Voortzetting van de behandeling van het Structuurschema Groene Ruimte (22880)
Staten-Generaal — Handelingen 
Datum: 2014-07-12 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Inhoudsopgave
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Handeling 1994-1995, pag. 1478-1498

 
 
 

Handeling

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Vergadernummer
Datum vergadering

12-09-1995

Eerste Kamer der Staten-Generaal

1994-1995

nr. 38, pagina 1478-1498

12-09-1995

 

 

 
 
 Toon meer van: Inhoudsopgave
 
 

 
 
 Er is geen inhoudsopgave aanwezig.
 
 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties over kamerdossier

Kamerdossier 22880Toon publicaties die dit dossier behandelen

 
 
 Publicaties in vergadering

Voortzetting van de behandeling van het wetsvoorstel Gemeentelijke herindeling in het samenwerkingsgebied 's-Hertogenbosch (23712)Pagina 1439-1450
Behandeling van het Structuurschema Groene Ruimte (22880)Pagina 1450-1472
Behandeling van het wetsvoorstel Wijziging van het Wetboek van Strafvordering (vormverzuimen) (23705)Pagina 1472-1478
Behandeling van het wetsvoorstel Wijziging van de wet van 11 mei 1956 (Stb. 242), houdende enige regelen betreffende het gebruik van de Friese taal, in het bijzonder in het rechtsverkeer (verruiming mogelijkheden van het gebruik van het Fries) (23818)Pagina 1472-1472
Behandeling van het wetsvoorstel Strafbaarstelling van misbruik van een alarmnummer voor publieke diensten (23797)Pagina 1439-1439
Behandeling van het verslag van de commissie voor de Verzoekschriften naar aanleiding van een in haar handen gesteld adres, te weten: het adres van A.W. te H., met betrekking tot kwijtschelding van een belastingschuld en verlening van een subsidie (gedrukt stuk Eerste Kamer, 1994-1995, nr. XV)Pagina 1438-1438
Lijst van ingekomen stukken, met de door de voorzitter ter zake gedane voorstellen (dinsdag 12 september 1995)Pagina 1499-1505
Behandeling van de wetsvoorstellen: Wijziging van de Wet op de beroepen in de individuele gezondheidszorg (24116); Wijziging van artikel 6 van het Buitengewoon Besluit Arbeidsverhoudingen 1945 in verband met het verlengen van de delegatiebevoegdheid (24151); Bijzondere bepalingen voor handelsvertegenwoordigers (24166); Wijziging van de begroting van de uitgaven en de ontvangsten van de Hoge Colleges van Staat en Kabinet der Koningin (II) voor het jaar 1995 (wijziging samenhangende met de Voorjaarsnota) (24179) de Voorjaarsnota)Pagina 1438-1439
38ste vergadering; 12 september 1995Pagina 1437-1438
Lijst van besluiten (dinsdag 12 september 1995)Pagina 1498-1499
Voortzetting van de behandeling van het Structuurschema Groene Ruimte (22880)Pagina 1478-1498

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 108 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 

 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Aan de orde is de voortzetting van de behandeling van:
 
 het Structuurschema Groene Ruimte (22880).
 
 
 
 
 
 De beraadslaging wordt hervat.
 
 
 
 
 
 Minister Van Aartsen:
 
 Mijnheer de voorzitter! Uw Kamer heeft een zeer indringende beschouwing
aan het structuurschema gewijd en heeft ook zeer vele indringende vragen gesteld.
Ik zal dus enige tijd moeten nemen om de Kamer te beantwoorden. Ik wil eerst
een aantal opmerkingen in inleidende zin willen maken. Daarna kom ik bij een
aantal opmerkingen die te maken hebben met het draagvlak. Voorts is er een
aantal opmerkingen met betrekking tot het particuliere natuurbeheer. Ik geloof
dat het zeer onverstandig zou zijn om vanavond niet ook te spreken over de
speciale problematiek van Gaasterland. Het Bentwoud speelt trouwens ook een
rol in dit kader. Er zijn verder indringende vragen gesteld over de financiën
en er zijn zeer veel overige vragen gesteld die ik zoveel mogelijk wil beantwoorden.
 
 De voorbereiding van dit debat is met name geschied door de vorige Eerste
Kamer. Dat ik ruim de tijd heb genomen voor het uitbrengen van de memorie
van antwoord op het voorlopig verslag van de Kamer had ook zijn redenen. In
mijn aanbiedingsbrief bij de memorie van antwoord ben ik hierop ingegaan en
ik kom daar straks ook nog op terug.
 
 De geachte afgevaardigde de heer Varekamp zei: "als proces is dynamiek
en vernieuwing een onlosmakelijk onderdeel van de gang der dingen". Daar ben
ik het van harte mee eens. Ik wil dat aan het begin van dit debat ook onderstrepen.
Beleid en dynamiek zijn onlosmakelijk met elkaar verbonden. Net zoals de fractie
van de heer Varekamp ben ik positief-kritisch omgegaan met het structuurschema
zoals ik dat bij mijn aantreden aantrof. Ik heb mij ook wat aangetrokken van
de kritiek die onder meer door deze Kamer, weliswaar in oude samenstelling,
is verwoord. Die kritiek spoort ook in belangrijke mate met de kritiek die
bij de behandeling aan de overzijde ten tijde van het vorige kabinet door
de VVD-fractie in de Tweede Kamer is geuit. In die zin ben ik trouwens de
geachte afgevaardigde de heer Van Gennip dankbaar voor het feit dat hij op
dat punt ons aller geheugen, en ook het mijne, weer heeft opgefrist. Ik kreeg
even het idee dat hij die kritiek ook in hoge mate deelde.
 
 Ik hecht eraan te zeggen dat dit kabinet in tegenstelling tot het vorige
kabinet ook daadwerkelijk wat met die kritiek heeft gedaan. Ik vind het structuurschema
Groene ruimte een belangrijk werkstuk voor het landelijk gebied, zowel in
zijn integrale thema's als ook in zijn ruimtelijke beleid voor de verschillende
sectoren. Laat daar geen misverstand over bestaan in deze Kamer! Ik hoor bij de diverse woordvoerders ook een onderstreping daarvan.
 
 Toen ik dit belangrijke dossier van mijn ambtsvoorgangers overnam, moest
ik evenwel constateren dat er naast waarderende uitspraken vanuit het parlement
en de samenleving, ook indringende zorg werd uitgesproken over de financiële
onderbouwing en de voorgenomen wijze van uitvoering van het structuurschema.
Ik vond dat ik mij in allereerste zin moest beraden over die open einden,
alvorens de parlementaire behandeling in deze Kamer verder te voeren.
 
 In de nota Dynamiek en vernieuwing die op 12 juni aan de overzijde is
behandeld, heb ik voorstellen gedaan om de problematiek van het landelijk
gebied met nieuw elan tegemoet te treden. Mijn analyse heeft geleid tot de
conclusie dat vooral de uitvoering van het beleid van de groene ruimte anders
en beter moet: meer dynamiek, meer mobiliteit, meer vernieuwing, ook meer
verantwoordelijkheid voor particulieren en een overheid die daarvoor kaders
schept en dit door prikkels activeert. Ik concludeer derhalve dat ik de doelstellingen
van het structuurschema Groene ruimte volledig onderschrijf, maar dat ik in
de aanpak en de uitvoering ervan enkele aanpassingen wil aanbrengen, conform
de lijnen van Dynamiek en vernieuwing. De rode draad hierbij is dat de rijksoverheid
stuurt op hoofdlijnen en dat de barrières voor de uitvoering op decentraal
niveau geslecht worden. Daarmee reageer ik meteen op de twijfels over het
detailleringsniveau van het structuurschema. In de eerste plaats is er overigens
in deel 3 van het schema al een omslag gemaakt naar wat meer beperking tot
de hoofdlijnen. In de tweede plaats is het uitdrukkelijk mijn intentie om
aan de slag te gaan met het structuurschema Groene ruimte langs de in de nota
Dynamiek en vernieuwing door mij uitgezette bestuurlijke lijnen. En ik ben
ervan overtuigd dat er op deze wijze voldoende ruimte kan worden geboden aan
andere overheden voor het invullen van hun eigen verantwoordelijkheden en
voor het soepel reageren op nieuwe ontwikkelingen. Ik wil hiermee het beeld
weghalen van een masterplan voor de verre toekomst, zoals de heer Varekamp
het structuurschema betitelde. Voor zover het schema dat epitheton al ooit
verdiende, zal het in de manier waarop het zal worden uitgevoerd, die betiteling
niet mogen dragen. Het in het structuurschema Groene ruimte geformuleerde
ruimtelijke beleid heeft waarde voor de toekomst, maar de tijd staat niet
stil. Wij zitten midden in een verstedelijkingsdiscussie in het kader van
de partiële herziening van de Vinex en thans is nog niet te overzien
of dit te zijner tijd gevolgen kan hebben voor de PKB van het structuurschema
Groene ruimte. De verwachtingen gaan overigens op dit moment niet in die richting;
mocht het toch het geval blijken te zijn, dan zal de PKB uiteraard worden
aangepast. Partiële aanpassingen zijn altijd mogelijk en over vier jaar
is alweer de wettelijk verplichte evaluatie aan de orde. Hiermee hoop ik ook
een reactie te hebben gegeven op de noodzaak van het invoeren van veranderende
inzichten en scenario's, geschetst door de heer Van Gennip.
 
 De open einden waarover ik sprak, hadden betrekking op de financiële
dekking en de problematiek van aankoop en beheer. Ze vormden ook de zwaartepunten
in het voorlopig verslag van de Kamer. Ten aanzien van de financiering heb
ik gehoor gegeven aan de signalen van het parlement en de samenleving. In
de memorie van antwoord en in mijn aanbiedingsbrief daarbij heb ik uiteengezet,
welke besluiten het kabinet genomen heeft. Het structuurschema Groene ruimte
heeft daardoor – ik kom er overigens nog op terug – een verantwoorde
financiële basis gekregen. Wat de aanpak van het beheer betreft wil ik
waar dat mogelijk is, nieuwe wegen inslaan, met inachtneming van de gradaties
binnen natuurwaarden en natuurvormen. In de nota Dynamiek en vernieuwing heb
ik dat aangegeven. Het is zonder meer mijn intentie om waar dat mogelijk is,
het beheer door particulieren te stimuleren. Ook in de memorie van antwoord
ben ik hierop, uitgenodigd door de inhoud van het voorlopig verslag, uitgebreid
ingegaan.
 
 Ten slotte zou ik mede naar aanleiding van het betoog van de heer Van
Gennip over het belang van de verwevenheid van het boerenleven en de natuur
willen zeggen dat wij in Nederland echt zo langzamerhand af moeten van het
beeld dat hier en daar nog bestaat, dat de agrarische sector, de boer, per
definitie vijandig tegenover milieu- en natuurbeleid zou staan. Vele boeren
zijn, zo heb ik in het afgelopen jaar zeer indringend ervaren, zeer begaan
met hun omgeving en met de natuurwaarden daarvan. In die zin ben ik het dus
geheel eens met de inleidende opmerkingen die de heer Van Gennip over dit
thema maakte.
 
 Misschien is dit wel een goed punt om over te stappen naar het element
van het draagvlak, want alle sprekers hebben gewezen op de problemen hiermee
bij de uitvoering en de realisering van de ecologische hoofdstructuur en de
strategische groenprojecten. Een prominent voorbeeld in dit verband is Gaasterland,
een onderwerp dat vanmiddag ook uitvoerig aan de orde is geweest. Hierop wil
ik apart terugkomen.
 
 De problemen zijn volgens mij terug te voeren op twee zaken. In de eerste
plaats noem ik de veronderstelde gebrekkige financiële onderbouwing,
de dekking van het beleid. Ook daarop ga ik nog apart in. In de tweede plaats
zijn de problemen terug te voeren op de directe belangen en de emoties van
de betrokkenen. Het is immers een hard gelag om te moeten wijken voor de aanleg
van bos, voor natuur of recreatie, en dan elders opnieuw te moeten beginnen,
met alle onzekerheden van dien, ook financieel, zeker als men generaties lang
grond in bezit heeft gehad en die grond ook met veel inspanning heeft bewerkt.
Ik heb daar alle begrip voor, maar daar staat tegenover dat de overheid een
aantal collectieve verantwoordelijkheden heeft. Die moet zij ook waar kunnen
maken, op basis van een beleid waarin de belangen zorgvuldig tegen elkaar
worden afgewogen.
 
 De uitkomsten daarvan zal de overheid zo goed en zo verantwoord mogelijk
met alle betrokkenen moeten invullen. In de meeste gebieden met problemen
zijn wij – dat wil zeggen: GS in samenspraak met het Rijk en de betrokkenen –
er tot nu toe steeds gezamenlijk in geslaagd om de problemen op te lossen.
Vaak met geduld, creativiteit en doorzettingsvermogen. Waar dat nog niet is
gelukt, zoals in Gaasterland, zal ik mij ook tot het uiterste inspannen om
de gerezen problemen alsnog te helpen oplossen. Maar verder gaat het vaststellen
van de begrenzingen van de ecologische hoofdstructuur, gebaseerd op het convenant
met de provincies uit 1990, gestaag voort. Een wezenlijk deel
van de te begrenzen hectaren is begrensd of de procedure daartoe is gaande.
Van de 100.000 ha te begrenzen beheersgebied geldt dat voor 70.000 ha. Voor
de 100.000 ha te begrenzen reservaatgebied is het getal op het ogenblik 76.000
ha. En van de 50.000 ha natuurontwikkelingsgebieden is het thans iets meer
dan de helft. Ik merk hierbij op dat de provincies de ruimte hebben om een
draagvlak te ontwikkelen. Begrenzingen zijn niet absoluut in de zin dat ze
bij voorbaat zouden vastliggen; zo zei de heer Varekamp het ook. Begrenzingen
zijn uiteindelijk het resultaat van een intensief proces van overleg en in
de eindfase kan de begrenzing door helderheid te bieden het draagvlak ook
weer positief beïnvloeden.
 
 Resumerend zou ik willen zeggen dat de begrenzingen niet probleemloos
verlopen, maar dat ze wel gestaag doorgaan. Er moet vermeden worden dat één
of meer problematische situaties tot algemeen beeld verheven worden. Waar
zich problemen met het draagvlak voordoen, wordt veelal de oplossing gevonden
door meer tijd te nemen voor het tot stand brengen van de plannen. Ook experimenten
om agrariërs een grotere bijdrage te laten leveren aan de realisering
van de geformuleerde doelstellingen kunnen een deel van de oplossing vormen.
In bijna alle gevallen wordt een oplossing gevonden, zij het soms moeizaam.
De bereidheid tot het leveren van maatwerk – daar gaat het veelal om –
en het zorgvuldig inspelen op complexe bestuurlijke verhoudingen is daarbij
uiteraard een voorwaarde.
 
 Mijnheer de voorzitter! Bijna alle woordvoerders hebben vanmiddag gesproken
over het belang van het particuliere en het agrarische natuurbeheer. Bij mijn
aantreden heb ik gemerkt dat er een indringende discussie aan de gang was
over de rol en de taak van de particuliere eigenaren in het natuurbeheer en
in het landschapsbeheer. Bij velen bestond de indruk dat er voor het beheer
van de ecologische hoofdstructuur welhaast uit automatisme werd gekozen voor
verwerving en beheer door Natuurmonumenten, Staatsbosbeheer of Provinciale
Landschappen, terwijl er bij boerencoöperaties, bos- en landgoedeigenaren
en andere particuliere eigenaren zeer veel interesse en bereidheid was om
de beheerstaak waar te maken. Ik merkte ook dat er een grote aandrang was
om buiten de ecologische hoofdstructuur, natuur- en landschapsbeheer te plegen.
 
 Wij spreken dan over een complex vraagstuk met uiteraard vele inhoudelijke
en politieke aspecten. In de nota Dynamiek en vernieuwing heb ik gepoogd om
mijn positie zo helder mogelijk weer te geven. Ik maak daarbij een onderscheid
tussen beheer binnen en buiten de ecologische hoofdstructuur. Erbinnen zal
ik, waar particulieren de gewenste natuurkwaliteit duurzaam kunnen leveren –
en velen kunnen en willen dat – dat beheer financieel ondersteunen.
Onder de genoemde voorwaarden kan particulier beheer dus ook een alternatief
bieden voor het verwerven van gronden en daarmee voor de inzet van de bijbehorende
middelen.
 
 Buiten de EHS is er geen primaire rijksverantwoordelijkheid. Daar zijn
de mogelijkheden dan ook iets groter voor inschakeling van particulieren en
agrariërs bij het natuur- en landschapsbeheer. Zo worden er in de landbouw
tal van initiatieven op dit terrein genomen door instanties, zoals boerenverenigingen
en milieucoöperaties. Ik draag die initiatieven een warm hart toe en
zal ze bevorderen en financieel steunen waar dat mogelijk is. Ook andere bewoners
en instanties leveren in toenemende mate bijdragen aan natuur- en landschapsbeheer,
zoals waterschappen, recreatieschappen, vrijwilligersorganisaties, onder andere
voor weidevogelbeheer en trouwens ook voor landschapsbeheer, en waterleidingbedrijven.
 
 Voor projecten waarin landbouwers betrokken worden bij het beheer van
natuur- en landschapswaarden zal samen met provincies en gemeenten èn
particulieren een program worden ontwikkeld. De huidige initiatieven en experimenten
op dit vlak, onder andere natuurbraak, worden hierin betrokken. Ik zal in
de begroting voor 1996 ook gewag maken van dit program. Dit program vormt
een onderdeel van de nota Dynamiek en vernieuwing. Dat wordt nu dus nader
uitgewerkt en geconcretiseerd. Het zal ook onderdeel vormen van en kunnen
meedingen in de zogeheten kaderregeling stimulering vernieuwende projecten,
die wordt gemaakt naar aanleiding van de nota Dynamiek en vernieuwing.
 
 
 
 
 
 De heer Van Gennip (CDA):
 
 Ik hoor dit met genoegen aan. De concrete vraag naar aanleiding van berichten
in de notitie De hof van Eden van het departement is echter of de minister
een schatting kan geven van de omvang van de verschuivingen binnen de EHS
ten gunste van particulier agrarisch natuurbeheer.
 
 
 
 
 
 Minister Van Aartsen:
 
 Op het ogenblik zijn wij bezig met het uitwerken van de ontwikkelde programma's.
Ik kan nu dan ook alleen schattingen met de natte vinger doen en dat lijkt
mij niet verstandig. De richting van het beleid moge duidelijk zijn: de opening
wordt geboden. Naar aanleiding van Gaasterland zal ik er nog een opmerking
over maken. De richting ligt vast. Ik durf mij op dit moment niet te wagen
aan schattingen; dan zou ik, werkelijk waar, gaan gissen.
 
 Mijnheer de voorzitter! Ik kom te spreken over Gaasterland. Eigenlijk
alle woordvoerders hebben gesproken over de situatie daar en hebben geïnformeerd
naar mijn opstelling ter zake. De heer Pitstra heeft in dit kader Houdini
aangeroepen. Naar ik heb begrepen, is de heer Pitstra zeer geïnteresseerd
in mijn boeienkoning-activiteiten hedenavond. Ik meen dat de heer Pit zelfs
heeft gezegd: het krijgt eigenlijk iets te veel accent bij de bespreking van
dit structuurschema.
 
 Zoals bekend, heb ik mij ter plaatse georiënteerd. Het is mij heel
duidelijk geworden dat er bij boeren aldaar grote weerstanden bestaan tegen
de bestaande voornemens. Zij worden er ook emotioneel zeer sterk door geraakt.
Ik heb dat bij mijn bezoek aan Gaasterland goed kunnen ervaren. Ik herhaal
dat wie moet wijken voor bosaanleg, voor natuur of recreatie, dit niet met
veel plezier en instemming doet. Dit geldt trouwens ook bij woningbouw en
wegenaanleg, zeker als men de maatschappelijke noodzaak en de achterliggende
gedachten niet kan onderschrijven.
 
 In Gaasterland speelt bovendien de vrees voor ingrijpende negatieve gevolgen
voor de regionale economie en voor bepaalde dorpen in het gebied en één
dorp meer in het bijzonder. Ook komt steeds sterker de vraag aan de orde of
grondonttrekking wel nodig is om dat natuurdoel te realiseren
en of dat niet gewoon door de zittende boeren gedaan kan worden via agrarisch
natuurbeheer.
 
 Volgens mij speelt de vraag ook een rol in het Gaasterlandse of de communicatie
met de direct betrokkenen in het begin niet geweest is zoals het misschien
had gemoeten. Maar die dingen gaan soms zo. Het draagvlak werd er ook niet
groter op. GS, de landbouworganisaties, die in het begin geheel akkoord waren
gegaan met het plan – maar dat is soms ook weer verre van het grondvlak –
en de gemeenten, die aanvankelijk voor waren, hebben onder druk hun standpunt
gewijzigd en zijn gaan twijfelen. Dat zijn een beetje de achtergronden van
wat zich in het Gaasterlandse voordoet.
 
 Ik zeg met vrij veel klem dat het uit bestuurlijk oogpunt in eerste instantie
een zaak is van GS van Friesland. Maar uiteraard heb ook ik een rol in het
geheel te spelen. Ik wil niet voor de muziek uit lopen. Nogmaals, het is een
zaak van het college van gedeputeerde staten van Friesland. Maar ik kan mij
voorstellen dat er oplossingen voor het Gaasterlandse denkbaar zijn. Die zouden
mijns inziens via de volgende lijnen gevonden kunnen worden. In de eerste
plaats: als GS voor dit speciale geval meer tijd nodig hebben, ben ik uiteraard
bereid om ze die tijd te geven en af te wijken van de landelijke afspraken
over de afronding en de begrenzing van de ecologische hoofdstructuur.
 
 In de tweede plaats moet in een overlegplatform met de direct betrokkenen
werkelijk goed geluisterd worden naar de voorstellen die men ter plaatse zelf
heeft ontwikkeld om de natuurdoelen aldaar te realiseren. Het is volgens mij
ook van groot belang om in ieder geval in alle openheid de discussie te starten
over de mogelijkheden en wellicht de onmogelijkheden daarvan. Ik zie zeer
wel mogelijkheden.
 
 Alle mogelijkheden van het instrument landinrichting moeten dan ook benut
worden om de situatie voor de regionale economie te verbeteren. Het gaat dan
om boerderijverplaatsing waarbij het melkquotum (een belangrijk punt!) in
het gebied kan blijven. Ook experimentele vormen van landinrichting, zoals
aangekondigd in de nota Dynamiek en vernieuwing, moeten dan benut kunnen worden.
Naar mijn mening moet voor het beheer werkelijk alles uit de kast gehaald
worden om vormen van agrarisch natuurbeheer mogelijk te maken en daarbij de
gewenste natuurkwaliteit op duurzame basis te realiseren. In dit kader denk
ik aan experimenten zoals in het Mergelland, het experiment De hof van Eden.
In het Mergelland, maar daar gaat het om relatienota-reservaatgebied, tracht
men via langjarige contracten en een toeslag op de beheersvergoeding het agrarisch
natuurbeheer te realiseren.
 
 In Gaasterland zou eens nagegaan moeten worden of dat niet volgens dezelfde
denklijn zou kunnen gaan, maar daarbij zal het waarschijnlijk weer iets lastiger
zijn om duurzaamheid in beheer vervolgens juridisch te verankeren, want het
gaat om langere perioden van ontwikkelingsbeheer. Ook denk ik dat het aspect
van de noodzakelijke compensatie voor de waardedaling van de grond in Gaasterland
veel ingrijpender is. Ik zou dus willen zeggen, in het kader van mijn opmerking
dat werkelijk alles uit de kast moet, dat er volgens mij een apart experiment
Gaasterland moet komen. Met duidelijke afspraken, ben ik daar zeer voor in.
 
 Met deze vertrekpunten, gedachten en denklijnen – het college van
GS is in dezen aan zet – heb ik er vertrouwen in, in het verlengde van
mijn antwoord op de vragen van de CDA-fractie in de Tweede Kamer der Staten-Generaal
van 27 juli jongstleden – de heer Pitstra herinnerde eraan –,
dat het mogelijk moet zijn om oplossingen te bereiken, oplossingen die ook
voor het experiment Gaasterland, als een soort nieuwe vorm voor de ecologische
hoofdstructuur, een mogelijkheid bieden.
 
 Overigens wil ik opmerken – maar uw Kamer is daar, denk ik, ook
van doordrongen – dat de problematiek van Gaasterland formeel gesproken
buiten de PKB van het structuurschema Groene ruimte om gaat. Het gebied komt
dan ook in de tekst van de nota niet voor.
 
 
 
 
 
 De heer Van Gennip (CDA):
 
 Mijnheer de voorzitter! Als u het mij toestaat, wil ik een korte vraag
stellen. De weg die de minister nu schildert – alles uit de kast halen;
experimenten – is een sirenenzang die ons zeer bekoort. Ik denk ook –
laat daarover geen misverstand bestaan – dat wij allen hier er buitengewoon
in geïnteresseerd zijn, dat kostbare, misschien onvervangbare, natuurwaarden
op enigerlei wijze veilig worden gesteld. Maar stel nu dat op kortere of iets
langere termijn de bewoners van Gaasterland, de meest belanghebbenden, zouden
zeggen: wij bereiken geen overeenstemming over dat experiment. Wat gebeurt
er dan?
 
 
 
 
 
 Minister Van Aartsen:
 
 Ja, voorzitter, dat is het bekende spel van de hypothetische vragen. Daar
zou ik vanavond liever niet op in willen gaan. Het eerste is nu dat ik een
gedachtenlijn heb neergelegd in uw Kamer en dat het college van GS in Friesland
in dezen ook aan zet is: daar zal men ook gedachten moeten ontwikkelen. Ik
heb aangegeven dat ik volledig bereid ben, en daar ook ruimte voor wil bieden
in het overleg met het college van GS, om voor het Gaasterlandse speciale
vormen, een experiment, in gang te zetten. Dan komt vervolgens ook de vraag
aan de orde: heeft dat experiment, die gedachte, draagvlak? Maar dat is alweer
een eind verder dan wij op dit moment zijn. Ik zou niet veel verder willen
gaan dan nu in deze Kamer vanavond deze denklijnen neer te zetten en een beroep
te doen op ook het college van GS van Friesland om de mogelijkheden binnen
die denklijnen uit te putten.
 
 
 
 
 
 De heer Van Gennip (CDA):
 
 Ik beloof u dat ik het in het vervolg wat terughoudender zal doen, mijnheer
de voorzitter, maar ik zou de minister toch het volgende willen vragen. Betekent
dit de facto – hij zegt: alles uit de kast halen; experimenten –
dat de concrete begrenzing zoals die heeft plaatsgevonden, nu van het gebied
af is?
 
 
 
 
 
 Minister Van Aartsen:
 
 Dat betekent het niet, want ik heb verwezen naar het antwoord dat ik op
kamervragen heb gegeven aan de Tweede Kamer, waarin ik heb aangegeven dat
wij uit blijven gaan van de 550 ha. Maar binnen die 550 ha zullen wij naar
experimentele vormen moeten zoeken, waarbij nieuwe vormen van agrarisch natuurbeheer
uitputtend aan de orde moeten komen. En alles moet uit de kast om die mogelijkheden
ook werkelijk te realiseren in dat gebied. Naar mijn oordeel moet dat –
het gebied gezien hebbend en wetend hoe men daar denkt, leeft en voelt
met de natuur – juist daar ook mogelijk zijn.
 
 Over het Bentwoud en het alternatieve Bentveldplan zijn vragen gesteld
door de heer Van Gennip, de heer Veling, de heer Pitstra en ook de heer Varekamp.
Voor het Bentwoud, officieel overigens het strategisch groenproject Zoetermeer-Zuidplas,
geldt dat een door GS opgesteld plan op 31 maart 1995 door de provinciale
staten van Zuid-Holland praktisch unaniem is aanvaard. Ook de planologische
verankering in het streekplan Zuid-Holland-Oost is vigerend, en bij de besluitvorming
in de staten was het Bentveldplan, zoals het door de heer Van Gennip hier
vanmiddag besproken is, naar ik aanneem bij alle fracties in de staten bekend.
Het college voert nu het besluit uit.
 
 Het Bentveldplan biedt inhoudelijk niet die recreatieve opvangcapaciteit
in het overvolle westen die het Bentwoud biedt. Los van het SGR is de uitwerking
van het Bentwoud, als bos, ook onderdeel van de door Rijk en provincies getekende
Vinex-uitwerking voor het Groene Hart. Het gaat om een functieverandering,
waarop de door het provinciaal bestuur gevraagde landinrichting met bijzondere
doelstelling gericht is. Dat laat onverlet dat ook aan de andere aspecten,
waar de heer Van Gennip terecht op doelt, aandacht moet worden geschonken.
Overigens dringt zich hier een parallel met Gaasterland op. De positie van
het Bentwoud in het SGR is een andere, want het staat in het SGR. Maar in
beide situaties is ook de provincie aan zet en ik denk dat het niet verstandig
zou zijn mijnerzijds nu in de provinciale streekplannen op de een of andere
manier te interfereren.
 
 Mijnheer de voorzitter! Ik kom bij de vragen die gesteld zijn over de
financiële dekking van het structuurschema Groene ruimte. Alle sprekers
vanmiddag hebben daar aandacht aan gegeven en het is ook een van de thema's
die bepalend zijn voor het draagvlak van het structuurschema. Ik heb kenbaar
gemaakt in de aanbiedingsbrief bij de memorie van antwoord over het SGR, dat
het essentieel was ervoor te zorgen dat er een betere dekking van het SGR
tot stand zou komen, alvorens de parlementaire behandeling van het structuurschema
verder zou worden gevoerd. Volgens de eind 1993 opgestelde notitie inzake
financiële achtergronden van het structuurschema, bedroeg het berekende
tekort in de financiële dekking van het SGR 189 mln., ongeveer 3% van
de totale uitgaven voor verwerving en inrichting van het SGR, groot ongeveer
6,5 mld. over 25 jaar. De dekkingsproblematiek concentreerde zich op de jaren
1997 en 1998, met bedragen van ongeveer 64 en 90 mln., en met een probleem
van ongeveer 26 mln. voor de gehele periode erna.
 
 In het verlengde van het regeerakkoord heeft het kabinet besloten de realisering
van de EHS, essentieel bestanddeel van het SGR, als criterium aan het Fonds
economische structuurversterking toe te voegen. Projecten ter realisering
van de EHS komen voor een bijdrage uit het FES in aanmerking, wanneer er een
functionele relatie bestaat met FES-projecten op het gebied van verkeer en
vervoer en grote infrastructurele werken. Daarnaast heeft het kabinet besloten
om buiten het FES om 163 mln. extra aan de begroting van LNV toe te voegen
voor investeringen in projecten op het terrein van de EHS. Daarmee wordt het
dekkingstekort in het SGR voor deze regeerperiode opgelost. Voor de periode
daarna hebben wij het dan nog over een tekort van zegge en schrijve 1 mln.
per jaar, 0,5% van het totaal van de 6,5 mld. Van de financiële middelen
die op grond van het regeerakkoord zijn gereserveerd voor beleidsintensiveringen
in de zogeheten cluster 3 zal daarenboven met ingang van 1996 een bedrag van
30 mln. op jaarbasis beschikbaar komen voor het beheer van bos- en natuurterreinen
alsmede voor de verbetering van de kwaliteit van het landelijk gebied in meer
algemene zin. Immers, ik krijg ook middelen ter beschikking voor bijvoorbeeld
agrarisch natuurbeheer en experimenten. Het bedrag van die 30 mln. is een
eerste tranche van middelen die vanuit cluster 3 aan de begroting van LNV
worden toegevoegd. In 1997 en 1998 zullen een tweede en een derde tranche
volgen, waarna de omvang van het budget voor beheer gelijke tred zal houden,
ook in de jaren daarna, met de groei van het areaal. Daarmee is dus ook voor
de beheerscomponent van het structuurschema Groene ruimte volledige financiële
dekking verkregen.
 
 Vandaag is door onder anderen de heren Van Gennip en Varekamp gesproken
over de ontwikkeling van de grondprijzen in relatie tot de normbedragen. Er
wordt voor het SGR gewerkt met zorgvuldig gekozen normbedragen van ƒ
32.500 per hectare voor Relatienota-reservaten en ƒ 40.000 per hectare
voor natuurontwikkeling. De werkelijke gemiddelde aankoopprijzen zijn daar
zowel in 1993 als 1994 onder gebleven. Zij waren ƒ 31.000 en ƒ
32.100 voor de Relatienota-reservaten en ƒ 31.100 en ƒ 39.500
voor de natuurontwikkeling. Er is geen aanleiding om te veronderstellen dat
die prijzen zich in de komende jaren wezenlijk anders zullen ontwikkelen.
Zo zal er nog veel moeten worden aangekocht in de uiterwaarden, waar de grondprijzen
nu niet zo denderend zijn. Wel is het nodig om de grondprijzen in de Randstad
met zeer veel interesse en aandacht te blijven volgen. Met de heer Van Gennip
ben ik het dus eens dat de middelen en de ambities in evenwicht moeten zijn.
Die zijn naar mijn oordeel nu in evenwicht. Speculaties over toekomstige grondprijsontwikkelingen
zijn volgens mij nu minder zinvol. Het is duidelijk dat het van groot gewicht
is voor het financiële plaatje, maar de Dienst beheer landbouwgronden
volgt deze ontwikkelingen op de voet. De rapportages worden van jaar tot jaar
bekeken. Ik zie op dit moment geen noodzaak tot aanpassing.
 
 De heer Varekamp stelde de vraag: wat zit er nu eigenlijk precies in?
Bij de normkosten voor de grondprijzen in het SGR is rekening gehouden met
de aankopen van de bij de grond behorende gebouwen inclusief de woonhuizen,
dit met name voor de situaties waarin de bedrijven geheel of grotendeels inclusief
de gebouwen onderdeel van functiewijziging zijn. De normkosten zijn om deze
reden ook in het SGR verhoogd ten opzichte van het Natuurbeleidsplan. Ook
is er rekening gehouden met de verplaatsingstoeslagen die in een aantal gevallen
gewoon moeten worden betaald. Ambities en middelen zijn ook ten aanzien van
de grondprijsontwikkeling in evenwicht. Toch zullen wij dit nauwlettend blijven
volgen.
 
 In het totaal van de financiering is er ook nog de zogeheten post onorthodoxe
dekkingen in het SGR. Dat is plezierig omdat op een onorthodoxe manier met
de minister van Financiën omgegaan kan worden, ofschoon
ik daarmee natuurlijk ook een zekere voorzichtigheid moet betrachten. Dat
betreft met name de taakstellende inkomsten uit de domeinen, Brusselse structuurfondsen
en de zogeheten CO2-certificaten.
 
 De overheid kan de door haar aangegane verplichtingen dus nakomen. Het
is niet juist om te veronderstellen dat dit niet het geval zou zijn. Als de
koopplicht geldt en als daarop een beroep wordt gedaan, zal die ook worden
nagekomen. Resumerend; het probleem van de 189 mln. voor deze kabinetsperiode
is opgelost. Het probleem van de beheerslasten, structureel en dus ook na
deze kabinetsperiode, is opgelost. Ten aanzien van de grondprijzen zijn er
nu geen problemen. De grondprijzen zijn, met de uitgangspunten die wij hebben
gekozen, verhoogd ten opzichte van de bedragen voor het Natuurbeleidsplan.
Het is wel zaak om de ontwikkelingen secuur te blijven volgen. Dat geef ik
de heer Van Gennip na. Wat de onorthodoxe dekkingen betreft zie ik geen aanleiding
om te veronderstellen dat er werkelijke problemen zullen ontstaan.
 
 Mijnheer de voorzitter! Ik kom hiermee meteen bij het Groenfonds. Na de
oprichting in 1994 zijn de activiteiten geleidelijk in gang gekomen. Er moest
overeenstemming worden bereikt met de provincies, zoals de Kamer weet. Die
overeenstemming was nog niet bereikt op het moment dat ik aantrad als minister
van LNV. Ik heb aan het begin van dit jaar overeenstemming bereikt met de
provincies over de uitwerking van de decentralisatie-impuls. Het Groenfonds
is daarvan een belangwekkend onderdeel. De provincies gaan ermee akkoord dat
nog in 1995 het Groenfonds tot maximaal 70 mln. zal lenen om het feitelijk
aanwezige stuwmeer aan aankoopmogelijkheden geheel weg te werken. Het bestuur
van het Interprovinciaal Overleg heeft hierover in juni besluiten genomen.
Voorbereidingen worden nu getroffen, want ook de provincies en het IPO is
het uiteraard duidelijk dat de tijd dringt. Ik ben het IPO overigens zeer
dankbaar voor de bereidwilligheid en de snelheid die het wil betrachten. Overigens
zal telkenjare in gezamenlijkheid met de provincies – het gaat echt
om een gezamenlijke uitvoering van het project – het leningenvolume
worden bepaald. Met de minister van Financiën bereikte ik overeenstemming
over de voorwaarden waaraan moet zijn voldaan om tijdens de interimfase, vooruitlopend
op de brede-doeluitkering die nog tot stand moet komen, rijksgeld in het Groenfonds
te storten.
 
 De heer Van Gennip heeft gevraagd of het Groenfonds nu eigenlijk kan worden
gebruikt voor de financiering van agrarisch natuurbeheer. Daar kan ik heel
eenvoudig het antwoord op geven: dat is zeker het geval. De heer Van Gennip
heeft ook nog gevraagd naar de geaccumuleerde beheerskosten over de gecollectiviseerde
terreinen. Het totale financiële volume van het SGR bedraagt ongeveer
1 mld. per jaar. Dan is ook echt al het groen bij elkaar geteld. De beheerskosten
maken daarvan ongeveer een derde deel uit. Eigenlijk is het zo dat het voor
de financiering van het groen in het landelijk gebied grofweg gaat om 1 mld.
Dat is de helft van datgene wat wordt besteed aan het stedelijk groen. Dat
is rond de 2 mld. Een derde daarvan gaat dus naar het beheer. Een zekere verwaarlozing
van het beheer – als daarvoor al vrees zou zijn – is in dit kader
niet aan de orde.
 
 De heer Varekamp heeft gevraagd of er nu niet twee niveaus van financiering
ontstaan, één voor stadsuitbreiding en één voor
het structuurschema. Leidt dat niet tot vormen van discriminatie? De huidige
situatie is dat de kopers op de grondmarkt de marktprijzen betalen. De marktprijs
voor stedelijke doeleinden is in de praktijk hoger dan voor natuur- en bosdoeleinden.
De praktijk geeft dus al aan dat er forse verschillen in prijzen zijn. Gemeenten
en projectontwikkelaars betalen zelf voor gronden voor stadsuitbreiding veel
hogere bedragen dan voor groene doeleinden. Indien op basis van de Onteigeningswet
wordt aangekocht, dient de zogenaamde werkelijke waarde te worden betaald.
Ook dan wordt de markt gevolgd, hetgeen sowieso al tot prijsverschillen aanleiding
geeft.
 
 De heer Pit heeft gevraagd: is er nu niet een wat meer integrale benadering
van de problemen op het platteland mogelijk; is er niet wat meer samenhang
in dit kader te bedenken? Dan raken wij aan het thema van de plattelandsvernieuwing
of, zoals ik dat veel liever noem, de dynamiek van het landelijk gebied. Het
thema dynamiek van het landelijk gebied is een belangrijk thema voor mijn
collega van VROM, voor mij en overigens voor het hele kabinet. In de nota
Dynamiek en vernieuwing heb ik aangegeven dat ik deze nota in wezen in haar
geheel beschouw als een bijdrage aan de plattelandsvernieuwing. Essentieel
daarbij is het nieuwe besturingsmodel dat ik voorsta, waarbij andere overheden,
maatschappelijke organisaties en particulieren een belangrijkere rol krijgen
dan tot nu toe bij het uitwerken en uitvoeren van het vigerende beleid. Ik
voorzie daarbij ook een belangrijke regierol voor de provincies. Het Rijk
moet zich veel meer beperken tot het stellen van doelen en kaders en het toetsen
op resultaten en hoofdlijnen. Initiatieven van onderop zullen worden gestimuleerd.
Onnodige belemmeringen in de regelgeving wil ik zoveel mogelijk uit de weg
ruimen. Ik streef ook naar vormen van wat ik noem ontschotting en ontpotting,
want wij hebben nogal wat potten in dit kader met allemaal verschillende regelingen.
Het gelijktrekken van de regels of zoals ik dat noem het ontpotten van instrumenten
is belangrijk om te komen tot een daadwerkelijk gebiedsgerichte en ook integrale
aanpak.
 
 Onlangs heb ik samen met mijn collega van VROM met de provincies overleg
gevoerd over deze bestuurlijke aanpak. Met de provincies hebben wij overeenstemming
kunnen bereiken over de te volgen aanpak. De eerste stap is dat de provincies
een korte inventarisatie van kansen en knelpunten zullen maken. Zij zijn daar
een enorm eind mee gevorderd, zo is mij gebleken. Die inventarisatie zal binnenkort
aan mijn collega van VROM en mij worden aangeboden. Op basis van deze inventarisatie
zullen wij eind september, begin oktober nieuw bestuurlijk overleg voeren
teneinde een gezamenlijke agenda te maken voor de dynamiek van het landelijk
gebied of, in de termen van het regeerakkoord, de plattelandsvernieuwing.
In het bestuurlijk overleg dat wij daarover hebben gehad, heb ik geconstateerd
dat er zeer veel enthousiasme is bij de provincies om hier samen met het Rijk
de schouders onder te zetten.
 
 De heer Pit, de heer Varekamp en de heer Hessing hebben vragen gesteld
over de juridische claims bij de planologische schaduwwerking. Het SGR komt
tot stand volgens de procedure van de planologische kernbeslissing. Plannen
en nota's die volgens deze procedure tot stand komen, hebben in de regel een
indicatief karakter. Dat wil zeggen dat uit een PKB als zodanig geen rechtsgevolg
voortvloeit en dat burgers er niet aan gebonden zijn. Voor lagere overheden
geldt al evenmin een juridische binding. Wel wordt aan de lagere overheden
gevraagd om bij het opstellen van streek- en bestemmingsplannen rekening te
houden met de uitspraken van de PKB. Dat is ook bij het SGR gebeurd. De financiële
gevolgen die de doorwerking van het SGR op lokaal niveau kan hebben, zijn
niet op voorhand aan te wijzen. Deze financiële gevolgen worden vaak
pas duidelijk nadat het SGR is doorvertaald in streek- en bestemmingsplannen.
De consequentie hiervan is dat de juridische schadeclaims op dit moment niet
aan de orde zijn.
 
 Enkele sprekers hebben een relatie gelegd met het mest- en ammoniakbeleid
en de vaststelling van het structuurschema. Daarbij wordt gesuggereerd dat
het aanvullend ammoniakbeleid ruimtelijk is verankerd in deze PKB. Dat ligt
enigszins anders. Het thema zandgebieden in Zuid- en Oost-Nederland bevat
een summiere tekst over de relatie tussen het ruimtelijk beleid en het mest-
en ammoniakbeleid. Deze tekst is kwalitatief van aard en bevat alleen essentiële
uitspraken met betrekking tot de vestigingsvoorwaarden voor grootschalige
mestverwerking, als die er zou komen. Het aanvullend ammoniakbeleid wordt
slechts genoemd als een van de drie sporen in de zandgebieden. Letterlijk
staat er: "het aanvullend ammoniakbeleid is vormgegeven overeenkomstig de
lijnen uit de notitie Derde fase mest- en ammoniakbeleid en de Interimwet
ammoniak en veehouderij, die daarbij kaderstellend zijn". De PKB volgt dus
het mestbeleid en bevat geen essentiële en bindende uitspraken voor het
ammoniakbeleid. Voorts geldt hiervoor dat, evenals de actualisering van de
Vinex, ook het mestbeleid na parlementaire behandeling en definitieve vaststelling
in het komende jaar partiële herziening van het structuurschema nodig
kan maken. Of dat het geval zal zijn, zal uiteraard moeten blijken uit het
toekomstige beleid dat samen met de Staten-Generaal zal worden bepaald.
 
 De heer Hessing heeft gevraagd hoe het nu zit met de verwerving van gronden
op vrijwillige voet. Ook de heer Van Gennip heeft daarover gesproken. Zou
dat in de meeste of alle gevallen niet de voorkeur verdienen? Het streven
van het Rijk – dat is al jaren een consistente lijn – is om in
zoveel mogelijk situaties op vrijwillige basis gronden te verwerven op zodanige
wijze dat daarvan geen marktverstorende werking uitgaat. Inzet van het onteigeningsinstrument
moet zeer terughoudend plaatsvinden. De inzet is dan ook om op volledig vrijwillige
basis te geraken tot begrenzing van natuurgebieden. In gebieden waar het van
groot belang wordt geacht om de grondverwerving ter plekke zeker te stellen
en op korte termijn te realiseren is onteigening op basis van bestuurlijke
overeenstemming mogelijk. Dat gebeurt onder andere voor die locaties waar
ter plekke, dus niet ergens anders, op korte termijn functieverandering aan
de orde is. Met name in het kader van de landinrichting komt dat daadwerkelijk
nogal eens voor. Een voorbeeld daarvan is het project Amstelland, waar delen
van het gebied ten behoeve van vooral recreatieve doeleinden op een vaste
plaats binnen een bepaalde termijn moeten zijn aangekocht. Met name voor recreatie
wordt dit middel in een beperkt aantal situaties toegepast. De beleidsruimte
om onteigening juist te voorkomen is groot, want daarbij hoort bijvoorbeeld
het systeem van de verplaatsingssubsidie, de verplaatsing naar de IJsselmeerpolders
en ruiling en korting in de landinrichting. Mijn lijn is dat tot het uiterste
inspanningen moeten worden verricht om onteigening te voorkomen. In gebieden
die begrensd zijn als reservaatsgebied of natuurontwikkelingsgebied is er
duidelijkheid gecreëerd voor boer en tuinder. Het feitelijk grondgebruik
verandert daardoor niet indien de eigenaar niet tot verkoop overgaat. De eigenaar
bepaalt uiteraard zelf wanneer en op welk moment hij wil vertrekken.
 
 De heer Pitstra haalde het Wageningse universiteitsblad aan. Hij vroeg:
weet nu door de decentralisatie iedereen hoe het eigenlijk met de begrenzing
van de EHS staat? Decentralisatie betekent niet dat er geen landelijke informatie
meer beschikbaar zou zijn. Jaarlijks zal onder meer in het interprovinciaal
meerjarenprogram, het IMP, zichtbaar zijn hoever de begrenzing is gevorderd.
Via de Dienst beheer landbouwgronden beschik ik over een volledig overzicht
van de uitvoering.
 
 De heer Pit heeft gevraagd of kaart 14 niet richtinggevend en eigenlijk
ook niet dwingend zou moeten zijn. Landinrichting zou breder inzetbaar moeten
zijn voor de belangen in het buitengebied. De gebieden die in aanmerking komen
voor herinrichting of ruilverkaveling zijn inderdaad aangegeven op kaart 14.
De oppervlakte hiervan bedraagt circa 670.000 ha. Dat is dus een zeer forse
oppervlakte. De gebieden die het meest landinrichtingsbehoeftig zijn en waar
de functieveranderingen moeten plaatsvinden, zijn alle opgenomen. Het betreft
aldus een ruim scala aan gebieden waar jaarlijks uit geput kan worden. Daarnaast
kan jaarlijks een oppervlakte van 2000 ha buiten de kaart in aanmerking komen.
Ik heb in "Dynamiek en vernieuwing" bovendien ruimte gecreëerd voor experimenten
met landinrichting. Op deze wijze is mijns inziens voldoende flexibiliteit
ingebouwd. Het klopt ook dat gebieden die al eens verkaveld zijn, wel degelijk
in aanmerking kunnen komen voor functiewijziging naar natuur en milieu, indien
daar aanleiding toe is.
 
 De heer Pitstra heeft ook gevraagd of ik mij met de Vereniging tot behoud
van natuurmonumenten wil verstaan, eventueel met een extra bijdrage op hun
contributie, om een toegankelijkheidskaart voor een doorlopend gebied te realiseren,
zodat men door kan wandelen. In de memorie van antwoord heb ik op pagina 17
al aangegeven dat ik ernaar streef, te werken naar één toegangskaart
in gebieden met versnipperd eigendom. De heren Van Gennip en Varekamp hebben
gevraagd naar de buffergebieden. Het is ook in de lijn van het SGR dat de
buffergebieden zoveel mogelijk binnen de begrensde gebieden liggen. Voorts
geldt dat technische voorzieningen in de rand van de EHS worden getroffen.
Als laatste wordt gekeken naar grondgebruik buiten de EHS. Hier kunnen zonder
vergoedingen – dat laatste onderstreep ik – geen onevenredige
eisen worden gesteld. 
 
 Verder heeft de heer Pitstra vragen gesteld over het rapport van de Stichting
duinbehoud. Ik moet helaas de belangrijkste conclusie van het rapport delen
dat de doelstelling uit het Natuurbeleidsplan om alle duingebieden in 1998
onder de Natuurbeschermingswet te hebben gebracht, niet kan worden gehaald.
Ik moet dat mede op voet van dit rapport constateren. Het lijkt mij verstandig
om dat in alle openheid in de Kamer te zeggen. Naar verwachting zal in 1998
ongeveer de helft van het Nederlands duingebied onder de wet zijn gebracht.
In de memorie van toelichting bij de begroting van vorig jaar is meegedeeld
dat er jaarlijks tien aanwijzingen worden voorbereid in plaats van de in het
Natuurbeleidsplan beoogde twintig per jaar. In het kader van het project Natuurbeschermingswet-nieuwe-stijl
ga ik na hoe de toepassing van deze wet kan worden verbeterd. De situatie
met betrekking tot de duinen zal ik op korte termijn met de stichting verder
bespreken.
 
 De heer Veling heeft de vraag gesteld wat eigenlijk de communicatieve
kracht is van het SGR. Het SGR en de PKB hebben als parlementaire stukken
niet zo'n geweldige communicatieve kracht. Het zijn heel complexe stukken,
maar ze gaan gepaard met populaire versies, fact sheets en videopresentaties.
Er wordt een scala aan communicatiemiddelen benut om de portee van een doelgroepgericht
beleid over te brengen. Het gebeurt voor het SGR, het zal ook voor deel 4,
de parlementair vastgestelde PKB geschieden.
 
 De heer Van Gennip heeft gevraagd naar het fiscale regime bij bedrijfsverplaatsingen
wegens natuurdoeleinden. In het pakket van lastenverlichtende maatregelen
dat volgende week zal worden gepresenteerd – ik wil Prinsjesdag niet
geheel voor zijn – zal de regering ter uitvoering van de motie-Blauw
concrete voorstellen doen. Dat geldt zowel de bedrijfsverplaatsing als de
vrijstelling van overdrachtsbelasting.
 
 De heer Bierman heeft het thema van de witte gebieden aan de orde gesteld.
Is de EHS geen alibi om in de witte gebieden dan maar van alles toe te staan?
Dan zou de EHS weer te klein worden. De EHS is weloverwogen en goed aangeslagen.
Thans wordt bij de begrenzing van de EHS geëxperimenteerd met een veel
flexibeler aanpak door middel van het inzetten van zogeheten vliegende hectaren –
dat gebeurt onder meer in Friesland – en de zogeheten ruime-jasbenadering.
Aparte pakketten met randenbeheer worden op praktijkschaal beproefd. Voor
het witte gebied gelden het algemene milieubeleid, waterbeleid en ruimtelijke-ordeningsbeleid.
Ook de bescherming van soorten en het landschapsbeleid zijn van toepassing
op het witte gebied. De EHS kan dus geen alibi zijn om in het witte gebied
alles maar zijn gang te laten gaan. Het is mijn intentie om in het witte gebied
initiatieven van boeren om meer aan natuur- en landschapsbeheer te doen, te
stimuleren en te ondersteunen. Dat past in mijn beleid en in mijn gedachtengang
over boeren en natuur. Overigens heeft de provincie met name een rol te spelen
in het witte gebied.
 
 Ik kom toe aan een aantal vragen die meer in het bijzonder op het terrein
van mijn collega van VROM, mevrouw De Boer, liggen. In eerste instantie kom
ik de heer Hessing tegen, die het vraagstuk van de problemen bij de actualisering
van de bestemmingsplannen in het buitengebied aan de orde stelde. De actie
actualisering bestemmingsplannen buitengebied is begonnen vanuit het besef
dat veel bestemmingsplannen waren verouderd, wat de doorwerking van het rijksbeleid
en het provinciaal beleid frustreerde. Mede door deze actie actualisering
bestemmingsplannen buitengebied waren per 1 januari 1995 381 gemeenten hun
bestemmingsplan buitengebied aan het actualiseren. Ik vind dat een positieve
ontwikkeling, die de doorwerking van het rijksbeleid ten goede komt. Naast
de 130 gemeenten met een actueel plan, waren er nog 116 gemeenten zonder een
actueel plan die ook nog niet begonnen waren met een actualisering. Veel van
die gemeenten hadden daarvoor overigens gegronde redenen. De belangrijkste
reden was dat de gemeenten de vaststelling van een ruimtelijk relevant plan
afwachtten. Dat gold bijvoorbeeld voor gemeenten in het gebied van de streekplannen
voor Utrecht en Zuid-Holland-Oost. Dat blijkt onder meer uit het feit dat
intussen reeds meer dan 20 gemeenten uit de laatste categorie zijn begonnen
of gaan beginnen met het actualiseren van hun bestemmingsplan buitengebied.
De nog niet actualiserende gemeenten liggen grotendeels in het westen van
het land. Hier zijn de laatste tijd diverse ruimtelijk relevante plannen tot
stand gekomen. De hierdoor ontstane duidelijkheid, gecombineerd met de aandacht
voor het Groene Hart en het nog resterende ABB-budget voor Utrecht, Noord-Holland
en Zuid-Holland, geeft mij het vertrouwen dat ook de achterblijvende gemeenten
de komende tijd een start zullen maken met het actualiseren van hun bestemmingsplan
buitengebied. ABB staat in dit kader voor actualisering bestemmingsplan buitengebied.
 
 De handhaving van de bestemmingsplannen, waarvoor de gemeenten primair
verantwoordelijk zijn, krijgt op dit moment veel bestuurlijke aandacht, zowel
op rijksniveau als in toenemende mate op het niveau van gemeenten en provincies.
Dat beeld is bevestigd tijdens de op 21 juni samen met IPO en VNG georganiseerde
bestuurlijke werkconferentie over de handhaving van het ruimtelijk beleid.
Bij de bestemmingsplannen die nu worden opgesteld, wordt meer dan voorheen
aandacht geschonken aan de handhaafbaarheid ervan. Daarnaast lopen er in den
lande diverse handhavingsprojecten, die onder meer tot doel hebben om het
bestuurlijke draagvlak en de organisatie van de handhaving te verbeteren.
Voorts zal in aanvulling op reeds verschenen publikaties over dit onderwerp
nog dit najaar door de VNG een wegwijzer handhaving worden uitgebracht. Ik
deel met de Kamer de zorg voor een goede handhaving. Ik kan melden dat op
diverse fronten verbetering wordt nagestreefd. De onderhavige problematiek
kan inderdaad een aandachtspunt vormen bij de evaluatie van het SGR over vier
jaar.
 
 De heer Bierman heeft aandacht gevraagd voor het vraagstuk van de leefbaarheid
van de grote steden versus de leefbaarheid van het landelijk gebied. Ik wil
de heer Bierman gaarne steunen in zijn uitspraak dat de leefbaarheid van het
platteland – hoe zou het ook anders kunnen – een essentieel aandachtspunt
is. Naar aanleiding van de vragen van de heer Pit ben ik al op het thema plattelandsvernieuwing
en dynamiek van het landelijk gebied ingegaan. De regering heeft hier de afgelopen
vier jaar ook aandacht aan besteed in het kader van de Vinex. Uit het eindadvies
van de Werkgroep leefbaarheid platteland blijkt dat in perifere gebieden nieuw
elan is ontstaan dankzij dit beleid. Ook blijkt uit dit advies
dat het een complex vraagstuk is. Ik onderschrijf de opmerking van de heer
Bierman dat hier sprake is van een analogie met het grote-stedenbeleid. Voor
het landelijk gebied ben ik samen met de collega van VROM bezig met het ontwikkelen
van beleid ter zake van plattelandsvernieuwing. Dat geschiedt, zoals ik heb
aangegeven, in nauw overleg met het IPO en de provinciale besturen. Begin
volgende maand zullen wij daar weer met elkaar over vergaderen en –
dat is belangrijker – besluiten nemen.
 
 De heer Bierman deed nog een interessante suggestie, namelijk om een staatssecretaris
aan te stellen voor het landelijk gebied. Ik zou echter zeggen: wat is er
nu mooier dan dat twee ministers zich met dit vraagstuk bezighouden de komende
vier, of eigenlijk nog maar drie jaar?
 
 De heer Veling heeft naar de speelruimte voor het gebiedsgerichte beleid
gevraagd. Hij duidt hiermee een punt aan dat onze aandacht heeft. In de PKB
voor het SGR geeft de regering de richting van het beleid aan door de hoofdlijnen
ervan vast te leggen. De andere overheden hebben de taak om het verder uit
te werken en uit te voeren. Binnen het beleid van decentralisatie is het gepast
om bij het overhevelen van verantwoordelijkheden en bevoegdheden eisen te
stellen aan de manier waarop het Rijk het beleid formuleert. Het Rijk geeft
randvoorwaarden, onder meer om de kwaliteit van waardevolle gebieden te handhaven.
Getracht is overigens om in het SGR zoveel mogelijk zaken te regelen. Zoals
ik heb aangegeven, zal het er de komende jaren om gaan, binnen het raamwerk
op een praktische en flexibele wijze uitvoering te geven aan het structuurschema
Groene ruimte. Er moet dus ook voldoende speelruimte zijn voor de andere overheden
om tot invulling te komen. Die invulling moet afgestemd zijn op de behoeften
van de regio en de vereisten van kwaliteit die daar worden gesteld.
 
 De heer Varekamp maakte nog een opmerking over de koersbepaling landelijke
gebieden. Hij gaat ervan uit dat die gebieden marktgericht zullen blijven
en dat de koersbepaling de nodige flexibiliteit zal bezitten en behouden.
De koersbepaling landelijke gebieden hoort overigens bij de PKB Vinex en niet
bij de PKB structuurschema Groene ruimte. De koersbepaling werkt wel door
en is, wat dat betreft, dus mede basis voor het structuurschema Groene ruimte.
De koersbepaling landelijke gebieden wil richting geven aan veranderingsprocessen
die plaatsvinden en die deels nog moeten plaatsvinden. In de Vinex zijn hiervoor,
zoals bekend, vier koersen uitgezet waarin op hoofdlijnen de wenselijk geachte
ontwikkelingsrichtingen voor het landelijk gebied zijn aangegeven. Voor elk
gebied is een koers uitgezet, zodanig dat op een zo goed mogelijke wijze kan
worden ingespeeld op de ontwikkelingsprocessen vanuit de verschillende gebruiksfuncties,
de specifieke mogelijkheden en de randvoorwaarden van elk gebied weer in acht
nemend. Met name in de gele koersgebieden, maar voor een deel ook in de bruine
koersgebieden kan bijvoorbeeld de landbouw zich optimaal en marktgericht ontwikkelen.
Industrialisering, intensivering en/of schaalvergroting zijn mogelijk, indien
de markt dat noodzakelijk maakt. De markt vraagt niet alleen om produkten
die tegen wereldmarktprijzen moeten worden geproduceerd, maar vraagt ook,
zo is vanmiddag al opgemerkt, om regionale kwaliteitsprodukten. Dat is een
nieuwe trend waar wij in Nederland hard aan zullen moeten werken om die verder
te krijgen. De ruimte voor deze ontwikkeling wordt met name in de blauwe koersgebieden
geboden. In de groene koersgebieden zijn de ecologische waarden richtinggevend.
In deze gebieden zal, wat de landbouw betreft, sprake moeten zijn van een
zekere vorm van extensivering. De landbouw zal zich daar dus binnen enkele
randvoorwaarden verder kunnen ontwikkelen.
 
 
 
 
 
 De vergadering wordt van 21.15 uur tot 21.23 uur geschorst.
 
 
 
 
 
 De heer Van Gennip (CDA):
 
 Mijnheer de voorzitter! Verleden week werd in alle toonaarden de loftrompet
gestoken over de verbouwing van dit huis. Dit is de eerste avondlijke, bijna
nachtelijke bijeenkomst. Daarom wil ik beginnen met te constateren dat de
sfeer en de verlichting zeer bevorderlijk zijn geweest voor een waardige discussie.
 
 Ik dank de minister voor de uitvoerige wijze waarop hij op de opmerkingen
die nu zijn gemaakt en ook al eerder in de memorie van antwoord, heeft gereageerd.
De heer Pit heeft een pleidooi gehouden om het structuurschema Groene ruimte
bij hamerslag te aanvaarden. Ik wil herinneren aan mijn eerste termijn, waarin
ik zei dat wij de benadering van de prioriteiten en het evenwicht met de marktwerking
voor de zwakkere van die claims op het natuurlijk gebied, delen. Wat ons nu
en verleden jaar, toen verwante bewindslieden nog verantwoordelijk waren,
zo geweldig bezorgd maakte, is de uitvoeringspraktijk. Dit principe blijft
echter ook voor ons overeind.
 
 Ik dank de minister voor de toezeggingen die hij op verschillende punten
heeft gedaan en voor de visies die hij heeft gedeeld, zoals de flexibiliteit
van de totaalvisie en van de benadering ter zake, de wisselende omstandigheden
en het accent op het agrarisch natuurbeheer.
 
 Ik heb over de financiën in mijn eerste inbreng gezegd dat wij het
niet moeten laten aankomen op een welles-nietesspel. Wij kennen de brieven,
ook van zijn eigen Diensten, die wijzen op de noodzaak van kortingen gedurende
dit jaar. De minister zei zelf al dat hij dat Groenfonds nu nodig heeft om
het aanbod van grond mogelijk te maken. Ik hoop van harte dat het lukt, maar
als de minister gelijk heeft en als onze grote zorg ongegrond zou zijn, moet
hij geen moeite hebben met de vraag die wij in eerste termijn naar voren hebben
gebracht. Als in de praktijk zou blijken dat bij harde toezeggingen van snelle
realisering van de aankoopplicht, tekort wordt geschoten, laten wij dan in
het belang van de natuur eerst kijken of financiële middelen in grotere
mate verworven kunnen worden, zodat die verplichting voor verwerving en beheer
ook integraal tot stand gebracht kan worden. Mocht de minister in zijn onderhandelingen,
met al die instrumenten, van orthodox tot onorthodox, die hij kennelijk in
de kast heeft liggen, er niet uitkomen, dan zal het ambitieniveau moeten worden
aangepast. Er mag geen situatie ontstaan, dat gebieden die verwachten dat
er iets gebeurt, blijven zweven. Ik meen daarom dat wij een duidelijke toezegging
van de minister moeten hebben, die de onzekerheid op het terrein
van de financiën uitbant.
 
 Wat de minister heeft toegezegd op het terrein van beheer onderstrepen
wij graag. Fondsen die beschikbaar waren en die in eerste instantie bedoeld
waren voor verwerving, moeten nu worden gebruikt voor beheer en voor het beleid
van verschuiving van collectivisering naar agrarisch natuurbeheer.
 
 Ik ben nog niet helemaal gerustgesteld op het punt van de vrijwilligheid.
Ik heb de minister uitdrukkelijk naar drie situaties gevraagd. Ten eerste
een situatie waarin de overheid geen middelen heeft om tot onteigening of
dwang, direct of indirect, over te gaan. Ten tweede een situatie waarin de
minister wel wettelijke instrumenten ten dienste staan, maar waar hij geen
gebruik van wil maken. Ten derde een situatie, waarin een instrumentarium,
zoals ruilverkaveling, aanwezig is en waar in bepaalde omstandigheden gebruik
van moet worden gemaakt. Volgens mij komt het er in de kern toch op neer dat
de begrenzing van de gebieden alleen plaatsvindt op basis van vrijwilligheid
en draagvlak. Ons zijn voorbeelden van provincies bekend, waarin die begrenzing
pas plaatsvindt nadat de meeste betrokkenen te kennen hebben gegeven dat ze
voor de medewerking beschikbaar zijn in de richting waarvoor de begrenzing
bedoeld is.
 
 Over de flexibiliteit het volgende. Volgens mij houdt flexibiliteit ook
in dat als gedeputeerden inzetten op een gebied en dat gebied wil dat niet,
er binnen die provincie uitgeweken moet kunnen worden. Als het quotum dan
niet wordt gehaald, moet gedurende een bepaalde tijdsperiode naar andere provincies
kunnen worden uitgeweken. Is dit, gezien de tijdsbalk van 25 jaar, de opvatting
over flexibilisering en de verschillende instrumenten, een onhaalbaar voorstel,
met name als men wil vasthouden aan het idee van begrenzing op basis van vrijwilligheid
en draagvlak?
 
 
 
 
 
 De heer Veling (GPV):
 
 De heer Van Gennip heeft in positieve zin over de EHS gesproken. Die doelstellingen
onderschrijft hij. Hoe kan hij dat rijmen met een generale verklaring dat
er nooit anders dan op basis van vrijwilligheid zal worden geopereerd? Ik
kan dat niet goed bij elkaar passen.
 
 
 
 
 
 De heer Van Gennip (CDA):
 
 Er zijn onder bepaalde omstandigheden waarden die veilig worden gesteld,
maar ik kan niet de combinatie maken met de dragende uitspraak die aan het
structuurschema Groene ruimte ten grondslag lag, namelijk dat als men het
niet wil, als er geen draagvlak is, men weg gaat. Ik vraag de minister om
precies aan te geven wat de situaties zijn, waarin hij vindt dat een instrument
gebruikt moet worden. Zelfs als de overheid instrumenten van dwang ter beschikking
staan, is er nog die tijdsbalk. Daarom moeten de prioriteiten eerst ingezet
worden op die gebieden waar wel volledige overeenstemming en draagvlak aanwezig
is. Laten wij over vijf jaar bij de evaluatie kijken waar wij op dat moment
uit komen.
 
 
 
 
 
 De heer Pit (PvdA):
 
 Een van de problemen die naar mijn gevoel de agrariërs boven het
hoofd hebben gehangen, wat ze hoogst onzeker heeft gemaakt en wat ze als een
geweldige psychische druk hebben ervaren, is de onzekerheid. Als de heer Van
Gennip dan zegt dat wij nu moeten beginnen en over vijf jaar maar verder moeten
kijken, maakt hij die onzekerheid en psychische druk volgens mij alleen maar
groter.
 
 
 
 
 
 De heer Van Gennip (CDA):
 
 Geenszins, want dan zou je ervan uitgaan dat het hele gebied dat voor
de EHS in aanmerking kwam, een soort vliegend tapijt zou zijn. De minister
heeft juist gezegd dat grote gebieden van die EHS kennelijk een voldoende
draagvlak en vrijwilligheid ervaren om nu vastgelegd te worden. Ik heb gesproken
over de tijdsbalk van 25 jaar. Ik vind dat wij ons moeten concentreren op
de gebieden waar de genoemde vrijwilligheid en het draagvlak aanwezig zijn.
Gebeurt dit niet, dan weet ik niet wat ik met de nota, die van dat principe
uitgaat, moet doen.
 
 
 
 
 
 De heer Pit (PvdA):
 
 De minister heeft gezegd dat de begrenzing het gevolg is van een proces
van intensief overleg. Daarnaast heeft hij erop gewezen dat er binnen die
begrenzing sprake is van een zekere flexibiliteit. Dit betekent dat kaart
14 niet dwingend is. Via onder andere kavelruil is het mogelijk om de beoogde
omvang te bereiken zonder exact de grenzen van het kaartje te volgen. Dit
lijkt mij een uitstekend uitgangspunt. Een overleg kan een jaar of twee jaar
duren, maar het lijkt mij niet gewenst, nieuwe onzekerheden te scheppen door
het uitzetten van tijdsbalken.
 
 
 
 
 
 De heer Van Gennip (CDA):
 
 Ik schep geen nieuwe onzekerheden. U heeft zelf geconstateerd dat uitgangspunt
was dat de aanwijzing het resultaat was van intensief overleg. Ik pleit voor
uitstel in die gebieden waarin dit overleg niet leidt tot overeenstemming,
tot een draagvlak.
 
 
 
 
 
 De heer Pit (PvdA):
 
 De minister zegt dat het niet noodzakelijk is dat voor het realiseren
van de doelstellingen van de EHS altijd grond aan de landbouw wordt onttrokken,
maar dat een en ander ook op een goede manier geregeld kan worden via agrarisch
natuurbeheer en via overeenkomsten voor de lange termijn. Ik heb overigens
niet bedoeld te zeggen dat de heer Van Gennip nieuwe onzekerheden wil scheppen.
Het gaat mij erom dat hij bestaande onzekerheden wil handhaven.
 
 
 
 
 
 De heer Van Gennip (CDA):
 
 Die onzekerheden zijn in sommige gevallen de prijs van het niet op intensieve
wijze afgerond hebben van bepaalde besprekingen. Ik wil vasthouden aan het
principe van vrijwilligheid en draagkracht en die prijs wil ik dan ook graag
betalen. Ik kies niet voor de top-down-benadering, dus niet voor het dwingend
karakter van kaart 14. Ik wil evenals de heer Pit dat kaart 14 een richtinggevend
karakter heeft. Op dat punt zijn wij het eens.
 
 Is de minister van mening dat de vliegende hectaren alleen buiten de EHS
gerealiseerd kunnen worden? Ik heb een pleidooi gehouden om een gedeelte van
de vliegende hectaren te laten meetellen in het quotum van Friesland voor
de EHS.
 
 De minister is niet ingegaan op mijn suggesties voor innovatieve experimenten.
Ik heb in dat verband over erfpacht gesproken. Ik heb ook gevraagd of er parallellen
mogelijk zijn met de fiscale vrijstelling in bijvoorbeeld de houtproduktie
of de monumentenzorg. De fiscus kan een instrument zijn voor een innovatieve
en experimentele benadering inzake eigen agrarisch natuurbeheer. 
 
 Ik heb ook gesproken over het veranderde gemeenschappelijk landbouwbeleid
en over de druk die daarvan uitgaat. Ik heb ook een pleidooi gehouden voor
een cultuuromslag ter zake van de realisering van het structuurschema Groene
ruimte. Wellicht heeft de minister dit pleidooi impliciet omarmd. Ik pleit
ervoor om naast de belanghebbenden, de boeren – maar niet alleen de
boeren, mijnheer Pitstra – te gaan zitten en met hen te praten. De minister
heeft in jubelende termen gesproken over de plaatsen waar dit proces goed
verloopt. Ik heb de vergelijking getrokken met de benadering van de landinrichting.
Die biedt perspectieven.
 
 De heer Pitstra is nogal kritisch geweest over bepaalde aspecten van mijn
inbreng. Hij deed die af met de kwalificatie: "een keuze voor basisdemocratie".
Dat heeft mij verbaasd van een vertegenwoordiger van een partij die zich bij
uitstek tot advocaat van de actiegroepen heeft gemaakt, die een- en andermaal
gezegd heeft: wij zijn de beweging die staat voor het actieve deel van de
bevolking. Nu een actiegroep zich tegen de prioriteiten van GroenLinks keert,
spreekt de heer Pitstra over een kennelijk verwerpelijke basisdemocratie.
 
 Voorzitter! Ondanks de besluitvorming ter zake van het Bentwoud, stellen
wij het op prijs als de nieuwe benadering van de minister van verschuiving
van collectivisering naar agrarisch natuurbeheer veel sterker dan tot op heden
in de plannen voor het Bentwoud kunnen doorwerken. Als die ruimte er is op
het niveau van het Rijk, roep ik de minister op om alle steun te geven aan
een "dialogerende benadering" van gedeputeerde staten met de actievoerders
en de betrokkenen om te bezien hoe reëel de alternatieven zijn.
 
 Ik heb goed geluisterd naar het betoog van de minister over Gaasterland.
GS zijn duidelijk aan zet en de minister wil het college tijd gunnen. Alles
moet uit kast gehaald worden om een oplossing te vinden, waarbij onorthodoxe
methoden gebruikt moeten worden. Ik hoop dat er consensus ontstaat, zodat
er sprake is van een draagvlak en van vrijwilligheid. Het draagvlak en de
vrijwilligheid moeten dan ook echt richtinggevend zijn. Dat kan alleen als
de begrenzing plaatsvindt op basis van de vrijwilligheid en het draagvlak.
Anders sta ik naast de boeren, naast de plattelandsgemeenschap, maar tegenover
hen met een pistool in mijn achterzak. Ik roep de minister op, de begrenzing
alleen te baseren op vrijwilligheid en op het draagvlak.
 
 Voorzitter! Ik constateer dat de regering ons op vele punten tegemoet
gekomen is. Bij de uitvoering zijn links en rechts twijfels, zorgen en zelfs
verzet ontstaan. Als wij ons samen willen inzetten voor de ambitieuze realisatie
van het structuurplan Groene ruimte, moet een aantal van de toezeggingen expliciet
vastgelegd worden. Een aantal oriënteringen die breed in deze Kamer wordt
gedragen, zal in de vorm van een motie worden gepresenteerd. De minister heeft
terecht opgemerkt dat er heel veel aan de orde is geweest vandaag. Dit belangrijke
dossier bepaalt het aanzicht van tweederde van Nederland. Veel van die belangrijke
punten heb ik expliciet in een motie neergelegd, die daarom – ik bied
daar bij voorbaat mijn excuses voor aan – ook heel lang is moeten worden.
 
 
 
 
 De voorzitter:
 
 Door de leden Van Gennip, Eversdijk, Baarda, Postma, Luimstra-Albeda en
J. van Leeuwen wordt de volgende motie voorgesteld:
 
 
 De Kamer,
 
 
 gehoord de beraadslaging,
 
 
 overwegende, dat het dringend noodzakelijk is in ons land om natuurwaarden
veilig te stellen en natuur en landschap geen restpartij te laten zijn bij
de vele claims die – met name van buiten – op het landelijk gebied
gelegd worden;
 
 
 overwegende, dat de situatie in de landbouw zeer snel verandert, waardoor
vooronderstellingen over een periode van vijfentwintig jaar zich verregaand
kunnen wijzigen;
 
 
 overwegende, dat op meerdere plaatsen en streken de onrust sterk groeit
onder de agrarische bevolking, plattelandsgemeenschappen en vele anderen,
omdat een planologische top down-benadering noch recht doet aan een adequaat
natuur- en landschapsbeheer, noch de aanwezige inzichten en mogelijkheden
van agrariërs en grondbezitters als minstens gelijkwaardig aan de inzichten
van anderen tot hun recht laat komen;
 
 
 overwegende, dat blijkt dat de bereidheid van agrariërs en grondbezitters
snel toeneemt om middels agrarisch natuurbeheer actief mee te werken aan behoud,
herstel en opbouw van natuur en landschap;
 
 
 verder overwegende, dat grote onduidelijkheid is ontstaan over de vraag
of het principe van vrijwilligheid en draagvlak onverkort wordt gehandhaafd;
 
 
 voorts overwegende, dat volgens integrale berekeningsvormen agrarisch
natuurbeheer in veel meer gevallen dan tot nu toe gepraktizeerd of voorgenomen
wordt, de Nederlandse gemeenschap in staat zou stellen voor de beschikbare
bedragen een veel groter areaal natuur en landschap te herstellen en te behouden;
 
 
 vervolgens overwegende, dat rechtszekerheid, de sociale en economische
perspectieven voor overleven van agrariërs en plattelandsgemeenschappen
ernstig bedreigd kunnen worden door ontijdige aanwijzingen en begrenzingen
die noch gestoeld zijn op breed en diep overleg, dat duidelijke indicaties
voor vrijwilligheid ter zake van verkoop of alternatieven heeft gegeven, noch
gestoeld is op een snelle implementatie;
 
 
 ten slotte overwegende, dat brede zorg erover bestaat dat de aanwijzingen
en begrenzingen binnen de Ecologische hoofdstructuur (EHS) niet gepaard gaan
met de beschikbaarheid van financiële middelen voor een adequate en snelle
vergoeding van de te verwerven gronden;
 
 
 verzoekt de regering 
 
 
 - de provincies in staat te stellen en
aan te moedigen, hun prioriteiten voor verwerving in de eerstkomende jaren
te richten op die gebieden binnen de EHS die onafhankelijk van de wisselende
agrarische ontwikkelingen veilig gesteld moeten worden en
waarvoor op dit moment draagvlak en vrijwilligheid verzekerd zijn, en op basis
daarvan, en niet omgekeerd, de planologische begrenzing vast te stellen;
 
 
 - dientengevolge ook meer mogelijkheden te creëren voor de uitwisseling
van aantallen hectaren binnen een provincie, dan wel tussen provincies, wanneer
daar meer draagvlak te vinden is voor verwerving;
 
 
 - een duidelijke
indicatie per provincie te geven van de beschikbare middelen over een periode
van maximaal tien jaar en zo de provincie in staat te stellen, indicatieve
plannen voor die zelfde maximale periode op te stellen;
 
 
 - vanuit dat
tijdsperspectief een open overleg aan te gaan met de meest betrokkenen, waaronder
op de eerste plaats de agrariërs en grondeigenaren, en pas tot nadere
invulling van de vormen van natuurbouw en -beheer te komen op basis van zulk
overleg;
 
 
 - in de lijn met de nota "Dynamiek en Vernieuwing" op substantieel
ruimere wijze, ook binnen de EHS, mogelijkheden te scheppen voor agrarisch
natuurbeheer, zowel op in eigendom blijvende percelen als daar waar enigszins
mogelijk ook, bijvoorbeeld via natuurcoöperaties, op in collectieve handen
zijnde terreinen en daarbij naast licht en zwaar beheer ook innovatieve vormen
van agrarisch natuurbeheer een kans te geven, zoals erfpachtscontracten;
 
 
 - een adequate en stimulerende vergoeding voor dit beheer te verstrekken,
inclusief de eventuele waardedaling van de gronden en bedrijven, en indien
nodig de financiering daarvoor te vinden in eerder voor beheer en verwerving
van te collectiviseren terreinen gereserveerde en gebudgetteerde middelen;
 
 
 - te allen tijde tijdens de implementatie van de EHS het beginsel
van vrijwilligheid te handhaven, tenzij het gaat om onverplaatsbare en essentiële
onderdelen van de EHS en waarvoor geen particulier beheer mogelijk is;
 
 
 - de financiële en organisatorische voorwaarden te scheppen, dat
bij aanbod van gronden onder dit schema, een zeer snelle afwikkeling (binnen
een jaar) kan plaatsvinden;
 
 
 - om daarnaast erop toe te zien, dat in
aangewezen gebieden de brede voorwaarden voor huidige en toekomstige normale
agrarische exploitatie volledig gerespecteerd worden, inclusief de daarvoor
benodigde waterhuishouding;
 
 
 - om noodzakelijke compensaties ten gevolge
van andere claims op het landelijk gebied in financiën te vertalen ter
realisering van de EHS;
 
 
 - om de gevreesde financiële tekorten
bij verwerving en beheer op te vangen wanneer deze zich voordoen, door de
toevoeging van extra middelen uit de rijksbegroting, dan wel voor een duidelijke
periode het ambitieniveau aan te passen aan de beschikbare middelen, en waarbij
recht gedaan wordt aan wat de vergoedingen betreft marktconformiteit, plus
adequate compensaties en reële mogelijkheden voor hervestiging,
 
 
 
 
 en gaat over tot de orde van de dag.
 
 
 Deze motie krijgt nr. 258d (22880).
 
 
 Dit is de langste motie die ik ooit heb voorgelezen en hopelijk ook de
laatste van deze lengte.
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 De heer Pit (PvdA):
 
 Voorzitter! In dit huis is het gewoonte, uiterst terughoudend te zijn
met moties. Een motie is meer het instrument van de Tweede Kamer. Voorts zijn
wij ons er altijd akelig goed van bewust dat een motie die niet kamerbreed
wordt ondersteund, een averechts, contraproduktief effect kan hebben. Ik vraag
de heer Van Gennip dan ook simpel, helder en duidelijk of hij zich vooraf
in overleg met de andere fracties ervan heeft overtuigd dat deze motie kamerbreed
wordt ondersteund. Als dat niet zo is, is zij namelijk contraproduktief.
 
 
 
 
 
 De heer Van Gennip (CDA):
 
 In mijn ogen is het goed dat wij in het algemeen terughoudend zijn met
moties, maar ik vind de onderhavige aangelegenheid van een zodanige importantie
dat de kwesties die hier genoemd zijn, aan de orde gesteld dienen te worden.
Ik denk dat het bij wetsvoorstellen of PKB's als deze – ik heb het dus
niet over begrotingsbehandelingen – niet noodzakelijk is dat ik mij
van tevoren vergewist heb van een absoluut kamerbrede instemming met een motie.
 
 
 
 
 
 De heer Pit (PvdA):
 
 De heer Van Gennip houdt er dus rekening mee dat deze motie niet wordt
overgenomen? Naar mijn stellige overtuiging heeft hij daarmee deze PKB geen
dienst bewezen. Alle toezeggingen die hij heeft gehad van de minister liggen
immers reeds vast in de Handelingen; daarop kan altijd worden teruggekomen
en er kan ook geen misverstand over bestaan of interpretatieverschil over
zijn. Door het indienen van deze motie schept de heer Van Gennip een zeker
wantrouwen in de antwoorden van de minister en dat lijkt mij geen goede zaak,
ook niet voor het verwerven van het draagvlak dat hij heeft bepleit.
 
 
 
 
 
 De heer Van Gennip (CDA):
 
 Naar mijn mening is het juist dat ik deze motie in tweede termijn aan
de minister voorleg en ik wacht met belangstelling zijn reactie af op hetgeen
hier is gesteld.
 
 
 
 
 
 De heer Pit (PvdA):
 
 En niet die van de collega's?
 
 
 
 
 
 De heer Van Gennip (CDA):
 
 En van de collega's uiteraard.
 
 
 
 
 
 De heer Pit (PvdA):
 
 Die zal de heer Van Gennip krijgen.
 
 
 
 
 
 De heer Van Gennip (CDA):
 
 Ik kan mij niet voorstellen dat de heer Pit zich van deze punten zal willen
distantiëren, aangezien wij in vèrgaande mate overeenstemming
hadden over een aantal basispunten.
 
 
 
 
 
 De heer Hessing (D66):
 
 Voorzitter! Ik kreeg sterk de indruk dat de heer Van Gennip een ultieme
poging deed, het SGR in kort tijdsbestek te herschrijven, maar het bleek toch
te gaan om een motie. Die wil ik nog eens rustig bestuderen en er alle plus-
en minpunten uithalen. Op dit moment kan ik er geen oordeel over vellen; ik
wil haar eerst even op schrift zien en lezen, zoals u zult begrijpen.
 
 Ik bedank de minister voor zijn uitgebreide en zeer gedegen antwoord;
ik was daarvan onder de indruk. Hij heeft kans gezien om met handhaving van
de rode lijn van het structuurschema toch een aantal kritische noten weg te
nemen die in de Kamer naar voren zijn gebracht. Ik ben erover verheugd, te
kunnen constateren dat niemand vandaag heeft weersproken dat natuur en landschap
moet worden versterkt. De heer Pitstra heeft het rapport "Toestand van de
natuur" aange haald en daarin staat onweerlegbaar aangegeven
dat de toestand van de natuur zorgelijk is, alleen maar achteruitboert en
dat wij een ultieme poging moeten doen om daar iets aan te gaan doen, want
de seinen staan op rood.
 
 De heer Pit heeft dan ook naar mijn mening terecht geconstateerd dat er
in het politieke bedrijf tot nu toe waardering en steun is geweest voor zaken
als het Natuurbeleidsplan en de ecologische hoofdstructuur. Er is dus alle
aanleiding om brede steun te geven aan het SGR. Dat er nu veel over wordt
gesproken, is een gevolg van het feit dat wij nu bezig zijn met de uitvoering,
waarbij blijkt dat de praktijk toch zeer weerbarstig is. Maar als wij het
over de noodzaak van de versterking van natuur en landschap eens zijn, moet
het lukken om het SGR uit te leggen en uit te dragen, want daarop komt het
nog aan.
 
 De heer Veling sprak over de communicatieve waarde van het SGR. Zeker,
maar net zo belangrijk is de communicatieve kracht van de overheid.
 
 Ik stem in met de wijze waarop de minister de verantwoordelijkheid van
de rijksoverheid heeft aangegeven, langs de lijnen van de nieuwe nota Dynamiek
en vernieuwing: op hoofdlijnen sturen en alleen maar het slechten van barrières
voor gemeenten en provincies, daar waar die aanwezig zijn. De minister constateert
dat de begrenzing van de EHS in het land al behoorlijk op streek is en dat
het in de meeste gevallen lukt om tot overeenstemming te komen. Daarvoor is
wel veel geduld nodig, evenals overleg en vasthoudendheid. Maar stokt het
echt, dan blijkt het toch mogelijk te zijn om met het nemen van tijd en met
de nodige creativiteit tot oplossingen te komen. Het uitgangspunt blijft om
met behoud van het ambitieniveau dat wij hebben, maatwerk te leveren. Dat
is de lijn die in grote delen van het land is ingezet en die wij moeten voortzetten.
Ik noem hierbij het overleg en de bereidheid om na te denken over mogelijke
oplossingen en varianten. Dat is echt de enige manier om een begin van draagvlak
te verkrijgen voor de plannen die voorliggen.
 
 Ik meen dan ook dat de gedachten die de minister specifiek voor Gaasterland
heeft ontvouwd, mijn fractie aanspreken. Hij zei dat alles uit de kast gehaald
zou worden om te bekijken wat op dat gebied kan worden bereikt. Hij gaf daarvoor
een aantal handreikingen. Hij noemde meer tijd. Ik meen ook dat dit verstandig
is. De emoties zijn daar hoog opgelopen en ik denk dat het niet verstandig
is om op korte termijn tot besluitvorming over te gaan. Je moet heel rustig
bekijken wat mogelijk is. Dat zou je moeten doen in een overlegplatform waarbij
je iedereen betrekt en bekijkt wat men wil en welke alternatieven en mogelijkheden
men zelf ziet om tot uitvoering over te gaan. Daarbij dien je ook alle mogelijke
experimenten op het gebied van natuurbeheer te betrekken. Daar is vandaag
veel over gesproken en dat is volgens mij ook een goede richting om veel moois
te bereiken. Naar ik meen, kan dat beleid ook goed in Gaasterland worden ingezet.
 
 De minister noemde verder compensatie voor de waardedaling van de grond.
Ook dat lijkt mij een belangrijk punt dat betrokken kan worden in het gesprek
over nieuwe plannen. Deze aanpak klinkt goed en biedt zicht op oplossingen.
Het is echter de vraag of de minister meent dat GS van Friesland – wij
hebben het over Gaasterland – bereid zijn om dit overleg met handhaving
van de gemaakte afspraken, dus met handhaving van de 550 ha als uitgangspunt,
aan te gaan. Door alle betrokkenen is toch een- en andermaal aangegeven dat
zij bereid zijn om opnieuw in overleg te treden. Wordt dat overleg vanuit
de nulsituatie opnieuw aangegaan, dan sluiten zij niet uit dat wellicht op
meer wordt uitgekomen dan op de oorspronkelijke 550 ha. Zij maken echter ook
duidelijk, pas bereid te zijn om dat overleg echt serieus aan te gaan op het
moment dat de huidige plannen van tafel gaan. Als GS van Friesland daarmee
worden geconfronteerd, zijn zij dan nog in de positie om vast te houden aan
de afspraken die eerder zijn gemaakt en van daaruit met de minister verder
te praten? Ziet de minister kans om met de handreiking die hij nu heeft gedaan,
met GS van Friesland vooruit te komen?
 
 Ik maak nog een enkele opmerking over de witte gebieden. Het reguliere
beleid is daarop van toepassing. De minister heeft aangegeven dat hij wil
bezien of het mogelijk is om ook daar zaken die de natuur betreffen, te stimuleren.
Ik meen dat mijn fractie dat graag ondersteunt, omdat zich per saldo in kwantitatieve
zin een behoorlijk stuk van de natuur buiten de ecologische hoofdstructuur
bevindt. De heer Pitstra heeft in dezen een onderzoek aangehaald, waaruit
naar voren kwam dat de onderlinge afhankelijkheid tussen de ecologische hoofdstructuur
en de witte gebieden zodanig sterk is dat er alle belang bij is om te kijken
naar hetgeen er gebeurt in die witte gebieden. Wellicht kunnen wij daar de
ontwikkelingen ook zoveel mogelijk stimuleren.
 
 Mijn laatste opmerking heeft betrekking op de opmerking van de heer Van
Gennip over het Bentwoud. Hoezeer ik ook voorstander ben van stimulering van
particulier initiatief en voor natuurbeheer door agrariërs, voor de planvorming
van het Bentwoud lijkt mij dat lastig te realiseren. Daarbij spreken wij immers
over een zeer ingrijpende functieverandering. Het gaat niet om natuurbeheer
op grasland of anderszins, maar gewoon om bosvorming. Ik moet nog zien dat
wij via particulier natuurbeheer in Bentwoud tot iets moois kunnen komen.
Ik sluit het niet uit, maar ik denk dat het juist daar lastig is om de zaak
op deze manier te realiseren.
 
 Over de motie van de heer Van Gennip heb ik al iets gezegd.
 
 
 
 
 
 De heer Varekamp (VVD):
 
 Mijnheer de voorzitter! Allereerst wil ik de minister, die mede namens
zijn collega heeft gesproken, bijzonder bedanken voor de uitvoerige en in
het algemeen zeer goede beantwoording. Dat gevoel heb ik daar tenminste bij.
 
 De minister is op een aantal vragen die door sommigen in de Kamer parallel
zijn gesteld, ingegaan. De vragen die ik had verweven in mijn verhaal, heb
ik voor mij zelf nog eens op een rij gezet om te bekijken in hoeverre de minister
daarop heeft geantwoord en wat zijn toezeggingen zijn en waren.
 
 Allereerst ga ik in op de rol die de agrarische sector en alle andere
grondeigenaren spelen inzake natuur en natuurontwikkeling en op de belangrijkheid
daarvan. Daarvoor is draagvlak nodig. Er moet duidelijkheid worden gecreëerd.
Er moet rechtvaardig en zakelijk worden gehandeld en voor het platteland moet
een sociaal-economische perspectief worden behouden. De minister
heeft daarbij met name gewezen op zijn nota Dynamiek en vernieuwing. Dat heeft
ons toch wel het gevoel gegeven dat de regering een uiterste inspanning verricht
en in de toekomst zal verrichten om deze zaken te realiseren.
 
 Er zullen altijd gebieden blijven waarin na grotere of kleinere instemming
resultaat kan worden geboekt. Als deze kernuitgangspunten ook in het gesprek
met de provincies worden gehanteerd – in mijn eerste termijn heb ik
al gezegd dat de uitvoering vooral daar plaatsvindt – is dat volgens
mij al een goede aanzet.
 
 Ik heb het structuurschema Groene ruimte een masterplan genoemd. Daarop
heeft de minister gereageerd alsof die opmerking iets negatiefs zou zijn.
Zo heb ik dat althans beleefd. Dat hoeft voor mij bepaald niet het geval te
zijn. Het is volgens mij alleen maar nuttig om in een land met zoveel mensen,
ambities en wenselijkheden op basis van een masterplan dat op best beredeneerbare
prognoses is gestoeld, een visie te ontwikkelen. Je moet daar echter in zoverre
terughoudend mee zijn dat het geen onnodige ongerustheid veroorzaakt en de
bekende planologische schade creëert. Ik ben dan ook blij met de opmerking
van de minister dat partiële aanpassingen wat dat betreft mogelijk blijven.
Bovendien vindt over vier jaar – dat ligt ook in de PKB besloten –
de verplichte evaluatie plaats.
 
 Nu ik dit heb gezegd, leg ik direct een verband met de discussie over
de financiering. Ik moet eerlijk erkennen dat ik hierover een aantal kritische
vragen heb gesteld en opmerkingen heb gemaakt. Hierbij ging het over de validiteit
van de berekeningen en de grondslagen, de grondprijzen en over de financieringsstromen,
het Groenfonds, de middelen buiten het FES, de middelen gekoppeld aan het
FES en de Europese structuurfondsen. De minister kiest daarbij voor een positieve
benadering. Een discussie daarover zou het karakter krijgen van een welles-nietesspelletje.
Ik heb daar geen behoefte aan. De minister zegt dat ambitie en financiële
middelen met elkaar in evenwicht moeten blijven. Dat is voor mij een centraal
gegeven. Na een evaluatie – daarin speelt de politiek overigens zelf
een belangrijke rol – kan voor zover nodig tot aanpassing worden overgegaan.
 
 De minister heeft terecht aangegeven dat een aantal gebieden – ik
noemde al Gaasterland en het Bentwoud – zeer pregnant in de Eerste Kamer
aan de orde is gekomen. De oorzaak hiervan is onder andere – maar ik
verschuil mij daar niet achter – dat de besluitvorming van deze Kamer
wat achter ligt bij die in de Tweede Kamer en dat hier en daar al met de uitvoering
is begonnen. In het verleden heb ik het al eens gezegd: als zaken op het erf
van de burger of van de boer komen, worden zij levend en pas dan ontstaat
daar al of niet commotie over. De minister heeft toegezegd er bij Gaasterland
naar te streven de weerstand van de boeren, die hij zelf heeft ervaren, zoveel
mogelijk weg te nemen. De negatieve gevolgen voor de economie wil hij beperken
of zelfs ombuigen en daarbij wil hij de taak van de boeren vergroten. Verder
heeft hij toegezegd de communicatie te verbeteren. Dat alles moet ertoe leiden
dat de minister de bestuurlijk verantwoordelijken voor de provincie Friesland
de gelegenheid geeft meer tijd te nemen, alternatieven te bezien en zelfs
afwijkingen voor te stellen. Daarbij zal het element landinrichting maximaal
aan de orde komen.
 
 Zojuist heeft een aantal collega's nog over de begrenzingen gesproken.
Ik zie graag dat die begrenzing richtinggevend is. Het moet niet zijn een
dichtgetimmerd gegeven dat is vastgelegd in de nota. Afhankelijk van de mogelijkheden
zou gekozen moeten worden voor een flexibele invulling, waarbij alle elementen
zoals draagkracht en vrijwilligheid weer betrokken zullen worden. Dat geldt
onder andere voor Gaasterland.
 
 De problematiek van Bentwoud vind ik moeilijk. De minister heeft zelf
al aangegeven hoever de besluitvorming op provinciaal niveau reeds gevorderd
is. Misschien wil de minister de provincie vragen, de alternatieven die door
de streek geopperd zijn, nog eens serieus te bekijken en na te gaan of deze
enig realiteitsgehalte hebben.
 
 Over de financiën wil ik nog een opmerking maken. De minister heeft
gesproken over flexibiliteit. Het lijkt mij daarom goed, waar dit mogelijk
is, te streven naar een projectmatig karakter. Ik zeg niet dat ik naadloos
aansluit bij hetgeen door de vertegenwoordiger van de fractie van het CDA
zoëven is gezegd, namelijk dat de ene provincie niets en de andere alles
moet doen. Wij moeten, zeker in de tijd gezien, daar bezig zijn waar de plannen
zo goed en zo snel mogelijk gerealiseerd kunnen worden. Op die manier kan
onzekerheid snel veranderen in zekerheid.
 
 Mijnheer de voorzitter! Over de claims van de schaduwwerking heeft de
minister gezegd dat de plannen indicatief zijn en daarom geen bindend karakter
ten opzichte van de burger hebben. Dat geldt tot het bestemmingsplan, want
dat is wel bindend voor de burger. Het lijkt haast niet te vermijden dat in
een aantal gevallen planologische besmetting van ingeplande bedrijven optreedt.
Dat kan zijn zowel ten aanzien van natuurontwikkeling als ten aanzien van
andere zaken. Dat vraagt de nodige zorgvuldigheid en terughoudendheid en een
flexibel omgaan met de begrenzing.
 
 De minister geeft terecht aan dat het aanvullend ammoniakbeleid zowel
een onderdeel is van het ammoniak- en mestbeleid, als van de Interimwet ammoniak.
Maar het heeft wel degelijk een verankering in het SGR. Natuurlijk moet je
het ammoniakbeleid daar laten. Het PKB-beleid is volgend. Ik heb opgemerkt
dat er onduidelijkheid is over de uitplaatsing van bedrijven. Men maakt zich
daar zorgen over alsmede over de vraag of er voldoende financiële middelen
zijn. Misschien kan de minister in zijn tweede termijn hierop ingaan.
 
 Bij de bufferzones ga ik ervan uit dat zij zoveel mogelijk binnen de ecologische
hoofdstructuur liggen. Ik wil daarom erg voorzichtig zijn, in tegenstelling
tot mijn voorganger, de heer Hessing, met het binnenlaten in de witte gebieden
van dit soort elementen. Terecht is gekozen voor een ecologische hoofdstructuur
om andere gebieden, weliswaar binnen de algemene voorwaarden van natuur en
milieu zoals deze geformuleerd worden door politiek en samenleving, te laten
functioneren. Een extra aanvullende belasting mag aan deze gebieden niet gegeven
worden. De zogenaamde "witte gebieden" moeten onder de werking van de algemene
regels blijven vallen. Buffering buiten de EHS mag alleen gebeuren, indien
mensen volledig vrijwillig daaraan uitvoering zouden willen geven.
 
 Ik heb goede nota genomen van de opmerkingen van de minister over
de koersbepalingen. Ik heb iets gezegd over marktgerichtheid. Daarmee bedoelde
ik niet alleen het functioneren van land- en tuinbouw, maar ook de vraag of
er voldoende flexibel met de koersbepaling omgegaan kan worden, zodat niet
alles voor een groot aantal jaren dichtgespijkerd is. Ik heb begrepen dat
dit impliciet is aan de regeling.
 
 Voorzitter! Namens mijn fractie kan ik zeggen dat het antwoord van de
minister ons in hoge mate heeft gecontenteerd. Er blijven altijd enkele vraagpunten
over, onder andere over de financiën. Wij zullen zelf de vinger aan de
pols moeten houden. Planologische schadewerking zal zoveel mogelijk voorkomen
moeten worden. Er dient een maximaal draagvlak gecreëerd te worden. Ik
heb begrepen dat voor zover dit op het terrein en binnen de mogelijkheden
van de minister ligt, hij zich daarvoor tot het uiterste zal inspannen. Men
krijgt weleens het gevoel dat het gaat op de manier zoals Amerikanen onderhandelen:
in de ene hand de bijbel en in de andere hand het pistool. Dat gevoel mag
niet ontstaan bij degenen die het betreft. Er dient een prettig gevoel van
vrijwilligheid te zijn.
 
 Tot slot wil ik nog iets zeggen over de motie die de heer Van Gennip heeft
ingediend. Wij hebben bepaald geen behoefte aan deze motie. Nagenoeg alles
wat in de motie staat, is en wordt vastgelegd in de Handelingen van deze Kamer.
Ik heb altijd begrepen dat moties kort en duidelijk moesten zijn. Zoals mijn
fractievoorzitter zoëven zei, moeten moties iets hebben van een klaroenstoot.
Ik vind dat niet terug in deze motie. Zij is bijna verworden tot een treurmars.
Bovendien zou de motie weleens verkeerd uitgelegd kunnen worden. De heer Pit
heeft daarop al gewezen. Als deze motie door de heer Van Gennip gehandhaafd
wordt en als zij wordt afgestemd – mij lijkt dat duidelijk, maar misschien
ben ik wat te voorbarig – kan dat verkeerd uitgelegd worden. Nu kunnen
wij verwijzen naar alles wat in de Handelingen is vastgelegd. Daarop kunnen
wij de bestuurlijk verantwoordelijken aanspreken. Als dit beraad eindigt met
de voorgestelde motie en als deze niet wordt aangenomen, dan zou een snelle
lezer weleens kunnen concluderen dat veel niet is vastgelegd en niet is toegezegd
door de minister. Ik zou dat bepaald verkeerd vinden.
 
 
 
 
 
 De heer Pitstra (GroenLinks):
 
 Voorzitter! Ook wij danken de minister voor zijn uitgebreide beantwoording.
Ik wil beginnen met een puntje dat nog is blijven liggen. Wij hebben een vraag
gesteld over de percentages natuurlijk bos op basis van een geschrift waarvoor
ook het ministerie van LNV verantwoordelijkheid heeft gedragen. De minister
hoeft die percentages niet nu te noemen. Als hij mij toezegt, deze vraag schriftelijk
te zullen beantwoorden, ben ik ook tevreden.
 
 Wij hebben een pleidooi gehouden voor meer natuurbos. Wij stellen dat
een natuurbos economisch gezien meer oplevert dan produktiebossen, misschien
niet voor de boseigenaren, maar wel voor de streek. Ik zou graag de reactie
van de minister horen, ook naar aanleiding van bijvoorbeeld de ervaringen
in het Beierse woud.
 
 Voorts heb ik gevraagd naar de functiebeloning voor particulieren, met
name als de hoofdfunctie natuur is. Kunnen boseigenaren die dat realiseren
geen betere beloning krijgen?
 
 Ik ben blij met de toezegging over de duinen. Met de Stichting duinlandschap
zal op korte termijn gesproken worden. Geprobeerd zal worden, die aanwijzing
te versnellen. Ook de toezeggingen over de natuurjaarkaart heb ik genoteerd.
 
 De discussie over de communicatiekracht van het SGR is vaag gebleven.
Het korte antwoord van de minister luidde dat in deel 4 daarop zal worden
ingegaan. Misschien kan hij een wat meer precieze mededeling daarover doen.
Ik heb gewezen op de ivoren toren. Dat mooie plaatmateriaal over de 132 natuurdoeltypen
en de vier ecosystemen moet gepopulariseerd worden. Ik heb gevraagd of de
milieuorganisaties, de natuurorganisaties en de educatie-organisaties niet
een meer prominente rol daarin kunnen spelen. Dat is ook een vorm van particulier
initiatief dat naar onze mening aangemoedigd kan worden.
 
 De heer Van Gennip heeft opgemerkt dat GroenLinks in het algemeen de pleitbezorger
is van wat actiegroepen naar voren brengen en van de basisdemocratie. Ik heb
dat ook met zoveel woorden gezegd. Het was wat onwennig toen ik in Gaasterland
zag dat de heer Baarda daar rondliep als strategisch adviseur van actiegroepen.
De positie die je kiest, wisselt kennelijk per onderwerp.
 
 In Gaasterland heb ik gezegd dat je als rijksoverheid eigen doelstellingen
hebt. Als wij bijvoorbeeld de Zuiderzeespoorlijn willen realiseren –
de heer Baarda en ik willen dat allebei – en er liggen tien boeren dwars,
dan zeggen wij toch niet dat dit schakeltje er dan maar tussenuit moet? Wil
je die Zuiderzeespoorlijn, dan hoort die schakel daar ook in. Ook al zijn
die tien boeren of die drie boeren het er niet mee eens, die spoorlijn gaat
toch door, omdat wij dat willen. Dat kan wel arrogant worden gevonden, maar
dat is toch ook de verantwoordelijkheid die de politiek nu eenmaal heeft.
 
 Voorzitter! Ik heb de hoofdconclusie getrokken, en de woordvoerder van
D66 deed dat ook, dat het structuurschema Groene ruimte en de ecologische
hoofdstructuur gelukkig niet fundamenteel ter discussie staan. Wij zijn daar
zeer blij om. De minister heeft terecht begrip getoond voor de emoties. Ik
heb die betiteld als "eco-kolonialisme": die lui uit die stad bepalen wat
onze natuur moet zijn, maar dat kunnen wij zelf wel. De minister heeft gezegd:
ook al hebben wij daar begrip voor, wij hebben toch een collectieve verantwoordelijkheid
van de overheid. Daar moet het aan getoetst worden. Met die benadering ben
ik het eens.
 
 Ik heb gesproken over de en/en-benadering: de benadering dat agrarisch
natuurbeheer niet ten koste van natuurontwikkeling mag gaan. Voorts heb ik
gesproken over het beheer door bijvoorbeeld Natuurmonumenten en Staatsbosbeheer.
Ik kan de conclusie trekken dat die lijn grotendeels door de minister wordt
gevolgd. Hij komt op Prinsjesdag met voorstellen voor agrarisch natuurbeheer.
Ik zal hem maar niet vragen welke bedragen hij daarvoor heeft uitgetrokken.
Ik heb daar trouwens wel eens enorme bedragen voor gezien; daar zou wel 100
of 200 mln. voor nodig zijn. Wij wachten maar af wat hij op Prinsjesdag aan
het parlement en het volk zal presenteren.
 
 Op het punt van de dekking, waarover veel onzekerheid is geschapen, vond
ik de beantwoor ding van de minister een vrij sluitend verhaal.
Ik heb daar niet een, twee, drie gaten in kunnen schieten. Ik denk inderdaad
dat hij de stelling kan hebben dat, zoals het er nu uitziet, ambitie en geld
in evenwicht zijn en dat wij niet te snel moeten zeggen: er is te weinig geld,
dus wij doen de ambities maar naar beneden. Ook de heer Van Gennip heeft niet
gezegd dat dat zijn voorkeur heeft. De heer Varekamp zat wel een beetje op
die lijn, maar in tweede instantie heb ik dat gelukkig niet meer gehoord.
 
 Mocht blijken dat aannames niet kloppen en dat de bedragen toch wat hoger
worden, dan zou een toezegging van de minister dat hij zich er in dat geval
voor zal inzetten dat die bedragen worden verhoogd, wat kou uit de lucht kunnen
nemen. Samen met de heer Van Gennip – soms voeren wij toch een gezamenlijke
oppositie – wil ik de minister nog eens vragen om die toezegging hier
te doen.
 
 Ik kom te spreken over Gaasterland. In eerste termijn heb ik gesproken
over de Houdini-act. Ik moet zeggen dat ik die met bewondering heb gadegeslagen.
Er blijft wel een aantal boeien op zitten. De heer Van Gennip wil die er ook
nog af hebben; hij wil dat alles vrijwillig wordt. Een aantal boeien blijft
er dus op zitten, maar anders gebeurt er waarschijnlijk ook niet zo vreselijk
veel. Ik noem de begrenzing en de hectaren. De minister biedt Gaasterland
echter een apart experiment aan. De inwoners zullen zelf wel beoordelen of
zij dat nu een mooi resultaat van hun acties vinden, maar ik denk dat gesteld
kan worden dat zij dat er met hun actie toch maar mooi uit gesleept hebben.
 
 Er komt meer tijd. Dat geeft wat lucht voor alternatieven, voor geluiden
van de mensen zelf. Dat is prima. Ik heb goed genoteerd dat de voorstellen
van de mensen zelf – de mogelijkheden daarvan maar ook de onmogelijkheden,
op basis van de inhoudelijke discussie getoetst aan onze natuurdoelstellingen –
er ook kunnen zijn. Dat zal de heer Van Gennip toch moeten toegeven. Alles
wordt uit de kast gehaald, ook langdurige contracten voor agrarisch natuurbeheer.
Wij wachten de concrete voorstellen op dat punt af.
 
 Voorzitter! In eerste instantie hebben wij de vrees uitgesproken dat het
structuurschema en de ecologische hoofdstructuur fundamenteel ter discussie
stonden. Ik denk toch wel de conclusie te kunnen trekken, hoewel de stemming
pas over twee weken is, dat dat gelukkig niet het geval blijkt te zijn. De
Eerste Kamer laat zich niet door incidenten alleen leiden.
 
 Ten slotte wil ik nog iets zeggen over de motie van de heer Van Gennip.
Dat is een enorme lap tekst. Er valt bijna niet op te reageren. Je zou kunnen
zeggen dat de motie de PKB, deel 5 is. Wij zijn het eens met heel veel overwegingen
die daarin staan. Daar is iedereen het mee eens. Er zit een groot aantal open
deuren in. Er zit ook een aantal discutabele dingen in. Het rapport van de
heer Slangen wordt bijvoorbeeld weer naar voren gehaald, terwijl dat door
de minister juist overtuigend weerlegd is. Ik zou bijna willen zeggen: alleen
al op grond van de lengte moeten wij dit soort lappen tekst niet honoreren.
Ik wil wel eerlijk zeggen dat met name de lijn van alleen maar vrijwilligheid
ons aanspreekt. Er zitten overigens wel rare formuleringen in. Er staat bijvoorbeeld
"te allen tijde tijdens de implementatie van de EHS het beginsel van vrijwilligheid
te handhaven, tenzij het gaat om onverplaatsbare essentiële onderdelen
van de EHS". Dat is zulke warrige, inconsistente taal dat wij de motie helaas
niet kunnen steunen, ook al staan er heel interessante overwegingen in.
 
 
 
 
 
 De heer Pit (PvdA):
 
 Mijnheer de voorzitter! Ik wil beginnen met de minister te bedanken voor
de beantwoording en de wijze waarop hij dat gedaan heeft. Ik heb de afgelopen
maanden in die agrarische sector rondgelopen. Ik kan gelukkig constateren
dat een kentering is opgetreden in de aanvankelijk scepsis ten aanzien van
deze minister met zijn niet-agrarische achtergrond en dat in toenemende mate
waardering is ontstaan. Ik heb nu een beetje begrepen hoe dat komt. Als hij
op deze wijze doorgaat, zal hij naar mijn gevoel aan het eind van de vier
jaren alle andere ministers van Landbouw met wel een agrarische achtergrond
doen vergeten. Ik ben daar blij mee.
 
 Ik moet ook even aandacht schenken aan het betoog van de heer Van Gennip.
Ik begrijp hem niet. Het is zo'n aardige en bekwame man. Hij hield een uitstekend
betoog. Maar als ik hem dan mijn eerste termijn hoor interpreteren, dan denk
ik: heeft hij mij wel gehoord? Wat ik gedaan heb, is niet anders dan uit de
Handelingen van de Tweede Kamer citeren. Vervolgens heb ik de conclusie getrokken
dat ook vanuit CDA-huize ministers en kamerleden het Natuurbeleidsplan en
het SGR hebben omarmd. Dat gebeurde warm, warm en van harte. Op grond daarvan
ben ik tot de conclusie gekomen dat dit eigenlijk met applaus zou moeten worden
aangenomen. Het is merkwaardig dat dit niet gebeurt. Dat kan niet verklaard
worden uit een beperkt lokaal incident als Gaasterland toch is. Dat moet betekenen
dat wat er in Gaasterland aan de hand is, iets is wat opborrelt en wat breder
in den lande leeft. Wij moeten dat dus uiterst serieus nemen.
 
 Wij moeten het zeker niet bij hamerslag aannemen, maar wij moeten heel
duidelijk en heel concreet ingaan op een aantal vraagstukken die boven het
karakter van het SGR uit gaan. Die vraagstukken gaan over de leefbaarheid
van het platteland en over het kleine-kernenbeleid. Het gaat om vragen, zoals:
wat wordt de sociale structuur? Worden wij een gebied waar het verenigingsleven
overeind blijft? Blijven wij een gebied waar voldoende kleine scholen worden
gehandhaafd? Blijven wij een gebied waar voldoende winkels zijn? Is het een
gebied met een economische structuur met voldoende werkgelegenheid? Blijven
er in de landbouw – een essentieel onderdeel van die werkgelegenheid –
voldoende bestaansmogelijkheden en blijven er ook voldoende mogelijkheden
voor industrie? Ik heb al die vragen aan de minister gesteld en ik heb zeker
niet gezegd dat het bij hamerslag moet worden aangenomen.
 
 Een tweede punt waarop de heer Van Gennip mij toch teleurstelt, is het
indienen van die motie. Hij loopt hier al zeer lang rond. Hij moet weten dat,
als je in dit huis met een motie komt, je daar van tevoren overleg over moet
voeren. Je moet daar van tevoren kamerbrede steun voor verwerven. Wat ik in
eerste termijn heb geprobeerd, is te voorkomen dat dit debat polariserend
werkt op het proces dat bijvoorbeeld in Gaasterland maar ook elders speelt.
Ik heb geprobeerd om de vertrouwensbasis die uiterst broos
is ten opzichte van de overheid en de politiek, te verstevigen, opdat men
er gezamenlijk uitkomt. Ik ben in mijn rondgang door Gaasterland en andere
streken tot de conclusie gekomen dat daarvoor mogelijkheden zijn.
 
 Deze motie werkt, hoe je het ook aanpakt, polariserend. Als deze motie
wordt aangenomen, dan wekt dat de suggestie dat wij de toezegging van de minister
niet vertrouwen. Het gaat om het bewaken van het beleid van dit kabinet. En
als wij de motie verwerpen, dan werkt ze contraproduktief, want dan wekken
wij de suggestie dat wat wij gezegd hebben en wat er toegezegd is, gewoon
niet zo bedoeld is. Ik zou dan ook een beroep willen doen op de heer Van Gennip
om de motie terug te nemen, omdat het beoogde doel er niet mee wordt bereikt,
omdat ze polariserend zal werken en omdat het uiterst belangrijk is, de broze
vertrouwensbasis tussen de individuele burgers in de betrokken gebieden en
het kabinet en de politiek niet verder te verstoren, maar te versterken.
 
 
 
 
 
 De heer Van Gennip (CDA):
 
 Voorzitter! Ik meen dat de heer Pit toch tenminste vraagtekens zette bij
de wat kritische benadering van de CDA-fractie en dat hij er eigenlijk verbaasd
over was, dat wij het werkstuk van de heer Braks en zijn opvolgers niet onvoorwaardelijk
omarmden. Als ik hem verkeerd begrepen heb, dan bied ik hem daarvoor excuses
aan, maar ik meen dat hij een spanning constateerde tussen het enthousiasme
waarmee de politieke carrière van de heer Braks eigenlijk letterlijk
was afgesloten en de voetnoten die wij nu hebben geplaatst. Ik heb gezegd
dat er inderdaad tussen het eerste concept van het structuurschema Groene
ruimte zeven jaren zijn verlopen en dat er in de toekomst in de agrarische
sector nog vele onvoorzienbare ontwikkelingen zullen optreden. Maar ik ben
intussen erg blij met de nadere toelichting van de heer Pit, met de zorg die
hij heeft uitgesproken en met de visie op een vitaal platteland die hij heeft
ontwikkeld. Ik denk dat er op dat punt tussen ons weinig verschil van mening
is.
 
 Wat de motie betreft...
 
 
 
 
 De voorzitter:
 
 Ik wil het nog wel eens uitleggen, een interruptie is het stellen van
een korte vraag en niet het binnensmokkelen van een betoog in derde termijn.
U heeft al vrij lang in eerste en tweede termijn gesproken, het langst van
allemaal. Ik verzoek u dan ook, een interruptie ook een interruptie te laten
zijn.
 
 
 
 
 
 De heer Van Gennip (CDA):
 
 Ik onderwerp mij graag aan uw gezag, voorzitter. Ik had al excuses voor
mijn lange betogen gevraagd, maar ik zou de heer Pit nog willen vragen waarom
hij de indiening van een motie van deze strekking – ik ben overigens
zeer benieuwd naar de reactie van de regering – polariserend vindt.
De toonzetting van de motie is juist allerminst polariserend.
 
 
 
 
 
 De heer Pit (PvdA):
 
 Voorzitter! Ik heb er geen behoefte aan, in herhaling te vervallen. Wat
het eerste deel betreft zou ik de heer Van Gennip willen vragen, in de Handelingen
nog eens goed na te lezen wat ik daarover gezegd heb. En ik heb ook aangegeven
waarom ik de motie polariserend vind. Ik heb in gesprekken met gewone burgers
wel vaker gemerkt dat men de indruk heeft dat men in de politiek alleen maar
in en uit praat: "Ze zeggen maar wat, maar je weet nooit precies wat ze bedoelen."
Ik heb geprobeerd om duidelijk te maken dat zulke gedachten door de motie
worden versterkt. Nogmaals, als wij de motie aannemen, nemen wij de toezeggingen
van de minister en onze eigen vragen niet serieus; als wij haar verwerpen,
dan wekken wij de suggestie dat wij niet zouden menen, wat wij gezegd hebben.
Daarmee versterkt de motie dus de gedachte dat er in Den Haag maar wat gedaan
wordt. Ik moet eerlijk zeggen dat ik ook benieuwd ben wat de mensen op de
publieke tribune hier nu van vinden. Zij hebben hier een middag en een avond
gezeten, zij hebben het in en uit praten aangehoord.
 
 
 
 
 
 De heer Van Gennip (CDA):
 
 Als u mijn pleidooien voor het ontwikkelen van een draagvlak, voor vrijwilligheid
en voor participatie in en uit praten vindt, dan heeft u niet helemaal gelijk,
denk ik.
 
 
 
 
 
 De heer Pit (PvdA):
 
 Nee, zo gaan wij in dit huis niet met elkaar om, zo heb ik steeds begrepen.
Wij nemen elkaar serieus en ik meende het ook echt, toen ik u in overweging
gaf om de motie terug te nemen, nu die naar het zich laat aanzien, alleen
op steun van het CDA mag rekenen en dus verworpen wordt. Dat zou in de traditie
van dit huis zijn om uiterst terughoudend met moties te zijn en er alleen
een in te dienen als ze kamerbreed wordt ondersteund. En dat is nu niet het
geval.
 
 Voorzitter! Ik ga verder met mijn betoog in tweede termijn, of eigenlijk,
ik ga ermee beginnen. Ik heb het gevoelen dat wij toch zouden moeten proberen
om hier niet over twee weken over te stemmen, maar de zaak vanavond af te
ronden. Ik zie niet in waarom wij vanavond deze PKB niet zouden kunnen afronden.
Dat zou ook in het belang van het proces zijn, want dan zou het overleg weer
redelijk snel op gang kunnen komen. En ik moet heel eerlijk zeggen dat dat
overleg niet makkelijk is. Ik heb in het gebied rondgelopen en ik heb met
veel mensen gesproken en goed naar hen geluisterd. Daardoor denk ik dat er
bij de verdere onderhandelingen zeker een heel moeilijk punt zal optreden.
Aan de ene kant zeggen de mensen: "Alles van tafel, dan zijn wij bereid om
over alles te praten en dan komen wij veel verder dan nu wordt gezegd."; aan
de andere kant zeggen de natuur- en milieuorganisaties: "Als je alles laat
staan, zijn wij bereid om overal over te praten en dan komen wij best tot
overeenstemming." Dat komt doordat men de kaarten niet op voorhand op tafel
wil leggen.
 
 Ik denk dat het aan ons is om vanavond wel duidelijkheid te scheppen.
En anders dan de vertegenwoordiger van D66 heb ik het gevoelen gekregen dat
het college van GS in Friesland voluit bereid is – het geldt overigens
ook voor de colleges in andere provincies; ik heb mij uiteraard niet alleen
in Friesland georiënteerd, maar ook in Gelderland en in Noord- en Zuid-Holland –
om zo nodig op alle mogelijke manieren in overleg te treden. De waarde van
de actie in Gaasterland vind ik niet alleen dat er een signaalwerking van
kan uitgaan, maar ook dat ze een start betekent voor de cultuurverandering
waarvoor de heer Van Gennip heeft gepleit. Daar ben ik het namelijk van harte
mee eens, er moet een cultuurverandering komen in het uitwerken, het voorbereiden
van de uitvoering en het realiseren van dit soort plannen. Daar moeten niet
alleen organisaties bij worden betrokken, maar ook de burgers zelf. 
 
 Wij moeten de zaak ook breder bekijken. Ik zeg in alle eerlijkheid dat
de zienswijze van de minister op het dynamische platteland mij zeer aanspreekt,
maar ik zeg erbij dat dit nog wel abstract is en dat er nog aangegeven zal
moeten worden, wat het betekent voor alle aspecten die ik al in eerste aanleg
en bij interruptie heb genoemd, voor de sociale structuur van de bevolking,
voor de economische structuur en voor de positie van de landbouw. Laten wij
heel eerlijk zijn, ik kan mij heel goed voorstellen hoe de mensen in Gaasterland
redeneren. Als je daar rondrijdt, zie je dat het een mooi gebied is, een rijk
gebied, een welvarend gebied. Daar hebben die mensen met elkaar voor gezorgd,
dus ik vind het volstrekt begrijpelijk dat zij het verdedigen. Maar ik ben
er ook van overtuigd dat je op een gegeven moment in overleg met elkaar tot
een andere invulling van die zelfde rijkdom, die zelfde welvaart, dat zelfde
mooie landschap moet kunnen komen. Ik vind dat de minister er heel duidelijk
over is geweest dat hij de doelstellingen van de ecologische hoofdstructuur
wil handhaven. En of die 550 ha er 500 of 600 worden, zien wij nog wel, maar
daar zetten wij op in. Over de begrenzing kunnen wij nog praten, daar moet
in Friesland, in Gaasterland opnieuw een discussie over gestart worden. Er
kunnen kavels geruild worden, er kunnen hier stukjes afgehaald en daar toegevoegd
worden, dat kan allemaal in overleg. Maar wij moeten niet de illusie wekken
dat alles van tafel zou kunnen of dat de zaak bijvoorbeeld tot 250 ha zou
kunnen worden beperkt. Dat zou naar mijn gevoel niet eerlijk zijn.
 
 De minister heeft de vraag opgeworpen of het nu in het kader van de ecologische
hoofdstructuur noodzakelijk is, de grond voor 100% aan de landbouw te onttrekken.
Daarop heeft hij niet letterlijk "nee" gezegd. Het moet naar mijn gevoel mogelijk
zijn – en als de minister mij niet tegenspreekt, neem ik aan dat ik
gelijk heb – ook de grond via agrarisch natuurbeheer verder te bewerken,
binnen de doelstellingen van de ecologische hoofdstructuur. Maar dan moet
de minister zich wel duidelijker uitlaten over een adequate vergoedingsregeling
voor het vermogensverlies dat zonder twijfel zal optreden als de grond geen
agrarische bestemming, maar een natuurbestemming heeft.
 
 Voorzitter! Ik vind dat wij, zij het met wat kleine incidentjes, een goed
debat hebben gevoerd. Ik vind dat de minister goede antwoorden heeft gegeven
en dat hij een basis heeft gelegd om het overleg opnieuw te starten waar dat
nodig is, wat zeker voor Gaasterland geldt. En hij heeft de uitgangspunten
daarvoor helder uiteengezet.
 
 Ik heb het gevoel dat de mensen uit Friesland hier op de tribune vanavond
misschien niet allemaal voor de volle 100% tevreden naar huis kunnen gaan,
maar wel dat zij tot de conclusie kunnen komen dat zij een aantal dingen bereikt
hebben. Het signaal is duidelijk: er wordt op gereageerd en het overleg moet
weer worden opgenomen. GS hebben dat ook toegezegd. De kaders zijn ook duidelijk.
Ik heb mijn overtuiging in eerste termijn al verwoord. De redelijkheid die
wij zijn tegengekomen, de bereidheid tot overleg en compromissen en de zorg
die daar ook voor de natuur bestaat, staan er naar mijn gevoel borg voor dat
het ook daar weer goed komt.
 
 
 
 
 
 De heer Bierman:
 
 Mijnheer de voorzitter! Uiteraard bedank ik de minister voor zijn heldere
uiteenzetting naar aanleiding van de gestelde vragen.
 
 Hij heeft mij ervan overtuigd dat hij in grote lijnen al het mogelijke
zal doen en alle creativiteit probeert te mobiliseren om een zo groen mogelijk
Nederland tot stand te brengen, alsook de biodiversiteit te garanderen, niet
alleen binnen de EHS, maar ook zo mogelijk in de witte gebieden die toch groener
zijn dan wit.
 
 Ik heb de minister horen spreken over ontpotten, eigenlijk een beetje
ontkokeren. Ik heb hem ook horen spreken over onorthodoxe dekkingen. Nu heeft
hij daar al enkele van ingevuld, maar ik denk dat wij daarmee misschien toch
wat verder kunnen komen, nu er zo'n consensus is over de EHS. Als ik het goed
heb begrepen, moeten de buffers evenwel binnen de EHS gevonden worden, en
moeten de overgangsmaatregelen in de rand van de EHS gerealiseerd worden.
Ik hoop dat de minister via al deze creatieve mogelijkheden, onder andere
fiscale, in staat is om die grens in zekere zin op te rekken en wat verder
te gaan. Ik kom hiermee, omdat ik vermoed dat wij op termijn wel eens tot
de conclusie kunnen komen dat er meer nodig is om de biodiversiteit te garanderen.
En dat is helemaal niet zo erg. Het ambitieniveau dat nu al hoog is, kan in
ieder geval financieel gedekt worden. Daarbij kan volgens mij de hypotheek
op de creativiteit wat dat betreft gerust opgenomen worden.
 
 Dan is er natuurlijk nog een facet dat niet vergeten moet worden en dat
iets meer ligt op het terrein van de minister van VROM. Dat is dat het platteland
niet leeg is en dat wij niet te maken hebben met een structuurschema lege
ruimte, dus dat er naast de agrarische activiteiten nog andere zijn in dat
gebied. De opsomming van de heer Pit van zoëven zal ik niet herhalen.
Maar dat biedt wel een kans om het draagvlak te vergroten. Voor mij is het
geen uitgemaakte zaak dat alle recente weerstand in diverse regio's uitsluitend
gebaseerd is op onvrede met het agrarische deel van de hele kwestie. Misschien
is het wel een uitlaatklep voor andere zaken waar men zich zorgen over maakt.
Ik denk aan het verval dat om de hoek loert en dat eigenlijk tegengegaan moet
worden.
 
 Ik denk dan ook weer even aan de parallel met de grote-stedenproblematiek
die de minister onderkent. Ik vraag mij af of wij niet veel van het instrumentarium
dat daarop van toepassing is ook op de groene ruimten, de kleine kernen en
dergelijke van toepassing moeten verklaren. Dan kunnen wij een stapeling van
faciliteiten realiseren. Daardoor kunnen allerlei dingen die nu niet of nog
net niet betaalbaar zijn, ineens betaalbaar worden. Zo kunnen wij de werkgelegenheid
een impuls geven; wij zouden Melkert-banen kunnen ontwikkelen. Kortom, er
komt ineens een dimensie bij: een aantal faciliteiten waar wij nog niet eerder
aan gedacht hebben. In mijn ogen kunnen die in het hoofdstuk ontkokering opgenomen
worden. Dus de dynamiek en de verschuiving in het openbaar bestuur zelf zouden
hiermee nieuwe kansen en nieuwe bundelingen kunnen opleveren. Het moet ook
leefbaar zijn. Dat moet eigenlijk voorop blijven staan: leefbaar en groen.
 
 Ik heb al gezegd dat ik er volkomen van overtuigd ben dat de minister
eruit komt. Ik heb geen behoefte aan moties die dat extra aangeven.
Ik zit nog niet zo lang in deze Kamer, maar ik heb wel begrepen dat je dit
soort zaken om instrumentele redenen beter kunt nalaten.
 
 
 
 
 
 De heer Veling (GPV):
 
 Mijnheer de voorzitter! Ik spreek opnieuw mede namens de fracties van
de SGP en de RPF. Ik dank de minister voor de beantwoording die in veel opzichten
helder en overtuigend was.
 
 De minister heeft blijk gegeven van een "open houding" in de dialoog en
de contacten met partners, andere overheden en particulieren. Hij is bereid
om zichzelf en anderen tijd te gunnen. Hij zoekt ook naar ruimte voor aanpassingen
van beleid, wanneer die noodzakelijk blijken te zijn voor het creëren
van draagvlak. Ik heb ook begrepen dat de minister provinciebesturen beslist
niet in een onmogelijke klem wil manoeuvreren, wanneer die met hun mensen
tot zekere aanpassingen en alternatieven kunnen komen die mogelijkerwijs niet
helemaal stroken met de oorspronkelijke plannen. Hij heeft veel aandacht voor
de communicatie. Dat lijkt mij een essentieel element hierbij. Hij heeft oog
voor agrarische belangen. Tevens heeft hij sterk benadrukt dat de mogelijkheid
van agrarisch natuurbeheer voor hem buitengewoon belangrijk is. Bovendien
moet ik zeggen dat het verhaal over de financiële basis sterk leek.
 
 Overigens is, alles overziend, wat wij willen met het SGR, met name de
EHS, ingrijpend. Dat zal consequenties hebben voor mensen en gemeenschappen.
Het is weliswaar goed om te streven naar vrijwilligheid, maar dat is wel iets
anders dan vrijblijvendheid. Dit laatste kan het niet zijn. Misschien kan
een onderscheid tussen deze twee begrippen wat helderheid verschaffen. Immers,
je wilt graag wat; je staat ergens voor. Daarmee ga je de boer op. Je poogt
ook mensen te winnen voor die gedachte. Daarbij gaat het er ook om dat bij
de uitvoering de consequenties zorgvuldig onder ogen gezien worden.
 
 Niettemin blijft het ingrijpend. Het is ook niet zo verwonderlijk dat
er wat genuanceerd gedacht wordt over het SGR en de PKB. Ik verheel niet dat
dit ook in de kring van onze drie fracties het geval is. Dat was al zo bij
de behandeling in de Tweede Kamer en dat is hier niet anders.
 
 De ingediende motie is te lang om die goed te hebben kunnen bestuderen.
De strekking is wel in veel opzichten sympathiek. Wij willen de motie de komende
weken graag goed op ons laten inwerken. Het is een reële vraag of het
wel een goed instrument is. Maar na eerste lezing van de motie moet ik zeggen
dat daarin veel staat wat ons aanspreekt. Ik heb begrepen dat dit ook voor
de minister geldt.
 
 
 
 
 
 Minister Van Aartsen:
 
 Voorzitter! Ik ben in tweede termijn de heer Van Gennip tegengekomen die
weer heeft gesproken over het financiële beeld. Ook de heer Varekamp
heeft daarbij stil gestaan. De Kamer moet het mij maar niet euvel duiden dat
ik nu toch ook een zekere steun zoek bij enerzijds rechts en anderzijds links,
bij de heer Veling en bij de heer Pitstra. De heer Veling heeft gezegd dat
hij het betoog van de minister wel sterk vond en de heer Pitstra gebruikte,
geloof ik, de term "sluitende financiële boekhouding" en dat is het ook.
 
 Ik heb er uitvoerig bij stilgestaan in de Kamer: de situatie ten aanzien
van de financiering van het SGR is zoals zij is. Ik kan het op dit moment
niet somberder maken dan het is. Er is sprake van een goede financiële
invulling van het structuurschema over de komende jaren heen en er hoeft wat
dat betreft geen vrees te zijn. Als het zou gaan om een situatie waarin zich
bepaalde ontwikkelingen voordoen die nu niet te voorzien zijn, dan zou dat
bijvoorbeeld betrekking kunnen hebben op ontwikkelingen ten aanzien van de
leningcapaciteit van het Groenfonds. Maar, nogmaals, daar is op dit moment
geen vrees voor.
 
 Er is een zeker enthousiasme, ook in de sfeer van het IPO en de provincies,
om nu met het Groenfonds aan de slag te gaan. Maar gesteld dat zich daar problemen
zouden voordoen, dan zou ik inderdaad in eerste instantie moeten zoeken –
althans, zo zou mijn instelling zijn – naar mogelijkheden om die financiële
situatie te verbeteren; in tweede instantie zou dan – in die hypothetische
situatie; in die op dit moment niet voorhanden zijnde situatie – aan
de orde komen het bijstellen van de ambities, opdat ambities en middelen in
evenwicht zijn. Daar hebben de heer Van Gennip en ook de heer Varekamp volstrekt
gelijk in. Het zou geheel verkeerd zijn om een weg op te gaan, waarbij wij
boeren in onzekerheden laten en uiteindelijk de rekening niet kunnen betalen,
wie dan ook die rekening zou moeten betalen. Dat maakt een overheid onbetrouwbaar,
niet een solide partner, en dat kan uiteraard in geen geval. Ambities en middelen
dienen in evenwicht te zijn. Maar ik herhaal, voorzitter, dat op dit moment
en naar de stand van zaken van heden het SGR is gedekt.
 
 De heer Van Gennip heeft nog eens verwezen naar de drie situaties die
hij schetste, situaties van onteigening versus het hele vraagstuk van de vrijwilligheid.
Er zijn een drietal situaties – laat ik dat nog een keer duidelijk weergeven –
waarin onteigening kan. Dat is met landinrichting en met een titel op grond
van het bestemmingsplan; dat kan in situaties met alleen een bestemmingsplan
als basis buiten het hele terrein van de landinrichting, en het kan in situaties
waar de begrenzing van relatienotagebieden plaatsvindt op gemengde bestemmingen,
agrarisch met natuur en landschap. In alle drie die situaties staat de vrijwillige
grondverwerving voorop en wordt feitelijke onteigening tot het uiterste voorkomen.
 
 De heer Van Gennip heeft in wezen een pleidooi gevoerd voor het omkeren
van processen: pas begrenzen, nadat de bezitters van de grond deze hebben
verkocht. Tegen die gedachte, die ik kortweg zou willen omschrijven als eerst
kopen en dan begrenzen, is men in de agrarische wereld altijd te hoop gelopen,
want een dergelijke werkwijze geeft veel vrijheid voor de aankopende instantie,
terwijl niet van het begin af aan duidelijk is waar de grenzen liggen. Die
lijn zou ik niet willen volgen. Dit schept naar mijn mening onzekerheden,
terwijl wij juist moeten zoeken naar zekerheden in dit gehele dossier en bij
de verdere uitwerking en praktische toepassing van het structuurschema en
de EHS.
 
 Flexibel optreden is een pleidooi vanuit uw Kamer en dat pleidooi is bij
mij – ik hoop dit aangegeven te hebben – niet aan dovemansoren
gericht. Dat is ook de lijn van de nota Dynamiek en vernieuwing. Er is ook
een concreet voorbeeld, bijvoorbeeld ten aanzien van de inrichting
in noordwest-Overijssel, waar ik, overigens ook naar aanleiding van een bezoek
dat ik aan het gebied heb gebracht, in overleg ben getreden met het provinciaal
bestuur, met de betrokken gedeputeerde, en waar wij uiteindelijk een wat andere
begrenzing hebben toegepast dan aanvankelijk op de tekentafels was uitgedacht.
 
 Ik heb bij mijn bezoek aan Gaasterland ook gezegd: wij moeten niet via
de tekentafel in Den Haag werken; wij moeten ook gebruik maken van de praktische
situatie die zich in het gebied voordoet. Dat betekent dat je een zekere flexibiliteit
moet betrachten. En het beeld dat ook enigszins oprijst uit de overwegingen
bij de lange motie van de heer Van Gennip, namelijk dat er min of meer in
het land grote onrust over die begrenzingen zou bestaan – dat beeld
zou ik absoluut willen corrigeren. Ik heb de cijfers gegeven in mijn eerste
termijn. Er is niet zoiets, zoals de heer Van Gennip het aanduidde in zijn
eerste termijn, als een opstand tegen deze plannen. Ik geloof dat die gedachten
ook niet aangewakkerd zouden moeten worden.
 
 De heer Van Gennip heeft gevraagd naar de vliegende hectaren: horen die
nu wel of niet onder de EHS-begrenzing in Friesland? Ik heb gezegd –
het is een voorbeeld van de flexibiliteit die wij betrachten – dat wij
die uiteraard zullen meetellen. Het zijn 5500 ha en die komen binnen de 14.500
ha die wij invullen in het Friese. Over de exacte invulling voer ik nog overleg
met het Friese provinciale bestuur, maar over het feit dat die vliegende hectaren
onder de EHS-invulling vallen, heb ik met het provinciale bestuur al een akkoord
bereikt.
 
 De heer Van Gennip heeft nog een paar gedachten neergelegd. Hij heeft
herinnerd aan een paar suggesties die hij heeft gedaan. Hij heeft de erfpacht
genoemd en nog een paar andere mogelijkheden, zoals ten aanzien van de fiscaliteit.
Ik geloof dat dit opties zijn die interessant zijn en te volgen zouden zijn
in het kader van het bevorderen van het agrarisch natuurbeheer.
 
 Ik heb vanmiddag niet over het gemeenschappelijk landbouwbeleid gesproken.
Het punt is vrij uitvoerig aan de orde geweest bij de behandeling van de begroting
van LNV in uw Kamer. Mijn algemene opmerking zou zijn dat er ook op het gebied
van het gemeenschappelijk landbouwbeleid steeds meer interesse gaat ontstaan
voor de gedachte van de cross compliance. In het verleden, zo heb ik begrepen
van mijn voorganger, waren het vooral Nederland en Engeland die deze gedachte
wel naar voren brachten. Er ontstaat een bredere voet voor in de raad van
ministers; overigens is het zo dat de huidige landbouwcommissaris, de heer
Fischler, zeer geïnteresseerd is in de combinatie van landbouw en natuurbeheer
en ook met ons, naar ik aanneem, op zoek zal gaan naar een uitdieping van
het gemeenschappelijk landbouwbeleid langs die lijnen. Dat past dus geheel
bij de koers die ook in "Dynamiek en vernieuwing" is uiteengezet en de heer
Fischler heeft daar ook al in positieve zin op gereageerd. Dat mag ik dan
ook rekenen tot de cultuuromslag, om dat zo maar te noemen, die de heer Van
Gennip bepleitte. Die omslag is gewoonweg gaande.
 
 Wat betreft het Bentwoud zou ik op dit moment niet het pad op willen gaan
van wijziging van dat plan. Het plan is nu net vastgesteld; de heer Varekamp
heeft daar ook over gesproken. Natuurlijk sta ik open, als het provinciaal
bestuur daar behoefte aan zou hebben, voor overleg. Maar ik denk dat de heer
Hessing gelijk heeft, dat wij hier met een situatie te maken hebben die ook
iets speciaals aan het Bentwoud geeft, waar het vooral gaat om bosontwikkeling.
Het plan is vastgesteld; ik geloof niet dat wij de weg op moeten gaan van
het nu weer bijstellen van die plannen.
 
 Ook de heer Varekamp heeft opmerkingen gemaakt over Gaasterland. Zoals
ik in eerste termijn heb gezegd en zoals ik ook de Tweede Kamer heb laten
weten, moeten wij voor de begrenzingen uitgaan van die 550 ha. Daarbij moeten
wij streven naar een volstrekt flexibele invulling. Ik zou dolgraag in dit
gebied een experiment in gang doen zetten en ontwikkelingen mogelijk maken
waaraan wij tot op heden wellicht nog niet hebben gedacht. Agrarisch natuurbeheer
moet in dit gebied kunnen worden uitgewerkt. Op basis van de situatie in het
gebied en op basis van de manier waarop de bevolking in het Gaasterlandse
tegenover dit type gedachten staat, ben ik zeer hoopvol waar het gaat om de
ontwikkeling van het experiment. De heer Hessing heeft gevraagd: waarom gaat
het allemaal? Dat weet ik op dit moment ook niet. Ik heb een paar gedachten
in deze Kamer neergelegd. Ik heb in eerste termijn al gezegd dat de volgende
stap in dit kader zal zijn: een beweging, een ontwikkeling bij het provinciaal
bestuur van Friesland. Ik wil zeker niet voor de muziek uit lopen. Ik wil
ook niet taken van het provinciaal bestuur van Friesland overnemen. Dat is
absoluut niet mijn bedoeling. Het enige wat ik hier heb willen neerleggen,
is: een gedachtenontwikkeling, lijnen waarlangs het provinciaal bestuur eventueel
ook kan opereren. Ik wacht de acties, de activiteiten van het provinciaal
bestuur aldaar af.
 
 De heer Varekamp heeft gezegd dat hij de term "masterplan" in positieve
zin bedoelde. Bij mij heeft dat toch een wat negatieve connotatie. Zo heb
ik het ook opgevat. Het is ook een plan. Toen ik het voor het eerst zag, sloeg
mij – zo moet ik de Kamer toegeven – enigszins de schrik om het
hart. Het is een uiterst gedetailleerd plan. Het is minder gedetailleerd dan
de eerdere versies, maar het heeft een mate van detail die je met een zekere
bewondering vervult. Dat maakt het volgens mij ook nodig om er op een flexibele
manier mee om te gaan. Wat de financiële kant der dingen betreft hoop
ik ook de heer Varekamp ervan te hebben overtuigd dat naar de stand van zaken
van vandaag de financiering van het SGR solide is.
 
 Dan kom ik bij het ammoniakbeleid, waarover de heer Varekamp sprak. Hij
heeft mij terecht aangegeven hoe hij de opmerkingen die hij in eerste termijn
maakte, heeft geplaatst en bedoeld. Hij sprak over het uitplaatsen van bedrijven
in het kader van het ammoniakbeleid. Uit de zones rondom de EHS moeten bij
voorkeur intensieve bedrijven verplaatst worden, afwaarts van de gebieden
van de ecologische hoofdstructuur. De heer Varekamp vroeg in dit verband:
hoe zit het met de financiële middelen daarvoor? Daarvoor zijn zowel
op de begroting van mijn ambtgenoot van VROM als op de begroting van LNV gelden
gereserveerd. Die zijn gereserveerd voor objectgericht beleid. Het is wel
zo dat de colleges van gedeputeerde staten voor die middelen concrete plannen
moeten maken. Dat zijn onder andere verdrogings- en verzuringsplannen.
Daar zit niet zoveel schot in, maar ik denk dat dat verklaarbaar is. Het is
ook geen verwijt aan de colleges van GS. Het heeft iets te maken met het feit
dat het toekomstige mestbeleid, het mestbeleid van dit kabinet, nog gestalte
moet krijgen. Zoals men weet, zal hierover begin oktober een notitie naar
de Tweede Kamer worden gezonden. Uiteraard krijgt ook de Eerste Kamer daarvan
een afschrift, volgens de tradities en gebruiken.
 
 Voorzitter! De heer Pitstra heeft mij de mogelijkheid geboden om een aantal
vragen later schriftelijk te beantwoorden. Gelet op het ver gevorderde uur
maak ik van die mogelijkheid graag gebruik. De heer Pitstra heeft een paar
opmerkingen gemaakt die eerder in deze Kamer zijn gemaakt door de heer Veling.
Kan er niet toch iets op het gebied van de communicatie gebeuren? Er gebeurt
al het nodige op dat gebied. De suggestie is gedaan om natuur- en milieuorganisaties
en educatieve centra in dit kader een rol te geven. Gedacht kan worden aan
het IVN. Ik vind dat een uitstekende suggestie, die ik gaarne overneem. Ik
wil de heer Pitstra enigszins dempen in zijn optimisme over bedragen die iets
te maken hebben met de middelen voor het agrarisch natuurbeheer. In de orde
van grootte waaraan hij dacht, zal volgende week de begroting van LNV niet
worden opgehoogd. Maar er zullen middelen komen voor het beheer van het SGR,
ook voor de langere termijn, zoals ik al heb aangegeven. Er zullen ook middelen
ter beschikking komen voor het agrarisch natuurbeheer.
 
 In de richting van de heer Pit geef ik graag toe dat de termen "plattelandsvernieuwing"
en "dynamiek van het landelijk gebied" iets abstracts hebben. Het blijft vaag.
Dat is één van de redenen waarom ik zelf met terughoudendheid
die termen gebruik. Ik spreek liever over de dynamiek van het landelijk gebied.
Maar daarvan zou de Kamer hetzelfde kunnen zeggen: wat is dat dan precies?
Het moet in de praktijk gestalte krijgen. Het moet gestalte krijgen in overleg
met de provinciale besturen en, waar nodig, met gemeentebesturen. Maar de
provincies spelen hierin een belangrijke rol. Het kan alleen maar via input
vanuit de praktijk. Daarvan zullen wij het in de komende jaren voor een groot
deel moeten hebben. De ontwikkelingen in een aantal gebieden maken dat nodig
en ook mogelijk.
 
 De heer Pit heeft mij nog een rechtstreekse vraag gesteld: moet het niet
mogelijk zijn om delen van het EHS door boeren te laten beheren? Dat is dus
wat ik met het agrarisch natuurbeheer bedoel. Dat is ook één
van de gedachten die in "Dynamiek en vernieuwing" zijn neergelegd en die ook
nieuw zijn ten opzichte van het moment waarop het SGR werd geschreven. Daar
waar dat nodig is, zal er een financiële vergoeding tegenover moeten
staan.
 
 De heer Bierman heeft nog een keer gewezen op de parallel tussen grote
steden en landelijk gebied. De methode die wij toepassen ten aanzien van de
ontwikkeling van de plannen en de programma's voor het landelijk gebied lijkt
in zekere zin op wat er in de afgelopen jaren is geschied in het kader van
het grote-stedenbeleid. Er is zeer projectmatig gewerkt en met de terbeschikkingstelling
van financiële middelen zijn bepaalde vanuit het grondvlak komende ontwikkelingen
gesteund.
 
 Voorzitter! Dan kom ik bij de motie van de heer Van Gennip. Volgens mij
is het in de staatkundige praktijk tussen regering en Kamer goed dat er een
zekere bondigheid wordt betracht. Daarom wil ik zeer kort op deze motie reageren.
Ik denk dat enkele elementen die in de motie staan vrij helder zijn teruggekeerd
in het betoog dat ik in deze Kamer heb mogen houden. Ik heb een aantal belangrijke
hoofdpunten van het SGR neergelegd: het sturen op hoofdlijnen, het gebruik
maken van gebiedsgericht maatwerk, het evenwicht dat er moet zijn tussen ambities
en middelen, een maximale ruimte voor particulier en agrarisch natuurbeheer.
Dat is in korte lijnen een samenvatting van datgene wat ik in de Kamer heb
gezegd. Om die reden heb ik ook geen behoefte aan de motie van de heer Van
Gennip. Ik denk dat de reden om die motie af te wijzen en van mij te werpen
is gelegen in de reden die de indiener had om de motie in te dienen.
 
 Voorzitter! Daarbij zou ik het willen laten.
 
 
 
 
 
 De heer Van Gennip (CDA):
 
 Mijnheer de voorzitter! Ik vind het nogal wezenlijk voor de verdere beoordeling
wat de minister met zijn zinsnede "de reden van indiening" precies bedoelt.
Is hij bereid dat enigszins te preciseren?
 
 
 
 
 
 Minister Van Aartsen:
 
 Voorzitter! Ik heb de lange lijnen van mijn beantwoording nog eens kort
vertaald. Met een aantal elementen in de motie van de heer Van Gennip heb
ik niet zoveel problemen. Nogmaals, het is een lange motie die ook een zeker
analytisch vermogen vergt. Daar beschik ik wel over, maar soms moet je ook
heel precies lezen. Ik denk dat het willen vastleggen van iets wat al is toegezegd
niet nodig is. Daarop doel ik met "de reden waarom de motie is ingediend".
Ik hoop dat ik hiermee de vraag van de heer Van Gennip heb kunnen beantwoorden.
 
 
 
 
 
 De beraadslaging wordt gesloten.
 
 
 
 
 De voorzitter:
 
 Wij komen tot de afhandeling van deze PKB. Ter verduidelijking, de motie
komt sowieso in stemming in de volgende vergadering. Ik moet even een splitsing
maken tussen de PKB en de motie. Nu gaat het om de vraag: wenst iemand stemming
over deze PKB?
 
 
 
 
 
 De heer Van Gennip (CDA):
 
 Mijnheer de voorzitter! Ik wil stemming vragen over de PKB.
 
 
 
 
 De voorzitter:
 
 Dan zal die stemming plaatsvinden aan het begin van de volgende vergadering,
dat wil zeggen over veertien dagen. Ik wijs de Kamer erop dat er tot nu toe
geen openbare vergadering was voorzien. Er zal dus een openbare vergadering
zijn op de 26ste voor deze stemming.
 
 
 
 
 
 Sluiting 23.06 uur
 
 
 
 
 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/h-ek-19941995-38-1478-1498.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl