Aan de orde is de interpellatie-Duyvendak, gericht tot de minister van Volkshuisvesting, Ruimtelijke Ordening en Milieubeheer, over de inzet bij de klimaatconferentie
Staten-Generaal — Handelingen 
Datum: 2014-07-03 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Handeling 2007-2008, pag. 2583-2594

 
 
 

Handeling

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Vergadernummer
Datum vergadering

01-02-2008

Tweede Kamer der Staten-Generaal

2007-2008

nr. 33, pagina 2583-2594

06-12-2007

 

 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties in vergadering

Voortzetting van de behandeling van: - het wetsvoorstel Vaststelling van de begrotingsstaten van het Ministerie van Verkeer en Waterstaat (XII) voor het jaar 2008 (31200 XII); - het wetsvoorstel Vaststelling van de begrotingsstaat van het Infrastructuurfonds voor het jaar 2008 (31200 A).Pagina 2540-2560
Lijst van ingekomen stukken, met de door de Voorzitter ter zake gedane voorstellen (donderdag 6 december 2007)Pagina 2594-2595
Aan de orde is de voortzetting van de behandeling van: - het wetsvoorstel Vaststelling van de begrotingsstaten van de begroting Wonen, Wijken en Integratie (XVIII) voor het jaar 2008 (31200 XVIII), en van: - de motie-Jansen c.s. over het regeringsstandpunt over het advies 'Tijd voor keuzes' (31200 XVIII, nr. 15); - de motie-Jansen over financiële ondersteuning van goede projecten buiten de krachtwijken (31200 XVIII, nr. 16); en 24 andere moties (31200 XVIII, de nrs. 17 t/m 39, en 31143, nr. 8)Pagina 2575-2581
Noot 1: Schriftelijke antwoorden van de minister en staatssecretaris van Verkeer en Waterstaat, op vragen gesteld in de eerste termijn van de behandeling van de begroting van Verkeer en Waterstaat (31200 XII); Noot 2: Interpellatievragen van het lid Duyvendak (GroenLinks) aan de minister van Volkshuisvesting, Ruimtelijke Ordening en Milieubeheer over de klimaattop te BaliPagina 2596-2605
Behandeling van: - het wetsvoorstel Wijziging van de Wet milieubeheer en enkele andere wetten ter uitvoering van verordening (EG) nr. 166/2006 van het Europees Parlement en de Raad van de Europese Unie van 18 januari 2006 betreffende de instelling van een Europees register inzake de uitstoot en overbrenging van verontreinigende stoffen en tot wijziging van de Richtlijnen 91/689/EEG en 96/61/EG van de Raad (PbEU L 33) en van het op 21 mei 2003 te Kiev tot stand gekomen Protocol betreffende registers inzake de uitstoot en overbrenging van verontreinigende stoffen, met Bijlagen (Trb. 2003, 153, en Trb. 2007, 95) (Uitvoeringswet EG-verordening PRTR en PRTR-protocol) (31068); -het wetsvoorstel Goedkeuring van het op 21 mei 2003 te Kiev tot stand gekomen Protocol betreffende registers inzake de uitstoot en overbrenging van verontreinigende stoffen, met Bijlagen (Trb. 2003, 153 en Trb. 2007, 95) (31069).Pagina 2515-2515
Regeling van werkzaamheden (donderdag 6 december 2007)Pagina 2539-2540
Aan de orde is de behandeling van: - het wetsvoorstel Regels inzake een vergunningstelsel met betrekking tot activiteiten die van invloed zijn op de fysieke leefomgeving en inzake handhaving van regelingen op het gebied van de fysieke leefomgeving (Wet algemene bepalingen omgevingsrecht) (30844), en van: - de motie-Koopmans/Vermeij over integratie van toetsingskaders tot één toetsingskader (30844, nr. 23); - de motie-Van Leeuwen over het eerst bespreken van het rapport over kosten en baten van ICT-projecten (30844, nr. 25) en 9 andere moties (de nrs. 26 t/m 33)Pagina 2581-2583
Voortzetting van de behandeling van: - het wetsvoorstel Vaststelling van de begrotingsstaten van het Ministerie van Verkeer en Waterstaat (XII) voor het jaar 2008 (31200 XII); - het wetsvoorstel Vaststelling van de begrotingsstaat van het Infrastructuurfonds voor het jaar 2008 (31200 A)Pagina 2515-2539
Aan de orde is de voortzetting van de behandeling van het wetsvoorstel Enige wijzigingen in de Pensioenwet, de Wet verplichte beroepspensioenregeling en enige andere wetten (31226)Pagina 2561-2575
Aan de orde is het debat naar aanleiding van een algemeen overleg op 20 november 2007 over AWACS en de NAVO-vliegbasis GeilenkirchenPagina 2560-2561
Aan de orde is de interpellatie-Duyvendak, gericht tot de minister van Volkshuisvesting, Ruimtelijke Ordening en Milieubeheer, over de inzet bij de klimaatconferentiePagina 2583-2594
Presentie en opening (donderdag 6 december 2007)Pagina 2515-2515

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 69 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
Aan de orde is de interpellatie-Duyvendak, gericht
tot de minister van Volkshuisvesting, Ruimtelijke Ordening en Milieubeheer, over de inzet bij de klimaatconferentie.Tot het houden van deze interpellatie is verlof verleend in de vergadering
van 4 december 2007.(De vragen zijn opgenomen aan het eind van deze editie.)2De voorzitter:De spreektijden zijn bepaald op drie minuten per fractie. De heer Duyvendak
mag niet worden geïnterrumpeerd en dat geldt ook voor de minister, wanneer
zij haar reactie in eerste instantie geeft.De heer Duyvendak (GroenLinks):Voorzitter. Hier staan zonder interrupties doet mij denken aan mijn maidenspeech.
Maar goed, in de tweede termijn kan er wel worden geïnterrumpeerd.De klimaatverandering is een tikkende tijdbom en wij moeten snel zijn,
willen wij hem nog kunnen demonteren. Bij de klimaatconferentie op Bali is
het erop of eronder. Wij hebben geen tijd te verliezen, omdat de klimaatcrisis
ons bedreigt, maar vooral omdat door de klimaatverandering miljarden mensen
in ontwikkelingslanden in hun bestaan worden bedreigd. Zij zijn niet verantwoordelijk
voor de grote klimaatveranderingen, maar worden er nu al hard door getroffen.Ik twijfel niet aan de inzet van de minister om van "Bali" een
succes te maken; ik ken haar enorme betrokkenheid bij het probleem. Ik heb
mij echter wel verbaasd over de politieke inzet die zij heeft geformuleerd
voor de conferentie. Zij legt de lat naar mijn idee te laag. De minister zei
afgelopen dinsdag in het Financieele Dagblad dat de top geslaagd is als wij
in staat zijn af te spreken dat wij met elkaar afspraken maken. Dat vindt
de fractie van GroenLinks niet genoeg; daarvoor zit de tijd ons te veel op
de hielen.Uit de contacten die ik de laatste dagen met mensen op de conferentie
op Bali heb gehad blijkt dat men daar, gelukkig, gematigd optimistisch is:
de Verenigde Staten saboteren tot nu toe niet, Australië heeft Kyoto
alsnog ondertekend en de G77 nemen een constructieve houding aan. De Europese
Unie moet de kans die zich nu voordoet met beide handen aangrijpen. De EU
moet zich nu bereid tonen, niet slechts procesafspraken te maken, dat wil
zeggen afspraken om verdere afspraken te maken. De EU moet er keihard aan
gaan werken om in de "Baliroad-map", zoals het is gaan heten, een
inhoudelijk fundament vast te leggen, op basis waarvan de komende twee jaar
een akkoord kan worden uitonderhandeld. De Europese Unie moet zich ervoor
inzetten dat er in het Balidocument komt te staan dat de rijke landen tot
2020 hun CO2-uitstoot met 25% tot 40% moeten verminderen.
Bovendien moet in het document worden vastgelegd dat de leiding van het adaptatiefonds
wordt aangesteld door COP/MOP en dat er volgens het principe "de vervuiler
betaalt" miljarden in dit fonds worden gestort. Ten slotte moet worden
vastgelegd dat er een heldere overeenkomst wordt gesloten voor technologieoverdracht
aan ontwikkelingslanden.Als wij dit op Bali kunnen afspreken, groeit er een kans op een succesvolle
opvolger van het Kyotoprotocol. De vraag vanavond is: wil minister Cramer
zich alsnog tot een dergelijke inzet verbinden?Minister Cramer:Voorzitter. De heer Duyvendak twijfelt aan mijn inzet op grond van een
citaat uit het Financieele Dagblad. Mijnheer Duyvendak, ik sta eigenlijk een
beetje versteld. U bent nu toch een beetje bezig op alle slakken zout te leggen.
Ik ga inderdaad afspraken maken op Bali, niet om afspraken te maken over niets,
maar om een reeks punten te bekrachtigen die verder uitgewerkt moeten worden
en waarover de komende twee jaar verder moet worden onderhandeld, opdat wij
over twee jaar alle afspraken concreet rond hebben met elkaar. Ik kan niet
verwachten dat wij alles wat wij moeten afspreken – de verdeling van
de koek ten aanzien van de doelstellingen, de wijze waarop wij de financiering
rond moeten krijgen en de technologieoverdracht gaan regelen – nu direct
voor elkaar krijgen. Ik ben het er helemaal mee eens dat de punten die u noemt,
nu al op het lijstje moeten staan. Wat wij echter inhoudelijk precies gaan
afspreken, zijn de dingen die wij over twee jaar rond moeten hebben. Die krijgen
wij echt niet op Bali voor elkaar. Was het maar waar! Het zou mijn inzet natuurlijk
absoluut ook zijn om spijkers met koppen te slaan in één keer,
maar u weet ook hoe onderhandelingen met 190 verschillende partijen in hun
werk gaan. Ik heb goede hoop dat wij halen wat ik nu zeg en dat wij daar de
komende twee jaar invulling aan geven.Tot zoverre mijn reactie op wat u mondeling hebt gezegd, maar ik ga met
alle plezier ook in op de interpellatievragen die u mij schriftelijk hebt
gesteld. Mondeling hebt u alleen vraag één nogmaals gesteld.
Daarnaast zijn er nog acht schriftelijke interpellatievragen. Ik ga daar even
kort doorheen.De tweede vraag luidt: is het een bewuste keuze om de verwachtingen te
temperen met uitspraken in de media als "daar komen wij vast niet uit", "dat
is een brug te ver", "verwacht geen doorbraak op Bali"? U hebt
mijn reactie gehoord. Er moet geen misverstand over bestaan: de ambitie waarmee
wij vanuit Nederland en vanuit de EU inzetten, is hoog. U kent de raadsconclusies
van de EU en u kent mijn inzet. Ik heb u echter al gezegd dat wij niet kunnen
verwachten dat wij op Bali meteen al concrete afspraken kunnen maken over
de verdeling van de koek, de financiën enzovoorts. In die zin heb ik
die uitspraken bedoeld. Anders denken mensen dat je in één conferentie
alles klip en klaar meteen kunt afconcluderen.Vraag drie. Deelt u de visie dat de EU – ondanks dat de VS (nog)
geen rol van betekenis willen spelen – in Bali de wijste moet zijn en
als eerste een stap moet zetten met concrete doelen en maatregelen om zodoende
vertrouwen te wekken bij opkomende economieën en ontwikkelingslanden? "Zo
niet, waarom niet?", zet u daar nog achter. Nu, dat "zo niet"
kunt u schrappen, want ja, ik deel die visie. Die stap is ook door de EU gezet
in maart dit jaar, door de regeringsleiders. Wij hebben heel duidelijk daarop
ingezet.Vraag vier. Bent u bereid, u ervoor in te zetten dat de EU het aanbod
zal doen, de eigen broeikasgasuitstoot ten opzichte van 1990 in 2020 met 30%
te reduceren en in 2050 met 80%? Die discussie is inderdaad in de EU
gevoerd. Wij hebben altijd ingezet op die 30% – zoals u dat ook
vraagt – in 2020 ten opzichte van 1990 en uiteindelijk heeft de EU besloten
om de eigen EU-uitstoot in 2020 in ieder geval met ten minste 20% te
reduceren en met 30% indien andere industrielanden vergelijkbare emissiereducties
realiseren en de snelst groeiende ontwikkelingslanden ook inspanningen leveren.
Nederland gaat, zoals u weet, wel verder. Wij houden vast aan 30%,
maar een groot deel van de landen in de rest van de EU volgt ons daarin niet.Vraag vijf. Wilt u zich er hard voor maken dat de EU-inzet zal zijn dat
in het Balidocument wordt vastgelegd dat Annex I-landen in 2020 ten minste
25% à 40% reductie moeten halen ten opzichte van 1990?
Ja, mijn antwoord daarop is bevestigend. Ook dit punt zullen wij duidelijk
bepleiten en de EU eveneens. Wij hebben ons daar al hard voor gemaakt en daarom
wordt deze range die u noemt, van 25% tot 40%, ook genoemd in
het document dat al in augustus in Wenen tot stand is gekomen. Tegen deze
range heeft een aantal landen bezwaar gemaakt, waaronder Japan en Canada.
In de onderhandelingen is de range overeind gebleven, maar nog niet met harde
commitments. Dit zijn dus punten waarover nog moet worden onderhandeld.Ik kom bij vraag zes. Hierin wordt gevraagd of ik mij ervoor wil inspannen
dat de EU-inzet zal zijn dat landen naar rato van de eigen bijdrage aan het
klimaatprobleem meebetalen aan de adaptatiekosten van jaarlijks minimaal 50
mld. dollar voor arme landen. Het is zonneklaar dat de rijke westerse landen
moeten bijdragen aan de gevolgen van klimaatverandering die veel ontwikkelingslanden
nu al ondervinden. Ik heb hiervoor al meerdere malen duidelijk gepleit, ook
op internationaal niveau. De vraag hierbij is uiteraard, hoeveel wij dan gaan
betalen. In de interpellatievraag staat hiervoor al een hint. Wij weten eigenlijk
nog niet over welk kostenplaatje wij hierbij spreken. Daarom heeft onder andere
Nederland ervoor gepleit om vaart te maken met het in kaart brengen van de
kosten en baten van alle problemen die wij samen moeten oplossen. Samen met
de Wereldbank en het Verenigd Koninkrijk heeft Nederland een onderzoek uitgezet
naar de kosten en baten van adaptatie. Overigens nemen wij nu ook al maatregelen
ter ondersteuning van de gevolgen van klimaatverandering in
ontwikkelingslanden. Wij geven nu ook al financiële steun en in het kader
van de onderhandelingen zijn al fondsen opgericht als die van de GEF. Wij
zijn er dus hard mee bezig. De komende twee jaar is het hierbij ook de vraag
hoeveel geld wie gaat geven en uit welke fondsen of welke mondiale koolstofmarkt
wij dit geld mobiliseren.In vraag zeven wordt gevraagd of ik de visie deel dat rijke landen, waaronder
Nederland, ten minste 0,2% van het BNP in een adaptatiefonds moeten
storen. Ik heb zojuist uitgelegd dat wij nog niet eens weten om hoeveel geld
het gaat. Wij weten dus niet of er 0,2% nodig is of een ander percentage.
Dit hangt ervan af waar wij op uit komen. In alles wat wij doen, moet het
de-vervuiler-betaaltprincipe een centrale rol spelen.Onder punt acht wordt mij gevraagd of ik bereid ben ervoor te pleiten
dat het "Conference of the Parties/Meeting of the Parties" (COP/MOP)
het bestuur van het adaptatiefonds aanwijst. Daartoe ben ik bereid en daarvoor
zet Nederland zich actief in. Hetzelfde geldt zeker voor de operationalisering
van dit fonds. Ook hierover wordt in Bali onderhandeld. Wat mij betreft ligt
de kern van de oplossing in een formulering waarbij COP/MOP het bestuur van
zo'n adaptatiefonds aanwijst en dit bestuur moet rapporteren aan COP/MOP.Onder nummer negen wordt gevraagd waarom de minister van Financiën
niet aanwezig is bij de speciale bijeenkomst van de Europese ministers van
Financiën op 10 en 11 december aanstaande. Daar zal met het oog
op de conferentie in Bali worden gesproken over mondiale investeringen in
een koolstofarme economie, het hiervoor creëren van nieuwe fondsen en/of
het verschuiven van bestaande fondsen. Het is bekend dat minister Koenders
tijdens dit deel van de conferentie op Bali Nederland en dus ook de minister
van Financiën zal vertegenwoordigen. Dit is zo gedaan, omdat het voeren
van dit debat ook direct van betekenis is voor de onderhandelingen die betrekking
hebben op ontwikkelingslanden. Dit is uiteraard niet alleen een aangelegenheid
van de minister van Financiën, maar ook van de minister voor Ontwikkelingssamenwerking.De beraadslaging wordt geopend.De heer Duyvendak (GroenLinks):Voorzitter. Laat er geen misverstand over bestaan: ik heb op geen enkele
manier zout op slakken willen leggen. Mij gaat het erom, maximale duidelijkheid
te krijgen over de Nederlandse inzet in de conferentie op Bali. Dat is dringend
noodzakelijk, gelet op de hoge inzet en op de grote noodzaak om op Bali tot
een werkbaar akkoord te komen. Dan moeten er geen misverstanden resteren.
Wij moeten er dan alles aan doen om die inzet maximaal te maken.Ik dank de minister voor haar beantwoording, die op een aantal punten
wel wat helderheid heeft gegeven. Er resteert één belangrijk
punt waarop ik een verschil van mening bespeur. De minister is al blij als
in het Balidocument, de zogenaamde road-map, een aantal onderwerpen kan worden
genoemd waarover verder gesproken zal worden. Zij noemt de onderwerpen reductiedoelen,
adaptiefonds en technologieoverdracht. Dat is het dan. De inzet van de fractie
van GroenLinks zou hoger zijn. Niet alleen de onderwerpen moeten worden vastgelegd,
want het lukt alleen om binnen twee jaar tot een succesvol akkoord te komen
als bij het noemen van de onderwerpen al een aantal uitgangspunten wordt vastgelegd.
Gaat het over adaptatie, aanpassing in ontwikkelingslanden, dan zou het uitgangspunt
moeten zijn dat de vervuiler betaalt. De EU wil het principe dat de vervuiler
betaalt tot nu toe niet vastleggen.Een uitgangspunt dat ook vastgelegd moet worden, is 25% tot 40%
reductie in 2020 door de Annex I-landen, zodat daar geen misverstand meer
over bestaat. Als dat type uitgangspunten nu wordt vastgelegd, is er kans
dat er over twee jaar een akkoord komt. Wil men dat nu niet vastleggen, dan
haalt men het niet. Mijn indruk is dat de G77 ook bijna vraagt om dit gebaar,
deze duidelijkheid, van de Europese Unie en de rijke landen. Daarna kan het
proces dan echt op gang komen. Ik heb dit vervat in de volgende motie.De Kamer,gehoord de beraadslaging,overwegende dat er in 2009 een kant-en-klaar verdrag moet liggen als opvolger
van het Kyotoprotocol;overwegende dat daarom op de klimaatconferentie in Bali ten minste een
inhoudelijk fundament voor een nieuw akkoord gelegd moet worden;constaterende dat de G77 zich de eerste dagen van de onderhandelingen
zeer constructief heeft opgesteld;overwegende dat de kans op succesvolle vervolgonderhandelingen veel groter
is als op Bali al wordt vastgelegd dat de rijke landen hun CO2-uitstoot
in 2020 met 25% tot 40% moeten reduceren, er een met miljarden
gevuld adaptatiefonds komt, uitgaande van het principe "de vervuiler
betaalt", waarvan de leiding wordt benoemd door COP/MOP, en er een heldere
overeenkomst komt over technologieoverdracht en -ontwikkeling naar de ontwikkelingslanden;verzoekt de regering, in Bali alles op alles te zetten zodat er niet alleen
een "afspraak komt om afspraken te gaan maken", maar overeenstemming
wordt bereikt over een inhoudelijk fundament voor het post-Kyotoakkoord,en gaat over tot de orde van de dag.De voorzitter:Voordat ik vraag of de indiening van de motie voldoende wordt ondersteund,
zodat zij onderwerp van de beraadslaging kan zijn, wijs ik erop dat de motie,
door de wijze waarop wij vandaag hebben geprocedeerd, pas aanstaande dinsdag
in stemming komt. Ik vraag de leden, met name de indiener, of dat voldoende
is. Wil hij de motie dan in stemming brengen?De heer Duyvendak (GroenLinks):Gelukkig kan dat. Anders had ik er eerder vandaag ook wel een punt van
gemaakt. Het high level deel van de conferentie begint op woensdagochtend
Indonesische tijd. Dat zal aan het begin van de nacht van dinsdag op woensdag
hier zijn. Gelukkig zijn de stemmingen hier overdag, dus de Kamer kan er op
tijd over stemmen. De motie kan dan nogmeegenomen worden in
de bijeenkomst van de EU-delegatie op woensdagochtend.De voorzitter:Deze motie is voorgesteld door het lid Duyvendak. Naar mij blijkt, wordt
de indiening ervan voldoende ondersteund.Zij krijgt nr. 1 (31302).De heer Van der Ham (D66):Voorzitter. Het probleem dat u zojuist aanroerde, was de enige reden waarom
ik de motie niet meteen heb ondertekend. Ik wist niet helemaal hoe de procedure
zou verlopen. Nu kan ik alleen maar zeggen dat ik de motie van harte ondersteun,
dankzij de toevoeging dat wij er dinsdag op tijd over kunnen stemmen.De heer Samsom (PvdA):Ik vraag mij af of de heer Duyvendak de Baliroad-map van de EU kent. Hij
vraagt namelijk om iets wat daar al in staat. Ik meen zelfs dat daarin een
meer specifiek percentage wordt genoemd dan de heer Duyvendak geeft, bijvoorbeeld
het percentage van 30, maar ook wordt het aantal graden voor maximale opwarming
genoemd: twee graden. Dat staat allemaal in de EU road-map en daarover hebben
wij anderhalve maand geleden met deze minister gesproken. Zo werken wij.De heer Duyvendak (GroenLinks):Wat u zegt, klopt niet. Er wordt in Bali ook niet gehandeld op de manier
die wij voor ogen hadden. In de Baliroad-map van de EU staat namelijk niet
dat de vervuiler betaalt. Dat principe is nog steeds niet door de EU onderschreven.
Dat weet u zelf ook. Er worden wel abstracte formuleringen gebruikt, maar
daarmee wordt juist niet erkend dat de vervuiler moet betalen. Het erkennen
van dat principe is cruciaal om ontwikkelingslanden mee te krijgen in onze
strijd. Daarnaast gaat bij het vaststellen van de doelstellingen niet om wat
je zelf wilt. De vraag is of je in Bali al moet vastleggen wat de uitkomst
moet zijn van het Kopenhagenprotocol. Het gaat erom dat daarin komt te staan
dat voor de rijke landen min 25% tot min 40% geldt. Die beweging
wordt nu door de G77 gemaakt en in Bali wordt de aanwezigen gevraagd die ook
te maken, maar de EU heeft nog niet toegehapt. Zij heeft de uitgestoken hand
nog niet gevat. Het is daarom van groot belang er zodanig aan te trekken en
te sleuren dat dat wel gebeurt, zodat er de doorbraak in Bali komt die u en
ik willen.De heer Samsom (PvdA):In het bekende ecobulletin van de milieuorganisaties, dat daar door iedereen
wordt gelezen, staat: "The AOSIS and EU interventions have outlined the
key elements necessary to bring together a robust Bali Mandate." Vertaald:
De kleine eilandstaten en de EU-interventies hebben tot nu toe de basis gelegd
voor een robuust Balimandaat. Het artikel gaat verder met het verzoek aan
alle andere landen om zich daarbij aan te sluiten. Dat is de situatie van
vandaag in Bali.De heer Duyvendak (GroenLinks):Het blijft een feit dat de EU zowel in Brussel als in Bali een aantal
concrete stappen die ik wil, niet heeft gezet. Dat vind ik heel spijtig. Ik
hoop ontzettend met u dat wij in Bali die beweging krijgen die wij heel graag
willen. Daarom vraag ik u van harte om deze motie mee te ondertekenen. Dan
zouden wij straks een Kameruitspraak hebben waarmee Nederland zich in ieder
geval glashelder uitspreekt. Dan kan ook minister Cramer in de EU-delegatie
vooroplopen. Zij kan eraan trekken en sleuren, zodat wij die beweging krijgen
die wij allemaal willen.De heer Madelener (PVV):Op mij na natuurlijk. Mijnheer Duyvendak, u gebruikt teksten als: ons
klimaat is een tikkende tijdbom, het is erop of eronder. Sinterklaas is nog
maar net terug naar Spanje of u bent alweer stoute burgers aan het bang maken.
Is het wel verstandig om met dergelijke teksten te strooien, terwijl die een
wetenschappelijke basis totaal ontberen?De heer Duyvendak (GroenLinks):Mijnheer Madlener, ik ben verschrikkelijk bezorgd vanwege de verandering
van het klimaat. Een paar dagen geleden is er een UNDP-rapport verschenen.
In de Volkskrant en de NRC hebben interviews met een samensteller ervan gestaan.
Daarin wordt beschreven wat de klimaatverandering betekent voor mensen in
ontwikkelingslanden, terwijl die mensen part noch deel hebben gehad aan het
veroorzaken van deze crisis. Toch wentelen wij de gevolgen ervan op ze af.
De crisis zal op termijn miljarden mensen in hun bestaan bedreigen. Daarom
voel ik mij ontzettend gemotiveerd om iets te doen. Ik hoop ooit de PVV aan
onze zijde te vinden. Deze strijd is echt cruciaal, mijnheer Madlener.Mevrouw Spies (CDA):Bent u zich ervan bewust dat wij in oktober een debat hebben gevoerd over
onze inzet op Bali?De heer Duyvendak (GroenLinks):Daarover hebben wij het dinsdag ook al gehad en sinds dat debat is er
het een en ander gebeurd waardoor ik het heel nuttig vind om met de minister
hierover te spreken. Ik denk aan haar uitlatingen in Het Financieele Dagblad.
Ook op andere plekken was zij bezig met het enorm down spelen van de verwachtingen.
Verder noem ik het UNDP-rapport en de ontwikkelingen in de eerste dagen van
de top op Bali. Die ontwikkelingen bieden kansen op succes en die maken het
des te noodzakelijker om in het openbare debat, een debat dat voor iedereen
te volgen is, precies aan te geven wat wij allemaal willen. Dan is duidelijk
wat de Nederlandse inzet op Bali moet zijn. Vervolgens hopen wij allen op
het beste in dat verre Indonesië.Mevrouw Spies (CDA):U was aanwezig bij dat openbare debat over onze inzet op Bali. U hebt
toen net als alle andere fracties ingestemd met een ambitieuze inzet van Nederland
en de EU op Bali. U bent er in mijn beleving nog niet in geslaagd iets toe
te voegen aan de EU-inzet die nu op Bali wordt gepleegd. U bent er niet in
geslaagd dat verschil zichtbaar te maken, en dat doet u nu ook niet. Na het
vorige debat zag u geen aanleiding om een VAO aan te vragen, en nu legt u
aan de Kamer een motie voor waarin ook nog eens een aantal grievende opmerkingen
aan het adres van de minister wordt gemaakt. Ik vind dat niet waardig, en
niet passend bij de zorgen die wij beiden hebben over dat thema. Met dit debat
op dit moment doet u de inzet van de Nederlandse regering en van de EU geen
recht.De heer Duyvendak (GroenLinks):Ik maak in de motie geen enkele grievende opmerking over de minister.
In mijn interruptiedebatje met de heer Samsom had u blijkbaar
watten in uw oren, want op een aantal cruciale punten zegt de EU überhaupt
geen ja, zoals over het principe van de vervuiler betaalt en het vullen van
een groot adoptatiefonds. Het laten aansturen van het bestuur van dat fonds
is nog niet geaccepteerd. Ook het vastleggen van een reductie tussen 25%
en 40% in het Balidocument is door de EU niet geaccordeerd. Er zijn
zelfs strategische redenen waarom de EU dat niet wil: als wij het nu vastleggen,
doen de VS later misschien niet meer mee. Mijn fractie pleit voor vastlegging
daarvan, om het vertrouwen te winnen bij landen als China, India en andere.De heer Van der Ham (D66):Voorzitter. Maandag ontvangt Al Gore de Nobelprijs voor de vrede. Samen
met het International Government Panel on Climate Chance zal hij worden beloond
voor een indrukwekkend staaltje milieubewustwording. In een jaar tijd is de
belangstelling voor de klimaatproblematiek fors toegenomen, niet alleen bij
milieuorganisaties en ambtenaren, maar ook bij steeds meer burgers. Het heeft
onmiskenbare gevolgen gehad voor de politiek: Gore werd regelmatig aangehaald
tijdens de Europese afspraken over klimaatdoelen. Het afgelopen jaar hebben
de internationale klimaatafspraken een grote rol gespeeld in nationale verkiezingscampagnes,
zoals die in Australië. Nadat zij eerst niet mee wilden doen aan het
Kyotoprotocol zijn zij dat nu wel van plan. Ook de Amerikaanse regering van
George Bush is het afgelopen jaar onder binnenlandse druk komen te staan.
Wat je ook vindt van de wetenschappelijke doorwrochtheid van de film van Gore,
hij ontvangt wat ons betreft terecht goud. Waar het wetenschappelijk niet
helemaal juist is, wordt dat wel gecompenseerd door de vele wetenschappers
in het IPCC.Van belang is echter dat het niet blijft bij deze prijsuitreiking en de
agendasetting. Tegenover de glamour van Oslo staat straks het buffelen in
Bali. Het agenderen van duurzaamheidsvraagstukken is een stuk eenvoudiger
dan het oplossen ervan. Alle onderhandelaars zullen dat straks ervaren. Zo
hebben alle Europese regeringsleiders die aan het begin van dit jaar die klimaatafspraken
hebben gemaakt, de grootste moeite om ze nu te implementeren. Dat is een enorme
worsteling. De eerste tekenen stellen niet allemaal gerust. Ook de inzet op
Bali is op een aantal punten niet ambitieus genoeg. De uitspraken van minister
Cramer in het FD waren een verkeerde zet. Het kan niet zo zijn dat tijdens
de top de afspraak wordt gemaakt om een volgende keer tot afspraken te komen.
Dat zou een heel magere uitkomst zijn. Twee jaar geleden was ik er in Montreal
bij, waar dat toen ook de uitkomst was. Dr. Bert Mertz van het MNP stelt al
dat om het Kyotoprotocol met verplichte reducties van CO2 naadloos
te laten overlopen in iets nieuws, wij eigenlijk al te laat zijn. Wat is de
reactie van de minister op deze stelling? Wat onderneemt Nederland om dat
gat op te vullen?Minister Koenders zei vorige week al dat hij sceptisch was over dit soort
massale conferenties. Prima, ik begrijp dat ergens wel, maar wat is dan het
Nederlandse alternatief daarvoor? Komen er initiatieven op dat punt? Als de
oude diplomatie niet meer mocht werken, wat is dan de innovatie in de diplomatie
wat Nederland betreft? Kan de minister ingaan op de uitspraken die de heer
Koenders daarover heeft gedaan?De minister was vorige week in Tunesië. Kan de minister aangeven
of er bilaterale afspraken zijn gemaakt, bijvoorbeeld gezamenlijke plannen
over zonne-energieopwekking? Wat is het standpunt van de minister over het
zogeheten adaptatiebeleid? De minister zegt dat een en ander nog moet worden
uitgezocht, maar ik neem aan dat zij wel haar inzet heeft bepaald, ook wat
betreft de financiële middelen.Ook het landbouwbeleid en de groeiende bio-industrie mogen wat ons betreft
een inzet zijn. Volgende week wordt in de Kamer gesproken over het burgerinitiatief "Stop
fout vlees". Tegelijkertijd is er die top, er is een verband. Gaat de
minister dat aan de orde stellen? Allemaal minder sexy onderwerpen, minder
glamourous misschien dan in Oslo, maar wel zeer essentieel.Voorzitter, ideeën genoeg. Nederland moet vooropgaan in Bali en ik
roep de minister gaarne daartoe op.Mevrouw Spies (CDA):Voorzitter. Regeren is vooruitzien. Daarom hebben wij al in oktober jongstleden
in deze Kamer een debat gevoerd over onze inzet op Bali. Toen was het moment
voor de Kamer om de regering de boodschappen mee te geven in de richting van
de Europese Unie. Nederland gaat immers als lid van die EU-delegatie naar
Bali, en het was dus ook voor de Kamer van cruciaal belang om de EU-inzet
te beïnvloeden en die zo sterk mogelijk te maken. Dat is gelukt; de EU
is buitengewoon ambitieus en eensgezind over een nieuw verdrag na afloop van
het huidige Kyotoprotocol. De inzet is de tweegradendoelstelling, de absolute
emissiereductie door ontwikkelde landen, een verdergaand adaptatiebeleid,
het tegengaan van ontbossing, een bredere participatie van ontwikkelingslanden
en de uitbouw van de CO2-emissiehandel tot een wereldwijd systeem
waar ook de lucht- en scheepvaart aan zullen meedoen.Deze inzet voor een nieuw verdrag is razend ambitieus en heeft de hartelijke
steun van de CDA-fractie, omdat ook wij ervan overtuigd zijn dat alleen ambities
in deze omvang leiden tot een effectieve aanpak van klimaatverandering. Dat
was en dat is, als ik de interviews met de minister hoor en lees, ook nog
steeds de inzet van dit kabinet en dat was, in mijn herinnering, ook de inzet
van alle fracties in deze Kamer.Vervolgens komt dan aan de orde wat de beste strategie is om dit resultaat
binnen te halen, en wij weten allemaal dat dit resultaat niet nu, maar wel
in 2009 bereikt moet zijn. Daarvoor is het naar het oordeel van de CDA-fractie
van cruciaal belang dat de top op Bali een succes wordt. Bali moet, om het
maar in kilometerheffingachtige termen uit te drukken, een betekenisvolle
en onomkeerbare stap worden op weg naar een nieuw verdrag. En dat is mogelijk,
het hangt in de lucht. Wij hebben nog nooit zo veel harde feiten op tafel
gehad, er is nog nooit zo veel maatschappelijk draagvlak en gevoel van urgentie
geweest en wij hebben nog nooit een Nobelprijswinnaar gehad. Nu ook Australië
Kyoto heeft geratificeerd, is mijn hoop en verwachting dat wij op Bali de
volgende stap kunnen zetten. De veelgenoemde "road-map" moet het
resultaat van Bali worden. Het is inderdaad een afspraak om met elkaar afspraken
te maken, dat is een beetje een flauwe samenvatting. Nog flauwer
is het om dit soort woorden uit hun verband te rukken en daarbij de achterliggende,
inhoudelijke agenda voor die afspraken niet te betrekken. Op deze manier wordt
een flauwe samenvatting gebruikt voor de zoveelste aanleiding voor het zoveelste
spoeddebat.Ik ga ervan uit dat wij, net als in Montreal of in Buenos Aires, zullen
ervaren dat op Bali partijpolitieke verschillen zullen verschrompelen gezien
de klus die daar aan de orde is. Laten wij daarop onze energie richten, en
voor zover dat in ons vermogen ligt, alles uit de kast halen om deze top te
laten slagen.De heer Duyvendak (GroenLinks):Ik heb er toch wat problemen mee als mevrouw Spies dit debat, dat over
een van de grootste wereldproblemen gaat, schaart in een rij van het zoveelste
spoeddebat. Dan miskent zij mijn inzet. Tegelijkertijd erkent zij in haar
bijdrage dat wij een fundamenteel verschil van mening hebben, want zij wil
in Bali nog geen inhoudelijk fundament leggen voor een nieuw akkoord. Zij
zegt: het is genoeg om de onderwerpen te noemen, en de rest komt later wel.
Daarover verschillen wij van mening. Daar gaat mijn motie over, daar wil ik
een Kameruitspraak over en het lijkt mij dus heel goed dat wij dat debat op
dit moment voeren.Mevrouw Spies (CDA):De heer Duyvendak wil mij niet begrijpen. Ik hoop dat hij ervan overtuigd
is dat de inzet van het CDA is zoals ik net heb verwoord. Dat is ook de inzet
waarmee de Europese Unie op Bali opereert. Een road-map is iets meer dan alleen
maar een afspraak om in Kopenhagen definitief conclusies te trekken. Een road-map
gaat wat ons betreft uitdrukkelijk over intenties over onderwerpen waarover
die afspraken gemaakt moeten worden en termijnen waarbinnen die afspraken
gemaakt moeten worden. Dan moeten wij kijken hoe ver wij in die onderhandelingen
op Bali kunnen komen. Dat zal iets meer substantie hebben dan de heer Duyvendak
mij in de mond legt. Laat daar geen misverstand over bestaan.De heer Madlener (PVV):Ik wil een kleine correctie aanbrengen. Mevrouw Spies zei net namens alle
fracties in de Kamer te spreken. Maar ik heb verschillende malen ver afstand
genomen van het standpunt van de CDA-fractie over de klimaatproblemen.Mevrouw Spies (CDA):Neemt u het mij niet kwalijk, mijnheer Madlener. Ik had de PVV daarvan
uit moeten zonderen.De heer Van der Ham (D66):U bent mevrouw Verdonk ook vergeten.Mevrouw Spies (CDA):Die heeft niet aan het debat deelgenomen, mijnheer Van der Ham. Ik hoop
dat zij dat ooit nog eens zal doen als het om dit soort belangrijke onderwerpen
gaat in deze Kamer.De heer Van der Ham (D66):Het heeft iets met filebestrijding te maken.Mevrouw Spies (CDA):Ook daar doet mevrouw Verdonk niet aan mee.De heer Van der Ham (D66):In mijn bijdrage had ik het over de uitspraak van de heer Merz van het
MNP. Hij stelde dat de periode van twee jaar die wij nog hebben eigenlijk
te kort is om een goede voorbereiding te treffen om de noodzakelijke overstap
te maken van de huidige systematiek naar een volgende. Hoe reageert mevrouw
Spies daarop? Het is een verontrustend bericht. Dan moeten wij wel meer doen
dan wat er nu wordt voorgenomen.Mevrouw Spies (CDA):Het betekent ook niet dat wij wachten met iets te doen tot 2009. De heer
Van der Ham weet dat de Europese Commissie in januari al komt met een voorstel
voor aanpassing van de richtlijn waar het gaat om het emissiehandelssysteem.
Wij gaan niet pas in 2009 bekijken wat wij moeten doen om vanaf 2012 de afspraken
te verzilveren die wij hopelijk in 2009 vastleggen. Nee, wij gaan gisteren,
vandaag en morgen aan de slag.De heer Van der Ham (D66):Dat is in Europa; dat is nog niet wereldwijd.Mevrouw Ouwehand (PvdD):Voorzitter. De minister van Landbouw gaf onlangs in een debat over de
Europese Visserijraad een interessant signaal af. Toen wij haar vroegen of
Europa niet wat steviger met Noorwegen in beraad moest ten aanzien van het
visserijbeleid van Noorwegen, merkte zij op dat Noorwegen zo'n goede onderhandelaar
is, omdat Noorwegen spreekt namens vier miljoen Noren, terwijl de Europese
Unie spreekt namens 27 lidstaten, met alle onderlinge verschillen van dien.
Ik vond het opmerkelijk dat het kabinet ineens liet weten, toch ook te zien
dat het optreden als één blok kan uitpakken als een struikelblok.Ik breng dit voorbeeld naar voren om aan te geven dat wij de realiteitszin
van de minister enigszins begrijpen. Natuurlijk zijn wij ook geschrokken van
de uitspraken in het FD dat de ambities politiek gezien alleen maar zouden
zijn dat wij blij mogen zijn als wij kunnen afspreken dat wij afspraken gaan
maken. Toch begrijpen wij dat internationale overlegstructuren heel waardevol
kunnen zijn, maar dat je er niet al je kaarten op moet inzetten: log, traag,
een beetje wijn en vooral heel veel water. Letterlijk in dit geval. Desalniettemin
vindt mijn fractie natuurlijk dat de minister er op Bali alles uit zal moeten
halen wat er inzit. Daarom zijn wij blij met dit debat, met de duidelijkheid
die hier vanavond hopelijk tot stand komt en met de motie van de heer Duyvendak.Tot slot zou ik willen benadrukken dat de minister een bijzondere verantwoordelijkheid
heeft als zij op Bali spreekt met de internationale gemeenschap over de grote
milieuproblematiek. Mijn collega Van der Ham heeft Al Gore gememoreerd. Wij
weten allemaal dat hij één van de belangrijkste veroorzakers
van de klimaatverandering al dan niet bewust vergeten is in zijn film, namelijk
de veehouderij. Als het meest veedichte land ter wereld is het aan ons om
deze vergeten oorzaak van de klimaatverandering te agenderen op nationale
en internationale agenda's. De minister kan aan de wereld laten zien hoe gemakkelijk
het is om klimaatdoelstellingen te halen wanneer wij de vleesconsumptie minderen.
Wij hebben de minister eerder gevraagd bij de behandeling van de VROM-begroting
om uit te rekenen wat de klimaateffecten zijn van verminderde vleesconsumptie.
Daar voelde zij toen niet zoveel voor. Ons wetenschappelijk bureau heeft haar
dat werk dan maar uit handen genomen. Wij hebben goed nieuws: wanneer wij
in Nederland met z'n allen één dag minder vlees eten, halen
wij in één klap ruimschoots de reductiedoelstelling van dit
kabinet voor de huishoudens in 2010. Dat lijkt mij een prachtig signaal om
af te geven in Bali.De heer Van der Staaij (SGP):Voorzitter. In de komende jaren zal nog veel werk verzet moeten worden
om de handen op elkaar te krijgen voor en inhoud te geven aan nieuwe klimaatafspraken.
De klimaattop in Bali is een belangrijk moment om de hand aan de ploeg te
slaan. Het klimaatprobleem is urgent, de rapporten spreken voor zich. Hoe
sneller wordt geïnvesteerd in emissiebeperking en adaptatie, hoe lager
de kosten zullen zijn.Het is ook naar onze mening niet realistisch om te denken dat er in Bali
al een doorwrocht, inhoudelijk gedetailleerd akkoord tot stand kan komen.
Afspraken maken met 180 à 190 landen is een lastige missie. Een realistische
en constructieve inzet is nodig. Als wij het zo mogen begrijpen als de minister
haar uitspraken heeft toegelicht, namelijk afspreken dat wij afspraken maken,
maar dan wel vanuit een inhoudelijke overeenstemming, dan vinden wij dat een
prima, realistische en constructieve benadering.Een constructieve inzet bouwt ook voort op huidige afspraken en systemen.
Veel grote bedrijven, ook Amerikaanse, roepen regeringsleiders op om strengere
mondiale regelgeving op te stellen. De bedrijven zien het nut en de kansen
hiervan in. Hier moet op ingehaakt worden. Misschien kunnen op sectorniveau
afspraken worden gemaakt. Misschien is het een optie om het Europees systeem
voor de CO2-emissiehandel uit te breiden naar een mondiaal systeem
voor emissiehandel met aparte systemen per sector als tussenstap.Landen zoals China en India wijzen met het vingertje naar de VS en andersom.
Denkt de minister dat die patstelling doorbroken kan worden? Wij vinden het
van belang dat de rol van Nederlandse en Europese bedrijven in de export van
kennis en ervaring op het gebied van emissiebeperking en duurzame energie
naar de genoemde landen wordt versterkt.Ook wij hechten veel waarde aan steun van Nederland, Europa en andere
westerse landen aan de ontwikkelingslanden die te kampen hebben met de gevolgen
van klimaatverandering. Het is van belang dat hierover duidelijke afspraken
worden gemaakt. Het adaptatiefonds is regelmatig aan de orde gesteld. Hoe
wordt dit geïntegreerd met de bestaande bijdragen aan ontwikkelingssamenwerking?
Het gaat er niet alleen om, alles van een geldpot te verwachten, het gaat
er ook om, bedrijven en dergelijke te committeren om hun kennis en ervaring,
bijvoorbeeld op het gebied van watermanagement, ter beschikking te stellen.Wij zien met vertrouwen uit naar de Nederlandse en Europese inzet op Bali.De heer Samsom (PvdA):Voorzitter. Dit debat kan en moet alleen maar bevestigen wat wij allang
weten en dat is ook gebeurd. De EU, en daarbinnen Nederland als een van de
voortrekkers, gaat met een zeer ambitieus mandaat naar Bali. Men onderhandelt
daar inmiddels al bijna een hele week met 190 landen over een resultaat. Als
de heer Duyvendak daaraan twijfelt, zegt hij ook dat mijn fractie zes weken
geleden in het debat met de minister haar werk niet goed heeft gedaan. Ik
heb het nog even opgezocht. Mijn fractie heeft haar werk wel goed gedaan.
Wij hebben ingezet op een mandaat met concrete reducties daarin. Dat staat
ook in de acht cruciale building blocs van de Baliroad-map, die de EU aan
het begin van de conferentie heeft gepubliceerd. 30% reductie verwachten
wij van alle geïndustrialiseerde landen. Van de wat minder geïndustrialiseerde
landen, en zeker van de ontwikkelingslanden, verwachten wij kleinere bijdragen.
Is dat "de vervuiler betaalt" of niet? Dat staat er dus ook in.
Ik zie de heer Duyvendak weer "nee" schudden. Ik moet eerlijk zeggen
dat ik een beetje genoeg heb van de pogingen om verwarring te zaaien over
dit onderwerp. Daar is dit onderwerp net effe iets te belangrijk voor.Bali is de laatste mogelijkheid om een internationaal klimaatverdrag te
maken. Als het niet lukt op Bali, lukt het ook niet in Poznan en zeker niet
in Kopenhagen. De heer Duyvendak denkt dat hij hier verwarring kan zaaien
en in dit debat een portie belletje kan trekken, met een motie die volstrekt
overbodig is. Ik weet niet wat hij ermee wil bereiken, maar wat mij betreft
bereikt hij er alleen maar boosheid mee. Ik heb de afgelopen maanden keihard
gewerkt om niet alleen deze minister aan te spreken, maar ook in de PES-fractie
met alle Europese sociaaldemocraten aan de slag te gaan om een Europees goed
mandaat te krijgen, en niet alleen dat, maar ook met Chinese, Amerikaanse
en andere partners te spreken over hun inzet.Na jarenlang knokken zie ik eindelijk een goed resultaat. Ik kan alleen
maar hopen dat wij er op Bali een goed eindresultaat uithalen. Ik snap niet
dat iemand achter de interruptiemicrofoon met halve waarheden zegt dat de
EU met een slap mandaat bezig is. Ik weet niet waar die informatie vandaan
komt. De EU wordt op Bali terecht door alle milieuorganisaties geprezen om
haar voortrekkersrol en dat moet ook zo blijven. Laten wij daar geen verwarring
over zaaien. Laten wij onszelf dit soort debatjes op een veel te laat tijdstip
ook niet aandoen. Ik was er trots op dat wij als Kamer gelukkig op tijd hebben
ingegrepen bij het mandaat voor de Europese Unie. Dat was het moment om te
spreken, zeg ik tegen de heer Duyvendak, en toen hebben wij dat gedaan.De heer Van der Ham (D66):Ik denk dat u zich niet zo boos moet maken.De heer Samsom (PvdA):Dat doe ik wel.De heer Van der Ham (D66):Iedereen kiest zijn eigen inbreng. Er zijn genoeg Kamerleden die bevestigen
wat het grote belang ervan is. Dat hebt u zelf ook gedaan. Wat mij betreft
ondersteunen wij de minister op een positieve manier met deze motie. Zij heeft
een aantal uitspraken genuanceerd die blijkbaar verkeerd zijn begrepen. Dat
is heel goed. Het is alleen maar krachtig om de minister met die motie te
ondersteunen voor de aanwezigheid op Bali. Ik zou mij niet te zeer laten opfokken
door de heer Duyvendak, maar mij vooral gerieflijk voelen in het warme bad
van de overige woordvoerders, min de heer Madlener natuurlijk,
want die hoort er niet bij.De heer Samsom (PvdA):Wat voor signaal zou deze motie uitsturen op Bali? Dat de Nederlandse
regering op het laatste moment nog gecorrigeerd moest worden?De heer Van der Ham (D66):Een hart onder de riem.De heer Samsom (PvdA):Het is onterecht, onnodig en gevaarlijk, want Nederland speelt op Bali
een belangrijke rol. Binnen de Europese delegatie zijn wij traditioneel een
van de voorlopers. Wat betreft de doelstellingen zijn er inmiddels gelukkig
een hoop andere landen bijgekomen, zoals Duitsland vorige week met de doelstelling
van 40% reductie in 2020. Daar gaat het de goede kant op. Maar vooral
bij de ontwikkelingslanden is Nederland een van de belangrijkere landen die
vertrouwen moet wekken.Wat zendt zo'n motie dan voor signaal naar Bali? Als zij wordt aangenomen,
is het signaal dat de Nederlandse regering op het laatst nog even is bijgestuurd
op twee puntjes. Als zij niet wordt aangenomen, zendt zij een volstrekt ander
signaal, dat ook alleen maar verwarring kan zaaien. Daarom ben ik boos. Sinds
het Berlijnmandaat voor Kyoto, in 1995, knok ik al twaalf jaar om eindelijk
tot internationale afspraken te komen. Nu zijn wij er bijna en ik weet hoe
moeilijk het laatste stukje is. Nu kan ik dit type verwarring missen als kiespijn.De heer Duyvendak (GroenLinks):Voorzitter. Het spijt mij om het te moeten zeggen, maar ik denk dat de
heer Samsom met het toetreden van de Partij van de Arbeid tot de regering
toch iets van zijn kritische geest heeft verloren. Er spelen op dit moment
grote meningsverschillen op Bali. Die kan je terugvinden in documenten, waar
je ze rustig kunt doorlezen. Er zijn er meer, maar ik heb er een uitgehaald
waar ik op door zal gaan, namelijk het principe "de vervuiler betaalt".
Dat is niet erkend door de EU en dat is wel een heikel thema. Het wordt verlangd
door de G77. Het erkennen van dit principe geeft vertrouwen dat er later een
adaptatiefonds wordt gevuld, maar dit principe is niet terug te vinden bij
punt 7 van het lijstje van de EU. Daar staat alleen: toegenomen inspanningen
om adaptatie te verhelpen. Meer kon er niet uitonderhandeld worden. Zo is
er een serie meningsverschillen. Het is goed dat wij het kabinet steunen voor
een verdere inzet. Dat u dat gevaarlijk noemt, kan niet anders dan een slip
of the tongue zijn.De heer Samsom (PvdA):Als het niet waar is en verwarring zaait, dan is het in dit soort onderhandelingen
inderdaad bloedlink. Ik ben helemaal niet mijn kritische geest verloren. Dat
merkt u, volgens mij, op dit moment aan den lijve. Ik richt mijn kritiek even
op iets anders. Maar mijn geest is eigenlijk nog kritischer dan voorheen,
want u spreekt weer niet de waarheid. Er zijn acht building blocks in de EU
road-map. En daarin staat: wij doen zelf 30%, wij vragen van anderen
minder. Is dat "de vervuiler betaalt"? Dat is "de vervuiler
betaalt". En in building blocks 6, 7 en 8 staat: wij gaan arme landen
helpen met technology transfer, het overdragen van technologie. Wij betalen
voor hun technologie. Is dat "de vervuiler betaalt" of niet? En
wij betalen hun voor de noodzakelijke aanpassingen die moeten worden gerealiseerd.
Is dat "de vervuiler betaalt" of niet? En dan zegt u: meer kon er niet uitonderhandeld worden. Mijnheer Duyvendak,
wij zijn nog bezig met onderhandelen. En inderdaad, ik moet nog maar afwachten
wat het eindresultaat wordt, maar aan mij, aan de EU en aan deze minister
zal het niet liggen. U moet echt uw feiten beter op een rijtje hebben.De heer Duyvendak (GroenLinks):Voorzitter. Mag ik niet even wat zeggen? Ik word hier van onwaarheden
en weet ik wat niet allemaal beschuldigd.De voorzitter:U blijft elkaar uitdagen. Dat is uw goed recht. Maar als u het goedvindt,
ga ik hier over de orde. Zo kunnen wij het debat niet voortzetten. Ik geef
nu het woord aan de heer Van der Staaij.De heer Van der Staaij (SGP):Voorzitter. Ik heb een constructieve bijdrage. Het is een beetje een puntje
van orde. Ik heb informeel kunnen regelen dat de heren Samsom en Duyvendak
naast elkaar in het vliegtuig naar Bali kunnen zitten. En de heer Van der
Ham is bereid om tussen hen in te gaan zitten als bemiddelaar.De voorzitter:Ik denk dat de Kamer u zeer erkentelijk is.Mevrouw Neppérus (VVD):Voorzitter. Voor mijn partij is essentieel dat er internationale afspraken
komen. Wij vinden de klimaattop op Bali dus van groot belang. Op een top met
190 landen zul je natuurlijk niet allerlei akkoorden tot op de komma kunnen
krijgen. Dat is ook helder. Daarvoor is het aantal landen te groot. Maar ik
denk dat de vraag toch wel essentieel is of het gaat lukken om beweging te
krijgen in China, India en vooral in de Verenigde Staten. Australië heeft
gelukkig al getekend. Hoe krijgt men beweging in die landen en hoe ziet de
minister dat op dit moment?Een ander essentieel punt is de technologie. Hoe kun je het bedrijfsleven
triggeren om betere producten te maken en hoe kun je ervoor zorgen dat meer
technologische kennis terechtkomt bij ontwikkelingslanden? De minister gaat
zich daarvoor inzetten. Ik denk dat het goed is om dat ook binnen de EU-delegatie
steeds te blijven benadrukken.Dan is er nog het punt van de adaptatie, het probleem van het water. Daar
zal veel aan moeten gebeuren. Er zit in Europa veel kennis op dit gebied.
Daarbij past ook het punt van de bossen die worden gekapt. Wij hebben er in
de Kamer ook veel over gesproken, over de onnodige kap en de biologische brandstoffen.
De top vindt plaats in Indonesië. Ik denk dat er toch gelegenheden zijn
om dat in de marge te bespreken. Ik verwacht dat de minister dat ook in Maleisië
zal doen.De heer Jansen (SP):Voorzitter. Het debat tot dusverre, met name de bijdragen van de heren
Duyvendak en Samsom, deed mij sterk denken aan een discussie over het thema "wie
heeft de grootste?" Het ging vanavond vooral over het thema "wie
is de groenste?" Ik zal mij maar niet in die broederstrijd mengen.De SP-fractie heeft een maand geleden heel duidelijk aangegeven wat de
Nederlandse inzet in EU-verband zou moeten zijn voor de klimaatconferentie.
Wij hebben vertrouwen in de ambitie van de minister van VROM
om die inzet ook op Bali zelf nog verder te verwoorden. Je kunt de motie van
de heer Duyvendak beschouwen als een open deur, maar je kunt ook zeggen dat
het een bevestiging is van datgene wat wij een maand geleden eigenlijk al
op hoofdlijnen afgesproken hebben.Nu ik hier toch sta, heb ik nog wel een suggestie. Die sluit aan bij de
vraag van de heer Duyvendak over de financiering van het adaptatiefonds. Dat
is inderdaad een belangrijk thema. Er moet een deugdelijke, structurele financiering
komen die bovendien veel meer omvat dan de geldstromen die daar nu naar toe
gaan. De heer Duyvendak suggereert om dekking te vinden door er ten minste
0,2% van het bruto nationaal product van alle rijke landen in te steken.
Dat valt mij eigenlijk een beetje tegen, want dat valt volgens mij niet onder
het principe "de vervuiler betaalt". Ik heb een suggestie gehoord
op een bijeenkomst afgelopen zaterdag van de Evert Vermeer Stichting, de ontwikkelingsstichting
van de Partij van de Arbeid.Minister Cramer:Dat u daar was!De heer Jansen (SP):Ik zat met een aantal collega-Kamerleden in de jury van een studentendispuut
voor het bedenken van oplossingen voor het klimaatprobleem in combinatie met
ontwikkelingssamenwerking. Een van de volgens mij betere suggesties was om
een wereldwijde kerosineheffing in te stellen als dekking voor het adaptatiefonds.
Het aardige is dat het mes dan aan twee kanten snijdt. Je doet dan iets aan
mitigatie, omdat het de groei van CO2-emissies in de luchtvaart
afremt, en je hebt een buitengewoon degelijke financiële dekking, want
ik heb niet de illusie dat er in de toekomst veel minder zal worden gevlogen.
Misschien kan de minister op deze suggestie ingaan.De heer Madlener (PVV):Voorzitter. Ik heb heel andere voorstellen voor onze minister en mijn
collega-Kamerleden.Minister (en collega-Kamerleden, want die gaan ook mee), bent u bereid
om de zeer negatieve gevolgen van biobrandstoffen, zoals voedseltekorten en
de extra kap van oerwoud, sterk te bekritiseren? Bent u bereid, de wereldwijde
overbevolking op de agenda te plaatsen? Nederland is een van de overbevolkste
landen ter wereld. Wij hebben daardoor ook de minste natuur over van de meeste
landen. Wij zouden een goed voorbeeld kunnen zijn van hoe het anders kan.Minister, bent u bereid om voor het scenario van maximale economische
groei te gaan? Want dat is met het openen van de wereldhandel het allerbeste
dat veel arme mensen kan overkomen. Wij zien dat nu in China waar de welvaart
sterk toeneemt en daarmee ook de ontwikkeling van de bevolking.Minister, bent u bereid om de telkens luider klinkende wetenschappelijke
kritiek op het broeikaseffect aan de orde te stellen, juist in relatie met
bijvoorbeeld de nieuwe inzichten in zonneactiviteit en de steeds verrassende
en betere inzichten die deze nieuwe wetenschap ons biedt? De discussie heeft
geleid tot meer aandacht in de wetenschap, maar wij weten nog helemaal niet
hoe het klimaat functioneert. Daarom waarschuwen wij voor het Nederlandse
beleid dat onzes inziens nu al veel te snel en veel te ver gaat. De wetenschap
gaat gelukkig door. Dat is een goede zaak.Minister, bent u bereid om de talloze fouten in de film van Al Gore aan
de kaak te stellen en hem te vragen of hij deze wil herstellen, opdat de hele
wereldgemeenschap de onwaarheden van deze propagandafilm ook leert kennen?Minister, bent u bereid om de enorme energieverspilling van de conferentie
zelf aan de orde te stellen en zelf het goede voorbeeld te geven door met
een veel kleinere afvaardiging naar Bali af te reizen? In dat licht is het
pleidooi van de heer Samsom vanochtend voor meer telewerken op mij als nogal
schaamteloos overgekomen. Wij hebben het hier gehad over de gloeilamp en de
opblaasjacuzzi. Maar dat hij dan zelf afreist naar Bali, terwijl hij ons land
niet representeert zoals de minister dat kan... Dat de minister erheen gaat,
kan ik mij nog voorstellen, maar volgens mij is het niet goed om er met zo'n
grote groep naartoe te gaan. Dat is overbodig. Wij zouden op zijn minst zelf
het goede voorbeeld kunnen geven met telewerken. Als wij er zelf toe overgaan,
is het milieu al een stuk geholpen, denk ik.De voorzitter:Ik zie twee leden die willen interrumperen en die ik elk de gelegenheid
geef om één vraag te stellen.De heer Van der Ham (D66):De heer Madlener heeft heel wat thema's op de agenda gezet. Over biobrandstof
hebben wij het vaak gehad. Wij zijn het er eigenlijk over eens dat wij daar
heel kritisch over moeten zijn. Overigens wordt de reis van de Kamerleden
CO2-gecompenseerd, zoals hij zal weten.De overbevolking is inderdaad een groot probleem. Een van de dingen die
je daartegen kunt doen, is mensen economisch sterker maken. Wij zijn het erover
eens dat de wereldhandel moet worden opengebroken. Maar om ervoor te zorgen
dat de mensen überhaupt aan de wereldhandel kunnen meedoen, is er ontwikkelingssamenwerking
nodig, bijvoorbeeld om te zorgen voor vrouwenrechten.De voorzitter:En uw vraag is?De heer Van der Ham (D66):De partij van de heer Madlener wil juist graag op ontwikkelingssamenwerking
bezuinigen. Hij heeft er helemaal niks mee en zegt dat het weggegooid geld
is, terwijl ontwikkelingssamenwerking juist nodig is voor het krachtiger maken
van vrouwen door ervoor te zorgen dat zij over hun eigen lichaam kunnen beschikken
en economisch sterker worden. Wil hij toezeggen dat hij verder over dit punt
wil nadenken en erop wil terugkomen?De heer Madlener (PVV):Dat wil ik absoluut niet. Als je iets heel gemakkelijk krijgt, wordt het
geloof in jezelf er niet groter op. Handelen is beter dan geld uitdelen. Alleen
via handel kunnen mensen zelfstandig worden. Er zijn natuurlijk ook veel slechte
regimes, maar daar kan ik helaas niets aan veranderen. Ik ben trouwens ook
geen woordvoerder op dit punt. De heer Van der Ham zal het met mij eens zijn
dat de wereldhandel positieve gevolgen heeft voor veel arme mensen. Nederland
heeft zich dankzij de internationale handel ook goed ontwikkeld.Mevrouw Ouwehand (PvdD):De PVV gelooft niet dat de mens de belangrijkste veroorzaker is van de
opwarming van de aarde. Toch meende ik bij de heer Madlener enige bezorgdheid
over de natuur te bespeuren. Hij zei dat de overbevolking van Nederland daarvan
de oorzaak is. Onafhankelijke wetenschappers zeggen dat 80% van de
Nederlandse natuurgebieden te zwaar wordt belast door ammoniak, afkomstig
uit onze veehouderijen. Wat zegt dat gegeven de PVV over de beschermwaardigheid
van onze natuur en welke maatregelen wil zij daartegen nemen?De heer Madlener (PVV):Wij vinden niet dat de ene soort natuur veel waardevoller is dan de andere.
Als de ammoniakwaarden toenemen, zal er gewoon een andere vegetatie ontstaan.
Het blijft in onze ogen natuur. Het probleem is veeleer dat er veel te weinig
natuur is in Nederland. Dat komt door de overbevolking van ons land.Minister Cramer:Voorzitter. Laat ik beginnen met te zeggen dat de ernst van het probleem
onmiddellijke actie vergt. Ik ga daarvoor. Alles wat eruit te slepen valt,
ga ik proberen eruit te slepen. Mevrouw Spies noemde de acht onderhandelingsuitgangspunten
van de EU. Wat mij betreft wordt de invulling daarvan zo specifiek mogelijk.
Als wij het met elkaar eens worden dat de temperatuur niet meer dan twee graden
mag stijgen, komt direct daarna de vraag aan de orde hoeveel de annex 1-landen
daaraan moeten bijdragen. In Wenen is tijdens onderhandelingen de bandbreedte
van 25-40 afgesproken. Niet alle landen konden zich daar ten volle achter
scharen. Canada en Japan waren wat huiverig voor zo'n strakke benadering.
De uitdaging is nu om deze landen over de streep te trekken. Hetzelfde geldt
voor enkele andere onderwerpen, bijvoorbeeld de overdracht van technologie.
Wel, de Nederlandse regering pleit daar al jaren voor, ook in EU-verband.
Ik vind dat namelijk erg belangrijk. Ook valt te denken aan fondsen voor adaptatiebeleid.
Minister Koenders en ik brengen steeds weer het principe "de vervuiler
betaalt" naar voren. Ik ben het overigens eens met de heer Duyvendak
dat het niet altijd even gemakkelijk is om dat principe in internationaal
verband naar voren te brengen. Wij kunnen hier tot in detail gaan praten over
de vraag wat wij precies willen bereiken, maar de belangrijkste missie die
wij op Bali hebben te vervullen, is ervoor te zorgen dat wij zo veel mogelijk
andere landen weten te overtuigen van de ambitieuze doelstellingen van Nederland
en de EU. Terugkomend op de motie van de heer Duyvendak, zou ik zeggen dat
deze mijn beleid ondersteunt en in die zin overbodig is.Verschillende leden spraken mij aan op de uitspraken in Het Financieele
Dagblad, die te kort door de bocht zouden zijn geweest en mijn ambities zouden
temperen. Ik heb al gezegd dat dit het laatste is wat ik wil. Maar onze inzet
is enorm en wij doen ons best om er zo veel mogelijk uit te halen. Ik realiseer
mij echter wel in wat voor krachtenveld wij zitten, met 190 landen die echt
niet allemaal op één lijn zitten met de EU. Als voorbeeld noem
ik de follow-up van de Kyotodoelstellingen: hoeveel nieuwe reductie-inspanningen
moeten er komen? Zuid-Afrika constateert vandaag in de vergadering in Bali
dat een range van 25 tot 40% kan worden afgesproken. Wij willen dat
bevestigen, maar plots grijpt Canada in en wil het kalmer aan doen. Dat is
de realiteit. We hebben dus nog heel wat onderhandelingswerk te doen. Hetzelfde
geldt voor het adaptatiefonds. Die discussie is wat positiever gestart, maar
al snel komen er vragen als: hoe gaan we het opzetten, wat voor governing
body wordt het? Iedereen wil dan weer zaken inbrengen om het proces vooruit
te helpen, maar de vraag rijst of het dan nog rond komt.De heer Van der Staaij vroeg hoe wij omgaan met de patstelling tussen
de Verenigde Staten, China en de andere opkomende landen. De discussie over
technologieoverdracht zal daarbij heel belangrijk zijn. De discussie in de
desbetreffende groep was meteen al stroef. De G77 en China willen hier hoog
inzetten en vragen om fondsen. Als Europa in staat blijkt om een brug te slaan
tussen de inzet van de G77, die vinden dat wij hier echt onze nek moeten uitsteken,
en de Verenigde Staten, dan zal er iets gaan bewegen. Juist dit thema van
technologieoverdracht en fondsen zal zeer bepalend zijn voor de mogelijke
realisatie van doorbraken. In de praktijk blijkt hoe moeilijk deze onderhandelingen
telkens worden. Het blijft echter mijn inzet om onze ambities zo veel mogelijk
tot de uitgesproken ambities van andere landen te maken; dat is mijn belangrijkste
missie op Bali.De heer Van der Ham stelde dat we volgens de heer Merz van het NMP maar
twee jaar hebben en dat dit te kort is. Inderdaad is dit kort, maar Europa
is natuurlijk al lang bezig. Het is de kunst om de rest van de wereld mee
te krijgen met de invulling van de road-map met doelstellingen, en met afspraken
over financiën en over wie hoeveel betaalt. Als wij dit in twee jaar
voor elkaar krijgen, vind ik dat een majeure overwinning. Nog nooit eerder
in de geschiedenis hebben wij zulke vergaande afspraken durven maken over
een mondiaal probleem. Als ons dat lukt, vind ik het voor de aarde een vreselijk
mooi resultaat. Daar moeten wij met zijn allen voor gaan.De heer Koenders heeft met zijn uitspraak willen zeggen dat een conferentie
het einde is van een heel voorbereidingsproces. Als de voorbereiding niet
genoeg oplevert, zal de conferentie ook niet veel opleveren. De heer Koenders
heeft willen zeggen: kijk naar het geheel en niet alleen naar die ene conferentie.
Daar moeten wij wel zo veel mogelijk afhameren wat wij kunnen uitonderhandelen,
maar wij moeten niet te geïsoleerd kijken naar die ene bijeenkomst. Wij
weten al hoe de hazen lopen, welke zaken wij op Bali voor elkaar kunnen krijgen
en wat wij de maanden daarna moeten zien te organiseren om op de volgende
conferentie een volgend onderdeel te kunnen afhameren.De heer Van der Ham (D66):U hebt gelijk dat wij niet alleen moeten kijken naar die ene conferentie.
Ik zou het mooi vinden als de Nederlandse delegatie nu en in de toekomst zijn
licht zou laten schijnen op alternatieve vormen van diplomatie. Grote conferenties
worden vaak als log ervaren. Dat geldt ook voor de aanloop er naartoe. Mijn
opmerking was dus niet zozeer kritiek, als wel een oproep aan u om daarvoor
nieuwe vormen te bedenken. Die zijn ook wel bedacht in het verleden, bijvoorbeeld
door de heer Richard, oud-vicevoorzitter van de Wereldbank.Minister Cramer:Ik heb dat in praktijk gebracht, door naar een conferentie in Tunesië
te gaan van de Afrikaanse landen, ter voorbereiding van de conferentie op Bali. Ik wilde niet verdrongen worden door de grote belangentegenstellingen
binnen het blok van de G77, maar zelf ook een positie innemen. De Afrikaanse
landen ondervinden de grootste gevolgen van deze hele problematiek. Zij zijn
zeer gebaat bij oplossingen voor het klimaatprobleem; dat is de adaptatiekant.
Zij willen fondsen zien en zij willen dat het rijke Westen daaraan een flinke
bijdrage levert. Ik was daar, als een van de weinige vertegenwoordigers uit
Europa, om met de mensen contact te hebben, opdat ik daaraan een vervolg kan
geven als ik op Bali ben. Dan ken ik de mensen en kan ik hen helpen om met
betrekking tot het thema klimaatadaptatie een brug te slaan tussen hen en
landen als de Verenigde Staten. Dit laatste land is helemaal nog niet zo ver
dat het de noodzaak inziet van een klimaatadaptatiefonds van miljarden. Door
het leggen van contacten heb ik bruggen kunnen slaan naar landen waarmee ik
anders vooraf te weinig contact zou hebben gehad.Ik heb op die conferentie vooral het belang van duurzame energie benadrukt
en gezegd dat wij een grote bijdrage willen leveren aan overdracht van duurzame
energietechnologie, op het gebied van zonne- en windenergie en energie uit
biomassa. Verder heb ik gepleit voor fondsen van de rijke westerse landen
voor klimaatadaptatie. Daarvoor vond ik heel veel gehoor, want dat is het
grote probleem van die landen. Verder heb ik het zoals altijd gehad over de
duurzaamheidscriteria van biomassa en heb ik gezegd dat wij ervoor moeten
zorgen dat wij dit soort processen in de hand houden. Op Bali zal ik daarover
als vertegenwoordiger van Nederland weer opnieuw beginnen, los van alle andere
zaken.Het is plezierig dat mevrouw Spies de acht punten noemde die wij hebben
ingebracht in de onderhandelingen op EU-niveau. De EU gaat nu met een ambitieus
pakket naar Bali. Wij hebben zelf daarbinnen nog weer wat specifiekere dingen
die wij eigenlijk ook graag op tafel willen hebben, zoals het principe dat
de vervuiler betaalt. Dat laat echter onverlet dat de EU gezamenlijk kan optrekken
met een ambitieuze set van doelstellingen.Mevrouw Ouwehand zei zelf ook wel te begrijpen dat het moeilijk is om
met zijn allen tot overeenstemming te komen. Zij twijfelde of het wel zo goed
was om met de EU als een blok op te treden. Dat valt reuze mee, mevrouw Ouwehand,
ik vind dat de EU-landen tot nu toe in de klimaatdiscussie echt heel goed
met elkaar tot ambitieuze actieplannen zijn gekomen en ik heb er dus alle
vertrouwen in dat wij als EU juist een enorm belangrijke sleutelrol kunnen
spelen in dit proces. Daar ga ik mijzelf persoonlijk ook voor inzetten. U
vond dat in het post-Kyoto-onderhandelingsproces één onderwerp
onderbelicht is, namelijk landbouw en de vleesconsumptie. U hebt een punt
dat dit minder naar voren komt dan u misschien zou willen. Er zitten heel
duidelijke links met thema's als biodiversiteit, wat zeer hoog op de agenda
staat en het indammen van verdere houtkap door ecosysteemdiensten te gaan
opzetten en door tropische regenwouden te gaan beschermen. U hebt echter gelijk –
ik kan het niet anders zeggen – dat die kwestie op dit moment niet zo
hoog op de agenda staat en dat het op zichzelf wel een punt is dat aandacht
behoeft.De heer Van der Staaij: realistische en constructieve opstelling. Dat
is fijn om te horen. Ik heb het al gehad over de patstelling China/India versus
de Verenigde Staten. Ik denk dat het aan de ene kant een geven en nemen zal
zijn van beide blokken. Die spelen een cruciale rol. Ik denk dat wij moeten
zorgen dat wij én voor de klimaatadaptatie gaan in termen van fondsen, én
ook voor fondsen en ondersteuning voor technologieoverdracht. Dat zal in ieder
geval de G77 en met name de snelgroeiende landen over de streep trekken.Wat de VS betreft, hoop ik meer op de druk die vanuit het land zelf komt.
Er zijn staten die veel meer ambities vertonen, met Schwarzenegger voorop.
Ik denk dat dit een stuwende kracht is en dat ook de discussies van de senatoren
en hun dringende beroep op Bush en zijn onderhandelaars bij de VS bepalend
zullen zijn, zeker in het licht van de komende verkiezingen.Mevrouw Ouwehand (PvdD):Ik ben blij dat de minister met mij onderkent dat de veehouderij een van
de belangrijkste veroorzakers is van het klimaatprobleem...Minister Cramer:Ik zei "een belangrijke".Mevrouw Ouwehand (PvdD):Wetenschappers zijn het met mij eens dat het een van de belangrijkste
is, dus wellicht kunt u die mening zonder grote gevaren met mij delen, maar
dat laat ik even in het midden. U zei ook – en dat vond ik het belangrijkste –
dat het meer aandacht zou behoeven. Gaat u daar dan ook meer aandacht voor
vragen, in de wetenschap dat Nederland het meest veedichte land ter wereld
is en dus een grote verantwoordelijkheid heeft?Minister Cramer:Zoals u weet hebben wij ook al gereageerd op uw verzoek om eens te kijken
wat de milieueffecten zijn en om te bepalen wat dat voor consequenties heeft.
Dat heb ik u al toegezegd. Het rapport daarover komt in het voorjaar uit...Mevrouw Ouwehand (PvdD):Dat is geen antwoord op de vraag. De vraag was heel concreet. Gaat u hier
aandacht voor vragen in Bali?Minister Cramer:Op dit moment niet, want wij hebben al zoveel punten die wij moeten uitonderhandelen
dat ik niet nieuwe thema's op de agenda ga zetten. Dat kan alleen maar volledig
falen. Als iets niet heel goed voorbereid is, dan gaat dat niet lukken.De voorzitter:Ik stel voor dat de minister haar betoog vervolgt en afrondt.Minister Cramer:Ja hoor, ik ben bijna door mijn punten heen.Ik kijk nog even naar de heer Samsom, die heel duidelijk heeft aangegeven
wat de EU-inzet is, dat die ambitieus is en dat Nederland daarin een leidende
rol speelt. Mevrouw Neppérus hoopt – met mij, kan ik daar meteen
achteraan zeggen – dat het gaat lukken om de VS mee te krijgen. Ik heb
zojuist al geschetst waar dit van afhangt. Ik zal mij af en toe mengen in
het Amerikaanse blok. Mogelijk kan ik wat lobbyen en bezien welke mogelijkheden
er zijn. Op andere punten van mevrouw Neppérus heb ik elders al gereageerd.De heer Jansen vroeg waar het geld voor de fondsen vandaan moet komen.
Hij gaf als voorbeeld de kerosinetaks. Afgezien van de discussie hierover,
is dit niet een fonds waaraan ik in dit verband zou denken. Wij zien meer in de vraag hoe wij een koolstofmarkt kunnen creëren.
Daarmee kunnen wij CO2 en alle andere broeikasgassen een prijs
geven. Er moet ook voor worden gezorgd dat wij hiermee dingen ook werkelijk
financieren; de koolstofmarkt moet niet neerkomen op alleen het rondpompen
van geld. Ook over andere manieren om financiële fondsen te ontwikkelen,
moeten wij in Bali spreken. Ik verwacht niet dat wij hierover definitieve
conclusies kunnen trekken. Ik zou het al heel mooi vinden als wij op Bali
een twee- of drietal reële mogelijkheden op een rij kunnen zetten. Hierover
kan dan verder worden onderhandeld. Bij die onderhandelingen moet duidelijk
worden welke fondsen op welke manier de miljarden kunnen genereren die nodig
zijn voor mitigatie en adaptatie.Op alle vragen van de heer Madlener is mijn antwoord nee, behalve op zijn
vraag over de biobrandstoffen. Hij weet dat ik daarover opbouwend kritisch
ben. Het is bekend dat ik alleen maar duurzaam verbouwde biomassa voor energiedoeleinden
wil gebruiken. Om die reden ga ik, voordat ik naar de conferentie op Bali
ga, twee dagen naar Maleisië om mij daar te laten informeren over de
voortgang van de certificering van palmolie. Ik wil met eigen ogen zien en
met eigen oren horen wat daar gebeurt. Ik word hierbij vergezeld door mevrouw
Neppérus. Zij zal de Kamer berichten of ik ook daar scherp genoeg op
alles inga. Zelfs in Maleisië wordt ik door de Kamer gecontroleerd.Tot slot van dit debat zeg ik de Kamer dat ik hoop dat als de regering
naar Bali gaat, de Kamer als één man en vrouw achter de regering
staat, opdat wij er met elkaar zo veel als mogelijk uit kunnen slepen. De
leden van de Kamer kunnen hierbij een rol spelen door achter de schermen te
duwen en te trekken en ervoor te zorgen dat Bali een succes wordt. Misschien
wordt er geen eindsucces geboekt, maar ik hoop wel op een resultaat waarmee
wij in 2009 alles rond kunnen hebben.Mevrouw Spies (CDA):Wellicht ben ik niet helemaal scherp geweest. Ik heb gemist wat het oordeel
van de minister was over de motie-Duyvendak.De voorzitter:Ik kan het u zeggen. De minister vat deze motie op als ondersteuning van
beleid.Minister Cramer:De motie is mijns inziens zelfs overbodig.De beraadslaging wordt gesloten.De voorzitter:Aanstaande dinsdag zal over de motie worden gestemd. Voor zover mijn kennis
reikt, is het avond op Bali als wij dan stemmen. Wij zullen ervoor zorgen
dat de uitslag van de stemming zo snel mogelijk op Bali bekend wordt.Sluiting 22.17 uur 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/h-tk-20072008-2583-2594.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl