeling
over toetreding. Er was dus weer geen sprake van een concreet standpunt over
welke landen wel en welke landen niet zouden mogen toetreden en over de voors
en tegens. Daarom ben ik blij dat de heer Van Traa nu om deze brief heeft
gevraagd, zodat eindelijk expliciet zal komen vast te staan wat de regering
vindt.Ik wil ten slotte herhalen wat mijn collega in de Eerste Kamer, de heer
Korthals Altes, heeft gezegd bij de algemene beschouwingen in november vorig
jaar. Het gaat in Europa om een proces waarin uiteindelijk ook Rusland op
enigerlei wijze een plaats moet vinden. Snelle uitbreiding van de NAVO zal
dat proces bemoeilijken. Ook in Amerika gaan stemmen op tegen overhaaste beslissingen. Wij vragen de regering zich daarbij aan te sluiten.Voorzitter! Ik wil zeggen dat er geen sprake van kan zijn dat mijn partij
pas nu met deze overwegingen komt. Integendeel, wij hebben jaar in jaar uit
precies dezelfde bedenkingen naar voren gebracht. Het verwijt van de heer
De Hoop Scheffer – zijn vraag waarom ik er nu mee kom – treft
geen doel en snijdt geen hout, omdat wij al lang geleden met deze bedenkingen
zijn gekomen. En dat de heer De Hoop Scheffer mijn artikel van vorig jaar
niet heeft gelezen, dat kan ik ook niet verhelpen.De heer De Hoop Scheffer (CDA):Voorzitter! Ik zuig ieder woord van collega Bolkestein in mij op. Dat
geldt dus ook voor de woorden die hij schrijft in zijn artikelen. Ik zeg het
niet snel, maar helderder dan de minister van Buitenlandse Zaken ad interim
en de minister van Defensie hun standpunt zojuist uiteen hebben gezet, kan
ik het niet. Het was volstrekt helder en ik dank hen voor de antwoorden.Na het antwoord van collega Bolkestein voel ik nog meer mee met de minister
van Defensie. Hoe je het ook wendt of keert, ik constateer dat er sprake is
van een aantal artikelen en uitspraken van de VVD-fractie, neerkomend op begrijpelijke
vraagtekens, bedenkingen en twijfels. Wat schrijft de heer Bolkestein nu in
zijn artikel? De woorden die hij daarin heeft geschreven, heb ik hem nu niet
exact horen herhalen: "Niet doen!". Dat wil zeggen: onder geen voorwaarde
NAVO-uitbreiding, ook niet op de behoedzame wijze die de regering terecht
heeft aangegeven. Ik constateer dat er een kloof gaapt tussen die stellingname
van de regering en de stellingname van een van de fracties die deze coalitie
schragen, namelijk de VVD-fractie. Alle artikelen van collega Bolkestein op
een rij gezet, constateer ik dat de vraagtekens zijn vervangen door uitroeptekens.Ik heb geen nadere vragen aan de regering te stellen. Ik betuig alleen
nogmaals mijn medeleven met de lastige politieke positie waarin de minister
van Defensie is komen te verkeren. Ik meen dat werkelijk serieus. Ik bekritiseer
hem van tijd van tijd, maar nu voel ik werkelijk met hem mee. De CDA-fractie
is nog niet zover dat zij zegt dat deze minister niet meer uit te deuken is.
Die positie heeft de D66-fractie kennelijk gekozen. Nee, zover gaan wij niet.Er is sprake van een gapende kloof en wij zullen daar bij het inhoudelijke
debat, waar ook mijn fractie watertandend naar uitziet, verder over praten.
Ik neem aan dat de nota en de opstelling van de regering daarbij niet anders
zal zijn dan vandaag.Mijn laatste vraag aan collega Bolkestein is hoe hij, gehoord het gewisselde,
zijn best gaat doen om de regering te overtuigen van de juistheid van het
standpunt van de VVD-fractie.De voorzitter:Heeft de minister van Buitenlandse Zaken ad interim behoefte om te reageren?Minister Kok:Voorzitter! Nu u het zo vriendelijk vraagt, zal ik nog kort reageren.
Er is niet direct iets aan mij voorgelegd en ik kan met een korte opmerking
volstaan. Het is natuurlijk van belang om te luisteren naar een korte bloemlezing
van geschreven artikelen en naar opmerkingen in deze Kamer of in de andere
Kamer van de Staten-Generaal, maar het belangrijkste is natuurlijk hoe men
oordeelt over een bekend regeringsbeleid. Het is duidelijk dat datgene wat
de heer Bolkestein zojuist naar voren heeft gebracht, de urgentie van het
debat van volgende week erg groot maakt, ook voor mij als minister van Buitenlandse
Zaken ad interim én in de andere hoedanigheid waarin ik hier nu niet
ben. Het maakt dat debat buitengewoon belangrijk. Het Nederlandse voorzitterschap
heeft de NAVO-uitbreiding niet direct in portefeuille, maar in een groot aantal
landen van Centraal- en Oost-Europa en ook in landen van West-Europa is wel
onduidelijkheid gaan ontstaan over de positie van Nederland op een zo aangelegen
punt. Ik denk dat het van de grootst mogelijke betekenis is dat het debat
van de volgende week in heel heldere politieke uitspraken eindigt.Minister Voorhoeve:Mijnheer de voorzitter! In reactie op de opmerkingen van de heer De Hoop
Scheffer vestig ik er de aandacht op dat in een aantal NAVO-landen het onderwerp
van uitbreiding van de NAVO breed en uitgebreid in discussie is. Omdat wordt
verwacht dat de NAVO-top in Madrid in juli tot concrete besluiten zal komen,
begint die discussie nu meer warm te lopen, ook in de Verenigde Staten, het
Verenigd Koninkrijk, Frankrijk en andere landen. Er is dus niets ongewoons
aan het feit dat ook hier in Nederland de discussie sterk toeneemt.Ik bedank voor het door de heer De Hoop Scheffer uitgesproken medelijden
met de minister van Defensie. Dat is niet nodig, want ik houd van een goede
discussie op argumenten. Ik geloof dat wij in de regering en in de Tweede
Kamer uiteindelijk tot een uitstekende afweging zullen komen. Ik heb daar
alle vertrouwen in.De heer Bolkestein (VVD):Voorzitter! De heer De Hoop Scheffer heeft mij gevraagd op welke wijze
ik zal trachten het kabinet van mijn zienswijze te overtuigen. Het antwoord
op die vraag is: "met argumenten". Verder zou ik de heer De Hoop Scheffer
graag het begrip "dualisme" willen voorhouden. Mijn partij heeft een dualistische
traditie. Andere partijen hebben dat minder. De PvdA hangt bijvoorbeeld meer
een monistische traditie aan, althans deed dat.De voorzitter:Houd u bij uw leest!De heer Bolkestein (VVD):Nee, ik heb drie minuten om te antwoorden en daar ben ik nu mee bezig.De PvdA heeft dus een meer monistische traditie, althans had dat onder
voorzitterschap van de heer Wöltgens. Die heeft daar vaak van getuigd.
Een dualistische traditie betekent dat de Kamer – en dat geldt zeker
voor mijn fractie – een eigen verantwoordelijkheid heeft en dat betekent
niet noodzakelijk dat wij de standpunten van de regering onderschrijven. Daarbij
doet het niet terzake of het een minister is die lid is van mijn partij of
van een andere partij. Dat dualisme schrijft dus voor dat wij vrij zijn, afgezien
van het regeerakkoord, in het bepalen van ons standpunt en dat hebben wij
gedaan. Wij hebben een aantal maanden, sterker nog een paar jaar, getuigd
van onze overwegingen. Wij dachten ook dat het nuttig zou
zijn om dat een beetje aan te scherpen omdat, zoals de minister van Defensie
heeft gezegd, het debat in allerlei landen gaande is, behalve in Nederland.Dat debat komt er dan volgende week en ik ben daar blij om. Mijn fractie
houdt van het debat, alhoewel ik moet toegeven dat ik in het vervolg een beetje
terughoudend zal moeten zijn met het schrijven van artikelen met het oog op
de regeling van werkzaamheden van vandaag.De voorzitter:Is er dringend behoefte aan aanvullende vragen? Ik zou de heer Wolffensperger,
de heer Hillen en de heer Marijnissen willen verzoeken om het heel kort te
houden omdat er volgende week toch een debat over zal komen.De heer Wolffensperger (D66):Voorzitter! Het was uw wijze beslissing om deze debatten beide te laten
plaatsvinden, dus ik wil ze beide benutten om duidelijk te maken wat het standpunt
van mijn fractie is.De voorzitter:U heeft één minuut.De heer Wolffensperger (D66):Voorzitter! In de ogen van de fractie van D66 is de uitbreiding van de
NAVO geleidelijk aan uitgegroeid tot een voldongen feit, dat in juli van dit
jaar alleen nog bekrachtiging behoeft in Madrid. De Kamer is erbij geweest,
heeft erover meegesproken en heeft zich daar in meerderheid niet tegen verzet.
De D66-fractie heeft de behoedzame uitbreiding gesteund omwille van de stabiliteit
in Europa en geleidelijk aan ook omwille van de verwachtingen die bij de toetreders
waren gewekt.De VVD-fractie in deze Kamer heeft zich, voorzover ik kan nagaan, nooit
mordicus tegen die uitbreiding uitgesproken. De hardste uitspraak die ik heb
kunnen vinden, was die van de heer Weisglas: "De houding van de VVD is niet
"nee", ze is erg behoedzaam." Voorzitter! Tegen die achtergrond kom ik tot
de conclusie dat de uitspraak van de heer Bolkestein, die hij buiten de Kamer
heeft gedaan, niet meer zal leiden tot het beoogde doel, namelijk stopzetten
van het proces, maar hoofdzakelijk leidt tot het scheppen van verwarring omtrent
het buitenlands en defensiebeleid van de Nederlandse regering.Mijn vraag aan de minister van Defensie is of hij dat met mij eens is.
Ik vraag de heer Bolkestein om nog eens uit te leggen hoe het komt dat er
zo'n groot verschil is tussen het standpunt dat de VVD-fractie in dit huis
inneemt en datgene wat hij allang buiten dit huis uitspreekt. Meent hij werkelijk
dat het proces dat gaande is nu op de valreep moet worden gestopt en, zo ja,
wat zijn daarvan de gevolgen voor de geloofwaardigheid van het beleid van
de Nederlandse overheid?Minister Voorhoeve:De vraag van de heer Wolffensperger was of ik vind dat het artikel van
de heer Bolkestein verwarring veroorzaakt. Het antwoord daarop is: nee. Het
artikel is glashelder in zijn redeneertrant en conclusies. Ik heb de heer
Bolkestein nooit op het zaaien van verwarring kunnen betrappen – hij
staat tenslotte bekend om de helderheid van zijn meningen – maar dat
betekent niet dat ik het met die mening eens ben.De heer Bolkestein (VVD):Voorzitter! Zoals ik zojuist omstandig heb betoogd, heeft mijn fractie
een- en andermaal gewaagd van haar behoedzaamheid en terughoudendheid inzake
de uitbreiding van de NAVO. Mijn fractie heeft inderdaad nooit vierkant "nee"
gezegd, maar de uitbreiding altijd geclausuleerd door te zeggen dat ermee
tegemoet zou moeten worden gekomen aan een grotere stabiliteit in Europa.
Mijn fractie vindt dat aan die voorwaarde niet wordt voldaan. Vandaar dat
ik nu zeg: niet doen, onverstandig, onbezonnen, komt niet ten goede aan de
stabiliteit binnen Europa.Staan wij nu al op de valreep? De vergadering in Brussel heeft op 7 en
8 juli of daaromtrent plaats. Het is nu bijna begin maart, dus er zijn nog
een aantal maanden te gaan voordat die vergadering plaatsheeft. Het debat
is, zoals minister Voorhoeve terecht heeft gezegd, overal gaande. In de internationale
pers wordt er zeer verschillend over gedacht. George Kennan, waarlijk niet
de eerste de beste, auteur van "The long telegram" en van politiek containment,
heeft een grote naam op het stuk van de Oost-Westverhoudingen. Hij staat op
hetzelfde standpunt als ik. Kortom, er is overal een debat over deze belangrijke
zaak gaande. Het zou toch wel raar zijn als er in Nederland geen plenair debat
aan werd gewijd. Wij proberen dat aan te zwengelen. Collega Van Traa van de
PvdA heeft dat ondersteund. Eindelijk is het dan zover dat hier plenair zal
worden beraadslaagd over deze stap.Met alle respect voor de ministers, er is nooit een enkel stuk over dit
onderwerp naar de Kamer gegaan. Men moet ernaar zoeken in memories van toelichting,
begeleidende brieven met NAVO-standpunten of andere documenten. Er is geen
document dat alléén hierover gaat. Het is dus terecht dat wij
hier in alle rust en met argumenten, zo zeg ik de heer De Hoop Scheffer, deze
zaak bespreken. Dan zien wij wel wat er uitkomt.De heer Marijnissen (SP):Mijnheer de voorzitter! Inhoudelijk zullen wij de volgende week spreken
over de uitbreiding van de NAVO in oostelijke richting, naar aanleiding van
een brief van het kabinet. Ik beperk mij nu tot de politieke situatie die
hier aan het licht komt.De heer De Hoop Scheffer heeft zojuist zijn medeleven betoond aan het
adres van de minister van Defensie. Nu vind ik dat buitengewoon aardig van
de heer De Hoop Scheffer, maar politiek niet erg relevant. Relevanter is naar
mijn idee simpelweg de vraag wat de minister van Defensie gaat doen op het
moment dat de fractievoorzitter van de VVD, zijn politieke leider, zijn standpunt,
dat uitbreiding van de NAVO in oostelijke richting niet moet plaatsvinden,
volhoudt. De minister van Defensie heeft zojuist gezegd dat hij vanaf 1990
al hetzelfde zegt, namelijk dat wij het wel moeten doen. Het gaat hier niet
om tien lantaarnpalen meer of minder, maar om een zeer wezenlijk en belangwekkend
punt. Hoe schat de minister van Defensie zijn positie in, indien na het debat
mocht blijken dat zijn politieke leider, te weten de fractieleider van de
VVD, de heer Bolkestein, bij zijn standpunt blijft en de heer Bolkestein zijn
fractie achter zich krijgt?Eenzelfde vraag stel ik de heer Bolkestein. Hoe beoordeelt hij de positie van de minister van Defensie op dat moment?Minister Voorhoeve:Mijnheer de voorzitter! De discussie zal gaan plaatsvinden. De argumenten
zullen worden gewisseld. Ik heb gezegd dat het voor mij gaat om een behoedzame
uitbreiding. De discussie zal vooral gaan over de voorwaarden waaronder bepaalde
landen de NAVO kunnen komen versterken. Dan is ook van groot belang het soort
afspraken dat met Rusland hopelijk de komende maanden kan worden gemaakt.Ik ben niet van plan van die lijn te wijken. Ik ondersteun van harte het
beleid dat het kabinet hierin voert.De heer Bolkestein (VVD):Voorzitter! Het verloop van het debat dat de volgende week zal plaatshebben,
zal uitwijzen of het kabinet onze fractie zal overtuigen dan wel of onze fractie
het kabinet zal overtuigen. De mogelijkheid bestaat dat wij, zoals men dat
in het Engels zegt, agree to differ. Dan zien wij wel.De heer Janmaat (CD):Voorzitter! Bij het debat over de uitbreiding van de NAVO en de behoedzame
stappen daarin, past eigenlijk, vooruitlopend op het debat van volgende week,
toch de vraag hoe de regering de Russische reactie inschat. Jeltsin staat
op het punt het politieke toneel te verlaten, terwijl ex-generaal Lebed mogelijk
een hoge positie zal innemen. Leidt dat volgens de regering mogelijk tot militaire
spanningen tussen de NAVO en acht zij daarom uitbreiding van de NAVO gewenst
om Rusland bij voorbaat te kortwieken?De CD-fractie moet verder constateren...De voorzitter:Ik moet constateren dat uw minuut om is.De heer Janmaat (CD):Het mondt uit in een vraag. De CD-fractie moet constateren dat er twee
fractievoorzitters Bolkestein zijn: één binnen en één
buiten de Kamer. Voor de politieke duidelijkheid vindt de CD-fractie het jammer,
ondanks het door de heer Bolkestein naar voren gebrachte dualisme, dat buiten
de Kamer op diverse beleidsterreinen zeer ferme politieke standpunten worden
ingenomen waarvan in de Kamer zo weinig overblijft. Hoe kan de heer Bolkestein
dat toch verklaren?Minister Voorhoeve:Voorzitter! Ik geloof niet dat er moet worden geconstateerd dat militaire
spanningen tussen Rusland en de NAVO oplopen in verband met de problemen die
de heer Janmaat aan de orde stelt, een mogelijke toekomstige opvolging. Dat
is niet aan de orde en het leidt ook niet tot militaire spanningen voorzover
nu is te voorzien. Ik hoop hiermee de vraag te hebben beantwoord.De heer Bolkestein (VVD):Voorzitter! Zoals ik zonet heb gezegd in antwoord op vragen van de heer
De Hoop Scheffer, is er geen sprake van dat het standpunt dat ik heb neergelegd
in het meer genoemde artikel in de Volkskrant anders is dan het standpunt
dat mijn fractie vandaag inneemt. Het is precies hetzelfde; ik doe daar niets
aan af. Dat neemt niet weg dat wij altijd openstaan voor overleg en voor argumenten.
Ik hoop dat het kabinet ook openstaat voor de argumenten van onze kant. Wij
zien wel hoe dat debat verder verloopt. Het is echter onzin dat er een verschil
zou zijn tussen wat ik buiten de Kamer en hier heb gezegd.De heer Wallage (PvdA):Voorzitter! Wij krijgen volgende week het inhoudelijke debat, waarvoor
dan ook wat meer tijd is. Een punt wil ik niet laten liggen, te weten de wat
opzichtige poging van collega Bolkestein om zijn artikel en de stelligheid
daarvan nu te verklaren als een poging om eindelijk eens een debat in de Kamer
over dit onderwerp te krijgen, wat nu gelukkig is gelukt. Dit is echt een
onjuiste voorstelling van zaken. Er is bij verschillende gelegenheden in de
Kamer uitvoerig gesproken over de uitbreiding van de NAVO. Er is toen nooit
door de VVD-fractie in zulke categorische termen stelling genomen als door
de heer Bolkestein in dit artikel. De heer Van den Doel bijvoorbeeld schreef
vorig jaar in de Internationale Spectator, sprekend over het samen oefenen
van toekomstige en huidige NAVO-partners: het formele lidmaatschap is dan
een kwestie van tijd; dat is de boodschap die het Westen eensgezind zou moeten
uitdragen. Dat is een citaat van een VVD-Kamerlid nog geen jaar geleden.Het is dan ook echt een onjuiste voorstelling van zaken dat het artikel
bedoeld zou zijn om een debat los te maken dat de Kamer helaas niet heeft
gehad. De werkelijkheid is – wat mij betreft praten wij er volgende
week grondig over door – dat, in grote spanning met het regeringsbeleid
op dit onderwerp, de VVD-fractievoorzitter het kennelijk nodig vond om een
sterk aangescherpt standpunt neer te leggen, niet in deze zaal, maar in een
artikel. Je hoeft niet mee te leven met het kabinet of met de minister om
te weten dat er volstrekte helderheid nodig is over zo'n cruciaal onderwerp.
Die zullen wij volgende week hopelijk verschaffen.De heer Bolkestein (VVD):Voorzitter! Collega Wallage is, om zijn eigen woordkeuze te gebruiken,
selectief aan het winkelen in het artikel van mijn collega Van den Doel. "Selectief
winkelen" is overigens een vreselijke uitdrukking, want elk winkelen is selectief:
stel je voor dat je een hele winkel zou kopen. Ik gebruik de term alleen omdat
de heer Wallage het wel eens heeft over selectief winkelen.Afgezien daarvan, is de teneur van alle opmerkingen die mijn collega's
hebben gemaakt en die ik ook zelf in artikelen heb neergelegd: wees behoedzaam,
een uitbreiding van de NAVO moet bijdragen aan een grotere stabiliteit in
Europa. Ik geloof dat niet. Mijn fractie is tot de conclusie gekomen dat een
uitbreiding van de NAVO die grotere stabiliteit in Europa niet dient. Integendeel,
de uitbreiding roept de risico's op die zij juist beoogt te bestrijden. Er
is misschien een verschil in intensiteit of duidelijkheid, maar inhoudelijk
is er geen verschil.In het debat in de Kamer gaat het om het volgende. Welke landen wel en
welke landen niet? Waarom wel, waarom niet? Hoe zit het met de stabiliteit?
Wat is de reactie van Rusland? Een dergelijk debat heeft plenair
in deze Kamer niet plaatsgehad. Het zal nu gebeuren en daarvoor is het hoog
tijd.De heer Korthals (VVD):Voorzitter! Dit debat is ook om een andere reden heel plezierig. Wij hebben
een bijzonder helder standpunt van de D66-fractie over het onderwerp NAVO-uitbreiding
gekregen. Bij brief van 7 februari 1997 heeft collega Hoekema het volgende
geschreven aan de voorzitters van de commissies voor Buitenlandse Zaken en
voor Defensie: "Met het oog op de voorbereiding van de discussie in de Kamer
hierover lijkt het mij nuttig een hoorzitting te beleggen met de auteurs van
dit rapport".Het gaat daarbij over het rapport van de Adviesraad voor vrede en veiligheid.
In een later stadium zou collega Hoekema nog andere deskundigen over dit onderwerp
willen horen. Hoe moet ik dit rijmen met het forse standpunt dat ik zojuist
van de D66-fractie heb vernomen?De heer Hoekema (D66):Voorzitter! De heer Korthals verwijst naar een procedureel voorstel dat
ik heb gedaan om een aantal hoorzittingen te houden in het licht van het debat
dat de Kamer sowieso nog zal hebben over de top van Madrid op 8 en 9 juli.
De regering heeft aangegeven dat daarover in de loop van het voorjaar nog
zal worden gedebatteerd. Het lijkt mijn fractie voor de hand te liggen om
daar met een aantal deskundigen een hoorzitting over te beleggen. De discussie
van vanmiddag gaat over de categorische stellingname van de heer Bolkestein
tegen NAVO-uitbreiding. Dat staat los van het debat dat wij nog zullen voeren
over de voorwaarden waaronder nieuwe leden gaan toetreden.De heer Rosenmöller (GroenLinks):Voorzitter! De heer Bolkestein heeft gewag gemaakt van de traditie bij
de VVD over het dualisme. Het lijkt mij een gezonde politieke opvatting over
de positie van de Kamer ten opzichte van de regering. In haar regeringsverklaring
was de regering vrij duidelijk over het belang van dualisme. Ik zou de minister
van Buitenlandse Zaken ad interim de vraag willen stellen of als een andere
meerderheid dan de meerderheid van de coalitie steun geeft aan het beleid
van de regering inzake de uitbreiding van de NAVO, dat overeenkomt met de
aspiraties die de regering een kleine drie jaar geleden heeft geformuleerd
over het belang van dualisme.Minister Kok:Voorzitter! De minister van Buitenlandse Zaken ad interim is benieuwd
naar de mening van de voorzitter van de ministerraad. Nu ik hier toch sta,
wil ik wel een enkele opmerking maken over dit onderwerp. Het lijkt mij van
zeer groot belang dat er in de Kamer volgende week de tijd wordt genomen om
in relatieve rust over een aantal belangrijke woorden en begrippen door te
spreken: "behoedzame uitbreiding", "bijdrage aan stabiliteit", "samenhang
met de afspraken met Rusland en Oekraïne". Wat is het totale kader waarbinnen
wij straks van een verantwoord voortgangsproces kunnen spreken en waarbij
de uitbreiding van de NAVO geclausuleerd, geleidelijk en behoedzaam een van
de sporen, een van de elementen is? Ik heb de hoop dat de gedachtewisseling
van volgende week, die nu met de nodige politieke spanning is omgeven, alleen
al gelet op de drukte bij de microfoon bij de regeling van werkzaamheden,
heel consciëntieus op de inhoud zal zijn gericht. Laten wij politieke
uitspraken, ook over de vraag wat te doen bij eventueel blijvende verschillen
van mening, doen op het moment waarop de onvermijdelijkheid van die verschillen
van mening is gebleken. Ik zou dus graag willen investeren in de argumentatie
en in de kwaliteit van het debat. De Kamer kan ervan verzekerd zijn dat de
minister van Buitenlandse Zaken dat debat voluit samen met zijn collega van
Defensie zal voeren.De voorzitter:Hiermee zijn wij aan het einde gekomen van de eerste vragenreeks. Het
was een behoedzaam begin van het debat van volgende week. 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/h-tk-19961997-3827-3832.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl