Voortzetting van de behandeling van: het wetsvoorstel Verklaring dat er grond bestaat een wetsvoorstel in overweging te nemen tot verandering in de Grondwet van de bepalingen inzake het onderwijs (28081)
Staten-Generaal — Handelingen 
Datum: 2014-07-07 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Handeling 2001-2002, pag. 1228-1235

 
 
 

Handeling

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Vergadernummer
Datum vergadering

19-04-2002

Eerste Kamer der Staten-Generaal

2001-2002

nr. 24, pagina 1228-1235

26-03-2002

 

 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties over kamerdossier

Kamerdossier 28081Toon publicaties die dit dossier behandelen

 
 
 Publicaties in vergadering

Interpellatie-Hofstede in verband met negatieve tolerantiespeling, gericht tot de staatssecretaris van Economische ZakenPagina 1210-1213
Stemming over het wetsvoorstel Verklaring dat er grond bestaat een wetsvoorstel in overweging te nemen tot verandering in de Grondwet van de bepalingen inzake het onderwijs (28081)Pagina 1235-1236
Interpellatievragen lid Hofstede aan staatssecretaris van EZ i.v.m. negatieve tolerantiespeling; noot bij blz. 1210 van deze editiePagina 1278-1278
Presentie en opening (dinsdag 26 maart 2002)Pagina 1195-1195
Lijst van besluiten (dinsdag 26 maart 2002)Pagina 1275-1275
Behandeling wetsvoorstel Verklaring dat er grond bestaat een voorstel in overweging te nemen tot verandering in de Grondwet tot aanvulling van de bepalingen inzake de verkiezing van de Tweede Kamer en de Eerste Kamer, de provinciale staten en de gemeenteraden in verband met de tijdelijke vervanging van hun leden wegens zwangerschap, bevalling of ziekte (28051)Pagina 1195-1201
Voortzetting van de behandeling van:het wetsvoorstel Verklaring dat er grond bestaat een voorstel in overweging te nemen tot verandering in de Grondwet tot aanvulling van de bepalingen inzake de verkiezing van de Tweede Kamer en de Eerste Kamer, de provinciale staten en de gemeenteraden in verband met de tijdelijke vervanging van hun leden wegens zwangerschap, bevalling of ziekte (28051)Pagina 1213-1228
Lijst van ingekomen stukken, met de door de voorzitter terzake gedane voorstellen (dinsdag 26 maart 2002)Pagina 1275-1277
Behandeling wetsvoorstel Verklaring dat er grond bestaat een wetsvoorstel in overweging te nemen tot verandering in de Grondwet van de bepalingen inzake het onderwijs (28081)Pagina 1201-1209
Behandeling van de wetsvoorstellen: - Wijziging van de Faillissementswet in verband met de invoering van de mogelijkheid van een vereenvoudigde afwikkeling van faillissement (27199); - Wijziging van de Auteurswet 1912 inzake het reprografisch verveelvoudigen (27617); - Aanpassing van Boek 6 van het Burgerlijk Wetboek aan richtlijn (EG) nr. 97/55 van het Europees Parlement en de Raad van 6 oktober 1997 tot wijziging van richtlijn nr. 84/450/EEG inzake misleidende reclame teneinde ook vergelijkende reclame te regelen (PbEG L 290) (27619); - Opneming in de Advocatenwet van enkele bepalingen over het onderzoek naar de toestand van de praktijk van een advocaat en wijziging van een aantal artikelen van deze wet (26940)Pagina 1195-1195
Stemming over wetsvoorstel in overweging te nemen tot verandering in de Grondwet tot aanvulling van de bepalingen inzake de verkiezing van de Tweede Kamer en de Eerste Kamer, de provinciale staten en de gemeenteraden in verband met de tijdelijke vervanging van hun leden wegens zwangerschap, bevalling of ziekte (28051)Pagina 1235-1235
Voortzetting van de behandeling van: het wetsvoorstel Verklaring dat er grond bestaat een wetsvoorstel in overweging te nemen tot verandering in de Grondwet van de bepalingen inzake het onderwijs (28081)Pagina 1228-1235
Behandeling van het wetsvoorstel Wijziging van de Tabakswet (26472)Pagina 1236-1275

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 46 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
Aan de orde is de voortzetting van de behandeling van: het wetsvoorstel Verklaring dat er grond bestaat een wetsvoorstel in overweging
te nemen tot verandering in de Grondwet van de bepalingen inzake het onderwijs
(28081).De beraadslaging wordt hervat.Minister De Vries:Mijnheer de voorzitter. Ik wil deze Kamer graag mede namens staatssecretaris
Adelmund dankzeggen voor het feit dat wij vandaag dit voorstel tot herziening
van de Grondwet kunnen bespreken. Ik heb bij de behandeling van het vorige
wetsvoorstel al aangegeven dat deze snelle behandeling noodzakelijk is om
de verklaringswet tijdig in het Staatsblad te laten verschijnen. Die termijnen
neemt de regering natuurlijk serieus. Ik heb slechts een korte uiteenzetting
te geven over de grondwettelijke aspecten. Daarna zal staatssecretaris Adelmund
op alle vragen die betrekking hebben op de inhoud van het wetsvoorstel over
het onderwijs antwoord geven.De regering acht het nog steeds wenselijk dat de bestuurlijke vormgeving
van de samenwerkingsschool wettelijk wordt geregeld. De regering was en is
er overigens niet van overtuigd dat daarvoor de zware procedure van een grondwetswijziging
absoluut noodzakelijk is. De heer Witteveen heeft daar in zijn interventie
op gewezen. Dan rijst natuurlijk de vraag waarom de regering wel voor deze
weg heeft gekozen. De regering heeft die weg gekozen omdat zij in de loop
van de vele jaren dat deze discussie gevoerd wordt, gebleken is dat telkens
weer vragen rond constitutionaliteit werden opgeworpen. Wij zijn er inmiddels
in Nederland een jaar of tien mee bezig, dus veel besluitvaardigheid op dit
punt kan men ons niet verwijten. Toen heeft de regering ervoor gekozen de
koninklijke weg te volgen en ervoor te zorgen dat die vragen worden weggenomen.
De discussies moeten natuurlijk niet over de Grondwet gaan, maar over de zaak
zelf. Hiermee heb ik antwoord gegeven op de vraag van de heer Schuyer naar
de reden waarom deze keuzes gemaakt zijn door de regering. Het heeft dus veel
te maken met het draagvlak. Ik kom straks nog op een andere keuze die hij
aanstipte terug.Alle vragen die in 1995 in de Tweede Kamer over het wetsvoorstel rezen,
hebben ertoe geleid dat in 1998 is afgesproken, een passage op te nemen in
het regeerakkoord ertoe strekkende dat de Onderwijsraad een advies zou uitbrengen
om alle vragen over de grondwettelijkheid op te lossen. Daartoe is een poging
gedaan en dat vindt zijn weerslag in het huidige voorstel. Ik herhaal dat
het ook naar mijn inzicht niet absoluut noodzakelijk was om dat te doen. Uit
respect voor degenen die de vragen hebben opgeworpen en om vragen naar de
bedoeling van de regering met de samenwerkingsschool weg te nemen, is voor
deze route gekozen. Ik hoop dat deze grondwetswijziging een solide basis zal
verschaffen om de uitvoeringswetgeving ter hand te nemen. Ik ben er zeker
van dat daarmee aan een maatschappelijke behoefte wordt voldaan.De heer Schuyer heeft concreet gevraagd naar de opvatting van de regering
dat samenwerkingsscholen alleen kunnen ontstaan door fusie en niet door stichting.
Tevens vroeg hij naar de opvatting van de regering dat de samenwerkingsschool
een uitzondering zal blijven. Ik ben daar in de nota naar aanleiding van het
verslag aan de Tweede Kamer uitvoerig op ingegaan. Ik wil graag aan het adres
van de heer Schuyer zeggen dat de regering ervan overtuigd is dat op deze
wijze in de eerste plaats respect wordt betuigd aan het duale stelsel en in
de tweede plaats alle twijfel wordt weggenomen dat de regering iets anders
van plan zou zijn. Duidelijk is dat de regering gepoogd heeft zo expliciet
mogelijk te zijn en dat zij graag wil dat er voor de uitvoeringswetgeving
een zo breed mogelijk draagvlak is, vooral als het gaat om de samenwerkingsschool.
Daar zijn wij zeer op gesteld.De heer Dölle heeft een aantal vragen gesteld over het grondwettelijke
delegatieverbod. Dat is een interessante maar ook ingewikkelde problematiek,
die ik in de Tweede Kamer vooral heb behandeld naar aanleiding van een amendement
van de heer Mosterd. In de Eerste Kamer is er in de schriftelijke voorbereiding
natuurlijk al de nodige aandacht aan besteed, maar ik wil er ook in de mondelinge
behandeling nog een enkele opmerking over maken. Delegatie is slechts toegestaan
indien in de Grondwet de formule "bij of krachtens de wet" of enigerlei vorm
van het werkwoord "regelen" of de zelfstandige naamwoorden "regels" of "regeling"
zijn gebruikt. Deze formuleringen laten de wetgever dan de vrijheid om de
zaken uitgebreid of minder uitgebreid te regelen en om al dan niet regelgevende
bevoegdheid te delegeren naar een lager niveau, bijvoorbeeld naar de regering,
dus naar algemene maatregel van bestuur, of naar een minister of naar een
gemeentebestuur.Indien delegatie volgens de Grondwet niet is toegestaan, dus omdat een
van de hiervoor aangegeven formuleringen ontbreekt, spreken wij van een grondwettelijk
delegatieverbod. De heer Dölle heeft gevraagd wat een grondwettelijk
delegatieverbod eigenlijk tot gevolg heeft. Dat is een vraagstuk waarmee wij
naar mijn schatting vele dagen zouden kunnen doorbrengen. Er is zeer veel
over geschreven. De heer Dölle wees vanochtend al op Kortmann en Olde
Kalter. Ik beperk mij nu tot een verwijzing naar een recent proefschrift over
dit onderwerp van mevrouw Derks. Dit proefschrift, dat ongetwijfeld ook bij
de heer Dölle bekend is, verdient het zeker om een beperkte plaats in
de Handelingen van de Eerste Kamer te krijgen. Het aardige van een proefschrift
ten opzichte van handboeken en dergelijke publicaties is dat het juist op
dit soort punten wat meer diepgang kan zoeken. De titel van het proefschrift
van mevrouw Derks is "De Grondwet en delegatie: het delegatievraagstuk in
constitutioneel perspectief". Het gaat dus over dit onderwerp, en over niets
anders.Mevrouw Derks wijst er in paragraaf 4.2.5 van haar boek op, dat in de
stukken rond de grondwetsherzieningen van 1983 over de reikwijdte van een
grondwettelijk delegatieverbod verschil bestaat tussen de opvatting van de
regering bij het wetsvoorstel inzake de klassieke grondrechten en de opvatting
van de regering bij het wetsvoorstel inzake provincies en gemeenten. Zij schrijft
daarover het volgende. Bij het wetsvoorstel inzake de klassieke grondrechten,
en in de daaropvolgende stukken, wordt een strakke uitleg van
de delegatieterminologie gegeven. Nauwkeurig wordt omschreven wat het delegatieverbod
inhoudt: geen overdracht van regelgevende bevoegdheden, geen gebruik van vage
normen en geen attributie van discretionaire bevoegdheden. Bij de stukken
van het wetsontwerp op de provincies en de gemeenten gebruikt de regering
andere begrippen bij de uitleg van delegatieterminologie. Het delegatieverbod
wordt minder strak geformuleerd. De formele wetgever dient zelf de "wezenlijke
bepalingen" van een onderwerp te regelen. De regeling van"detailpunten" kan
aan lagere regelgevers worden overgelaten. In dit geval is sprake van min
of meer gebonden uitvoering. Zo lijkt er – zo vervolgt mevrouw Derks –
in een dergelijk geval ook regelgevende bevoegdheid te kunnen worden gedelegeerd
ondanks een"delegatieverbod". Ik citeer hier nu enkele passages op de bladzijden
93 en 94 van het proefschrift van mevrouw Derks.Zij geeft vervolgens in haar proefschrift ook een aanduiding van de redenen
van dit verschil. Zij wijst op een inhoudelijke verklaring die gelegen is
in de eigen aard van de verschillende wetsvoorstellen. Bij de bescherming
van grondrechten is het immers zinvol om de delegatieterminologie strakker
uit te leggen dan in het kader van de vrijheden van gemeenten en provincies.
Dit staat in het proefschrift, maar deze benadering is uiteraard ook terug
te vinden in de basisstukken, met name in de Kamerstukken inzake een eerder
verworpen voorstel tot wijziging van artikel 23. Ik verwijs daarvoor naar
Kamerstukken van de Tweede Kamer, 1985-1986, stuk nr. 19032.Zoals de heer Dölle terecht uit mijn opmerkingen hierover in de Tweede
Kamer heeft opgemaakt, hanteert de regering bij de beperking van grondrechten
inderdaad een strikte benadering. Ik moet dat hier dus nogmaals bevestigen.
De heer Dölle wees vanmorgen op aanwijzing 23 van de Aanwijzingen voor
de regelgeving. Volgens die aanwijzing wordt onverlet gelaten "dat het stellen
van als uitvoering te beschouwen regels over details toch aan een lagere regelgever
mag worden overgelaten". Dit uitgangspunt geldt volgens de regering voor wetgeving
in het algemeen, maar niet voor beperking van de grondrechten. Het is in de
toelichting bij de aanwijzing 23 dat met het oog op de grondrechten expliciet
verwezen wordt naar de Kamerstukken over het wetsvoorstel inzake de klassieke
grondrechten. In de toelichting bij aanwijzing 23 wordt immers verwezen naar
de Kamerstukken 13872. In die stukken wordt voor de grondrechten een zeer
strakke benadering van de grondwettelijke delegatieterminologie aangegeven.
Een grondwettelijk delegatieverbod staat dus in de weg aan de beperking van
een grondrecht door gemeentelijke uitvoeringsregelgeving. Door gedelegeerde
regelgeving als uitvoering te bestempelen – de heer Dölle vroeg
hier vanmorgen naar – kan niet een grondwettelijk delegatieverbod omzeild
worden.Gelet op de discussie met de heer Mosterd in de Tweede Kamer en thans
met de heer Dölle in deze Kamer, lijkt het mij verstandig dat nog eens
goed wordt gekeken naar de toelichting op aanwijzing 23 van de Aanwijzingen
voor de regelgeving. Kennelijk is het bezwaarlijk dat daar niet uitvoeriger
is toegelicht wat wordt bedoeld. De verwijzing naar eerdere wetsvoorstellen
is voor velen een zoektocht die te ver gaat. Ik heb daar begrip voor. Naar
aanleiding van de behandeling van het wetsvoorstel in de Tweede Kamer heb
ik de Interdepartementale werkgroep aanwijzingen voor de regelgeving verzocht
nog eens goed naar de formulering van deze aanwijzing te kijken. Dat zal men
ook doen.Inmiddels is, naar aanleiding van de vraag van de heer Dölle vanmorgen,
door mijn ambtenaren met de voorzitter van de werkgroep afgesproken dat die
werkgroep een voorstel zal voorbereiden dat ertoe strekt om de toelichting,
waar nodig, te verduidelijken. Ik neem aan dat bij de eerstvolgende herziening
van de aanwijzingen deze kwestie zal worden verduidelijkt.Daarmee is de grondwettelijke problematiek rond dit wetsvoorstel toegelicht.Staatssecretaris Adelmund:Voorzitter. De heer De Vries heeft reeds betoogd dat het zeer wenselijk
is dat ook een bestuurlijke vormgeving van de samenwerkingsschool mogelijk
wordt en dat een en ander wettelijk wordt geregeld. Het doel daarbij is natuurlijk
om, zoals de heer Ginjaar heeft aangegeven, de inventiviteit te belonen van
de scholen die hierop vooruitlopend allerlei initiatieven ontplooien om samen
te gaan werken. Ik moet zeggen dat de huidige wettelijke regelingen daarbij
meestal problemen opleveren voor het openbaar onderwijs. Die moet immers vaak
van kleur verschieten als er nu sprake is van samenwerking. Wij willen echter
een regeling die het mogelijk maakt om beide identiteiten overeind te houden.De heer De Vries heeft aangegeven dat de grondwettelijkheid van een en
ander in het regeerakkoord staat. Dit punt zal straks voor de derde keer het
regeerakkoord halen. In 1994 stond in het regeerakkoord dat het wettelijk
geregeld moet worden. In 1998 stond in het regeerakkoord dat het via de Grondwet
geregeld moet worden. Nu vermoed ik dat de tweede lezing het volgende regeerakkoord
gaat halen. Drie keer is scheepsrecht. Het betekent overigens dat er uitermate
lang gedaan is over het regelen van iets dat in de praktijk al heel vaak gestalte
heeft gekregen. Het blijft een buitengewone variant, die uitsluitend door
twee partijen in leven geroepen kan worden. In die zin is er dan ook sprake
van een bijzondere situatie.De heer De Vries heeft het kader van de grondwetsherziening opgesomd.
Ik kan daarom ook de volgende vragen snel behandelen. De heer Dölle heeft
gevraagd naar de mogelijkheid van een limitatieve opsomming. Voor een deel
komt de heer De Vries deze vraag tegemoet door erop te wijzen dat bij een
tweede lezing de hoofdlijnen van de wet duidelijk worden. Dan is te zien op
welke wijze de zaken door de regering zijn ingezet. Men kan ook enige duidelijkheid
verkrijgen van de behandeling in de Tweede Kamer en de behandeling vandaag
in deze Kamer. Het lijkt mij overbodig om een limitatieve opsomming te maken.
Eerder is aangegeven dat de stichting van een school geen reden meer kan vormen.
Dat is heel nadrukkelijk omschreven bij hetgeen uit het debat in de Tweede
Kamer is gekomen. Dat heeft zeker te maken met het zoeken van een draagvlak
om de zaken te regelen. Het gaat altijd om twee partijen die willen samenwerken.
Daardoor zal er altijd sprake zijn van een bijzondere situatie.
De motieven zullen heel divers zijn. In die motieven hoort de wetgever niet
te treden. Vanmorgen viel mij op dat één argument steeds niet
genoemd werd, terwijl ik dat juist een zeer belangrijk argument vind, namelijk
dat in de huidige situatie het openbaar onderwijs van kleur moet verschieten
op het moment dat het gaat samenwerken. Het wordt dan vaak eerst algemeen
bijzonder en gaat vervolgens samenwerken. Wat wij vooral willen regelen is,
dat bij samenwerking ook het openbaar onderwijs kan blijven wat het is.In antwoord op de vraag van de heer Dölle over de rol van de gemeenten
merk ik op, dat schoolbesturen geheel vrij zijn en dat de wetgever niet mag
treden in de motieven. Dat is in de regelgeving met voldoende waarborgen omgeven.De reiskosten en het leerlingenvervoer komen altijd even aan de orde als
het gaat over een onderwijsonderwerp. In Nederland worden immers een groot
aantal leerlingen vervoerd naar de school die zij kiezen, dan wel die de ouders
voor hen kiezen als het gaat om primair onderwijs. Ik kan hierover zeggen
dat het stelsel van leerlingenvervoer blijft zoals het is. Als bestaande scholen
fuseren tot een samenwerkingsschool, verandert er meestal niets in de afstand
tussen huis en de plek waar de school staat en blijft het leerlingenvervoer
dus ook ongewijzigd. Ik kan de diverse gemeentelijke regelingen rond artikel
4 van de WPO opsommen, maar het is zonneklaar dat de regelgeving op dit vlak
niet verandert.Gevraagd is of leerlingen van een samenwerkingsschool wel of niet worden
meegeteld als men een nieuwe rooms-katholieke school wil oprichten. Het systeem
is helder: als vóór de fusie een aanvraag voor een nieuwe rooms-katholieke
school wordt gedaan, moet rekening worden gehouden met de bestaande rooms-katholieke
school. Is de samenwerkingsschool eenmaal totstandgekomen, dan wordt dat niet
anders, omdat er op die samenwerkingsschool rooms-katholiek onderwijs wordt
gegeven.Van GroenLinks-zijde is gesproken over de overschrijdingsregeling, met
veel compassie voor de gemeenten die daarmee te maken hebben. Mevrouw Schoondergang
gaf zelf al de vijfjaarstermijn aan en verder is er binnen de wettelijke kaders
ook een verordening die vaststelt over welke onderwerpen het gaat. Dat is
van groot belang om de nood te voorkomen die mevrouw Schoondergang bij de
gemeenten vreest. Daarmee heeft de gemeente namelijk een middel gekregen om
niet in financiële problemen te komen. Bij de samenwerkingsschool waar
het zal gaan om een vermogensrechtelijke verzelfstandiging, kan eveneens verondersteld
worden dat in voorkomend geval inkomsten ontvangen kunnen worden uit de overschrijdingsregeling.Mevrouw Schoondergang heeft ook een vraag gesteld over gegevens ten aanzien
van de scholen die voor een samenwerkingsschool hebben gekozen. De laatste
gegevens die wij de Kamer hebben doen toekomen, dateren van 1996. Uit dat
onderzoek blijkt dat driekwart van de scholen een privaatrechtelijke bestuursvorm
heeft. Ik heb de Tweede Kamer al toegezegd een onderzoek te doen naar de actuele
situatie en ik zal ook de Eerste Kamer informeren over de resultaten van dit
onderzoek.De brief van de NKSR over het draagvlak dat moet worden ontwikkeld voor
gemeenschappelijke ethische en levensbeschouwelijke opvattingen binnen een
samenwerkingsschool, bevat op zichzelf geen nieuwe gezichtspunten. Schoolbesturen
zijn geheel vrij om samen te werken in een samenwerkingsschool; die vrijheid
is verankerd in artikel 23. Bij die vrijheid past ook dat de samenwerkingsschool
zelf verantwoordelijk is voor het onderwijs en voor de invulling van de eigen
identiteit van de betrokken richtingen. Ook voor andere dan samenwerkingsscholen
geldt, dat richtingen vrij zijn inzake de invulling van de eigen identiteit.De heer Schuyer heeft gevraagd waarom wij de samenwerkingsschool als uitzondering
zien. Gaat het om haalbaarheid, of om een principiële afweging? Hierbij
heeft uiteraard een grote rol gespeeld dat de hele behandeling van dit onderwerp
nu al meer dan tien jaar in beslag heeft genomen. Ik noemde al dat dit onderwerp
stond in het regeerakkoord uit 1994 en opnieuw in dat uit 1998, terwijl het
waarschijnlijk ook in het komende regeerakkoord zal staan. Wij hebben zoveel
mogelijk gezocht naar een draagvlak voor de ideeën die al zeer lang gedeeld
worden. Om een wettelijke basis te verschaffen aan de samenwerkingsscholen,
hebben wij er uiteindelijk voor gekozen om zoveel mogelijk tegemoet te komen
aan de partijen die aarzelend staan tegenover de voorgestelde grondwetswijziging,
omdat zij daarvan een uitholling van het duale bestel vrezen. Het ging dus
vooral om het draagvlak. Het belang van het wetsvoorstel ligt natuurlijk vooral
bij de fuserende scholen. Dat blijkt als wordt nagegaan hoe de samenwerkingsscholen
nu functioneren: het is vaak naar aanleiding van een fusie. De Grondwet op
zich sluit andere motieven niet uit. Wij hebben nu de hoofdlijn van de wettekst
neergelegd en vervolgens is het aan de wijsheid van Tweede en Eerste Kamer
om over het vervolg te besluiten. De openbare school kan in stand worden gehouden
door een stichting. Hierbij zijn met name de formele kenmerken in het geding.
Blijven over de inhoudelijke kenmerken die van cruciale betekenis zijn. Ik
doel op toegankelijkheid, levensbeschouwing, pluriformiteit en non-discriminatie.
Dat zal ook wettelijk worden verankerd bij de samenwerkingsschool. Dat zijn
mooie gegevenheden vanuit het openbaar onderwijs.De heer Veling heeft gevraagd welke ruimte de tekst van het nieuwe artikel
van de Grondwet biedt. Naar de letter biedt het nieuwe artikel meer ruimte,
maar tegelijkertijd worden bij tweede lezing de hoofdlijnen aangeboden van
de wet waardoor de Kamer precies kan zien op welke wijze de regering haar
mening wil vormgeven. Ik neem aan dat er na 15 mei een andere regering zit,
maar ook dan zijn uiteraard de parlementaire behandelingen richtinggevend
voor de verdere uitwerking van de wet. De koninklijke weg is natuurlijk een
afzonderlijke behandeling, maar wij voelen de spanningen in de Tweede en de
Eerste Kamer op dit punt.De heer Veling (ChristenUnie):Dit voorstel tot wijziging van de Grondwet geeft veel ruimte en ik vind
het wat wonderlijk, de uitwerking daarvan enigszins te beperken door een toezegging
van de regering met betrekking tot een wetsvoorstel dat vervolgens kan worden
geamendeerd. Een voorstel tot wijziging van de Grondwet zal op zichzelf heel
kritisch moeten worden doorgemeten en als er veel meer ruimte
is, zal die ruimte expliciet moeten worden gemotiveerd. Wat betreft dat doormeten,
doe ik nu een oproep aan mijn collega's. De staatssecretaris kan nu wel zeggen
dat het om uitzonderingen gaat, maar vervolgens is er wel een nieuw artikel
23 dat die beperking als zodanig niet heeft.Staatssecretaris Adelmund:Het is opvallend dat iedereen heel secuur met dit vraagstuk omgaat. De
afgelopen jaren zijn er talloze stukken over dit onderwerp gepubliceerd en
op basis van onder andere de adviezen van de Onderwijsraad is dit minutieus
voorbereid. In de Grondwet wordt iets vastgelegd waarna bij wet wordt geregeld
hoe dat moet worden ingekleurd. Dat is de normale gang van zaken. Het kabinet
kan bepaald niet worden verdacht van vrijdenkerij op dit gebied. Het heeft
uitermate secuur geprobeerd een consensus te vinden waardoor inventieve samenwerkingsscholen
de benodigde ruimte kunnen krijgen.De heer Veling vroeg of openbaar onderwijs in een bijzondere school kan
worden gegeven. Het antwoord is ontkennend. Het fenomeen openbare school met
de Bijbel kennen wij ook nog niet. De essentie van ons onderwijsbestel wordt
gevormd door het openbare en bijzondere onderwijs. De voor het openbare onderwijs
geldende materiële kenmerken zullen worden verankerd in de wettelijke
regeling van de samenwerkingsschool. Dat kan ook door middel van een stichting.
Wij kennen straks openbare scholen waarin openbaar onderwijs wordt gegeven,
bijzondere scholen waarin bijzonder onderwijs wordt gegeven en samenwerkingsscholen
waarin openbaar en bijzonder onderwijs wordt gegeven. Openbaar onderwijs in
een bijzondere school is per definitie niet mogelijk omdat in een bijzondere
school alleen bijzonder onderwijs wordt gegeven.De heer Veling heeft gevraagd of er sprake is van openbaar onderwijs als
een gemeente voor een school met algemeen bijzonder onderwijs een contract
sluit over algemene toegankelijkheid. Nee, dan blijft er sprake van algemeen
bijzonder onderwijs.Dit is mijn antwoord op de vragen die in eerste termijn door de Kamer
zijn gesteld. Ik voeg hieraan toe dat het ons een lief ding waard is als wij
de Grondwet op deze wijze kunnen veranderen, nadat wij tien jaar lang nota
op nota hebben gestapeld. De scholen die inventief zijn geweest als dit nodig
was en hebben gekozen voor samenwerking, kunnen dan worden beloond voor die
inventiviteit.De heer Dölle (CDA):Mijnheer de voorzitter. Ik wil nog op twee punten verdergaan of reageren.
In de eerste plaats ga ik in op het meer juridische punt waarover met name
minister De Vries heeft gesproken, namelijk de vraag over het grondwettelijk
delegatieverbod. De minister verwijst naar het proefschrift van mevrouw Derks.
Hoe mooi dit ook is, het is geen authentieke interpretatie. Hij maakt onderscheid
in het grondwettelijk delegatieverbod waar het raakt aan grondrechten en waar
het verbod raakt aan de organisatierechtelijke bepalingen. Dit verschil zou
gerechtvaardigd worden door de aard van de grondrechten.Over ditzelfde thema heb ik in een interruptiedebat gesproken met de heer
Witteveen. Ik heb betoogd dat een historische interpretatie meer past bij
de aard van de grondrechten en minder bij de organisatie. Dit is een verwant
thema. Kennelijk heeft het beginsel dat het om grondrechten gaat verschillende
implicaties zowel voor de interpretatie wat ons betreft als voor de delegatie
wat de regering betreft.Wij wachten de veranderde toelichting bij aanwijzing 23 af, maar het debat
is niet cruciaal voor de beoordeling van dit ontwerp. Afgezien van dit debat
is de regering immers sowieso niet van plan tegemoet te komen aan de basisgedachte
achter het amendement-Mosterd en de gedachte die daar weer achter schuil gaat,
namelijk om limitatief de situaties te beperken waarin een samenwerkingsschool
kan fuseren waardoor die school de uitzondering wordt die de regel bevestigt.De staatssecretaris is helder. Zij zegt buitengewoon duidelijk dat de
regering dit niet wil. Dit wordt overgelaten aan de betrokkenen. In feite
zijn dit de gemeenten en de schoolbesturen. De samenwerkingsschool is aan
de ene kant nodig, omdat de openbare identiteit in een aantal situaties wordt
bedreigd. In situaties waarin een openbare school op redelijke afstand niet
in stand kan worden gehouden, waren openbare scholen gedwongen, op te gaan
in algemene bijzondere scholen waarna hun karakter wegvloeide.Aan de andere kant is het een probleem dat de eigen aard van het bijzonder
onderwijs bijna noodzakelijk verandert in een samenwerkingsschool waar volledig
recht moet worden gedaan aan het openbaar onderwijs. Zeker in de kleinere
scholen waar gezamenlijk het onderwijs wordt gevolgd, zal dit gevolgen hebben.
Zo zal er geen toelatingsbeleid kunnen worden gevoerd met betrekking tot de
identiteit, kan er geen eigen personeelsbeleid worden gevoerd, is het waarschijnlijk
dat de leermiddelen uniform worden aangeschaft en ligt het voor de hand dat
het lastig is om levensbeschouwelijke noties op te stellen bij en kanttekeningen
te formuleren die nodig kunnen zijn na vragen van leerlingen bij vakken als
biologie en geschiedenis. Het wordt ook lastiger om in het schoolklimaat het
ritme te laten reflecteren van bijvoorbeeld het kerkelijk jaar of de christelijke
feestdagen. Dat is natuurnoodzakelijk, dat is niet iets slechts, het volgt
namelijk uit respect voor de openbare identiteit. Maar van de weeromstuit
is de samenwerkingsschool voor ons daarom second best: soms niet te vermijden,
maar minder gewenst. Wij vinden dan ook dat de formele wetgever dit op zich
moet nemen, de boel moet afsluiten en de beslissingen moet nemen; en niet
de gemeenten, een- of tweepitters of schoolbesturen, die zich bevinden in
een krachtenveld waarop zij slechts gedeeltelijk invloed kunnen uitoefenen.
Het is duidelijk dat de regering daar – om het eufemistisch te zeggen –
minder voor voelt. Daarom vragen wij de minister om toe te lichten waarom
die limitatieve aanpak niet zou kunnen.De heer Veling (ChristenUnie):Voorzitter. De heer Dölle komt terug op het amendement-Mosterd en
op de beperking van de uitwerking van het nieuwe artikel 23. Wat vindt hij
van mijn gedachtegang dat, afgezien van de plannen met de samenwerkingsschool,
eigenlijk ten principale de mogelijke strekking van dit artikel 23-nieuwe
stijl zou moeten worden bekeken? Is hij het met mij eens dat dit heel ver
gaat?De heer Dölle (CDA):De regering zei in de Tweede Kamer dat de uitleg die in deze debatten
wordt gegeven, bepalend is voor de uitleg van de Grondwet en dus ook voor
de wetgever. Na lezing stelde ik vast dat een groot deel van deze Kamer een
grondwetsherziening nodig acht. Wel ben ik het met u eens dat wij moeten beseffen
welke mogelijkheden een dergelijke tekstverandering opent. Wij kunnen hierop
wellicht terugkomen.Mevrouw Schoondergang-Horikx (GroenLinks):Voorzitter. Ik vroeg de staatssecretaris of zij al gegevens heeft over
de vorm van de samenwerkingsscholen. Ik koppel daaraan nu de vraag of het
juist is dat 2,5% van de scholen in het primair onderwijs en 9% in het voortgezet
onderwijs al een samenwerkingsbestuur heeft. Deze getallen kunnen gegevens
opleveren over de vorm van het samenwerkingsbestuur. Ik vroeg niet voor niets
of dit bijvoorbeeld een vermogensrechtelijke bestuursvorm is. Dat heeft ook
alles te maken met de overschrijdingsregeling. Ik krijg de indruk dat de gemeenten
geen overschrijdingsproblemen kennen. Als ik het allemaal goed heb begrepen,
dan delen de samenwerkingsscholen in de overschrijdingsregeling. Maar dat
gaat toch niet op als er sprake is van een vermogensrechtelijke bestuursvorm?De samenwerkingsschool deelt dus in de overschrijdingsregeling als er
geen sprake is van een vermogensrechtelijke bestuursvorm. Veroorzaakt die
overschrijdingsregeling echt geen problemen voor de gemeentelijke begrotingen?
Het gemeentebestuur als schoolbestuur kan aan het openbaar onderwijs extra
injecties geven voor de materiele instandhouding en voor personeelskosten;
het percentage daarvan telt mee voor de overschrijdingsregeling. Het openbaar
onderwijs wordt echter als norm genomen en daarin zit de crux. Als in een
gemeente veel meer bijzonder onderwijs dan openbaar onderwijs is, dan kan
vergoeding van dit percentage inderdaad een zware last voor de gemeentebegroting
vormen. Ik doel hierbij niet op de vermogenspositie van bijzondere scholen,
maar alleen op de overschrijdingsregeling. Om die reden heb ik de staatssecretaris
gevraagd naar signalen uit het veld. In het verleden waren er namelijk wel
problemen ten aanzien van de overschrijdingsregeling. Als de staatssecretaris
nu aangeeft dat zich geen problemen voordoen, is de situatie veranderd.De fractie van GroenLinks is voorstander van een individuele financiering
van scholen. De bekostiging door het Rijk moet gelijk zijn voor openbaar en
bijzonder onderwijs. Mijn fractie respecteert het dualisme in het onderwijsstelsel.
In de praktijk kan de overschrijdingsregeling echter problemen opleveren op
gemeentebegrotingen. Ik hoor daarop graag een reactie van de staatssecretaris.De heer Schuyer (D66):Voorzitter. Ik dank de bewindspersonen hartelijk voor hun antwoorden.
Ik respecteer het standpunt van de minister van BZK ten volle. In eerste termijn
heb ik aangegeven dat het ook het uitgangspunt is van mijn fractie om een
breed draagvlak te verwerven. Het zou te gek zijn als wij op een middag vier
ezels verslijten en twee nieuwe moeten zoeken.Het lijkt net of het duale stelsel van 1917 gebaseerd is op overtuigingen
van confessionele grondslag. In principe is die grondslag een belangrijke
drijfveer geweest, maar met name de SDAP en anderen hebben toentertijd het
duale stelsel ondersteund. Wellicht leefde daarbij de gedachte van het ontstaan
van een socialistische school. Die droom heeft wel geleefd. Door de VVD is
daarover ten tijde van het kabinet-Den Uyl, toen Van Kemenade minister was,
in deze raadszaal gesproken. De vrees van de liberalen dat de socialistische
school niet behoefde te worden opgericht omdat de overheid ervoor zou zorgen
dat de openbare school socialistisch werd, bracht het bewustzijn naar voren
dat de openbare school geïndoctrineerd kan worden en dat er kanttekeningen
te plaatsen zijn bij de waardevrijheid en de algemene lijn. Om die reden was
er sprake van overtuiging ten aanzien van het duale stelsel.Ik maak van de gelegenheid gebruik om uitvoeriger te reageren op een opmerking
van de heer Veling. Ik zei dat wij daarover zullen spreken in het kader van
de wet op het onderwijstoezicht, maar ik realiseer mij dat hij de Kamer dan
verruild zal hebben voor ons nationale aquarium. Er zal daarom geen mogelijkheid
zijn om op dat moment met hem daarover in debat te treden. De heer Veling
zei bij interruptie dat onze voorman, de heer De Graaf, het duale stelsel
duidelijk ter discussie heeft gesteld. Ik heb al aangegeven dat dit een onjuiste
samenvatting is van een televisie-uitzending. Het duale stelsel wordt gerespecteerd
en in overtuiging uitgedragen. Er kwamen evenwel drie punten aan de orde:
de benoembaarheid van mensen, de algemene toegankelijkheid en de keuze van
de leermiddelen. Op het punt van de algemene toegankelijkheid spreekt het
natuurlijk vanzelf dat de benoembaarheid van het personeel op protestants-christelijke
of katholieke scholen gerelateerd mag zijn aan mensen die deze overtuiging
hebben. De piketpaal die niet geslagen mag worden, is dat men de benoembaarheid
op basis van ander onderscheid dat in de school niet ter zake is, bijvoorbeeld
sekse en geaardheid, begrenst. Die opmerking is door de heer De Graaf gemaakt.Bij de algemene toegankelijkheid is er een belangrijk element. De heer
Veling heeft in een andere tv-uitzending al eens duidelijk gemaakt dat wat
hem betreft de algemene toegankelijkheid helemaal geen punt is. Het bijzonder
onderwijs zou op zichzelf best openstaan voor alle gezindten, maar als die
toegankelijkheid er is behoeft het schoolbestuur niet alleen te vragen naar
respect voor de levensbeschouwing die de school uitdraagt, maar mag het ook
vragen dat geen stem wordt uitgebracht die bepaalt wat de richting van de
school zou moeten zijn. Dat zou leiden tot een vorm van buitengewoon lidmaatschap
van de vereniging of een andere regeling als er een stichting is. Namens mijn
partij vraag ik daar aandacht voor. Als dit niet wordt geregeld, kan elke
school op elk ogenblik worden overgenomen. Dat kan noch de bedoeling zijn
van degenen die het openbaar onderwijs aanhangen noch van degenen die het
bijzonder onderwijs aanhangen. Daarvoor kan een breed draagvlak worden gezocht.
Nogmaals, ik steun de regering bij het zoeken naar een breed draagvlak bij
dit soort onderwerpen. Ik bewonder de wetgeving die dit jaar van
het departement van Onderwijs, Cultuur en Wetenschappen tot ons komt, want
die heeft, althans aan de overzijde van het Binnenhof, op een heel breed draagvlak
kunnen rekenen.De heer Veling (ChristenUnie):Mijnheer de voorzitter. Ik zou graag ingaan op het onderwerp dat collega
Schuyer aansnijdt, maar dat moeten wij nu toch maar niet doen. Misschien kunnen
wij eens met zijn drieën, De Graaf, hij en ik, hierover praten. Ik ben
ervan overtuigd dat artikel 23 van de Grondwet en de vrijheid van onderwijs
in het bijzonder in de komende jaren geen rustig bezit zullen zijn. Dat maakt
mij erg kritisch over het voorliggende voorstel. Ik zoek naar de juridische
begrenzing van wat met het stelsel zou kunnen gebeuren.De staatssecretaris heeft daarop geantwoord. Ik heb geen enkele neiging
om de intentie van de regering en van haar te betwijfelen. Het gaat om de
regeling van de samenwerkingsschool in de bestaande situatie. Het gaat niet
om het stichten van nieuwe scholen. Het gaat om uitzonderingen. Het gaat er
niet om een mengvorm te creëren waarbij bijvoorbeeld bijzondere scholen
op basis van een contract ook openbaar onderwijs zouden kunnen gaan verzorgen.
Ik neem dat ogenblikkelijk aan. Ik houd echter mijn constatering staande dat
de voorliggende formulering van artikel 23 dat niet uitsluit. Dat maakt mij
kritisch. Gegeven de politieke discussie die opnieuw is ontstaan over de vrijheid
van onderwijs zijn mijn fractie en de fractie van de SGP erg kritisch over
het voorliggende wetsvoorstel. Wij zullen dat voorstel niet steunen.Minister De Vries:Voorzitter. Ik bemoei mij eigenlijk nooit met discussies over het onderwijs.
Daar ligt nog een hele toekomst voor mij. Ik ben echter zeer gefrappeerd,
want wij zijn nu al een jaar of tien bezig iets wat kennelijk door scholen
op vele plaatsen in het land noodzakelijk wordt geacht zo netjes mogelijk
tot stand te brengen, met alle respect voor degenen die hebben gevraagd of
dit niet zodanig in de Grondwet moet worden opgeschreven, dat het helemaal
buiten discussie is. De overtuiging van de regering is al lange tijd en nog
steeds dat dit niet helemaal noodzakelijk is, maar wel gewenst om draagvlak
te krijgen. Ik wijs op al die voorzorgen die de regering genomen heeft en
op de lange weg die afgelegd is. En nu wij hier in de Eerste Kamer staan,
met de zeer expliciete vermelding van de uitgangspunten die wij in de Tweede
Kamer naar voren hebben gebracht en met de intenties die wij hier naar voren
hebben gebracht, worden wij geconfronteerd met de heer Veling die het allemaal
heel interessant noemt en ons ook wel gelooft, maar het niet vertrouwt. Daar
gaat het eigenlijk om. Dan zeg ik dat daar geen kruid tegen gewassen is en
dat daar geen oplossingen voor te vinden zijn. Het betreft een discussie die
in grote omzichtigheid en zorgvuldigheid van de kant van de regering wordt
gevoerd, maar die afketst op de stellingname: ik vertrouw het niet helemaal,
want er zou weleens iets kunnen gebeuren wat de heer Dölle op een vriendelijke
manier "second best" noemt. Nu, het zal je maar gezegd, worden als je een
samenwerkingsschool voor nodig houdt! Mij komt het dan voor dat het eigenlijk
wel nuttig zou zijn, als die discussie over artikel 23 de komende jaren maar
eens in alle hevigheid gevoerd wordt en dat betrokkenen dit zelf agenderen.
Immers, op deze manier is het onmogelijk om op basis van de best mogelijke
intenties tot een goede concordantie te komen.De heer Veling (ChristenUnie):Het woord "vertrouwen" is niet op zijn plaats. Waarom zou er hier sprake
zijn van wel of geen vertrouwen, in wie of wat ook? Er is vertrouwen bij mij
in de regering. Maar het is toch heel vanzelfsprekend dat wanneer je een grondwetswijziging
beoordeelt, je dan in alle zakelijkheid bekijkt waar die grondwetswijziging
garanties biedt en waar de grenzen zijn? Ik vind het ten onrechte dat het
nu wordt geplaatst in een context van te weinig vertrouwen. In wie of wat
zou ik verder moeten vertrouwen? Ik wil graag een Grondwet die, juist waar
het gaat om een klassiek vrijheidsrecht, garanties geeft. Ik denk dat, met
alle goede bedoelingen die de regering nu heeft, die garanties niet bevredigend
geregeld zijn in de nieuwe formulering van artikel 23. Kijk, er is sprake
van twee soorten onderwijs, openbaar en bijzonder onderwijs. Nu wordt er gesproken
over scholen, weliswaar alleen maar over openbare scholen en andere. Voorheen
waren openbaar onderwijs en de openbare school, respectievelijk bijzonder
onderwijs en de bijzondere school, één op één.
Nu is het zo dat het mogelijk wordt om bij wet te regelen dat openbaar onderwijs
in andere dan in openbare scholen wordt gegeven. Dat is geen kwestie van vertrouwen,
maar dat vind ik een te open formulering. Dat geeft mij onvoldoende zekerheid
dat in de toekomst grondwettelijk vastligt dat dit duale stelsel overeind
blijft.Minister De Vries:Ik kan niet anders dan daar kennis van nemen. Ik constateer dat de heer
Veling herhaalt wat hij in twee termijnen al gezegd heeft.De heer Dölle (CDA):U voegde mij toe, zich indenkend in de positie van de samenwerkingschool:
het zal je maar gezegd worden dat deze second best is. Dat zei ik en dat herhaal
ik. Het is namelijk second best, zeker wat betreft de kleinere school die
ik heb genoemd, maar niet vanwege de motivatie of de inspiratie van de mensen
die er werken. Natuurnoodzakelijk zullen, vanuit de context waarin het onderwijs
wordt gegeven en vanuit het respect ook voor het openbaar onderwijs, de beide
identiteiten verbleekter doorkomen dan als het één op één
is in een eigen school.Minister De Vries:Ja, dat is uw second best en u praat erover alsof het een besmettelijke
ziekte is. U zegt dat het soms niet is te vermijden en dan is het second best.
Dat vind ik buitengewoon ongelukkig uitgedrukt.De heer Dölle (CDA):Dat is dan een verschil in waarderingMinister De Vries:Ja, dat breng ik tot uitdrukking.De heer Dölle (CDA):Ik bedoel het zeer oprecht: soms is het onvermijdelijk en kunnen wij het
beter zo organiseren. Maar de normale en de beste manier is de manier die
wij zo'n honderd jaar hebben, namelijk dat de inhoud van het openbaar onderwijs
in een openbare school wordt gegeven en de inhoud van het bijzonder onderwijs
in een bijzondere school. Zo vond altijd de grondwetgever het
en zo vond de Raad van State het en zo vind ik het. Het is een voorkeur die
ik heb, maar soms kan dat niet en dan is de samenwerkingsschool second best.De heer Schuyer (D66):Mag ik de heer Dölle vragen of hij helemaal geen begrip heeft voor
mensen die uit overtuiging een samenwerkingsschool willen? Hij zegt nu: als
het katholiek en protestants-christelijk onderwijs niet voldoende kinderen
heeft, hebben wij er geen bezwaar tegen dat er een samenwerkingsschool komt.
Dat is toch vreemd?De heer Dölle (CDA):Nee, de volste ruimte moet gegund worden en gunt de wet ook aan al die
ouders die bijvoorbeeld vanuit een bepaalde sociaal-pedagogische en didactische
invalshoek of vanuit een bepaalde levensbeschouwelijke of godsdienstige visie
een eigen school willen oprichten. Ja, daarvoor dient alle ruimte te zijn.Minister De Vries:Voorzitter. Wat de uitwerking betreft heeft de staatssecretaris al aangegeven
wat het voornemen van dit kabinet is. De heer Veling zei daarover: we moeten
wel afwachten wat een volgend kabinet doet. We willen echter proberen dit
wetsontwerp de tweede ronde te laten halen, zodat de Kamer kan zien wat van
alle intenties terechtkomt.De heer Veling meent dat deze wet geen garanties biedt. Ik wijs erop dat
in lid 4 de bedoelde tekst staat. Daar wordt gesproken over een afwijkend
vorm. Het gaat dus om een bijzondere schoolvorm. Het is niet iets wat normaal
wordt, maar wat gebeurt in afwijking van het normale. Nu kan men zeggen: het
staat in de Grondwet, maar dat zegt me niet veel. Ik wijs er echter op dat
wij deze bepaling nadrukkelijk handhaven en dat impliceert de garantie voor
het bijzondere karakter van de samenwerkingsschool.Voorzitter. Ik kan mij nog steeds niet vinden in de gedachtegang van de
heer Dölle. Naar mijn smaak is een samenwerkingsschool niet second best.
Degene die bij het vormen van die school betrokken zijn, kunnen ervan uitgaan
dat onder de gegeven omstandigheden deze school de beste oplossing is. Dan
kan de heer Dölle wel zeggen "ik wil graag dat die gegeven omstandigheden
anders zijn", maar dan heeft hij te maken met een wereld die second best is.
Het gaat mij erom dat de verantwoordelijke mensen een oplossing kiezen die
onder de gegeven omstandigheden de beste is voor de kinderen die op de scholen
zitten en die onderwijs moeten hebben. Het kan een oplossing zijn waarmee
iedereen kan leven. Dan is die oplossing niet second best. Dan is dit een
bewuste keus van volwassen mensen die onder de gegeven omstandigheden de beste
oplossing biedt.De heer Dölle (CDA):Iets is second best in relatie tot iets anders. Voor mij is deze oplossing
second best in relatie tot het vermogen om in een bepaalde organisatie een
identiteit te kunnen profileren. In dat opzicht is de oplossing second best.
Daarover kan men anders denken, natuurlijk, maar ik spreek nu als lid van
een Kamer die medewetgever is. Ik vind dat men dit type grondrechten als het
ware uitlijnt in een wet in formele zin. Daarover gaat het verschil van mening.
Dat ben ik met u eens.Minister De Vries:Ja, vindt het dan ook niet erg dat ik dit zo scherp mogelijk neerzet.
Er is een duaal systeem, zeker. Onder omstandigheden is een samenwerkingsschool
mogelijk. Dat regelen wij nu keurig via de Grondwet; dat proberen we althans.
We zullen ook een uitvoeringswet maken waarin keurig staat wat wij op dit
punt willen. Daarbij hebben wij het over een afwijking op het systeem. Het
gaat niet om het kiezen van de derde weg. Tertium non datur, hebben wij ook
in de Tweede Kamer gezegd. Er is dus geen derde oplossing. Er zijn twee basistypen
van scholen en onder omstandigheden kunnen die besluiten tot samenwerking
over te gaan. Veel scholen zijn overigens al tot een samenwerkingsverband
overgegaan, omdat zij anders niet op adequate wijze in de onderwijsbehoefte
kunnen voorzien. Ik ben er echter op tegen, zo'n samenwerking second best
te vinden. Het is ook niet zo dat onder alle omstandigheden, kost wat kost
en ten detrimente van de kwaliteit van het onderwijs een exclusieve identiteit
van een school moet worden gehandhaafd. Overigens is die kwestie lang niet
altijd aan de orde. Ik heb de heer Veling daar vele malen op de televisie
over gehoord. Het handhaven van een aparte school is dus niet altijd de beste
oplossing. Het lijkt mij daarom niet verstandig het hier te doen voorkomen
dat dit wel zo is.Voorzitter. Met deze woorden is mijn kennis weer verdampt.De voorzitter:Dat zullen wij afwachten. Het woord is aan de staatssecretaris van OCW.Staatssecretaris Adelmund:Voorzitter. De heer Dölle sprak over het verliezen van de identiteit
als men een samenwerkingsverband aangaat. Hij meende dat ik met dit wetsvoorstel
de positie van het openbaar onderwijs bekrachtig. Het openbaar onderwijs zou
daardoor niet van kleur hoeven te verschieten. Deze taal wordt overigens elders
in Nederland niet gebruikt, maar hier weet men wat wordt bedoeld. Het gaat
nu om het vinden van evenwichtige posities, waarbij het openbaar onderwijs
tegenover het bijzonder onderwijs staat. De positie van het bijzonder onderwijs
is natuurlijk bijzonder goed geregeld in artikel 23 van de Grondwet. Ik heb
altijd gezegd van dat artikel niet af te willen, omdat ik weet dat er bij
de invoering van dat artikel een uitruil heeft plaatsgevonden. Bij die gelegenheid
is het algemeen kiesrecht ingevoerd. Dat wil ik graag behouden. Stel je voor
dat wij dat weer moeten afschaffen. Het lijkt mij dus niet zo gezond om in
die situatie terecht te komen. De vrijheid van bijzonder onderwijs is grondwettelijk
gewaarborgd. In die zin zijn waarborgen in algemene zin overbodig en onjuist,
maar niet voor het openbaar onderwijs. Met de huidige wettelijke regelingen
zal het openbaar onderwijs van kleur verschieten als men gaat samenwerken.
Het is heel goed dat element voortdurend in de discussie te betrekken, omdat
de waardering van de voorstellen die wij doen nogal eens wordt besproken vanuit
de optiek van het bijzonder onderwijs, terwijl het gaat om de gelijksoortigheid
van onderwijstypen die samenkomen in een samenwerkingsverband. Zij moeten
beiden van een accent worden voorzien. Wij komen niet tot een limitatieve
opsomming. Wel hebben wij toegezegd dat bij de tweede lezing het wetsvoorstel
er op hoofdlijnen zal liggen, zodat u heel goed kunt zien wat
de intentie is van het kabinet.Ik heb zelf ook graag de meest actuele cijfers en vind dat 1996 te lang
geleden is. De geactualiseerde cijfers gaan naar de Tweede Kamer, maar ik
zal ze ook direct naar de Eerste Kamer sturen.Er is gevraagd hoeveel scholen een privaatrechtelijke bestuursvorm hebben.
Volgens mij heeft u een juiste inschatting gemaakt van het aantal privaatrechtelijke
bestuursvormen bij de samenwerkingsscholen. Het is mij niet bekend dat er
problemen zijn bij gemeenten sinds de verordeningsmogelijkheid. Als u dat
wel bekend is, hoor ik dat graag. De achterliggende gedachte van een andere
bekostigingssystematiek lijkt mij heel goed voor nog een debat, maar heel
moeilijk een op een te koppelen aan de grondwetswijziging ten behoeve van
de samenwerkingsschool. Als u signalen heeft van gemeenten, hoor ik ze graag.
Ons is nu niets bekend. Ik zal u de geactualiseerde cijfers toesturen.Als u over de noden van het onderwijs wilt spreken, weet ik bij iedere
post wat er nog bij moet. In algemene zin kan ik u altijd direct volgen. Dat
is in de komende jaren nog aan de orde bij de onderwijsbegroting, ook al is
er in deze periode 6,7 mld gulden bij gekomen.De heer Schuyer heeft gesproken over 1917. U bent het vast met mij eens
dat wij die terugruil niet moeten maken tegenover het algemeen kiesrecht.
Die socialistische scholen zijn er nooit gekomen, wel scholen die toegankelijk
zijn voor alle leerlingen. Wij zullen hier inderdaad nog drie onderdelen bespreken
die allemaal daarmee samenhangen: de Wet op het onderwijstoezicht, kleur verschieten
en de zeggenschapspositie van ouders.De beraadslaging wordt gesloten. 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/h-ek-20012002-1228-1235.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl