Debat over de situatie in Birma
Staten-Generaal — Handelingen 
Datum: 2014-07-05 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Handeling 2007-2008, pag. 381-397

 
 
 

Handeling

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Vergadernummer
Datum vergadering

26-10-2007

Tweede Kamer der Staten-Generaal

2007-2008

nr. 6, pagina 381-397

27-09-2007

 

 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties over kamerdossier

Kamerdossier 31214Toon publicaties die dit dossier behandelen

 
 
 Publicaties in vergadering

Regeling van werkzaamheden (donderdag 27 september 2007)Pagina 335-335
Behandeling van het wetsvoorstel Intrekking van de artikelen 15.24 tot en met 15.28 van de Wet milieubeheer met het oog op de opheffing van het Fonds Luchtverontreiniging en het treffen van enkele daarmee verbandhoudende voorzieningen (opheffing Fonds Luchtverontreiniging) (30998); het wetsvoorstel Wijziging van titel 5 van Boek 7 van het Burgerlijk Wetboek (31107), en het wetsvoorstel Wijziging van de Wet op het kindgebonden budget in verband met de verhoging van de kindertoeslag voor het jaar 2008 (31210)Pagina 321-321
Presentie en opening (donderdag 27 september 2007)Pagina 321-321
Debat over het budget voor zorgintensieve zorg in gehandicapteninstellingenPagina 325-335
Lijst van ingekomen stukken, met de door de Voorzitter ter zake gedane voorstellen (donderdag 27 september 2007)Pagina 397-397
Behandeling van het wetsvoorstel Wijziging van de Wet luchtvaart inzake vernieuwing van de regelgeving voor burgerluchthavens en militaire luchthavens en de decentralisatie van bevoegdheden voor burgerluchthavens naar het provinciaal bestuur (Regelgeving burgerluchthavens en militaire luchthavens) (30452)Pagina 336-364
Behandeling van het wetsvoorstel Regeling van de taken en bevoegdheden, alsmede het beheer en beleid van de Kustwacht voor de Nederlandse Antillen en Aruba (Rijkswet Kustwacht voor de Nederlandse Antillen en Aruba) (30531, R1810)Pagina 364-381
Debat naar aanleiding van een algemeen overleg op 13 september 2007 over klantenstops AWBZPagina 321-324
Debat over de situatie in BirmaPagina 381-397

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 103 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
Aan de orde is het debat over de situatie in
Birma.De voorzitter:Ik dank de staatssecretaris voor het feit dat hij de honneurs voor de
minister van Buitenlandse Zaken wil waarnemen. De minister bevindt zich op
dit moment in New York.Mevrouw Peters (GroenLinks):Voorzitter. Over de dramatische situatie in Birma hoef ik niet uit te
weiden, want de beelden zijn de wereld overgegaan. Er zijn verschillende steunverklaringen
aan de demonstranten uitgesproken en oproepen aan de junta gedaan om het geweld
te staken. Buurlanden van Birma zijn tot actie opgeroepen en de VN-gezant
reist af.De fractie van GroenLinks spreekt haar waardering uit voor het optreden
van de regering, minister Verhagen en premier Balkenende tijdens het bezoek
aan New York en voor de inspanningen tot nu toe. Zij zullen zich daarbij,
na de vragen van de fracties van het CDA en GroenLinks, door het parlement
gesteund hebben geweten. Nederland heeft een traditie binnen de EU om voor
het Birmese volk in de bres te springen. Premier Balkenende sprak deze avond
krachtige taal. Hij had het over meer EU-sancties: "en wel snel".
Terecht, want onmiddellijke actie is geboden. Ik vraag de regering daarom
voor welke verdere maatregelen zij zich zal inzetten. In EU-verband zijn op
voorspraak van Nederland de beraadslagingen daarover al begonnen. Concreet
vraag ik een reactie van de staatssecretaris op de volgende maatregelen die
genomen zouden kunnen worden. Ik denk daarbij aan een tweesporenbeleid, namelijk
een spoor van sancties en een van diplomatieke druk.In de eerste plaats vallen in de sanctiesfeer uitbreiding van de EU-visaban,
een lijst van bevroren tegoeden en een lijst van bedrijven waartegen economische
sancties gelden. Deze lijst is momenteel zeer beperkt en raakt bijvoorbeeld
niet de meest lucratieve staatsbedrijven in de sectoren tropisch hardhout,
olie en gas. Is de regering bereid, in de geest van de Franse president Sarkozy,
te pleiten voor een algeheel EU-verbod op nieuwe investeringen in Birma en
op import van goederen van Birmese staatsbedrijven? Ik heb het dan met name
over de bedrijven in de zojuist genoemde sectoren. Ik vraag de staatssecretaris
om een reactie.In de tweede plaats is het van belang om alle diplomatieke middelen uit
de kast te halen en een diplomatiek offensief in Birma en de omringende landen
te starten. Ook op de langere termijn moeten wij de Birmese bevolking niet
in de steek laten bij haar verlangen naar democratie, en een isolement zoals
dat van Noord-Korea zien te voorkomen. Het regime, paranoïde van aard,
blijkt immers weinig ontvankelijk voor sancties, al moet ontvankelijkheid
niet worden uitgesloten. Ook moet Birma op de internationale agenda gehouden
worden. Deze monniken houden het niet eindeloos vol. Daarom lijkt het mij
zinnig om een EU-gezant van hoog niveau voor Birma te benoemen. Die kan dan,
zoals de Nederlandse mensenrechtenambassadeur onlangs heeft gedaan, afreizen
naar Birma, India, China, Indonesië, Thailand en de landen van de ASEAN.
De gezant kan de raad van de EU regelmatig op de hoogte houden en snel tot
nadere actie aansporen. Ik hoor graag de reactie hierop van de staatssecretaris.In de derde plaats heb ik een verzoek aan mijn collega-Kamerleden. Bij
mijn reizen naar Birma en bij mijn ontmoeting met Aun San Suu Kyi merkte ik
hoe belangrijk het voor de oppositie is om zich verzekerd te weten van internationale
solidariteit. Net als verschillende parlementen en regeringen al hebben gedaan,
stel ik voor vanuit de Nederlandse Tweede Kamer een steunverklaring naar de
monniken te doen uitgaan. Nederland is solidair, zoals onder andere blijkt
uit het feit dat wij vanavond hier staan. Ik heb op de drie door mij genoemde
punten moties voorbereid.Mevrouw Van Velzen (SP):Ik hoor u pleiten voor een embargo op investeringen in Birmese staatsbedrijven.
Waarom beperkt u zich tot staatsbedrijven en spreekt uniet over
de investeringen van Europese en ook Nederlandse bedrijven?Mevrouw Peters (GroenLinks):Bij economische sancties is het altijd een kwestie van het raken van degene
die je wilt raken, zonder daarbij de bevolking te veel te treffen. De Birmese
bevolking heeft het immers al erg moeilijk en is erg arm. Toen de VS een importverbod
op textiel uitvaardigde, heeft dit bijvoorbeeld veel Birmese huishoudens getroffen.
Daarom is het mijns inziens goed om in eerste instantie de staatsbedrijven
te treffen. Ik sta echter open voor suggesties die tegemoetkomen aan de wens
om de bevolking niet te veel te treffen.Mevrouw Van Velzen (SP):Mevrouw Peters is in Birma geweest. De oppositie geeft daar al jaren aan
dat zij een totale boycot wil van alle bedrijven die in Birma investeren.
Het gaat dan niet alleen om bedrijven die in staatsbedrijven investeren, maar
ook om bedrijven die zelf investeren in het land. Ik snap daarom de keuze
van mevrouw Peters niet om alleen staatsbedrijven te boycotten. De oppositie
vraagt om een totaal embargo van investeringen.Mevrouw Peters (GroenLinks):Ik vind de mening van de oppositie heel belangrijk. Mijn keuze om het
tot staatsbedrijven te beperken is ingegeven door een verlangen om juist de
staatsbedrijven in de lucratieve sectoren van olie, hout en gas te treffen.
Wat mij betreft is de boycot voor verdere uitbreiding vatbaar.De heer Van Baalen (VVD):Voorzitter. De VVD-fractie is, net als andere fracties, uiterst verontrust
over de ontwikkelingen in Birma. Het moedige protest van monniken en burgers
dreigt in bloed gesmoord te worden, zoals dit al eerder is gebeurd. Onze regering
heeft echter al bij het algemeen overleg over het Gymnich-beraad op 7 en 8 september
aangegeven dat zij de situatie in Birma op de agenda van de VN-Veiligheidsraad
wil brengen, wat ook is gebeurd. Verder heeft de regering toegezegd in EU-verband
vergaande sancties te bepleiten. Deze zijn in voorbereiding. De VVD-fractie
steunt dit beleid van harte. De oppositieleider Aun San Suu Kyi wordt door
onze partij gesteund. De Liberal International verleende haar de Prize for
Freedom. Kortom, er is brede steun voor de oppositie in Birma.China heeft echter een veto uitgesproken over een mogelijke veroordeling
van Birma in de Veiligheidsraad. China intensiveert zijn economische en politieke
relaties met Birma waar het maar kan. China is geen democratie en het schendt
zelf structureel de rechten van de mens. Kunnen wij van zo'n land verwachten
dat het de burgerrechtenbeweging in Birma ondersteunt? Nee, natuurlijk niet.
De EU en de VS moeten China gezamenlijk aanzetten tot pressie op de militaire
junta in Birma. Die moet zich matigen en hij moet de nationale dialoog weer
op gang brengen. De Olympische Spelen in 2008 bieden een politieke hefboom
om het beleid van de Chinese Volksrepubliek te beïnvloeden, die in verband
daarmee baat heeft bij rust. Ook moeten India en Indonesië, belangrijke
handelspartners van Birma, betrokken worden bij het uitoefenen van druk op
de junta. De weg naar Rangoon loopt via Beijing, New Delhi en Jakarta.Dit spoeddebat brengt een oplossing helaas niet dichterbij, omdat onze
regering zich reeds inspant om het regime in Birma onder druk te zetten. Onze
fractie vindt een spoeddebat nu, in de huidige omstandigheden, dan ook een
optreden voor de bühne, zo moet ik helaas zeggen. De fracties van GroenLinks
en de SP, die dit spoeddebat mogelijk maakten, waarschuwen Rangoon voor de
laatste keer. De VVD-fractie zal kritisch zijn als het gaat om het daadwerkelijke
effect van nog in te dienen moties. Placebomoties zullen wij dan ook niet
steunen.Mevrouw Peters (GroenLinks):Wat is uw reactie op de voorgestelde moties?De heer Van Baalen (VVD):Die zullen eerst moeten worden ingediend en dan zal de regering er nog
een oordeel over geven. En nogmaals, ik zou liever het werk van de regering
ondersteunen dan een debat houden dat tot niets zal leiden. Ik zie echt niet
in wat er uit dit debat zou kunnen voortkomen wat de regering niet al doet.De heer Wilders (PVV):Voorzitter. De situatie in Birma is ronduit dramatisch. Al een week lang
demonstreren duizenden boeddhistische monniken en andere burgers voor de vrijheid
en tegen de militaire junta. Dit doen zij op vreedzame wijze, maar toch beantwoordt
het Birmese regime dit met geweld en waren er gisteren en vandaag veel doden
te betreuren.Gisteren kon er in een spoedzitting van de Veiligheidsraad van de VN geen
overeenstemming bereikt worden over het opleggen van sancties aan Birma, omdat
Rusland en China daar niet aan wilden, zoals zij in januari van dit jaar hun
vetorecht ook al gebruikten om een resolutie van de Veiligheidsraad te blokkeren
waarin het militaire regime van Birma werd veroordeeld. Het is triest om op
belangrijke momenten als deze de onmacht van de VN te aanschouwen.Het is goed dat de Europese Unie in navolging van de Verenigde Staten
extra sancties tegen Birma heeft aangekondigd. Ook ik steun de inzet van de
staatssecretaris, van de Nederlandse regering, die op dit punt dezelfde lijn
kiest. Maar hoe zinnig aanvullende sancties ook zijn, de problemen lossen
wij er niet mee op. Van het allergrootste belang is – mijn collega Van
Baalen sprak er ook al over – dat landen als China, maar ook India,
die de nodige invloed hebben op het Birmese regime, die invloed aanwenden
om het geweld in Birma te stoppen. Helaas lees ik hier op een paar regels
na bijzonder weinig over in de brief van het kabinet die wij vanavond ontvingen.
Een land als China vervult een sleutelrol, aangezien het de belangrijkste
bondgenoot, maar ook de belangrijkste wapenleverancier van de militaire junta
in Birma is. Bovendien hebben deze twee landen grote economische belangen
bij hun onderlinge relatie; juist vanwege dit eigen, enge belang zijn de Chinezen
terughoudend, terwijl het belang van de onschuldige burgers in Birma de doorslag
zou moeten geven. Helaas, dit is niet zo.Mijn belangrijkste vraag aan de staatssecretaris is dan ook wat hij, maar
natuurlijk ook de rest van de internationale politieke gemeenschap, doet om
te proberen, de Chinezen te beïnvloeden, te overtuigen
en te bewegen om hun door eigenbelang gedreven passieve houding tegenover
Birma te veranderen, opdat het moorden in de straten van Rangoon ophoudt,
democratisering een kans krijgt en mensenrechten worden gerespecteerd. Hoe
krijgen wij de Chinezen zover? Dit is wat mij betreft nu de enige relevante
vraag. Graag krijg ik hierop een uitgebreid antwoord van de staatssecretaris
van Buitenlandse Zaken.Er geldt een verscherpt reisadvies voor Nederlanders, maar er zijn momenteel
zo'n 140 Nederlanders in Birma aanwezig, zegt de regering: 100 toeristen en
40 Nederlanders wonen er reeds feitelijk. Zij kunnen zich laten registreren
bij de Duitse ambassade die daar onze belangen behartigt. Gebeurt dat ook?
Zijn er nu al, voor het geval evacuatie onverhoopt nodig mocht blijken, sluitende
afspraken met de Duitsers gemaakt?Het recht op vrijheid is niet een recht dat enkel en alleen is voorbehouden
aan ons. Het is een universeel recht. De internationale gemeenschap zal alles
in het werk moeten stellen om het Birmese regime verder onder druk te zetten,
in de hoop op spoedige verbetering van het lot van zo'n 50 miljoen mensen
in Birma die nu in onvrijheid leven en die het slachtoffer zijn van een corrupt,
totalitair en helaas ook gewelddadig regime.Mevrouw Van Velzen (SP):Voorzitter. Birma lijdt al 45 jaar onder een dictatoriaal, militair regime.
Opnieuw probeert het moedige volk van Birma dit juk af te werpen. Opnieuw
reageert het regime op onacceptabele wijze met grof geweld. Opnieuw vallen
er doden. Dit kan zo niet langer. De Birmezen hebben onze steun hard nodig,
zodat zij ervoor kunnen zorgen dat Birma nu wel een democratie wordt. Daar
wil de SP-fractie voorstellen voor doen. De sancties moeten aangescherpt worden.
Dat zegt het kabinet ook, maar dat wil dat het liefst in VN-verband doen.
Het is echter onduidelijk welke sancties dan aangescherpt worden. Hierop krijg
ik graag een reactie.De SP-fractie vindt verder dat er nu een eind moet komen aan het in stand
houden van dit regime door buitenlandse bedrijven die hun verantwoordelijkheid
niet nemen. Waarom staan wij nog steeds toe dat bedrijven als Total en het
voormalige IHC Caland, dat nu SBM Offshore heet, met hun investeringen in
Birma het regime in het zadel houden? Nederland en de Europese Unie zijn tot
nu toe mild, te mild geweest voor dit misdadige regime. De Birmese oppositie
vraagt al jaren om alle bedrijven die investeren in Birma te boycotten. Onder
druk van maatschappelijke acties hebben bedrijven als Sloggi, Triumph en Heineken
hun plannen aangepast, maar niet elk bedrijf is voor rede vatbaar. Daarom
vraag ik de staatssecretaris: wat is hierover uw morele oordeel? Vindt u het,
net als de SP, ongewenst dat Nederlandse baggerbedrijven, Nederlandse houtimporteurs
en de Nederlandse reisbranche onbekommerd geld verdienen aan de onderdrukking
van het Birmese volk? Bent u bereid om in de Europese Unie te pleiten voor
een totale boycot, dus een boycot zowel van bedrijven die investeren in Birma
als van bedrijven die Birmese producten importeren? Als het nodig is, wil
ik in tweede termijn daartoe een motie indienen.De Franse oliemaatschappij Total is een van de grootste Europese investeerders
in Birma. De Franse regering riep vrij recent Total terecht op om druk op
de militaire junta uit te oefenen, maar Total weigerde dit simpelweg. Zo'n
tankstation moeten wij toch gewoon voorbijrijden! Zo'n tankstation levert
slechts brandstof voor onderdrukking. Total is totalitair. Laten wij een boycot
instellen op het gebruik van Total. Misschien hoeft het kabinet dit niet te
doen. Wij als burgers kunnen dat gewoon doen.Naast scherpe sancties pleit de SP-fractie ook voor diplomatieke acties.
Vooral China steunt de militairen door dik en dun en het houdt de noodzakelijke
stappen via de Veiligheidsraad tegen. Toch moeten wij China tot een onderdeel
van de oplossing zien te maken en dus niet de tegenstellingen aanwakkeren
en het land isoleren. Ik meen dat dat mogelijk moet zijn. Denk in dit verband
aan de rol die China innam toen het de Verenigde Staten niet lukte om Noord-Korea
tot bezinning te brengen in de kwestie van de kernwapens. De Asia-Europe Meeting,
de ASEM, is een platform voor onderhandelingen tussen Europese en Aziatische
landen. Dit platform heeft aanzienlijk stevigere uitspraken gedaan over de
situatie in Birma dan de ASEAN. De minister pleit in zijn brief ook voor stevige
uitspraken. China is de komende periode de voorzitter van de ASEM. De SP-fractie
vraagt de staatssecretaris dan ook om de ASEM met spoed bij elkaar te roepen
en om dit bestaande kanaal te benutten om zowel China als India en de andere
Aziatische landen én de Europese Unie in te schakelen voor het beëindigen
van de uitbuiting en de onderdrukking van het Birmese volk. Wij willen zien
dat ASEM met het regime van Birma van gedachten wisselt. Is de staatssecretaris
bereid om daartoe het initiatief te nemen?Het is onverteerbaar dat er landen zijn die Birma nog steeds bewapenen.
Het zal niet eenvoudig zijn, maar toch is het echt noodzakelijk om tot een
VN-wapenembargo te komen.De heer Van Dam (PvdA):Mijnheer de voorzitter. Eén van de meest betoverende landen in
Zuidoost-Azië is Myanmar, het vroegere Birma. Het is volgens de brochure
en de website van reisorganisatie Koning Aap een land met een rijk verleden,
authentieke bevolkingsgroepen en een divers landschap. Volgens Vamonos maakt
u in het gesloten en geheimzinnige Birma kennis met de vriendelijke bevolking,
de rijke historie en de wijsheden van het boeddhisme. Dat zijn fantastische
beschrijvingen van een land dat ongetwijfeld prachtig is. Ook vandaag nog
staan die beschrijvingen zonder enige serieuze kanttekening op de website
van de genoemde reisorganisaties. De werkelijkheid is echter al jaren vele
malen gruwelijker dan deze prachtige volzinnen doen vermoeden.Birma had recentelijk meer dan 1100 politieke gevangenen. Het staat in
de top-vijf van landen met de meeste journalisten in de cel. Het is het op één
na meest corrupte land ter wereld met de meeste kindsoldaten. Nergens in de
wereld komt dermate veel en structureel dwangarbeid voor als in Birma, onder
meer ten behoeve van toeristische voorzieningen. Het behoort tot de vijf landen
ter wereld met het grootste risico op volkerenmoord. Een derde van de Birmese
kinderen lijdt aan ondervoeding. Ongeveer 3000 dorpen in het land zijn vernietigd
en de bevolking daarvan is verjaagd of vermoord. Geen regering heeft zo veel
landmijnen geplaatst als de Birmese, het Birmese leger gebruikt
op grote schaal verkrachting als middel tegen opstandige minderheden, honderdduizenden
vluchtelingen bevinden zich in landen in de regio en het regime blijft geld
uitgeven aan de eigen defensietroepen. Niet alleen deze week is er iets aan
de hand. Dat is al vele jaren het geval. Na bijna twintig jaar komt de Birmese
bevolking weer massaal in opstand tegen het regime. Er mag geen misverstand
bestaan over het feit dat de PvdA-fractie zich verbonden voelt met de Birmese
bevolking die de straat op gaat om te strijden voor respect voor de mensenrechten,
voor vrijheid en tegen de afschuwelijke onderdrukking van de Birmese junta.
Daarbij kwamen vandaag opnieuw negen mensen om toen het leger hardhandig ingreep.
Honderden monniken zijn vannacht opgepakt om de protesten te breken. De vraag
die in dit debat centraal staat, is wat Nederland kan doen om de solidariteit
met de Birmese bevolking tot uitdrukking te brengen.Ik ben de regering erkentelijk voor haar duidelijke brief, evenals voor
de krachtige woorden die de minister-president namens Nederland heeft uitgesproken
bij de VN. Mijn fractie steunt uitbreiding van sancties. Als dat in VN-verband
niet lukt, moet dat in EU-verband gebeuren. Het meest effectief is uitbreiding
van de economische sancties. De Birmese economie is ook nog altijd voor ongeveer
5% afhankelijk van Europa. Wat ons betreft, kondigt de EU dan ook een
volledige economische boycot aan tegen Birma indien de regering niet inbindt.
Wie aan het strand wil liggen, behoort niet naar Birma te gaan. Het is een
schande dat Europese bedrijven nog steeds Birmees hout kopen. Ook is het een
schande dat er nog steeds Europese bedrijven betrokken zijn bij de winning
van olie en gas. Ik schaam mij diep dat met uw en mijn pensioengeld wordt
geïnvesteerd in PetroChina en in ONGC. Dat zijn twee bedrijven die het
regime in Sudan overeind hielden bij het plegen van de genocide in Darfur
en die de junta in Birma ondersteunen. Is de regering bereid om in EU-verband
te bespreken dat het verboden wordt om in die bedrijven te investeren? Welke
Nederlandse bedrijven zijn nog betrokken bij handel met Birma? Ik sluit mij
aan bij de oproep van mevrouw Van Velzen tot een boycot tegen Total. Dat bedrijf
is immers niet alleen bij deze kwestie betrokken, maar het trok zich ook niets
aan van de mensenrechtenschending in Sudan.De heer Van Baalen (VVD):Ik meen dat de heer Van Dam en ik het eens zijn over de ernst van de situatie
in Birma. Vraagt hij de regering hetzelfde te doen ten opzichte van Zimbabwe?
Is hij ook van mening dat wij niet met Mugabe rond de EU-tafel moeten gaan
zitten?De heer Van Dam (PvdA):Er mag geen misverstand over bestaan dat ik van mening ben dat Mugabe
niet uitgenodigd moet worden voor de EU-Afrikatop. Er geldt echter wel één
buitenlandbeleid binnen de EU. Als de meerderheid binnen de EU anders beslist,
betreur ik dat maar dan is dat wel de realiteit waarmee wij rekening moeten
houden.Zojuist het ik al gesproken over de rol van PetroChina. Wat dat betreft
geldt het economische belang. China houdt Birma echter niet alleen economisch
de hand boven het hoofd maar ook politiek. Hoe gaat de regering de druk op
China opvoeren? De heer Wilders heeft het ook al gezegd: de Olympische spelen
bieden een gelegenheid om China onder druk te zetten. In de kwestie rond Sudan
hebben wij gezien dat China daar gevoelig voor is. Mogen wij van de regering
een plan verwachten waarin China in het kader van de Olympische spelen wordt
aangezet om de mensenrechtenschending in eigen land en de betrokkenheid van
China bij Birma aan de kaak te stellen? Ik hoop dat de regering zo'n plan
kan voorleggen.Mevrouw Van Gennip (CDA):Voorzitter. De beelden die ons vandaag en de afgelopen dagen uit Birma
bereiken, spreken boekdelen: monniken en burgers vragen zij aan zij om meer
vrijheden, om democratie, en oprukkende tanks en soldaten. Berichten dat honderden
monniken en een aantal oppositieleiders zijn opgepakt en dat er inmiddels
negen doden zijn. Birma is nog steeds een van de zwaarste dictaturen ter wereld,
met een blijvende onderdrukking van de oppositie. Bewondering voor de demonstranten
die de straat op gaan en bewondering voor de oppositieleiders die zich uitspreken,
maar daar kan het niet bij blijven. Daar bleef het wel bij tijdens de volksopstand
in 1988, maar wij pleiten ervoor dat het daar vandaag niet bij blijft.Het CDA heeft zich begin september hard gemaakt voor het plaatsen van
Birma op de agenda van de VN-Veiligheidsraad. Gisteravond is die Veiligheidsraad
bijeengekomen. De uitkomst is dat de VN een missie wil sturen. Dat is goed
nieuws, maar hoe staan China en Rusland tegenover de sancties die zijn voorgesteld
door de Verenigde Staten en de EU? Hoe groot acht het kabinet de kans op zeer
spoedige economische sancties via de Verenigde Naties? Het CDA pleit voor
ten minste een VN wapenembargo. Zou China wel bereid zijn om daarmee akkoord
te gaan?Het CDA heeft ook gepleit voor verdergaande economische sancties in EU-verband.
Verdergaand dan vorig jaar mogelijk bleek. Inmiddels heeft de minister overleg
met zijn EU-collega's. Aan welke sancties denkt de regering? Wat is de positie
van andere landen? In tegenstelling tot vorig jaar heeft Frankrijk bij monde
van Sarkozy opgeroepen tot een verdere investeringsstop door Total. Gezien
de urgentie wil het CDA nu verdergaande EU-sancties vooruitlopend op eventuele
VN-resoluties. Hoe staat het met het unilaterale ontmoedigingsbeleid in Nederland,
onder andere ten aanzien van toeristische reizen en hout? Graag zie ik een
stevige inzet van het kabinet.Wij hebben grote zorgen over het escalerende geweld, over het lot van
de opgepakte demonstranten en oppositieleiders en over de bevolking, die al
jarenlang lijdt onder de onderdrukking, en over de vele minderheden waaronder
de Karen. Het is goed dat de mensenrechtenambassadeur die daar aanwezig is,
deze zorgen heeft overgebracht, maar wat was het antwoord van de Birmese regering?
Dat stond niet in de brief. Hoe gaat de staatssecretaris hier opvolging aan
geven? Die mensenrechtenambassadeur is daar niet elke dag.Een werkelijke verandering kan alleen tot stand komen als de grote landen
in de regio, ASEAN, hun verantwoordelijkheid nemen. Het CDA roept de EU dan
ook op om grotere druk uit te oefenen op China, om mee te werken aan die vreedzame
oplossing. Een klein lichtpunt is dat China nu wel zachte druk uitoefent,
zij het achter gesloten deuren, maar de Chinese handel helpt het Birmese
regime in het zadel te houden. Is de positie van Rusland nu anders?Wij zitten op dit moment midden in de ontwikkeling. De timing van het
debat is wat curieus, juist omdat nu de internationale gemeenschap en dit
kabinet duidelijk initiatieven nemen. Het kan niet blijven bij beelden zoals
in 1988. Het CDA waardeert de inzet die dit kabinet zich getroost. De internationale
gemeenschap is deze week niet aan de kant blijven staan. Juist in deze situatie
kan de VN zich bewijzen door zich duidelijk en snel uit te spreken en kan
de EU zich bewijzen door als één blok het voortouw te nemen
in de VN Veiligheidsraad en bij verdergaande economische sancties.Mevrouw Van Velzen (SP):Waar staat het CDA als het pleidooi voor een totale boycot op Birma in
de Kamer wordt voorgesteld?Mevrouw Van Gennip (CDA):Het ligt eraan wat u onder een totale boycot verstaat. Nederland is al
tijden voorstander van verdergaande economische sancties. Het CDA loopt daarin
voorop. Die sancties bleken vorig jaar niet mogelijk, maar hoe groter de boycot
hoe beter. Het gaat erom dat de EU een duidelijk signaal afgeeft door de lucratieve
sectoren en de verschillende bedrijven aan te pakken.Mevrouw Van Velzen (SP):Laten wij eens beginnen met Nederlandse bedrijven. Bent u er op dit moment
voor om Nederlandse bedrijven het recht te ontnemen om te investeren in Birma?Mevrouw Van Gennip (CDA):Het doen van verdere investeringen lijkt mij één van de
inzetten die wij via de EU proberen voor elkaar te krijgen.De heer Van der Ham (D66):Voorzitter. Al twee weken wordt er gedemonstreerd. De situatie is de laatste
dagen in sneltempo grimmiger geworden. Het leger schiet op demonstranten,
er zijn doden gevallen en velen zijn gearresteerd. Oppositieleidster Aung
San Suu Kyi zit in het nauw. Dit alles tegen een decor van jarenlange isolatie
en onderdrukking. Ik herinner mij dat ik tien jaar geleden, toen ik nog lid
was van de jongerenorganisatie van mijn partij, bij de staatssecretaris van
Economische Zaken langsging om een pleidooi te houden voor een sterke Nederlandse
inzet. Dat was de staatssecretaris van buitenlandse handel; de staatssecretaris
kent die post wel. Zo lang gaat het al door. Het is al vele decennia aan de
gang.Mijn eerste vraag aan de staatssecretaris is hoe hij de situatie op dit
moment analyseert. De fractie van D66 vindt het van groot belang dat de leiders
van de Europese Unie met één mond spreken. Dat betekent niet
automatisch de mond van de Franse minister van Buitenlandse Zaken. Dat heeft
wel enig overleg en afstemming nodig. Welke overleggen zijn er tot nu toe
geweest in de Europese Unie om tot een verstandige gezamenlijke inzet te komen?
Wat was de Nederlandse inzet bij die overleggen, los van de prima reactie
vandaag van de minister-president?De sleutel naar druk op de Birmese junta is China. China heeft de afgelopen
jaren niets ingeleverd op zijn standpunt, maar wellicht is China iets kwetsbaarder
nu de Olympische Spelen voor de deur staan. Hoe wil de staatssecretaris dat
element inzetten om de druk op te voeren op de Chinese overheid? Wat is de
positie van de regering ten opzichte van Rusland? Rusland heeft zich tot nu
toe ook afzijdig gehouden, maar heeft net als China al eerder sancties tegengehouden.
Ook India is geïnteresseerd in Birma en heeft het in het bijzonder gemunt
op de grondstoffen daar. Welke positie neemt de regering in ten opzichte van
India? Hoe kan de druk op India worden opgevoerd? Ligt er genoeg druk op deze
landen om op hun beurt de junta te bewegen tot een vreedzame oplossing?De Verenigde Staten en de Europese Unie hebben zich inmiddels voor zwaardere
sancties uitgesproken. Wij kunnen ons op zichzelf vinden in die gedachtegang.
Wij vragen de staatssecretaris wel naar een toelichting op deze wens. Immers,
Birma is deze week nog uitgeroepen tot een van de meest corrupte landen ter
wereld. De bevolking is al jaren straatarm. Het gevaar bestaat dat bij sancties
juist die bevolking wordt getroffen. Met de fractie van GroenLinks vraag ik
om zo specifiek mogelijke sancties die vooral de overheid en zo min mogelijk
de arme bevolking treffen. Welke sancties heeft de regering voor ogen? Welke
voorwaarden worden eraan verbonden en van welk internationaal forum gaan de
sancties uit als de VN-Veiligheidsraad die er niet doorheen krijgt?Er is ook sprake van een speciale gezant van de Verenigde Naties. Wat
is de opdracht van deze gezant? Is het dezelfde groep diplomaten die daar
altijd heengaat? Is het wel zo verstandig om met diezelfde groep, die al jaren
aan het lobbyen is, daarheen te gaan? Zou het niet verstandiger zijn om met
een nieuwe ploeg, met een nieuwe gezant daarheen te gaan? Vers bloed kan daar
wellicht iets uithalen. Heeft de staatssecretaris daar suggesties voor?Ten slotte onderschrijf ik de opmerkingen van de heer Wilders. Dat is
precies de positie van de Nederlanders die daar wonen en van de Duitse ambassade.
Wat kan de staatssecretaris zeggen over de bedreigingen aan het adres van
de honorair consul die de Birmese overheid in Nederland vertegenwoordigt?Mevrouw Ouwehand (PvdD):Voorzitter. Nederland heeft grote ambities in het brengen van vrede en
veiligheid in andere landen. Althans, onder deze noemer heeft ons land troepen
gestuurd naar Irak en Afghanistan. Nu er geweld wordt gebruikt tegen weerloze
en geweldloos demonstrerende monniken in Birma door een junta die de bevolking
van dat land in een wurggreep houdt, is het de vraag op welke wijze wij die
ambities vormgeven. Ons land heeft geen grote handelsbelangen in Birma, maar
ze zijn er wel degelijk. Kan het kabinet een handelsembargo uitvaardigen,
zodat Nederlandse bedrijven niet langer zaken zullen en kunnen doen met dit
corrupte en dictatoriaal geregeerde land? Ik denk aan bedrijven als Bruynzeel
en de koninklijke houthandel Boogaerdt. Wat moeten wij met hout uit een land
waar de bevolking zo wordt onderdrukt door haar machthebbers? Wat moeten wij
met een reisorganisatie die nota bene vandaag nog op internet adverteerde
met "avontuurlijk Myanmar" en "individuele vrijheid wereldwijd"?
Moeten wij op vakantie willen naar een land dat vreedzame protesten met geweld
neerslaat en de leider van de oppositie gevangen houdt?Er wordt ingezet op economische sancties in Europees verband. Hier wordt
in de internationale gemeenschap veel over gesproken. Hulde voor de inzet
van Nederland. De minister schrijft in de brief dat Nederland de situatie
in Birma nauwlettend volgt en waar mogelijk aan de orde stelt. Hij zegt dat
Nederland de oproep van de demonstranten om vrijheid en democratie ondersteunt
en dat Nederland de Birmese autoriteiten oproept tot dialoog met de oppositie.De bevolking van Birma lijdt al decennia onder een militair regime. Wij
keuren af en wij roepen op, maar wij hebben eigenlijk nog geen antwoord gekregen
op de vraag hoe wij effectieve druk kunnen uitoefenen om de bevolking van
Birma de kans te geven, de samenleving naar eigen inzicht in te richten. Het
zou getuigen van een dubbele moraal wanneer wij onze verontwaardiging over
onderdrukking slechts selectief weten om te zetten in daden. Wij zeggen ons
zorgen te maken over mensenrechten en democratie. Deze worden vertaald in
bovenmatige daadkracht, als het gaat om landen waar wij of onze grote bondgenoten
strategische belangen hebben. Maar in al die jaren lieten wij een van de meest
wrede militaire regimes ter wereld vrijwel ongemoeid; toevallig een land waar
wij geen olie vandaan halen.Jarenlang hebben wij de mensen die moeten leven onder het juk van de Birmese
dictatuur, overgelaten aan hun lot. De afgelopen dagen hebben deze mensen
laten zien dat zij op vreedzame wijze een democratische samenleving tot stand
willen brengen. Zij hebben de moed opgebracht om hun onderdrukkers te trotseren,
ondanks de gewelddadige reactie die hen te wachten stond. Hun dappere strijd
voor democratie moet volgens de fractie van de Partij voor de Dieren nu worden
ondersteund met harde economische maatregelen tegen de machthebbers. Alleen
zo kan duidelijk worden gemaakt dat Nederland achter de bevolking van Birma
staat en niet achter haar gewelddadige leiders. Wij moeten laten zien dat
het neerslaan van vreedzame protesten niet kan worden getolereerd. Wij steunen
de oproep van de SP-fractie voor een boycot van Total en horen graag welke
economische sancties kunnen worden opgelegd aan Nederlandse bedrijven.Staatssecretaris Timmermans:Voorzitter. Het kabinet deelt de gevoelens die door de Tweede Kamer zijn
geuit. Door velen zijn beschrijvingen gegeven van wat bij iedereen op het
netvlies blijft staan. Het is verschrikkelijk wat daar gebeurt en wat dit
regime uitricht tegen de eigen bevolking. Het is verschrikkelijk om te zien
dat mensen die strijden voor hun vrijheid, zo door hun leiders worden neergeslagen.
Dat moet ons allemaal een zorg zijn. Ik ben trots op een Tweede Kamer die
zoveel aandacht voor dit probleem heeft en het kabinet aanspoort om maximaal
te doen wat in onze mogelijkheden ligt.Ik wijs erop dat het kabinet dit ook doet. De minister-president en de
minister van Buitenlandse Zaken hebben vandaag gesproken met de secretaris-generaal
van de Verenigde Naties. In dat gesprek is duidelijk aan bod gekomen wat wij
kunnen doen. De speciale gezant van de secretaris-generaal zal met die instructies
op pad worden gestuurd. De heer Van der Ham vroeg wat die man gaat doen. Hij
probeert in concreto nationale verzoening, een dialoog met alle politieke
partijen en respect voor de mensenrechten dichterbij te brengen en hij zal
natuurlijk met kracht bepleiten dat het geweld tegen weerloze mensen meteen
ophoudt.Er heeft vandaag een gesprek met de secretaris-generaal van de VN plaatsgevonden.
De minister-president heeft in zijn toespraak voor de Algemene Vergadering
veel aandacht besteed aan dit onderwerp. De minister van Buitenlandse Zaken
heeft vandaag een belangrijk resultaat geboekt, omdat hij erin is geslaagd,
helemaal vanuit New York, in Genève te bewerkstelligen dat zestien
landen hebben getekend om een speciale zitting van de Mensenrechtenraad over
Birma mogelijk te maken. Ik hoop dat de Kamer het met mij eens is dat de Nederlandse
regering op dit moment het maximale doet om de internationale diplomatie zo
veel mogelijk te mobiliseren om in het geweer te komen tegen datgene wat nu
gebeurt in Birma.Terecht hebben veel woordvoerders erop gewezen dat dit niet een recente
zaak is. Dat perfide regime zit al heel lang in het zadel. Het gaat van kwaad
tot erger. In het verleden is de internationale gemeenschap tekortgeschoten
in het proberen er iets tegenover te stellen, in het proberen daar een verandering
tot stand te brengen. Het valt mij op dat de internationale gemeenschap –
en dat geldt zeker voor de Europese Unie – nu wel bereid lijkt te zijn
om verder te gaan en om snel te handelen. Morgen al zal in Europees verband
worden vergaderd over de lijst van extra sancties die wellicht mogelijk zijn.
Dat moeten wij uiteraard in EU-verband doen. Het heeft geen enkele zin als
Nederland dat in zijn eentje doet. Maar Nederland zal altijd horen bij die
landen in de Europese Unie die het verst willen gaan bij het vaststellen van
sancties. Daar horen wij thuis. Dat is ook het mandaat dat wij van de Kamer
hebben gekregen.Verschillende woordvoerders hebben gesproken over de aard van de sancties.
Mevrouw Van Velzen ging daarin het verst: overal, alle bedrijven, alle investeringen,
alles. Maar veel woordvoerders, met name de heer Van Dam, refereerden ook
aan de ellende waarin het Birmese volk op dit moment verkeert. Er is sprake
van ondervoeding van kinderen op een ongelooflijke schaal. Er is sprake van
kindersterfte, armoede en honger. En je moet natuurlijk nooit sancties zo
inkleden dat je juist die mensen treft en degenen die vetgemest worden in
de militaire leiding, laat wegkomen. De Europese Unie en de VN hopelijk en
ook de Verenigde Staten zullen zich allereerst moeten concentreren op sancties
die de misdadigers raken waar het echt pijn doet: in de portemonnee. Daarvoor
zijn ze immers aan de macht: om rijk te worden, om het land leeg te plunderen,
om ten koste van hun eigen bevolking buitenlandse bankrekeningen op te bouwen.
Daarin moet je ze treffen. En wat is dat? Minister Verhagen heeft ook een
voorstel gedaan om dat te onderzoeken. Dat is bijvoorbeeld de handel in tropisch
hardhout. Kennelijk zitten die militairen daar diep in. Dus moet je dat aanpakken.
De Europese Unie zal op die manier naar de lijst van extra sancties kijken.
Op welke manier kun je de militairen het hardste treffen?Er wordt wel eens schamper gedaan over andere sancties, zoals visumrestricties.
Mijn ervaring met andere landen is dat je ze daar echt wel pijn mee doet.
Immers, het enige wat zij willen – als zij zich eenmaal rijk gestolen
hebben – is respectabel worden in de ogen van anderen. Wat ze willen,
is hun kinderen op buitenlandse scholen laten studeren. Wat ze willen, is
winkelen in Parijs en in Rome. Dat gaan wij dus niet laten gebeuren.
Daarom zal ook dat regime van visumrestricties moeten worden aangescherpt
en zullen wij moeten voorkomen dat de kinderen van dat volk hier komen studeren,
dat zij vrijelijk kunnen reizen. Sommigen vragen zich af wat het eigenlijk
voorstelt, maar je raakt ze er wel mee. Ook al is het een beetje pijn, ieder
beetje pijn dat wij ze kunnen toebrengen, moeten wij doen.Mevrouw Van Velzen (SP):Voorzitter. Wat de SP-fractie betreft, gaat het debat vandaag over de
manier waarop wij de oppositie in Birma kunnen steunen. Toen ik opriep om
een totale import- en investeringenboycot op Birma neer te zetten, was dat
niet om het verste te gaan van de hele Kamer, maar vooral omdat de oppositie
in Birma daar al jaren om vraagt. Uiteraard, als je daar ver in gaat, raakt
dat ook de rest van de bevolking die armer is dan acceptabel is. Maar de oppositie
vraagt erom. Waarom zouden wij niet luisteren naar wat de mensen daar aan
ons vragen?Staatssecretaris Timmermans:Natuurlijk moeten wij luisteren naar de oppositie. Maar wij moeten ook
onze eigen ervaringen met sancties laten meewegen. Wij hebben ook in het verleden
gezien dat als je daar niet verstandig mee omgaat en er heel precies in bent,
je een averechts effect kunt bereiken van wat je wilt bereiken, dat je juist
de oppositie en de mensen waarvoor zij opkomt, verder verzwakt. Dat moeten
wij hier niet laten gebeuren. Daarom moeten de sancties gericht zijn op degenen
die hier de schuldigen zijn, en niet op de onschuldigen voor wie je juist
wilt opkomen. Als je gewoon heel grofmazig zegt: across-the-board, geen investeringen
meer, geen handel meer, et cetera, loop je veel te veel het risico dat je
daarmee ook degenen treft die je juist wilt helpen. Natuurlijk moet je luisteren
naar waar de oppositie om vraagt, maar dat is niet het enige toepasbare criterium
bij een sanctieregime; je moet de effectiviteit laten meewegen. De ervaring
is nu eenmaal: hoe preciezer, des te meer effect. Maar als je het hebt geïdentificeerd,
moet je wel rigoureus zijn. Die benadering wordt in de Europese Unie nagestreefd
door de Britse en Nederlandse regering. Als de lijst van nieuwe sancties morgen
in Brussel wordt besproken, zullen wij zo ver mogelijk gaan.Mevrouw Van Velzen (SP):Mag ik de staatssecretaris dan vragen om een moreel oordeel over die Nederlandse
en Franse bedrijven die al jarenlang grote investeringen in Birma doen en
daarmee het militaire regime in het zadel houden?Staatssecretaris Timmermans:Het is iets te makkelijk om in algemene termen te stellen dat alle investeringen
het regime in het zadel houden. Investeringen die ertoe leiden dat de junta
steeds rijker wordt en het land steeds armer, zijn natuurlijk verwerpelijk.
Maar men kan niet zo algemeen spreken. Ik deel uw verontwaardiging, maar je
moet voorzichtig zijn. Ik kan niet in detail treden en ik wil het voor u laten
uitzoeken. Maar als er bedrijven zijn die zodanig verantwoord opereren dat
ze wel de situatie van de plaatselijke bevolking verbeteren, zou het niet
verstandig zijn om ook die te treffen met een algemeen sanctiebeleid. Dat
moet u toch met mij eens zijn?Mevrouw Van Velzen (SP):De staatssecretaris stelde voor om in ieder geval inzichtelijk te maken
welke Nederlandse bedrijven investeren in Birma. Dat lijkt mij wenselijk,
vooral om de meetlat te kunnen hanteren: welke investeringen helpen het regime,
welke komen voor 100% of voor een groot deel ten bate van de bevolking?
Ik denk dat het heel moeilijk zal zijn om dat onderscheid aan te brengen.Staatssecretaris Timmermans:Ik wil daar best naar kijken, maar nu is het urgent om in EU-verband verscherpte
sancties af te spreken die snel ingaan. We kunnen nog lang studeren, maar
de mensen die nu demonstreren en worden beschoten door de militairen, hebben
daar niets aan. Het gaat erom dat de EU-partners snel handelen en een lijst
met verscherpte sancties afspreken.Mevrouw Van Gennip (CDA):Voorzitter. Ik heb behoefte aan een duiding van de staatssecretaris van
de sancties hij in zijn hoofd heeft. Hij vindt heel brede sancties geen goede
zaak, omdat je daarmee ook de bevolking treft. Hij noemt de handel in hardhout
wel als optie. Maar kan hij ook een oordeel geven over de toeristenindustrie
en over de olie- en gasindustrie? En kan hij andere geschikte sectoren noemen
voor sancties? Alleen de handel in tropisch hardhout vind ik namelijk te mager.Staatssecretaris Timmermans:Dat ben ik met u eens. In EU-verband staat een lijst ter discussie, met
mogelijke sancties in andere sectoren. U noemde er een aantal, maar misschien
gunt u het kabinet om morgen een zo groot mogelijk resultaat te behalen. Daarna
komen wij snel terug bij de Kamer om precies aan te geven in welke sectoren
de EU verscherpte sancties zal doorvoeren. Bevraagt u de regering liefst op
dat moment. Het lijkt me verstandig om de inventarisatie van de EU van mogelijke
sancties morgen te gebruiken. Maar u hebt volkomen gelijk, het gaat natuurlijk
niet alleen om tropisch hardhout.Mevrouw Van Gennip (CDA):Ik ben blij om dat te horen en ik wil het kabinet best de ruimte geven
om een en ander op een rijtje te zetten, maar ik vraag het kabinet wel om
de suggestie van de toeristenindustrie en olie- en gasindustrie mee te nemen.
Uit ervaring weet ik dat daar de pijn zit.Staatssecretaris Timmermans:Kunnen wij, wat de toeristenindustrie betreft, niet gewoon vertrouwen
op het gezonde verstand van de Nederlanders? Nederlanders kunnen nu zien wat
zij teweegbrengen als zij in Birma op vakantie gaan. Het hoeft natuurlijk
niet allemaal via officiële sancties te gebeuren. Maar goed, morgen praten
wij erover. Het is de inzet van het Nederlandse kabinet om bij de strengsten
in de Europese Unie te behoren. Wij hopen u morgen het resultaat te kunnen
laten zien.De heer Van Dam (PvdA):Ik geloof graag dat Nederland tot de strengste landen van de Europese
Unie wil behoren, maar ik denk dat de zorg van de Tweede Kamer is: gaat de
Europese Unie wel ver genoeg, en is de inzet van Nederland daarbij wel hoog
genoeg? Wij weten hoe de Fransen omgaan met de belangen van Total in Sudan
en in Birma. De staatssecretaris heeft wel gezegd dat wij kunnen vertrouwen
op het gezonde verstand van Nederlanders en andere Europeanen wat betreft
de toeristenindustrie, maar kennelijk is dat niet zo, want er
wordt nog steeds gebruik gemaakt van grootschalige toeristische faciliteiten.
Wij weten dat de Birmese economie maar voor een klein gedeelte van Europa
afhankelijk is, en voor een veel groter gedeelte van landen in de regio. Nederlandse
pensioenfondsen – en wij kunnen er vanuit gaan dat ook andere Europese
pensioenfondsen dat doen – investeren in PetroChina en ONGC. Dat zijn
twee beruchte olie- en gasbedrijven uit respectievelijk China en India, die
in Sudan hebben geïnvesteerd en mede verantwoordelijk waren voor de genocide
in Darfur. Deze bedrijven houden mede het Birmese regime in het zadel. Is
de Nederlandse regering bereid om met andere Europese landen te spreken over
een vrij uitzonderlijke sanctie in een situatie als deze, namelijk een investeringsverbod
voor Europese investeerders in die twee bedrijven? Wij weten dat deze bedrijven
zich nooit iets aantrekken van de mensenrechten, dat zij gesteund worden door
hun eigen regeringen en dat zij steeds maar weer medeplichtig zijn aan dit
soort grootschalige mensenrechtenschendingen.Staatssecretaris Timmermans:Ik was nu bezig met de EU-sancties. Straks kom ik op de landen in de regio
en de andere grote landen met belangen in Birma. Ik zal uw vraag dan beantwoorden.Mevrouw Ouwehand (PvdD):De staatssecretaris had het over het gezonde verstand van Nederlanders
bij de beslissing om wel of niet een reis te boeken naar Birma. Wat mij betreft
roepen wij die reizen een halt toe, maar zover wil hij op dit moment niet
gaan. Is de staatssecretaris wel bereid om het gezonde verstand van de Nederlanders
actief aan te spreken, met andere woorden, is hij bereid om vanuit het kabinet
een reactie te geven, of om in een andere vorm mensen erop te wijzen dat het
echt geen goed idee is om in Birma aan het strand te gaan liggen?Staatssecretaris Timmermans:Volgens mij is dit debat een mooie manier om aan de Nederlanders te laten
horen wat wij van Birma vinden en wat wij van het regime in dat land vinden.
Er is binnen de Europese Unie een lijst van mogelijke sancties in voorbereiding.
Morgen gaan wij daarover in Europees verband praten. Nederland zal behoren
bij de landen die hier het maximale uit willen halen. Beoordeelt u dan het
resultaat. Daarna komen wij te spreken over de vraag of dit voldoende is.
U kunt echter rekenen op de inzet van de Nederlandse regering; wij zullen
proberen het maximale te bereiken.De heer Van der Ham (D66):U houdt een slag om de arm bij het uitsluiten van de toeristische sector.
Ik vind dat u daarmee niet kiest voor de hoogste inzet om straks bij het gewenste
resultaat uit te komen. Ik wil daarom in dit debat van u een iets meer uitgesproken
opvatting horen, namelijk dat de sanctie juist wel het toerisme zou moeten
treffen. U hebt immers zelf gezegd dat wij de topfunctionarissen moeten aanpakken.
U zegt zelf dat zij een hoog snobgehalte hebben; zij willen graag met internationale
aspecten pronken; zij komen graag hier studeren en verblijven graag in internationale
hotels, juist ook in eigen land. Die kaste wordt getroffen als wij de toeristenindustrie
aanpakken. Ik denk dat dit overeenkomt met uw opvattingen over de visa, waarvan
u zegt: daar pak je ze ook echt mee. Dit ligt in dezelfde lijn van redeneren.
Ik roep u er dan ook toe op om dit hier duidelijk uit te spreken. Wij horen
dan morgen wel wat eruit is gekomen.Staatssecretaris Timmermans:Zo gemakkelijk is het nu ook weer niet, want u hebt zelf in uw betoog
gezegd dat wij geen sancties moeten opleggen die de armsten onder de bevolking
treffen. Je kunt uw redenering ook omdraaien, want wie werken er in de toeristenindustrie?
Dat zijn ook arme mensen. Daarom zeg ik: laten wij bekijken waar wij het regime
het hardst mee treffen. Ik sluit het niet uit, maar ik wil zeker zijn dat
ik nu niet dingen aan uw Kamer beloof waarvan ik later moet zeggen dat wij
daarmee juist de armsten hebben getroffen terwijl wij dat niet wilden. Ik
begrijp de redenering, ook die dat men graag in luxe wil baden. Daar hebt
u volkomen gelijk in, maar er is ook een andere kant van het verhaal. Wij
moeten oppassen dat wij geen sancties instellen die juist de mensen raken
die wij willen helpen. Dat was volgens mij ook de kern van uw betoog.Mevrouw Van Velzen (SP):De staatssecretaris refereerde aan het gezonde verstand van de burger.
Ik denk dat wij het moeten hebben over het gezonde verstand van de reisorganisaties.
Er was een ontmoedigingsbeleid. De meeste reisorganisaties hebben daar totaal
geen weet van. In de afgelopen jaren hebben veel Nederlandse reisbureaus gewoon
reizen naar Birma aangeboden, terwijl daar een zwaar militair regime heerste.
Als de staatssecretaris niet bereid is om over te gaan tot een boycot op het
toerisme, wil hij dan in ieder geval de reisorganisaties of de koepel daarvan
aanschrijven en aangeven dat er een ontmoedigingsbeleid is? Wil hij aangeven
dat hij dit, zeker nu het uit de hand loopt, niet het moment acht om reizen
te organiseren naar Birma? Dat geldt ook voor daarna. Mocht alles mis gaan
en mochten de monniken niet hun doel bereiken en het regime omverwerpen, dan
is het evenmin wenselijk dat er reizen naar Birma worden georganiseerd.Staatssecretaris Timmermans:Ik zeg u graag toe dat ik eens laat onderzoeken wat de beste manier is
om ook in deze branche op te treden, zodat je de leiders in Birma treft zonder
dat de arme bevolking daarvan het slachtoffer wordt. Dat wil ik graag laten
onderzoeken. Als dat kan leiden tot het nog harder aanpakken van de junta,
dan zal dat de steun van het Nederlandse kabinet hebben.Mevrouw Van Gennip (CDA):Ik heb toch behoefte aan een duidelijke opmerking. Het vorige kabinet
heeft een toeristisch ontmoedigingsbeleid vanuit Nederland ingezet. Het vorige
kabinet heeft dat onderzoek gedaan en heeft gezegd: laten wij toerisme naar
Birma ontmoedigen.Staatssecretaris Timmermans:Ja, maar ik stel vast dat dit nu niet bepaald goed heeft gewerkt. Daarom
wil ik graag laten bezien of wij misschien nog meer kunnen doen.Mevrouw Van Gennip (CDA):Het werkt niet, omdat het niet Europees is. Dat is het probleem. Daarom
ook de oproep om het morgen mee te nemen in de Europese onderhandelingen.
Dat is het probleem als je solo gaat.Staatssecretaris Timmermans:Dat is een duidelijke oproep, maar dat laat onverlet dat het kabinet bereid
is om te bezien of wat het vorige kabinet gedaan heeft, nog kan worden versterkt.
Ik neem aan dat uw Kamer daar geen bezwaren tegen heeft.Dan kom ik op wat in de tweedeling van mevrouw Peters de diplomatieke
druk heet. Velen van u hebben daar vragen over gesteld. Wat de Nederlandse
regering dezer dagen doet in VN-verband is diplomatieke druk. Wij vragen aan
de secretaris-generaal van de VN om diplomatieke druk uit te oefenen. Ik heb
die dingen al genoemd, zij vallen allemaal onder de noemer politieke druk.
Daar komt nog bij dat het belangrijk is dat de landen die wel veel zaken doen
met Birma en er wel veel belangen hebben, aangespoord worden om hun invloed
te gebruiken teneinde veranderingen tot stand te brengen. U weet allemaal
dat dit niet eenvoudig is, zeker met een land als China. Daar hebben wij nog
een hele weg te gaan. De heer Van Baalen sprak daarover en ook de heer Wilders.
Daar zijn wij ook niet één-twee-drie over uit. Toch zijn er
lichtpunten te zien. Het categorisch afwijzen van iedere inmenging in binnenlandse
aangelegenheden – heel lang traditioneel Chinees buitenlands beleid –
is toch op zijn minst een beetje genuanceerd op het moment dat China in juni
gastland was voor overleg tussen de VS en Birma, onder meer over de vrijlating
van Aung San Suu Kyi. Daar heeft toen ook de mensenrechtenambassadeur van
Nederland op verzoek van minister Verhagen weer een pleidooi voor gehouden.
China ziet natuurlijk zelf dat een instabiel Birma ook niet in het belang
is van de regio, dus er zijn daar wel wat openingen. Bovendien wil China in
toenemende mate graag een constructieve partner zijn in de internationale
politiek en de Olympische Spelen komen eraan. Dat is allemaal waar. Dat moet
dan ook worden gebruikt door de EU om de Chinezen verder aan te spreken op
hun verantwoordelijkheid in Birma. De Nederlandse regering zal er alles aan
doen om dat zo veel mogelijk te stimuleren, ook in EU-verband. Dit geldt overigens
ook voor landen als India, Japan en Indonesië. De diplomatieke inspanningen
van Nederland zullen erop gericht zijn om hierin actief te blijven.Mevrouw Peters heeft gevraagd of er niet een speciale EU-gezant zou moeten
komen. Dat is de heer Solana. Hij is de gezant die de EU inzet wanneer zich
belangrijke politieke ontwikkelingen voordoen ergens op de wereld. Hij zal
zich nu heel actief met deze kwestie moeten gaan bemoeien. Dat zal de Nederlandse
regering ook bepleiten. Overigens heeft ook de EU-trojka demarches voorzien
in Peking, New Delhi en alle ASEAN-hoofd­steden. Ook bij de ASEAN zien
wij dat men steeds meer bereid is om landen in de regio aan te spreken op
hun gedrag. Dat is lange tijd niet zo geweest. Ook dit moeten wij verder stimuleren.De heer Wilders (PVV):Ik heb veel waardering voor de woorden van de staatssecretaris in eerste
termijn, maar wat China betreft is de reactie nogal mager. Natuurlijk zijn
er kleine stappen gezet, maar zonder een beweging van China wordt het probleem
niet opgelost, wat voor sancties wij wel of niet nemen, waarvoor mijn fractie
overigens openstaat. De Amerikaanse president heeft vandaag een gesprek gevoerd
met de Chinese minister van Buitenlandse Zaken. Ik weet niet of dat effect
heeft. Belangrijker nog dan nadenken over sancties is dat de internationale
gemeenschap morgen het gesprek aangaat met de Chinezen en er met urgentie
op wijst dat er grotere belangen zijn dan alleen maar de Chinese economische
belangen. Wanneer gaat dit gebeuren? Wie gaat dit doen in Europees verband?
Ik zou graag zien dat de staatssecretaris dit met dezelfde voortvarendheid
doet als ten aanzien van de sancties.Staatssecretaris Timmermans:De EU-trojka zal naar Peking afreizen, te weten het voorzitterschap van
de Europese Unie met de vorige en de komende voorzitter. Daar zal men dit
met kracht op tafel leggen bij de Chinese autoriteiten. De heer Wilders heeft
natuurlijk gelijk dat wij het best mogelijke sanctieniveau kunnen afspreken
op EU-niveau, zelfs met de Verenigde Staten erbij, maar als er gaten zitten
in het hek om een land heen is dat sanctieregime gedoemd te mislukken. De
internationale gemeenschap is op dit vlak zo sterk als de zwakste schakel.
De zwakste schakel is op dit moment inderdaad China, in mindere mate Rusland
en India. Dus moeten wij die landen krachtig bewerken om ervoor te zorgen
dat zij ook hun verantwoordelijkheid nemen. De Europese Unie en de Nederlandse
regering zullen dat met kracht doen.Mevrouw Peters (GroenLinks):Ik begrijp wat de staatssecretaris zegt over de EU-trojka en over datgene
wat de hoge vertegenwoordiger Solana al doet. De heer Solana moet zich echter
met de hele wereld bezighouden. Bij EU-trojka's gaat het altijd om eenmalige
bezoekjes van om het halfjaar wisselende ambassadeurs. Nu hebben wij te maken
met een moment in de geschiedenis van Birma en van de wereld dat zich nog
nooit eerder heeft voorgedaan. Daardoor realiseert de wereld zich dat dit
niet mag escaleren. Wij moeten alles uit de kast halen en niets nalaten om
de diplomatieke druk te versterken. Vandaar het idee van de EU-gezant, die
zich permanent met de kwestie kan bezighouden en die druk kan houden op landen
als China. Ziet de staatssecretaris daarin een toegevoegde waarde, bovenop
de al bestaande ad-hocmechanismen?Staatssecretaris Timmermans:Ik begrijp het pleidooi van mevrouw Peters heel goed. Vanuit de EU hebben
wij al gezegd te willen dat Gambari, de gezant van de secretaris-generaal,
volledig – en met onze steun – aan het werk gaat. Wij hebben voorts
gezegd dat wij de trojka erop af zullen sturen en dat Solana er heel veel
aandacht aan zal besteden. In alle eerlijkheid vraag ik mij af wat dan de
toegevoegde waarde zou zijn om er nog iemand heen te sturen. Ik ben er niet
van overtuigd dat dit nog veel zou toevoegen aan de inspanningen die al worden
verricht. Wij zijn in de EU toch nog niet zo ver afgezakt dat wij alleen door
iemand extra te benoemen, kunnen bepalen dat wij aan een situatie speciale
aandacht zullen schenken? Het allerbelangrijkste is dat de politieke leiders
van de lidstaten duidelijk hebben gesteld dat de situatie ons zeer aan het
hart gaat en dat wij de zaak niet los zullen laten. Zowel de minister-president
als de minister van Buitenlandse Zaken heeft dat vandaag gedaan. Solana kan
ermee aan de slag. Gambari kan ermee aan de slag. Het zou mijn inschatting
zijn dat wij dan niet nog een figuur extra hoeven te benoemen.Mevrouw Peters (GroenLinks):Ik wil nog een poging doen om de staatssecretaris te overtuigen. Er is
een groot verschil tussen wat een EU-gezant zou kunnen doen
en wat de VN-gezant doet. De laatste vertegenwoordigt de VN. Daar zit ook
China in. Hij vertegenwoordigt het beleid van de VN dat geen sancties omvat
en dat alleen maar heel traag kan opereren. Een EU-gezant daarentegen vertegenwoordigt
het eigenstandige EU-beleid waarvan het pakket maatregelen deel uitmaakt,
waarin veel sneller en flexibeler aanpassingen kunnen worden aangebracht wanneer
deze nodig mochten blijken. Anders dan Solana kan de EU-gezant permanent aandacht
geven en een signaal afgeven aan Birma en de omringende landen dat de EU meer
doet omdat de situatie zo serieus is geworden. Een extra diplomaat van hoog
niveau naast Solana kan dan een grote toegevoegde waarde hebben.Staatssecretaris Timmermans:Mevrouw Peters heeft mij niet overtuigd. Alles wat zij vraagt, wil de
Nederlandse regering ook en kan via andere wegen worden bereikt. Ik vraag
mij af wat de toegevoegde waarde van een extra functionaris is. Het lijkt
mij veel belangrijker dat het hoogste politieke niveau in de lidstaten zich
ermee bezig houdt. Mevrouw Peters noemde al de Franse president. Het feit
dat deze strenger lijkt te worden, is duizendmaal effectiever dan het aanstellen
van een ambtenaar op hoog niveau die in Rangoon iets gaat bepleiten. Het lijkt
mij veel belangrijker dat wij de aandacht op het hoogste politieke niveau
vasthouden. De minister-president en de minister van Buitenlandse Zaken zullen
dat blijven doen. Daarnaast lijkt het mij van groot belang dat wij –
hopelijk morgen – verscherpte sancties instellen en druk uitoefenen
op China, India en Rusland om te bewerkstelligen dat ook deze landen hun verantwoordelijkheid
nemen. Ik meen dat dit de beste benadering is. Daarvoor hebben wij geen extra
ambtenaar nodig.De heer Van der Ham (D66):Ik deel de overwegingen van mevrouw Peters. Als je er, net als Amerika
en China doen, meer mensen heen stuurt met een eigenstandig standpunt en met
een langdurige lobby, kan dat wel degelijk een extra effect hebben. Ik wil
nog even terugkomen op de speciale gezant van de Verenigde Naties. Ik begrijp
dat het een persoon is die dit werk al vele jaren doet. Het is dus kennelijk
een oude bekende. Ik heb in mijn eerste termijn gevraagd of het juist niet
verstandig zou zijn om te zorgen voor enig vers bloed. De situatie is verernstigd.
Het gaat er om spannen. Misschien is er juist ook weer een kans op een doorbraak
dankzij de rol van China. Is het niet verstandig om er een andere zwaargewicht
heen te sturen?Staatssecretaris Timmermans:Dat weet ik niet. Ik begrijp de overweging van de heer van der Ham. De
EU-gezant heeft echter net een voet tussen de deur gekregen. Hij mag komen.
Laat hem dan proberen iets te bereiken. Laten wij maar eens kijken waarmee
hij naar huis komt. Het lijkt mij niet goed om juist op het moment dat hij
de deur op een kier heeft, te zeggen dat hij het al te lang doet en wij het
een ander willen laten proberen. Laten wij hem de kans geven om te proberen
iets te bereiken.De heren Wilders en Van der Ham hebben een belangrijke vraag gesteld over
de Nederlanders in Birma. Ik ben dankbaar dat zij aandacht voor deze, weliswaar
kleine, groep landgenoten hebben gevraagd. Als het in een land mis gaat, zijn
er altijd Nederlanders die daarvan het slachtoffer dreigen te worden. Zoals
u weet, heeft Nederland geen ambassade in Birma. Vanzelfsprekend houdt mijn
ministerie van uur tot uur de vinger aan de pols. De heer Wilders zei al dat
de Nederlanders terecht kunnen bij de Duitse ambassade. Met die ambassade
zijn goede afspraken gemaakt en daar wordt voor opvang van de Nederlanders
gezorgd. Op dit moment is er geen enkele reden voor evacuatie, maar er is
wel reden tot zorg. Vandaag hebben militairen bijvoorbeeld, op zoek naar journalisten
zonder het juiste visum, een inval gedaan in een hotel waar veel buitenlanders
verblijven. De Kamer kan ervan verzekerd zijn dat de Nederlandse regering
dit met de grootst mogelijke aandacht beziet en hierover afspraken blijft
maken met de Duitsers.De vraag van de heer Van Dam heb ik nog niet beantwoord, omdat ik die
eerlijk gezegd heel moeilijk vind. Wat doen wij met de Nederlandse pensioenfondsen
die investeren in Indiase en Chinese bedrijven? Ik heb de tijd genomen om
hierover na te denken. Ik zie werkelijk niet direct hoe wij hiervoor een sluitende
aanpak kunnen verzinnen zonder neveneffecten. Ik wil u zeker niet met een
kluitje in het riet sturen, maar ik heb op deze vraag op dit moment gewoon
geen antwoord. Wellicht wil de heer Van Dam mij hiernaar nog wat zoekwerk
laten doen. Ik zal hem dan laten weten wat wellicht mogelijk of onmogelijk
is. Ik hoop dat hij begrijpt dat een vraag van deze complexiteit niet met
een antwoord in de trant van "oké, doen we" kan worden afgedaan.De heer Van Dam (PvdA):Ik begrijp dat de staatssecretaris mij het antwoord niet kan geven, want
ik heb deze kwestie met hem nog niet eerder besproken, maar wel met de minister.
Op het ministerie is deze vraag bekend. Toen ik die eerder stelde, ging het
over Sudan. Wij hebben het hierbij over dezelfde twee bedrijven en dat is
geen toeval. Het gaat om twee bedrijven die zich nergens ter wereld iets aantrekken
van mensenrechten. Sterker nog, deze bedrijven steunen dergelijke regimes.
In Sudan was dit overduidelijk. De bedrijven waren betrokken bij de winning
van olie uit velden waar de bevolking van is verdreven en is vermoord. In
Birma geldt eigenlijk hetzelfde, het gaat om twee bedrijven die een belangrijke
bijdrage leveren aan de inkomsten van het regime aldaar. Er zijn nog veel
meer bedrijven betrokken bij Birma en ook bij Sudan, maar het gaat mij nu
even specifiek om deze twee bedrijven, omdat deze zich overduidelijk geen
bal aantrekken van mensenrechten en op geen enkele manier verantwoordelijkheid
voor het eerbiedigen daarvan willen dragen. Ik stel voor om met uw collega's
in de EU te bespreken of deze twee bedrijven niet op een zwarte lijst moeten
worden gezet, of de EU geen investeringsverbod aan deze twee bedrijven kan
opleggen.Staatssecretaris Timmermans:Uw vraag is duidelijk en kennelijk heeft u deze al eerder gesteld. Er
komt nog een tweede termijn; dat geeft mijn ambtenaren de kans om mij hierover
te informeren. Misschien heb ik in tweede termijn een antwoord voor u.Mevrouw Van Velzen (SP):Voorzitter, ik wil nog terugkomen op de rol van China in dit geheel. Ik
heb niet voor niets voorgesteld om ASEM, de dialoog tussen de EU en Azië,
hierbij in te schakelen, graag nog een reactie hierop. Het gaat mij erom dat
China in de Veiligheidsraad recht tegenover de VS staat, terwijl bij ASEM
juist de unieke situatie bestaat dat Europese en Aziatische landen gezamenlijk
aan de slag kunnen gaan. Nu wil ik niet het kwade oog op de VS richten, maar
ik denk dat wij wellicht goed gebruik zouden kunnen maken van deze constructieve
dialoog. Wil de staatssecretaris ingaan op mijn voorstel om ASEM hierbij te
betrekken en na te gaan of een delegatie van deze organisatie een bezoek aan
Birma zou kunnen brengen?Staatssecretaris Timmermans:Dat willen wij wel doen, maar het kan niet op zeer korte termijn. Er is
een bijeenkomst van ASEM voorzien in oktober, toevallig in China. Die zullen
wij uiteraard gebruiken voor het doel dat u aangeeft, eerst op ambtelijk niveau
en daarna politiek. Wij zullen ons er bij de voorbereiding op richten dat
dit onderwerp zeer hoog op de agenda komt, in de hoop dat wij ook ASEM kunnen
gebruiken als instrument om invloed uit te oefenen op het regime in Birma.Ten slotte nog een reactie op de vraag van mevrouw Van Gennip over een
follow-up van het werk van de mensenrechtenambassadeur. Die heeft verslag
gedaan van zijn bevindingen en daar geeft de regering uiteraard een vervolg
aan. Dit heeft te maken met druk op het regime in Birma, maar ook met contacten
met de oppositie en met ngo's. Daar gaan wij gewoon keihard mee door. Het
is mijn persoonlijke ervaring dat mensenrechtenwerk alleen kans van slagen
heeft met voortdurende druk, met een voortdurende committering aan de mensen
in het land in kwestie, de enigen die echt een verandering kunnen bewerkstelligen.
Dit zijn mensen die de moed hebben om op te staan tegen dit soort perfide
regimes, ik weet niet of ik ooit die moed zou kunnen opbrengen.Mevrouw Van Gennip (CDA):Er is nog een belangrijke vraag niet beantwoord, de vraag welke kansen
er zijn voor een wapenembargo, hoe Nederland zich daarvoor kan inzetten en
of de geruchten waar zijn dat China daar op termijn wellicht wel aan zou willen
meewerken.Staatssecretaris Timmermans:De regering zal niets nalaten om een wapenembargo van de VN tot stand
te brengen. Wij zien inderdaad enige beweging in de opstelling van China en
iedere beweging zullen wij stimuleren. Er is al een wapenembargo van de EU
en de regering zal net als de EU al het mogelijke doen om ook de VN een wapenembargo
te laten afkondigen.De heer Van der Ham (D66):Ik heb nog geen antwoord gekregen op mijn vraag of het klopt dat de Nederlandse
consul bedreigd wordt en wat ertegen gedaan wordt, als dit inderdaad zo is.Staatssecretaris Timmermans:Ik heb daar nu geen antwoord op. Ik zal proberen om dat te krijgen voordat
uw tweede termijn voorbij is.Mevrouw Peters (GroenLinks):Voorzitter. Ik dank de staatssecretaris voor zijn antwoorden en voor zijn
zeer duidelijke steunbetuiging aan het adres van de mensen die nu in Birma
demonstreren. Ik heb uit de antwoorden van de staatssecretaris begrepen dat
Nederland zich als strengste jongen van de klas wil inzetten voor meer economische
sancties tegen Birma. Graag krijg ik te horen of ik de staatssecretaris goed
heb begrepen en of de strekking van de motie die ik ga indienen, juist is.
Als dat het geval is, zal ik die niet in stemming brengen.De Kamer,gehoord de beraadslaging,constaterende dat de EU zich thans beraadt op aanscherping en uitbreiding
van de sancties jegens Birma;constaterende dat de huidige sancties beperkt zijn en lucratieve Birmese
staatsondernemingen in de hout-, olie- en gassector niet treffen;verzoekt de regering om zich in te spannen voor het instellen van een
algeheel EU-verbod op nieuwe investeringen in Birmese staatsbedrijven en een
algeheel EU-verbod op de invoer van producten van Birmese staatsbedrijven,en gaat over tot de orde van de dag.De voorzitter:Deze motie is voorgesteld door de leden Peters, Ouwehand en Van der Ham.
Naar mij blijkt, wordt zij voldoende ondersteund.Zij krijgt nr. 2(31214).Mevrouw Peters (GroenLinks):Voorzitter. Wij blijven het van belang vinden dat een mechanisme in werking
wordt gezet voor het uitoefenen van permanente druk. Daartoe dien ik twee
moties in.De Kamer,gehoord de beraadslaging,constaterende dat alle middelen moeten worden aangegrepen om het Birmese
militaire bewind te bewegen tot demilitarisering en democratisering en dat
alleen sancties daarbij niet toereikend zijn;constaterende dat diplomatieke inspanningen nodig blijven om te voorkomen
dat het Birmese bewind zich terugtrekt in een volledig isolement en de bevolking
onbereikbaar wordt voor humanitaire hulp;constaterende dat het van cruciaal belang is dat de EU contact houdt met
het Birmese bewind en de situatie in Birma kan blijven monitoren;verzoekt de regering om zich in EU-verband in te spannen voor de benoeming
van een EU-gezant voor Birma, die snel toegang moet krijgen tot dit land,
in gesprek treedt met het bewind, druk uitoefent op buurlanden van Birma zoals
China, India, Thailand, Indonesië en de organisaties ASEAN en ASEM, en
regelmatig verslag uitbrengt aan de Raad,Petersen gaat over tot de orde van de dag.De voorzitter:Deze motie is voorgesteld door de leden Peters, Ouwehand en Van der Ham.
Naar mij blijkt, wordt zij voldoende ondersteund.Zij krijgt nr. 3(31214).De Kamer,gehoord de beraadslaging,constaterende dat Birmese geestelijken, burgers, oppositiegroepen en studenten
massaal demonstreren tegen het Birmese militaire bewind dat de eigen bevolking
al decennia lang onderdrukt;constaterende dat zij dit doen met gevaar voor eigen leven ondanks de
uiterst gewelddadige onderdrukking van de protesten in 1988 waarbij meer dan
drieduizend Birmese burgers werden gedood;overwegende dat de demonstraties worden gesteund door alle lagen van de
Birmese bevolking;spreekt uit dat de Tweede Kamer der Staten-Generaal haar steun betuigt
aan de vreedzame demonstranten in Birma en verzoekt haar Voorzitter, deze
steunbetuiging aan hen over te brengen,en gaat over tot de orde van de dag.De voorzitter:Deze motie is voorgesteld door de leden Peters, Ouwehand, Van der Ham,
Van Velzen, Van Gennip, Van Baalen, Van Dam en Wilders.Zij krijgt nr. 4(31214).De heer Van Baalen (VVD):Voorzitter. Aan het eind van dit debat is de conclusie van de VVD-fractie
dat wij niet ver van elkaar staan. Misschien zijn er verschillende opvattingen
over bepaalde middelen.De VVD-fractie ondersteunt het idee van smart sanctions: pak het regime
aan en niet de bevolking. Je moet nagaan welke sectoren je wilt treffen. Ondernemers
zijn geen politici. De VVD is dus voor heldere sancties, sancties waaraan
iedereen zich moet houden. De VVD voelt er echter weinig voor om ondernemers
te vragen zelfstandig afwegingen te maken als handel en toerisme wel zijn
toegestaan. Graag hoor ik wat op dit punt de mening van de staatssecretaris
is.China is de sleutel tot de oplossing. Gelet op de democratische ontwikkelingen
in China is de VVD niet optimistisch, maar velen in deze Kamer geloven met
de VVD dat de hefboom van de Olympische Spelen gebruikt kan worden om de mensenrechtensituatie
niet alleen in China, maar ook in Birma aan de orde te stellen.De heer Wilders (PVV):Mijnheer de voorzitter. Ik dank de staatssecretaris voor zijn antwoorden.
Die geven ons het vertrouwen dat deze kwestie bij de regering in goede handen
is en dat zij daarmee serieus omgaat. Mij rest om te benadrukken hoe belangrijk
de rol van China is. Hoe goed wij ook met vergaande en minder vergaande sancties
omgaan, die zullen niet morgen of overmorgen tot een oplossing leiden. Wat
hebben de regering en de internationale gemeenschap in het achterhoofd indien
blijkt dat de Chinezen niet bereid zijn om de druk op te voeren en het eigen
belang opzij te zetten? Welk scenario treedt dan in werking? Hebben de regering
en de EU daarover nagedacht? Heeft de regering daarover overleg gevoerd met
haar bondgenoten, zoals de Amerikanen?Mevrouw Van Velzen (SP):Mijnheer de voorzitter. Ik ben gelukkig met de steun van de fracties van
de PvdA, GroenLinks en de PvdD voor een consumentenboycot van Total. Ik vraag
met name de fractie van het CDA om die consumentenboycot ook te steunen. Is
de staatssecretaris bereid om Total voorbij te rijden, gezien de omstandigheden
in Birma?De fractie van GroenLinks heeft zojuist een motie ingediend om import
uit Birma en investeringen in staatsbedrijven in Birma tegen te gaan. Ik pleit
voor een totale investerings- en importboycot. Dat heeft ook de fractie van
de PvdA in eerste termijn gedaan. Ik dien daartoe de volgende motie in.De Kamer,gehoord de beraadslaging,overwegende dat het militaire regime van Birma de massale oproep van de
bevolking tot democratisering met geweld onderdrukt;overwegende dat de georganiseerde oppositie van Birma de internationale
gemeenschap verzoekt om effectieve boycotmaatregelen tegen bedrijven die in
Birma investeren;van mening dat het huidige sanctiepakket van de EU tegen Birma niet effectief
genoeg is;verzoekt de regering, het initiatief te nemen om te komen tot een Europese
investerings- en importboycot van Birma,en gaat over tot de orde van de dag.De voorzitter:Deze motie is voorgesteld door het lid Van Velzen. Naar mij blijkt, wordt
zij voldoende ondersteund.Zij krijgt nr. 5(31214).Mevrouw Van Velzen (SP):De Franse president Sarkozy en de heer Kouchner hebben een oproep gedaan
aan Franse bedrijven in Birma om niet verder te investeren. Ik heb niet gehoord
dat de staatssecretaris die oproep heeft gedaan. Ik dien daarom een motie
in en hoop dat de staatssecretaris die meteen overneemt.De Kamer,gehoord de beraadslaging,overwegende dat het militaire regime van Birma de massale oproep van de
bevolking tot democratisering met geweld onderdrukt;overwegende dat de georganiseerde oppositie van Birma de internationale
gemeenschap verzoekt om effectieve boycotmaatregelen tegen bedrijven die in
Birma investeren;verzoekt de regering, Nederlandse bedrijven op te roepen, af te zien van
verdere investeringen in Birma,en gaat over tot de orde van de dag.De voorzitter:Deze motie is voorgesteld door het lid Van Velzen. Naar mij blijkt, wordt
zij voldoende ondersteund.Zij krijgt nr. 6(31214).De heer Van Dam (PvdA):Voorzitter. Ook de PvdA-fractie dankt de staatssecretaris voor zijn antwoorden.
Ik vind zijn betoog vertrouwenwekkend als het gaat om de inzet van de Nederlandse
regering zowel binnen de VN als binnen de EU. Ik had graag van de staatssecretaris
iets meer gehoord over de concrete inzet van de Nederlandse regering in EU-verband.
Ik vind de toezegging dat de Nederlandse regering altijd aan de meest strenge
kant van de EU staat weliswaar vertrouwenwekkend, maar ik zou graag zien dat
de EU als totaal streng genoeg is. Ik begrijp het pleidooi van de staatssecretaris
om sancties slim te richten zodat de bevolking er niet het slachtoffer van
wordt. Ik neem aan dat het de staatssecretaris duidelijk is dat vooral het
regime profiteert van grootschalige economische activiteit en dat de bevolking
helaas blijft lijden. Sancties die zo ver mogelijk gaan in Europees verband
zullen door mijn fractie gesteund worden.Met alle respect voor de collega's die moties hebben ingediend, het lijkt
mij reëel om te veronderstellen dat wij vanavond met een aantal moties
in dit debat de situatie in Birma niet zullen beïnvloeden. Daar geef
ik de heer Van Baalen gelijk in. Moties behoren ingediend te worden op het
moment dat de aanpak van de regering bijsturing behoeft. Ik ben niet van mening
dat dit het geval is. Wij zullen alle moties echter op hun merites beoordelen.Tot slot nog een opmerking over China. Ik hoop dat de regering de Olympische
Spelen aangrijpt om een vorm van protest te organiseren tegen de situatie
van de mensenrechten in China en de betrokkenheid van China bij schendingen
van de mensenrechten op vele plaatsen in de wereld, waarbij de situaties in
Sudan en Birma het meest schrijnend zijn. De Chinezen lijken zich nergens
iets van aan te trekken. De Olympische Spelen bieden een perfecte gelegenheid
om dat aan de kaak te stellen.Mevrouw Van Velzen (SP):De heer Van Dam suggereert dat er geen licht zit tussen zijn inbreng en
de houding van het kabinet, maar ik heb hem toch heel duidelijk horen pleiten
voor een totale boycot van Birma. Dat heeft de staatssecretaris absoluut niet
overgenomen. Ik mag aannemen dat de heer Van Dam de ingediende moties, met
name die van de SP-fractie, serieus zal bekijken en zijn steun daaraan niet
zal onthouden.De heer Van Dam (PvdA):De SP-fractie kan er absoluut van op aan dat wij haar moties serieus zullen
bekijken. Dat geldt ook voor de moties van de andere fracties. Maar de eerlijkheid
gebiedt ons te zeggen dat de staatssecretaris zo ver wil gaan als mogelijk
is en dat hij daarbij in overweging neemt of sancties de bevolking niet treffen.
Dat lijkt mij een verstandige kanttekening. Hij heeft van ons groen licht
om zo ver mogelijk te gaan als het om sancties gaat.Mevrouw Van Gennip (CDA):Voorzitter. Ik denk dat de waardering van deze Kamer voor de inzet van
het kabinet en voor de voortrekkersrol die Nederland speelt duidelijk is.
Ik voeg daar graag aan toe: waardering voor de passie waarmee de staatssecretaris
vanavond over de situatie in Birma heeft gesproken. Daar spreekt een doorleefdheid
uit waarmee wij allen in kunnen stemmen.Het kabinet heeft een duidelijke inzet, namelijk altijd het verst te willen
gaan als het om EU-sancties gaat. Dat betekent dat wij hopen op een zeer ambitieuze
uitkomst van het overleg in EU-verband dat morgen plaatsvindt. Wij gaan er
daarbij van uit dat de staatssecretaris de discussie vanavond goed heeft gehoord,
met name over de sectoren die in deze Kamer belangrijk worden gevonden: hout,
toerisme, olie en gas. Economische sancties moeten ook als zodanig kunnen
worden uitgevoerd. De ervaring heeft geleerd dat een ontmoedigingsbeleid voor
ondernemers te ingewikkeld is om goed in te schatten en te implementeren.
De sancties moeten duidelijk zijn en in EU-verband bepaald worden. Solovliegen
heeft in dit geval niet zoveel zin.Wij wachten de uitkomst van het EU-overleg van morgen af. Wellicht moeten
wij daarover verder discussiëren, maar gelet op het antwoord van de staatssecretaris
hebben wij er geen behoefte aan om de duidelijke inzet van het kabinet nu
met moties bij te sturen.Graag horen wij van de staatssecretaris hoe hij denkt China een onderdeel
van de oplossing te maken.De heer Van der Ham (D66):Voorzitter. Over het algemeen zijn wij tevreden over de inzet van de staatssecretaris
en daarmee ook over de inzet van de regering. Wij hebben gehoord dat de regering
gaat onderzoeken welke sancties kunnen worden opgelegd. Ik heb een aantal
moties ondersteund die daar al enige richting aan geven. Ik vermoed dat daarin
een evenwicht is gevonden tussen het raken van de mensen die wij moeten treffen
en van de mensen die wij juist niet moeten treffen, namelijk de bevolking
die door dit vreselijke regime wordt onderdrukt.In mijn inbreng en interrupties heb ik gewezen op het belang van het toerisme.
Ik vind werkelijk dat daarmee een slag moet worden geslagen. Dat zal zeker
ook pijn doen bij de bevolking, maar ik denk dat juist daarbij
een weging de andere kant op kan worden gemaakt.Velen hebben over China gesproken. Juist daar zit een heel grote en belangrijke
factor waarmee Birma echt onder druk kan worden gezet. Ook de Olympische Spelen
zijn door diverse woordvoerders genoemd. Ik dien daarom de volgende motie
in.De Kamer,gehoord de beraadslaging,verzoekt de regering, in overleg te treden met NOC*NSF over een gezamenlijke
inzet richting de Chinese overheid inzake Birma,en gaat over tot de orde van de dag.De voorzitter:Deze motie is voorgesteld door de leden Van der Ham en Van Baalen. Naar
mij blijkt, wordt zij voldoende ondersteund.Zij krijgt nr. 7(31214).De heer Van der Ham (D66):Deze motie roept vooral op om ervoor te zorgen dat de landen China gezamenlijk
aanspreken opdat het zijn beleid tegenover Birma verandert. Ik denk hierbij
aan de Olympische Spelen, toch een zwakke plek van China.Mevrouw Ouwehand (PvdD):Voorzitter. Bij de beantwoording van de vraag wat de meest effectieve
strategie zal zijn om het dictatoriale regime in Birma zijn machtspositie
te ontnemen, wordt natuurlijk besproken waar de pijn zal zitten voor de bevolking.
Mevrouw Van Velzen heeft twee moties ingediend. De fractie van de Partij voor
de Dieren zal deze steunen. Daarmee wordt vooral de oppositie in Birma serieus
genomen in haar oproep om een totale boycot van investeringen in Birma te
hanteren. Wij denken dat de oppositie, die een groot draagvlak heeft onder
de bevolking, het meeste recht van spreken heeft en weet welke strategie het
beste zal zijn. Daarmee sluit ik mij aan bij het Birmacentrum Nederland. Laten
wij hier vooral niet doen alsof door de oppositie geen afwegingen worden gemaakt
over de mate waarin maatregelen de bevolking zullen treffen. Ook daar wordt
afgewogen wat uiteindelijk voor het hele land het beste is. Wij hoeven hier
niet te doen alsof wij daar de kenners in zijn.De staatssecretaris heeft gesproken over het gezonde verstand van Nederlanders.
Dat is lastig, want wij hebben zelf geen antwoord op de vraag hoe wij om moeten
gaan met een boycot: moeten wij dat landsbreed afkondigen of niet? Intussen
vragen wij wel van Nederlanders om zelf een verstandige beslissing te nemen.
Waarop moeten zij die dan baseren? Daarop wil ik graag een toelichting.De voorzitter:Het is gebruikelijk dat bij een spoeddebat op dezelfde dag wordt gestemd
over de moties die tijdens dat debat zijn ingediend. Ik heb met mevrouw Peters
besproken dat wij niet vanavond, maar aanstaande dinsdag over de ingediende
moties zullen stemmen.Mevrouw Van Velzen, mevrouw Van Gennip en de heren Van Baalen, Van Dam
en Wilders hebben zich geschaard achter de motie waarin de Staten-Generaal
hun steun betuigen aan de vreedzame demonstranten in Birma. Deze motie heeft
voorlopig het nummer 3 gekregen.Dan geef ik nu het woord aan de staatssecretaris.Staatssecretaris Timmermans:Voorzitter. Ik begin met de moties en dan blijft een aantal vragen over
die ik nog zal beantwoorden. Bij de eerste motie van mevrouw Peters kan ik
bevestigen dat de Nederlandse regering zich morgen in het overleg in Brussel
als de strengste zal opstellen om te proberen maximaal sancties uit het vuur
te slepen. Ik wijs op het verbod dat al sinds 1996 van kracht is op investeringen
in staatsbedrijven. Wij zullen in ieder geval doen wat binnen de EU mogelijk
is.Dat brengt mij op het algemene punt dat door een aantal woordvoerders
naar voren is gebracht, dat wij nog verder moeten gaan. Dan verwijs ik naar
de inbreng van mevrouw Van Gennip. Alleingang van Nederland is niet effectief.
Ik begrijp en ik deel de emotie. Ik zou ook graag willen dat wij in ons eentje
konden bepalen tot hoe ver wij konden gaan, maar dit zullen wij toch echt
in EU-verband moeten doen, wil het enig effect hebben. En dan nog is de vraag
hoe ver je kunt komen, zeg ik met de heer Wilders, als andere belangrijke
spelers in de regio ondertussen gewoon doorgaan alsof er niets aan de hand
is. Wij moeten ook niet denken dat er morgen meteen effectieve sancties zijn,
als wij dat in de Kamer afspreken. Alleen als wij 500 miljoen Europeanen samen
laten optreden, hebben wij een kans om effectief te zijn. De VS doen het ook,
dat is prima. Zoals de heer Wilders terecht opmerkt, zitten er nog lekken
in het systeem. De diplomatieke druk zal daarop gericht moeten blijven.In de tweede motie van mevrouw Peters wordt gevraagd om een EU-gezant
voor Birma. Vindt mevrouw Peters niet ook dat Solana zelf de afweging kan
maken of hij er wel of niet behoefte aan heeft om daar iemand naartoe te sturen?
Moeten wij dat in de Kamer voor hem beslissen? Naar mijn mening moeten wij
dat aan Solana overlaten. Die man heeft ervaring en kennis. Als hij het nodig
vindt, omdat hij denkt dat het anders niet voldoende is, ontstaat een nieuwe
situatie, maar vooralsnog ontraad ik de aanneming van deze motie. Ik vind
het persoonlijk niet nodig dat de Nederlandse regering de afwegingen van anderen,
zoals Solana en de verzamelde ministers van Buitenlandse Zaken, voor de voeten
loopt.Mevrouw Peters (GroenLinks):Solana vertegenwoordigt natuurlijk niets meer en niets minder dan wat
de EU-lidstaten willen. Mijn vraag bij die motie is of u die suggestie wilt
doen aan Solana. Wilt u hem op dat idee brengen, mocht dat er niet al zijn,
en andere lidstaten daartoe ook bewegen?Staatssecretaris Timmermans:Ik heb in eerste termijn al gezegd dat ik dat niet zal doen, omdat ik
niet overtuigd ben van de toegevoegde waarde van deze functionaris. Maar goed,
als degene die daar direct operationeel over gaat en dat namens de EU moet
uitvoeren, de heer Solana, wel vindt dat het moet, ontstaat
een nieuwe situatie, maar de Nederlandse regering ziet niet in dat dit toegevoegde
waarde heeft. Sterker nog, wij vinden dat wij al het maximale doen en dat
het hoogste politieke niveau daarbij voortdurend betrokken moet zijn.De voorzitter:Misschien hebben de leden het wel begrepen, maar ik heb niet begrepen
of u de eerste motie ziet als een ondersteuning van het beleid of de aanneming
hiervan ontraadt.Staatssecretaris Timmermans:Dat heb ik te impliciet gelaten, excuus daarvoor. Mevrouw Peters zei dat
zij de motie niet in stemming zal brengen als de Nederlandse regering zich
maximaal inzet om zo streng mogelijke sancties in EU-verband te krijgen. Ja,
de Nederlandse regering zal zich inspannen om zo streng mogelijke sancties
voor elkaar te krijgen in EU-verband. In die context zie ik de motie als ondersteuning
van het beleid. De indiener van de motie interpreteert deze in die zin en
dat is precies wat de Nederlandse regering gaat doen.Hoewel de derde motie niet aan het kabinet is gericht, maak ik daarover
een korte opmerking. Uit gesprekken met heel veel oude dissidenten uit het
voormalige Oostblok heb ik deze ervaring. In de meest donkere jaren van repressie,
waarin het totaal uitzichtloos was en zij dachten: hier komen wij nooit meer
uit, dit redden wij niet, zij blijven ons onderdrukken, was een blijk van
solidariteit uit de vrije wereld een enorme steun in de rug. Dus wat u doet,
is niet een loos gebaar. Het is ook niet zomaar een opmerking. Het is daadwerkelijk
een steun in de rug van de mensen die vechten voor vrijheid in Birma. Dat
wilde ik namens het kabinet daarover zeggen.Voorzitter. Ik ben toe aan de motie van mevrouw Van Velzen waarin de regering
wordt verzocht, initiatieven te nemen om te komen tot een Europese investerings-
en importboycot op Birma.De voorzitter:Ik deel mee dat mevrouw Van Velzen haar motie op stuk nr. 5 heeft gewijzigd.
Ik stel voor dat zij de wijziging in het dictum even voorleest.Mevrouw Van Velzen (SP):Voorzitter. Ik heb goed geluisterd naar de staatssecretaris en overleg
gevoerd met de PvdA-fractie. De heer Van Dam heeft de gewijzigde motie meeondertekend.
Het dictum luidt thans: verzoekt de regering, het initiatief te nemen om te
komen tot een Europese investerings- en importboycot op Birma waarbij slechts
die sectoren worden uitgezonderd waar aanwijsbaar de bevolking van profiteert
en het regime niet of nauwelijks. Ik neem aan dat de staatssecretaris de motie
dan wel kan overnemen.De voorzitter:De motie-Van Velzen (31214, nr. 5) is in die zin gewijzigd
dat zij thans luidt:De Kamer,gehoord de beraadslaging,overwegende dat het militaire regime van Birma de massale oproep van de
bevolking tot democratisering met geweld onderdrukt;overwegende dat de georganiseerde oppositie van Birma de internationale
gemeenschap verzoekt om effectieve boycotmaatregelen tegen bedrijven die in
Birma investeren;van mening dat het huidige sanctiepakket van de EU tegen Birma niet effectief
genoeg is;verzoekt de regering, het initiatief te nemen om te komen tot een Europese
investerings- en importboycot van Birma waarbij slechts die sectoren worden
uitgezonderd waar aanwijsbaar de bevolking van profiteert en het regime niet
of nauwelijks,en gaat over tot de orde van de dag.Deze gewijzigde motie is voorgesteld door de leden Van Velzen en Van Dam.
Naar mij blijkt, wordt zij voldoende ondersteund.Zij krijgt nr. 8 (31214).Staatssecretaris Timmermans:Ik denk dat deze motie ons steunt in de pogingen om morgen het onderste
uit de kan te halen in het EU-beleid. Ik zie de motie in deze formulering
als ondersteuning van het kabinetsbeleid.Voorzitter. Mevrouw Van Velzen vraagt de regering in de motie op stuk
nr. 6 om een oproep te doen aan Nederlandse bedrijven om af te zien van verdere
investeringen in Birma. Ik wil wijzen op de bestaande verantwoordelijkheden.
Europese overheden moeten afspraken maken over de sancties. Daar moeten de
bedrijven zich dan aan houden. Volgens mij is dat de juiste gang van zaken.
Dat is ook de rol van de overheid. Een oproep aan bedrijven, is dat nu iets
wat de overheid zou moeten doen? Ik zet daar grote vraagtekens bij. Ik ontraad
de Kamer derhalve de aanvaarding van de motie. Wij moeten economische actoren
gewoon duidelijkheid geven over wat wel en niet mag. Daarover moeten wij afspraken
maken en daaraan moeten zij zich houden. Volgens mij is dat de juiste rolverdeling.Mevrouw Van Velzen (SP):De staatssecretaris zinspeelt steeds op een Europees draagvlak, op het
samen met de Europese Unie doen. Maar mocht dat nu niet lukken! Ik zie dat
Frankrijk al een oproep heeft gedaan aan een van zijn bedrijven om niet verder
te investeren in Birma. Wat let de staatssecretaris om een oproep –
dat is een moreel appel – te doen aan Nederlandse bedrijven om nu even
pas op de plaats te maken en geen verdere investeringen aan te gaan? Dat kan
hij best wel toezeggen.Staatssecretaris Timmermans:Voorzitter. Eerlijk gezegd vind ik een moreel appel vanuit de overheid
ook wel een beetje een teken van zwakte. De overheid moet regels stellen.
Zij moet beperkingen stellen. Als wij nu zeggen: dat kunnen en redden wij
niet, dan vluchten we maar in een moreel appel. Misschien is dat gebruikelijk
in de Franse politieke cultuur, maar ik houd toch meer van gewoon duidelijke
regels en duidelijke afspraken. Daarom ontraad ik de aanvaarding van de motie.In de motie op stuk nr. 7 van de heren Van der Ham en Van Baalen wordt
de regering verzocht, in overleg te treden met NOC*NSF over een gezamenlijke
inzet richting de Chinese overheid inzake Birma. Ik vind dat
een sympathiek verzoek. Ik denk dat een dergelijk overleg verstandig is. Wij
moeten natuurlijk niet NOC*NSF politiseren, maar dat zal ook niet de bedoeling
zijn van de indieners. Wij moeten elkaar daar wel duidelijk over kunnen aanspreken.
NOC*NSF moet niet aan politiek doen, die is er voor de sport. Wij doen aan
politiek, dus wij gaan de sportkoepels niet belasten met de omgang met andere
landen. Maar als wij kunnen samenwerken om de rol van China te beïnvloeden,
zullen wij dat uiteraard nastreven.De heer Van Baalen (VVD):Ook NOC*NSF heeft gesteld dat sport niet in een vacuüm plaatsvindt
en wil actiever meedenken over sport en mensenrechten. Daar sluit deze motie
bij aan. Ik kan mij overigens vinden in de woorden van de staatssecretaris.Staatssecretaris Timmermans:Dan is dat helder.De heer Van Dam stelde nog een vraag over de pensioenfondsen. Ook hier
speelt een rol dat Nederland alleen niets kan afspreken. Pensioenfondsen zijn
wereldwijd opererende bedrijven, de verschillende kapitaalstromen zijn moeilijk
uit elkaar te houden en de bedrijven waarin zij investeren, opereren ook weer
mondiaal. Dit is dus heel moeilijk, tenzij je het aanpakt in VN- of EU-verband.
Als dat niet het geval is, heeft louter Nederlands overheidsbeleid praktisch
geen zin; het enige wat de bedrijven dan hoeven te doen, is verschuiven naar
een vestigingsplaats in een ander land en gewoon verdergaan. Het lijkt een
sympathieke maatregel, maar het enige effect is dat je misschien je geweten
een beetje sust; op kapitaalstromen heeft het geen enkel effect. We moeten
ons dus inspannen voor een verscherping in EU- en, nog belangrijker, VN-verband;
een Nederlandse alleingang zal niets uitmaken.De heer Van Dam (PvdA):Voor alle helderheid: dit vroeg ik niet van de regering. Ik zou het van
mijn eigen pensioenfonds zeer op prijs stellen als het zijn investeringen
in die bedrijven zou terugtrekken, maar ik vroeg de regering om in EU-verband
ook sancties tegen deze twee bedrijven te nemen.Staatssecretaris Timmermans:Wij zullen proberen om in EU-verband de sancties zo goed mogelijk te richten,
maar ik kan hier niet toezeggen dat wij bepaalde bedrijven op de korrel gaan
nemen. Daarvoor ontbreekt ook bij het kabinet kennis over de precieze rol
van die bedrijven. En bovendien, als je individuele bedrijven op de korrel
neemt, zouden ook die kapitaalstromen snel hun weg vinden naar andere bedrijven.
Focussen op individuele bedrijven lijkt dus sympathiek, maar is weinig effectief
in het voorkomen van investeringen.Op dit moment beschikt het kabinet niet over informatie met betrekking
tot de bedreiging van de honorair consul. Ik heb gezien wat daarover in de
pers is gemeld, maar ons is daarover niets bekend. Ik kan daar nu dus niets
over zeggen. Als daarvoor aanleiding bestaat en deze informatie beschikbaar
komt, zal ik haar meteen aan de Kamer doen toekomen.De heer Wilders stelde een van de moeilijkste vragen op dit moment: Hoe
gaan wij om met China? Er zijn verschillende sporen. De Amerikanen hebben
een vrij hard beleid. De Europese Unie is helaas nog niet zo ver dat ze een
eenduidig Chinabeleid voert. Er komt weer een Chinatop aan, waar dit onderdeel
van de besprekingen zal uitmaken. De Nederlandse regering spant zich enorm
in voor een eenduidig Chinabeleid. Maar de vraag blijft altijd: hoe ga je
om met zo'n reus, hoe ga je om met een land dat zijn groeiende economische
macht ook omzet in politieke macht en deze in Afrika, in Sudan, maar ook in
Azië af en toe inzet op een manier die strijdig is met de fundamenten
van de rechtsstaat, respect voor mensenrechten en andere zaken die wij belangrijk
vinden in de buitenlandse betrekkingen? Dat is een zeer complex vraagstuk.
Ik denk dat wij alle mogelijke middelen moeten gebruiken om in de dialoog
met China vooruitgang te boeken. De Olympische Spelen zijn al genoemd. Ik
denk dat de spelen een enorme aandacht voor China genereren, wat de kans biedt
om over dergelijke zaken in contact te komen. Ik merk dat de Chinezen stilaan
behoefte hebben aan een meer gerespecteerde rol in het internationale domein
en dat zij graag gezien willen worden als een fatsoenlijke speler op het toneel
van de internationale politiek. Zij zijn zich in toenemende mate bewust van
de verantwoordelijkheid die zij in Azië en elders dragen. Dat zijn zaken
die wij moeten aangrijpen. Maar het is natuurlijk geen land waar je met het
opgeheven vingertje tegen kunt zeggen: vanaf morgen gaat het zo. Wij zullen
alle middelen moeten inzetten om vooruitgang te boeken: de handelsbetrekkingen,
de politieke betrekkingen, de culturele betrekkingen et cetera. Ik geef de
heer Wilders meteen toe dat dit een zaak van lange adem is. De Europese Unie
heeft nog niet echt een antwoord gevonden.Dan kom ik ten slotte op de vraag van mevrouw Ouwehand over mijn opmerking
over het gezonde verstand van de Nederlanders en over het feit dat dit voor
de sector weinig uithaalt. Het is geen dooddoener, maar op dat gebied is er
nu eenmaal sprake van een Europese markt. Alleen Europees beleid en Europese
afspraken kunnen effect hebben op die sector. Uiteraard moeten wij proberen,
in Europees verband zo streng mogelijk te zijn. Met mijn opmerking heb ik
bedoeld te zeggen dat er ook veel Nederlanders zijn die onze debatten volgen
en op de hoogte zijn van de situatie daarginds. Ik moet zeggen dat ik mijn
eigen landgenoten hoog aansla bij dit soort afwegingen.Mevrouw Ouwehand (PvdD):Ik heb de vraag gesteld omdat het mij is opgevallen dat u niet voor een
totale boycot bent, zoals de oppositie in Birma vraagt. U voert daarvoor het
argument aan dat wij vooral niet de arme bevolking zouden moeten treffen,
en dat dit niet eenduidig is aan te geven. In het bijzonder hebben wij het
gehad over de reisbranche. Vervolgens zegt u dat u op het gezonde verstand
van de burgers vertrouwt. Dat kan echter niet allebei tegelijk. Uw argumentatie
om niet te gaan voor de totale boycot houdt geen stand, als u wel verwacht
dat Nederlanders de juiste inschatting zullen maken.Staatssecretaris Timmermans:De Nederlandse regering probeert het onderste uit de kan te halen bij
het vaststellen van scherpere sancties. Een totale boycot is een te grof middel;
dat is echt schieten met hagel. Wij lopen dan veel te veel het risico dat
wij ook de zwaksten onder de bevolking, die wij juist proberen te helpen,
treffen. U zult het toch met mij eens zijn dat wij moeten proberen om zo precies
mogelijk de junta te treffen, dat wil zeggen degenen die zich nu vet mesten
ten koste van dat land, dat in potentie schatrijk zou kunnen
zijn, maar straatarm is door de junta die het in zijn macht heeft. De heer
Van der Ham heeft natuurlijk wel een punt: in de toerismesector zijn er ook
zaken waar de junta voordeel van heeft. Als er hotels in handen zijn van de
junta, kan men er geld aan verdienen. Dat zal heel precies moeten worden bezien;
ik weet niet in detail hoe dat zit. Datgene wat de junta dient moeten wij
het aanpakken, welke sector het ook betreft. Wij moeten echter niet onze ogen
sluiten voor het feit dat er in dat land miljoenen mensen afhankelijk zijn
van kleine baantjes, ook in deze sector, om te kunnen overleven. Dat is het
enige wat ik heb willen betogen.Mevrouw Ouwehand (PvdD):Voorzitter, met permissie, maar dat was mijn vraag niet.De voorzitter:De staatssecretaris heeft tweemaal geantwoord, dus wij sluiten nu het
debat af.Mevrouw Ouwehand (PvdD):Dat vind ik erg jammer, want op deze manier is mijn vraag niet beantwoord.De beraadslaging wordt gesloten.De voorzitter:De staatssecretaris heeft de volgende toezeggingen gedaan: - het kabinet zal de Kamer direct informeren over de resultaten van het EU-beraad
over de sanctielijst;- het kabinet zal nadere studie verrichten naar
de bedrijven en sectoren waar sancties de militaire junta in Birma het hardst
zullen treffen;- als er informatie beschikbaar komt over de bedreigingen
aan het adres van de honorair consul, zal de Kamer hierover direct worden
geïnformeerd.Aanstaande dinsdag zal over de ingediende moties worden gestemd.Sluiting 23.25 uur 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/h-tk-20072008-381-397.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl