Behandeling van het wetsvoorstel:  - Wet structuur uitvoeringsorganisatie werk en inkomen (27588);  - Invoeringswet Wet structuur uitvoeringsorganisatie werk en inkomen (27665);  - Wet verbetering poortwachter (27678)
Staten-Generaal — Handelingen 
Datum: 2014-07-08 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Handeling 2000-2001, pag. 5537-5556

 
 
 

Handeling

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Vergadernummer
Datum vergadering

28-06-2001

Tweede Kamer der Staten-Generaal

2000-2001

nr. 89, pagina 5537-5556

20-06-2001

 

 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties over kamerdossier

Kamerdossier 27588Toon publicaties die dit dossier behandelen
Kamerdossier 27665Toon publicaties die dit dossier behandelen
Kamerdossier 27678Toon publicaties die dit dossier behandelen

 
 
 Publicaties in vergadering

Voortzetting van de behandeling van het wetsvoorstel: - Wet structuur uitvoeringsorganisatie werk en inkomen (27588); - Invoeringswet Wet structuur uitvoeringsorganisatie werk en inkomen (27665); - Wet verbetering poortwachter (27678)Pagina 5556-5617
Regeling van werkzaamheden (woensdag 20 juni 2001)Pagina 5556-5556
Behandeling van het wetsvoorstel: - Wet structuur uitvoeringsorganisatie werk en inkomen (27588); - Invoeringswet Wet structuur uitvoeringsorganisatie werk en inkomen (27665); - Wet verbetering poortwachter (27678)Pagina 5537-5556
Presentie en opening (woensdag 20 juni 2001)Pagina 5537-5537
Lijst van ingekomen stukken, met de door de voorzitter terzake gedane voorstellen (woensdag 20 juni 2001)Pagina 5617-5617

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 97 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
Aan de orde is de behandeling van: het wetsvoorstel Regels
tot vaststelling van een structuur voor de uitvoering van taken met betrekking
tot de arbeidsvoorziening en socialeverzekeringswetten (Wet structuur uitvoeringsorganisatie
werk en inkomen) (27588);het wetsvoorstel Invoering
van de Wet structuur uitvoeringsorganisaties werk en inkomen (Invoeringswet
Wet structuur uitvoeringsorganisatie werk en inkomen) (27665);het wetsvoorstel Verbetering van de procesgang in het eerste
ziektejaar en nieuwe regels voor de ziekmelding, de reïntegratie en de
wachttijd van werknemers alsmede met betrekking tot de loondoorbetalingsverplichting
van de werkgever (Wet verbetering poortwachter) (27678).(Zie wetgevingsoverleg van 18 juni 2001.)De algemene beraadslaging wordt geopend.De voorzitter:Ik heb gezien dat vele woordvoerders zich hebben ingeschreven voor 60
à 90 minuten. Het is ons aller wens om vandaag voor elf uur vanavond
de eerste termijn van de kant van de Kamer af te ronden. Dat betekent dat
het voorzittersregime ten aanzien van interrupties de hele dag vriendelijk
doch streng zal moeten zijn. Het spreekt natuurlijk vanzelf dat niet overgedaan
hoeft te worden wat maandag in het wetgevingsoverleg van elf tot elf al uitgebreid
aan de orde is geweest. Het gaat uiteraard vooral om een debat met de bewindslieden.Ik wilde dit, ook al is het waarschijnlijk overbodig, toch zeggen voordat
wij deze lange dag samen ingaan.Mevrouw Noorman-den Uyl (PvdA):Mijnheer de voorzitter. Het is niet erg spannend te praten over structuren
en systemen, over de ingewikkelde regels en uitvoering. Wat zegt dat de mensen?
Veel liever praten wij over recht en onrecht, over normen en waarden en over
eerlijk delen en gelijke kansen. Gelijke kansen komen niet vanzelf. De overheid
heeft de belangrijke taak in onze samenleving om voor mensen die kwetsbaar
zijn regelgeving en voorzieningen te treffen.Ons sociaalverzekeringssysteem kreunt in zijn voegen. De onbeheersbaarheid
van het volume van de WAO was begin jaren negentig aanleiding tot verdergaand
onderzoek. Van invloed is evenzeer een veranderende samenleving met combinaties
van arbeid en zorg en meer flexibiliteit. De uitkomsten van
de parlementaire enquête-Buurmeijer in 1993 waren het vertrekpunt naar
grote veranderingen.We hebben jarenlang geworsteld met verantwoordelijkheden voor de uitvoeringsorganisaties.
In de OSV 1995, de OSV 1997, de verschillende wetten inzake arbeidsvoorziening
en het regeerakkoord werd nog uitgegaan van privatisering van de uitvoering
van sociale verzekeringen en reïntegratie. Langzamerhand groeit evenwel
het besef op tal van maatschappelijke terreinen dat we niet altijd meer, maar
vooral anders moeten investeren in de vormgeving van voorzieningen. Geen gemillimeter
meer over werk dat mensen niet meer kunnen, maar juist investeren in nieuwe
kansen, in wat mensen wel kunnen. Niet meer alleen op rechtmatigheid focussen,
maar ook op het resultaat van beleid. Niet meer de uitkering centraal stellen,
maar werk en zelfredzaamheid voorop zetten. En voor mensen die geen mogelijkheden
op de arbeidsmarkt hebben, zijn er sociale activering en dienstverlening,
want dat moet.Anderhalf jaar geleden is de steven gewend. We hebben het regeerakkoord
begin vorig jaar opengebroken om dit concept mogelijk te maken: SUWI, een
nieuwe structuur van werk en inkomen. Overeind bleef het voornemen om een
eenloketfunctie via het CWI in de bedrijfsverzamelgebouwen te realiseren.
Dat geldt ook voor het naar de markt gaan van de reïntegratie. Echter,
de uitvoering van de sociale verzekeringen wordt vereenvoudigd en in het publiek
domein ondergebracht. De acceptatie van deze heldere keuze bleek groot. Wij
hebben de partijen gedefinieerd en de plaatsen gemarkeerd en het wetsvoorstel
SUWI ligt voor.De fractie van de Partij van de Arbeid vindt dat een stevig compliment
op zijn plaats is voor al die mensen die binnen en buiten de overheid en in
het hele land aan deze zeer complexe voorstellen hebben meegewerkt. Dat is
klasse. Wij hebben ook veel waardering voor de creatieve en slagvaardige inzet
van de minister en de staatssecretaris die het proces zo ver hebben gebracht
dat wij nu aan de behandeling toe zijn. Die inzet blijkt ook uit de nota van
wijziging die na het overleg van maandag, gisteren aan de Kamer is voorgelegd. Met dit wetsvoorstel worden 73 wetten gewijzigd. Er is een nauwe samenhang
met het wetsvoorstel Poortwachter en daarom is de gelijktijdige behandeling
van drie wetten een verstandige beslissing van de Kamer.Voorzitter. De fractie van de PvdA heeft bij zowel de invoeringswet als
de SUWI-wet het doel, de kern en de risico's steeds voor ogen gehad. Voor
ons is het doel een betere inkomensvoorziening en een doeltreffender toeleiding
naar werk. Middelen zijn eenduidige verantwoordelijkheden, geldstromen die
de klant volgen, sturing van uitvoering op resultaat met behulp van moderne
managementtechnieken en ICT, het transparanter maken van de uitvoering en
vereenvoudiging van de regelgeving. Dit is een stevig doel.De kern is dat wij de cliënt centraal stellen. Wij leggen een zwaar
gewicht op het vertrekpunt investeren in wat mensen zelf kunnen en ze daarbij
ondersteunen. In mijn ogen zijn de instrumenten daarvoor: een wettelijk recht
op reïntegratie, zeggenschap en participatie van cliënten en de
begeleiding van casemanagers om de continuïteit en de kennis voor de
klant te waarborgen.Wij zien ook risico's. Wij zien risico's voor kwetsbare groepen. Er is
ook een risico dat door marktwerking en alle kinderziektes een belangrijke
infrastructuur verdwijnt voor de bemiddeling van minder kansrijke mensen.
Immers, marktwerking kan er zeker toe leiden dat de beter bemiddelbaren snel
en bij voorrang worden geholpen. Dan zijn gelijke kansen wel degelijk aan
de orde en daarmee ook een extra investering in kansarmen. Ook het specifiek
beleid gericht op de achterstand van minderheden, de beroepseducatie en de
waarborgen op duurzame arbeid zijn kwetsbaar en zullen goed in de gaten moeten
worden gehouden. Een zo grote mammoetoperatie is op zichzelf al een enorme
opgave, maar het kan en het moet.De vorming van de nieuwe reïntegratiemarkt bevat nog een aantal onduidelijkheden
en knelpunten. In de wetsvoorstellen wordt daarop nog niet uitvoerig ingegaan.
Daarnaast gaat het om zeer substantiële organisatieveranderingen waarin
alleen al bij de UVI-vorming – de fusie tussen GAK, USZO, Cadans, GUO
en Svb – 22.000 mensen zijn betrokken. De financiële risico's –
hoe spijtig ook – zijn op dit moment onvoldoende in beeld gebracht.
Er ligt een toezegging van de minister om de Kamer na de zomer voorstellen
voor te leggen, maar dit neemt niet weg dat wij vinden dat bij deze megaoperatie
de portemonnee in beeld moet zijn en blijven. Dit is nu onvoldoende het geval.Voorzitter. Wij hebben de onderwerpen die wij aan de orde willen stellen,
gebundeld in zes thema's. 1) De samenwerking van de uitvoeringsorganisaties.
2) De cliëntgebonden activiteiten. 3) De uitvoeringsorganisaties. 4)
De reïntegratie en de markt. 5) Toezicht en advies. 6) Wettelijke bepalingen.Ik begin met de samenwerking van de uitvoeringsorganisaties. De essentie
van SUWI, dat was de sleutel die wij zochten om tot beter resultaat te komen.
Het gaat om werk, reïntegratie en inkomen. Het uitgangspunt is: het geld
volgt de klant. Een uitgangspunt is ook: alleen het resultaat telt. De klant
staat centraal en ook hier is een omslag van aanbod naar vraagsturing. Dit
zijn herkenbare processen die ook op andere beleidsterreinen aan de orde zijn.Bij de sturing moeten drie organisaties tot elkaar worden veroordeeld:
UWV, gemeenten en CWI. Het moet een belang van eenieder zijn dat men het goed
doet voor zichzelf en voor de ander. Daar zijn regulerende systemen voor nodig,
"checks and balances". De kwaliteit en de tijdigheid van het CWI moet, net
als bij de gemeenten, worden gecontroleerd. Het moet geld kosten als het UWV
een klant naar de bijstand laat glippen.De instanties die verantwoordelijk zijn voor de resultaten, het UWV en
de gemeenten, moeten op scherp staan. Zij fungeren ook de facto als opdrachtgever
voor reïntegratie en rekenen af op het resultaat. Dat kan op verzoek
van de werkgever worden gedaan, maar ook op verzoek van de werkloze met een
persoonsgebonden reïntegratiebudget of onder de vlag van de werkgeverssector
of een brancheconvenant.De gemeente wordt afgerekend op het resultaat, maar het UWV niet. Juist
daarom kan ik mij vinden in de wijziging die gisteren via een nota naar aanleiding
van het verslag naar de Kamer is gegaan. In deze nota naar
aanleiding van het verslag wordt aangekondigd dat voorstellen tot financiële
prikkeling bij het UWV en, naar ik aanneem, bij het CWI van de minister bij
de eerst volgende evaluatie te verwachten zijn. Als dat het geval is, houd
ik het voor dit moment op deze constatering, met van de kant van de PvdA-fractie
de vraag om duidelijkheid. Wij willen hoe dan ook dat daar extra reglementering
voor wordt ontworpen.Er moesten duizend bloemen bloeien. Dat zijn uiteindelijk 130 CWI's geworden.
Die moeten dan wel echt gaan bloeien. Voor mijn fractie is het erg belangrijk
dat het mogelijk wordt om "full-service" te werken. Een zekere reisafstand
moet voor lief worden genomen. Het werk is immers ook niet altijd om de hoek.
Wel kan het zo zijn dat voor mensen met een laag inkomen de reiskosten, vooral
als zij het CWI vaak moeten bezoeken, bezwaarlijk kunnen zijn. Een uur in
de bus kost namelijk een lief bedrag. Als je een inkomen op het minimumniveau
hebt en je moet iedere week zo'n reis maken, heb je een probleem aan het eind
van de maand. Ik vraag de minister om de toezegging dat steun door de bijzondere
bijstand, wellicht met een ondergrens voor de kosten die men zelf moet dragen,
mogelijk is als men zeer regelmatig het CWI moet bezoeken en men over een
minimuminkomen beschikt of een inkomen vlak daarboven. Het kan toch niet zo
zijn dat die reiskosten zo hoog worden dat daardoor belemmeringen of negatieve
prikkels optreden?Ik las in Binnenlands bestuur een artikel waarin zeer kritisch werd geschreven
over de huidige voortgang in de ontwikkeling van de totstandkoming van de
CWI's. Als dat zo is, vind ik dat spijtig. Ik vind dat het ook niet zou moeten.
Er is alle reden om volop vooruit te stomen, aangezien een aantal zaken voor
de CWI's helder is. Dit debat zal voor hen echter ook van belang zijn, omdat
duidelijk zal worden wat precies hun taken en verantwoordelijkheden zijn,
waar zij die moeten afstemmen met de andere organisaties en hoe de vormgeving
van de huisvesting globaal en indicatief kan zijn. Dat moet een behoorlijke
voortgang mogelijk maken.Ik ben in een aantal CWI's die al draaien, op bezoek geweest, zoals overigens
veel van mijn collega's. Als je ziet hoe die werken, wordt het duidelijk dat
wij op de goede weg zijn. Het heeft een toegevoegde waarde dat mensen veel
integraler behandeld worden, ze één verhaal niet twee keer hoeven
te vertellen en dat de volgende functionaris die hen bijstaat, op de hoogte
is van de hoofdlijnen. Kortom, men is veel welkomer, voelt zich welkomer en
de ICT-toepassingen zijn een prikkel tot veel meer initiatief. Mijn fractie
is er dan ook van overtuigd dat wij met dit concept op weg zijn naar een toekomst
waarin mensen meer kansen krijgen om zichzelf te helpen, geholpen te worden
en zelfredzaam te zijn.In een aantal gemeenten zijn specifieke toepassingen in het leven geroepen.
Ik denk dan aan het jongerenloket in Den Haag, waarover wij al eerder hebben
gesproken. Het zou mij goed doen als de minister gebruikmaakt van zijn mogelijkheid
om via een AMvB een aantal detacheringen en afspraken te realiseren. Deze
initiatieven die een hoog rendement hebben – het gaat ons toch allemaal
om resultaat – en jongeren die op een andere manier niet goed kunnen
worden bereikt, heel snel naar de arbeidsmarkt brengen, mogen niet worden
afgebroken. De resultaten van deze initiatieven moeten worden gemeten en vervolgens
moet worden bezien of ervoor kan worden gezorgd dat zij via detacheringsconstructies
behouden blijven. De minister heeft in een eerder overleg toegezegd dat met
nieuwe ICT-toepassingen bepaalde CWI-functionaliteiten op andere plekken gezet
kunnen worden. Ik heb daar in het wetsvoorstel niets over gelezen. Het is
mogelijk dat een en ander met AMvB's geregeld wordt, maar die wil ik dan zo
langzamerhand wel zien, want dan weten de gemeenten ook waar zij aan toe zijn.
Laat het overigens helder zijn dat het CWI zelf geen diensten verkoopt of
subsidies verstrekt.Het CWI is niet het centrum voor werk en inkomen, maar de toegang tot
werk en inkomen en wel de meest vitale, want het is de enige. En zo moet het
ook. Het is daarom jammer dat de definitie van bedrijfsverzamelgebouw zo mager
is. Mensen vinden het bedrijfsverzamelgebouw het belangrijkst, want daar gebeurt
alles. De intake vindt er plaats en het loket, de uitzendbureaus, de UVI en
de gemeente zijn er gevestigd. Om die reden heb ik reeds in het verslag al
aangegeven dat het verstandig zou zijn als het CWI het loket voor werk en
inkomen wordt genoemd – wij hebben altijd gesproken over één
loket – en het gebouw als zodanig het centrum voor werk en inkomen.
Daarmee zouden problemen rond de naamgeving worden opgelost; in de wet wordt
gesproken over centra voor werk en inkomen, de Centrale organisatie voor werk
en inkomen, en de individuele CWI's, hetgeen verwarring zaait. Door de intakefunctie
het loket voor werk en inkomen te noemen, wordt die verwarring vermeden. Het
zal in ieder geval helder zijn voor de klant als het gehele gebouw het centrum
voor werk en inkomen wordt genoemd. In dat centrum kan men compleet geholpen
worden en dat willen wij graag, zeker voor fase-1-klanten. Ik heb het idee
wat verder uitgewerkt, maar ik hoor graag een reactie van de bewindslieden.
Uit de voortgangsrapportage begreep ik dat er volgend jaar een nieuwe huisstijl
wordt ontwikkeld, ook voor het CWI. Een naamwijziging kan dus op een goede
manier gerealiseerd worden, zonder kosten verloren te laten gaan.In het wetgevingsoverleg is al gesproken over het referentiewerkproces,
en ik wil dat verhaal niet over doen. Wij zijn het eens geworden over een
aantal elementen, dat de minister heeft opgenomen in de nota van wijziging,
waar ik grote waardering voor heb. Wij zijn het eens geworden over het onderscheid
dat moet worden gemaakt tussen geverifieerde en niet-geverifieerde informatie
bij de overdracht naar de gemeenten en het UWV. Ook zijn wij het eens over
een vaste termijn voor de eenvoudige gegevensaanvraag bij intake door het
CWI, waarna overdracht naar de gemeente volgt. Verder zijn wij het ermee eens
dat de minister bij AMvB nadere regelgeving kan vaststellen om onder voorwaarden
de termijn te verlengen als er sprake is van detachering vanuit de gemeente
naar het CWI, om een volledige bijstandsbehandeling binnen het loket CWI uit
te voeren. In de nota van wijziging is echter sprake van een adder onder het
gras: de doorlooptijd van acht dagen wordt gerekend vanaf de inlevering van
de aanvraag. Daarmee wordt een oneindig diepe la opengetrokken. Aan het indienen
van een aanvraag zijn momenteel strikte afspraken verbonden.
Mensen moeten meteen een vervolgafspraak maken, en als zij vervolgens niet
komen opdagen, dan kan dat reden zijn om een sanctie op te leggen. Het is
geen vrijblijvend proces. Het zinnetje in het verslag trekt een ongedefinieerde
la open. Wij hebben acht dagen afgesproken en die termijn moet gehandhaafd
worden. Als iemand een hersteltermijn krijgt omdat hij zijn spullen niet op
tijd in orde kan hebben, dan wordt de achtdagentermijn verlengd met de duur
van de hersteltermijn. Dat kan wel eens twee weken zijn. Dat is dan een formeel
besluit. Ik kan er vrede mee hebben als in de nota van wijziging wordt verwezen
naar het instrument van hersteltermijnen. Als iemand een hersteltermijn krijgt
omdat er een brief uit het buitenland moet komen, kan het CWI niet aan een
hersteltermijn worden opgehangen. Materieel kunnen wij het wel eens worden,
maar dan wel op formele gewaarborgde gronden en niet een schimmige open deur.
Ik hoor hierop graag een reactie van de regering.Op mijn verzoek heeft de minister in het wetgevingsoverleg aangegeven
dat bijzondere groepen rechtstreeks naar de gemeenten kunnen. Ik denk aan
mensen die voor bijzondere bijstand komen en 65-plussers. Mensen die broodnood
hebben of crisisinterventie nodig hebben moeten ook rechtstreeks naar de gemeente
kunnen. Dat is niet opgenomen in de wet. Omdat de wet limitatief is, moet
de minister een voorziening treffen of een afspraak maken dat voor alle gemeenten
duidelijk wordt, dat zij die mensen niet weg mogen sturen. Het moet helder
zijn dat die bijzondere gevallen acute hulp kunnen krijgen. Voor broodnood
is het zelfs wettelijk voorgeschreven.De heer Van der Knaap (CDA):Heeft u overwogen om een dubbele intake te voorkomen door de intake voor
de Algemene bijstandswet bij de gemeenten te laten? Dat is een fijnmazig netwerk.
Gemeenten kunnen toetsen of het allemaal goed is. Fase-1-cliënten kunnen
worden doorverwezen naar het CWI. Is dat niet wat simpeler?Mevrouw Noorman-den Uyl (PvdA):Als u mij die vraag in 1991 had gesteld, had ik daarover diep nagedacht.
Inmiddels hebben duizend bloemen gebloeid. In 1992 zijn wij begonnen met het
instrument van de gezamenlijke intake, niet voor de gezelligheid maar omdat
wij zagen dat het van belang was dat het eerste gesprek gaat over werk, de
toegang naar werk. Je kunt dan niet weken wachten om over de uitkering te
praten. Het gaat niet aan dat je mensen naar twee loketten stuurt voor hetzelfde.
Het heeft een toegevoegde waarde. De aard van het gesprek wordt anders ingekleurd.
Inmiddels zijn er ongeveer 25 CWI's. Er zijn ook al pre-CWI's. De gemeente
Nijmegen heeft geteld. Van de honderd bijstandsaanvragen worden er 68 doorgeleid
door de gezamenlijke intake aan het ene loket. Men moet zich voorstellen wat
voor een winst dit betekent voor het functioneren van de sociale dienst. Mensen
worden veel sneller verwezen naar de plek waar zij echt naartoe moeten. In
1991 vond ik het een goede vraag, nu niet meer. De ervaringen met de CWI's
had u zelf ook moeten opdoen.De heer De Wit (SP):Mevrouw Noorman noemt de ervaringen van Nijmegen. Afgelopen maandag heb
ik verwezen naar een artikel in Binnenlands bestuur, dat handelt over de ervaringen
van een wethouder in Den Haag. Worden de CWI's niet een voorloket? Er zijn
gemeenten die ondanks de mooie woorden over de CWI's zich het recht voorbehouden
om zelf een aantal dingen te gaan doen. Dan is sprake van dubbele loketten.
Het voorbeeld van Nijmegen is niet maatgevend.Mevrouw Noorman-den Uyl (PvdA):Daar denk ik anders over en ik zal dat uitleggen. Ook gemeenten als Den
Haag vinden het belangrijk dat het eerste gesprek gaat over werk en, en marge,
over een mogelijke uitkering. Dat is heel belangrijk. Ik heb ook gehoord wat
de betrokken Haagse wethouder hierover heeft gezegd, namelijk: wij hebben
klanten die een aanvraag om bijstand doen en die ik altijd recht in de ogen
wil kijken. Ik kan mij dat goed voorstellen. Volgens dit wetsvoorstel houdt
de gemeente de poortwachtersfunctie. De gemeente blijft verantwoordelijk voor
de juistheid, de validatie van de gegevens betreffende de uitkering en wordt
er ook op afgerekend; kijk maar naar Amsterdam. Als een gemeente zegt: "gezien
de wijze waarop de klanten tot mij komen, is het wenselijk en noodzakelijk
om zeker te weten dat wij het goed doen", steun ik dat van harte. Men moet
bedenken dat wij de termijn van acht dagen niet voor niets stellen. De doorlooptijd
van een uitkering is vier, vijf weken en soms nog langer. Dit heeft te maken
met de verificatie en de validatie van gegevens. Dit kan betekenen dat er
extra gesprekken nodig zijn. Die gaan dan vaak over meer dan alleen de juistheid
van de uitkering, zoals over bijzondere bijstand en schuldhulpverlening. Ik
weet dat de heer De Wit dit ook belangrijk vindt. Dat is echter een andersoortig
gesprek. In dat geval is het volgtijdelijk en niet tegelijkertijd. Dat is
wat het ene loket van het CWI tot een waardevol loket maakt. Ik heb er waardering
voor dat Den Haag zegt: in een bepaalde bijzondere omstandigheid denk ik dat
het beste mijn klanten help door in het vervolgtraject op deze wijze te handelen.
Dit past prima in het wetsvoorstel.De heer De Wit (SP):Dit betekent dat de gesprekken in de CWI-loketten in feite beperkt worden
tot de vraag over werk, terwijl de gemeenten zeggen: wij willen op basis van
onze eigen verantwoordelijkheid een aantal dingen blijven doen. Er ontstaan
dus toch weer twee of misschien wel drie loketten.Mevrouw Noorman-den Uyl (PvdA):Nee. Dan heeft u nog steeds het voorstel niet goed begrepen. Het CWI-loket
is het enige loket voor de aanvraag om werk en uitkering. Daar wordt de aanvraag
ingenomen. Na de inname volgt bij het CWI een onderzoek in de gemeentelijke
bevolkingsadministratie om te voorkomen dat iemand naar een verkeerd adres
wordt gestuurd. Als je in een bepaalde plaats niet woont, kan je daar geen
uitkering aanvragen. Zo simpel is het. Dus op die manier voorkomt men een
heleboel gedoe. Daarna gaat, zoals in de toelichting staat, het dossier naar
de gemeente die in sommige gladde gevallen de zaak heel snel kan afhandelen,
zoals bij schoolverlaters; Nijmegen zegt dat 32% vervolgens heel snel aan
de slag gaat. Het kan ook nodig zijn dat veel uitvoeriger met mensen moet
worden doorgepraat. Dat doet de gemeente. Daar hoort het ook thuis en niet
bij het CWI. Het is zelfs zo dat in gemeenten waarin men probeert de intake
in het CWI wat verder op te bouwen dit gedaan wordt door deskundige
medewerkers van de gemeenten. Dat is een optie waarvan de regering nu gezegd
heeft dat deze mogelijk blijft. Wij noemden dat het Pact van Nijmegen, de
plusvariant. Dit wetsvoorstel biedt die mogelijkheid en wij vinden het erg
belangrijk dat de gemeente samen met de andere partners in de desbetreffende
CWI bespreekt in welke fase men is en welke mogelijkheden er zijn. Ik ben
het er dus helemaal niet mee eens dat er sprake is van twee of meer loketten.
Er is sprake van een volgtijdelijke behandeling, omdat het gaat om heel gespecialiseerde
zaken.Ik wil nog een voorbeeld geven. Zolang wij in Nederland het nog niet goed
vinden dat een drogisterij ingewikkelde recepten maakt die bij de apotheek
thuishoren, denk ik dat wij goed bezig zijn. Wat aan de gemeente of aan het
college van burgemeester en wethouders is, moeten wij daar houden en wat de
mensen vooruit helpt, moeten wij gezamenlijk doen in het CWI-loket. Zo is
het ook in het wetsvoorstel verwoord.De voorzitter:Ik wil dit soort interrupties in beginsel tot twee vragen beperken. Mevrouw
Noorman vervolgt nu haar betoog.Mevrouw Noorman-den Uyl (PvdA):Mijnheer de voorzitter. Ik wil nog enkele korte opmerkingen maken over
het CWI. Eerder heeft de minister gezegd dat hij niet bereid is het mogelijk
te maken dat het CWI taken mandateert aan de gemeente onder verantwoordelijkheid
van het CWI, bijvoorbeeld in landelijke gebieden. Ik begrijp dat bij de invoering
van zo'n traject de totstandkoming en het volledig in werking zijn van het
CWI prioriteit hebben. Dit poets ik ook niet weg. Toch zou ik niet geheel
buiten beschouwing willen laten dat het in sommige specifieke gevallen heel
handig kan zijn als een aantal CWI-taken in een bepaalde gemeente kunnen worden
uitgevoerd. Wellicht is dit te realiseren door middel van detachering of door
een CWI-medewerker in een bepaalde regio spreekuur te laten houden. Ik geef
de minister in overweging om dit – wellicht op termijn – mede
met behulp van ICT-toepassingen mogelijk te maken. In de nota van wijziging is een opmerking gemaakt over de bewaartermijn
voor door het CWI vergaard materiaal. Volgens de wettekst is het in beginsel
de bedoeling dat het CWI na overdracht van de aanvrage naar de uitvoeringsinstelling
geen schaduwdossier van cliënten meer bewaart. Er staat echter ook in
de wet dat het soms, vanwege het ophelderen van vragen, wenselijk is als zaken
nog enige tijd worden bewaard. Ik kan mij daar iets bij voorstellen, maar
als de minister in dit verband verwijst naar wettelijke termijnen, dan gaat
het om vijf jaar. Dat lijkt mij niet de bedoeling. Ik mag toch hopen dat wordt
gedacht aan een termijn van enkele weken of van bewaring tot het moment dat
een beschikking tot uitkering is afgegeven. Dan bevat het SUWI-net alle gegevens
die behoren bij een formele uitkering. Er moet dan niet meer bij het CWI worden
geraadpleegd op basis van niet-gevalideerde gegevens. Er zijn dan immers formele
gegevens beschikbaar die zijn gearchiveerd bij de gemeente of bij het UWV.
Kortom, ik zou de termijn bekort willen zien tot het moment dat de gemeente
of het UWV een beschikking tot uitkering heeft afgegeven.Ik kom nu te spreken over cliëntgebonden activiteiten. Er is een
reeks maatregelen die de kansen, rechten en positie van de werkzoekende versterkt.
Oogmerk daarbij is om met maatwerk aan te sluiten op wat mensen zelf kunnen
en op wat hun ervaringsdeskundigheid is. Het gaat dan om cliëntenparticipatie,
persoonsgebonden reïntegratiebudgetten, het informatieloket en de casemanager.
Eerst iets over de cliëntenparticipatie. Samen met andere fracties hadden
wij ingezet op een kaderwet voor cliëntenparticipatie. Het kabinet is
niet aan die wens tegemoetgekomen. Dat spijt ons. Uit de door het kabinet
ontwikkelde voorstellen blijkt duidelijk dat het cliëntenparticipatie
heel serieus neemt. Dat is belangrijk. Voor dit moment neem ik er dan ook
genoegen mee dat het wordt geregeld in de materiewetten. Er heeft een aantal
modellen voor cliëntenparticipatie gecirculeerd. In lijn met het door
de fractie van GroenLinks ingediende amendement vinden wij het voorstel van
de landelijke cliëntenorganisaties het meest aantrekkelijke. Immers,
zo zijn de onafhankelijkheid en zelfstandigheid van cliëntenparticipatie
het best gewaarborgd. Daarom hebben wij dit amendement medeondertekend. Toch
zijn er hierover nog wel enkele opmerkingen te maken. De landelijke Gehandicaptenraad
heeft een punt waar het gaat om de representativiteit van de samenstelling
van de cliëntenraad en de wijze waarop vanuit verschillende cliëntgroepen
kan worden geparticipeerd. Ik vraag de regering bij de invulling hiervan rekening
te houden met mensen met een lichamelijke, psychische of verstandelijke beperking.
Verder lijkt het mij van belang dat het secretariaat onafhankelijk van de
RWI kan opereren. Of er wel of niet een verbinding blijft, zullen wij nog
moeten bezien, maar voor de cliëntenraad moet het gaat om onafhankelijke
positionering. Anders zou vermenging van belangen kunnen ontstaan die latere
processen kan frustreren.De heer Harrewijn (GroenLinks):In het amendement is opgenomen dat het secretariaat bij de RWI wordt ondergebracht.
Wilt u dat er nu uit halen?Mevrouw Noorman-den Uyl (PvdA):Ik wil het er in ieder geval niet heel vast bij onderbrengen. Het moet
niet zo zijn dat de secretariaatsmedewerkers van de RWI dezelfde zijn als
die van de cliëntenraad.De heer Harrewijn (GroenLinks):Dat lijkt mij logisch.Mevrouw Noorman-den Uyl (PvdA):Zoals het er staat, zou het kunnen, maar dan wel met een lossere, onafhankelijke
positionering. Anders krijg je iets anders in het proces. Of de tekst van
het amendement daarvoor nog moet worden gewijzigd, moeten we nog maar eens
bespreken. Het gaat erom dat het onafhankelijk functioneren van de cliëntenraad
vraagt om onafhankelijke ondersteuning. Als we het daarover eens zijn, zoeken
we nog wel uit in welke vorm dat moet worden gegoten.De PvdA-fractie hecht eraan dat cliëntenparticipatie op alle niveaus
en geledingen van het uitvoeringsproces een rol heeft. In dat kader wijs ik
op het feit dat het voorschrift tot cliëntenparticipatie in de Algemene
bijstandswet wel door bijna alle gemeenten wordt uitgevoerd, maar op een heel verschillende wijze, van strikt tot losjes. Soms is er geen ondersteuning
en soms wel. Ik vraag om stroomlijning en versterking van de participatie
op gemeentelijk niveau. De minister kan hierover met de VNG overleggen. Ook
is het mogelijk dat de inbedding die in de bijstandswet is vastgelegd wordt
aangesloten bij de manier waarop dit in het kader van SUWI is geschied.Wij hebben een brief ontvangen van de Klant Centraal, het nieuwe samenwerkingsverband
van cliëntenorganisaties. Gevraagd wordt om steun tijdens het overgangsproces
zodat men zijn taak beter kan invullen. Hoe kijkt de minister hier tegenaan?De succesvolle opleiding van LKU (Landelijke Kadertraining van Uitkeringsgerechtigden)
is een gezamenlijk initiatief van gemeenten, Divosa, en landelijke cliëntenorganisaties.
Het ministerie heeft hier ook een stukje ondersteuning inzitten. LKU ziet
haar subsidie allen maar afnemen. Dit jaar is 10% gekort. Op mijn eerdere
vragen heb ik van de minister een wazig antwoord gekregen en toen ik het verslag
nalas, begreep ik er helemaal niets meer van. Dat ligt misschien aan mij,
maar alleen de zon gaat voor niets op. Wij menen dat er een goede doorstart
moet komen nu cliëntenparticipatie zo centraal in het proces is opgenomen.
Tevens dient er sprake te zijn van voldoende financiën voor ondersteuning
en scholing. Een afspraak met het UWV, de gemeenten en het CWI zou in dat
kader een goede zaak zijn. Men verzorgt ook opleidingen voor uitvoerders van
uitvoeringsinstellingen die leren omgaan met cliëntenparticipatie. Dit
is uiterst effectief. Ook de gemeenten zijn hier zeer tevreden over. Ik nodig
de minister uit om hierin een eind mee te gaan.Ik vraag ook de aandacht van de minister voor de rechten van klanten bij
reïntegratiebedrijven. Die moeten onderdeel vormen van de opdracht en
het contract van de opdrachtgever. Daar horen ook plichten bij. De Wet boeten
en maatregelen is van toepassing op mensen die een uitkering hebben. Te overwegen
valt om, indien er sprake is van een persoonsgebonden reïntegratiebudget
uit publieke middelen, de benutting daarvan onder de werkingssfeer van de
Wet boeten en maatregelen te brengen. Ik hef niet de vinger om te zeggen:
dit mag niet en dat mag niet. Het gaat mij erom dat mensen meer kansen krijgen
doordat ze een budget krijgen dat ze naar eigen inzicht kunnen benutten. Het
gaat echter wel om publieke middelen waar verantwoord mee moet worden omgegaan.
Gebeurt dit niet, dan moet de stelling gehanteerd worden dat tegenover rechten
ook plichten staan. Overigens vindt de PvdA-fractie dat er een kaderwet cliëntenparticipatie
moet komen.Het persoonsgebonden reïntegratiebudget is een belangrijk instrument
om de reïntegratie van de werkloze of arbeidsgehandicapte te bevorderen.
Inmiddels is in diverse sectoren van de samenleving zichtbaar dat persoonsgebonden
reïntegratiebudgetten goed werken en een betere dienstverlening op maat
leveren. Belangrijk is ook dat mensen meer verantwoordelijkheid kunnen nemen
voor de keuze en de vorm van een reïntegratieplan. Wij waarderen dan
ook de uitbreiding van doelgroepen, die in de eerste nota van wijziging door
de regering is voorgesteld. Toch wil de regering nog altijd het persoonsgebonden
reïntegratiebudget pas toestaan, als de werkgever in gebreke is gebleven
bij zijn reïntegratie-inspanningen. Zeker als het gaat om een reïntegratie
buiten de eigen werkgever, is de vraag of dit nu zo verstandig is. Natuurlijk
is het belangrijk dat er bij het UWV een second opinion wordt gevraagd, wat
niet voor iedereen is er aanleiding voor een reïntegratiebudget als er
andere opties zijn. Hoe zit het dan echter met mensen die gedeeltelijk arbeidsongeschikt
zijn, die niet meer bij hun werkgever terecht kunnen, terwijl de werkgever
dat best wil, maar het gewoon niet kan? Dan is er geen sprake van in gebreke
blijven. Denk eens aan het midden- en kleinbedrijf, aan een bedrijf met drie
werknemers. Als de aard van de beperking van de werknemer zodanig is dat hij
echt niet meer in dat bedrijf te plaatsen is, kan die werknemer dan niet met
een persoonsgebonden reïntegratiebudget elders aan de slag? Dat lijkt
mij jammer en niet goed. Daarom vindt mijn fractie ook dat in zo'n geval en
na een second opinion van het UWV een persoonsgebonden reïntegratiebudget
bereikbaar moet zijn. De PvdA-fractie heeft daarom een amendement ingediend,
medeondertekend door de VVD-fractie en de D66-fractie, dat ertoe moet leiden
dat voor de categorie die ik genoemd heb, een persoonsgebonden reïntegratiebudget
beschikbaar is.Het informatieloket is er nog niet. Voor veel mensen is de sociale zekerheid
ondoorzichtig en vaak eng. Men wil een drempelloos informatiepunt om over
de mogelijkheden van een persoonsgebonden reïntegratiebudget, de WAO,
de bijstand en wat dies meer zij informatie te krijgen. De ervaringen in het
land bij een aantal uitvoeringsinstellingen, bijvoorbeeld USZO, laten zien
dat zo'n drempelloos loket of een telefoonlijn – denk aan de belastingtelefoon –
vaak informatie veel toegankelijker voor mensen maakt. Zij worden daar zelfredzamer
en mondiger van en zijn in staat om betere keuzes te maken. Daarmee worden
ook gemeenschapsmiddelen effectiever benut. Ik pleit dus voor het tot stand
komen in het bedrijfsverzamelgebouw van zo'n informatiepunt, met telefoonlijn.
Ik overweeg een motie op dit punt in te dienen en nodig de minister dan wel
de staatssecretaris uit om daarop te reageren. En ik hoop dat beide bewindslieden
het niet erg vinden, dat ik soms "staatssecretaris" zeg als ik de minister
bedoel en omgekeerd.De aanwezigheid van een casemanager is een belangrijk onderdeel van de
SUWI-operatie. Bij elke instantie zou er één vast aanspreekpunt
moeten zijn voor de cliënt. Tussen beide kunnen afspraken gemaakt worden
over wederzijdse rechten en plichten. Zo ontstaat een gezamenlijk verantwoordelijkheidsgevoel
voor de reïntegratie. Daaraan ligt natuurlijk wetgeving ten grondslag,
maar het is belangrijk dat een reïntegratieplan van iemand helder is
en dat de uitvoeringsinstelling de cliënten op basis van zo'n document
kan aanspreken. In het voorstel wordt veelvuldig verwezen naar die functie,
evenals in de nota naar aanleiding van het verslag en de memorie, maar het
wordt niet wettelijk vastgelegd. Nu gaat het mij er niet om, aan uitvoeringsinstellingen
voor te schrijven hoe je precies die casemanager in de organisatie positioneert.
Het gaat mij er om dat die functionaliteit als principe een essentieel onderdeel
is van dat proces van aan elkaar haken van uitvoeringsorganisaties. Het gaat
mij om een vloeiende gang van de individuele cliënt door verschillende
faciliteiten waar je gebruik van moet maken, die ieder voor
zich gespecialiseerd van aard zijn tot en met dat reïntegratiebedrijf.
Mijn fractie vindt dat vaste aanspreekpunt als functie van wezenlijk belang.
Daarom heb ik terzake een amendement voorbereid, maar alvorens dat in te dienen
wil ik van de minister horen hoe hij hierover denkt. Eerder heeft hij zich
enthousiast betoond, maar maandag klonk zijn mening opeens wat minder. Dat
verbaast mij enigszins. Veelvuldig wordt namelijk ik in de toelichting op
de wet gesproken over de functionaliteit van de casemanager. Ik ben dan ook
van mening dat je over die functionaliteit in de wet een bepaling moet opnemen.Mijn volgende punt betreft de uitvoeringsorganisaties. De gemeente heeft
volgens artikel 73 van de invoeringswet een zorgplicht voor de sociale activering.
Eergisteren hebben wij hierover tijdens het wetgevingsoverleg gesproken. De
zorgplicht, die mede is gerelateerd aan maatschappelijke activering, geldt
echter niet voor iemand die een WAO, WAJONG of andere UVI-uitkering heeft.
Hierover heb ik een vraag gesteld, maar daarop geen antwoord gekregen. Wat
mij betreft is het van tweeën één: of de mensen waarvoor
sociale activering het enig mogelijk is vallen onder het zorgbereik van de
gemeenten en er komt een aanvullende financiering van de UVI of de UVI krijgt
het equivalent van de zorgplicht voor de mensen die daar een uitkering krijgen,
maar waarvoor in de toekomst misschien niet direct werk is. Voor hen zou sociale
activering op de heel lange termijn wel effectief kunnen zijn. Ik nodig de
regering nogmaals uit actie te ondernemen. Mocht zij dat niet doen, dan heb
ik ook op dit punt iets voorbereid.Voorzitter. Het UWV wordt een ZBO. Er is een kaderwet ZBO en gelet op
het gestelde daarin is voor het UWV sprake van een lichte ZBO-constructie.
Dat betekent dat de minister veel invloed en zeggenschap op beleidsniveau
heeft. Hij is ook eindverantwoordelijk voor het UWV. Ten opzichte van de Arbvo
heeft de minister meer bevoegdheden en dat vinden wij erg verstandig en erg
belangrijk. Daar laat ik het bij.Het UWV heeft ook taken die betrekking hebben op de premie-inning. Die
collectioneringsfunctie is heel belangrijk. Wij moeten namelijk niet vergeten
dat het geld voor de uitkeringen ergens vandaan moet komen. Het geld wordt
opgebracht door werkgevers en soms door de werkgevers en de werknemers gezamenlijk.
Dat is afhankelijk van het soort premie. Bij het vormgeven van de nieuwe organisatie
zal het UWV voor branches of sectoren clustergewijs de premie-inning tegen
de daar geldende tarieven doen. Er moet op gelet worden dat zij adequaat en
effectief kan opereren. Ik vind het dan ook belangrijk dat wij ons niet alleen
maar focussen op de rol van het UWV als opdrachtgever bij de reïntegratie,
maar dat wij ook letten op een goede en volwaardige invulling van haar rol
bij de premie-inning. De verschillende taken maken de vormgeving van de organisatie
lastig. Tegelijkertijd is de vereenvoudiging, onder andere vanwege de dagloonberekening,
op zeer afzienbare termijn een instrument waarmee de uitvoering wordt versimpeld.
Het voorgaande betekent wel, dat bij de vormgeving van de UWV-organisatie
helder voor ogen gehouden moet worden dat er randvoorwaarden voor die vormgeving
gelden. De organisatie moet geschikt zijn voor sectoraal optreden, maar met
het oog op de reïntegratiefunctie ook voor regionaal optreden. De oude
kolommenstructuur zal uiteindelijk binnen de organisatie niet meer een herkenningspunt
zijn. De vormgeving zal veeleer de primaire taken van de uitvoeringsorganisatie
betreffen. Eigenlijk zal sprake zijn van het karakter van een matrixorganisatie.
Hierover zal ik verder niet uitweiden, want wij gaan niet over het vormgeven
van organisaties, maar wat wij wel doen, is aangegeven aan welke randvoorwaarden
de organisatie moet voldoen. Daarom maakte ik deze opmerkingen. De organisatie
zal in ieder geval in staat moeten zijn om ook op regionaal niveau afspraken
te maken. Zij is opdrachtgever bij de reïntegratie. Verder maakt zij
afspraken met de arbeidsmarkt op regionaal niveau om ervoor te zorgen dat
de betrokken mensen zo snel mogelijk worden doorgeleid naar nieuwe arbeidsplaatsen.
Dit gebeurt via reïntegratiebedrijven, maar ook via het aansluiten op
afspraken tussen sociale partners in de vorm van een mantel- of een sectorcontract.
Op dat niveau moeten er mandaten zijn om die afspraken te kunnen maken. Op
deze randvoorwaarden zullen wij de minister aanspreken bij de verdere invulling
van de organisatie.In het wetgevingsoverleg zijn wij al uitgebreid ingegaan op de bovenwettelijke
taken. Daarover kan ik nu dus kort zijn. Er is op dit punt nogal wat ruis
bij marktpartijen. Men is bang dat de publieke organisatie bij de bovenwettelijke
uitkeringen te veel private taken overneemt. Het is echter onmogelijk om de
bovenwettelijke verzekeringen bij de USZO weg te halen. Het is ook de vraag
of dit wel wenselijk is. Mijn fractie is van mening dat GAK en USZO op dit
punt geen nieuwe taken moeten krijgen, want het uitgangspunt is dat een publieke
organisatie geen private taken uitvoert. Daarbij moet echter ook redelijkheid
worden betracht. De publieke organisatie moet vitaal en levenskrachtig zijn.
Wij kunnen leven met de afspraak zoals verwoord in een nota van wijziging
dat de regering na een jaar een plan zal hebben opgesteld om een en ander
verder in te vullen. Wij hebben er dan ook van afgezien op dit punt piketpaaltjes
in de wet op te nemen. Ik zeg tegen de betrokken marktpartijen dat zij zich
niet zo ongerust moeten maken. Zij worden er niet minder van. Er wordt nauwlettend
op toegezien dat de bovenwettelijke taken op marktconforme wijze zullen worden
uitgevoerd, voorzover dat te verifiëren is uiteraard. De uitdaging voor
de regering is om dit zichtbaar en transparant te maken. Aan het adres van
de sector van de schilders merk ik op dat er maar een instantie is die een
geheel geïntegreerde premie-inning kan uitvoeren, namelijk het UWV.De Sociale verzekeringsbank is min of meer geruisloos in het wetsvoorstel
terechtgekomen. Het getuigt van consistentie dat de Svb hierin een plaats
heeft gekregen. De raad van advies zal op een andere wijze worden samengesteld
en dat zal even slikken zijn. Ik hoor graag te zijner tijd van de regering
op welke wijze een en ander precies gestalte krijgt. Het lijkt mij niet goed
om van de ene dag op de andere de aanwezige expertise te laten verdampen door
de instelling van een geheel nieuwe raad van advies. Ik wens de regering wijsheid
toe bij het vinden van een oplossing waarin de continuïteit gewaarborgd
is.De Svb heeft nog niet zo lang geleden bepaald dat er op negen plaatsen
in het land loketten voor het publiek moeten zijn. Ik hecht eraan dat
er op termijn wordt aangesloten bij de bedrijfsverzamelgebouwen. Dat is noodzakelijk
als wij echt willen dat er één plek is waar mensen terechtkunnen
voor alles wat met werk en uitkering te maken heeft. Ook voor de Svb geldt
dat de cliëntcontacten daar thuishoren. Dat zal niet voor iedereen kunnen.
Overigens geldt dit eveneens voor de medische keuringen, ook al vind ik dat
die op termijn wel aan die lokaliteit gekoppeld behoren te worden. Daar mogen
wij wel even de tijd voor nemen, want het ligt niet in de bedoeling om grote
desinvesteringen te doen, maar helder moet zijn dat na een periode van vijf
tot acht jaar alle publiekscontacten en alle frontoffices in dat bedrijfsverzamelgebouw
gehuisvest zijn. Pas dan is het mogelijk de toegang tot al die loketten te
comprimeren, zodat mensen slechtséén deur ingaan en volledig
geholpen weer naar buiten komen.Op dit moment wordt gewerkt aan een inventarisatie van de ICT in de socialeverzekeringsorganisaties.
Wij krijgen graag spoedig duidelijkheid over de voortgang op dit punt. Wij
zijn uiterst huiverig voor grootschalige systemen, maar erkennen tegelijkertijd
dat de communicatie, de standaardisering van de gegevens en de systeemondersteunende
toepassingen van vitaal belang zijn. In de nota van wijziging die wij gisteren
ontvingen, staat dat er een bureau keteninformatie zal worden opgezet. Ik
ga ervan uit dat dit bureau een centrale, door de minister aangestuurde instantie
is en dat dit bureau de regie heeft over de ontwikkeling van deze vorm van
informatievergaring en daarin een toetsende rol heeft. Dat zou een mooie uitvoering
zijn van een motie die ik ooit daarover heb ingediend, waarin staat dat de
regering de verantwoordelijkheid heeft voor en de regie over de architectuur
van de informatiesystemen. Ik zou het uiterst ongelukkig vinden als dit bureau
vervolgens aan één van de ZBO's wordt gekoppeld. Dat zou onverstandig
zijn en ik dring er dan ook bij de minister op aan om deze cruciale regiefunctie,
waar wij de minister direct op aan kunnen spreken en die ook iets zegt over
zijn onafhankelijkheid ten opzichte van de verschillende partijen die met
elkaar moeten samenwerken en daarin verschillende belangen hebben, aan het
ministerie te koppelen.Dan kom ik aan het vierde blok punten dat ik aan de orde wil stellen en
dat betreft reïntegratie en opdrachtgeverschap. De verantwoordelijkheid
voor het opdrachtgeverschap in de huidige voorstellen geeft aanleiding tot
vragen. Het wordt mij wel steeds duidelijker, maar frustrerend is dat de wet
eigenlijk niet echt over reïntegratie gaat. Dat komt doordat hier sprake
is van reïntegratie via de markt. Op de markt is het sturingsprincipe
in wezen het geld. Dan gaat het erom hoe het geld versleuteld wordt naar de
mensen die gereïntegreerd moeten worden. Dat laat zich niet zo goed in
wetgeving vertalen; misschien wel in AMvB's, maar die kennen wij nog niet.
Dit frustreert de PvdA-fractie mateloos. Hier was het allemaal om begonnen,
maar er is geen duidelijk zicht op. Ik hecht eraan dat hierover meteen na
de zomer helderheid gegeven wordt. De sleutel tot het slagen van de operatie
is dat er duidelijkheid is over het verstrekken van de subsidies. Op die manier
kan reïntegratie tot stand komen. Daarbij is het van belang om te weten
wie toetst en op welke wijze verantwoord wordt dat publieke middelen goed
en zorgvuldig besteed worden en voldoende rendement hebben. In dit kader is
het belangrijk om te weten hoe duurzame arbeid gedefinieerd wordt? Voor de
PvdA-fractie is dat niet arbeid gedurende een periode van zes maanden, want
dat is seizoensarbeid. Bij duurzame arbeid moet het ten minste gaan om een
aanstelling van een jaar. Daar kan iemand daadwerkelijk verder mee komen.Dit zijn zaken die zich niet in de voorliggende wetten openbaren, maar
die wel van vitaal belang zijn. Ik heb afgelopen maandag tijdens het algemeen
overleg ook aangegeven dat ik vind dat deze zaken onderdeel van wetgeving
zouden moeten zijn. Ik ga ervan uit dat zij straks bij de evaluatie onderdeel
worden van wettelijke kaders. Ik hecht in ieder geval aan snelle informatievoorziening
over de verdere ontwikkeling. Uiteraard begrijp ik dat niet alles tegelijk
kan en dat sommige zaken nog niet afgerond zijn.De heer De Wit (SP):Het betoog van mevrouw Noorman horend, stel ik de vraag of het niet voor
de hand ligt om inzake de besteding van publieke middelen een onafhankelijke
toetsing plaats te laten vinden. Zij stelt zelf vast dat het niet te controleren
valt. Wat vindt mevrouw Noorman van het voorstel, dat ik samen met mevrouw
Schimmel heb gedaan, om te komen tot een onafhankelijke inspectie door een
onafhankelijk college dat buiten het ministerie om de bevoegdheid krijgt om
te toetsen? Ik heb daar een amendement aan toegevoegd om de bevoegdheid te
geven om in de bedrijven te controleren.Mevrouw Noorman-den Uyl (PvdA):Ik bewaar deze vraag tot ik kom te spreken over toezicht en advies. Overigens
weet de heer De Wit dat ik samen met mevrouw Van Lente een amendement heb
ingediend over de toezichtsfunctie. Ook daar kom ik op terug.Ik wil nog een paar dingen vragen over het opdrachtgeverschap. Ik zie
daarbij af van het op een rijtje zetten van de zaken. Het zal dan immers iedereen
duizelen. De regering stelt voor om, zolang het dienstverband tussen de twee
en de zes jaar duurt, de werkgever op te laten treden als opdrachtgever. De
regering stelt tevens voor om ook als het dienstverband verbroken is, en de
werknemer is ontslagen, de werkgever op te laten treden als opdrachtgever.
Hoe hard is dat echter? In het wetgevingsoverleg heb ik het voorbeeld gegeven
van een werknemer die het opdrachtgeverschap van de werkgever niet ziet zitten.
Er is sprake van ruzie, de werknemer ziet het niet meer zitten in het bedrijf,
maar hij heeft substantiële kansen op werk elders. Hoe gaat het UWV hiermee
om? De werknemer zal erop wijzen dat de werkgever de rol van opdrachtgever
wil hebben, omdat er een verzekeringscontract bestaat met een arbodienst inclusief
een reïntegratiedienst. De werknemer ziet echter op enige termijn reële
mogelijkheden op werk elders. Ik probeer grip te krijgen op de vraag wanneer
het opdrachtgeverschap van een werkgever ophoudt. Als een werkgever erop wijst
dat er een overeenkomst bestaat in het kader van een mantelcontract met de
sociale partners en dat de zekerheid bestaat voor de werknemer dat er aan
het einde van het traject een baan ligt, is er iets voor dit verhaal te zeggen
als iemand reeds een partiële uitkering heeft. Wat als
de werknemer zegt ook op een andere manier een baangarantie te kunnen verkrijgen?
Welke keuze wordt dan gemaakt? Is hier sprake van een "kan"-bepaling? Wie
weegt een en ander? Ik vraag de staatssecretaris om hierop uitvoerig in te
gaan, opdat ik een scherpe focus krijg op de zaken. Ik laat het daar dan een
beetje van afhangen hoe ik met een en ander omga.In eerdere stukken is aan de Kamer voorgesteld dat sociale partners in
de vorm van een mantelcontract of een sectorovereenkomst opdrachtgever kunnen
zijn op sector- of brancheniveau voor reïntegratie. Het is natuurlijk
zo dat als de sociale partners dit betalen, zij kunnen doen wat zij willen.
Wat als er ook publieke middelen in een contract worden gestopt? Op het moment
dat sociale partners afspreken om reïntegratietrajecten inclusief een
baangarantie te laten ontwikkelen door een reïntegratiebedrijf –
hopelijk volgens aanbesteding met de normale marktcriteria – is dat
een uiterst aantrekkelijk vorm van reïntegratie. Het lijkt mij toe dat
daarin moet worden geïnvesteerd en dat het vooral voor mensen die een
beperking hebben, van groot belang is dat sociale partners zich medeverantwoordelijk
voelen voor het weer aan de slag krijgen van mensen en daartoe activiteiten
ontplooien. De FNV heeft mij eens het volgende als voorbeeld genoemd. Volgens
mij is dat een goed voorbeeld van hoe het zou kunnen. Er zijn sectoren, zoals
de transportsector waarin veel mensen een probleem met de bewegingsmotoriek
krijgen met als gevolg dat zij niet goed meer in die sector kunnen werken.
Tegelijkertijd is er in de beveiligingssector een grote behoefte aan mensen
die op een bepaalde manier in het leven staan en de beveiligingsrol ook met
zo'n beperking goed kunnen vervullen. Kunnen de sociale partners niet voor
verschillende sectoren een onderling traject afspreken? En is het dan niet
logisch of aardig dat de overheid dat soort trajecten waarbij de plaatsing
aan het eind behoorlijk is gegarandeerd, medefinanciert via een persoonsgebonden
budget of via het UWV, die er dan wat koppengeld naast zet? Het is mijns inziens
belangrijk dat boven tafel te krijgen, want zulke trajecten bieden perspectief. Mijn fractie is van mening dat hoe het ook zij, daar waar publiek geld
wordt geïnvesteerd in reïntegratie een vorm van no cure, no pay
moet worden geïntroduceerd. Aan het begin van het traject zal enige vergoeding
moeten worden gegeven, maar pas wanneer er sprake is van plaatsing zal er
echt worden betaald en dan zal ook de kwaliteit van de plaatsing moeten worden
getoetst. Op hoe dat moet gebeuren, komen wij nog.Een aantal van de opmerkingen die ik wilde maken, bewaar ik tot wij de
AMvB's waarin dat allemaal wordt geregeld, in ontwerp voor ons hebben. Ik
vind het wel lastig het zo te doen, maar het is niet anders.Ik wil nu nog wel de verzekering dat de hoogte van de budgetten die beschikbaar
zijn voor traject-, bemiddelings- of plaatsingsfinanciering in redelijke mate
worden afgestemd op het individu, de met dat individu samenhangende problematiek
en de daarmee verbandhoudende noodzakelijke om-, her- of bijscholing. Als
dat niet zo is, kan er een probleem ontstaan doordat de mogelijkheid van kostbare
scholing die soms nodig is om mensen nog voor jaren aan de slag te houden,
niet wordt benut, omdat de organisatie het meeste geld verdient door snel
iemand op een werkplek te zetten. Dat betrokkene dan na anderhalf jaar daar
weer weg is, is dan jammer, vindt men. Maar wij als gemeenschap en, als het
om publieke middelen gaat ook de overheid, hebben er belang bij dat mensen
hun leven lang productief kunnen zijn. Daar hoort ook scholing bij, ook als
die soms kostbaar is. Ik vraag de regering dan ook in de verdere uitvoering
te waarborgen dat de scholingsfaciliteiten beschikbaar zijn en blijven en
medegefinancierd worden. Dat heeft ook te maken met persoonsgebonden budgetten.Ik zeg dit ook omdat ik uiterst ongerust ben over de centra vakopleidingen
en de diepe stilte die daar om hangt. De regering heeft ons al een jaar geleden
toegezegd dat er voorstellen over zouden komen. De centra zijn geen onderdeel
van deze wetgeving en worden zelfs gehaald uit het traject Meegaan met arbeidsvoorziening.
Dat neemt evenwel niet weg dat zo'n centrum een vitale en levensvatbare organisatie
moet zijn. Ik heb het niet over incidentele problemen, maar over de functionaliteit
die noodzakelijk is voor de arbeidsmarkt, want als er iets helder is, dan
is het dat wij in Nederland nog veel te weinig investeren in (beroeps)scholing
en opleidingen die maken dat mensen duurzaam aan de slag kunnen blijven. Het
is van vitaal belang voor een gezonde arbeidsmarkt dat opleidingen daadwerkelijk
ingevuld worden. Infrastructuren mogen niet verloren dreigen te gaan in de
rush om met SUWI tot een goed resultaat te komen.Ik ben het niet eens met de terughoudende rol die de regering kiest bij
het toezicht op de integratiemarkt en de regels daarvoor, bijvoorbeeld inzake
tariefstelling. Wij zijn voorstanders van een open reïntegratiemarkt,
geen misverstand daarover, maar wij vinden dat toezicht noodzakelijk is op
de spelregels, de tariefstelling en het resultaat. Het aanbesteden van reïntegratietrajecten
als zodanig mag niet tot de cao-afspraken horen. In de cao mag wel worden
neergelegd dat er trajecten zullen komen, maar niet mag worden vermeld welk
individueel integratiebedrijf in aanmerking komt voor de aanbesteding of welke
bedrijven bij openbare aanbesteding zullen worden betrokken. Dan zal er ook
geen enkele belemmering zijn om via de NMa toezicht op mededinging te houden.
Ik heb daarover vragen gesteld tijdens het wetgevingsoverleg, maar die zijn
niet beantwoord. Ik heb gevraagd om een schriftelijk verslag en ik zou graag
zien dat dit er ligt voor de tweede termijn van de Kamer.Ik wil nu iets zeggen over Europese aanbesteding. Dit heeft ook iets te
maken met de aard en de soort van de markt. In het verslag heb ik gevraagd
naar de mate waarin de spelregels voor Europese aanbesteding aan de orde zijn.
Ik heb verder gevraagd of dit niet zou kunnen leiden tot heel grote reïntegratieopdrachten.
Wij hebben per slot van rekening een hele grote UWV en als er maar één
instantie daarbinnen voor deze partij reïntegratiecontracten afsluit,
zou dit wel eens binnen de Europese spelregels kunnen vallen. Dan zullen er
grote claims worden gelegd. Wij hebben daarmee eenmaal ervaring opgedaan en
die is niet voor herhaling vatbaar. De reïntegratiemarkt hoort fijnmazig
te zijn. Het opdrachtgeverschap moet gedifferentieerd zijn, want alleen dan
lukt het om mensen op een goede manier weer aan de slag te
krijgen. Ik vraag de regering te waarborgen dat de Europese aanbestedingsregels
voor het UWV, maar ook voor een aantal grote opdrachtgevers als grote gemeenten,
niet leiden tot grootschalige contracten. Dit zal immers per definitie leiden
tot onderaanbesteding. Dan wordt de markt steeds diffuser en wij hebben daarvan
ook in de sociale zekerheid al eerder voorbeelden gezien die niet voor herhaling
vatbaar zijn. Daarom zoek ik naar enige waarborgen die bevorderen dat eventuele
onderaanbesteding – die kan nu eenmaal niet altijd worden vermeden –
transparant is. Misschien kan een vorm van registratie worden ingevoerd zoals
in de bouw wordt gebruikt. Ik denk dat dit nodig is, want de markt moet nog
worden opgebouwd. Het is nu een oerwoud met 750 partijen waarin "graaien,
graaien, graaien" het motto is, maar wij hebben nog niet gezien wat dit oplevert.
Ik ga ervan uit dat de regering hierin ook geïnteresseerd is, want het
gaat er toch om dat mensen aan de slag worden geholpen.Daarom ben ik wat ongerust over de voortdurende stroom van brieven van
verzekeraars die bang zijn dat zij geen full-servicepakketten kunnen aanbieden
aan werkgevers waarin zij niet alleen arbodiensten aanbieden en de PEMBA-premie
wegverzekeren, maar ook een volledig reïntegratiepakket. Als dit gebeurt,
weet ik zeker dat er een volstrekt diffuse en ondoorzichtige markt zal ontstaan.
Als ik in een brief lees dat de verzekeraars van mening zijn dat de werkgever
na het eerste ziektejaar niet naar een reïntegratiebedrijf mag stappen,
denk ik dat de verzekeraars het nog steeds niet hebben begrepen. Willen de
bewindslieden helderheid verschaffen over dit standpunt?Ik wil nu ingaan op de sancties en prikkels. Ik heb al eerder aangegeven
dat ik mij kan vinden in de prikkels voor de uitvoeringsorganisatie die de
regering in haar voorstellen zal opnemen. Er zijn echter meer sancties en
prikkels denkbaar in het stelsel. Ik wijs erop dat in de vierde tranche van
de Algemene wet bestuursrecht is opgenomen dat een bestuurlijke uitvoeringsorganisatie
die zich niet juist gedraagt jegens een cliënt, een compensatie zou moeten
verstrekken. Die mogelijkheid zit bijvoorbeeld in de Bijstandswet. Een gemeente
die zelf een fout maakt, bijvoorbeeld door een onjuiste uitkering te verstrekken
en twee jaar na te laten daarop te appelleren, mag de onterecht verstrekte
uitkering niet meer terugvorderen. Kortom: als je je werk niet goed doet,
heb je een probleem.In dit hele systeem zit niets wat de uitvoeringsorganisaties prikkelt
om scherp te zijn in de richting van de individuele cliënt. Als ze het
fout doen, ook in de richting van de cliënt, moet een zekere compensatie
worden uitgekeerd. De PvdA-fractie vindt dat belangrijk. De belastingdienst
betaalt je immers ook rente als zij is uitgegaan van een verkeerde berekening
of zij laat je betalen als je het zelf niet goed hebt gedaan. Het gaat hier
om heel grote bedragen en dan is het de vraag waarom de cliënt altijd
degene is die moet betalen voor het niet goed functioneren, bijvoorbeeld te
laat uitbetalen, van een uitkeringsorganisatie. Ik vind dat niet in de rede
liggen en daarom vraag ik hier de aandacht van de regering voor. Misschien
is de regering bereid om met een notitie te komen die ertoe kan leiden dat
de prikkels en de "checks and balances" in het systeem over en weer werken?
De klant heeft rechten en wel degelijk ook plichten, maar dat moet ook voor
de uitvoeringsorganisatie gelden. Als zij het niet goed doet, moet zij dat
voelen.De PvdA-fractie wil objectief en onafhankelijk toezicht. De regering schenkt
daar enige aandacht aan. Zij vindt zelf dat de vorm van een agentschap onafhankelijk
en dynamisch toezicht mogelijk maakt. Mijn fractie is echter niet overtuigd
door de wijze waarop de regering dit voorstel heeft gedaan. De regering is
vol goede bedoelingen, maar de gekozen oplossingen zijn zeker niet goed genoeg.
Dat is de reden dat mijn fractie samen met de VVD-fractie een amendement heeft
opgesteld dat ertoe strekt de onafhankelijkheid en de zelfstandigheid van
het toezicht te waarborgen. Ik heb inmiddels begrepen dat ook de heer Van
Middelkoop dit amendement heeft ondertekend; mijn dank daarvoor.De heer Harrewijn (GroenLinks):U pleit voor onafhankelijkheid en zelfstandigheid. Waarom kiest u dan
niet voor een zelfstandig bestuursorgaan? Waarom moet het per se een handhavend
agentschap worden? Door zo'n constructie komt het beleid en het toezicht volgens
mij te dicht op elkaar te zitten.Mevrouw Noorman-den Uyl (PvdA):Dat hoeft niet. Ik denk dat in het amendement een keurige muur wordt gezet
tussen het beleid en het toezicht daarop. In ons amendement wordt het agentschap
transparant en controleerbaar. Verder wordt goed zichtbaar wat de minister
hierover te zeggen heeft. Wij kiezen niet voor een zelfstandig bestuursorgaan,
omdat je dan te maken krijgt met een raad van advies of een hoger bestuursorgaan
als een soort buffer. Die buffer heeft echter geen toegevoegde waarde, omdat
een en ander onder de verantwoordelijkheid van de minister blijft vallen.
Het is niet de bedoeling om het toezicht te scheiden van de minister. Wij
willen het transparant maken en het scheiden van de uitvoeringsorganisatie,
voorzover het gaat om beleid en de uitvoering daarvan op het ministerie. Toezicht
is onafhankelijk als het is gescheiden van het beleid en de uitvoering. Dat
betekent dat het heel goed in een agentschap kan worden ondergebracht. Overigens
is ook het Ctsv van mening dat dit goed kan, mits het met voldoende waarborgen
wordt omkleed. Ik vond het een uitdaging om dit op te pakken. Ik wijs de heer
Harrewijn er verder op dat er in de discussie over de onderwijsinspectie van
uit wordt gegaan dat het mogelijk is om het toezicht zo te positioneren dat
het transparant is, de Kamer bediend wordt en er duidelijkheid is over de
verantwoordelijkheid van de minister. Ik zie de toegevoegde waarde van een
zelfstandig bestuursorgaan niet en ben ervan overtuigd dat een agentschap
de beste mogelijkheid is als die functioneert onder strikt geclausuleerde
voorwaarden. Die voorwaarden hebben wij dan ook in ons amendement opgenomen.De heer Harrewijn (GroenLinks):De minister wordt wel de baas van de toezichthouder.Mevrouw Noorman-den Uyl (PvdA):Hij zou ook de baas van het zelfstandige bestuursorgaan zijn.De heer Harrewijn (GroenLinks):Hij kan niet de baas worden van een zelfstandig bestuursorgaan. De minister heeft slechts bepaalde bevoegdheden.Mevrouw Noorman-den Uyl (PvdA):Dat is helemaal onjuist. De minister moet namelijk ook over een zelfstandig
bestuursorgaan verantwoordelijkheid afleggen in de Kamer. Dat gebeurt ook
bij de arbeidsvoorziening en het ESF. De minister is eindverantwoordelijk
en de Kamer kent uiteindelijk dan ook maar één aanspreekpunt:
de minister.De heer De Wit (SP):Dan is toch de vraag van de onafhankelijkheid van het toezicht aan de
orde, niet alleen ten opzichte van de minister maar ook ten opzichte van het
orgaan waar toezicht op wordt uitgeoefend. U zegt wel dat het Ctsv uiteindelijk
instemt met het voorliggende voorstel, maar u weet ook dat het Ctsv voorheen
geheel andere ideeën had en met name de noodzaak van onafhankelijkheid
buiten het ministerie bepleitte. Noodgedwongen gaat het college nu akkoord
met het voorstel, maar het is principieel van mening dat het toezicht buiten
het ministerie moet liggen om de onafhankelijkheid te waarborgen.Mevrouw Noorman-den Uyl (PvdA):Ik heb dat rapport van Peter Nicolai ook gelezen – ik ken hem al
40 jaar – en ik ben het niet met hem eens. Zijn opvatting over het begrip
"toezicht" is niet gerelateerd aan de verantwoordelijkheid van de minister
voor het geheel. De opvatting in zijn notitie doet denken aan de Hoge Colleges
van Staat. De aard van het onderzoek van de Rekenkamer is niet gelijk aan
het toezicht dat de minister nodig heeft om verantwoordelijk te kunnen zijn
voor de uitvoeringsorganisatie. Dat is de opvatting van de Rekenkamer en van
de vorige secretaris van de Rekenkamer.De heer De Wit (SP):Ik raad u aan om het interessante rapport van uw partijgenoot, en beoogd
voorzitter van de Raad voor werk en inkomen, Jan van Zijl uit 1996 te lezen
over het Ctsv-onderzoek. U schermt met de positie van de Algemene Rekenkamer,
maar andere toezichtcolleges in dit land hebben veel verdergaande bevoegdheden
dan de Rekenkamer. Ik verzoek u om toch nog eens te kijken naar het onafhankelijk
onderzoek. Bent u van mening dat in uw voorstel de bevoegdheden van de inspectie
ver genoeg gaan? U spreekt over graaien en over de verzekeringsmaatschappijen.
Heeft de inspectie op de manier die u geformuleerd heeft, voldoende bevoegdheden
om op dat graaien te letten en om te controleren wat er door de private bedrijven
wordt gepresteerd?Mevrouw Noorman-den Uyl (PvdA):Wij moeten een goed onderscheid maken tussen de verantwoordelijkheid van
de minister voor een uitvoeringsorganisatie en het deel van de financiën
van de Raad voor werk en inkomen dat het subsidietraject betreft en dat zich
beperkt tot de rechtmatigheid en doeltreffendheid. Vanuit die verantwoordelijkheid
is het nodig dat aan de minister, en tegelijkertijd transparant aan de Kamer,
onderzoeksbevindingen gerapporteerd worden. Die functie heeft de minister
nodig om zijn verantwoordelijkheid waar te maken. In die constructie past
uitstekend een agentschap, mits dat separaat gepositioneerd is. Eergisteren
hebben wij gehoord dat het zelfs de stad uit gaat. Het moet eigenstandige
onderzoeksbevoegdheden hebben en de rapportage moet eigenstandig en transparant
zijn, en voorzien van de opvatting van de minister zoals dat ook bij de Rekenkamer
gebeurt. In ons voorstel is aan die randvoorwaarden goed voldaan.Het andere punt betreft de besteding van publieke reïntegratiemiddelen
Daar is de minister ook verantwoordelijk voor. Het betreft hierbij niet de
uitvoeringsorganisaties maar het toezicht op de besteding van een geldstroom.
Ik vind het erg belangrijk dat er een goed toezicht komt op de wijze waarop
de geldstroom van publieke reïntegratiemiddelen plaatsvindt. Daar zijn
twee aspecten aan verbonden. Wij gaan niet over de bedrijfsvoering, maar wel
over de randvoorwaarden, de voorgestelde kwaliteitseisen, en de doeltreffendheid
van de besteding van middelen. De opdrachtgevers zullen zich ook moeten verantwoorden
over de rechtmatigheid van de besteding van middelen. Daarmee hebben wij bij
andere dossiers vervelende ervaringen. Als wij vinden dat het goed moet gebeuren,
weet ik zeker dat er niemand is die zegt: laat maar waaien. Wij hebben de
zekerheid nodig dat die middelen gevolgd kunnen worden. De wijze waarop dat
moet gebeuren laat ik even open. Het moet effectief en doelmatig zijn. Er
moet een sluitende verantwoording van de besteding en doeltreffendheid plaatsvinden.
In het wetgevingsoverleg hebben wij dat met de minister en de staatssecretaris
gewisseld. Er is niet helder genoeg gemaakt hoe het zit met de controle op
de besteding van de ESF-middelen die voor een deel een cofinanciering zijn
van andere publieke reïntegratiemiddelen. Het is ongewenst dat een toezichthoudende
instelling voor een deel publieke reïntegratiemiddelen toetst op de besteding.
Een accountantsdienst van het ministerie doet het voor een ander deel. Er
kan een diffuse verantwoording ontstaan van de besteding van de middelen.
Het gesprek dat wij in het wetgevingsoverleg niet hebben afgemaakt, dient
door de regering op papier te worden gezet. Ik wil helderheid over de vraag,
op welk moment door wie met welke waarborgen de toetsing plaatsvindt. Er moet
worden getoetst aan de hand van de criteria doelmatigheid en doeltreffendheid.De heer De Wit (SP):Het is een zeer principieel punt. Het gaat om miljarden.Mevrouw Noorman-den Uyl (PvdA):Anderhalf miljard.De heer De Wit (SP):Uiteindelijk gaat het over een bedrag van 13 mld gulden. Hoever moeten
de bevoegdheden gaan van het toezicht om te controleren of die miljarden rechtmatig
en doelmatig zijn besteed? Mag in de private bedrijven op dat punt worden
gecontroleerd?Mevrouw Noorman-den Uyl (PvdA):Het hangt ervan af door wie. Een accountant in opdracht? De regering heeft
gezegd dat de Algemene Rekenkamer niet in de boekhouding van een bedrijf mag
kijken. Een accountant mag dat wel. In de opdrachtverstrekking kan de wijze
waarop verantwoording moet worden afgelegd zo worden geformuleerd, dat de
betrouwbaarheid van de verantwoordingsgegevens in voldoende mate is getoetst.
Ik zeg niet dat de IWI in bedrijven moet kijken. Ik vind dat een te grote
stap. Ik heb begrepen dat men dat ook niet wil. Het zicht op het resultaat
van de reïntegratiemarkt en de verantwoording van de doeltreffendheid
moeten voor een deel via de IWI plaatsvinden. Ik wil helderheid
over die verschillende processen. Er moeten geen overlappingen plaatsvinden.
De Kamer moet een sluitend beeld krijgen van wat er met de publieke middelen
gebeurt. Ik vind het amendement niet de oplossing. Het geeft geen antwoord
op de vragen die ik in het wetgevingsoverleg heb gesteld. Ik heb van de regering
nog geen helderheid.De heer Harrewijn (GroenLinks):Hoe komt mevrouw Noorman aan de brief van prof. Nicolaï van het Ctsv?
Die brief was ons toegezegd in een gesprek met het Ctsv. Wij hebben die officieel
nooit gehad. Weet u waarom?Mevrouw Noorman-den Uyl (PvdA):Nee, echt niet. Ik ben volledig onnozel. Er zit ook niets achter. Het
is ook geen geheim. Het is privaat, ik heb dat gewoon een keer gezien. Dat
kan toch?Ik kom te spreken over de onafhankelijkheid, de zelfstandigheid en de
reikwijdte van het toezicht. De PvdA-fractie wil dat de inspecteur-generaal
op verzoek van de Kamer zijn bevindingen toelicht en dat de Kamer ongeclausuleerd
kennis kan nemen van de toezichtsbevindingen. Wij vinden dat er geen bezwaar
kan zijn tegen mondelinge toelichting. Ik wijs erop dat de onderwijsinspectie
de Kamer desgevraagd een toelichting geeft en ook andere inspecties, zelfs
in openbare zittingen, toelichting geven op hun bevindingen. Ik zou het heel
raar vinden als een inspectie wel met de pers praat over een openbaar onderzoeksverslag
en dat niet met de Kamer zou mogen. Ik wil de verzekering van de bewindslieden
dat deze procedure wordt ingevoerd.Ik heb al iets gezegd over het toezicht op het ESF. Ik was niet gerustgesteld
door de antwoorden die wij in het wetgevingsoverleg hebben gekregen. Ik hoop
dat de bewindslieden toezeggen dat zij met een nadere notitie hieromtrent
komen. Daarna zullen wij bezien op welke wijze de invulling plaatsheeft. Ik
vind dat het argument dat de IWI geen toezicht op een agentschap kan houden
geen hout snijdt. Er moet dus een inhoudelijk ander verhaal komen om mij ervan
te overtuigen dat de verantwoordelijkheid niet bij de IWI moet worden gelegd.
Ik wacht op wat de regering te melden heeft. Het toezicht op de taken die van de RWI komen – subsidieverstrekking –
vind ik belangrijk. Mevrouw Van Lente zal daarop ingaan en zal ook voorstellen
daaromtrent doen. Ik wacht op wat zij naar voren zal brengen.Wij hebben gesproken over het toezicht op de effectiviteit en de doeltreffendheid
van de reïntegratiemiddelen. Wij hechten daar sterk aan. De regering
heeft laten weten het voornemen te hebben om de subsidies aan de werkgevers
bij plaatsing via de fiscaliteit te laten lopen. Daar kan ik mij best iets
bij voorstellen. Zal op een of andere manier een toets op het gebruik van
die middelen plaatsvinden? Zo ja, door wie en hoe zal dat gebeuren? Ik verzoek
de regering de Kamer te laten weten hoe de besteding van die middelen transparant
wordt gemaakt en wat het resultaat van die besteding is. Wij hebben eerder
rapportages over de inzet van REA-middelen gekregen, waarbij de vraag opkwam
of de effectiviteit van de inzet van die middelen wel van dien aard was dat –
en nu zeg ik het aardig – op die weg verder zou moeten worden gegaan.Toegezegd is dat er een notitie komt over de rol van de NMa. Ik verwacht
dat die notitie voor de tweede termijn naar de Kamer komt.Ik kom tot mijn laatste blok, de wettelijke bepalingen. Ik dank de regering
hartelijk voor de vele aanvullingen in de nota naar aanleiding van het verslag.
Die aanvullingen hebben mij ervan weerhouden, een reeks van amendementen voor
te stellen en zo hoort het ook. Ik wil nog wel enkele aanvullende opmerkingen
en vragen naar voren brengen.Ik ben blij met de definiëring van de doeltreffendheid, met de veel
betere waarborging van de geheimhouding en de privacy en met het feit dat
wij de zekerheid hebben dat er een geschreven verklaring is over de gegevensoverdracht.
Met één element ben ik nog niet gelukkig genoeg, namelijk dat
in artikel S van de invoeringswet voorgesteld wordt de gemeenteraad toe te
staan het college van burgemeester en wethouders te machtigen om een beslissing
op de beschikking inzake de bijstand te mandateren aan het CWI. Ik vraag mij
af waarom dit nodig is nu de minister heeft toegezegd dat de gemeente ambtenaren
kan detacheren bij het CWI waarbij de bevoegdheid mee kan lopen. In de wet
staat dat het college van burgemeester en wethouders alleen gemeenteambtenaren
mag machtigen. Hoewel het in de toelichting van de wet staat, vraag ik een
verzekering dat B en W wel ambtenaren van andere gemeenten mogen machtigen
om dat werk te doen maar verder op dit moment niemand. Met de toevoeging op
de wet wordt het echter mogelijk om ambtenaren van het centrum voor werk en
inkomen (CWI) te machtigen, terwijl in de wet op geen enkele wijze randvoorwaarden
zijn ingevuld die horen bij die bevoegdheid. Het CWI is niet in staat om de
complete toets op de bijstandsuitkering te doen, om die volledige poortwachtersfunctie
uit te voeren. Ik ben dus tamelijk bezorgd. Kan de regering nog eens uitleggen
hoe zij dat verantwoord denkt te kunnen doen zonder de hele infrastructuur
die hoort bij het beschikken op bijstandsuitkeringen in het CWI op te nemen?
Welke waarborgen zijn nodig? Hoe moet het vierogensysteem in het CWI worden
ingebouwd? Ik heb tegelijkertijd groot vertrouwen in gemeenteraden. Zij zullen
zich wel drie keer achter de oren krabben om een risico van 25% van het bijstandsbudget
bij een instelling te leggen die in ieder geval niet gekwalificeerd is en
niet beschikt over het juiste instrumentarium om die taak uit te voeren. Ik
zeg het maar zoals het is.In het wetgevingsoverleg heb ik aangegeven dat de verwijzing naar artikel
111 ertoe leidt dat de verplichting van de gemeente om een reïntegratieplan
te maken in vorm beperkt is. Dit betekent dat de breedte waarbinnen de gemeente
afspraken met klanten kan maken over reïntegratie, door een wat onhandige
formulering in de wet beperkt wordt. Dat is waarschijnlijk niet de bedoeling
en ik vraag daarom om een herziening. Mocht de regering het oneens zijn met
mijn analyse dan hoor ik dat graag.In de wet is bepaald dat mensen met een gedeeltelijke UWV- of bijstandsuitkering
bij reïntegratie door het UWV worden behandeld. Ik kan mij daar iets
bij voorstellen en ik heb er op zich ook geen bezwaar tegen, zij het dat er
enkele specifieke groepen zijn waarvan ik mij oprecht afvraag of dit wel wenselijk
is. Ik noem bijvoorbeeld de alleenstaande ouder in de bijstand, met een kleine WW- of WAO-uitkering. Moet het UWV het instrumentarium waarover
wij anderhalf jaar hebben overlegd en onderhandeld, ook gaan ontwikkelen voor
UWV-klanten? Ik heb het dan over het instrumentarium voor alleenstaande ouders
die zorgtaken moeten combineren met arbeid. Ik wijs er verder op dat een gedeeltelijke
WW-uitkering soms heel tijdelijk is. Moet je dan, terwijl die persoon een
volledige bijstandskering heeft, toch zeggen: blijf maar bij het UWV, ook
al heeft dat het instrumentarium niet? Omdat het zo expliciet in de wet is
genoemd, vraag ik mij af of de regering geen behoefte heeft aan een AMvB om
een afwijking mogelijk te maken voor specifieke doelgroepen of om op andere
wijze te voorzien in het feit dat in dit soort situaties beter een andere
uitvoerder kan worden aangewezen. Zo nodig heb ik een amendement op dit punt
voorbereid, maar vooralsnog verneem ik graag de visie van de bewindslieden
hierop. Het lijkt mij heel onhandig om het reïntegratietraject voor specifieke
doelgroepen op deze manier te laten verlopen. Ten aanzien van dit soort gemengde
gevallen heb ik mij nog een andere vraag gesteld. Stel je voor dat iemand
een partiële WAO-uitkering heeft naast een gedeeltelijke bijstandsuitkering
en dat er na twee jaar nog helemaal niets is gebeurd. In die tijd betaalt
de gemeente wel bijstand, terwijl er wel degelijk sprake is van reïntegratiepotentie.
Op welk moment mag de gemeente aan de bel trekken en zeggen: UWV doe mij die
klant maar; ik heb een goede oplossing? Er staat over de zorgverplichting
van de gemeenten geen co-paragraaf bij de Wet REA en de WW.De gedwongen winkelnering van NV KLIQ was tegen alle afspraken in. Ik
ben er een warme voorstander van dat het bedrijf KLIQ een goede kans krijgt
op de arbeidsmarkt. Ik zie hier potentie voor. Voor een gezonde start is een
financiële ruggensteun nodig en dat is op verschillende manieren mogelijk.
Er is echter een methode waar de Kamer en de PvdA-fractie allergisch voor
zijn en dat is gedwongen winkelnering. Mevrouw Van Lente heeft hier een voorstel
voor, maar ik vind het onverstandig.Dit nieuwe bedrijf heeft het niet gemakkelijk, maar toen ik op bezoek
was bij KLIQ in Delft heb ik genoten. Ik kon zien wat voor werk er verzet
werd. Verder zag ik dat gemeenten wel degelijk werk aan reïntegratiebedrijven
uitbesteden. Er werd een cursus aan bijstandsvrouwen gegeven van 20 lessen
met een toeleiding naar de arbeidsmarkt. Alle vrouwen kozen na 15 lessen voor
een bepaald vak, zoals kinderverzorgster, buschauffeur, verpleegster-A, enz.
De vrouwen kregen ook computer- en taallessen. Kortom, er is sprake van een
nieuwe impuls om aan de slag te gaan. Een dergelijk reïntegratiebedrijf
kan iets goeds neerzetten in nauwe samenwerking met de gemeente. En daar doen
wij het voor. KLIQ moet dan ook de kans krijgen voor een goede start, maar
op een iets andere manier.U hebt de opvattingen van de PvdA-fractie over de voorstellen beluisterd,
maar tussen opvattingen en resultaten liggen noeste arbeid, doorzettingsvermogen
en de gedreven wil om iets goeds tot stand te brengen; niet als doel op zich,
maar om dienstbaar te zijn aan mensen die nieuwe kansen nodig hebben om weer
aan het werk te gaan of ondersteuning behoeven in de bestaanszekerheid.De voorzitter:Ik overweeg, in contact te treden met de redactie van het Guinness Book
of Records om te kijken of u voor enigerlei vermelding in aanmerking komt!Mevrouw Smits (PvdA):Voorzitter. De economie in Nederland is de afgelopen jaren een sterke
banenmachine geweest. De werkgelegenheid is met 30% gegroeid en er is ruimte
gecreëerd voor nieuwe toetreders op de arbeidsmarkt, terwijl de werkloosheid
flink is gedaald. De participatiegraad is sterk gestegen van 60 naar ruim
70% nu. Winst en hogere arbeidsparticipatie zijn belangrijk om economische
redenen, maar vooral omdat meer werkenden betekent dat meer mensen economisch
zelfstandig zijn. Wat ons betreft is het nog niet genoeg. De arbeidsparticipatie
kan en moet hoger. Economische zelfstandigheid emancipeert. Dat argument is
lang in de vrouwenstrijd in Nederland gehanteerd en het geldt evengoed voor
werklozen, allochtonen en gehandicapten. Mensen krijgen via werk en bijbehorend
inkomen de kans om hun leven beter in te richten, zich gewaardeerd te weten
en een eigen bijdrage te leveren aan de samenleving. Meer mensen aan de slag
voorkomt maatschappelijke tweedeling tussen geëmancipeerde mensen die
erbij horen en afhankelijken die buiten het arbeidsproces staan.Het is niet voor iedereen erg om geen betaald werk te hebben. Wie 40 jaar
heeft gewerkt gunnen wij graag een goed pensioen en tijd om eindelijk de dingen
te doen waar men werkend niet aan toe kwam. Wij vinden het prima als men om
andere redenen kiest voor niet betaald werk en zich dat kan veroorloven. Wie
echter door werkloosheid, handicap of een chronische ziekte niet werkt, kan
daaronder lijden. Het sociale zekerheidssysteem in Nederland garandeert een
minimuminkomen. Een uitkering behoedt mensen voor harde armoede, maar er is
geen schild tegen het gevoel dat men overbodig is. Veel mensen met een uitkering
voelen zich uitgerangeerd. Zij vinden dat hun bestaan wordt geproblematiseerd.
Iedere keer als wij in de Kamer debatteren over ziekteverzuim en WAO krijgen
wij commentaar van mensen die vaak angstig volgen wat Den Haag voor maatregelen
voor ze in petto heeft. Iedere keer als wij het woord WAO in de mond nemen,
is er angst bij mensen die afhankelijk van een uitkering zijn dat hun rechten
worden gekortwiekt. Iedere keer benadrukken die WAO'ers dat zij zekerheid
willen over hun inkomen en hun bestaan en zekerheid over hun kans om aan de
slag te blijven. WAO'ers hebben het gevoel dat de samenleving niet zit te
wachten op hun inbreng en dat zij in de politieke discussie louter worden
gezien als een financieel probleem of als onderdeel van dat miljoen WAO'ers
dat nadert. Dat werd gisterenmiddag nog eens bevestigd door WAO'ers in Nieuwspoort
bij de presentatie van het rapport WAO'ers kunnen en willen werken.Onze inzet is om deze week een signaal uit te zenden. Wij willen geen
debat over uitkeringen van mensen of een volumeprobleem. Wij willen een debat
over recht op werk en het recht om ieder op eigen wijze te mogen meedoen in
de samenleving. Wij willen het signaal uitdragen dat ieder wordt gewaardeerd
om zijn inspanningen.De PvdA-fractie heeft geen enkele behoefte om het probleem van ziekteverzuim
en WAO te bagatellise ren. Het is veel als 10% van de beroepsbevolking
een arbeidsongeschiktheidsuitkering heeft, ook al weten wij dat een flink
deel daarvan ook nog gewoon werkt. De WAO is voor ons geen financieel, maar
een sociaal probleem, omdat wij toelaten dat veel mensen aan de kant staan
met een handicap of ziekte, die desondanks kunnen en willen werken, maar daar
weinig kans toe krijgen. De WAO is het probleem van de gespannen arbeidsmarkt,
waar aan de ene kant werknemers wegglijden in verzuim en aan de andere kant
werkgevers zitten te springen om goed personeel. De samenleving ondervindt
ook gevolgen daarvan, omdat veel werk blijft liggen. Klassen worden naar huis
gestuurd, omdat de juf of meester ziek is en er geen vervanging is. De verzorging
in bejaardenoorden en gehandicapteninrichtingen is van onnodig slechte kwaliteit,
omdat het verzuim zo hoog is.De PvdA-fractie vindt het om die reden van belang, het verzuim terug te
dringen. Wij willen een oplossing voor dat wat wij zien als arbeidsmarkt-
en sociaal probleem. Wij hebben hier vaker gedebatteerd over dit onderwerp.
Wij hebben met elkaar geanalyseerd dat een belangrijk deel van dit probleem
wordt veroorzaakt door een vaak passieve houding van werkgevers, werknemers,
arbodiensten en uitvoeringsinstellingen in het eerste ziektejaar. Wij weten
dat er in veel bedrijven en sectoren inmiddels wel een actieve aanpak is gekomen
onder invloed van de forse financiële prikkels die werkgevers krijgen
opgelegd. Een jaar lang loon doorbetalen, gevolgd door een hogere PEMBA-premie,
is een schadepost die het voor werkgevers waard is om te vermijden. Wie kan
rekenen, weet dat het lonend is om flink te investeren in goede contracten
met arbodiensten. Wij weten echter ook dat er bedrijven en sectoren zijn die
het blijkbaar geen probleem vinden om die hogere lasten te betalen. Sectorgegevens
van het Landelijk instituut sociale verzekeringen laten dit zien. Er zijn
bedrijven die jarenlang een bovengemiddeld verzuim laten zien en daar inmiddels
wel de rekening voor betalen, maar geen beleid ontwikkelen. Het kan zo'n bedrijf
niet veel schelen; het heeft zich herverzekerd of de werkgevers weten niet
goed hoe zij dat probleem moeten aanpakken. Wij hebben daar theoretisch in
het huidige systeem wel een oplossing voor bedacht. Werkgevers moeten zich
verplicht laten bijstaan door een arbodienst. Zij moeten zich houden aan voorschriften,
zoals het indienen van een reïntegratieplan. Uitvoeringsinstellingen
moeten beoordelen of die plannen deugen en op tijd worden ingezet. Uitvoeringsinstellingen
moeten ook nog adviseren en zo nodig sancties opleggen als partijen zich niet
houden aan die plichten. Die contracten met de arbodiensten zijn echter vaak
te mager, "tientjescontracten". De uitvoeringsinstellingen kijken nooit echt
naar reïntegratieplannen en de sancties worden nauwelijks opgelegd. Wij
hebben dus dringend behoefte aan een nieuw systeem van regels en voorschriften
voor alle betrokken partijen, dat niet als bureaucratisch wordt ervaren, maar
dat wordt gezien als een steun in de rug.Het nieuwe poortwachtersmodel moet werkgevers ondersteunen als zij bereid
zijn het werk aan te passen aan de mogelijkheden van hun werknemers, ook als
zij ziek worden en zij verplicht worden dat aangepast werk zo nodig aan te
bieden. Het nieuwe model moet werknemers mogelijkheden bieden hun situatie
zelf in de hand te nemen. Het oude systeem maakt werknemers passief en monddood.
Het nieuwe systeem moet ruimte bieden voor eigen initiatief van werknemers.
Zij moeten een recht op aangepast werk krijgen.Tegenover de rechten die wij bepleiten, staan ook plichten. Recht op aangepast
werk, impliceert de plicht dat te aanvaarden als het wordt aangeboden. Zowel
werkgevers als werknemers kunnen zich daarbij geen vrijblijvende houding veroorloven.
Een onnodig beroep op de WAO moet worden vermeden. Een uitvoeringsinstelling
moet de inzet van werkgevers en werknemers op dit terrein effectief kunnen
beoordelen en zo nodig ingrijpen als zij er met de pet naar gooien. Wat ons
betreft moet ook de uitvoeringsinstelling worden afgerekend, als zij op dat
terrein niet effectief opereert.Mijn fractie wil het succes van dit nieuwe poortwachtersmodel afmeten
aan de vraag of wij erin slagen, zieke werknemers niet in grote getale uit
te stoten en aan hun lot over te laten in de WW of de WAO. De vraag is dan
of het voorgelegde wetsvoorstel aan onze verwachtingen zal voldoen. Een belangrijke eis voor het nieuwe model is dat het niet bureaucratisch
uitwerkt. Mijn fractie weet nog niet zeker of met de voorstellen dat doel
voldoende is bereikt. Het vervallen van de plicht om de loze, voorlopige reïntegratieplannen
in te sturen, helpt. Een simpele ziekmelding kan volstaan. Wat ons betreft
mag die melding na 13 weken in plaats van na 6 weken, wat oorspronkelijk was
voorgesteld.Hiervoor in de plaats komt de plicht van de werkgever bij elke werknemer
die langer dan 6 weken ziek is te beoordelen of mogelijk sprake is van langdurig
verzuim. Als dat het geval is, zullen de werkgever en de werknemer samen moeten
werken aan een plan van aanpak om het herstel en inpassing in aangepast werk
te bevorderen. Wat er in dat plan moet staan, wordt niet precies voorgeschreven.
Uitgangspunt is dat werkgever en werknemer nadenken over de vraag hoe het
herstel snel kan verlopen. Zij kunnen bijvoorbeeld nagaan of een rugtraining
helpt. Tegelijk denken zij na over de vraag of de werknemer zijn eigen werk
in aangepaste vorm kan doen dan wel of hij ander passend werk kan doen, zo
nodig via het volgen van scholing. Mijn fractie heeft het zo begrepen, dat
de werkgever en de werknemer de afspraken hierover vastleggen in een plan
van aanpak. Om de 6 weken zullen de werkgever en de werknemer contact met
elkaar hebben om na te gaan of de afspraken worden uitgevoerd en effect hebben.
Mocht de zieke werknemer na 9 maanden onverhoopt toch een beroep moeten doen
op de WAO, dan zal de uitvoeringsinstelling aan de hand van het reïntegratieverslag,
gebaseerd op het plan van aanpak, beoordelen of zowel de werkgever als de
werknemer echt zijn best heeft gedaan om tot reïntegratie te komen.Met deze systematiek gaat men ervan uit, dat de uitvoeringsinstelling
niet beoordeelt of de gekozen aanpak heel goed was. Zij let er meer op of
de gemaakte afspraken zijn nagekomen. Dat geeft ruimte. Het lijkt mijn fractie
een goed idee om de werkgever en de werknemer te laten kiezen voor een aanpak
die past bij het onderhavige moment, de onderhavige werkgever met zijn specifieke
aandoening. Je kunt niet alles voorzien en van boven opleggen voor welke aanpak
gekozen zou moeten worden. Afgelopen maandag heb ik in het wetgevingsoverleg begrepen dat de staatssecretaris
overweegt de desbetreffende ministeriële regeling te vereenvoudiging
en de bepaling inzake de termijn van 6 weken waarbinnen de werkgever en de
werknemer in ieder geval kort contact moeten hebben, te laten vervallen. Ik
ben er nog niet zeker van of dit een goede zaak is. Wij weten uit CNV-onderzoek
dat in de huidige praktijk een zieke werknemer vaak maandenlang niets van
zijn werkgever hoort. De staatssecretaris gaf dat zelf ook aan. Het uitblijven
van belangstelling van de werkgever geeft juist het gevoel uitgestoten te
zijn. Een zeswekelijks contact met een werknemer die ziek thuis of die in
een bedrijf in een aangepaste functie werkt, lijkt mij toch helemaal niet
zo bezwaarlijk.Kernpunt van de aanpak is dat een eventuele WAO-aanvraag van de werknemer
na 9 maanden niet wordt geaccepteerd zonder een reïntegratieverslag.
Dat stelt de uitvoeringsinstelling in staat om eerst te beoordelen of voldoende
is gezocht naar aangepast werk. Dit is een wezenlijke verandering. Met het
huidige systeem wordt namelijk een WAO-claim geaccepteerd ongeacht de vraag
of de werkgever en de werknemer hun best hebben gedaan om die claim te vermijden.
Straks kan zoiets niet meer. Een uitvoeringsinstelling die constateert dat
de werkgever en de werknemer niet naar aangepast werk hebben gezocht, zal
de WAO-aanvraag afwijzen en de werkgever vragen langer loon door te betalen.
De werkgever en de werknemer zullen dan gedwongen zijn alsnog afspraken te
maken.De uitvoeringsinstelling wordt een poortwachter genoemd, vandaar de naam
van dit wetsvoorstel. Een poortwachter is voor mij iemand die een sleutel
heeft. Een klein zetje mag de WAO-deur niet openen. Het doet het individu
en de samenleving pijn als de deur van de WAO wordt gepasseerd. Dat mag dus
niet zomaar gebeuren.Het verlengen van de loondoorbetalingsperiode in het geval waarin de werkgever
en de werknemer onvoldoende hun best hebben gedaan, beschouw ik niet als een
boete. Bij het opleggen van de plicht om het loon gedurende een extra periode
door te betalen is het signaal: je hebt je best niet gedaan om aangepast werk
te vinden, waardoor je onnodig een beroep doet op de WAO; ga het maar opnieuw
proberen. Partijen bepalen dan zelf hoeveel tijd zij daarvoor nodig hebben.
Zij kunnen de periode zo kort maken als zij zelf willen. Volgens het wetsvoorstel
moet in dergelijke gevallen in ieder geval maximaal een halfjaar loondoorbetaling
opgelegd worden. De overgrote meerderheid van de Kamer vindt inmiddels dat
loondoorbetaling gedurende een jaar beter is. Een halfjaar is voor de periode
waarin nieuwe afspraken kunnen worden gemaakt, uitgevoerd en beoordeeld te
kort. De nieuwe WAO-aanvraag moet immers binnen dat extra halfjaar alweer
na 13 weken worden ingediend. Daarom stellen wij voor te kiezen voor een jaar.De werkgever en de werknemer worden geacht elkaar aan te spreken als een
van beiden vindt dat de ander zijn best niet doet. In het algemeen zullen
de werkgever en de werknemer het proces door de arbodienst van het bedrijf
laten verzorgen. Mijn fractie gaat ervan uit dat de arbodiensten om deze taak
goed te kunnen vervullen naast bedrijfsartsen meer arbeidsdeskundigen in dienst
nemen of inschakelen. Artsen zijn getraind om ziekten te onderkennen en te
behandelen. Arbeidsdeskundigen zijn meer getraind in het beantwoorden van
de vraag hoe iemand met een ziekte kan doorwerken. Wat ons betreft, is die
invalshoek het belangrijkst. In het algemeen verwacht ik dat werknemer en
werkgever er onder leiding van de arbodienst goed uit zullen kunnen komen.
De werkgever heeft er belang bij dat er hard word gewerkt aan reïntegratie,
omdat elke dag die de werknemer ziek thuis zit hem geld kost. Bovendien riskeert
hij dat de loondoorbetaling doorloopt na een jaar. Ook de werknemer heeft
er alle belang bij om uit de WAO te blijven. Als hij een blijvende ernstige
ziekte of handicap heeft, moet hij zich zo snel mogelijk kunnen oriënteren
op aangepast werk.Bij twijfel over het reïntegratieadvies kan de uitvoeringsinstelling
om advies worden gevraagd: een second opinion of een SV-advies. Aan zo'n advies
zal sneller behoefte zijn als werkgever en werknemer het niet met elkaar eens
over de te maken afspraken. De werkgever kan bijvoorbeeld betwijfelen of de
zieke werknemer aangeboden werk medisch gezien aankan. De werknemer kan betwijfelen
of het aanbod van aangepast werk goed genoeg is. Een second opinion bij de
uitvoeringsinstelling kan twijfel bij beide partijen wegnemen en de zekerheid
voor de werkgever vergroten dat hij achteraf niet met een sanctie in de vorm
van loondoorbetaling wordt geconfronteerd.De nieuwe systematiek kan effectief worden als de uitvoeringsinstelling
voortaan serieus werk maakt van de nieuwe plicht om bij de WAO-aanvraag de
harde voorwaarde te hanteren dat er eerst gezocht moet worden naar aangepast
werk in de eigen onderneming – of eventueel bij een ander bedrijf –
en de werkgever en de werknemer zonodig een sanctie opleggen als dat niet
gebeurd is. Het ranselt de passiviteit uit het huidige systeem. Er moet een
reden worden gegeven waarom men geen aangepast werk heeft gezocht en gevonden.
Wie dat niet kan aantonen, kan eigenlijk de WAO niet in. Zo'n voorwaarde kan
grote betekenis krijgen. Veel zieke werknemers kunnen nog heel wat, alleen
misschien niet fulltime, in het oude tempo of op het oude functieniveau. Veel
kan echter vaak nog wel worden gedaan. Als dat eenmaal is gevonden, kan het
beroep op de WAO achterwege blijven of is er alleen een aanvullende uitkering
nodig op het inkomen uit het aangepaste werk. Voor ons is de vraag hoever
de uitkeringsorganisatie kan en wil gaan in die controle op het aanbod van
passend werk. Werkgever en nemer zijn nu al wettelijk verplicht om te zoeken
naar dat aangepaste werk. De uitvoeringsorganisatie moet dat dan controleren,
in ieder geval als er ontslag wordt aangevraagd. Wij weten allemaal dat er
amper wordt gecontroleerd. Uitvoeringsinstellingen nemen er niet de tijd voor
en werkgevers krijgen nooit een sanctie opgelegd. Uit een onlangs gepubliceerd
onderzoek van het ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid blijkt dat
kantonrechters bij ontslagaanvragen nauwelijks kijken naar de ingediende reïntegratieplannen,
net zo min als directeuren van arbeidsbureaus daar echt werk maken bij ontslagzaken.
Een verklaring voor de niet-effectieve controle en het achterwege laten van
sancties is volgens mijn fractie dat nergens goed is vastgelegd
wat passende arbeid is voor zieke werknemers. Moet worden gekeken naar vacatures
die er toevallig in het desbetreffende bedrijf zijn waarbinnen de werknemer
met zijn ziekte precies past? Moet een werkgever nieuwe functies creëren,
eventueel door het wijzigen van het werk van gezonde collega's? Moet het aangepaste
werk hetzelfde scholings- en beloningsniveau hebben als het oorspronkelijke
werk of mag dit minder zijn? Mag bijvoorbeeld een werkgever verlangen dat
een manager die is bezweken onder de werkdruk, in de commerciële verkoop
gaat of portier wordt? Mag een verkoper in de buitendienst na een auto-ongeval
de telefooncentrale bedienen? Als dit mogelijk is, zal de uitvoeringsinstelling
de werkgever dan loondoorbetaling opleggen in het geval hij die verkoper dat
werk nooit heeft aangeboden?Dit soort vragen worden in de huidige praktijk veel te weinig gesteld.
De PvdA-fractie is van mening dat het noodzakelijk is om gezamenlijk uit te
spreken en vast te leggen dat werkgever en werknemer gehouden zijn, uitputtend
te zoeken naar alle mogelijkheden. Werknemers willen dat ook graag. Zij willen
aan de slag blijven, maar missen nu vaak de ruimte om binnen het bedrijf te
zoeken naar banen die soms minder voor de hand liggen. Aan dit zoekproces
kunnen eisen verbonden worden om de werknemer te behoeden voor het snel wegglijden
in een aanbod van banen die niet passen bij het opleidings- en salarisniveau
van zijn oude werk.Gezien de schaarse jurisprudentie op dit gebied moet er voor een stapsgewijze
aanpak worden gekozen. Als dat niet mogelijk blijkt, kan worden gezocht naar
ander werk van gelijk functieniveau en als dat niet mogelijk blijkt, kan naar
elk ander werk worden gezocht binnen het bedrijf en desnoods daarbuiten. Rekening
moet dan worden gehouden met de persoonlijke omstandigheden van de werknemer,
bijvoorbeeld met reistijd. Daarvoor kan het WW-criterium "passende arbeid"
worden gehanteerd.De heer De Wit (SP):Voorzitter. Ik ben heel benieuwd naar de mening van mevrouw Smits over
het amendement van de heer Wilders, mevrouw Schimmel en de heer Van der Knaap,
dat ertoe strekt dat een werknemer ontslagen kan worden als de werkgever van
oordeel is dat de werknemer zich niet voldoende heeft ingespannen.Mevrouw Smits (PvdA):Vindt u het goed als ik daar later op terugkom? Dan kan ik mijn betoog
vervolgen. Ik kom er uitgebreid over te spreken.De heer De Wit (SP):Het past toch volledig in de lijn van uw betoog om dat nu aan te geven?
U geeft een aantal voorwaarden waar de werknemer aan moet voldoen. Dus ligt
het in de lijn van de verwachting dat de vraag beantwoord wordt of ontslag
op zijn plaats is.Mevrouw Smits (PvdA):Ik betoog nu dat binnen de onderneming een zoekproces op gang zou moeten
worden gebracht. Werkgever en werknemer zouden in zo'n situatie eerst heel
gericht moeten onderzoeken welke mogelijkheden er zijn binnen het bedrijf.
Eerst gaat het dan om mogelijkheden binnen de eigen functie. Dat lijkt mij
een logisch proces. Het gaat om een zieke werknemer die nog wel iets kan doen.
Het zou goed zijn als daar dan ook echt werk van wordt gemaakt. Wat mij betreft
is daarin een volgorde van belang. Eerst het eigen werk, met aanpassingen
en eventueel in deeltijd. Dan ander werk van gelijk functieniveau. Als dat
er niet is moet gezocht worden naar werk op een ander functieniveau. Als dat
er niet is – en dat kan bij kleine bedrijven het geval zijn –
dan moet gezocht worden naar mogelijkheden buiten het bedrijf. Ik ben ervan
overtuigd, als dat proces goed op gang komt, dat veel WAO-aanvragen overbodig
worden, in de veronderstelling dat veel WAO'ers en mensen die langdurig ziek
zijn nog heel veel kunnen.De heer De Wit (SP):Maar de vraag was of u vindt dat vervolgens de consequentie kan worden
getrokken dat de werknemer ontslagen wordt, omdat hij naar het oordeel van
de werkgever onvoldoende inspanning heeft geleverd. Vindt u dat een aanvaardbaar
middel om iemand uit de WAO te halen?Mevrouw Smits (PvdA):Ik kom er later op terug, maar ik wil er alvast het volgende over opmerken.
Als het zoekproces goed op gang is gebracht en de werkgever heeft de werknemer
aangepast werk aangeboden dat past bij de mogelijkheden van de werknemer,
dan is er geen enkele reden voor de werknemer om dat te weigeren. Doet hij
dat toch, dan is er sprake van werkweigering en dan is er volgens het Nederlandse
ontslagrecht grond voor ontslag.De heer De Wit (SP):Maar niet tijdens ziekte.Mevrouw Smits (PvdA):Die werknemer is wel ziek, maar bepaald is vervolgens dat die ziekte niet
meer van belang is voor het aangepaste werk. Dan geldt dat er sprake is van
aanbod van werk waarop de werknemer in kan gaan. Dat zullen de meeste werknemers
ook doen. Mocht er een conflict zijn, dan is het een andere kwestie, maar
het principe is dat er sprake is van werkweigering als aangeboden werk wordt
geweigerd.De heer De Wit (SP):Het punt is dat het om een zieke werknemer gaat. U heeft gisteren namens
uw vice-voorzitter heel duidelijk naar voren gebracht dat een zieke werknemer
beschermd moet worden. Ik vind het een slechte zaak, wanneer er in de ogen
van de werkgever een passend aanbod ligt, dat de werknemer, omdat hij daar
anders over denkt, ontslagen kan worden door middel van opzegging van het
arbeidscontract.Mevrouw Smits (PvdA):Het is natuurlijk altijd mogelijk dat in dat proces conflicten ontstaan
tussen werkgever en werknemer. Maar er is sprake van werkweigering wanneer
een werknemer die zich heeft ziek gemeld voor de eigen functie, ander werk,
waarbij die ziekte niet van belang is, weigert. Dan geldt een heel andere
regel.De heer De Wit (SP):Werkweigering is volstrekt niet aan de orde, want het gaat over iemand
die ziek is, die een bepaalde functie heeft. Er zou dan hoogstens sprake kunnen
zijn van een sanctie met gevolgen voor de uitkering. Maar het moet niet zo
zijn dat als uiterste consequentie tijdens ziekte, die volgens het Burgerlijk
Wetboek twee jaar duurt, iemand wordt ontslagen. Dat kan niet.Mevrouw Smits (PvdA):Als een werkgever de werknemer vraagt om bepaald werk te
doen en de werknemer is daartoe in staat, dan valt dat binnen de arbeidsverhouding
met de werkgever en dan wordt een weigering door de werknemer opgevat als
werkweigering. In zo'n geval kan een werkgever naar de rechter stappen.De heer Wilders (VVD):Ik begrijp het ook allemaal niet meer. Is mevrouw het nu eens met het
amendement dat door VVD, CDA en D66 is ingediend, maar vindt zij dat het via
de kantonrechter moet? Ik hoor haar toch zeggen dat als een werknemer weigert
mee te werken aan reïntegratie, waaronder werk, het opzegverbod niet
meer hoeft te gelden?Mevrouw Smits (PvdA):Ik zeg tegen de heer Wilders hetzelfde als tegen de heer De Wit. Ik vind
van belang dat in het wetsvoorstel omtrent de poortwachter een proces op gang
wordt gebracht binnen het bedrijf. Als een werknemer zich ziek meldt voor
zijn eigen werk, wil dat immers niet zeggen dat hij of zij geen aangepast
werk kan doen. Als daarover overeenstemming wordt bereikt, is dat dan ook
prima. Zo wordt landurig ziekteverzuim en mogelijke instroom in de WAO voorkomen.
Dat betekent dat ingeval aangepast werk wordt aangeboden, werk op een gelijk
of een ander niveau, een werknemer daar normaal gesproken op in zal gaan.
Dan is er dus geen sprake van een probleem.De heer Wilders (VVD):Als een werknemer niet meewerkt, is dus ook de fractie van de Partij van
de Arbeid van mening dat er geen opzegverbod hoeft te gelden?Mevrouw Smits (PvdA):Het is goed denkbaar dat in het nieuwe model conflicten ontstaan tussen
werkgever en werknemer. De werkgever kan, bijvoorbeeld, denken dat zijn werknemer
niet echt ziek is maar vanwege ruzies vlucht in verzuim. De werkgever kan
daarop ander werk aanbieden of scholing en kan daarbij te maken krijgen met
een werknemers die dit alles weigert. In deze gevallen stopt de werkgever
loondoorbetaling volgens het wetsvoorstel. VVD, CDA en D66 hebben aangegeven
dat zij een dergelijke weigering grond willen maken voor ontslag. Mijn fractie vindt het logisch dat een werknemer die moedwillig weigert,
de gevolgen daarvan ondervindt. Wie aangeboden werk weigert, heeft geen recht
op loon en moet niet verbaasd zijn als zijn werkgever hem wil ontslaan. Het
probleem ligt echter in de wijze waarop volgens het amendement de werkgever
zo'n actie in gang kan zetten. Een simpele mededeling volstaat volgens het
wetsvoorstel. Dat gaat ons te ver. Het is goed denkbaar dat de werkgever helemaal
niet zo redelijk is en dat hij een flauwekul-aanbod doet om van een zieke
werknemer af te komen. Voor werkgevers die opzien tegen doorbetaling van loon
aan zieke werknemer en een eventuele verhoogde WAO-premie, is het wel heel
gemakkelijk om het conflict te zoeken en de werknemer snel de laan uit te
sturen.Mijn fractie vindt het noodzakelijk om in een dergelijke conflictsituatie
in alle gevallen eerst advies te vragen aan een onafhankelijke derde. Die
kan vervolgens toetsen of het aanbod voor aangepast werk van de werkgever
redelijk is en de eerder aangegeven volgorde volgt. Zo'n oordeel kan de uitvoeringsinstelling
geven. Als het advies de werkgever in het gelijk stelt, kan de werknemer alsnog
ingaan op een aanbod van de werkgever en aangepast werk verrichten, scholing
volgen of andere aanwijzingen opvolgen. Zo niet, dan is er sprake van werkweigering.
Als de werknemer een en ander accepteert, dan is het conflict bezworen en
is een gang naar de rechter overbodig. Als de werknemer gelijk blijkt te hebben,
dan is de werkgever gehouden om het advies te volgen. Op die manier besparen
wij veel ellende.De heer Wilders (VVD):Ik begrijp dat mevrouw Smits een extra waarborg wil door een advies van
het Lisv. Ik weet niet of zij de wet kent, maar die waarborg bestaat al. Niet
alleen kan de werknemer een second opinion aanvragen als de werkgever wil
opzeggen, maar vervolgens moet de werkgever bij de regionaal directeur arbeidsvoorziening
een ontslagvergunning moeten aanvragen. Die toetst de aanvraag op redelijkheid
en moet volgens de wet in de gevallen die ik eerder omschreef om advies vragen
aan het Lisv. Wat mevrouw Smits vraagt, zit dus al in de wet. Ik kan niet
anders concluderen dan dat mevrouw Smits is voor het opheffen van de ontslagbescherming
van zieke werknemers.Mevrouw Smits (PvdA):Het zit niet in de wet. De door mij beschreven procedure geeft de werknemer
de plicht om een advies te vragen in geval er een conflict is en hij of zij
een aanzegging heeft gekregen van de werkgever. Dat moet zelfs gebeuren voordat
een gang naar de rechter mogelijk is om het aanbod te bestrijden. De werkgever
is niet verplicht om dat advies te volgen.De heer Wilders (VVD):Ik doel op de situatie waarin op grond van het amendement de gang naar
rechter niet hoeft te worden bewandeld, maar waarbij de werkgever nog steeds
een ontslagvergunning moet aanvragen bij de regionaal directeur arbeidsvoorziening.
Die toetst het op redelijkheid en moet volgens de geldende wet tevens advies
vragen aan het Lisv als het gaat om ziekte en gebreken in de gevallen die
ik eerder benoemde. De gevraagde extra waarborg zit dus al in de wet. De fractie
van de Partij van de Arbeid kan dus geen enkel bezwaar meer hebben tegen voorstander
van het opheffen van het ontslagverbod voor zieke werknemers die niet meewerken.Mevrouw Smits (PvdA):De heer Wilders blijft de gang naar de rechter inbouwen. Ik wil dat er
voordien sprake is van overleg en een toets op de redelijkheid van het aanbod
van beide partijen in geval van een conflict. Het amendement dwingt zieke
werknemers, die toch al in een zwakke positie zitten, om naar de rechter te
gaan om aan te tonen dat het aanbod van de werkgever niet redelijk is. Ik
draai het om. Voordat men naar de rechter of de directeur arbeidsbureau gaat,
moet er een toets komen op de redelijkheid van het aanbod van de werkgever.
Ik wil niet dat mensen voor de rechter het conflict uitvechten. Het moet in
het bedrijf worden opgelost met een onafhankelijke toets door een derde.De heer Wilders (VVD):Het lijkt wel of u doof bent, mevrouw Smits. Nogmaals, er hoeft geen weg
naar de rechter te worden gevonden. De werkgever moet een ontslagvergunning
aanvragen bij de regionaal directeur arbeidsvoorziening en die moet daarover
advies vragen aan het Lisv in de situaties die ik eerder noemde.
Wat u wilt, zit dus al in de wet. Wat u vraagt, gebeurt al. Met andere woorden,
u kunt geen enkel bezwaar meer hebben tegen het opheffen van het verbod tot
ontslag van zieke werknemers die niet meewerken. Ik vergeef u dat u even vergeten
was dat het al in de wet staat, maar u bent daar dus vóór.Mevrouw Smits (PvdA):U verwijt mij vaker dat ik doof ben, maar het enige wat u wilt horen,
is dat ik het met u eens ben. Nu staat in de wet dat de werkgever loondoorbetaling
kan stoppen zodra hij vindt dat een werknemer zich niet houdt aan de voorschriften
of wanneer de ziekte wordt betwist. Met dit wetsvoorstel worden de gronden
daarvoor ook nog uitgebreid. Een simpele kennisgeving zal dan volstaan. Als
hij dat besluit wil aanvechten, is de werknemer vervolgens gedwongen een advies
aan te vragen voordat hij naar de rechter mag. U wilt in dat soort situaties
niet alleen de loonbetaling stoppen, maar ook nog eens de werknemer dwingen
om voor de rechter aan te tonen dat het aanbod van de werkgever niet redelijk
was. Wij willen bereiken dat dit proces binnen de bedrijven gebeurt en dat
een onredelijk aanbod van de werkgever wordt getoetst door een onafhankelijke
derde. Daar is niets tegen en dat voorkomt dat mensen überhaupt voor
de rechter komen te staan.De heer Van Middelkoop (ChristenUnie):De heer Wilders en mevrouw Smits verwijten elkaar dat zij de zaken niet
goed begrijpen. Ik denk dan ook dat er eerst overeenstemming moet komen over
de feiten. Misschien kan het kabinet daaraan nog een bijdrage leveren.Ik wil nu een puur politieke vraag stellen. Kan mevrouw Smits op dit moment
nog geen uitsluitsel geven over de definitieve positie van de Partij van de
Arbeid-fractie, omdat er, zoals de kranten melden, vermoedelijk torentjesoverleg
nodig is om eruit te komen?Mevrouw Smits (PvdA):In dit amendement wordt een wijziging voorgesteld van het ontslagrecht
in Nederland. Die wijziging heeft verstrekkende gevolgen. De juridische implicaties
ervan zijn, zoals ook wel is af te leiden uit de discussie van daarnet, niet
helemaal duidelijk. Ik ben dan ook heel benieuwd naar het antwoord van het
kabinet op de vraag wat precies de implicaties van dit amendement zullen zijn.Ik wil vermijden dat de werknemer te snel in een positie komt waarin hij
op achterstand staat. Nu al blijkt zoals ik heb gezegd, dat de kantonrechter
reïntegratieplannen nauwelijks toetst. Uit een onderzoek van het ministerie
van Sociale Zaken en Werkgelegenheid blijkt dat het niets voorstelt. Voor
de kantonrechter speelt het reïntegratieplan dus geen enkele rol en dat
geldt ook voor de directeur van het arbeidsbureau. Er zijn statistieken waaruit
blijkt dat werknemers met een ziekte of een handicap onevenredig vaker worden
ontslagen dan gezonde mensen. Dit is ook gemeld door de commissie-Rood die
adviseert inzake het ontslagstelsel. Dat zijn voor mij feiten die tellen.Uw vraag gaat over het torentjesoverleg, maar mag ik me misschien bepalen
tot de onderwerpen van het debat van vandaag?De heer Van Middelkoop (ChristenUnie):Ja, maar u bent niet de enige die over dit onderwerp meepraat. Uw waarnemend
fractievoorzitter, de heer Duivesteijn, doet ook zo zijn uitspraken.De tegenwerpingen die u formuleert, zijn mij zeer sympathiek. Voor mij
is alleen het vervelende, dat ik de reactie van de heer Wilders dat daarin
is voorzien, ook niet onredelijk vind. Mag ik het op dit moment zo verstaan,
dat het mogelijk is dat u aan het eind van de rit bent overtuigd door de heer
Wilders en steun geeft aan het amendement? Is het voor u op dit moment nog
een open zaak?Mevrouw Smits (PvdA):Ik wil niets uitsluiten, zelfs niet dat de heer Wilders mij nog zou kunnen
overtuigen. Ik ben overigens benieuwder naar wat het kabinet ervan vindt.
Wij praten nu over een wijziging van het ontslagrecht. Wij hebben niet voor
niets in het Nederlandse systeem een sterke bescherming opgenomen van de werknemers
die zwak zijn, en dat zijn die zieke werknemers of de werknemers met een handicap.
Met één amendement zou daar nu een streep door worden gehaald,
terwijl niet bekend is wat de implicaties daarvan zullen zijn. Het kabinet
moet zijn standpunt nog bepalen over het advies van de commissie-Rood. Ik
hoor dat graag. Het lijkt mij dat wij daarop erg vooruitlopen in dit debat.
Het is oneigenlijk om in dit debat een discussie te beginnen over het ontslagstelsel
in Nederland.De heer Harrewijn (GroenLinks):Op dit moment hebben wij een dubbelslot op het ontslag: de preventieve
ontslagtoets door het arbeidsbureau dat eventueel het Lisv moet consulteren
en de gang naar de rechter die de werkgever moet maken om iemand te kunnen
ontslaan. Met het amendement wordt dat laatste eruit gehaald en wordt de rechtsgang
omgekeerd. In dat geval moet de werknemer naar de rechter met de mededeling
dat hij ten onrechte is ontslagen.Mevrouw Smits (PvdA):Ik zei al dat er in feite sprake is van omkering van de bewijslast. Iemand
die toch al een zwakke positie heeft, moet dan gaan bewijzen dat het aanbod
van de werkgever niet redelijk was en moet ook nog eerst dat advies aanvragen.
En dat, terwijl wij weten dat die mensen al veel te vaak te snel aan de kant
worden geschoven.De heer Harrewijn (GroenLinks):Dus de heer Wilders had op zich wel gelijk met zijn redenering, maar hij
haalt wel een tweede slot eraf. Ik begrijp dat mevrouw Smits daartegen is.
Daarom steunt zij het amendement niet. Hoe ingrijpend is zij tegen? Er is
een Kamermeerderheid voor dit amendement. Laat zij het passeren? Past dit
in het regeerakkoord?Mevrouw Smits (PvdA):Het regeerakkoord dateert al van enkele jaren geleden. De heer Harrewijn
heeft mij al eerder informeel gevraagd of hierover iets in het regeerakkoord
staat. Ik weet wel dat er geen afspraak is gemaakt over de wijziging van het
ontslagsysteem in Nederland.De heer Harrewijn (GroenLinks):Er staat wel iets over ontslagrecht in het regeerakkoord, namelijk over
de preventieve ontslagtoets.Mevrouw Smits (PvdA):De Adviescommissie duaal ontslagstelsel heeft hierover een advies uitgebracht
waarin enige opties worden genoemd. Het kabinet moet daarover
nog een standpunt bepalen, maar in dit debat wordt hier doorheen gefietst
met zo'n amendement. Ik weet niet precies wat de juridische implicaties zijn.
Ik wil hierover graag het antwoord van het kabinet horen. Ik wil in ieder
geval dat een zieke of gehandicapte werknemer die toch al zwak is en toch
al onevenredig vaak wordt ontslagen, niet zonder waarborgen in een situatie
komt waarin hij alle moeite moet doen om aan te tonen dat zijn werkgever een
flauwekul aanbod heeft gedaan.De heer Harrewijn (GroenLinks):Ik heb het regeerakkoord gelezen en ik vind dit absoluut niet in lijn
met de afspraken over het ontslagrecht. Daarom vraag ik mevrouw Smits of zij
dit laat passeren. Is dit haar een crisis waard?Mevrouw Smits (PvdA):Wij spreken nu over het wetsvoorstel Poortwachter. Mag ik over de inhoud
daarvan spreken?De heer Van der Knaap (CDA):De staatssecretaris heeft zich in de media al positief geuit over de drie
amendementen. Als hij dit in zijn termijn herhaalt, is mevrouw Smits er dan
van overtuigd dat dit goede amendementen zijn en zal zij die dan steunen?Mevrouw Smits (PvdA):Ik heb van de Kamervoorzitter geleerd dat ik niet op als-dan-vragen moet
ingaan. Ik ga ook niet in op uitlatingen in de media. Voor mij is bepalend
wat hier in het debat wordt gezegd.De heer Van der Knaap (CDA):In de media heeft de staatssecretaris aangegeven dat hij dit goede amendementen
vindt.Mevrouw Smits (PvdA):Ik heb vroeger gewerkt voor de media en ik weet hoe dat werkt. Daarom
ga ik uit van hetgeen hier wordt gezegd.De heer De Wit (SP):Waarom kiest mevrouw Smits ervoor om het oordeel over dit amendement over
te laten aan het kabinet? Waarom bepaalt zij niet zelf haar oordeel over dit
amendement? Waarom zegt zij niet: voor ons is een grens bereikt en dit is
voldoende? Waarom zegt zij niet: dit is onaanvaardbaar voor ons?Mevrouw Smits (PvdA):Als wij zo zouden reageren, is ieder debat hier overbodig.Met dit voorstel nemen de drie fracties een voorschot op de discussie
over het ontslagstelsel naar aanleiding van het advies van de adviescommissie-Rood
en trouwens ook op het advies van de commissie-Donner. Over dit laatste rapport
moet de SER nog een advies uitbrengen. Toch legt een meerderheid van de Kamer
hier een aantasting van de ontslagbescherming op tafel zonder zelfs te reppen
van de waarborgen die de commissie-Donner op dit onderdeel noemt. Dit lijkt
mij niet zo zuiver.De heer Wilders (VVD):Kan mevrouw Smits zich het persbericht herinneren dat zij heeft uitgebracht
op de dag dat het rapport van de commissie-Donner verscheen? Nu zegt zij dat
dit amendement door de adviezen van de SER en de commissie-Donner heen fietst,
maar in dat persbericht schrijft zij dat zij zo enthousiast is over bepaalde
voorstellen van de commissie-Donner dat zij zal proberen die actief in het
wetsvoorstel Poortwachter te incorporeren. Dit klinkt een beetje dubbel.Mevrouw Smits (PvdA):Mijn enthousiasme heeft betrekking op het voorbehoud dat de commissie-Donner
maakt bij het wetsvoorstel Poortwachter en de analyse die daarin wordt gewijd
aan de grote passiviteit in het eerste ziektejaar. In het eerste ziektejaar
overheerst de passiviteit. Werknemers en werkgevers moeten gehouden zijn om
met elkaar te praten over aangepast werk en te zoeken naar mogelijkheden om
aan de slag te blijven voor mensen die ziek zijn. Dit stelt de commissie-Donner
voor en dit is hier in dit wetsvoorstel aan de orde. In het nieuwe model wordt
een ruimere plaats toegekend aan een actieve inbreng van de werknemers. De
PvdA-fractie heeft met anderen meermaals gesignaleerd dat in het oude model
werknemers zich niet konden verweren als hun werkgever, arbodienst of uitvoeringsinstelling
niets ondernamen. Die mogelijkheid om de werkgever wel aan te spreken wordt
nu nadrukkelijk geboden. Dat kan heel rechtstreeks door het aanvragen van
een second opinion te vragen over het reïntegratieproces of door het
aansporen van de arbodienst tot activiteit. Hiervan wordt verslag gedaan in
het verslag dat bij de WAO-aanvraag wordt voorgelegd aan de uitvoeringsinstelling.
Het kan dus wel degelijk effect hebben.Een werknemer krijgt ook, als hij dat tenminste wil, de mogelijkheid,
een persoonsgebonden reïntegratiebudget aan te vragen. De Kamer heeft
vaak om dat instrument gevraagd en wij zijn dan ook blij dat het er nu van
komt. Het is echter wel te hopen dat de uitwerking van de regeling niet zo
bureaucratisch en ingewikkeld wordt als in het huidige experiment met de persoonsgebonden
reïntegratietrajecten.Mijn fractie heeft eerder gevraagd om de mogelijkheid om werknemers in
staat te stellen zelf reïntegratievoorzieningen aan te vragen of toegekende
voorzieningen mee te nemen als zij bij een andere werkgever gaan werken. De
staatssecretaris zei maandag dat binnenkort een wetsvoorstel hiertoe zal worden
ingediend. Waarom is daar echter een wetsvoorstel voor nodig als een simpele
wijziging van de wet inzake de reïntegratievoorzieningen volstaat en
zo'n wijziging snel kan worden opgenomen in dit geheel? Er ligt immers al
een heel pakket aan voorstellen voor en daar kan deze ene nog wel bij.Het nieuwe poortwachtersmodel is een wet die bepaalt hoe werkgevers, werknemers,
arbodiensten en uitvoeringsinstellingen met elkaar om moeten gaan om te zorgen
dat het ziekteverzuim wordt beperkt en instroom in de WAO wordt voorkomen.
Uitvoeringsinstellingen bewaken de poort van de WAO en beoordelen daarvoor
elke werknemer die aanklopt. Die aanpak is nodig. Als het begrip "passende
arbeid" beter wordt vastgelegd en die mogelijkheid van een second opinion
wordt uitgebreid, kan dat effect hebben.In de poortwachtersfunctie van de uitvoeringsinstelling wordt miskend
dat een preventieve aanpak die niet is gekoppeld aan de ziektegevallen, ook
nodig is. Wij weten uit de statistieken van het Lisv dat sommige bedrijven
het soms veel slechter doen dan andere bedrijven in hun branche. De staatssecretaris
is van plan om dit soort gegevens openbaar te maken, zodat een branche goed
ziet waar de zwarte schapen zitten en men zijn voordeel kan doen met die gegevens. Openbaarmaking alleen lijkt echter niet voldoende. Mag de poortwachter
zulke bedrijven niet eens aanspreken en vragen waarom het daar zo slecht gaat?
Wat is erop tegen om dergelijke bedrijven te adviseren hoe het verzuim kan
worden ingeperkt? Wij laten de arbeidsinspectie standaard elk bedrijfsongeval
onderzoeken en dit bedrijf kan dan worden verplicht om het werkproces veiliger
te maken. Als een bedrijf jaren achtereen een buitensporig hoog ziekteverzuim
heeft, lijkt mij dat een bedrijfsongeval van de eerste orde. Het is dan ook
heel logisch om daar een publieke uitvoeringsinstelling op af te sturen die
ervoor moet zorgen dat daar verbetering in komt.In vervolg op de behandeling van dit wetsvoorstel kijk ik uit naar informatie
over de voortgang met de convenanten in bedrijfstakken. Met behulp van die
convenanten kan meer aandacht worden besteed aan ziekmakende factoren in het
werk als hoge werkdruk, slecht werkklimaat en discriminatie. In dat kader
vindt mijn fractie het van belang om apart aandacht te besteden aan de instroom
van vrouwen in de WAO. Er zit blijkbaar iets in de Nederlandse cultuur en
dus ook in de bedrijfscultuur waardoor vrouwen sneller uitvallen. Gisteren
is een onderzoek verschenen waaruit blijkt dat de achtergestelde positie van
vrouwen op de arbeidsmarkt bijdraagt aan de verhoogde instroom. Mijn fractie
vindt het een goed idee als bij de komende standpuntbepaling van het kabinet
over de adviezen van de commissie-Donner en de SER een emancipatie-effectrapportage
wordt gevoegd.De algemene beraadslaging wordt geschorst.De voorzitter:De heropening van de algemene beraadslaging over het wetsvoorstel inzake
getuigen in strafzaken en van de algemene beraadslaging over het wetsvoorstel
inzake de bestrijding van wapengeweld zijn van de agenda van vandaag afgevoerd.
Naar verwachting zullen deze heropeningen op de agenda van de volgende week
worden geplaatst. Wij zullen na de schorsing en de regeling van werkzaamheden
dus onmiddellijk doorgaan met de eerste termijn van de Kamer over SUWI en
het poortwachtersmodel.De vergadering wordt van 12.45 uur tot 13.45 uur geschorst.De voorzitter:De ingekomen stukken staan op een lijst die op de tafel van de griffier
ter inzage ligt. Als aan het einde van de vergadering daartegen geen bezwaren
zijn ingekomen, neem ik aan, dat de Kamer zich met de voorstellen heeft verenigd. 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/h-tk-20002001-5537-5556.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl