Voortzetting van de behandeling van het wetsvoorstel Bepalingen inzake de arbeids- en rusttijden (Arbeidstijdenwet) (23646), en van de motie-Bakker c.s. over de combinatie van zorgtaken en betaalde arbeid (23646, nr. 50); de motie-Marijnissen over de 14/14-regeling in de offshore (23646, nr. 51); de motie-Hofstra c.s. over nadelige gevolgen van de Arbeidstijdenwet voor kleine bedrijven (23646, nr. 52); de gewijzigde motie-Hofstra c.s. over evaluatie van de consignatieregeling (23646, nr. 56)
Staten-Generaal — Handelingen 
Datum: 2014-07-12 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Inhoudsopgave
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Handeling 1994-1995, pag. 4665-4694

 
 
 

Handeling

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Vergadernummer
Datum vergadering

18-05-1995

Tweede Kamer der Staten-Generaal

1994-1995

nr. 78, pagina 4665-4694

18-05-1995

 

 

 
 
 Toon meer van: Inhoudsopgave
 
 

 
 
 Er is geen inhoudsopgave aanwezig.
 
 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties over kamerdossier

Kamerdossier 23646Toon publicaties die dit dossier behandelen

 
 
 Publicaties in vergadering

Regeling van werkzaamheden (donderdag 18 mei 1995)Pagina 4694-4694
Behandeling van het wetsvoorstel Samenvoeging van de gemeenten Cothen, Langbroek en Wijk bij Duurstede (24053)Pagina 4665-4665
78ste vergadering; 18 mei 1995Pagina 4665-4665
Lijst van ingekomen stukken, met de door de voorzitter ter zake gedane voorstellen (donderdag 18 mei 1995)Pagina 4706-4706
Voortzetting van de behandeling van het wetsvoorstel Bepalingen inzake de arbeids- en rusttijden (Arbeidstijdenwet) (23646), en van de motie-Bakker c.s. over de combinatie van zorgtaken en betaalde arbeid (23646, nr. 50); de motie-Marijnissen over de 14/14-regeling in de offshore (23646, nr. 51); de motie-Hofstra c.s. over nadelige gevolgen van de Arbeidstijdenwet voor kleine bedrijven (23646, nr. 52); de gewijzigde motie-Hofstra c.s. over evaluatie van de consignatieregeling (23646, nr. 56)Pagina 4665-4694
Voortzetting van de behandeling van het wetsvoorstel Bepalingen met betrekking tot de educatie en het beroepsonderwijs (Wet educatie en beroepsonderwijs) (23778), en van de motie-Van Gelder/Van Vliet over de categorie jongeren die vrijwel zeker het eindniveau van assistentenopleidingen niet zal halen (23778, nr. 41); de motie-Cornielje c.s. over een gefaseerd te realiseren infrastructuur voor educatie en beroepsonderwijs (23778, nr. 42) de motie-Cornielje over de arbeidsmarktgerichte leerweg (23778, nr. 43 en twee andere motiesPagina 4694-4706

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 149 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 

 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Aan de orde is de voortzetting van de behandeling van: 
 
 het wetsvoorstel Bepalingen inzake de arbeids- en rusttijden (Arbeidstijdenwet)
(23646)
 
 , en van:
 - de motie-Bakker
c.s. over de combinatie van zorgtaken en betaalde arbeid (23646,
nr. 50);
 - de motie-Marijnissen over de 14/14-regeling in
de offshore (23646, nr. 51);
 - de motie-Hofstra
c.s. over nadelige gevolgen van de Arbeidstijdenwet voor kleine bedrijven
(23646, nr. 52);
 - de gewijzigde motie-Hofstra
c.s. over evaluatie van de consignatieregeling (23646, nr.
56).
 
 
 
 
 (Zie vergadering van 3 mei 1995.)
 
 
 
 
 
 De algemene beraadslaging wordt heropend.
 
 
 
 
 
 De heer Bakker (D66):
 
 Mevrouw de voorzitter! Ik zal in derde termijn nog enkele punten bespreken.
Ik dank de minister voor zijn beantwoording in tweede termijn, waar ik helaas
niet bij kon zijn, maar die ik natuurlijk goed heb nagelezen.
 
 In en vooral na de tweede termijn is discussie ontstaan over de achtste
nota van wijziging. Het is geen geheim dat er geen eenstemmige opvatting bleek
te bestaan. Daar is uitvoerig naar gekeken. Duidelijk is geworden, dat de
achtergrond van de achtste nota van wijziging de door de minister geuite vrees
was, dat in de bestaande configuratie van het wetsvoorstel werkgevers in het
CAO-overleg wat te gemakkelijk achterover kunnen leunen, omdat zij menen wel
zaken te kunnen doen met de ondernemingsraad. VVD en D66 waren daar minder
bang voor, getuige ons amendement op stuk nr. 40. Maar nadat de achtste nota
van wijziging was ingediend, was onze opvatting dat daarmee de positie van
de vakbeweging te gemakkelijk werd gemaakt. Men zou immers door achterover
te leunen in het CAO-overleg automatisch tot de standaardregeling kunnen komen.
 
 Het kernpunt van de discussie was dus het machtsevenwicht tussen CAO-partijen,
dat wij niet in de ene maar ook niet in de andere richting zouden moeten verstoren.
Op dat punt is er naar mijn mening een gemeenschappelijke opvatting.
 
 Welnu, vanuit dat punt is door de fracties van Partij van de Arbeid, VVD
en D66 gezocht naar een punt waarop de opvattingen elkaar
konden raken. Dat heeft geleid tot het voorstel onder a in de negende nota
van wijziging. Daarmee is wat ons betreft voldaan aan enerzijds de wens tot
een verantwoord evenwicht in de onderhandelingen tussen werkgevers en werknemers
op CAO-niveau, terwijl er aan de andere kant ruimte is voor flexibiliteit
op bedrijfsniveau. Dat is vooral waar het ons met dit wetsvoorstel om te doen
is.
 
 Ik zeg dit in het besef, dat wij binnenkort bij de discussie over de nieuwe
Wet op de ondernemingsraden ook meer in het algemeen nog komen te praten over
de verhouding tussen ondernemingsraden en vakbonden op het gebied van de arbeidsvoorwaarden.
Ik hoor graag van de minister, dat hij die discussie open in gaat.
 
 Het tweede onderdeel van de negende nota van wijziging betreft de bedrijven
met minder dan 35 werknemers. In het voorstel onder b is naar ons gevoel aangesloten
bij de goede praktijk in veel bedrijven, dat in onderling overleg tussen werkgevers
en werknemers tot afspraken kan worden gekomen. Enerzijds wilden wij in het
onderhavige wetsvoorstel niet een soort mini-OR regelen, met alle toeters
en bellen. Die discussie zouden wij typisch moeten voeren bij de komende behandeling
van de Wet op de ondernemingsraden. Anderzijds wilden wij wel ruimte geven
aan de bestaande praktijk en zodoende ook flexibiliteit mogelijk maken voor
de vele bedrijven met minder dan 35 werknemers, die gezamenlijk werk bieden
aan 800.000 werknemers. Die flexibiliteit kan in het voordeel zijn beide partijen,
dus zowel van werkgevers en als van werknemers, zoals al uitvoerig is betoogd.
 
 Het spreekt vanzelf dat er zekere waarborgen nodig zijn. Ik wijs op de
civielrechtelijke bescherming die de standaardregeling biedt. Ik wijs verder
op de toelichting op de negende nota van wijziging, waarin staat: naleving
van de schriftelijke overeenstemming tussen de personeelsvertegenwoordiging
en de werkgever kan op de gebruikelijke wijze plaatsvinden. Er moet dus schriftelijke
overeenstemming zijn. Als er zich conflicten over de arbeidstijden voordoen
die uit de hand lopen, is er een zekere ontslagbescherming nodig. Het is daarom
de bedoeling om de richtlijn voor de preventieve ontslagtoetsing door de arbeidsbureaus
aan te vullen met de opdracht aan de directeur van het arbeidsbureau om uitdrukkelijk
te kijken naar de gronden van het ontslag en ontslag louter op grond van een
conflict over de arbeidstijden niet toe te staan. Ik weet dat dit de bedoeling
van de minister is, maar ik verzoek hem dit nog eens te bevestigen.
 
 
 
 
 
 De heer Van Dijke (RPF):
 
 De cruciale zwakte van dit voorstel is juist die plotselinge introductie
van de personeelsvertegenwoordiging, zoals ook de bonden terecht stellen.
Deze figuur duikt nu pas op, ze is niet eerder bediscussieerd. De personeelsvertegenwoordiging
heeft wellicht onvoldoende inzicht om tegenspel te kunnen bieden aan een sterk
dominante werkgever, om het maar eens negatief te formuleren. De heer Bakker
gaat daar een beetje gemakkelijk aan voorbij door dit verzoek tot de minister
te richten, zonder dat er waarborgen in de wet zijn opgenomen.
 
 
 
 
 
 De heer Bakker (D66):
 
 Voorzitter! De heer Van Dijke gebruikt het woord "inzicht". Als wettelijke
waarborg voor dat inzicht is in deze negende nota van wijziging wel het recht
op informatie vastgelegd. Alle informatie over de arbeidstijden moet dus beschikbaar
zijn voor de rechtstreeks gekozen personeelsvertegenwoordiging.
 
 Verder heb ik al gezegd dat wij aansluiten bij de bestaande praktijk,
en in negen van de tien gevallen zullen er geen problemen zijn. Maar natuurlijk
kunnen er wel problemen ontstaan, dus moet er een zekere waarborg zijn dat
de personeelsvertegenwoordigers dan niet worden benadeeld. Je zou ervoor kunnen
kiezen om ook aan bedrijven met minder dan 35 werknemers een ondernemingsraad
voor te schrijven, maar dat zou in deze wet nu echt een oneigenlijk element
zijn. Daarover gaan wij praten bij de behandeling van de Wet op de ondernemingsraden.
Bij de behandeling van deze wet moet wel worden bezien hoe er kan worden gestreefd
naar flexibiliteit in de betrokken bedrijven en hoe er voldoende bescherming
kan worden geboden aan die 800.000 werknemers. Daarom heb ik erop gewezen
dat in de richtlijn aan de directeur van het arbeidsbureau de bepaling moet
worden opgenomen dat hij op dit punt geen ontslag mag toestaan.
 
 
 
 
 
 De heer Van Dijke (RPF):
 
 Wetgeving is bestemd voor situaties die uit de hand lopen. Als alles gewoon
loopt, is er eigenlijk ook geen behoefte aan een wettelijke bescherming. De
wet is dus alleen nodig in dat ene geval van de tien waarover de heer Bakker
het had. In dat ene geval kan de personeelsvertegenwoordiging gemakkelijk
worden gemanipuleerd door de werkgever, en aan dat gevaar ontkomt de heer
Bakker niet met deze nota van wijziging.
 
 
 
 
 
 De heer Bakker (D66):
 
 De heer Van Dijke begon met de opmerking dat je wetgeving maakt voor situaties
die uit de hand lopen. Ik bestrijd in beginsel dat dit voor deze wet geldt.
Deze wet probeert de arbeidstijden in algemene zin vast te leggen. Natuurlijk
kun je niet uitsluiten dat het in bepaalde situaties uit de hand loopt.
 
 
 
 
 
 De heer Van Dijke (RPF):
 
 Ik heb het over het punt dat nu aan de orde is.
 
 
 
 
 
 De heer Bakker (D66):
 
 Natuurlijk zal er dan ook sprake moeten zijn van een zekere bescherming.
U hebt het over manipulatie. Ik heb daarover misschien een wat ander beeld
dan de heer Van Dijke. Ik ga er namelijk van uit dat er in het algemeen in
de praktijk juist in veel kleinere bedrijven heel verantwoord overleg mogelijk
is tussen aan de ene kant de goede werkgever zoals wij die kennen uit het
Burgerlijk Wetboek en de mondige werknemer zoals wij die graag zien aan de
andere kant. Nogmaals, ik erken dat er situaties kunnen zijn waarin dat gaat
wringen. Maar juist in die situaties moet helder zijn dat dit niet kan leiden
tot ontslag van de werknemer. Wij hebben dat niet in de wet willen regelen,
omdat dit hierbij niet aan de orde is. Deze wet is er dus niet om een soort
mini-OR met alle toeters en bellen op te tuigen. Er is natuurlijk wel aandacht
besteed aan een fatsoenlijke ontslagbescherming. Ik herhaal dat dit op de
gebruikelijke wijze gebeurt, dus via de ontslagtoetsing.
 
 
 
 
 
 De heer Van Dijke (RPF):
 
 De heer Bakker is van mening dat wij de personeelsvertegenwoordiging nodig
hebben om de 800.000 werknemers in de sector van minder dan 35 werknemers
per bedrijf de mogelijkheid van flexibele arbeidstijden te bieden. Is de heer
Bakker van mening dat de standaardregeling daartoe onvoldoende ruimte biedt?
 
 
 
 
 
 De heer Bakker (D66):
 
 In veel gevallen niet, maar in sommige gevallen wel.
 
 
 
 
 
 De heer Van Dijke (RPF):
 
 Nee, het gaat er nu om dat de standaardregeling in de ogen van de heer
Bakker ontoereikend is met het oog op de considerans van het wetsvoorstel.
 
 
 
 
 
 De heer Bakker (D66):
 
 In een aantal gevallen, zeker. Wij gaan uit van de standaardregeling.
In veel gevallen zal de standaardregeling de praktijk zijn, omdat die zelfs
ruimte biedt voor een zekere flexibiliteit in de werktijden. Er zijn echter
ook heel veel gevallen waarin daarvan geen sprake is. Het is bekend dat naar
het oordeel van de wetgever binnen de grenzen van de overlegregeling straks
gezondheid, veiligheid en welzijn gewaarborgd zijn. Het gaat erom binnen die
grenzen, van de standaardregeling afwijkende, dus aanvullende werktijden mogelijk
te maken.
 
 
 
 
 
 De heer Rosenmöller (GroenLinks):
 
 Is de heer Bakker het met mij eens dat er nu via de negende nota van wijziging
een nieuwe medezeggenschapsfiguur geïntroduceerd wordt?
 
 
 
 
 
 De heer Bakker (D66):
 
 In zekere zin wel op het punt van de arbeidstijden.
 
 
 
 
 
 De heer Rosenmöller (GroenLinks):
 
 Vindt de heer Bakker het gerechtvaardigd dat dit niet in een institutioneel
kader is ingebed en dat men daarover nog geen fundamentele discussie heeft
kunnen voeren? Over enkele weken voeren wij hier namelijk een meer fundamentele
discussie over medezeggenschap naar aanleiding van een mogelijke wijziging
van de Wet op de ondernemingsraden. Dat is toch de plaats om ook de arbeidstijden
aan de orde te stellen? Dit is toch ook de strekking van de motie die de heer
Bakker heeft medeondertekend? Dat vroeg hij feitelijk. Heeft hij dus niet
meer gekregen dan wat hij heeft gevraagd?
 
 
 
 
 
 De heer Bakker (D66):
 
 Wij moeten het een doen en het ander niet laten. Wij regelen hier vandaag
de arbeidstijden. Het is de derde termijn. Ik meen dat wij na vandaag deze
behandeling kunnen afronden. Overigens is het verder aan de Kamer om dat te
bepalen.
 
 
 
 
 
 De heer Rosenmöller (GroenLinks):
 
 Dat is mooi meegenomen.
 
 
 
 
 
 De heer Bakker (D66):
 
 In ieder geval is dat mijn taxatie. Misschien kunnen wij wel een negende
heropening van de beraadslaging halen.
 
 Mijn taxatie is dus dat wij nu met de Arbeidstijdenwet flexibele arbeidstijden
in ook kleinere bedrijven mogelijk maken. Volgens mij is dat in veel van die
bedrijven van groot belang. Het gaat er niet om dat wij in deze wet een mini-OR
regelen. Als wij dat willen, moeten wij daar inderdaad over discussiëren
in de terecht op korte termijn voorziene behandeling van een herziening van
de Wet op de ondernemingsraden.
 
 
 
 
 
 De heer Rosenmöller (GroenLinks):
 
 De heer Bakker heeft het steeds over het niet verstoren van het evenwicht.
Op het moment dat hij erkent dat er met de negende nota van wijziging in de
derde termijn van het debat over de Arbeidstijdenwet een nieuwe medezeggenschapsfiguur
geïntroduceerd wordt, wat niet onbelangrijk is, wetende dat wij over
enkele weken meer fundamenteel over medezeggenschap in ondernemingen spreken,
vind ik het onbegrijpelijk dat die medezeggenschap nu wel voor de arbeidstijden
geldt, zonder dat daarover fundamenteel is gediscussieerd. Je kunt eigenlijk
zeggen dat er op een achternamiddag iets in de Arbeidstijdenwet sluipt dat
verregaande consequenties heeft, zonder dat er van gedachten is gewisseld
over onder andere ontslagbescherming, informatie, advies en instemmingsrecht.
De heer Bakker wil in de Arbeidstijdenwet geen onderdeel opnemen inzake een
mini-OR, maar hij wil wel op een achternamiddag iets regelen voor ondernemingen
met minder dan 35 werknemers. Dat kan dus niet. Er moet een keuze gemaakt
worden. Nogmaals, men moet niet op een achternamiddag er iets tussendoor laten
sluipen. Dat heeft echt geen pas.
 
 
 
 
 
 De heer Bakker (D66):
 
 De heer Rosenmöller doet nu of het echt uit de lucht komt vallen.
In de schriftelijke voorbereiding, die naar mijn gevoel meer dan een jaar
heeft geduurd, is er uitvoerig gediscussieerd over de vraag of wij ook in
kleine bedrijven flexibiliteit mogelijk kunnen maken. Deze discussie is wat
mij betreft in de negende nota van wijziging tot een afronding gekomen. Ik
vind het goede voorstellen van de minister. Dit neemt niet weg dat wij over
het geheel van de ontwikkeling van de medezeggenschap in bedrijven in de komende
weken verder komen te denken en te spreken.
 
 Ik voeg er een punt aan toe. De heer Rosenmöller spreekt over het
instemmingsrecht. De werkgever neemt niet, nadat hij zich met de personeelsvertegenwoordiging
heeft verstaan, vervolgens zelf de beslissing. Nee, er moet schriftelijke
overeenstemming zijn. Die is heel belangrijk, want hiermee is het instemmingsrecht
geregeld. Er moet schriftelijke overeenstemming zijn over verdergaande arbeidstijden
dan de standaardregeling. Ik zie niet in hoe dit in 99 van de 100 gevallen
niet heel goed kan aansluiten bij de bestaande praktijk tussen verantwoordelijke
werkgever en verantwoordelijke en mondige werknemers.
 
 
 
 
 
 De heer Rosenmöller (GroenLinks):
 
 Dan moet je een discussie voeren over de vraag hoe datgene wat de minister
nu voorstelt, in de praktijk werkt. Hiervoor is een uitvoerige discussie nodig.
Ik zeg niet dat het in alle gevallen misgaat, maar wel dat het in veel gevallen
kan misgaan. Hiervoor moet je een fundamentele discussie voeren over de rechtspositie
van de nieuwe figuur van de personeelsvertegenwoordiging, in haar volle omvang.
Welke rechten wil je haar wel geven en welke rechten wil je haar niet geven?
 
 Op één punt geef ik u gelijk: de discussie wordt al een
jaar gevoerd in de schriftelijke voorbereiding. U hebt er ook op aangedrongen.
De minister heeft het echter altijd afgehouden. Ik dacht dat u mede door de
argumenten van de minister overtuigd was, gezien het feit dat de motie van
de heer Hofstra c.s., waar u toe behoort, inhoudt dat wij dit moeten regelen
bij de behandeling van de Wet op de ondernemingsraden. Dat leek mij een motie
die ik misschien zou steunen. Wat gebeurt er nu echter? U
krijgt veel meer. Dat is niet iets wat tot een begin van consistentie leidt.
 
 
 
 
 
 De heer Bakker (D66):
 
 Dat heeft te maken met het inzicht, ook na de indiening van de motie van
de heer Hofstra, dat het verstandig is om in deze wet, waarin het immers over
de arbeidstijden gaat, flexibiliteit mogelijk te maken. U doet net alsof het
echt uit de lucht komt vallen en alsof de rechtspositie absoluut niet geregeld
is. Die is inderdaad niet geregeld zoals zij in de Wet op de ondernemingsraden
is geregeld voor de ondernemingsraden. Daarover zullen wij bij de behandeling
van de Wet op de ondernemingsraden spreken. De rechtspositie is echter wel
verantwoord geregeld.
 
 
 
 
 
 De heer Van Dijke (RPF):
 
 Ik mag toch veronderstellen dat de heer Bakker de schriftelijke voorbereiding
zo goed heeft gevolgd, dat hij ervan op de hoogte is dat de minister heeft
gezegd, dat alleen het medezeggenschapsorgaan met alle daarbij behorende bevoegdheden
en beschermende regels goed ertoe in staat is met de werkgever te onderhandelen
op basis van gelijkwaardigheid? Ik heb hem zojuist bij interruptie gevraagd
wat hij van die beschermwaardigheid en gelijkwaardigheid vindt. Ik heb het
woord manipuleerbaar laten vallen. De minister heeft in de schriftelijke voorbereiding
in elk geval onze fractie ervan overtuigd dat wij wel degelijk aandacht voor
dit punt moeten hebben. De heer Bakker heeft er gelijk in dat het niet uit
de lucht komt vallen, maar het is wel afgeschoten op grond van argumenten.
 
 
 
 
 
 De heer Bakker (D66):
 
 Vervolgens zijn die argumenten nog eens gewogen. Aan de ene kant hebben
wij een standaardregeling, die civielrechtelijk is te handhaven. Iedereen
heeft het recht, ook binnen de mogelijkheden die de vakorganisaties hiervoor
hebben, zoals het collectieve actierecht, om op het punt van de standaardregeling
de civielrechtelijke bescherming in te roepen. Anderzijds gaat het om een
personeelsvertegenwoordiging die rechtstreeks is gekozen en alleen bij schriftelijke
overeenstemming – met de nadruk op zowel "schriftelijk" als "overeenstemming" –
kan afwijken van de standaardregeling. In vele gevallen sluit dit aan bij
de praktijk van verantwoordelijke mensen in een arbeidsorganisatie. In die
gevallen waarin het uit de hand loopt, moet je je natuurlijk zorgen maken
over de rechtspositie, maar ook op dat punt zal de ontslagbescherming geregeld
zijn via een aanvulling op de richtlijn, die aan de directeur van het arbeidsbureau
is gezonden.
 
 
 
 
 
 De heer Van Dijke (RPF):
 
 Voorzitter! Dit is mijn laatste interruptie op dit punt, want ik kom hier
niet verder mee. De heer Bakker heeft in eerste en in tweede termijn deze
nieuwe figuur niet ingebracht. Zij is overigens niet uit de lucht komen vallen,
maar wel nieuw in het debat. Deze nieuwe figuur, met alle slechte consequenties
voor de wet vandien, wordt kennelijk aangegrepen om de eenheid binnen de coalitie
weer in beeld te krijgen, en ik betreur het dat de coalitie-eenheid gaat boven
een goede kwaliteit van de wet.
 
 
 
 
 
 De heer Bakker (D66):
 
 Maar het gaat hier niet om slechte consequenties.
 
 
 
 
 
 De heer Van Dijke (RPF):
 
 Dat is aangetoond in de schriftelijke voorbereiding van dit wetsvoorstel.
 
 
 
 
 
 De heer Bakker (D66):
 
 Maar wij hebben er ook vele uren in het plenaire debat aan besteed. Het
gaat hier niet om slechte consequenties...
 
 
 
 
 
 De heer Van Dijke (RPF):
 
 Niet daarover! Dat is mijn punt nu juist!
 
 
 
 
 
 De heer Bakker (D66):
 
 ...het gaat om het mogelijk maken van flexibiliteit! Over de kleinere
bedrijven hebben wij gesproken. Het heeft inderdaad in eerste instantie geleid
tot een motie en in tweede instantie tot het inzicht, dat wij het eigenlijk
maar gelijk in deze wet moeten regelen.
 
 
 
 
 
 De heer Van Dijke (RPF):
 
 Dus een verlegenheidsoplossing die de coalitie moet redden en daarom gegrepen
naar deze figuur, die niet past in het kader van deze wet en die door de minister
zelf in de schriftelijke voorbereiding met argumenten van tafel is geveegd!
 
 
 
 
 
 De heer Bakker (D66):
 
 Voorzitter! Geen gelegenheidsoplossing en ook zeker geen verlegenheidsoplossing!
Ik voel mij er althans niet verlegen mee!
 
 
 
 
 
 De heer Marijnissen (SP):
 
 Voorzitter! Vindt de heer Bakker dat de gang van zaken tot nu toe de schoonheidsprijs
verdient?
 
 
 
 
 
 De heer Bakker (D66):
 
 Ik ben begonnen met te zeggen, dat als gevolg van de indiening van de
achtste nota van wijziging in en na de tweede termijn discussie is ontstaan,
ook tussen de regeringspartijen, over de vraag hoe dit moet worden geregeld.
Die discussie is zelfs in de kranten gevoerd. Dat heeft de vorige week geleid
tot de negende nota van wijziging. Natuurlijk heeft die een compromiskarakter.
Dat hoef ik hier niet te verhullen. Dat is echter op een dusdanig tijdstip
gebeurd, dat wij er niet goed over konden discussiëren en daarom is de
discussie naar de daaropvolgende week verplaatst. Hier staan we nu, en dat
betekent dat wij hier nu toelichten waarom de overeenstemming in de negende
nota van wijziging een verstandig compromis is.
 
 
 
 
 
 De heer Marijnissen (SP):
 
 Wat zou u denken van de aanpak om deze derde termijn nog maar even voort
te zetten en een vierde termijn af te spreken, op een tijdstip nadat de Wet
op de ondernemingsraden is behandeld?
 
 
 
 
 
 De heer Bakker (D66):
 
 Ik zie daar geen aanleiding toe! Wij kunnen hier heel goed de afwegingen
maken, die nodig zijn in het kader van deze wet opdat wij dit wetsvoorstel
naar een voorspoedig einde kunnen brengen en tot wet kunnen maken.
 
 
 
 
 
 De heer Marijnissen (SP):
 
 Maar zit de crux niet in het punt, dat u steeds maar weer in elke bijdrage
de suggestie wekt dat werkgevers en werknemers op de werkvloer überhaupt
op voet van gelijkheid met elkaar kunnen discussiëren? Waarom schrijft
de minister in de nota naar aanleiding van het eindverslag, dat er per se
een onderhandelingspositie voor werknemers moet zijn waarin zij juridisch
zijn beschermd? Waarom laat u dat nu in één keer lopen? Waarom
zegt u nu opeens, dat het allemaal niet meer nodig is? U wekt de suggestie,
dat beide partijen op voet van gelijkheid met elkaar zouden kunnen spreken.
Waar mijn klomp brak, was op het punt dat u zei dat natuurlijk een werkgever
geen ontslagvergunning krijgt indien hij ontslag voor een werknemer
aanvraagt op grond van het niet overeen kunnen komen van fatsoenlijke arbeidstijden.
Dacht u nu echt dat er één werkgever was die zo naïef was
om te denken, dat hij op die grond een ontslagvergunning kan aanvragen? Mensen
van de praktijk weten maar al te goed dat daarvoor andere redenen moeten worden
aangegeven, bijvoorbeeld verstoring van de arbeidsrelatie.
 
 
 
 
 
 De heer Bakker (D66):
 
 Om op uw laatste opmerking te reageren, op dat moment ben je evenmin geholpen
met een bepaling in de wet als met een toetsing door de directeur van het
arbeidsbureau. U stelt, mijnheer Marijnissen, dat ik het doe voorkomen alsof
werkgevers en werknemers hierover op voet van gelijkheid kunnen spreken. Ik
denk ook dat dit juist in kleinere bedrijven kan. U wekt de indruk alsof werkgevers
aan de poort staan met een zweep om de laatste druppel energie uit hun werknemers
te persen. Zo is het natuurlijk ook niet.
 
 
 
 
 
 De heer Marijnissen (SP):
 
 Zo is het wel. De werkgevers hebben de werknemers alleen maar in dienst
om precies te doen wat u nu zegt, om hen uit te knijpen!
 
 
 
 
 
 De heer Bakker (D66):
 
 Ja, voorzitter, daarmee is de kern van het verschil van opvatting tussen
de heer Marijnissen en mij wel aangegeven.
 
 
 
 
 De voorzitter:
 
 Ik denk dat het punt langzamerhand uitgediscussieerd is.
 
 
 
 
 
 De heer Marijnissen (SP):
 
 Ik kom daarop straks wel terug. De werkgever heeft de werknemer niet in
dienst om de werkgelegenheid te bevorderen. Het is voor een individuele werkgever
en een individuele werknemer vrijwel uitgesloten dit soort algemeen maatschappelijke
doelen na te streven. De werkgever wil de werknemer zoveel mogelijk inzetten
op momenten dat hij dat wil met maximaal rendement.
 
 
 
 
 
 De heer Bakker (D66):
 
 Natuurlijk zijn er verschillende belangen, dat erken ik ogenblikkelijk.
Ik stel dat die belangen in heel veel gevallen parallel kunnen lopen, ook
bij het punt van de flexibiliteit van de arbeidstijden. Dat is naar mijn mening
het kernpunt. U gaat ervan uit dat al die belangen altijd en in alle gevallen
tegengesteld zijn en dat bestrijd ik.
 
 
 
 
 De voorzitter:
 
 Ik stel voor dat de heer Bakker zijn betoog vervolgt. Ik wil de Kamer
er wel op wijzen dat wij alleen deze ochtend hebben voor deze derde termijn.
 
 
 
 
 
 De heer Bakker (D66):
 
 Mevrouw de voorzitter! In eerste en tweede termijn heb ik het een en ander
gezegd over overwerk. De heer Rosenmöller concludeerde tijdens de dupliek
van de minister dat ik in de tweede termijn nog nadrukkelijker sympathie had
betuigd voor zijn amendement ter zake. Het lag iets anders. Ik heb in de tweede
termijn gespecificeerd waarom ik een aantal positieve gevoelens had voor het
amendement. Ik heb ook aangegeven dat de flexibiliteit die wij nastreven,
daarmee niet verloren moet gaan. Kernpunt is dat er geen verborgen werkgelegenheid
in dat overwerk mag blijven zitten. Tegen die achtergrond heb ik het antwoord
van de minister heel goed gelezen. De minister heeft om te beginnen gewezen
op de huidige wetgeving en de huidige praktijk. Dìt voorstel behelst
eerder een beperking dan een uitbreiding van de mogelijkheden. Vervolgens
wees de minister op de EG-regelgeving en het concurrentie-aspect en stelde,
dat er eigenlijk weinig reden is tot het varen van een eigen koers op dit
punt.
 
 Overwerk is sterk afhankelijk van incidentele factoren en incidentele
afwegingen in bedrijven. Wij zouden ons daarom moeten afvragen, in welke mate
in de Arbeidstijdenwet grenzen gesteld moeten worden – anders dan de
genoemde – aan die in beginsel decentrale verantwoordelijkheid. Wij
moeten wat dit betreft niet aan de CAO-tafel willen zitten. Zelfs als wij
daaraan zouden zitten, kan de Kamer niet per bedrijf beoordelen waar de grenzen
kunnen liggen. Iedere normering is dan min of meer out of the blue. Mede gezien
de discussies die binnen de SER op het punt van overwerk hebben plaatsgevonden,
ben ik van mening dat de door de minister voorgestelde normering aanvaardbaar
is. Uiteraard heb ik bij de politieke gedachtenvorming, waarvan vorige week
bij de gesprekken over deze Arbeidstijdenwet sprake was, de afweging moeten
maken of er op het punt van het overwerk iets zou moeten veranderen in het
wetsvoorstel. Mijn conclusie op dit punt is negatief.
 
 
 
 
 
 De heer Rosenmöller (GroenLinks):
 
 Voorzitter! Dit zegt een partij die toetrad tot het kabinet met als leus
dat er sprake moet zijn van dualisme. Daarvan bleek in de Bakkerafgelopen
weken weinig meer over te zijn. Hier wordt eigenlijk alleen
nog maar verantwoording afgelegd voor het politiek beraad. Desalniettemin
wil ik nog een poging doen en een vraag stellen.
 
 In zijn tweede termijn toonde de heer Bakker nog steeds sympathie voor
de kern van het amendement. Hij bracht wel enige verschuiving aan met betrekking
tot verschillende aspecten. Ik noem de dag, het handhaven van de ruimte van
de minister met betrekking tot de week en de termijn van 13 weken. Verder
sprak hij over het iets inkorten van de termijn. Het nieuwe argument heeft
de heer Bakker in de tweede termijn van de minister gehoord. Mijn conclusie
was overigens dat de tweede termijn van de minister op dit punt een uitgebreide
herhaling van de eerste termijn was. Hij kwam niet met een nieuw argument.
Mijn vraag aan de heer Bakker is nu welk nieuw argument hij gehoord heeft
om tot de conclusie te komen die hij nu verwoordt. Of is hij het nog met mij
eens en vindt ook hij dat het met betrekking tot de overwerkregeling beter
zou zijn een aanscherping aan te brengen? Is er voor hem dus vooral sprake
geweest van een politieke afweging die hij heeft gemaakt met het oog op onderwerpen
als de medezeggenschap in kleine bedrijven en de vakbond/OR en heeft hij daarom
zijn eerdere standpunt moeten inslikken?
 
 
 
 
 
 De heer Bakker (D66):
 
 Voorzitter! De minister heeft ons in de tweede termijn nog eens nadrukkelijk
laten weten wat de normen van de Arbeidswet 1919 zijn en wat de op grond daarvan
gegroeide vergunningenpraktijk is. Na die tweede termijn heb ik mij scherper
dan daarvoor gerealiseerd dat dit wetsvoorstel in het licht van die aspecten
eerder een zekere beperking dan een uitbreiding betekent. Met mijn laatste
punt in mijn betoog heb ik gezegd, dat er ook een politieke afweging is gemaakt.
Daarbij heb ik mij afgevraagd wat je op dit moment nog wel in de wet zou moeten
wijzigen en wat niet. Dat deze afweging er is geweest, verhul ik hier niet.
 
 
 
 
 
 De heer Rosenmöller (GroenLinks):
 
 Ik probeer nog maar eens heel expliciet ter tafel te krijgen hoe de zaken
liggen.
 
 
 
 
 De voorzitter:
 
 Maar wilt u uw interruptie wel kort houden?
 
 
 
 
 
 De heer Rosenmöller (GroenLinks):
 
 Het eerste argument was ook het argument dat de minister in eerste termijn
naar voren bracht. Dat heeft de heer Bakker er niet van weerhouden om in tweede
termijn de inhoudelijke opmerking over het overwerk te herhalen. Dan moet
de conclusie zijn, dat de heer Bakker wat zijn wensen ten aanzien van overwerk
betreft heeft moet inbinden en dat hij dat heeft moeten doen ten faveure van
de personeelsvertegenwoordiging in de kleine onderneming en de opnieuw gewijzigde
verhouding vakbeweging/OR.
 
 
 
 
 
 De heer Bakker (D66):
 
 Voorzitter! Ik heb niet willen verhullen dat er sprake is geweest van
enige politieke afweging. Tegelijkertijd wil ik erop wijzen, dat ik mij na
mijn eerste en tweede termijn scherper bewust ben geweest van hetgeen ik zojuist
aangaf. Ook heb ik mij gerealiseerd dat wij in de Kamer op het bewuste punt
ontzettend lastig kunnen zijn en de normen tot in detail kunnen stellen. Een
normering, welke dan ook, moet een uiterste grens zijn. Zeker! Binnen die
uiterste grenzen kan alleen op decentraal niveau – daarmee bedoel ik:
in bedrijven, dus vaak niet eens op bedrijfstakniveau – bekeken worden
wat verantwoorde evenwichten zijn.
 
 
 
 
 De voorzitter:
 
 Het woord zou nu aan de heer Van der Vlies zijn. Hij heeft zich echter
laten verontschuldigen omdat hij een algemeen overleg heeft. Het woord is
nu aan de heer Marijnissen.
 
 
 
 
 
 De heer Marijnissen (SP):
 
 Mevrouw de voorzitter! De SP-fractie vond de voorgestelde achtste nota
van wijziging een verbetering ten opzichte van de oorspronkelijke wettekst.
De bevoegdheden van het medezeggenschapsorgaan de OR werden er duidelijk in
afgebakend en het primaat van de CAO werd nog eens onderstreept. De VVD en
D66 hadden, zo lazen wij in de krant, maar wij konden dat voor een deel ook
al hier in het debat vernemen, grote bezwaren tegen het gestelde in deze achtste
nota van wijziging, omdat de positie van het medezeggenschapsorgaan niet sterk
genoeg was geregeld. Minister Wijers sloot zich bij de kritiek aan en hij
vond dat minister Melkert dit punt niet zomaar buiten hem om had kunnen voorstellen.
En zie, ook de Raad van de centrale ondernemersorganisatie kwam op de valreep
nog met een bijdrage. Ook deze raad had kritiek. Waar was de PvdA bij dit
alles? Dus praten wij nu over de negende nota van wijziging.
 
 De discussie over artikel 1:4, lid 2, dreigt een wat schimmige discussie
te worden. De VVD en D66 benadrukken almaar dat de positie van het medezeggenschapsorgaan
moet worden versterkt, maar in wezen bedoelen zij dan te zeggen, dat de werkgever
met zijn personeel veel meer zaken moet kunnen regelen en veel meer vrij spel
moet krijgen. De SP-fractie vindt dat bij de overlegregeling de nadruk moet
blijven liggen op de werkgevers- en werknemersorganisaties. Die kunnen het
beste de arbeids- en rusttijden regelen, omdat zij onafhankelijk zijn. Dat
is cruciaal. Bij een ondernemingsraad spelen vaak allerlei belangen door elkaar.
Het hangt er maar van af hoe sterk de leden van de OR in hun schoenen staan
en of zij in staat zijn, tegenwicht te bieden tegen de meestal zware druk
van de kant van de werkgever. Bovendien heeft de ondernemingsraad in vergelijking
met de bonden nauwelijks middelen om zijn gelijk af te dwingen.
 
 Ik kan mij herinneren dat eerder in het debat mevrouw Van Nieuwenhoven
interrumpeerde met de vraag: hebt u dan geen vertrouwen in ondernemingsraden?
Wel, al degenen die ooit met de praktijk te maken hebben gehad en weten hoe
het met ondernemingsraden gaat, weten dat het zelfs in ondernemingsraden met
alle wettelijke beschermingen voor leden buitengewoon moeilijk is om een standpunt
te verdedigen en daarvoor te blijven staan. Altijd is er ook nog het persoonlijk
belang van de man of vrouw in kwestie; het gaat om zijn of haar eigen toekomst
in het bedrijf. Bij interruptie heb ik al gezegd dat werkgevers zeer creatief
zijn als het erom gaat, mensen van ondernemingsraden dwars te zitten, promotie
te onthouden of zelfs te ontslaan.
 
 De negende nota van wijziging komt ook nog met iets nieuws: het begrip
van de personeelsvertegenwoordiging. Dat is vreemd. De minister
moet maar eens precies uitleggen wat dit moet inhouden. Welke wettelijke status
heeft de personeelsvertegenwoordiging? Waar zijn de bevoegdheden geregeld?
Hoe wordt zij samengesteld? Ik hoor ook graag van de coalitiepartijen hoe
zij een en ander zien. Regeling van arbeids- en rusttijden met de personeelsvertegenwoordiging
zal de werkgever zeer goed uitkomen. Een personeelsvertegenwoordiging danst
natuurlijk altijd naar het pijpen van de baas. Naar onze mening wordt op deze
manier de standaardregeling uitgehold. Ik doe de coalitiepartijen de suggestie
om, als zij hierop staan, het dan ook correct te doen en de hele zaak op te
schorten tot na de behandeling van de wijziging van de Wet op de ondernemingsraden.
Er moet eerst een fatsoenlijke regeling worden getroffen voor ondernemingen
met minder dan 35 personeelsleden.
 
 Hoewel dit laatste eigenlijk het onderwerp is van deze derde termijn,
reageer ik toch ook nog even op de beantwoording in tweede termijn inzake
de 14/14-regeling. De SP wordt van allerlei zaken beticht, maar dat de partij
de olie- en gaswinning op de Noordzee tot een einde zou willen brengen, was
nog weer iets nieuws. Dat is volslagen onjuist. Door de SP-fractie is een
motie ingediend over deze regeling. De minister reageerde daarop door te zeggen
dat aanvaarding onherroepelijk zou leiden tot stopzetting van de olie- en
gaswinning op de Noordzee. De 14/14-regeling is indertijd speciaal voor Amerikanen
op de boorplatforms ingevoerd. Zij was bedoeld om deze mensen de gelegenheid
te geven, af en toe eens naar huis te gaan. De Amerikanen zijn er inmiddels
niet meer, maar de 14/14-regeling is er nog wel. Natuurlijk is er een onderscheid
te maken tussen produktie- en boorplatforms. Ik denk dat ik de opmerking van
de minister het beste kan beantwoorden met een vraag. Meent hij serieus dat,
indien de 7/7-regeling zou worden ingevoerd, de oliemaatschappijen hun concessies
zouden teruggeven? Ik geloof daar helemaal niets van. Het zijn juist de mensen
die op de produktieplatforms werken, die vinden dat de 14/14-regeling te zwaar
en te gevaarlijk is. De regeling is onnodig en dient slechts de bedrijfsbelangen.
Ik houd de motie aan tot het moment dat het Arbeidstijdenbesluit zal worden
besproken.
 
 Mevrouw de voorzitter! De beoogde flexibilisering en alles wat daarbij
hoort, inclusief de negende nota van wijziging, werkt eenzijdig in het nadeel
van de werknemers. De SP-fractie had geen vertrouwen en heeft nog steeds geen
vertrouwen in de voordelen van de nieuwe wet voor de individuele werknemer.
Ons stemgedrag zal duidelijk zijn.
 
 
 
 
 De voorzitter:
 
 Op verzoek van de heer Marijnissen stel ik voor, zijn motie (23646, nr.
51) van de agenda af te voeren.
 
 
 
 
 
 Daartoe wordt besloten.
 
 
 
 
 
 De heer Van Middelkoop (GPV):
 
 Mevrouw de voorzitter! Ik maak in deze termijn enkele korte opmerkingen,
die eigenlijk materieel gezien al gepasseerd zijn in de diverse interruptiedebatjes,
die gingen over de door de minister ingediende negende nota van wijziging.
Deze nota kent een hoog compromisgehalte, zoals wij allen, voor zover we de
debatten tot op dit moment hebben gevolgd, weten. Er is niets op tegen om
een negende, een tiende, een elfde en eventueel nog meer nota's van wijziging
in te dienen bij een wetsvoorstel dat technisch ingewikkeld en ingrijpend
is, maar die nota's moeten natuurlijk wel de toets van zorgvuldige wetgeving
kunnen doorstaan. Dat is niet alleen een technische zaak, maar de nota moet
goed doordacht zijn, zij moet goed zijn afgewogen tegen regelingen die elders
bestaan. Verder is het, gelet op deze materie, ook niet onredelijk om direct
betrokkenen daarover te horen. Welnu, aan al die eisen voldoet deze nota van
wijziging niet, met dien verstande dat ze qua techniek best goed in elkaar
zit, maar eerlijk gezegd is dat niet het meest belangrijke.
 
 Een beetje in aanvulling op en in navolging van de collega's die hierover
reeds, al dan niet interrumperend, spraken, denk ik dat wij van de minister
mogen vragen of hij kan verantwoorden waarom hij, los van de politieke problemen
die zijn ontstaan, kennelijk voor zijn rekening wenst te nemen dat de figuur
van de personeelsvertegenwoordiging plotseling wordt geïntroduceerd.
Het zal hem vermoedelijk ook wel bekend zijn dat wij over deze materie hedenmorgen
een brief hebben gekregen van de vakcentrales FNV, CNV en MHP, waarin zeer
gemotiveerd en vrij grondig ernstige kritiek wordt geformuleerd op deze negende
nota van wijziging. Ik wens die kritiek serieus te nemen, niet alleen omdat
dit vrij belangrijke organisaties zijn, maar – de eerlijkheid gebiedt
dat te zeggen – ook omdat deze organisaties tot op dit moment in de
hele voorfase zeer constructief hebben meegedacht met deze wetgeving. Dat
is nogal logisch, omdat ze daartoe zijn verplicht, en dat moeten wij honoreren.
 
 Ik heb de heer Bakker zoëven een wat meer inhoudelijke motivering
horen geven van wat nu is voorgesteld. Als ik mèt hem van mening zou
zijn dat ons land uitsluitend bestaat uit mondige, assertieve en zelfbewuste
werknemers, die altijd in staat zijn om het noodzakelijke tegenwicht tegen
werkgevers te bieden, zou er geen probleem zijn. Dan zouden we deze nota van
wijziging misschien wel kunnen laten passeren; misschien hebben we dan zelfs
helemaal geen Arbeidstijdenwet nodig. Maar ik denk dat dat een zeer idealistische
vooronderstelling is. Juist de Arbeidstijdenwet is een type wetgeving, dat
niet mag uitgaan van dat soort zeer idealistische vooronderstellingen.
 
 Ik meen verder dat deze nota van wijziging een element van gelegenheidswetgeving
bevat, waar ook anderen overigens al op hebben gewezen. Deze materie, te weten
het maken van onderscheid tussen het medezeggenschapsorgaan en de nieuwe figuur
van de personeelsvertegenwoordiging voor de kleinere bedrijven, hoort niet
in deze wet thuis. Deze materie behoort ten principale bediscussieerd te worden
in de Wet op de ondernemingsraden, waarover wij – dat is een gelukkig
toeval – eerdaags met de minister zullen gaan praten. Het is dan toch
alleszins redelijk om deze materie, voor zover nodig, daar te bespreken, en
niet hier.
 
 Ik moet zeggen dat de minister dat ook enigszins aan zichzelf verplicht
is. Ik wijs op datgene wat in de nota naar aanleiding van het eindverslag
staat: "...dat het wetsvoorstel geenszins de bedoeling heeft, voor het onderwerp
arbeids- en rusttijden tot een andere verantwoordelijkheidsverdeling te komen
in de relatie tussen werkne mersorganisaties en het medezeggenschapsorgaan
dan op basis van de bestaande wet- en regelgeving het geval is." Ik ontleen
dat aan de brief van de eerdergenoemde organisaties. Welnu, als dat de positie
van de minister was – die kan op een gegeven moment wijzigen –
is hij tegenover de Kamer en de organisaties daarbuiten verplicht, dat een
stuk zorgvuldiger te doen dan bij een negende nota van wijziging.
 
 Meer intrinsiek op de materie ingaand, merk ik op dat het toch wel erg
kunstmatig is, zoals de centrales schrijven, dat een onderscheid wordt gemaakt
tussen bijvoorbeeld de onderwerpen "wekelijkse en dagelijkse rusttijd" die
onder de normen voor rust en herstel vallen, en de onderwerpen "zondagsarbeid
en nachtarbeid", die daar niet onder vallen. Als ik het goed zie, betekent
dat dat ook deze nota van wijziging een verdere verzwakking inhoudt van de
noodzakelijke bescherming op het punt van de zondags- en de nachtarbeid.
 
 Voorzitter! Dit brengt mij tot de politieke conclusie dat wij een nieuwe
medezeggenschapsfiguur in de vorm van een personeelsvertegenwoordiging niet
bij de discussie over dit wetsvoorstel moeten betrekken. Dat kan ook niet,
want daarvoor ontbreekt de tijd. Bovendien biedt de nota van wijziging volstrekt
onvoldoende bepalingen en argumenten. Welnu, wij zitten dus met een probleem.
Ik denk echter dat dit goed op te lossen is. Ik vraag de minister, deze nota
van wijziging ter advisering voor te leggen aan de Raad van State. Dat is
een helaas te weinig gebruikte maar wel officieel geoorloofde procedure. Ik
wijs de minister op Aanwijzing 277 voor de wetgeving, waarin staat dat indien
in een ingediend wetsvoorstel door de regering ingrijpende wijzigingen worden
aangebracht, de Raad van State over deze wijzigingen wordt gehoord, tenzij
dringende redenen zich daartegen verzetten. Dringende redenen zie ik niet.
Het is geen wetgeving die binnen enkele maanden in het Staatsblad moet verschijnen.
Ik wil best meewerken aan een voorspoedige afhandeling, maar werkelijk dringende
redenen zijn er niet. Het betreft een materie die naar haar aard eigenlijk
in andere wetgeving thuishoort. Ik wijs erop dat de Raad van State er in zijn
laatste jaarverslag nog eens op heeft geattendeerd dat de Raad er niet alleen
is voor de techniek, maar dat het ook zijn taak is om wetsvoorstellen –
meestal wijzigingen van bestaande wetten – te beschouwen in het licht
van het geheel van onze wetgeving. De onderhavige materie raakt zowel aan
de Wet op de ondernemingsraden als aan de Arbeidstijdenwet. Ik meen dat het
alleszins redelijk is wanneer de minister het verzoek van de Kamer honoreert
om de Raad van State hierbij te betrekken. Het betreft een eenvoudige adviesaanvraag,
want zo uitvoerig is deze nota van wijziging nu ook weer niet. Het gaat echter
om het principiële karakter van die wijziging.
 
 Voorzitter! Ik leg dit verzoek op deze manier aan de minister voor. Afhankelijk
van zijn reactie vraag ik ruimte om eventueel nog een zeer beperkte nieuwe
termijn te houden, waarin een motie met het genoemde verzoek ingediend kan
worden. Ik hoop echter dat mijn verzoek, op deze wijze verwoord, voldoende
is voor de minister om de alleszins redelijke argumentatie van de Kamer te
honoreren.
 
 
 
 
 
 Mevrouw Van Nieuwenhoven (PvdA):
 
 Mevrouw de voorzitter! De fractie van de PvdA had heel goed kunnen leven
met de achtste nota van wijziging. Dat zal voor de meeste leden van de Kamer
geen verrassing zijn. De wijziging van het tweede lid van artikel 1:4 inzake
de verantwoordelijkheidsverdeling tussen werkgevers, werknemers, vakbonden
of ondernemingsraden moest in onze ogen leiden tot een evenwichtiger verantwoordelijkheidsverdeling.
De achtste nota van wijziging was naar ons oordeel op dit punt het beste.
Wij zijn echter van mening dat ook met de negende nota van wijziging een goede,
werkzame oplossing gekozen is, Daarmee wordt in ieder geval een beter evenwicht
aangebracht dan in de oorspronkelijke wettekst. In die zin kunnen wij dus
heel goed leven met deze negende nota van wijziging.
 
 
 
 
 
 De heer Van Dijke (RPF):
 
 Voorzitter! Mag ik de vertegenwoordigster van de PvdA-fractie vragen hoe
zij nu oordeelt over die nieuwe figuur in het licht van de schriftelijke voorbereiding?
 
 
 
 
 
 Mevrouw Van Nieuwenhoven (PvdA):
 
 U hebt het nu over het tweede deel van de nota van wijziging. Misschien
vindt u het goed als ik daar eerst iets over zeg? Ik had het nu alleen over
het onderdeel van de nota van wijziging dat slaat op het tweede lid van artikel
1:4. Ik wilde daarna ingaan op het andere deel van de nota van wijziging.
Ik geef toe dat de opeenvolging wel eens verschilt als het gaat om de mate
van belangrijkheid. Eerst is de zondagsarbeid het belangrijkste, dan is artikel
1:4 het belangrijkste en nu zijn de 800.000 werknemers die in een kleiner
bedrijf werken het belangrijkste geworden. Dat is ook een goede zaak. Alle
onderdelen moeten namelijk op een goede manier in de wet geregeld worden.
 
 
 
 
 
 De heer Van Dijke (RPF):
 
 Ik meende dat u al aan het afronden was.
 
 
 
 
 
 Mevrouw Van Nieuwenhoven (PvdA):
 
 Ik ga dan naar het tweede deel van de negende nota van wijziging. Dit
deel heeft veel te maken met de motie op stuk nr. 52, ingediend door de heer
Hofstra en medeondertekend door de heer Bakker en door mij over het vinden
van een oplossing voor mensen die werken in een bedrijf zonder ondernemingsraad.
Kennelijk is het een aantal collega's ontgaan dat in de motie ook al stond
dat hetgeen wij met de motie beoogden, in de Arbeidstijdenwet geregeld moest
worden. Wij hebben de minister gevraagd deze problematiek bij de discussie
over de WOR te betrekken en vervolgens stond in het dictum dat een en ander
in de Arbeidstijdenwet zijn beslag moest krijgen. Op het departement heeft
men inmiddels veel tijd gehad om na te denken over de vele punten die in dit
verband van de zijde van de Kamer naar voren zijn gebracht. Misschien is de
minister nu in staat, vooruitlopend op die discussie, alvast een oplossing
aan te bieden. Zo zie ik de negende nota van wijziging. Ik zie dat de heer
Van Dijke wil interrumperen. Ik weet dat hij met mij wil spreken over de personeelsvertegenwoordiging.
Ik wil echter eerst graag namens de PvdA-fractie aangeven hoe wij over dit
onderdeel van de negende nota van wijziging denken.
 
 
 
 
 
 De heer Van Dijke (RPF):
 
 U maakt een verkeerde inschatting van mijn pogingen tot
interruptie.
 
 
 
 
 
 Mevrouw Van Nieuwenhoven (PvdA):
 
 Dat spijt mij dan.
 
 
 
 
 
 De heer Van Dijke (RPF):
 
 Ik wilde zeggen dat ik het merkwaardig vind dat de volgorde die toen werd
voorgestaan nu kennelijk veranderd mag worden.
 
 
 
 
 
 Mevrouw Van Nieuwenhoven (PvdA):
 
 In de motie staat: "constaterende, dat de minister aan heeft gegeven deze
problematiek te onderkennen maar bij voorkeur bij de komende herziening van
de Wet op de ondernemingsraden te betrekken; verzoekt de regering bij de herziening
van de Wet op de ondernemingsraden een oplossing voor de genoemde mogelijke
problematiek voor kleinere bedrijven te vinden en dit zo nodig zijn neerslag
te laten krijgen in de Arbeidstijdenwet,".
 
 Daarmee wordt een duidelijke richting aangegeven. Ik vraag de minister
of hij al eerder de oplossing aanbiedt dan in de motie is gevraagd. Dat is
op dit moment mijn constatering. Als de minister dat anders ziet, hoor ik
dat wel van hem. Dit is dus niet alleen een antwoord op uw interruptie. Gesteld
dat de voorliggende negende nota van wijziging haar beslag zou krijgen in
de Arbeidstijdenwet, dan zal de discussie evengoed bij de wijziging van de
WOR volop aan de orde worden gesteld. Als andere fracties dit niet aan de
orde stellen, zal mijn fractie het zeker doen. Ook dan kan in mijn ogen een
betere, misschien meer werkbare oplossing gevonden worden. Ook dat hoor ik
graag van de minister. Dus ik vind het enigszins merkwaardig dat u nu net
doet alsof door deze nota van wijziging het hek van de dam is, terwijl in
feite in de motie op stuk nr. 52 al hetzelfde stond, zij het dat het niet
inhoudelijk ingevuld was. Dat laatste geef ik onmiddellijk toe en daar zal
ik nu iets over zeggen.
 
 
 
 
 De voorzitter:
 
 Wil de heer Rosenmöller iets zeggen?
 
 
 
 
 
 De heer Rosenmöller (GroenLinks):
 
 Nee, ik ben zeer benieuwd naar wat mevrouw Van Nieuwenhoven nu gaat zeggen.
 
 
 
 
 
 Mevrouw Van Nieuwenhoven (PvdA):
 
 U staat bij de interruptiemicrofoon in spanning af te wachten wat ik ga
zeggen?
 
 
 
 
 
 De heer Rosenmöller (GroenLinks):
 
 Op het moment dat ik mij aandiende om te interrumperen, meldde u dat u
op dit punt iets ging zeggen. Als ik een vraag wil stellen, zal ik dat echt
wel doen.
 
 
 
 
 De voorzitter:
 
 Daar maken wij ons geen zorgen over.
 
 
 
 
 
 De heer Van Dijke (RPF):
 
 Ik heb nog een technische vraag. Met het regelen van deze kwestie in de
Arbeidstijdenwet wordt de discussie over de WOR toch buitengewoon belast?
 
 
 
 
 
 Mevrouw Van Nieuwenhoven (PvdA):
 
 Ja, maar wij bespreken het toch ook vandaag. U doet net alsof de minister
"overnight" een ideetje kreeg, dat op papier heeft laten zetten, het bij de
Kamer heeft gedropt en dat het vervolgens wet is geworden.
 
 
 
 
 
 De heer Van Dijke (RPF):
 
 Zo komt het wel over.
 
 
 
 
 
 Mevrouw Van Nieuwenhoven (PvdA):
 
 Zo werkt het hier niet. Neemt u van mij aan dat het zo niet werkt en dat
wij dit vandaag met elkaar bespreken. Zelfs als de voorzitter zegt dat wij
daar alleen de ochtend voor hebben, zal, als dat nodig is, daarvoor meer tijd
uitgetrokken moeten worden.
 
 
 
 
 De voorzitter:
 
 Daar ga ik nog even niet van uit. De interrupties moeten enigszins beperkt
worden.
 
 
 
 
 
 Mevrouw Van Nieuwenhoven (PvdA):
 
 Naar de mening van mijn fractie kan dit onderwerp ook nog bij de WOR aan
de orde komen. Wij hebben op zichzelf geen bezwaar tegen de wijze waarop dit
onderdeel is opgenomen in de negende nota van wijziging.
 
 Veel collega's hebben erop gewezen dat de minister in de schriftelijke
voorbereiding goed heeft uitgelegd wat zijn positie is ten opzichte van een
wijziging voor – kortheidshalve – kleine bedrijven. Ik hoop dat
de fractie van de Partij van de Arbeid ervan uit kan gaan dat de minister
nog steeds vindt dat er rechtsbescherming moet zijn voor leden van een personeelsvertegenwoordiging
c.q. medezeggenschapsorgaan, zoals die ook geldt voor leden van de OR. Ik
kan mij niet voorstellen dat de minister niet heeft nagedacht over de wijze
waarop hij dat wil regelen. Ik heb er, hem kennende, goede hoop op dat hij
die bescherming, zoals de rechten voor OR-leden ook gewaarborgd zijn, zeker
ook wil aanbieden aan leden van een personeelsvertegenwoordiging.
 
 Ik heb mij vanmorgen ingehouden en niet de collega's geïnterrumpeerd
die de kwestie van de personeelsvertegenwoordiging zo zwaar opnamen, dat zij
van mening zijn dat de minister die wijziging aan de Raad van State moet voorleggen.
Als een kamermeerderheid dat vindt – ik weet dat deze minister goed
naar de Kamer luistert – zal ik niet op voorhand zeggen dat dit niet
moet gebeuren.
 
 Ik heb wel een andere vraag. In mijn amendement inzake arbeid op zondag
is de personeelsvertegenwoordiging ook opgenomen. Dit amendement op stuk nr.
49, waar de meeste leden niet zo tevreden over zijn, is reeds ingediend voor
de negende nota van wijziging. Ik geef toe dat een amendement van drie kamerleden
iets anders is dan een nota van wijziging van de minister, maar waarom heeft
niemand diezelfde bezwaren tegen de figuur van de personeelsvertegenwoordiging
die in het amendement is neergelegd, op dat moment geuit? Waarom doet men
dat pas op het moment dat de minister hiermee komt? Men had al inhoudelijke
bezwaren tegen het amendement. Wellicht dat men om die reden niet op die wetgevingskant
is ingegaan, maar ik vind het toch merkwaardig. Het amendement is van 27 april
en de nota van wijziging van 12 mei, dus er zat nog een "debatperiode" tussen.
Deze opmerking is bedoeld voor de collega's die deze kwestie zo zwaar opnemen.
Ik ben daartoe ook best bereid, zeker op het punt van de vraag welke rechten
en rechtsbescherming zullen gelden, maar ik vind wel dat de minister eerst
de kans moet krijgen om te reageren op de vragen.
 
 
 
 
 De voorzitter:
 
 Dat lijkt mij een duidelijke vraag van mevrouw Van Nieuwenhoven aan de
minister.
 
 
 
 
 
 De heer Van Middelkoop (GPV):
 
 Voorzitter! Misschien wil mevrouw Van Nieuwenhoven honoreren
dat ik nog geen motie heb ingediend, maar ben begonnen met een verzoek aan
de minister. Wij kunnen een door de minister ingediende nota van wijziging
aan de Raad van State voorleggen, maar alleen via de minister. De procedure
ten aanzien van amendementen is nu eenmaal anders. Ik hoorde mevrouw Van Nieuwenhoven
met enige welwillendheid zeggen dat zij best bereid is, de wensen of rechten
van anderen te honoreren, zeker als er een meerderheid voor is.
 
 
 
 
 
 Mevrouw Van Nieuwenhoven (PvdA):
 
 Met mijn fractie te bespreken, collega! U weet hoe het gaat.
 
 
 
 
 
 De heer Van Middelkoop (GPV):
 
 Er hoeft niet altijd letterlijk geciteerd te worden! Zij heeft gezegd
dat als een meerderheid dat wil, zij bereid is enzovoorts. Ik vraag haar een
gunst. Is zij bereid om aan de totstandkoming van die meerderheid mee te werken?
 
 
 
 
 
 Mevrouw Van Nieuwenhoven (PvdA):
 
 Niet op dit moment, want ik zal dat eerst met mijn fractie moeten bespreken.
Vindt de heer Van Middelkoop het goed dat ik ook op dit punt het antwoord
van de minister afwacht, waarna wij kijken hoever wij zijn? Dat was eigenlijk
ook zijn vraag aan de minister, dus laten wij niet vooruitlopen op zijn antwoord.
Ik neem aan dat de heer Van Middelkoop pas aan meerderheden gaat werken als
de minister een antwoord geeft waar hij niet tevreden mee is. Dan kan hij
weer bij mij langskomen en mij heel veel argumenten meegeven, zodat ik in
mijn fractie goed beslagen ten ijs kom, want daar ken ik de heer Van Middelkoop
voldoende voor.
 
 
 
 
 
 De heer Van Middelkoop (GPV):
 
 Ik heb daar enige ervaring mee, ja.
 
 
 
 
 
 Mevrouw Van Nieuwenhoven (PvdA):
 
 Dat weet ik en dat wordt ook altijd zeer gewaardeerd.
 
 
 
 
 
 De heer Rosenmöller (GroenLinks):
 
 Is mevrouw Van Nieuwenhoven het met collega Bakker eens dat hier sprake
is van een nieuwe medezeggenschapsfiguur?
 
 
 
 
 
 Mevrouw Van Nieuwenhoven (PvdA):
 
 De heer Bakker weet kennelijk veel meer van de Wet op de ondernemingsraden
dan ik en dat durf ik op deze plaats gewoon toe te geven. Ik heb het in elk
geval niet zo gezien. Ik zag echter geen kans om mij in het kwartier tussen
zijn en mijn bijdrage daarvan op de hoogte te stellen, dus ik zal het nog
nakijken. Ik dacht het niet, zeker niet omdat geen van deze bezwaren tegen
het amendement op stuk nr. 49 is opgekomen. In dit amendement staat letterlijk
dat "van de vorige volzin kan worden afgeweken indien de werkgever daartoe
overeenstemming heeft bereikt met het medezeggenschapsorgaan, of bij het ontbreken
daarvan met de personeelsvertegenwoordiging, of bij het ontbreken daarvan
met belanghebbende werknemers". Ik zeg hier eerlijk bij dat deze bezwaren
ook niet bij mij zijn opgekomen. Het merkwaardige is echter dat het, nu het
in de negende nota van wijziging staat, opeens een hoofdpunt van bespreking
is geworden, terwijl er bij mijn amendement geen enkele aandacht aan is geschonken.
De figuur was in mijn ogen dus al gecreëerd voordat de minister zijn
negende nota van wijziging indiende. Ik vraag de minister dan ook of ik het
juist zie en hoe wij hier vervolgens mee moeten omgaan.
 
 
 
 
 
 De heer Rosenmöller (GroenLinks):
 
 Voorzitter! De figuur was niet alleen gecreëerd in het amendement
van mevrouw Van Nieuwenhoven. Dat is al in de wet zelf gebeurd, want in artikel
6 staat ook al de personeelsvertegenwoordiging. Wat nieuw is, is dat de minister
dat definieert en dat er in die zin een nieuwe medezeggenschapsfiguur op het
punt van de arbeidstijden wordt geïntroduceerd. Daarover gingen mijn
vragen aan de collega's Bakker en Van Nieuwenhoven. Als wij het tot die proporties
terugbrengen, kan het antwoord niet anders dan "ja" zijn. Mijn vervolgvraag
aan mevrouw Van Nieuwenhoven is dan of dit toch, tegen de achtergrond van
het belang van medezeggenschap in organisaties, instellingen en bedrijven,
en gerelateerd aan het onderwerp, een belangwekkende wijziging genoemd kan
worden.
 
 
 
 
 
 Mevrouw Van Nieuwenhoven (PvdA):
 
 Zeker. Alleen al het feit dat wij er op deze manier over spreken, maakt
dat het een grote wijziging is. Ik ga terug naar het eerste deel van de vraag
van de heer Rosenmöller. In "de verdediging" van mijn amendement op stuk
nr. 49 heb ik inderdaad steeds hoofdstuk 6 aangeroepen. Ik heb tegen de collega's
gezegd – tijdens interrupties met de heer Van der Vlies is dit het duidelijkst
aan de orde gekomen – dat ik op deze manier de structuur probeer te
volgen. Ik wijs er nu alleen heel voorzichtig op dat toen geen van ons, en
ik ook niet, op het idee is gekomen dat er vergelijkenderwijs misschien ook
rechtsbescherming bij hoorde. Gezegd zou kunnen worden dat de minister, nu
hij in de negende nota van wijziging een stapje verder gaat, daarmee rekening
moet houden. Daarom vraag ik hem ook of ik, gezien de schriftelijke voorbereiding
en de eerdere behandeling, mag horen hoe hij ermee om denkt te gaan. En ik
hoef daar niet bij te zeggen dat de PvdA het heel belangrijk vindt dat de
rechtsbescherming op een goede manier wordt geregeld. Ik ga ervan uit dat
de heer Rosenmöller dat van mij wil aannemen.
 
 
 
 
 
 De heer Rosenmöller (GroenLinks):
 
 Ik wil graag direct zaken doen, maar dat kan niet en dat is mijn bezwaar.
Mevrouw Van Nieuwenhoven heeft collega's aangeroepen en ik heb daarop gereageerd.
Nu erkent zij dat het inderdaad gaat om de introductie van een nieuwe medezeggenschapsfiguur.
 
 
 
 
 
 Mevrouw Van Nieuwenhoven (PvdA):
 
 Neen, dat heeft de heer Rosenmöller mij niet horen zeggen.
 
 
 
 
 
 De heer Bakker (D66):
 
 De heer Rosenmöller vroeg aan mevrouw Van Nieuwenhoven of zij het
met mij eens was dat er een nieuwe figuur was. Eigenlijk ben ik het meer met
haar eens dat deze al in de wet stond. En ik zeg eerlijk dat ik mij dat niet
had gerealiseerd op het moment dat ik op haar plaats stond. Het is echter
wel waar dat de personeelsvertegenwoordiging er al in stond en dat deze alleen
maar scherper en helderder is gedefinieerd. Dit lijkt mij een goede zaak en
die zou de heer Rosenmöller toch ook moeten kunnen ondersteunen.
 
 
 
 
 
 De heer Rosenmöller (GroenLinks):
 
 Het wetsvoorstel wordt vanaf de memorie van toelichting tot en met de
allerlaatste nota van wijziging een wet. De heer Bakker wil toch niet ontkennen dat hierin voor het eerst de "personeelsvertegenwoordiging"
wordt geïntroduceerd? Die wordt gedefinieerd. Het gebeurt weliswaar in
allerlaatste instantie. Dit is toch een nieuw fenomeen in medezeggenschapsland?
 
 
 
 
 
 De heer Bakker (D66):
 
 Op die vraag zei ik net ook "ja". Mevrouw Van Nieuwenhoven wijst erop
dat er in haar amendement en daarvoor al in het wetsvoorstel sprake was van
een personeelsvertegenwoordiging. Ik moet dus erkennen dat het geen nieuwe
figuur is, maar een nadere specificatie van een reeds in de wet geïntroduceerde
en bestaande figuur.
 
 
 
 
 
 De heer Rosenmöller (GroenLinks):
 
 Dit punt is nog niet helder. Wij bespreken niet alleen de nota van wijziging,
maar ook de Arbeidstijdenwet. In die wet is de geïntroduceerde personeelsvertegenwoordiging,
gedefinieerd in de negende nota van wijziging, een nieuwe figuur. Bent u dat
nu met mij eens of niet?
 
 
 
 
 
 De heer Bakker (D66):
 
 Ik ben het met u eens dat er in de negende nota van wijziging nieuwe elementen
zijn toegevoegd, maar dat lijkt mij eerder een verbetering dan een verzwakking,
zoals u dat ziet.
 
 
 
 
 
 De heer Rosenmöller (GroenLinks):
 
 U kunt alleen maar "ja" of "nee" zeggen op de vraag of er in het kader
van de Arbeidstijdenwet sprake is van de introductie van een nieuw medezeggenschapsorgaan,
dat de personeelsvertegenwoordiging heet. In de negende nota van wijziging
is dat nader gedefinieerd en gespecificeerd. Is er nu sprake van een nieuwe
figuur of zegt u dat er sprake is van een bestaande figuur, die wij voor de
behandeling van het wetsvoorstel ook al kenden in bedrijven, organisaties
en instellingen?
 
 
 
 
 
 De heer Bakker (D66):
 
 In de praktijk wel! Stelt u de vraag echter voor de gehele wet die wij
nu behandelen, dan is het een nieuwe figuur. Daar hebben wij anderhalf jaar
over geschreven en over gesproken.
 
 
 
 
 
 De heer Rosenmöller (GroenLinks):
 
 Dat is een bevestiging. Ik denk dat mevrouw Van Nieuwenhoven het op dit
punt met u eens moet zijn, maar het is een beetje duwen, trekken en sleuren.
 
 
 
 
 
 Mevrouw Van Nieuwenhoven (PvdA):
 
 Nee hoor, mijnheer Rosenmöller! Ik houd liever vast aan wat ik eerder
gezegd heb. Ik wil dat zelfs nog wel een keer herhalen.
 
 
 
 
 
 De heer Rosenmöller (GroenLinks):
 
 Is dat dat u anders aankijkt tegen de stelling, dat dit in de Arbeidstijdenwet
een nieuwe medezeggenschapsfiguur is?
 
 
 
 
 
 Mevrouw Van Nieuwenhoven (PvdA):
 
 Net als u maak ik zelf uit wanneer ik "ja" of "nee" zeg.
 
 
 
 
 
 De heer Rosenmöller (GroenLinks):
 
 Natuurlijk maakt u dat zelf uit!
 
 
 
 
 
 Mevrouw Van Nieuwenhoven (PvdA):
 
 Net zo goed als u kan ik de mening van de fractie van de PvdA geven, net
als u doet namens uw fractie.
 
 Ik heb gezegd dat ik erken dat in de negende nota van wijziging iets wordt
toegevoegd aan de verantwoordelijkheden. Daarmee loop ik gelijk met wat de
heer Bakker heeft gezegd. U wordt niet ineens in de negende nota van wijziging
met het "fenomeen als zodanig" geconfronteerd. U hebt gelijk of ik heb gelijk...
 
 
 
 
 
 De heer Rosenmöller (GroenLinks):
 
 U mag mij dat verwijt niet maken.
 
 
 
 
 
 Mevrouw Van Nieuwenhoven (PvdA):
 
 ...maar ik mag toch mijn eigen mening daarover hebben?
 
 
 
 
 
 De heer Rosenmöller (GroenLinks):
 
 Natuurlijk! Dat moet u vooral ook blijven doen. Ik wens dat wij het in
dit debat met elkaar eens worden. U mag mij echter niet verwijten, dat ik
spreek over de introductie van een personeelsvertegenwoordiging in de nota
van wijziging. Wij bespreken de Arbeidstijdenwet. Maak de discussie nu niet
zo hopeloos ingewikkeld! Er wordt een nieuwe medezeggenschapsfiguur in de
wet geïntroduceerd, gerelateerd aan de arbeidstijden. Daar moeten wij
het toch over eens zijn?
 
 
 
 
 
 Mevrouw Van Nieuwenhoven (PvdA):
 
 Neemt u mij niet kwalijk, maar ik schijn vanochtend alleen genoegdoening
van u te kunnen krijgen als ik zeg dat ik het met u eens ben, maar dat doe
ik even niet. Ik ben van mening dat die figuur al eerder in de wet stond,
in bespreking was en bij wijze van amendement...
 
 
 
 
 
 De heer Van Middelkoop (GPV):
 
 Mag ik u even corrigeren?
 
 
 
 
 
 Mevrouw Van Nieuwenhoven (PvdA):
 
 Ik weet precies wat u wilt gaan zeggen!
 
 
 
 
 
 De heer Van Middelkoop (GPV):
 
 Nee, ik moet een correctie aanbrengen, want het zingt nu al een paar keer
rond. Vroeger was in de wet de personeelsraad opgenomen. Die heeft te maken
met het onderwijs. Het spijt mij dat u het nog iets ingewikkelder maakt dan
het al is, maar dat is iets anders dan een personeelsvertegenwoordiging.
 
 
 
 
 
 Mevrouw Van Nieuwenhoven (PvdA):
 
 Dat weet ik! Sterker nog, dit is al de negende nota van wijziging, maar
in een eerdere nota van wijziging is een wijziging voorgesteld in hoofdstuk
6, waarbij een deel van de dingen die wij nu bespreken, gewijzigd is. Lezen
kunnen wij zoals wij hier zitten allemaal, geloof ik. Ik heb dat allemaal
ook wel gezien.
 
 Ik refereerde eraan dat ik bij de verdediging van het amendement op stuk
nr. 49, waar ook de figuur van het medezeggenschapsorgaan, de personeelsvertegenwoordiging
en zelfs bijna de individuele werknemer aan de orde zijn, heb verwezen naar
de oorspronkelijke structuur in hoofdstuk 6. De heer Rosenmöller moet
mij maar gunnen dat ik nu zeg, dat toen niemand heeft gezegd dat ik een heel
nieuwe figuur creëerde. Ik heb eerder al toegegeven, dat ik het deed
omdat ik dacht dat die figuur eerder aan de orde was geweest en besproken
was. In die zin is mijn vertrekpunt dus misschien iets anders dan dat van
sommige collega's.
 
 Nu ben ik weer terug bij mijn vraag aan de minister. Het zwaartepunt voor
een aantal van ons – zeg ik nu maar even – lijkt te liggen bij
de vraag hoe de rechtsbescherming wordt gerealiseerd voor diegenen die, anders
dan nu in de Wet op de ondernemingsraden, gekozen worden door de rest van
het personeel en dat vertegenwoordigen. Ik wil echt eerst het antwoord van
de minister op deze vraag horen voordat ik zeg wie er waarin en hoe gelijk
heeft. Het zal de minister in elk geval duidelijk zijn dat er volgens de PvdA-fractie
inderdaad sprake moet zijn van rechtsbescherming. Mogelijk ten overvloede
en voor alle duidelijkheid geef ik dit nog aan de minister
mee.
 
 Voorzitter! Ik hoop dat dit een afrondende termijn kan zijn, al wil ik
niemand voor de voeten lopen of iets ontnemen. Ik ga ervan uit dat uit deze
wet nog veel voortvloeit waarover wij in de Kamer nog te spreken zullen komen.
Afgezien daarvan vindt de fractie van de PvdA nog steeds, net als in de eerste
termijn, dat de minister aan de Kamer een goed werkstuk heeft voorgelegd.
 
 
 
 
 
 De heer Rosenmöller (GroenLinks):
 
 Voorzitter! Mag ik mevrouw Van Nieuwenhoven nog een vraag over de negende
nota van wijziging stellen? Er wordt veel gesproken over het compromiskarakter
van die wijziging. Waar zit voor haar de winst?
 
 
 
 
 
 Mevrouw Van Nieuwenhoven (PvdA):
 
 U vraagt nu echt naar de bekende weg, mijnheer Rosenmöller. Ik heb
net al uitgelegd dat de verantwoordelijkheidsverdeling zoals die in het tweede
lid van artikel 1:4 geregeld was, voor de fractie van de PvdA een hoofdzaak
was. Indertijd hebt u daarover zelf een amendement ingediend en ik heb daarvoor
veel sympathie uitgesproken, zoals u zich misschien zult herinneren. Laten
u en ik samen aannemen – misschien moeten de anderen even niet luisteren –
dat de minister mede daarom de achtste nota van wijziging heeft aangeboden.
U hebt dat amendement toen ingetrokken en ik heb gezegd dat ik heel tevreden
was, en dat heb ik vanochtend herhaald.
 
 Voor mijn fractie had het daarbij kunnen blijven; laten wij daarover toch
geen misverstand laten bestaan. Maar vele anderen in de Kamer konden daarmee
niet leven en daarom heeft de minister de negende nota van wijziging opgesteld.
Ik maak dan geen winst- en verliesrekening op; ik ga na of de PvdA-fractie
de wijziging van het tweede lid van artikel 1:4 voor haar verantwoordelijkheid
kan nemen. Ik ben blij dat u mij in de gelegenheid stelt om te herhalen dat
ik, de balans opmakend, heb geconstateerd dat mede door uw eigen amendement
de tekst van dat artikel aanzienlijk is verbeterd als het gaat om het evenwicht
in de verantwoordelijkheidsverdeling. Eerder hadden wij de motie van de heer
Hofstra al medeondertekend en ik heb al uitgelegd hoe ik die zie. Zonder te
juichen, want ik weet dat ik altijd moet oppassen met collega Rosenmöller,
kan ik namens de PvdA-fractie zeggen dat wij tevreden zijn met deze nota van
wijziging.
 
 
 
 
 
 De heer Van Dijke (RPF):
 
 Maar, voorzitter, er waren meer kamerleden het met de fractie van de PvdA
eens dan het aantal dat het met haar oneens was. Zij had dus gemakkelijk een
meerderheid voor haar standpunt kunnen krijgen. Wat is nu de winst?
 
 
 
 
 
 Mevrouw Van Nieuwenhoven (PvdA):
 
 De winst is dat de tekst beter is geworden dan hij was.
 
 
 
 
 
 De heer Van Dijke (RPF):
 
 Mevrouw de voorzitter! Van de week zag het er even naar uit dat de beraadslaging
over dit wetsvoorstel tot een eind zou komen, maar dat is nu allerminst zeker.
Wij wachten het antwoord van de minister af op het verzoek van de heer Van
Middelkoop om het wetsvoorstel aan de Raad van State om advies te sturen.
Als dat verzoek wordt ingewilligd, kan het nog wel even duren. Ik ondersteun
het verzoek van de heer Van Middelkoop overigens.
 
 Voorzitter! De RPF-fractie meent dat het wetsvoorstel er met al dit gedoe
niet beter op is geworden. Het lijkt mij niet wenselijk om de ondernemingsraad
zoveel ruimte te bieden als nu wordt voorgesteld. Als er in een CAO afspraken
zijn gemaakt over werktijden, mag de ondernemingsraad ook over verruiming
van de werktijden onderhandelen met de werkgever. Ik vraag de minister of
dit er in feite niet gewoon op neerkomt dat de ondernemingsraad in vrijwel
alle gevallen iets over werktijden regelt. Immers, in welke CAO is er niet
iets opgenomen over de werktijden?
 
 Ik vrees dat met de nu voorgestelde regeling de ondernemingsraad een te
grote stem in het kapittel krijgt. In vorige termijnen heb ik al gewezen op
het risico dat dit met zich brengt voor de werknemers die bijvoorbeeld niet
op zondag willen werken. Bij de werkgever die daartoe plannen heeft, krijgen
zij bij de sollicitatieprocedure een structurele achterstand. De werkgever
zal nu namelijk in de sollicitatieprocedure hierop een accent leggen. Hij
wil zo ten opzichte van de vertegenwoordigers van het personeel in de toekomstige
ondernemingsraad een zekerheid inbrengen voor zijn wens inzake de arbeidstijden.
 
 De RPF-fractie pleit ervoor dat de afspraken over de arbeidsvoorwaarden
zoveel mogelijk op CAO-niveau gemaakt worden. Het opnieuw gewijzigde wetsvoorstel
lijkt daar niet meer van uit te gaan.
 
 In de negende nota van wijziging stelt de minister voor om een personeelsvertegenwoordiging
in het leven te roepen, een onderhandelingsorgaan bij kleinere bedrijven.
Ik herhaal mijn vraag die ik bij interruptie al gesteld heb: hoe ziet de minister
dat in het licht van zijn argumenten ter zake in de schriftelijke voorbereiding?
Op dit punt wil ik helderheid van de minister.
 
 De heren Bakker en Hofstra hebben hoge verwachtingen van de personeelsvertegenwoordiging.
De heer Bakker hoort mij niet, zo constateer ik. Hij kan dus straks niet reageren
op mijn vraag aan hem.
 
 
 
 
 De voorzitter:
 
 Misschien kunnen de overige woordvoerders opletten.
 
 
 
 
 
 De heer Van Dijke (RPF):
 
 Ik heb in dit verband dus een vraag voor de heer Bakker. Ik ga niet in
op de opmerkingen van de SP-fractie over een zweep, gelijkheid van onderhandelingspositie
en wat daarmee samenhangt. Daar ga ik niet zo in mee. Ik erken wel de hiërarchische
structuur op de werkvloer. Op basis van de onderhandelingen op de werkvloer
vraag ik de heer Bakker wanneer hij voor het laatst zijn met slik besmeurde
klompen op de tafel van de schaftkeet heeft gelegd om met de werkgever over
situaties in het bedrijf te spreken. Als je daar gezeten hebt, kun je de situatie
aldaar een beetje proeven. Je weet dan ook hoe "manipuleerbaar" de personeelsvertegenwoordiging
is. Kennelijk heeft de heer Bakker op dit punt onvoldoende ervaring om er
met recht over te kunnen spreken.
 
 
 
 
 
 De heer Rosenmöller (GroenLinks):
 
 Voorzitter! Ik begin niet met de negende nota van wijziging, maar met
de brief van 4 mei jl. van de minister van Sociale Zaken en Werkgelegenheid,
waarin hij op een drietal amendementen mijnerzijds reageert.
Het is goed om die reactie van de minister van commentaar te voorzien.
 
 Het amendement op stuk nr. 26 strekt ertoe om een minimale rusttijd van
8 uur eenmaal in de week of in de twee weken in het Arbeidstijdenbesluit te
regelen, omdat het slechts voor een beperkt aantal sectoren geldt. Ik ben
wat dit betreft helaas nog steeds niet overtuigd door de argumenten van de
minister. Volgens mij is het ook een beetje een kwestie van organisatie. Bovendien
zal het voor een aantal sectoren of onderdelen van de overheid misschien nodig
zijn. Ik blijf dan ook van mening dat dit in het Arbeidstijdenbesluit geregeld
kan worden.
 
 De minister heeft nog een argument aangevoerd om aanvaarding van dit amendement
te ontraden. Dat gaat over de relatie met het overwerk. Dan ga je juist de
mist in. De redenering is dan: het is een probleem om overwerk te combineren
met een rusttijd van 8 uur; de dienst op de daaropvolgende dag kan dus niet
naar achter geschoven worden. Mij dunkt dat de werkgever dan moet kiezen.
Het is dan òf overwerk en het verplaatsen van de daaropvolgende dienst
als die niet gecombineerd kan worden met een rusttijd van 8 uur, òf
geen overwerk en met een rusttijd van 8 uur het begintijdstip van de dienst
daaropvolgend gelijk houden. Het lijkt mij bepaald iets te veel van het goede
om èn de rusttijd te bekorten èn gebruik te maken van de regeling
voor overwerk. Ik hoop dat dit een argument is dat collega's aanspreekt en
dat zij nog eens hiernaar willen kijken. Ik handhaaf derhalve mijn amendement
op stuk nr. 26.
 
 Dat ligt iets anders met het amendement op stuk nr. 28 over de ministeriële
dispensatie. Ik meen dat de minister een redelijke argumentatie hierover heeft
en trek dit amendement dan ook in.
 
 
 
 
 De voorzitter:
 
 Aangezien het amendement-Rosenmöller (stuk nr. 28) is ingetrokken,
maakt het geen onderwerp van beraadslaging meer uit.
 
 
 
 
 
 De heer Rosenmöller (GroenLinks):
 
 Dat is er in ieder geval eentje minder.
 
 Het amendement op stuk nr. 44 is het laatste dat de minister in zijn brief
van 4 mei van commentaar voorziet. Dat gaat over het vorderingsrecht van de
ondernemingsraad. Ook hierover hebben wij in tweede termijn uitgebreid kunnen
spreken. De minister schrijft: "Op basis van de Wet op de ondernemingsraden
kan de ondernemingsraad voor aangelegenheden die betrekking hebben op de onderneming
waarbinnen zij functioneert reeds de naleving van wettelijke voorschriften
of gemaakte afspraken afdwingen. Dat geldt dus ook voor de voorschriften van
het onderhavige wetsvoorstel".
 
 Stel dat de standaardregeling geldt, bijvoorbeeld omdat er geen CAO is
of geen CAO van toepassing is en er geen afspraken met het medezeggenschapsorgaan
zijn gemaakt, en dat de werkgever de standaardregeling overtreedt, bijvoorbeeld
op het punt van het overwerk. Is er dan voor de ondernemingsraad een vorderingsrecht
om het juridisch af te dwingen? Dit kan niet anders dan de conclusie zijn
van het antwoord op het amendement op stuk nr. 44. Als de minister dit bevestigt,
ben ik er tevreden mee.
 
 Over het tweede onderdeel van het amendement schrijft de minister dat
ik iets toevoeg, namelijk dat een ondernemingsraad ook kan optreden namens
een individuele werknemer. De minister schrijft vervolgens iets wat vanmorgen
ook een paar keer in discussie is geweest. Hij stelt voor, de discussie over
iets nieuws wat je wilt introduceren, te verschuiven naar de discussie die
ophanden is over de mogelijke wijziging van de Wet op de ondernemingsraden.
Ik ben daar gevoelig voor.
 
 Als het eerste element van het amendement bevestigd wordt, is er ruimte
voor mij om het amendement op dat punt in te trekken en het tweede deel ervan
te verschuiven naar de discussie over de Wet op de ondernemingsraden. De minister
kan zich voorstellen dat ik nog terugkom op het punt van het verschuiven van
elementen van dit debat naar de discussie over de Wet op de ondernemingsraden.
 
 Bij het overwerk kan mijn conclusie niet anders zijn dan dat de heer Bakker
en ik het eigenlijk met elkaar eens zijn, maar dat het punt gewoon gesneuveld
is in de politieke slag rondom de negende nota van wijziging. Sommige dingen
moet je nemen voor wat zij zijn. Ik zie het een volgende keer toch liever
anders, mijnheer Bakker.
 
 Ik kom bij de negende nota van wijziging zelf. De flexibiliteit die de
wet kenmerkt, begint langzamerhand de minister persoonlijk een beetje parten
te spelen. Voor de verhouding tussen de vakbeweging en de ondernemingsraad
op het terrein van arbeids- en rusttijden ligt er nu binnen vier maanden een
derde voorstel. Dan denk ik: de minister is een beetje in verwarring. Volgens
mij weet hij niet precies wat hij wil of is hij een speelbal geworden van
een twist in de coalitie. Dat weet ik niet, maar van enige consistentie getuigt
het in ieder geval niet.
 
 Op 2 mei, in tweede termijn, bleek de minister er gevoelig voor –
mevrouw Van Nieuwenhoven zei het ook en maakte er zelfs een compliment over
aan mij, waarvoor ik haar dank – dat als je één element
van het hele scala van arbeids- en rusttijden regelt, het wat te ruim is dat
de werkgever de mogelijkheid krijgt om in overleg met het medezeggenschapsorgaan
tot en met de overlegregeling de rest van het hele scala te regelen. Daar
moest een voorziening voor worden getroffen. Bij achtste nota van wijziging
heeft de minister dat gedaan en heeft hij vijf clusters voorgesteld. Als er
binnen één van die clusters iets was geregeld, werd de ruimte
voor de ondernemer en het medezeggenschapsorgaan geactiveerd tot en met de
ruimte van de overlegregeling. Ik was tevreden met die achtste nota van wijziging.
Zij vormde voor mij in ieder geval aanleiding om mijn amendement op dat artikel
1:4 in te trekken. Kan de minister meedelen of de materiële inhoud van
deze nota van wijziging in het kabinet aan de orde geweest? In de publieke
discussie deed namelijk ook minister Wijers de uitspraak, dat deze wijziging
toch niet helemaal de bedoeling was.
 
 In de tweede termijn begon de heer Hofstra wat te blazen, dat dit toch
wel heel ver ging.
 
 
 
 
 
 De heer Hofstra (VVD):
 
 Voorzitter! Ik heb niet geblazen; ik heb het gewoon gezegd.
 
 
 
 
 
 De heer Rosenmöller (GroenLinks):
 
 Ik zeg ook niet dat u geblazen heeft en voor de rest uw mond gehouden
heeft! Het kwam er allemaal uit! Desalniettemin, u heeft van uw hart geen
moordkuil gemaakt. U was ontevreden over de achtste nota van wijziging en
zonder dat daarover in de Kamer nog enige discussie is gevoerd,
kwam de minister negen dagen later zonder blikken of blozen met een negende
nota van wijziging. Ik kwalificeer die als een belangrijke stap terug ten
opzichte van de achtste. Daar wordt de zaak weer in twee blokken geclusterd:
arbeidstijden, nacht en zondag aan de ene kant en rusttijden en pauzes aan
de andere kant. De minister motiveert in de achtste nota van wijziging klip
en klaar waarom het beter is dan in het wetsvoorstel. De behandeling duurt
zo langzamerhand een jaar en ik kan mij niet voorstellen, dat de minister
ineens in negen dagen het licht ziet en het in de negende nota van wijziging
op deze manier regelt. Wat is de reden?
 
 Ik maak mij verder geen illusies meer over wat er hier nog aan gewijzigd
kan worden, maar ik ga uiteindelijk strijdend ten onder. Ik wil nog een opmerking
maken over de logica in de twee clusters. Het gaat over arbeid, over nacht
en over zondag. Over arbeid en nacht is de zaak redelijk duidelijk: overdag
en 's nachts kan er gewerkt worden. Maar de regel is, dat er niet op zondag
wordt gewerkt. Los gezien van de wijze waarop dat materieel wordt uitgewerkt,
is de minister gevoelig voor het argument, dat de zondag helemaal niet thuishoort
in dat cluster en dat dit zelfstandig moet worden bepaald? Via het amendement
van mevrouw Van Nieuwenhoven krijgt het medezeggenschapsorgaan of zelfs de
personeelsvertegenwoordiging met betrekking tot het werken op zondag een nieuwe
rol toebedeeld. Als wij de vorige keer al via de vakcentrales te weten zijn
gekomen, dat in de CAO's in 94% van de gevallen iets staat over arbeidstijden –
en natuurlijk heel weinig over zondag – wordt daarmee dus geactiveerd,
dat de ondernemer met zijn medezeggenschapsorgaan alles met betrekking tot
de zondag moet kunnen regelen. Als wij het primaat van het werken op zondag
bij de CAO, de vakbeweging en de werkgeversorganisaties willen laten, moeten
wij dat cluster eruit halen en in plaats van twee drie blokken opnemen. Het
is een gevecht op de vierkante millimeter; ik geef het allemaal toe. Wij moeten
de zondag apart noemen, waardoor de werkgevers en de werknemers in eerste
instantie in het CAO-overleg apart over die zondag moeten spreken. Als er
niets wordt geregeld, geldt inderdaad de standaardregeling en als er wel iets
geregeld wordt, kan inderdaad de werkgever de zondagsbepaling in overleg met
het medezeggenschapsorgaan tot en met de overlegregeling verder optuigen.
Dat lijkt mij een logische redenering. Het lijkt mij ook niets teveel gevraagd.
Kan de minister daarop reageren?
 
 Voorzitter! Wij vinden het eerste punt van de nota van wijziging teleurstellend.
Het is toch een jojo-beleid: eerst één cluster, toen vijf en
nu weer twee. Vier stappen vooruit en drie achteruit. Als mevrouw Van Nieuwenhoven
zegt dat mijn amendement daarin een rol heeft gespeeld, dan moge dat zo zijn.
De minister zei goed geluisterd te hebben naar de vakbeweging en naar mevrouw
Van Nieuwenhoven. Ik hoop dat de minister dat blijft doen. Als hij consequent
is, zal hij op delen van deze nota van wijziging terug moeten komen. Het tweede
onderdeel is een nog veel grotere concessie aan de fractie van de VVD. Zij
krijgt zelfs méér dan hetgeen zij samen met de PvdA en D66 gevraagd
heeft. Per interruptie heb ik dat al duidelijk gemaakt.
 
 Dan de bedrijven met minder dan 35 werknemers. Ik kom tot de conclusie –
volgens mij kan daarop niet afgedongen worden – dat in de Arbeidstijdenwet
op het punt van de medezeggenschap een nieuwe figuur wordt geïntroduceerd,
zijnde de personeelsvertegenwoordiging, die een aantal rechten krijgt op het
punt van arbeidstijden. Een aantal sprekers vindt dat bij de volgende discussie
ook een ontslagbescherming geregeld moet worden. Dat pleidooi wil ik ondersteunen.
Veel belangrijker is echter het pleidooi dat de minister zelf heeft gevoerd
in de schriftelijke behandeling, namelijk dat dit soort dingen in een institutioneel
kader bekeken moeten worden. Het gaat niet om de vraag, of hieraan de discussie
over de ontslagbescherming moet worden toegevoegd, dat wil ik van harte ondersteunen.
Het gaat om de veel fundamentelere vraag, hoe deze nieuwe figuur van medezeggenschap
past in onze hele medezeggenschapsconstellatie, namelijk de volwaardige ondernemingsraad
en de ondernemingsraad voor bedrijven met minder dan 100 werknemers. Dat is
niet teveel gevraagd. Ik zou dan ook met kracht het pleidooi van collega Van
Middelkoop willen ondersteunen om dit nog eens langs de Raad van State te
laten gaan. Inhoudelijk is er ook veel over te zeggen.
 
 Laten wij eens kijken hoe het moet bij een klein bedrijf van 12 mensen.
Wij hebben het allemaal over een evenwicht, over het niet wijzigen van de
verantwoordelijkheden, over checks en balances. Als je zo'n belangrijk element,
namelijk of je mag afwijken van de standaardregeling, overlaat aan het overleg
tussen een werkgever en een nieuw geïntroduceerd medezeggenschapsorgaan,
moet je voor jezelf de overtuiging hebben dat dit in alle redelijkheid gesproken
overeenkomt met de norm van checks en balances, dat er in de onderhandelingspositie
sprake is van een bepaalde mate van gelijkwaardigheid. Ik durf op basis van
de praktijk te zeggen, dat dit niet altijd het geval is. Als je die discussie
goed wilt voeren, ingekaderd in het brede geheel van medezeggenschap in bedrijven,
organisaties en instellingen, moet je dat niet op een achternamiddag in een
negende nota van wijziging op een dergelijke manier definiëren. Dat kan
niet. Dat is vele bruggen te ver. Vandaar dat ik nog eens een dringend beroep
wil doen op de minister, dit eruit te halen en ten principale te bespreken
bij de Wet op de ondernemingsraden. Het hoort daar thuis. Ik ben best in voor
discussies over de vraag, hoe dit in kleine organisaties geregeld kan worden.
Ik heb in mijn fractie reeds gediscussieerd over de vraag, wat te doen met
de motie-Hofstra. Je moet hele goede argumenten hebben om tegen die motie
te zijn. Ik ben best voor medezeggenschap in kleine organisaties, misschien
nog wel sterker dan de notitie die de minister heeft gestuurd over de ondernemingsraden.
Daar ligt een hele nadrukkelijke relatie. Wij moeten nu echter bekijken, wat
wij materieel in déze wet regelen. Wij kunnen natuurlijk allerlei signalen
afgeven naar volgende debatten. Nu halen wij echter een beetje de krenten
eruit. Ik vind het geen consistente redenering. Er was voor de kleine ondernemingen
een bepaalde zekerheid dat, in een geval waarin er geen CAO was en in een
geval waarin er geen medezeggenschapsorgaan was, de standaardregeling zou
gelden. Laten wij nu niet zeggen, dat die standaardregeling een soort strak
keurslijf is waarmee honderd duizenden ondernemingen met minder
dan 35 werknemers niet uit de voeten kunnen. Dat is klinkklare onzin. Die
regeling gold en dat was tegelijkertijd een bescherming voor de werknemers
in combinatie met een bepaalde mate van flexibiliteit. Nu introduceren wij
iets nieuws. Bij het ontbreken van checks en balances is het grote gevaar
hier dat de overlegregeling de regel gaat worden. Materieel gesproken is dit
een heel grote wijziging. Wij kennen tienduizenden bedrijven met minder dan
35 werknemers. Met een dergelijke regeling schieten wij te ver door naar de
ene kant. Enerzijds moet er een bepaalde mate van flexibiliteit zijn en anderzijds
moet er sprake zijn van het waarborgen van zekerheden of rechten. De kans
bestaat nu dat de balans naar de ene kant doorslaat, want van het laatste
zal niets meer overblijven.
 
 Tegen mevrouw Van Nieuwenhoven zeg ik dat het voor mij onbegrijpelijk
is, dat de Partij van de Arbeid met de negende nota van wijziging heeft ingestemd,
gelet op de huidige situatie. Ruud Vreeman heeft vandaag namelijk via het
Algemeen Dagblad zijn boekje gepresenteerd en daarin pleit hij min of meer
voor een aparte vakbondsvleugel binnen de Partij van de Arbeid. Verder wijs
ik erop, dat onder de nieuwe mensen in de Kamer Karin Adelmund en Fred Crone
zitten. Zij moeten deze discussie van haver tot gort kennen. Over de hoofden
van mevrouw Van Nieuwenhoven en andere leden van de paarse coalitie heen wil
ik nog eens een beroep op die mensen doen en hun vragen in de fractie de discussie
voort te zetten. Ik heb namelijk de indruk dat met de huidige inbreng van
de PvdA, zij naar de ene kant doorslaat.
 
 
 
 
 
 Mevrouw Van Nieuwenhoven (PvdA):
 
 Voorzitter! Ik vind het enigszins onbehoorlijk een dergelijke oproep over
mijn hoofd heen te doen. Daarom had ik graag dat de heer Rosenmöller
die terugnam. Zoiets lijkt mij in dit parlement namelijk niet gebruikelijk.
Hij zal de oproep gedaan hebben in het vuur van de discussie en daarom zal
ik hem deze uitspraken verder niet kwalijk nemen. Dit is punt een. Dan punt
twee, en dat punt is veel belangrijker. Ik heb hier een- en andermaal, zelfs
vanochtend nog, met nadruk gesteld dat wij dit punt in de fractie van de Partij
van de Arbeid hebben besproken. De heer Rosenmöller heeft mij hierover
in mijn termijn echter geen vragen gesteld en daarom reageer ik nu maar. Hij
mag ervan uitgaan, dat als ik hier namens de fractie een mening verwoord,
dat de mening van de hele fractie is. Ik zou het zeer op prijs stellen, als
hij van mij wilde aannemen dat dit de waarheid is en dat hij niet met zo'n
raar gedrag kwam. Het is echt heel merkwaardig dat een woordvoerder op de
manier zoals hij doet in een bepaald daglicht wordt gesteld.
 
 
 
 
 
 De heer Rosenmöller (GroenLinks):
 
 Voorzitter! Wat mevrouw Van Nieuwenhoven zegt, is helemaal niet waar.
Als zij zegt dat zij namens de gehele fractie van de Partij van de Arbeid
spreekt, neem ik aan dat dit zo is.
 
 
 
 
 
 Mevrouw Van Nieuwenhoven (PvdA):
 
 Waarom zegt u dan over mijn hoofd heen, dat u dat bijna niet kunt geloven?
En waarom spreekt u andere collega's van mij in uw betoog aan? U gaat er blijkbaar
van uit, dat een dergelijk punt niet in de fractie van de Partij van de Arbeid
wordt besproken. Laat ik daarom u, en alle anderen die u zouden kunnen of
willen geloven, zeggen dat dit niet het geval is. Wat mij betreft is hierover
nu voldoende gezegd. Ik weet namelijk wel hoe het hier met zoiets gaat. Ik
wilde alleen gezegd hebben, dat ik het gedrag van de heer Rosenmöller
erg onbehoorlijk vind. En dan druk ik mij nog voorzichtig uit, omdat ik in
het parlement spreek.
 
 
 
 
 
 De heer Rosenmöller (GroenLinks):
 
 Voorzitter! De interpretatie van mevrouw Van Nieuwenhoven van de gebruiken
van het parlement is wel heel erg gekleurd. Als zij zegt dat zij hier namens
de fractie van de Partij van de Arbeid spreekt, neem ik aan dat dit zo is.
Dat ontslaat mij natuurlijk niet van de mogelijkheid om hier individuele kamerleden
aan te roepen en te zeggen: jongens, jullie pleiten toch nadrukkelijk voor
de band met de vakbeweging! Ruud Vreeman...
 
 
 
 
 
 Mevrouw Van Nieuwenhoven (PvdA):
 
 Dat ben ik met u eens. Sluit u overigens uit dat ik zelf ook lid van de
vakbeweging ben? Wat is dat voor een onzin! U mag iedereen aanspreken, maar
u doet dit op een manier waarmee u suggereert dat ik voor mijzelf of iemand
anders sta te praten, terwijl andere mensen in de Partij van de Arbeid pas
echt verstand van dit onderwerp hebben. Dat zei u namelijk: die kunnen weten
waarover het hier gaat. Rosenmöllervolgens u zou ik hun standpunt hier
niet vertegenwoordigen en op die suggestie sprak ik u zojuist
aan. Voor de rest bent u zelf verantwoordelijk voor wat u zegt.
 
 
 
 
 
 De heer Rosenmöller (GroenLinks):
 
 Dat blijft zeker zo, voorzitter! Ik sta er ook voor de volle 100% achter.
Ik wijs echter op het volgende. Van de leden van de fractie van de Partij
van de Arbeid verschijnen bijna dagelijks interviews waarin wordt gepleit
voor een sterkere relatie met de vakbeweging. Bovendien krijgen wij van de
vakbeweging een brief "op poten" die aan onduidelijkheid niets te wensen overlaat.
Die brief gaat over het belangrijke vraagstuk van de verhouding tussen de
vakbeweging en de ondernemingsraad aan de ene kant en de politiek aan de andere
kant. Die gaat ook over de medezeggenschap in kleine bedrijven en zij is een
frontale aanval op de negende nota van wijziging, waaraan mevrouw Van Nieuwenhoven
in politiek opzicht is gecommiteerd.
 
 
 
 
 
 Mevrouw Van Nieuwenhoven (PvdA):
 
 Namens de fractie van de Partij van de Arbeid heb ik gezegd, dat ik het
daarmee eens ben. Als u iemand iets nog eens goed wil inpeperen, moet u dat
wel op de juiste manier doen.
 
 
 
 
 
 De heer Rosenmöller (GroenLinks):
 
 Voorzitter! Ik doe het volgens mij goed en juist.
 
 
 
 
 
 Mevrouw Van Nieuwenhoven (PvdA):
 
 Dat zullen wij wel beoordelen.
 
 
 
 
 
 De heer Rosenmöller (GroenLinks):
 
 De beoordeling over mijn eigen optreden maak ik zelf. Ik wilde er zojuist
op wijzen welk standpunt de Partij van de Arbeid hier als fractie inneemt
en over welke andere berichten wij beschikken. Daaruit blijkt dat er heel
veel licht tussen het een en het ander zit. Niet alleen de FNV, waar Karin
Adelmund, Fred Crone en Ruud Vreeman een jaar geleden nog in dienst waren,
denkt er anders over, maar ook het CNV en de MHP doen dat. De gezamenlijke
vakcentrales doen een dringend beroep op de politiek om af te dingen op de
negende nota van wijziging. Het heeft mij verbaasd dat de fractie van de PvdA
hier redelijk onomwonden mee akkoord gaat. Ik maak er een punt van, omdat
ik er zo teleurgesteld over ben. Denk niet dat ik het prettig vind om dit
te zeggen. Ik had het liever anders gezien; dat meen ik uit de grond van mijn
hart.
 
 Ik vind dat de minister inhoudelijk wel een heel hoge prijs heeft moeten
betalen om de steun van de VVD-fractie voor dit wetsvoorstel te krijgen. Het
is nog maar de vraag wat haar positie zou zijn geweest, indien de negende
nota van wijziging niet was ingediend. Dan had men moeten kiezen tussen deze
Arbeidstijdenwet en de oude Arbeidswet van 1919. Die keuze had ik nog wel
eens in het nadeel van deze Arbeidstijdenwet willen zien uitvallen.
 
 Voorzitter! Ik vind de mondelinge en schriftelijke verdediging van de
minister op deze kernpunten tot nu toe inconsistent en daarmee zwak. Ik heb
de minister wel eens anders zien opereren. Wie weet waar dat in het finale
stadium van dit debat nog toe kan leiden.
 
 
 
 
 
 Mevrouw Bijleveld-Schouten (CDA):
 
 Voorzitter! Het is maar goed dat er zoveel schorsingen in dit debat zijn
geweest. Ik vraag mij af of de coalitiepartners het anders wel eens zouden
zijn geworden over dit wetsvoorstel.
 
 Wij hebben eerst de discussie over de zondag gehad. Amendementen van de
heren Hofstra en Bakker werden ingetrokken ten gunste van een amendement van
mevrouw Van Nieuwenhoven. Ik heb daar in tweede termijn het nodige over gezegd.
Naar ons idee wordt de hoofdnorm niet gewaarborgd. Het weegt zwaar voor de
CDA-fractie dat dit in de wet goed geregeld is.
 
 Vorige week verscheen de achtste nota van wijziging met een voorstel voor
de verhouding tussen CAO en OR. Per onderwerp moet er in de CAO iets geregeld
zijn, wil de OR iets kunnen doen. Tussen de coalitiepartners heeft dat tot
een heel debat geleid. Daar bestond ook wel aanleiding toe, omdat er ook nog
het amendement van de heren Hofstra en Bakker op stuk nr. 40 lag, waarin een
heel andere richting werd ingeslagen.
 
 Toen wij vorige week het debat zouden voortzetten, waren de coalitiepartners
en de minister er net uit. Het was echt dualisme, dat ook echt in de Kamer
tot uitdrukking kwam! Zie daar: de negende nota van wijziging zag het licht.
Ik noem het daarin verwoorde de clusterbenadering. Het is een stap terug ten
opzichte van de achtste nota van wijziging, redenerend vanuit de richting
die de minister daarin had voorgelegd. Het gaat om een inperking van de rol
van de vakbonden bij het arbeidsvoorwaardenoverleg over arbeidstijden ten
gunste van de rol van de OR, in de richting van de oorspronkelijke wettekst,
die best mijn steun had kunnen krijgen.
 
 Als een vakbond in de CAO-onderhandelingen een akkoord bereikt over arbeidstijden,
staat het de werkgever vrij om over de zondag afspraken te maken met de OR.
De zondag zit namelijk in hetzelfde cluster. Net als de heer Rosenmöller
heb ik mij afgevraagd of de zondag eigenlijk wel in dit cluster thuishoort.
Ik zie daar eigenlijk niets in en hoor graag de argumentatie van de minister,
die nog maar eens naar zijn eigen hoofdnorm moet kijken. Ik voeg daar nog
iets aan toe. Het is bekend dat dit een zwaar punt is voor de oppositie. Ik
neem aan dat de minister de wetgeving ook wervend voor de oppositie wil maken.
Moet de clusterbenadering, voor het cluster waar de zondag in valt, niet worden
heroverwogen? In het algemeen wil ik, net als de heer Rosenmöller, weten
waarom de minister überhaupt met de achtste en de negende nota van wijziging
is gekomen. Er valt toch wel wat meer over uit te leggen dan wat via de pers
en via de stukken tot ons is gekomen.
 
 Wat ik in de negende nota van wijziging echt niet goed begrijp, is het
punt van de personeelsvertegenwoordiging, waarover al veel is gezegd. Deze
vertegenwoordiging kan in bedrijven met minder dan 35 werknemers afspraken
met de werkgever maken over werktijden. Net als de collega's vraag ik mij
af of dit, gezien de niet wettelijk geregelde positie van deze groepen en
lettend op de afhankelijkheidsrelatie, geen moeilijke zaak is. De motie op
stuk nr. 52, van de heer Hofstra c.s., heeft onze steun. Maar waarom moet
dat nu geregeld worden? Hoort dat niet meer thuis bij de WOR-discussie, waar
de minister in eerdere termijnen ook andere zaken naar heeft verwezen? Ik
zie niet in waarom dàt onderdeel van de negende nota van wijziging –
ik spreek niet over de andere onderdelen daarvan – nu ineens wordt geïntroduceerd.
Ik weet wel dat dit in het compromis is meegenomen en dat
D66 en de VVD daarvoor al eerder, onder andere in de schriftelijke voorbereiding,
gepleit hebben, maar de minister verlaat de argumenten die hij in schriftelijke
voorbereiding heeft neergelegd. Hij vond daarbij een meerderheid aan zijn
kant. Ik hoop dat de minister dat nader kan uitleggen. Wat mij betreft is
er in deze situatie geen gelijkwaardige positie tussen de werkgever en het
personeel, wat in veel andere situaties kan gaan wringen. Ik noem de voorbeelden
niet meer, omdat die al genoemd zijn. Ik ben dus nog niet overtuigd van de
nieuwe medezeggenschapsstructuur, zonder institutioneel kader. Het lijkt mij,
kijkend naar de rechtsbescherming, nog niet helemaal doordacht. Ik zou dat
punt veel liever bij de WOR-discussie bespreken, zodat ik wel wat zie in het
pleidooi van de heer Van Middelkoop. Nogmaals, ik wacht het antwoord van de
minister af.
 
 Voorzitter! In de nota van wijziging is de minister een heel eind in de
richting gekomen van mijn amendement op stuk nr. 38, dat handelt over nachtarbeid
van zwangere werkneemsters. In zijn tweede termijn heeft hij de nodige uitleg
gegeven over het aspect van de Ziektewet daarin. Dat is voor mij een reden,
dit amendement in te trekken.
 
 
 
 
 De voorzitter:
 
 Aangezien het amendement-Bijleveld-Schouten (stuk nr. 38) is ingetrokken,
maakt het geen onderwerp van beraadslaging meer uit.
 
 
 
 
 
 Mevrouw Bijleveld-Schouten (CDA):
 
 Voorzitter! Ik heb over dat amendement overigens nog wel een vraag. Kan
de minister, ook naar aanleiding van wat hij in tweede termijn heeft gezegd,
toezeggen om bij de evaluatie van de consignatieregeling, waarom in de motie
van de leden Hofstra, Bakker en Van Nieuwenhoven wordt gevraagd, het ziektewetregime
voor zwangere werkneemsters te betrekken? We zouden daar dan over een aantal
jaren nadrukkelijk naar kunnen kijken.
 
 Ik heb, als het gaat om mijn amendement op stuk nr. 20 over het verlichte
nachtregime, toegezegd dat ik dat nog eens nader zou bekijken. Volgens de
minister klopte dat amendement juridische gezien niet; na veel heen-en-weer-gepraat
heb ik van de juristen aan deze kant begrepen dat het juridisch wel klopt.
Ik zie wel wat in zijn inhoudelijke argument om zoveel mogelijk binnen de
systematiek van de wetgeving te blijven. Voor ons is het van groot belang
dat het werken in sectoren waar nu nachtarbeid wordt verricht, niet onmogelijk
wordt gemaakt. In het debat zijn daarvan voorbeelden genoemd: bloemenveilingen,
de groothandel etcetera. Voor die sectoren wordt dit volgens de minister in
het Arbeidstijdenbesluit geregeld; van een aantal andere sectoren heb ik laten
nagaan of het daarvoor ook wordt geregeld, wat zo blijkt te zijn. Mijn invalshoek
is – ik zal daar het Arbeidstijdenbesluit straks nadrukkelijk op bekijken –
dat het werken in die sectoren mogelijk moet blijven, maar om binnen de systematiek
van de wet te blijven, trek ik mijn amendement op stuk nr. 20 hierbij ook
in.
 
 
 
 
 De voorzitter:
 
 Aangezien het amendement-Bijleveld-Schouten (stuk nr. 20) is ingetrokken,
maakt het geen onderwerp van beraadslaging meer uit.
 
 
 
 
 
 De heer Hofstra (VVD):
 
 Mevrouw de voorzitter! De fractie van de VVD is op 5 april de eerste termijn
ingegaan met de opmerking dat deze wet goed nieuws bevatte maar ook veel slecht
nieuws. Mijn fractie was kritisch over het wetsvoorstel. Zij wilde zich wel
laten overtuigen, maar dan moest de wet op enkele belangrijke punten worden
aangepast.
 
 Voorzitter! De VVD-fractie had drie hoofdpunten van kritiek. In de eerste
plaats bevatte het voorstel wel veel dereguleringsvoorstellen, maar dat hadden
er nog meer kunnen zijn. In de tweede plaats was via een nota van wijziging
een veel te vage en te ruime doelstelling in het wetsvoorstel opgenomen. In
de derde plaats was er sprake van een sterk primaat bij de CAO-partners –
dus ook bij de vakbeweging – en een miskenning van de rol van de ondernemingsraad
en vooral ook van de rol van individuele werknemers bij kleinere bedrijven.
 
 Voorzitter! In tweede termijn is op een aantal punten, bijvoorbeeld de
zondagsarbeid, een ook voor mijn fractie redelijke oplossing gevonden. Aan
het eind van deze termijn vroeg collega Van Middelkoop mij met veel nadruk
wat de VVD-fractie ging doen. Ik heb toen gezegd: dat hangt primair van het
antwoord van de minister af, maar maakt u zich – ik bedoelde mijnheer
Van Middelkoop – daar maar geen zorgen over. Voorzitter! Toen gebeurde
er iets vreemds. Wellicht had de minister begrepen dat hij zich geen zorgen
hoefde te maken, want hij bracht vervolgens de achtste nota van wijziging
uit. Om duidelijk te maken wat deze nota inhield, maak ik de volgende vergelijking.
 
 Wij bevinden ons in een schoenenwinkel, waar de VVD nieuwe schoenen wil
kopen. De tweede serie modellen die wordt voorgelegd, is qua kwaliteit en
kleur redelijk in orde, maar onze voet past er niet in, ondanks onze goede
wil. Wij zeggen tegen de leverancier – men herkent daar wellicht de
minister in – dat wij graag grotere schoenen willen. Vol goede wil vertrekt
de leverancier naar het magazijn, maar hij komt terug met nog veel kleinere
schoenen. Vervolgens staat hij vreemd te kijken als wij daar verbaasd en eigenlijk
ook wel verbolgen over zijn. Tot zover de recente geschiedenis.
 
 Voorzitter! De negende nota van wijziging bevat twee belangrijke punten.
Het trof mij allereerst – dit wordt ook in de brief van de vakbeweging
met nadruk gesteld – dat de achtste nota van wijziging voor het grootste
deel van tafel is. Dat was ook een harde eis van ons. Er wordt nu duidelijk
gesteld dat de OR naast de CAO-partners een duidelijke rol heeft in de keuze
voor een standaardregeling of een overlegregeling. In alle discussies verliezen
wij misschien uit het oog dat het bij dit wetsvoorstel alleen maar om de normering
gaat, dus om het verschil tussen standaard en overleg. Collega's wekken vaak
de indruk dat wanneer de overlegregeling benut wordt, men direct verplicht
is het maximum te kiezen. Dat zal niet gebeuren. De standaardregeling zal
in zeer veel gevallen voldoende ruimte bieden. Wij willen in zoveel mogelijk
gevallen een opening houden om ook de ruimere overlegregeling van toepassing
te verklaren.
 
 
 
 
 
 De heer Van Middelkoop (GPV):
 
 De heer Hofstra trok zojuist een zeer grote politieke broek aan. Hij heeft
met zoveel woorden gezegd dat de fractie van de VVD niet kon leven met de
achtste nota van wijziging.
 
 
 
 
 
 De heer Hofstra (VVD):
 
 Dat heb ik ook al eerder gezegd.
 
 
 
 
 
 De heer Van Middelkoop (GPV):
 
 U trekt nu min of meer een conclusie. Dat kan ook, omdat de achtste nota
van wijziging inmiddels van tafel is. Ik trek nu de politieke conclusie dat
u erin geslaagd bent – u kunt mijn complimenten daarvoor krijgen –
uw coalitiepartners zo ver te krijgen dat zij hebben ingestemd met een wijziging
die uw fractie in staat zal stellen, voor het wetsvoorstel te stemmen.
 
 
 
 
 
 De heer Hofstra (VVD):
 
 Daar kom ik straks nog op terug.
 
 
 
 
 
 De heer Van Middelkoop (GPV):
 
 U zegt nu eigenlijk met terugwerkende kracht dat de achtste nota van wijziging
voor uw fractie onaanvaardbaar was. Uw fractie zou dan tegen het wetsvoorstel
hebben gestemd. Dan maak ik u mijn complimenten voor de wijze waarop u erin
geslaagd bent ook op dit punt de wet een meer liberaal gehalte te geven. Dat
mag ik doen en dat kunnen de anderen zich aantrekken.
 
 
 
 
 
 De heer Bakker (D66):
 
 Kennelijk is het de heer Van Middelkoop ontgaan dat het amendement op
stuk nr. 40 niet alleen de naam van de heer Hofstra, maar ook mijn naam draagt.
Hij had het zojuist over de coalitiepartners. Ik denk dat de drie coalitiepartners
in volle verantwoordelijkheid deze negende nota van wijziging ondersteunen.
 
 
 
 
 
 De heer Van Middelkoop (GPV):
 
 Ik breng de correctie aan dat alleen de PvdA, te weten mevrouw Van Nieuwenhoven,
door de pomp is gegaan.
 
 
 
 
 
 De heer Rosenmöller (GroenLinks):
 
 De heer Bakker weet toch dat het amendement op stuk nr. 40 een kansloos
amendement was in de Kamer en dat de heer Hofstra erin is geslaagd om tussen
de tweede en de derde termijn buiten deze zaal iets gedaan te krijgen wat
hij via de Kamer nooit gedaan had kunnen krijgen. Ook mijn complimenten, mijnheer
Hofstra.
 
 
 
 
 
 De heer Hofstra (VVD):
 
 Voorzitter! Daar zou een beginnend kamerlid haast verlegen van worden.
 
 
 
 
 
 De heer Van Dijke (RPF):
 
 Maar hij laat het daarmee natuurlijk onbesproken en dus voor waarheid
gelden.
 
 
 
 
 
 De heer Hofstra (VVD):
 
 Ik hoef niet te herhalen wat ik net gezegd heb, voorzitter.
 
 
 
 
 De voorzitter:
 
 Nee, graag niet.
 
 
 
 
 
 De heer Hofstra (VVD):
 
 Ik kom nog even terug op het amendement op stuk nr. 40, dat een aanscherping
zou zijn van de oude tekst van voor de achtste nota van wijziging. Overigens
zou het getalsmatig gezien maar voor 5% à 10% van de CAO's –
en dan schat ik het nog aan de ruime kant – van toepassing zijn. Dit
amendement trekken wij in.
 
 
 
 
 De voorzitter:
 
 Aangezien het amendement-Hofstra/Bakker (stuk nr. 40) is ingetrokken,
maakt het geen onderwerp van beraadslaging meer uit.
 
 
 
 
 
 De heer Hofstra (VVD):
 
 Voorzitter! Het tweede kernpunt van de negende nota van wijziging wordt
door mijn fractie als een wezenlijke verbetering ervaren. Daarbij gaat het
erom hoe de overlegregeling, die natuurlijk niet verplichtend behoeft te werken,
voor de kleine bedrijven uitpakt. Eerder heb ik de minister gevraagd hoeveel
werknemers onder de kleine bedrijven beneden de 35 werknemers vallen waarvoor
geen CAO van toepassing is. Daar is het getal 800.000 uitgekomen. Als deze
redenering klopt, dan spreken wij bij deze wijziging – en wij vinden
dat gelukkig – over nog veel meer dan 800.000. Het betekent namelijk
dat kleinere bedrijven waarvoor wel een CAO geldt nu, afhankelijk van de vraag
hoe die CAO eruit ziet, ook de gelegenheid krijgen om hier en daar in overleg
af te wijken. Wij hebben een- en andermaal, ook in de aanloop naar dit wetsvoorstel,
bepleit dat niet alleen de ondernemingsraad een belangrijke functie moet hebben,
maar ook de werknemers of groepen van werknemers. Wij vinden het heel prettig
en verstandig dat dit nu op deze manier is geregeld.
 
 
 
 
 
 De heer Rosenmöller (GroenLinks):
 
 U had een motie ingediend waarin om iets anders gevraagd werd. Nu krijgt
u meer. Mag ik het zo verstaan, dat een motie die door de regeringspartijen
is ondertekend enigszins een compromiskarakter had, dat u feitelijk verder
wilde gaan en dat u ook zeer tevreden bent omdat hetgeen u feitelijk wilde
nu wel in de wet staat?
 
 
 
 
 
 De heer Hofstra (VVD):
 
 Ja, het is de vraag hoe je dat precies moet taxeren. In elk geval is de
inhoud van de negende nota van wijziging concreter en gaat directer in op
de tekst van de wet dan de motie. Dat is een logische zaak. Daar kunnen wij
heel goed mee leven, omdat het is wat wij steeds hebben bepleit. Overigens
trek ik die motie nu in.
 
 
 
 
 De voorzitter:
 
 Aangezien de motie-Hofstra c.s. (23646, nr. 52) is ingetrokken, maakt
zij geen onderwerp van beraadslaging meer uit.
 
 
 
 
 
 De heer Hofstra (VVD):
 
 Voorzitter! Over de betekenis van dit alles is al veel gezegd. Voor de
VVD-fractie zal hetgeen geregeld wordt in deze wet niet los staan van de discussie
die over de WOR gevoerd gaat worden. Wij vinden het een heel goede zaak dat
er ook voor kleinere bedrijven een goede overlegregeling komt. Wij hebben
wat dat betreft behoefte aan eenvoudige en praktische regelingen. Vanuit mijn
eerdere leven ben ik zeer op de hoogte van de wijze waarop deze zaken in kleine
bedrijven geregeld worden. Gezien mijn ervaringen moet ik opmerken dat de
voorliggende regeling een heel goede regeling is.
 
 Er is eerder opgemerkt in hoeverre het wenselijk zou zijn om op dit punt
de Raad van State nog om advies te vragen. Ik roep in herinnering dat mijn
fractie gevraagd heeft of er een advies van de Raad van State was gevraagd
over de uitbreiding van de considerans – een wezenlijke uitbreiding
van dit wetsvoorstel – met betrekking tot de zorgtaken en de andere
verantwoordelijkheden buiten de arbeid. Daarop is toen geantwoord dat het
niet nodig was. Dan vind ik het volstrekt logisch als het bij dit minder belangrijke
onderwerp ook niet nodig is.
 
 Ik kom tot een afsluitend oordeel over dit wetsvoorstel.
 
 
 
 
 
 De heer Rosenmöller (GroenLinks):
 
 Die redenering gaat alleen maar op als u het er ook mee eens bent dat
de wijziging van de considerans niet naar de Raad van State is gegaan en dat
u de toen gebruikte argumenten heeft overgenomen. Als u nog
steeds van mening bent dat de considerans aan de Raad van State voorgelegd
had moeten worden en u vindt ook dit een belangrijke wijziging, kunt u stellen
dat het ook in dit geval moet gebeuren, alhoewel u eerder uw zin niet hebt
gekregen. Het gaat mij nu even om de opvatting van uw fractie.
 
 
 
 
 
 De heer Hofstra (VVD):
 
 Het klopt dat de considerans wordt gehandhaafd zoals zij, overigens bij
nota van wijziging, geworden is.
 
 
 
 
 
 De heer Rosenmöller (GroenLinks):
 
 De VVD-fractie heeft gevraagd, de wijziging van de considerans aan de
Raad van State voor te leggen. De minister heeft dat niet gedaan.
 
 
 
 
 
 De heer Hofstra (VVD):
 
 Wij hebben dat in een enigszins afgezwakte vorm gevraagd. Wij hebben alleen
gevraagd of dat gebeurd was. Wij hebben niet gezegd dat dit moest.
 
 
 
 
 
 De heer Rosenmöller (GroenLinks):
 
 De vraag stellen, is haar voor jezelf beantwoorden. Het gaat mij om de
consistentie in de redenering. Uw verzoek is niet gehonoreerd. Wat weerhoudt
u ervan om op dit op zichzelf ook belangrijke punt dezelfde vraag te stellen,
dan wel u aan te sluiten bij de reeds gestelde vraag, los van de reactie van
de minister daarop?
 
 
 
 
 
 De heer Hofstra (VVD):
 
 Ik heb een verschil in orde aangebracht. De considerans is aanmerkelijk
wezenlijker. Als wij daar niet op terugkomen, is het volstrekt consistent
dat wij op dit minder belangrijke punt geen behoefte hebben aan een advies
van de Raad van State.
 
 Voorzitter! Ik was toegekomen aan ons afsluitend oordeel over deze wet.
De VVD-fractie ziet heel nadrukkelijk de dereguleringsaspecten van dit wetsvoorstel.
Toch vinden wij dat de minister op dit punt wel iets verder had mogen gaan.
Ik breng in herinnering dat de minister ten aanzien van ons amendement op
stuk nr. 39 heeft gezegd dat de regels in de praktijk ook niet zo nodig zijn.
Wij doen dat alleen voor de – hij gebruikte een ander woord –
slechteriken, voor malafide werkgevers, zo stelde de minister. Als dat criterium
het uitgangspunt is voor wetgeving en deregulering, vreest de VVD-fractie
dat wij niet erg ver zullen komen. Dat is een algemeen aandachtspunt.
 
 Ons tweede kernpunt betreft de kwestie van de zorgtaken en andere verantwoordelijkheden
buiten de arbeid. Er is een procedurele afspraak gemaakt op basis van de ingediende
motie. Wij kunnen er heel wel mee leven dat de discussie op het daarin genoemde
moment wordt gevoerd. Wij zijn van mening dat dit nu nog volstrekt open moet
blijven. Wij zien later wel op welke wijze een en ander uitkristalliseert
en in hoeverre dat tot aanpassing van de aan de orde zijnde wet moet leiden.
 
 Ik heb nog wel behoefte om op de door mij genoemde voorbeelden –
ik kom hiermee terug op de werking van de considerans – nog een nadere
bevestiging van de minister te krijgen. Wij hebben een- en andermaal gezegd
dat individuele werknemers geen rechten kunnen ontlenen aan de aan de orde
zijnde wet als het gaat om hun persoonlijke omstandigheden, in hun persoonlijke
geval, voor hun persoonlijke arbeidsovereenkomst, ook niet via de rechter.
Ik zeg dit met nadruk, omdat de considerans een wezenlijk onderdeel van de
wet is. Dat moet dan ook met nadruk worden vastgesteld. Ik heb toen twee voorbeelden
genoemd, te weten de autoverkoper die op zaterdag aan de competitie wil deelnemen
en de vrouw die, omdat zij een kind heeft gekregen, korter wil gaan werken.
Graag nog een nadere reactie van de minister op dit punt.
 
 Ons derde hoofdpunt betreft het primaat van de CAO ten opzichte van de
ondernemingsraden en werknemers. Daarover is reeds uitvoerig gesproken. Wij
kunnen met het op dat punt voorgestelde goed leven.
 
 Voorzitter! Afsluitend: de nieuwe schoenen passen, ze blijven vanwege
de deregulering nog wel enigszins knellen, maar naar de mening van de VVD-fractie
zullen zij nog wel uitlopen. Wij hopen dat de wet er mede toe zal bijdragen
dat er meer ruimte komt voor flexibiliteit. Dat is goed voor de werkgelegenheid,
maar ook voor de persoonlijke mogelijkheden – met een persoonlijke verantwoordelijkheid –
van werknemers.
 
 
 
 
 
 De vergadering wordt enkele minuten geschorst.
 
 
 
 
 
 Minister Melkert:
 
 Mevrouw de voorzitter! Ik dank de leden van de Kamer ervoor dat zij de
behandeling van dit wetsvoorstel in de verzamelde Handelingen nog wat hebben
verdiept in de argumentatie en hebben aangevuld in de onderwerpen die ook
verder een plaats hebben gekregen in het voorliggende gewijzigde voorstel
van wet.
 
 Ik begin bij wat in de negende nota van wijziging is neergelegd en vanzelfsprekend
tot een nadere gedachtenwisseling heeft geleid. Daarbij wil ik vooral de fractie
van de heer Hofstra dankzeggen voor de bereidheid om akkoord te gaan met iets
wat een tijdje geleden nog enige bruggen te ver was voor de VVD-fractie. Wij
herinneren ons de discussie over de achtste nota van wijziging. Ik heb toen
voorgesteld, gehoord de discussie in de Kamer die tot dan toe had plaatsgevonden,
om het primaat van de collectieve arbeidsovereenkomst veel nadrukkelijker
in de balans van de wet vast te leggen dan aanvankelijk het geval was. Ik
breng de Kamer graag in herinnering – in de tijd die dit debat heeft
genomen, lijkt mij dit wel nuttig – dat het voorstel zoals het door
mijn voorganger is ingediend, geen explicitering bevatte van de relatie tussen
CAO en OR. Door de Kamer zijn indringende vragen gesteld over de ontwikkeling
van deze relatie in de praktijk en aanvankelijk was door het kabinet geantwoord
dat dit impliciet vastlag in de Wet op de CAO, hetgeen betekent dat waar de
CAO zwijgt, in de praktijk ruimte voor de OR ontstaat. Dat is grosso modo
de huidige situatie.
 
 De vakbeweging staat in de nieuwe situatie sterker, want daarin is de
standaardregeling het uitgangspunt, zolang de CAO zwijgt. Als de CAO daarentegen
met de twee clusters, waarover straks iets meer, iets heeft bepaald, dan wordt
de ruimte geactiveerd voor de ondernemingsraad. Dit is van belang, omdat in
eerdere stadia van het debat, in het bijzonder door de heer Rosenmöller,
is gevraagd wat nu het beginpunt van de onderhandeling is. Ook voor onderhandelaars
is dit buitengewoon relevant. Het beginpunt is dus de standaardregeling. Ik
vond en vind dat noodzakelijk, en wil de standaardregeling de basis laten
zijn van wat er in de praktijk gebeurt.
 
 
 
 
 Voorzitter: Weisglas 
 
 
 
 
 
 Minister Melkert:
 
 De ogen moeten niet gesloten worden voor de flexibiliteit die in de praktijk
nodig is; ik blijf hierbij volhouden dat flexibilisering niet alleen iets
is van werkgevers, maar net zo goed van werknemers. Daarnaast kan het ook,
in de praktijk waarin het om het belang van de onderneming gaat, het gezamenlijke
belang van werkgevers en werknemers dienen. Dan is het ook logisch dat er
wordt gezocht naar een methode om in alle bedrijven de afwijking van de standaardregeling
mogelijk te maken, waarbij ook de personeelsvertegenwoordiging in zicht komt,
maar daar zal ik straks op ingaan. De wijziging die in de achtste nota is
aangebracht, bevatte een nadere specificatie van wat daarvoor al door mij
was voorgesteld. Wat daarvoor was voorgesteld, was de introductie van het
primaat van de CAO via de standaardregeling als uitgangspunt. Daar ging het
om. Ik begrijp wel dat de discussie zich nu toespitst op wat in de achtste
en de negende nota van wijziging is gebeurd, maar veel relevanter is wat daarvoor
is gebeurd, toen namelijk ten opzichte van de wet, die niets regelde, door
een voorstel van het kabinet is geregeld dat de standaardregeling uitgangspunt
was.
 
 In de specificatie in de achtste nota van wijziging is ingegaan op de
opmerking van onder anderen mevrouw Van Nieuwenhoven en de heer Rosenmöller,
dat in de praktijk van de CAO meestal iets geregeld is over de arbeidstijd.
Dat betekent dat de totale ruimte voor de ondernemingsraad geactiveerd wordt
in de aanvankelijke formulering, die geen onderscheid maakte tussen de verschillende
componenten van de regelingen in de Arbeidstijdenwet. Ik heb dat argument
overwogen en in de achtste nota van wijziging vertaald in het onderscheid
dat tussen de vijf componenten arbeidstijden, rusttijden, nachtdienst, pauzeregeling
en arbeid op zondag was aangebracht.
 
 Het waren praktische overwegingen om te voorkomen dat er als het ware
een incentive ontstaat om in de CAO al te veel gedetailleerd te gaan regelen.
Daarover is vervolgens een nadere discussie ontstaan, met elementen die ieder
voor zich heeft gewogen en moet wegen. Binnen dezelfde praktische houding
bracht die mij tot de conclusie, dat het ook mogelijk was om, zoals in de
negende nota opgenomen, de vijf componenten terug te brengen tot twee clusters.
 
 Mijnheer de voorzitter! Ik beschouw dat zelf als net zo goed mogelijk
als de achtste nota van wijziging, met de vijf componenten, omdat het principiële
uitgangspunt van de standaardregeling overeind is gebleven. Een akkoord in
de CAO activeert. Als er in de CAO geen akkoord is om af te wijken, wordt
die ruimte ook niet geactiveerd. Daarom ben ik tevreden dat het zo gelopen
is. In het proces hebben wij die verschuiving gezien. Uiteindelijk is wat
eerst nog moeilijk te accepteren was nu als een minimale positie acceptabel
geworden. Ik vind dat pure winst. Degenen die een, mogelijk politiek, waardeoordeel
willen hechten aan de uitkomst geef ik in ernstige overweging, het destijds
ingediende wetsvoorstel als uitgangspunt te nemen. Zij moeten de veranderingen
die daarin zijn aangebracht daartegen afwegen.
 
 Mevrouw Bijleveld en de heer Rosenmöller spraken over de twee clusters
die nu zijn aangegeven. Hoe zit het met de zondag? Wij hebben een cluster
rusttijden en pauzes en een cluster arbeidstijden, zondags- en nachtdienst.
Wat zijn de overwegingen voor deze clustering?
 
 Die zijn heel simpel geweest, dat de regelingen die betrekking hebben
op fysiek niet werken, rusttijden en pauzes dus, in één cluster
zitten en de regelingen waarbinnen een nadere afweging moet plaatsvinden over
wel of niet werken, waarvoor het kader verder is gesteld in de wet, in het
andere cluster zitten. Ik meen dat dit de meest simpele onderverdeling is
die kon worden gemaakt.
 
 
 
 
 
 De heer Rosenmöller (GroenLinks):
 
 De minister zegt dus dat dit de meest eenvoudige clustering is die kon
worden gemaakt. Iedereen kan hier een oordeel uitspreken sinds welk moment
de wet bekeken wordt en de ontwikkelingen daarin. Op een gegeven moment was
het voorstel rijp voor plenaire behandeling. Er hebben zich ontwikkelingen
voorgedaan. Er is iets verbeterd en daarna weer verslechterd. In de achtste
nota van wijziging pleitte de minister voor vijf specifiek te benoemen onderwerpen.
Wat is voor hem nu de reden geweest om het aantal terug te brengen tot twee
grotere clusters, waar hij voordien geen voorstander van was?
 
 
 
 
 
 Minister Melkert:
 
 Voorzitter! Ik ben ook nooit een uitgesproken voorstander van die vijf
componenten geweest. Ik ben indertijd ingegaan op datgene wat de heer Rosenmöller
naar voren bracht, dat wel een praktische betekenis had. Hij wees erop dat
de arbeidstijden over het algemeen in de CAO nader zijn geregeld en dat daardoor
vrijwel per definitie, niet formeel maar in de praktijk, de ruimte voor de
ondernemingsraad wordt geactiveerd. Ik heb dat toen gewogen en ik heb geconstateerd
dat dit in elk geval een ondersteuning vormde van de principiële keuze
die mijn voorkeur had. Als een vorm om dat nader te regelen heb ik die vijf
componenten gekozen, maar dat was voor mij niet de hoofdzaak, zoals ik ook
heb gezegd in de discussie naar aanleiding van de achtste nota van wijziging.
De hoofdzaak was dat de standaardregeling het uitgangspunt bleef in de onderhandelingen.
 
 Ik kom even terug op die twee clusters. Ik wijs de heer Rosenmöller
erop dat er wat de rusttijden betreft eigenlijk nauwelijks verschil bestaat
tussen de standaardregeling en de overlegregeling. Voor de arbeid op zondag
is via het amendement op stuk nr. 49 een nadere inbreng van de ondernemingsraad
geregeld, ervan uitgaande dat de inhoud van dat amendement deel van de wet
zal worden. Je kunt dus hooguit zeggen dat de wijze waarop dit wordt geregeld,
in zekere zin relevant is voor de nachtdiensten en pauzes, omdat er over de
arbeidstijden zelf in de meeste gevallen al iets in de CAO geregeld is. Maar
voor de nachtdiensten is dat beperkt tot de sectoren waar het relevant is
en waar in het algemeen de praktijk al in enige mate de regel bepaalt.
 
 Met andere woorden, ik wil er terdege voor waken om een hoofdzaak te maken
van de vraag of er vijf componenten of twee clusters zijn aangegeven, omdat
het verschil tussen die twee in de praktijk uiterst beperkt zal blijken te
zijn. Een verschil met het wetsvoorstel dat mijn voorganger heeft ingediend
is wel, dat er nu expliciet in de wet staat dat de standaardregeling uitgangspunt
is als er niets is bepaald in de CAO. Ik nodig iedereen uit, de vrienden van
de vakbeweging incluis – ik heb overigens ook vrienden aan werkgeverszijde –
om de zegeningen te tellen, want die mogen er zijn. Dat geldt in vergelij king met het aanvankelijke voorstel, maar ook in vergelijking met
de bezwaren die binnen de coalitie bleken te bestaan tegen de verandering
die op dit punt is ingebracht, maar nu ga ik tot het randje van de verhoudingen
binnen de coalitie.
 
 
 
 
 
 De heer Van Middelkoop (GPV):
 
 Voorzitter! De minister is er vrij aardig in geslaagd om de betekenis
van de negende nota van wijziging tot het absolute minimum terug te brengen,
en dat kan de heer Hofstra zich aantrekken. Maar los daarvan, wil de minister
ten behoeve van de wetsgeschiedenis uitleggen waarom hij onder b datgene heeft
geregeld wat daar staat en onder a datgene wat daar staat? Je zou het namelijk
ook kunnen omdraaien, zodat aan de normering van de standaardregeling voorrang
wordt gegeven voor de zaken die nu onder a worden genoemd.
 
 
 
 
 
 Minister Melkert:
 
 Voorzitter! Het valt mij op dat de heer Van Middelkoop voortdurend de
heer Hofstra aanroept, maar zowel in positieve als in negatieve zin, afhankelijk
van het argument dat hij nodig heeft. Maar goed, dat is niet mijn zaak.
 
 Om op zijn vraag in te gaan; ik heb aangegeven waarom ik die onderverdeling
heb gemaakt en natuurlijk kan daarmee worden geschoven, dus ik begrijp de
vraag van mevrouw Bijleveld en mevrouw Rosenmöller over de zondag wel,
eh pardon.
 
 
 
 
 
 De heer Rosenmöller (GroenLinks):
 
 De minister heeft het over "mevrouw" Rosenmöller. Ook in dit opzicht
is er sprake van een wisseling van sekse.
 
 
 
 
 De voorzitter:
 
 Ik deel uw leed.
 
 
 
 
 
 Minister Melkert:
 
 Welnu, mevrouw Bijleveld en de heer Rosenmöller hebben begrijpelijkerwijs
gevraagd of het in a of b past. Maar dat doet niets af aan de systematiek
dat er met die clusters wordt uitgegaan van de standaardregeling, tenzij die
regeling op cluster a of b geopend wordt. Dit is volgens mij het antwoord
op de vraag van de heer Van Middelkoop.
 
 Aan het adres van de heer Rosenmöller merk ik op dat de negende nota
van wijziging geen belangrijke stap terug is, eenvoudigweg omdat de achtste
nota van wijziging geen belangrijke stap vooruit was. Dit is eigenlijk de
situatie.
 
 
 
 
 
 De heer Rosenmöller (GroenLinks):
 
 Dat ben ik dus niet met de minister eens. Hij zei namelijk dat hij in
tweede termijn goed geluisterd had naar de argumenten van mevrouw Van Nieuwenhoven
en die van de vakbeweging. Nu word ik overigens ook ten tonele geroepen. Daarbij
is sprake van wat willekeur bij de minister. Ik roep daartoe zijn tweede termijn
in herinnering. Maar goed, dit krijgt hij terug, zo merk ik nog op aan het
adres van collega Van Middelkoop.
 
 Desalniettemin vond zowel de vakbeweging als ik de achtste nota van wijziging
in relatie tot het tweede nader gewijzigde voorstel van wet een belangrijke
stap vooruit. Een ieder heeft daar een eigen oordeel over. Ik vind de negende
nota van wijziging een stap terug. Ik heb met de minister geen inhoudelijke
discussie over het vertrekpunt van de standaardregeling gevoerd. Aanvankelijk
was er één groot cluster: het hele stelsel van arbeids- en rusttijden.
Vervolgens zijn er vijf onderwerpen benoemd en nu zijn er twee clustertjes.
Dit is nu de feitelijke situatie. In vergelijking met de discussie van ongeveer
tien dagen geleden is dat een stap terug. Ik geef de minister toe dat het
eindresultaat, als dit het is, een verbetering is ten opzichte van de startpositie
van dit plenaire debat. Misschien wil mevrouw Van Nieuwenhoven dit horen.
 
 
 
 
 
 Minister Melkert:
 
 Ik ben de heer Rosenmöller erg erkentelijk voor deze laatste constatering.
Hij heeft nog verwezen naar het kritische commentaar van de vakbeweging, dat
heeft geleid tot de achtste nota van wijziging. Het is echter jammer dat hij
daarbij niet ingaat op mijn argumentatie dat die kritiek nogal overdreven
is geweest, gezien het geringe verschil tussen het onderdeel rusttijden van
wat standaard en in overleg geregeld wordt en de in het amendement op stuk
nr. 49 voorgestelde regeling inzake arbeid op zondag, waartoe een aparte rol
voor de ondernemingsraad geïntroduceerd wordt. Natuurlijk is het nachtdienstregime
relevant voor hetgeen standaard en in overleg geregeld wordt. Het is evenwel
bekend dat dit beperkt is tot die sectoren waar de praktijk ook in de nieuwe
arbeidstijdenwetgeving voor het overgrote deel gecontinueerd wordt. Ik durf
deze voorspelling wel te doen. Het is ook niet ons oogmerk geweest om daarin
veranderingen aan te brengen.
 
 Als je weet dat de arbeidstijden over het algemeen al nader geregeld zijn
in een CAO, blijft de pauze over. Hiermee wil ik niet zeggen dat dit zonder
relevantie is. Immers, juist de pauze kan de bron van een conflict zijn. Dat
blijkt ook uit recente conflicten. Precies om die reden wilde ik niet terugvallen
op één omschrijving en wilde ik in ieder geval twee clusters
houden. Daarbij heeft de pauze een aparte plaats gekregen. Het kan namelijk
in de praktijk van belang zijn om te overwegen om in de CAO apart iets te
regelen over de pauze en daarmee de ruimte voor de ondernemingsraad te activeren.
 
 Ik durf in zoverre de stelling aan dat de achtste en de negende nota van
wijziging een kwestie van smaak, afweging en technische vormgeving zijn. Uiteindelijk
telt echter de principiële keuze plus de aanvulling dat het nu niet alleen
om de arbeidstijden in algemene zin gaat waarmee alles geactiveerd wordt,
maar ook om het onderscheid tussen arbeids- en rusttijden dat gehandhaafd
is. Ik denk toch dat deze nieuwe arbeidstijdenwetgeving ten opzichte van de
huidige praktijk een interessante balans tussen vakbeweging en ondernemingsraad
introduceert. Dat zullen de onderhandelaars in de praktijk ook merken.
 
 Tegelijkertijd handhaaf ik datgene wat de heer Bakker ook heeft opgemerkt,
dat het aan niemand gegeven is om achterover te leunen als het gaat over het
maken van afspraken over arbeids- en rusttijden. Dat zal inderdaad in balans
tussen werkgever en werknemer tot stand moeten komen.
 
 Hiermee heb ik impliciet al iets gezegd in antwoord op opmerkingen van
andere leden, in ieder geval de heer Bakker, over het machtsevenwicht en het
achterover leunen. Hierbij hoort vanzelfsprekend zijn vraag of wij met de
balans tussen vakbeweging en OR die wij hier hebben gezocht en geconcretiseerd,
een voorschot nemen op de behandeling van allereerst de notitie van het kabinet
over de Wet op de ondernemingsraden en de naar mijn voornemen daarop volgende
 wetswijzigingen. Nee. Ik meen dat wij juist door dit zoeken
naar een evenwicht de discussie voluit in dat kader verder kunnen voeren.
Dan kunnen wij achterom kijken en zien of de uitkomst van die discussie zich
consistent verhoudt tot de keuzes die hier zijn gedaan.
 
 Ik constateer overigens met genoegen dat nu wat scherper dan in het voorgaande
debat naar voren is gekomen dat de heer Marijnissen de achtste nota van wijziging
een verbetering vindt. Dat betekent dat ook hij instemt met het principiële
punt dat daarin is geïntroduceerd. Het kan dan inderdaad een kwestie
van smaak zijn of het wat meer of wat minder had moeten zijn. Op dat punt
is dus het draagvlak wat verbreed. Dat doet mij deugd.
 
 Ik kom bij het punt dat de heer Bakker de mini-OR noemde. Wij moeten een
beetje voorzichtig zijn met dat begrip, omdat het niet terecht is, de personeelsvertegenwoordiging
die nu wordt geïntroduceerd daarmee te vereenzelvigen. Het was ook meer
een duiding. Ik vraag hierbij aandacht voor het onderscheid dat nu reeds in
de Wet op de ondernemingsraden bestaat tussen de OR boven 100 en de OR tussen
35 en 100 werknemers. Dat vind ik wel van belang, gehoord de inbreng van de
Kamer. Wij kennen dus de figuur van een gedifferentieerd stelsel van rechten
voor de uitoefening van de medezeggenschap in het kader van de Wet op de ondernemingsraden.
De heer Rosenmöller heeft er gelijk in dat de figuur van de medezeggenschap
nu op een specifiek punt wordt uitgebreid. Dit is echter heel wel in overeenstemming
te brengen met datgene wat wij al kennen in het bredere kader van de Wet op
de ondernemingsraden.
 
 Mevrouw Van Nieuwenhoven heeft de vraag gesteld, waarnaar vele anderen
hebben verwezen, wat de rechtsbescherming is van degenen die als personeelsvertegenwoordiging
worden gekozen conform datgene wat in de negende nota van wijziging is bedoeld.
Ik kan mij voorstellen dat deze vraag naar voren komt. Ik hecht eraan, in
dit debat te onderstrepen dat ik het ook zelf een conditio sine qua non acht
om de rechtsbescherming te garanderen van degenen die als personeelsvertegenwoordiging
in dit kader worden aangewezen. Dat is eigenlijk in lijn met datgene wat wij
gewend zijn in het kader van de medezeggenschap in algemeenheid. Gesteld dat
de nu voorgestelde wijziging inderdaad wordt geaccordeerd, dan zal ik in de
ministeriële richtlijnen aan de RDA's, de regionale directeuren arbeidsvoorziening,
opnemen dat ontslagbescherming ontstaat uit hoofde van de participatie in
de personeelsvertegenwoordiging zoals hier is bedoeld. Met andere woorden:
als het een werkgever niet behaagt dat de leden van de personeelsvertegenwoordiging
iets anders willen in het overleg dat door de negende nota van wijziging mogelijk
wordt gemaakt omtrent de arbeidstijden, dan kan dit enkele feit geen grond
voor ontslag opleveren. Dat loopt parallel aan hetgeen wij overigens in het
kader van de medezeggenschap – terecht en noodzakelijk – hebben
geregeld. Ik zou het graag langs die weg willen doen.
 
 
 
 
 
 De heer Rosenmöller (GroenLinks):
 
 Voorzitter! Als dit alles is wat de minister op het tweede punt van de
negende nota van wijziging...
 
 
 
 
 
 Minister Melkert:
 
 Ik had het over de rechtsbescherming.
 
 Voorzitter! Het is dan vervolgens van belang om nog terug te kijken naar
wat – weliswaar enige tijd geleden – in de memorie van toelichting
op het oorspronkelijke voorstel op bladzijde 78 is aangegeven over de personeelsvertegenwoordiging.
Ik zeg dit in antwoord op vragen van de heer Van Middelkoop over de zorgvuldigheid.
De personeelsvertegenwoordiging heeft nu in artikel 6:1 een plaats gekregen,
maar is vanaf de vierde nota niet meer nader gekwalificeerd. Tijdens de behandeling
en door kritische vragen van de Kamer waren wij namelijk tot de conclusie
gekomen, dat het niet nodig is om een personeelsvertegenwoordiging nader te
regelen als je haar geen echte bevoegdheid geeft. Om die reden is het volstrekt
consequent om die personeelsvertegenwoordiging wel nader te regelen als er
in de negende nota van wijziging weer een reële bevoegdheid wordt voorgesteld.
Wij hebben het daarbij raadzaam geacht, terug te grijpen naar hetgeen in het
oorspronkelijke voorstel van wet was voorzien en waarover de Raad van State
dus ook een advies heeft kunnen uitbrengen. Het is in dit geval van belang,
dat wij ons niet alleen hebben laten leiden door het feit dat de Raad van
State dus al een oordeel heeft gegeven over het functioneren, de samenstelling
en de plaats van de personeelsvertegenwoordiging in het kader van de arbeidstijdenwetgeving,
maar dat wij ook nog eens hebben gekeken naar het advies van de commissie
toetsing wetgevingsprojecten – de commissie-Kortmann – die met
name over kleine ondernemingen een opmerking heeft gemaakt en dat ook heeft
voorzien van de aanbeveling om daar waar geen CAO geldt en er geen OR is kleine
ondernemingen de mogelijkheid te geven nadere afspraken te maken over de arbeids-
en rusttijden. Ik vind het dan ook een gelukkige zaak, dat door middel van
de negende nota van wijziging de "discriminatie" van kleine ondernemingen,
die in het gehele wetgevingstraject een beetje heeft gekneld, eruit kan worden
gehaald waardoor de wet completer en consequenter wordt. Alle werknemers in
het land kunnen hierdoor bereikt worden voor het gebruik maken van de overlegregeling,
natuurlijk in de balans tussen standaardregeling en overlegregeling.
 
 Mijn stelling was en is, dat het vreemd is dat een belangrijk deel van
de ondernemingen van de toepassing van de overlegregeling is uitgesloten als
een standaardregeling niet op een evenwichtige manier de arbeids- en rusttijden
kan regelen. Om die reden vond ik de vraag die de heer Hofstra een- en andermaal
heeft gesteld ook volstrekt begrijpelijk. Het is goed een methode te hebben
gevonden om dat nader te regelen. Op dat punt is ook een motie ingediend.
Aanvankelijk werd door het kabinet verwezen naar de discussie over de ondernemingsraden.
Het kabinet heeft echter alsnog een plaats voor de personeelsvertegenwoordiging
in dit voorstel gevonden, mits ook in de figuur van de personeelsvertegenwoordiging
in het kader van de Arbeidstijdenwet een directe relatie zou worden gelegd
met de Wet op de ondernemingsraden.
 
 De veronderstelling van mevrouw Van Nieuwenhoven is inderdaad juist. Het
niet door mij gezochte gegeven dat er meer tijd is ontstaan voor de behandeling
van dit wetsvoorstel heeft natuurlijk de gelegenheid gegeven om ook het denken nader te scherpen. Dat was toch nodig ter voorbereiding op
de discussie op 1 juni over de Wet op de ondernemingsraden. Daarmee bezig
zijnde, kwamen wij eigenlijk tot de conclusie dat het mogelijk was een plek
voor de personeelsvertegenwoordiging in dit voorstel te vinden, mits –
ik ben het van harte eens met al degenen die daarover een opmerking hebben
gemaakt – ook in de figuur van de personeelsvertegenwoordiging in het
kader van de Arbeidstijdenwet een directe relatie zou worden gelegd met de
Wet op de ondernemingsraden. Dat is gebeurd. Ik verwijs u naar de negende
nota van wijziging en naar de verwijzing naar de artikelen 31 en 35a van de
Wet op de ondernemingsraden.
 
 Nu vraag ik degenen die daarover kritisch hebben gesproken – de
heer Rosenmöller in de eerste plaats, maar ik zeg het ook tegen de hooggeëerde
briefschrijvers van de kant van de vakbeweging – de consequentie te
bezien van hetgeen hier nu gebeurt. Na jarenlange discussie over de vormgeving
van de personeelsvertegenwoordiging in kleine ondernemingen wordt er nu een
stap gezet. Dat gebeurt weliswaar in een zeer beperkt kader, namelijk de arbeids-
en rusttijdenwetgeving. Daarin krijgt de personeelsvertegenwoordiging een
plaats en wordt, zij het minimaal, via de Wet op de ondernemingsraden en via
de zojuist aangegeven richtlijnen inzake de ontslagbescherming, de positie
van degenen die in die personeelsvertegenwoordiging gaan participeren geregeld.
Daarmee wordt dus tegemoetgekomen aan de inderdaad terechte opmerking dat
als er een personeelsvertegenwoordiging wordt ingesteld, dat ook met voldoende
countervailing power bekleed moet zijn. Men kan van mening verschillen over
de vraag of het voldoende is, maar er is countervailing power, er is een relatie
met de Wet op de ondernemingsraden. Daarbij is het relevant nog eens te zien
dat er in de Wet op de ondernemingsraden al sprake is van een differentiatie
van het medezeggenschapsorgaan en de daaraan verbonden rechten. Ik heb gewezen
op het verschil tussen de zogeheten grote en kleine ondernemingsraden.
 
 
 
 
 
 De heer Rosenmöller (GroenLinks):
 
 De minister doet nu alsof het tweede element uit de nota van wijziging
voor de poorten van de hel is weggesleept en een gigantische verbetering is
van het wetsvoorstel en dat wij allemaal blij moeten zijn dat dit in het finale
stadium van de behandeling van de Arbeidstijdenwet in derde termijn alsnog
gerealiseerd is kunnen worden.
 
 Dat is niet het geval. Volgens mij staat dit ook haaks op de meer fundamentele
opvatting die de minister ons schriftelijk heeft doen toekomen tijdens de
behandeling van dit wetsvoorstel. Daar spreekt hij wel degelijk over een institutioneel
kader wat eraan ten grondslag moet liggen. Dat kan toch niet opgevat worden
als alleen maar het regelen van de rechtspositie waar het mogelijke consequenties
met betrekking tot ontslag of het recht op informatie betreft. Nee, het gaat
hier zowel om een procedureel als om een inhoudelijk bezwaar. Het procedurele
bezwaar is dat er op een achternamiddag een medezeggenschapsfiguur geïntroduceerd
wordt voor een groot aantal kleine ondernemingen, terwijl de discussie over
de wijziging van de WOR aanstaande is. Het inhoudelijke bezwaar betreft het
evenwicht tussen werkgever en personeelsvertegenwoordiger. Een aantal woordvoerders
heeft zich afgevraagd, in hoeverre er sprake is van een evenwicht. De minister
heeft waarschijnlijk de overtuiging dat er in een bedrijfje van 8, 12 of 22
mensen sprake is van een evenwicht tussen een werkgever en een personeelsvertegenwoordiger.
Ik heb daar zeer, zeer grote vraagtekens bij. Het is een belangrijke wijziging.
Ik wil de discussie over de medezeggenschap in kleine organisaties en bedrijven
zeker voeren. Dat kan echter niet op een achternamiddag definitief geregeld
worden, te meer omdat de minister zelf die discussie in de schriftelijke behandeling
heeft afgehouden. Dat moet op het daartoe geëigende moment gebeuren.
Dat is procedureel en inhoudelijk beter en zuiverder.
 
 
 
 
 
 Minister Melkert:
 
 In de eerste plaats moet ik constateren dat reeds gebleken is dat er hier
een meerderheid bestaat die het wenselijk vindt dit nader te regelen. Dat
is ook neergelegd in de desbetreffende motie. Dat is een relevant gegeven
voor degenen die de gedachtenwisseling met de Kamer serieus nemen. Vervolgens
is er inderdaad meer tijd ontstaan. In eerste termijn heb ik tegen de heer
Hofstra gezegd: u heeft een punt, maar doet u mij een genoegen en forceer
niets. Ik ging ervan uit dat wij een week later zouden stemmen. Mijn voorstel
was vervolgens op het onderwerp terug te komen bij de behandeling van de Wet
op de ondernemingsraden. Deze opmerking is echter in een ander daglicht komen
te staan vanwege het feit dat inmiddels heel wat weken meer zijn verstreken.
 
 De heer Rosenmöller constateerde zelf, dat hij bezig was in zijn
eigen fractie steun te krijgen voor de motie-Hofstra, althans, hij was druk
doende met een nadere overweging op dat punt. Hem kennende, betekent zoiets
dat hij niet op voorhand heeft geconcludeerd dat de motie van de heer Hofstra
geen goede motie is.
 
 
 
 
 
 De heer Rosenmöller (GroenLinks):
 
 Dat laatste is juist.
 
 
 
 
 
 Minister Melkert:
 
 Dat is dan geconstateerd, voorzitter. Vervolgens heeft de heer Rosenmöller
gezegd: ik ben ook wel voor medezeggenschap in kleine organisaties. Voorzitter!
Ik accepteer elk punt van kritiek van de heer Rosenmöller en uiteraard
van anderen op wat hier nu wordt voorgesteld, maar de heer Rosenmöller
vraag ik dan wel om niet te zeggen dat de procedure anders zou moeten. Ik
vraag hem gewoon te zeggen wat dan anders, beter of aanvullend geregeld zou
kunnen worden om alles goed op zijn plaats te krijgen. Dat heb ik hem echter
nog niet horen zeggen. Ik blijf het namelijk een ongewenste zaak vinden dat
wanneer wij de algemene regeling van standaard en overleg voor de arbeids-
en rusttijden in de toekomst willen toepassen, een substantieel deel van de
Nederlandse werknemers en werkgevers buiten het bereik van die regeling blijft.
Ik zou daarbij niet direct aangesproken willen worden op de kwestie dat in
kleine ondernemingen niets geregeld kan worden, omdat de werkgevers –
en nu druk ik mij min of meer uit op de manier zoals de heer Marijnissen dat
doet – volledig bezig zijn met het uitbuiten van de werknemers en het
dus nooit wat kan worden. Nu is met het voorstel een adequate regeling getroffen
voor minimumvoorwaarden. Er is een informatierecht via de Wet op de ondernemingsraden
en ontslagbescherming via de genoemde richtlijnen. Ik zie
dan niet in waarom werknemers in een kleine onderneming minder in staat zouden
zijn om een redelijk tegenwicht te bieden en voor hun eigen belangen op te
komen bij de werkgever of, als het even kan, samen met hem, terwijl dat in
ondernemingen met meer dan 35 of 100 werknemers wel het geval zou zijn. Ik
zie het verschil niet.
 
 
 
 
 
 De heer Rosenmöller (GroenLinks):
 
 Voorzitter! De minister daagt mij uit mij meer inhoudelijk uit te drukken.
Hij heeft gelijk als hij zegt, dat als het alleen om de procedure gaat, de
argumentatie gebrekkig is. Ik vind echter dat als je een personeelsvertegenwoordiging
als een medezeggenschapsorgaan introduceert, je daarbij een afweging moet
maken en moet letten op de bestaande regeling inzake de OR bij bedrijven met
minder dan 100 werknemers. Hoe verhoudt zich het een tot het ander? Krijgt
men alleen recht op informatie of krijgt men ook recht op advies? Krijgt men
ook het instemmingsrecht en het recht op enquête? Zo zijn er veel rechten
die de ondernemingsraad bij bedrijven met minder dan 100 werknemers heeft.
Waarom beperken wij het recht nu alleen tot dat van informatie en tot het
vaststellen van de arbeids- en rusttijden? Bij het aanbrengen van een dergelijke
beperking moet je een fundamentele afweging maken. In dit verband denk ik
ook aan de ontslagbescherming voor bedoelde groep door inschakeling van de
directeur van het gewestelijk arbeidsbureau...
 
 
 
 
 De voorzitter:
 
 Uw vraagstelling is mij duidelijk.
 
 
 
 
 
 Minister Melkert:
 
 Mij ook. Mijn antwoord luidt als volgt. Ik begrijp niet wat tegen het
gestelde is. Van de heer Rosenmöller heb ik niet gehoord wat erop tegen
is om wel medezeggenschap te hebben ten aanzien van arbeids- en rusttijden,
terwijl alle andere punten die hij noemt wat mij betreft interessante punten
voor de gedachtenwisseling zullen kunnen zijn bij de mogelijke wijziging van
de Wet op de ondernemingsraden. In het kabinetsstandpunt zijn zij voor een
deel ook "geadresseerd". Ik kan mij goed voorstellen dat de heer Rosenmöller
het enquêterecht of andere rechten ter discussie stelt. Die moeten wij
als ze aan de orde komen ook goed bespreken, maar nu zijn wij bezig met de
arbeids- en rusttijden. En of het nu gaat over de CAO, over de ondernemingsraden
of over de vraag wie welk recht heeft, het is in dit kader mijns inziens juist
voor de bedrijven die niet onder de Wet op de ondernemingsraden vallen, een
nadere regeling te treffen. Daar zie ik nu echt het bezwaar niet van in. Integendeel!
Ik vind dat wij met het voorgestelde een stap vooruit doen en dat wij hiermee
op weg zijn naar de vergroting van medezeggenschap in het bedrijfsleven in
Nederland, gelet ook op alle opmerkingen, vragen en verzoeken die in deze
Kamer al jaren zijn gedaan over de uitbreiding van rechten van de werknemers
in kleinere ondernemingen.
 
 
 
 
 
 De heer Rosenmöller (GroenLinks):
 
 Op dit punt ben ik het maar voor een klein deel met de minister eens.
Het meningsverschil tussen hem en mij betreft de vraag: wat is een countervailing
power? Wat is een medezeggenschapsorgaan dat op grond van zijn rechten bij
de werkgever iets kan afdwingen of dat op basis van goede argumenten met de
werkgever een afspraak kan maken? Dat heeft iets te maken met het stelsel
van rechten dat je aan zo'n instituut toedicht. Je moet hier dus niet op een
achternamiddag iets introduceren voor arbeids- en rusttijden, zeggen dat het
een geweldige vooruitgang is voor medezeggenschap in kleine bedrijven, en
de discussie over informatie, advies, enquête, kortom over de zaken
die de medezeggenschapsfiguur maken tot een daadwerkelijke tegenspeler van
de werkgever, verschuiven naar de toekomst. Dit soort zaken bepaalt namelijk
de kracht van de tegenspeler. Het gaat om de rechten die het orgaan heeft.
Die zijn nu zeer beperkt, waarmee het orgaan zwak is en geen goede tegenspeler.
Daar krijgen wij ongelukken mee. In de praktijk wijken wij af van de standaardregeling.
De overlegregeling vind ik te flexibel en dus niet goed.
 
 
 
 
 
 De heer Van Middelkoop (GPV):
 
 Ik kan daarbij aansluiten. Het gaat echt niet alleen maar over de vraag
wat wij regelen, maar ook om de vraag hoe wij het regelen. Ik vind het procedurele
even belangrijk. Wij regelen nu een zaak voor bedrijfsgenoten, over bedrijfsgenoten,
maar zonder dat zij erin gekend worden, met dien verstande dat wij vanochtend
een brandbrief hebben gekregen van de vakcentrales, waarin forse kritiek wordt
geuit. Als onderdeel van het medewetgevend orgaan de Tweede Kamer zou ik het
bepaald vervelend vinden om dit te accepteren en later met allerlei kritiek
geconfronteerd te worden. Ik wil dan niet moeten zeggen: ja, dat moest toen
zo nodig worden meegenomen. De minister zegt zelf dat hij bereid is, later
te discussiëren over een verdere aankleding van de personeelsvertegenwoordiging.
Zegt hij daarmee eigenlijk niet dat deze zaak niet in deze wet thuishoort,
maar in de Wet op de ondernemingsraden, en dat wij deze op zichzelf volstrekt
legitieme discussie niet in het kader van dit wetsvoorstel moeten voeren,
maar later bij de wijziging van de Wet op de ondernemingsraden?
 
 
 
 
 
 Minister Melkert:
 
 Nee, dat zeg ik niet. Ik verbaas mij nu werkelijk over wat toch doorgaans
als doel van de gedachtenwisseling tussen kabinet en Kamer wordt gezien. Ik
schets de gang van zaken. Een tijdje geleden heb ik de Kamer een standpunt
van het kabinet doen toekomen over de Wet op de ondernemingsraden. Voor kleine
bedrijven, met minder dan 35 werknemers, is het kabinet tot de conclusie gekomen
dat om een aantal redenen regeling minder in de rede ligt. Vervolgens is het
kabinet met de Arbeidstijdenwet naar de Tweede Kamer gekomen.
 
 De heer Hofstra heeft het punt van de kleinere bedrijven naar voren gebracht
en daarin steun gevonden bij mevrouw Van Nieuwenhoven en de heer Bakker. Het
beginsel is in een motie vastgelegd. Mij is vanzelfsprekend gevraagd om er
serieus op in te gaan. Het punt is dus inmiddels in het kabinet geweest. Het
kabinet is akkoord gegaan met de negende nota van wijziging. Ten opzichte
van het eerdere standpunt over de wijziging van de Wet op de ondernemingsraden
is inderdaad een, in mijn ogen interessante, opening gemaakt naar de plaats
van het medezeggenschapsorgaan voor bedrijven met minder dan 35 werknemers,
zij het in het beperkte kader van de Arbeidstijdenwet. Ik heb daarbij één
absolute voorwaarde gesteld. Er moet minimaal geregeld worden dat er een countervailing
 power ontstaat. Ik ben de eerste om te erkennen dat dat minimaal
is, maar ook niet onder het absolute minimum uitkomt. Het minimale is naar
mijn gevoel een adequate informatievoorziening en ontslagbescherming. Dat
is op deze wijze geregeld.
 
 Het is ten principale niet anders dan het verschil dat reeds bestaat tussen
de grote en de kleine ondernemingsraad. Men kan van mening verschillen over
de vraag of de rechten van de kleine ondernemingsraad, bij bedrijven met 35
tot 100 werknemers, meer of minder moeten worden geregeld. In het kabinetsstandpunt
zijn trouwens enkele voorstellen gedaan om dit zwaarder op te tuigen, maar
niet precies tot het niveau van de rechten die bestaan op het niveau van de
ondernemingsraad in bedrijven met meer dan 100 werknemers. Met andere woorden,
het is een discussie over gradaties van rechten. De meeste rechten zijn geregeld
voor ondernemingsraden in bedrijven met meer dan 100 werknemers. Minder rechten
zijn er voor ondernemingsraden in bedrijven met 35 tot 100 werknemers.
 
 Nu maken wij een opening naar zeggenschap op het gebied van arbeids- en
rusttijden voor ondernemingen met minder dan 35 werknemers, en dus ook in
gradatie naar wat minder rechten, zij het dat daarbij nog wel sprake is van
een minimum, dat ik absoluut noodzakelijk vind. Ik ben er vanzelfsprekend
voor om nu en straks bij de Wet op de ondernemingsraden, goed te discussiëren
over de essentiële onderdelen van de countervailing power. In dit wetsvoorstel
is dat in die samenhang aangegeven – wat ook mijn antwoord is op de
brief van de vakbeweging – en wel a fortiori, waar de vakbeweging het
hier heeft over een gebied dat in eerste instantie niet onder de CAO valt.
Wat dat betreft moeten we de kerk in het midden laten: het algemeen belang
dat hier aan de orde is, is ermee gediend dat wij oog houden voor de medezeggenschap
van alle werknemers in dit land, zodat zij als zij dat willen de overlegregeling
kunnen toepassen, zij het onderworpen aan een paar regels, die hier worden
gesteld.
 
 
 
 
 
 De heer Van Middelkoop (GPV):
 
 Met het laatste ben ik het geheel eens; ik had overwogen, onze steun te
geven aan de inmiddels ingetrokken motie op dit punt. Vindt u het niet onbevredigend
dat in de door u ondertekende brief van het kabinet staat dat, alles afwegend,
geen aparte vertegenwoordiging raadzaam is voor kleinere bedrijven, dat wij
in het kader van deze wet nu iets vrij beperkts, dat wil zeggen met alleen
maar bevoegdheden op het punt van arbeidstijden, gaan introduceren, terwijl
u nu zegt dat u bereid bent, de in deze wet geïntroduceerde vertegenwoordiging
eventueel extra bevoegdheden te geven? Is het dan niet verstandiger, hierover
te discussiëren waar het thuishoort, namelijk bij de behandeling van
de inmiddels geagendeerde brief?
 
 
 
 
 
 Minister Melkert:
 
 U heeft mij niet horen zeggen dat ik overweeg om met andere bevoegdheden
te komen. Zo'n voorstel ligt er niet.
 
 
 
 
 
 De heer Van Middelkoop (GPV):
 
 Nee, dat is iets te gemakkelijk. Daar valt met u over te praten, wat mij
ook zeer voor de hand liggend lijkt. Ik vind dat dat inderdaad verstandig
zou zijn, maar niet hier.
 
 
 
 
 
 Minister Melkert:
 
 Ik heb gezegd dat ik het voor de hand liggend vind dat de gedachtenwisseling
over wat countervailing power is, en op welk niveau en op welke wijze dat
geregeld moet worden, een onderdeel is van de discussie over de Wet op de
ondernemingsraden. Sterker nog: het kabinet heeft dat punt zelf aangemeld,
door met voorstellen te komen om ondernemingen met tussen de 35 en 100 werknemers
meer rechten te geven dan op dit moment in de wet is opgenomen. Maar tegelijkertijd
worden niet dezelfde rechten op alle gebieden als uitgangspunt genomen, zoals
die voor alle ondernemingen met meer dan 100 werknemers bestaan. Daarmee geeft
het kabinet een voorzet voor de discussie over wat op welk niveau de juiste
countervailing power is. Dat is volstrekt in lijn met de benadering om, vanwege
intrinsieke redenen – gelegen in de medezeggenschap op het gebied van
arbeids- en rusttijden – de positie van werknemers in een kleine onderneming
te regelen. In die systematiek wordt gezocht naar wat de countervailing power
op dat niveau behelst, wat gevonden is in de twee minimale randvoorwaarden –
ik onderstreep dat nogmaals – van informatievoorziening en ontslagbescherming.
Ik vind dat consistent. Op geen enkele wijze wordt hiermee de discussie die
straks kan volgen over de ondernemingsraden, gehinderd. Diegenen die daarover
verdere gedachten hebben, krijgen hiermee bij uitstek de gelegenheid om te
kapitaliseren op het feit dat dit onderdeel van deze wet wordt. Dat mag misschien
na vele jaren van discussie over medezeggenschap in kleine ondernemingen ook
wel eens gezegd worden!
 
 
 
 
 
 De heer Rosenmöller (GroenLinks):
 
 Als je een andere opvatting hebt over wat het minimum is om een beetje
goede tegenspeler te zijn van een werkgever in een klein bedrijf, zit je met
een fors probleem. Bent u dat met mij eens? Ons wordt nu gevraagd met iets
akkoord te gaan dat althans voor mij geen acceptabel minimum is om in een
klein bedrijf een beetje goede tegenspeler te zijn van een werkgever. Zo werkt
het naar mijn idee – ik onderstreep dat – niet in de praktijk.
Daarom wil ik de discussie over wat de rechten van zo'n tegenspeler zijn,
en wat de inhoud van het begrip "countervailing power" is in een bedrijf met
minder dan 35 werknemers, apart voeren. Ik denk namelijk dat je dat niet los
kunt zien van het recht op informatie, advies, enquête, instemming en
ga zo maar door. In die hele discussie moet vroeg of laat de vraag worden
gesteld of het bereikte minimum acceptabel is voor een bedrijf met minder
dan 35 werknemers. Het antwoord op deze vraag kan "ja" of "nee" zijn. Door
het voorstel van de minister worden wij gebonden, zeker gelet op het beleidsvoornemen
van het kabinet om niets te ondernemen ten aanzien van bedrijven met minder
dan 35 werknemers. Het kabinet heeft vooralsnog niet het voornemen, het beperkte
minimum op te rekken. Ik denk dat het niet zal werken. Er zal geen sprake
zijn van countervailing power. Er is geen fatsoenlijke tegenspeler in de onderneming.
Men heeft beperkte rechten en dan wordt men snel overruled, zeker als het
gaat om arbeids- en rusttijden. De flexibilisering zal doorslaan. De bescherming
van rechten van werknemers op dit punt wordt niet meer serieus genomen.
 
 
 
 
 
 Minister Melkert:
 
 Ik begrijp de overwegingen van de heer Rosen möller
wel, maar zijn vraag absoluut niet. De discussie gaat over de vraag welke
rechten op welk niveau nodig of gewenst zijn. Voor mij staat absoluut niet
op voorhand vast dat alle rechten die de heer Rosenmöller noemt, in een
bedrijf met tussen de 35 en 100 werknemers aan de OR moeten toekomen, laat
staan aan de personeelsvertegenwoordiging of voor mijn part in de toekomst
aan de OR in een bedrijf met minder dan 35 werknemers. Dat moet nader bezien
worden. Als de heer Rosenmöller het anders ziet, wijs ik hem erop dat
hem de eenvoudige weg van amendering openstaat. Ik zal dan mijn oordeel over
zijn eventuele amendementen geven. Dit doet er niets aan af dat ik weloverwogen
mijn voorstel heb ingediend. Zelfs als het voorstel later zou zijn ingediend,
was het inhoudelijk hetzelfde gebleven. Dan zouden wij alleen op een later
moment exact dezelfde discussie hebben gehad. Ook dan zou ik de heer Rosenmöller
erop gewezen hebben dat hij via amendering zou kunnen proberen, de in zijn
ogen onvoldoende rechten van werknemers te versterken. Wat is nu het probleem?
 
 
 
 
 
 De heer Marijnissen (SP):
 
 Voorzitter! Er is sprake van een soort omgekeerde evenredigheid. Naarmate
de bedrijven groter worden, wordt ook de macht van de OR en van de individuele
leden daarvan groter. In grote bedrijven heeft men eigenlijk minder behoefte
aan macht. Echter, in kleinere ondernemingen heeft de werknemer een minder
sterke positie ten opzichte van de werkgever. In die ondernemingen wordt de
OR, het inspraakorgaan of de personeelsvertegenwoordiging het minst beschermd.
Iedereen die dit punt aan de orde heeft gesteld, heeft volkomen gelijk. Deze
omgekeerde evenredigheid moet worden opgeheven.
 
 
 
 
 
 Minister Melkert:
 
 De heer Marijnissen heeft een nogal schematisch beeld van de arbeidsverhoudingen.
Dat heb ik niet. Ik heb bedrijven bezocht waar ondernemingsraden zich sterk
beklaagden over hun gebrek aan invloed. Ik heb ook bedrijven bezocht waarin
er op dat punt geen enkel probleem was. De praktijk zal zeer verschillend
zijn. Ik vind het niet meer dan normaal dat er ook in ondernemingen met minder
dan 35 werknemers een regeling wordt getroffen om de zeggenschap van werknemers
over de voor hen belangrijke zaken vast te leggen. Ik kan met de beste wil
van de wereld niet inzien wat daartegen pleit. Ik zie wel dat daartoe eerst
aan enkele voorwaarden moet zijn voldaan en dat daarover verschil van mening
mogelijk is. Ik wijs op de discussie over de countervailing power.
 
 
 
 
 
 De heer Marijnissen (SP):
 
 Ik wil die discussie niet opnieuw voeren. Ik heb al eerder gezegd dat
ik geen stuiver geef voor de ontslagbescherming. Iedere werkgever zal een
andere motivatie voor de ontslagaanvraag geven. En de informatieplicht? Dat
zal wel! Ik geef er geen stuiver voor.
 
 Waar het mij om gaat, is dat de minister zich er blijkbaar geen voorstelling
van kan maken dat bijvoorbeeld werknemers bij een bouwbedrijf – een
metsel- of stucadoorsbedrijf met 15 werknemers – een aanzienlijk moeilijker
positie hebben dan werknemers in grote bedrijven met een goede ondernemingsraad.
Deze laatsten hebben een redelijke juridische bescherming en de nodige rechten.
De minister kan zich vanuit de theorie blijkbaar geen voorstelling van de
praktijk maken. Het ligt dan ook voor de hand dat hij wat meer naar de vakbeweging
luistert. De heer Van Middelkoop heeft dit ook al opgemerkt.
 
 
 
 
 
 Minister Melkert:
 
 Mijnheer de voorzitter! Ik ken de bouw beter dan de heer Marijnissen misschien
denkt. Ik weet in ieder geval dat de mensen daar over het algemeen niet op
hun mondje zijn gevallen. Dus dat zal in de praktijk ook een gevarieerd beeld
te zien geven. Overigens maak ik groot bezwaar tegen de constatering dat de
ontslagbescherming eigenlijk geen stuiver waard zou zijn. Daarmee diskwalificeert
de heer Marijnissen ook hetgeen in de Wet op de ondernemingsraden op dit punt
is geregeld. Naar mijn stellige overtuiging is de regeling van de ontslagbescherming
in de WOR geen wassen neus. Als dat wel zo zou zijn, vraag ik mij af wat dan
het nut is van die countervailing power, want dat stelt blijkbaar toch niets
voor.
 
 
 
 
 
 De heer Marijnissen (SP):
 
 Er kan in een bedrijf met minder dan 35 werknemers tussen werkgever en
werknemer een conflict ontstaan op het punt van de arbeidstijden. Wanneer
een werkgever iemand op die grond wil ontslaan, moet het ontslagbeschermingsrecht
gaan gelden. Iedereen weet uit de praktijk dat werkgevers tal van argumenten
aanvoeren – reorganisatie, verstoring van de arbeidsrelatie etcetera –
om uiteindelijk toch hun zin te krijgen als het gaat om ontslag.
 
 
 
 
 
 Minister Melkert:
 
 Voorzitter! Ik trek de parallellie met wat in de Wet op de ondernemingsraden
is geregeld. Ik verwijs de heer Marijnissen naar de discussie over de ontslagwetgeving,
met name naar de wijze waarop de handhaving van de preventieve ontslagtoets,
waarvan ik een voorstander ben, in de praktijk vorm krijgt. Ik meen dat dit
een redelijke zekerheid biedt voor degenen die zich in het kader van de ondernemingsraad –
in dit geval in het kader van de personeelsvertegenwoordiging – zullen
inspannen om de rechten van de werknemers daarin zo goed mogelijk tot uitdrukking
te brengen.
 
 Ik kom bij het punt dat de heer Rosenmöller aanhaalde naar aanleiding
van zijn amendement op stuk nr. 26. Ik zeg hem dat door overwerk vanzelfsprekend
de diensttijd wordt verlengd en dat indien in een dergelijk geval de rusttijd
niet kan worden bekort van 11 naar 8 uur, de dienst daarop later moet aanvangen
en dat daardoor een domino-effect van werktijdaanpassingen bij werknemers
kan ontstaan. Het organiseren van overwerk en compensatie van uren kan op
de langere termijn geregeld worden, maar op korte termijn moet er lucht zijn
om de organisatie van het werk niet te zeer in wanorde te brengen. Het is
dus echt een heel praktische overweging die tot deze regeling heeft geleid.
Tegen die achtergrond blijf ik erbij dat aanneming van het amendement op stuk
nr. 26 moet worden ontraden.
 
 Voorzitter! Het verheugt mij dat het amendement op stuk nr. 28 is ingetrokken.
Naar aanleiding van het amendement op stuk nr. 44 heeft de heer Rosenmöller
gevraagd of er een vorderingsrecht voor de OR is als de werkgever zonder overeenstemming
met vakorganisaties of OR de grenzen van de standaardregeling overschrijdt.
Het antwoord hierop is "ja", voor zover het gaat om overschrijdingen die groepen
van werknemers betreffen. Ik meen dat ik daarmee tegemoetgekomen
ben aan zijn zorg op dit punt. Die andere kwestie zullen wij later in het
kader van de Wet op de ondernemingsraden bediscussiëren, heb ik begrepen.
Ik ben daar uiteraard voor beschikbaar.
 
 
 
 
 
 De heer Rosenmöller (GroenLinks):
 
 Ik had niet anders verwacht. Wat mij betreft bent u beschikbaar voor meer
dan dat. Het antwoord van de minister is in ieder geval voor mij voldoende
om het amendement op stuk nr. 44 in te trekken.
 
 
 
 
 De voorzitter:
 
 Aangezien het gewijzigde amendement-Rosenmöller (stuk nr. 44) is
ingetrokken, maakt het geen onderwerp van beraadslaging meer uit.
 
 
 
 
 
 Minister Melkert:
 
 Voorzitter! De heer Marijnissen is teruggekomen op de 14/14-regeling in
de offshore. Hij heeft zich een voorstander betoond van het handhaven van
de oliewinning in de Noordzee. Dat vind ik pure winst. Hij heeft vervolgens
zijn motie aangehouden. Ik had al eerder gezegd dat ik graag bereid ben om
op deze kwestie terug te komen bij de behandeling van het Arbeidstijdenbesluit.
Dat zal ik graag doen. Ik ben hem erkentelijk voor het aanhouden van die motie.
 
 Voorzitter! Mevrouw Bijleveld heeft bij het intrekken van haar amendement
op stuk nr. 38 gevraagd of de toepassing in de praktijk van het ziektewetregime
voor zwangere werkneemsters ook geëvalueerd kan worden. Ik ben daartoe
graag bereid. Ik ben met haar van mening dat goed bekeken moet worden of dit
in de praktijk bevredigend verloopt. Wellicht moet dit eerder gebeuren dan
in het kader van de evaluatie. Als er signalen komen waaruit blijkt dat dit
niet goed gaat, wil ik nagaan op welke wijze dat verbeterd kan worden. Het
uitgangspunt moet namelijk volstrekt helder zijn.
 
 Ik ben mevrouw Bijleveld erkentelijk dat zij haar amendement op stuk nr.
20 over het verlichte nachtregime intrekt, met verwijzing naar de discussie
over het Arbeidstijdenbesluit. Het is steeds de bedoeling geweest om zo goed
mogelijk aan te sluiten op de praktijk. De praktijk hoeft dan ook niet veranderd
te worden. In de systematiek van de wet moeten geen nieuwe openingen worden
gecreëerd. Om die reden is het veel beter om in het Arbeidstijdenbesluit
eventuele specifieke regelingen op te nemen.
 
 Voorzitter! De heer Hofstra is teruggekomen op de regeling van de zorgtaken
en de rechten van de werknemer in de considerans. Uiteindelijk beslist de
werkgever. Civielrechtelijke handhaving van hetgeen in de wet is opgenomen,
kan aan de orde zijn. Het gaat dan om het proces en niet om de uitkomst. Het
proces betreft de vraag of een werkgever zich voldoende heeft ingespannen
om tot een reële afweging van arbeids- en zorgtaken te komen in het kader
van de vaststelling van de arbeidstijdenregeling die, binnen het gegeven van
standaardregeling en overlegregeling, aan de werkgever is.
 
 De heer Hofstra heeft de zorg uitgesproken dat regels alleen voor slechteriken
zouden zijn. Voorzitter! Ik wil dit niet veralgemeniseren. Ik wijs hem er
wel op dat de ontwikkeling van de staat door de eeuwen heen in hoge mate is
geïndiceerd door het beperken van de mogelijkheden van degenen die niet
altijd het algemeen belang in het oog houden. Ik wil niet in de ideologie
van die ontwikkeling treden, want er zijn verschillende appreciaties van hetgeen
de Staat wel en niet moet regelen. Het komt wel eens voor dat het goed is
om regels te stellen waarmee slechteriken binnen een bepaald keurslijf worden
gehouden. Naar het geval zich voordoet, ben ik daarvan geen tegenstander.
 
 
 
 
 
 De heer Hofstra (VVD):
 
 Ik bevestig dat het heel duidelijk is dat individuele werknemers op grond
van deze wet geen beroep op de rechter kunnen doen om eenzijdig zaken af te
dwingen, met inachtneming van hetgeen de minister daarover heeft gezegd. Ik
trek dan ook mijn amendement op stuk nr. 31 in. Dat geldt ook voor mijn amendement
op stuk nr. 39, ook al zal de discussie over deregulering en slechteriken
in de samenleving wellicht nog eens worden voortgezet.
 
 
 
 
 De voorzitter:
 
 Aangezien de amendementen-Hofstra (stukken nrs. 31 en 39) zijn ingetrokken,
maken zij geen onderwerp van beraadslaging meer uit.
 
 
 
 
 
 Minister Melkert:
 
 Voorzitter! Ik ben de heer Hofstra erkentelijk voor het intrekken van
deze amendementen. Het is inderdaad zo duidelijk als ik heb gezegd.
 
 
 
 
 De voorzitter:
 
 Het is mij gebleken dat er behoefte is aan een vierde termijn. Ik stel
voor, hiertoe gelegenheid te geven.
 
 
 
 
 
 Daartoe wordt besloten.
 
 
 
 
 
 De heer Van Middelkoop (GPV):
 
 Voorzitter! Ik dank u voor uw welwillendheid. Ik ben het tegenover u en
tegenover onszelf verplicht om het heel kort te houden en dat kan ook best.
Het gaat natuurlijk over de personeelsvertegenwoordiging en vooral over de
procedure die wij nu hebben gekozen, of liever die de minister wil kiezen.
Laat er geen misverstand over bestaan: een discussie over een personeelsvertegenwoordiging
vind ik volstrekt legitiem, maar die hoort thuis in het geagendeerde debat
over de Wet op de ondernemingsraden. Dat was ook de strekking van de motie
van de heer Hofstra. Deze motie is helaas ingetrokken, maar als zij zou zijn
aanvaard, dan had het debat plaatsgevonden op het moment en de plaats waar
het thuishoort.
 
 Inmiddels hebben wij van de minister een nota van wijziging gekregen die
beschouwd kan worden als een wetgevend voorschot dat ik voorbarig en onbevredigend
vind, bijvoorbeeld gelet op de kritiek die wij inmiddels op het laatste moment
hebben gekregen van de vakcentrales. Ik vind het echt een gemis aan kansen
dat wij niet de ruimte krijgen en voor onszelf creëren om ook met de
vakcentrales nog een goed overleg te voeren. Met het oog daarop dien ik de
volgende motie in.
 
 
 
 
 De Kamer,
 
 gehoord de beraadslaging,
 
 overwegende, dat de negende nota van wijziging bepalingen bevat die van
ingrijpende aard zijn;
 
 verzoekt de regering, conform Aanwijzing 277 voor de regelgeving, deze
nota van Van Middelkoopwijziging voor advies aan de Raad van State voor te
 leggen,
 
 en gaat over tot de orde van de dag.
 
 
 
 De voorzitter:
 
 Deze motie is voorgesteld door de leden Van Middelkoop, Rosenmöller,
Bijleveld-Schouten, Van Dijke, Marijnissen en Van der Vlies.
 
 Zij krijgt nr. 59 (23646).
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 De heer Van Middelkoop (GPV):
 
 Voorzitter! Als iemand mij het verwijt zou maken dat dit een motie is
die beoogt de zaak te traineren, moet ik nu reeds zeggen dat dit geen valide
argument is. Ik ga in de eerste plaats natuurlijk niet over het tempo waarin
de Raad van State kan werken en de minister bereid is te werken. Het gaat
niet om een ingrijpende verandering in die zin dat deze veelomvattend is,
maar ingrijpend zoals de regelgeving dat voorschrijft, omdat het een materie
betreft waarnaar de Raad van State altijd buitengewoon zorgvuldig kijkt. Daarbij
speelt de vraag mee of het in deze of in een andere wetgeving thuishoort.
In de tweede plaats is het geen traineren omdat er geen deadline is verbonden
aan deze wet. Ik heb ook helemaal geen ambitie om het nog langer te laten
duren dan het al heeft geduurd. Of deze wet nu één of twee maanden
later in het Staatsblad verschijnt, doet er niet zoveel toe, gelet op de aard
van de materie. Ik denk daar niet gemakkelijk over, want het zou anders zijn
wanneer het bijvoorbeeld ging om belastingwetgeving. Het eventuele argument
van traineren van wetgeving is in mijn ogen dan ook niet valide.
 
 
 
 
 
 Mevrouw Van Nieuwenhoven (PvdA):
 
 Voorzitter! Ik wil alles goed op een rijtje hebben, opdat ik het oordeel
over de motie aan mijn fractie voor kan leggen. In eerste instantie heeft
de heer Van Middelkoop gezegd dat hij overwoog, een motie in te dienen omdat
hij het introduceren in deze wet van het begrip als zodanig van een dusdanige
zwaarte vond dat de Raad van State daarnaar moest kunnen kijken. Het ging
immers om een wijziging van de structuur. Nu benadrukt hij, en dat begrijp
ik ook wel na het antwoord van de minister, dat het ook gaat om het tijdstip
waarop erover wordt gediscussieerd en om de vraag of het niet meer hoort bij
de Wet op de ondernemingsraden. Zie ik het juist, dat er, gaande de discussie
van vanochtend en na het antwoord van de minister, een verschuiving heeft
plaatsgevonden in wat het zwaartepunt voor de heer Van Middelkoop is bij het
indienen van deze motie?
 
 
 
 
 
 De heer Van Middelkoop (GPV):
 
 Het is cumulatief. Er is een hele serie argumenten die ik bepalend vind
voor de houding die wij nu aannemen. Ik ben even kwijt of ik vanmorgen ook
het argument heb genoemd van de agenda die wij inmiddels hebben ten aanzien
van de brief van de minister over de Wet op de ondernemingsraden, maar dat
is ook een argument. De reden waarom ik eraan heb gedacht om de minister te
verzoeken, de Raad van State in te schakelen – dat doe je ook niet zomaar –
vloeit primair voort uit het feit dat wij een nieuwe figuur in de wet introduceren
die bovendien compleet gedefinieerd is. De discussie en vooral de minister
gehoord hebbend, moet ik zeggen dat mijn argumentatie alleen maar toeneemt
om het onderwerp niet hier te regelen, maar te bespreken bij de behandeling
van een eventuele wijziging van de Wet op de ondernemingsraden. De minister
merkte bijvoorbeeld op – hij zal het mij niet kwalijk nemen dat ik hem
niet letterlijk citeer – dat hierbij ook eventueel andere bevoegdheden
zouden kunnen worden betrokken die kunnen worden toegevoegd aan zo'n personeelsvertegenwoordiging.
Nogmaals, ik vind dat een volstrekt legitieme discussie, die wij ook moeten
voeren, maar niet op dit moment.
 
 
 
 
 
 Mevrouw Van Nieuwenhoven (PvdA):
 
 Ik ben het met u eens dat alle discussies altijd gevoerd moeten worden.
Het is alleen de vraag of dat niet ook nu aan de orde is.
 
 Toen ik zei "na het antwoord van de minister" doelde ik erop, dat het
in eerste instantie in het wetsvoorstel heeft gestaan. Na de vierde nota van
wijziging kwam er een andere conclusie. De minister had in mijn ogen wel een
goed punt, maar ik wil hem graag zo evenwichtig mogelijk volgen, om de motie
te kunnen beoordelen. Hij zei dat de zaak al bij de Raad van State is geweest.
De Raad van State heeft toen geen enkele aanleiding gezien om opmerkingen
te maken over het al dan niet terecht regelen in dit wetsvoorstel dan wel
over een verwijzing naar de discussie over de Wet op de ondernemingsraden.
 
 Waarom zegt de heer Van Middelkoop nu precies dat het nog een keer aan
de Raad van State moet worden voorgelegd? Is het niet een argument om nog
een paar maanden te wachten met stemmen?
 
 
 
 
 
 De heer Van Middelkoop (GPV):
 
 Het is niet een kwestie van nog een keer naar de Raad van State gaan.
De situatie is gewijzigd, in die zin dat het begrip "personeelsvertegenwoordiging"
nu wordt gedefinieerd in de wet. Uit de discussie van zoëven en ook uit
de opmerkingen van de minister blijkt dat dit instituut naar zijn aard volledig
te vergelijken is met andere instituten die zijn geregeld in de Wet op de
ondernemingsraden. In de schriftelijke discussie is er helemaal niet over
gesproken. Als men onszelf en de Raad van State buitengewoon hoge eisen gaat
stellen, kan ook de Raad van State misschien nog als punt van kritiek voorgeworpen
worden dat de raad de zaak toen die helemaal nog niet zo gedefinieerd was
als nu het geval is, niet heeft opgepakt en niet met de minister heeft gediscussieerd
zoals wij dat nu doen. Dat gelijk kan mevrouw Van Nieuwenhoven krijgen, maar
ik kijk een beetje naar de stand van zaken op dit moment. Nogmaals, dan hebben
wij iets dat naar zijn aard ergens anders thuishoort.
 
 Ik wil daar best over spreken, maar ik vind het zeer onbevredigend, ook
tegenover de vakcentrales, die een brief hebben geschreven, zo voeg ik er
nog een keer aan toe, dat wij bij deze gelegenheid een nieuw instituut introduceren
in wetgeving waarin het naar mijn mening niet thuishoort.
 
 
 
 
 
 Mevrouw Van Nieuwenhoven (PvdA):
 
 Voorzitter! Ik blijf bestrijden dat dit zomaar uit de lucht komt vallen
op, zoals sommigen zeggen, een achternamiddag. Het stond al een keer in de
wet en is bij vierde nota van wijziging verdwenen. Ik heb toen geen protestbrief
van de vakcentrales ontvangen, dat het heel erg was dat het eruit was. Die
opmerking moest mij even van het hart.
 
 De heer Van Middelkoop wil ik vragen, of hij het achteraf gezien niet
jammer vindt dat hij, toen in mijn amendement op stuk nr. 49, waarvan ik wel
weet dat hij het Van Middelkooper niet mee eens is, dezelfde
figuur werd geïntroduceerd, niet heeft voorgesteld om dat eerst aan de
Raad van State voor te leggen.
 
 
 
 
 
 De heer Van Middelkoop (GPV):
 
 Als ik mevrouw Van Nieuwenhoven kan pacificeren door op te merken, dat
ik bij de behandeling van haar amendement volstrekt ben te kort geschoten,
zeg ik dat bij dezen. Dat doet echter niets af aan de zaak die nu voorligt.
 
 Ik ken mevrouw Van Nieuwenhoven goed genoeg om te weten, dat zij het altijd
zeer op prijs stelt als zij zo letterlijk mogelijk wordt geciteerd. Ik heb
niet gezegd dat de zaak uit de lucht is komen vallen.
 
 Voor de Handelingen stel ik vast, dat mevrouw Van Nieuwenhoven dit beaamt.
 
 
 
 
 
 Minister Melkert:
 
 Mijnheer de voorzitter! Een belangrijk punt in de motie is de verwijzing
naar Aanwijzing 277 voor de wetgeving. Die aanwijzing geldt voor ingrijpende
wijzigingen. Ik zou mij bijvoorbeeld kunnen voorstellen, dat in de Arbeidstijdenwet
een wijziging van het systeem van standaard/overleg zo'n soort wijziging zou
zijn, waarmee je eerst terug moet naar de Raad van State. De personeelsvertegenwoordiging
als speler in dat systeem, steunend op alle adviesorganen die zich hierover
hebben uitgesproken, heeft al in de wet gefigureerd. Ook overigens gaat zij
al langer rond in de discussie over de vormgeving van medezeggenschap. Dat
is naar mijn stellige overtuiging geen ingrijpende wijziging. Ik geloof dus
ook niet dat de verwijzing naar Aanwijzing 277 wat dat betreft juist is.
 
 Tegen de heer Van Middelkoop zeg ik dat de gedachte, dat het er niet toe
doet of de Arbeidstijdenwet één of twee maanden later wordt
afgehandeld, niet juist is, tenzij wij het hele project op de lange baan willen
schuiven.
 
 
 
 
 
 De heer Van Middelkoop (GPV):
 
 Voorzitter! Dat heb ik niet gezegd en dat heb ik ook niet willen zeggen.
Ik heb alleen getracht mij bij voorbaat te verweren tegen een eventueel verwijt
dat wij met deze motie de zaak zouden traineren. Ook ik hecht eraan dat alle
wetgeving in een fatsoenlijk tempo wordt afgehandeld en daar wil ik ook best
aan meewerken.
 
 
 
 
 
 Minister Melkert:
 
 Voorzitter! Daar neem ik graag nota van en daar ga ik ook van uit. Het
is voor mij wel een aanleiding om onder de aandacht van de Kamer te brengen
dat ik hoop, ondanks de tijd die wij nodig hebben gehad om de behandeling
van deze wet – spoedig, naar ik hoop – af te ronden, dat de discussie
over het Arbeidstijdenbesluit nog voor de zomer kan worden gevoerd, omdat
de sectoren er echt op zitten te wachten. Zij willen weten hoe de nieuwe wetgeving
geleidelijkaan in de praktijk kan worden gerealiseerd.
 
 Dat de heer Van Middelkoop het van belang vindt om met de vakbeweging
van gedachten te wisselen, kan ik alleen maar toejuichen en ik raad iedereen
aan om dat tijdig en goed te doen. Maar als de vakbeweging argumenten aanvoert
die weerlegd worden, zoals ik meen te hebben gedaan, dan wil dat niet zeggen
dat er geen discussie zou hebben plaatsgevonden. Volgens mij is er wel gediscussieerd,
ik was het alleen niet eens met een aantal opmerkingen in de brief.
 
 Ten slotte merk ik op dat de heer Van Middelkoop een- en andermaal, ook
in de toelichting op deze motie, heeft verwezen naar de discussie over de
Wet op de ondernemingsraden. Tja, die zal op de kop af over twee weken plaatsvinden.
Ik kan nu al zeggen, al strekt het misschien niet tot troost, dat ik niet
voorzie dat mijn argumenten in de tussentijd enorm zullen veranderen. Overigens
vind ik het zeer goed te verdedigen om ervoor te zorgen dat in beginsel alle
werknemers gebruik kunnen maken van de systematiek die in deze wet wordt bedoeld,
ook als het gaat om arbeids- en rusttijden en om het regelen van medezeggenschap.
Wat dat betreft is het wetsvoorstel completer geworden.
 
 
 
 
 
 De heer Rosenmöller (GroenLinks):
 
 Voorzitter! Gelet op de kritische vragen van een aantal collega's over
de motie, moet je er natuurlijk rekening mee houden dat ze kan worden aangenomen,
maar ook dat ze kan worden verworpen. Voor het geval de motie zou worden verworpen,
wat mij betreft onverhoopt, heeft de minister mij uitgedaagd om bij nader
amendement een sterkere waarborg voor de personeelsvertegenwoordiging te realiseren.
 
 
 
 
 De voorzitter:
 
 U heeft het over een situatie die ontstaat na de stemming. Ik stel voor
dat u die situatie afwacht en niet ingaat op eventualiteiten.
 
 
 
 
 
 De heer Rosenmöller (GroenLinks):
 
 Maar met alle respect, ik moet gezien de historie van de behandeling van
dit wetsvoorstel deze opmerking maken. Ik hoop dat u mij daartoe de ruimte
geeft in een halve minuut. De minister heeft mij daartoe uitgedaagd. Ik zal
het dus zeer serieus overwegen. Dat kan weer tot nadere amendering en nadere
debatten in deze Kamer leiden ter zake van de arbeidstijdenwetgeving naar
aanleiding van de vraag wat de rechten van een dergelijke personeelsvertegenwoordiging
zijn en of dit nader geregeld moet worden dan het recht op informatie en het
recht op ontslagbescherming. Dat recht heb ik. Ik zal dat, zoals gezegd, nader
overwegen.
 
 
 
 
 De voorzitter:
 
 Daar neemt de Kamer nota van.
 
 
 
 
 
 Minister Melkert:
 
 Ik neem er ook nota van dat de heer Rosenmöller zijn bestaande rechten
expliciteert. Ik wacht zijn reactie graag af. Overigens ben ik altijd beschikbaar
voor een grondige discussie over belangrijke onderwerpen. Wat dit betreft,
kijk ik dus uit naar een eventuele voortzetting van deze discussie. Ik garandeer
de heer Rosenmöller echter niet dat dit wat mij betreft tot een standpuntswijziging
leidt. Overigens geeft zijn interventie mij aanleiding om te onderstrepen
dat ik de Kamer de aanvaarding van deze motie ontraad.
 
 
 
 
 
 De algemene beraadslaging wordt gesloten.
 
 
 
 
 De voorzitter:
 
 Dit gebeurt nog net binnen de marge van artikel 5, lid 10, van het wetsvoorstel.
Ik stel voor, aanstaande dinsdag te stemmen. Daarbij ligt het voor de hand
dat er eerst wordt gestemd over de motie op stuk nr. 59 die zojuist door de
heer Van Middelkoop is ingediend.
 
 
 
 
 
 De vergadering wordt van 13.45 uur tot 14.30 uur geschorst.
 
 
 
 
 Voorzitter: Deetman 
 
 
 
 
 De voorzitter:
 
 Ingekomen is een beschikking van de voorzitters van de Eerste en van de
Tweede Kamer der Staten-Generaal inzake aanwijzing van het lid Gabor in plaats
van het lid Hillen tot lid van de OVSE-Assemblée.
 
 
 De overige ingekomen stukken staan op een lijst die op de tafel van de
griffier ter inzage ligt. Op die lijst heb ik voorstellen gedaan over de wijze
van behandeling. Als aan het einde van de vergadering daartegen geen bezwaren
zijn ingekomen, neem ik aan, dat de Kamer zich met de voorstellen heeft verenigd.
 
 
 
 
 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/h-tk-19941995-78-4665-4694.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl