Voortzetting van de behandeling van het wetsvoorstel Wijziging van het Wetboek van Strafrecht in verband met de strafbaarstelling van beledigende uitlatingen en het aanzetten tot haat, discriminatie of gewelddadig optreden wegens een lichamelijke, psychische of verstandelijke handicap (strafbaarstelling discriminatie wegens een handicap) (28221)
Staten-Generaal — Handelingen 
Datum: 2014-07-12 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Handeling 2003-2004, pag. 5644-5648

 
 
 

Handeling

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Vergadernummer
Datum vergadering

01-07-2004

Tweede Kamer der Staten-Generaal

2003-2004

nr. 88, pagina 5644-5648

24-06-2004

 

 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties over kamerdossier

Kamerdossier 28221Toon publicaties die dit dossier behandelen

 
 
 Publicaties in vergadering

Lijst van ingekomen stukken, met de door de voorzitter ter zake gedane voorstellen (donderdag 24 juni 2004)Pagina 5684-5686
Debat naar aanleiding van bedreigingen aan het adres van de minister voor Vreemdelingenzaken en IntegratiePagina 5621-5642
Behandeling van het wetsvoorstel Wijziging van een aantal wettelijke bepalingen op het terrein van het Ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties en enige aanverwante terreinen, teneinde enkele wetstechnische gebreken te herstellen alsmede andere wijzigingen van ondergeschikte aard aan te brengen (reparatie BZK-wetgeving 2003) (29008)Pagina 5621-5621
Behandeling van de brief van het Presidium over de instelling van een Raad van economische adviseurs voor het parlement (29654, nr. 1)Pagina 5621-5621
Behandeling van het wetsvoorstel Wet bestuurlijke boete arbeid vreemdelingen (29523)Pagina 5648-5651
Regeling van werkzaamheden (donderdag 24 juni 2004)Pagina 5642-5644
Presentie en opening (donderdag 24 juni 2004)Pagina 5621-5621
inkomstenbelasting (uitbreiding van de niet-aftrekbaarheid van kosten en lasten die verband houden met omkoping) (28873)Pagina 5651-5654
Behandeling van het wetsvoorstel Wijziging van de Werkloosheidswet en de Wet structuur uitvoeringsorganisatie werk en inkomen in verband met de vervanging van fictief arbeidsverleden door feitelijk arbeidsverleden en de beperking van het verzorgingsforfait (29249)Pagina 5654-5665
Voortzetting van de behandeling van het wetsvoorstel Wijziging van het Wetboek van Strafrecht in verband met de strafbaarstelling van beledigende uitlatingen en het aanzetten tot haat, discriminatie of gewelddadig optreden wegens een lichamelijke, psychische of verstandelijke handicap (strafbaarstelling discriminatie wegens een handicap) (28221)Pagina 5644-5648
Behandeling van: - het wetsvoorstel Regels betreffende de financiering van de sociale verzekeringen (Wet financiering sociale verzekeringen) (29529); - het wetsvoorstel Invoering van de Wet financiering sociale verzekeringen (Invoeringswet Wet financiering sociale verzekeringen) (29531)Pagina 5665-5684

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 92 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
Aan de orde is de voortzetting van de behandeling van:het wetsvoorstel Wijziging van het Wetboek van Strafrecht in verband met de
strafbaarstelling van beledigende uitlatingen en het aanzetten tot haat, discriminatie
of gewelddadig optreden wegens een lichamelijke, psychische of verstandelijke
handicap (strafbaarstelling discriminatie wegens een handicap) (28221).(Zie vergadering van 9 juni 2004.)De algemene beraadslaging wordt hervat.De heer Rouvoet (ChristenUnie):Voorzitter. In de vorige ronde over dit wetsvoorstel, dat door iedereen
buitengewoon belangrijk wordt gevonden, heb ik aangegeven wat ons standpunt
is en wat de voorgeschiedenis was. Ik ga dat nu niet herhalen. Wel is het
goed om te constateren dat binnen Kamer en kabinet, de wetgever, brede overeenstemming
bestaat over het feit dat discriminatie van gehandicapten strafbaar moet worden
gesteld. Daar dient dit wetsvoorstel toe. Ook is er overeenstemming over het
feit dat dit tevens moet gelden voor het sociaal-economisch leven.De vorige keer bleken wij het er ook over eens te zijn dat niet alle situaties
waarin iemand het nalaat om bepaalde dingen te doen met als gevolg dat mensen
met een handicap worden beperkt in de uitoefening van bepaalde rechten, strafwaardig
zijn. Daarvoor kunnen redelijke gronden zijn. Het is dan wel gebeurd, het
valt dan wel onder de termen, maar het is dan toch niet strafwaardig. Overigens
hebben wij ook geconstateerd dat het strafrecht pas in beeld komt na de toets
van de civiele wetgeving op basis van de Wet gelijke behandeling chronisch
zieken en gehandicapten en de toets van de commissie Gelijke behandeling.
De conclusie is toch dat hetgeen wij strafbaar willen stellen, blijft gaan
om discriminatie, discriminatie in de zin van krenkend, kwetsend, diskwalificerend
of ongerechtvaardigd onderscheid maken. Dat is ook de strekking van het definitieartikel
in het Wetboek van Strafrecht, artikel 90 quater.In het wetsvoorstel dat de regering heeft ingediend, is het sociaal-economisch
leven buiten beschouwing gebleven, onder andere met het oog op de vraag hoe
dit kan worden afgebakend. Dat was voor de Tweede Kamer minder goed acceptabel.
Daarom hebben door mevrouw Kalsbeek, de heer Van der Staaij en ik twee amendementen
ingediend waarmee wij beoogden alsnog het sociaal-economisch leven bij de
strafbaarstelling te betrekken. Wij zijn nu op zoek naar een formulering die
niet meer strafbaar stelt dan wenselijk is, maar tegelijkertijd niet suggereert
dat discriminatie in het sociaal-economisch leven op allerlei gronden verboden
is – op grond van ras, geslacht, etc. – behalve wegens een handicap.
De formulering waar wij naar op zoek zijn, moet daaraan voldoen. Er lagen
twee amendement voor, die identiek waren. De minister had daartegen bezwaar
omdat de gewenste nuancering daarin ontbrak.Na de vorige termijn is er een beraad geweest. Wij hebben toen aangekondigd
op zoek te gaan naar een formulering waarin wij ons konden vinden. De amendementen
moesten zodanig worden geformuleerd dat zij aan de gezamenlijke wensen en
eisen van Kamer en kabinet tegemoet zouden komen. Naar onze mening zijn er
twee opties. De eerste optie is dat in de bestaande amendementen wordt toegevoegd
dat discriminatie zonder redelijke grond verboden is. Dat heeft de charme
van de eenvoud. De andere optie is dat wij aan de huidige amendementen, waarin
discriminatie in algemene zin verboden wordt verklaard, een strafuitsluitingsgrond
toevoegen waaruit blijkt dat onderscheid op redelijke gronden niet ongerechtvaardigd
is en derhalve geen discriminatie is. Dat zijn de twee opties.Ik heb nu samen met mevrouw Kalsbeek een amendement ingediend waarin de
tweede route wordt gevolgd. Die heeft duidelijk mijn voorkeur. Ik zal ook
aangeven waarom. Van de eerste route, spreken over discrimineren zonder redelijke
grond, gaat de suggestie uit, door de directe koppeling van die woorden, dat
je soms wel mag discrimineren. Wij bedoelen te zeggen dat een bepaald onderscheid
op zodanig redelijke gronden gebeurt dat het geen ongerechtvaardigd onderscheid
is, dus geen discriminatie, en dat het derhalve niet strafwaardig is.Het is een belangrijke, maar erg juridische discussie. Ik vind het belangrijk
dat wij het eens zijn over wat wij willen bereiken. In deze korte termijn
willen wij uitvinden of de ene route acceptabeler is dan de andere. Laten
wij in ieder geval zorgen dat het wetsvoorstel de aanvulling krijgt die wij
erin willen hebben.Ik hoor graag het oordeel van de minister over het amendement dat ik samen
met mevrouw Kalsbeek heb ingediend. Wij zullen kijken of wij het dan voldoende
eens zijn om dit debat te kunnen afronden.De heer Luchtenveld (VVD):Voorzitter. Ik wil nog aandacht vragen voor de vraag op wie de bewijslast
komt te rusten. Als er wordt gekozen voor de vorm van een strafuitsluitingsgrond,
kan de ondernemer of de werkgever in de positie worden gebracht dat hij moet
bewijzen dat er op redelijke gronden onderscheid is gemaakt. Ik vraag mij
af of wij dan niet meer neerleggen bij de ondernemer dan wenselijk is op grond
van de eerdere discussie die wij hebben gevoerd. Wij hadden steeds de insteek
dat er bij ondernemers en werkgevers geen onzekerheid moet ontstaan over de
vraag of iets strafbaar is. De bepaling "op redelijke grond" als strafuitsluitingsgrond
zou de bewijslast bij hen kunnen neerleggen. Ik vraag daar aandacht voor in
het verdere debat.Minister Donner:Voorzitter. Ik bevestig graag dat wij eigenlijk bezig zijn met een redactie-exercitie
en minder met een wezenlijk verschil, zij het dat het essentieel is voor de
wetgever om dit punt goed te kunnen formuleren. Met het concept "discriminatie
wegens handicap" betreden wij een ander terrein dan wij tot nu toe hebben
gehad, van de discriminatie die is gelegen in het ongelijk behandelen van
wat gelijk is. Bij die situaties is er discussie mogelijk of er sprake is
van ongelijk of gelijk, maar de norm is gegeven. De vraag is dan waarom de
een niet wordt behandeld zoals de ander wordt behandeld.Ingeval van discriminatie wegens handicap zitten wij met een wezenlijk
ander probleem. In een grote meerderheid van de gevallen zal de discriminatie
niet gelegen zijn in het ongelijk behandelen, maar juist in het gelijk behandelen
van wat verschillend is. Dat verschil wordt veroorzaakt door de handicap.
Ik heb eerder als voorbeeld genoemd dat onder handicap ook geestelijke handicaps
vallen, zoals zwakzinnigheid. Dat een werkgever in een sollicitatieprocedure
een onderscheid maakt tussen iemand die wel en iemand die niet geestelijk
gehandicapt is, is op zichzelf geen discriminatie, maar het is een onderscheid
maken.Er wordt gezocht naar een kleuring voor het ergerlijk onderscheid maken.
Dat ligt strikt genomen niet besloten in de termen van 90quater, zoals wij
al eerder hebben geconstateerd. Wij proberen daarvoor een oplossing te vinden.
Wij zijn het eens. Wat wij willen vatten, zijn die vormen van ergerlijke,
kwetsende uitsluiting of onderscheid maken, zeker als dat gebeurt in het kader
van beroepen of bedrijfsleven. Ik denk dat de wetgever daarover terecht een
moreel oordeel uitspreekt. Het probleem in die optiek met de tweede optie
van de heer Rouvoet is dat in de eerste bepaling het gehele terrein wordt
meegenomen, dus ook alle gevallen waarin een volstrekt verklaarbaar onderscheid
wordt gemaakt dat tot uitsluiting kan leiden. Er kan bijvoorbeeld immers niet
van iemand verlangd worden dat een lift aangebracht wordt in een gebouw teneinde
mensen in een rolstoel op een hoger gelegen etage te krijgen. Bij de aanleg
van een rolbaan bij een terras met een onderscheid van drie treden is het
juist onredelijk als die aanleg niet plaatsvindt.Artikel 90 quater omvat meer dan alleen het maken van een onderscheid.
In het amendement van de heer Rouvoet en mevrouw Kalsbeek wordt in het tweede
lid het begrip discriminatie ingevoerd terwijl in het derde lid alleen de
term onderscheid wordt genoemd. De bepaling zou in de buurt van de toelichting
komen als in het tweede lid niet gesproken wordt van discriminatie maar van
het maken van onderscheid. Dan maakt het derde lid een uitzondering. Het tweede
lid gaat over het maken van onderscheid. Het derde lid gaat over het maken
van onderscheid zonder redelijke grond. Dat is niet strafbaar. Deze oplossing
is echter niet adequaat. Op het terrein van discriminatie wegens handicap
ligt de discriminatie immers vaak niet in het maken van onderscheid. Het gebeurt
wel als het onderscheid niet is toegemeten of disproportioneel is. Dan kan
het discriminatie opleveren. Veel vaker zal sprake zijn van het niet maken
van onderscheid.Om die reden pleit ik voor de eerste optie van de heer Rouvoet. Ik deel
zijn weerzin tegen het introduceren van het concept discriminatie en een onderscheid
met en zonder redelijke grond. Dat is inderdaad onbevredigend. Ik acht het
in het licht van de gevoerde discussie toch de meer verantwoorde oplossing.
Het zal uit de wetsgeschiedenis duidelijk blijken dat wij in het tweede lid
met de bijzondere aard van de omschrijving van artikel 90 quater rekening
houden. Het gaat dan niet alleen om het kwetsend of beledigend maken van onderscheid,
maar om ieder onderscheid dat tot uitsluiting leidt. Daar zal vaak sprake
van zijn bij gehandicapten. Om die reden, specifiek wegens het aspect van
discriminatie wegens handicap, hebben wij het concept discriminatie zonder
redelijke grond ingevoerd. De heer Rouvoet geeft met het derde lid aan dit
nodig te hebben. Linksom of rechtsom blijft dit element er dus in zitten.
Dan is de korte en bondige formulering van discriminatie zonder redelijke
grond beter. Het grote probleem in de benadering van de heer Rouvoet is dat
in het tweede lid een andere term wordt gebruikt dan in het derde lid. Het
tweede lid gaat over discriminatie en het derde lid over het maken van onderscheid.De heer Rouvoet (ChristenUnie):Ik kan de redenering van de minister niet helemaal volgen. De minister
heeft feitelijk gelijk als hij zegt dat in het derde lid een ander woord wordt
gebruikt dan in het tweede lid. Wij proberen daarmee een dilemma aan te geven
dat besloten ligt in de definitie van artikel 90 quater. Bij de opstelling
van dat artikel is immers geen rekening gehouden met toevoeging van de grond
handicap. Wij kunnen met deze wetsgeschiedenis ons doel bereiken. In dat licht
hebben echter beide opties nadelen. De eerste route, waarbij de wetgever zegt
dat er niet gediscrimineerd mag worden zonder redelijke grond, weegt zwaar
voor mevrouw Kalsbeek en mijzelf. Ik sluit mij niet af van de argumentatie
van de minister. Het weegt echter zwaar als de wetgever willens en wetens
in de wet opneemt dat er niet zonder redelijke grond gediscrimineerd mag worden.
Dat heeft de suggestie dat het verder wel mag. De reden dat in het derde lid
het woord onderscheid is gebruikt, ligt in het definitieartikel 90 quater.
Het moet duidelijk worden gemaakt dat er geen sprake is van discriminatie
als er sprake is van redelijke gronden. Dan is het ook geen discriminatie
in letterlijke zin. Ik doel op discriminatie in de zin van kwetsend, krenkend
en diskwalificerend handelen of niet handelen waardoor een groep vanwege een
handicap wordt uitgesloten van uitoefening van bepaalde rechten. Daarom gebruik
ik het woord onderscheid.Minister Donner:Deze specifieke term gaat minder ver dan de veel bredere
betekenis van discriminatie. Dat komt tot uiting in gevallen waar sprake is
van het geen onderscheid maken. Deze blijven namelijk allemaal onder het tweede
lid vallen. Mijn fundamentele bezwaar is met andere woorden dat u daardoor
eerst het hele terrein strafwaardig maakt, waarvan wij samen hebben vastgesteld
dat het niet strafwaardig is. Ik doel dan op gevallen waarbij er geen onderscheid
gemaakt kan worden, omdat dat daadwerkelijk onmogelijk is, bijvoorbeeld de
situatie dat het om bouwkundige redenen onmogelijk is om een deur zo te verbreden
dat hij breed genoeg is voor een rolstoel. Dergelijke vallen allemaal onder
het tweede lid, maar worden niet uitgezonderd onder het derde lid.De heer Rouvoet (ChristenUnie):Dat is ook niet nodig, omdat het derde lid de strafbaarstellingsgronden
bevat voor de redelijke gronden, waarbij er op basis van een lichamelijke,
psychische of verstandelijke handicap zodanig wordt gehandeld dat er een niet
strafwaardig onderscheid uit voortvloeit. Dergelijke niet strafwaardige onderscheiden
worden uitgezonderd.De minister heeft een voorkeur voor de eerste route, discriminatie zonder
redelijke grond, en ik heb een voorkeur voor de tweede route, een strafuitsluitingsgrond.
Het nadeel van de eerste route is dat je discriminatie nader moet kwalificeren,
hetgeen ertoe leidt dat je twee typen discriminatie gaat hanteren. Daar zouden
wij zoveel bezwaar tegen moeten hebben dat wij bereid moeten zijn om serieus
te bezien of een strafuitsluitingsgrond zo kan worden geformuleerd dat er
geen directe koppeling meer is tussen discriminatie en redelijke gronden.
Volgens mij wordt dat in de tweede route bereikt.Minister Donner:Discriminatie in de zin van het tweede lid, zoals omschreven in artikel
90 quater, is breder dan onderscheid maken, wat u in het derde lid noemt.
Het gaat dus verder dan de vraag of ik discriminatie zonder redelijke grond
kan omschrijven of mag stellen dat discriminatie met een redelijke grond is
toegestaan. In het tweede lid voert u namelijk de term "discriminatie" in
en in het derde lid een veel beperkter begrip als strafuitsluitingsgrond.
De mogelijkheid dat van een exploitant niet gevraagd kan worden dat hij een
onderscheid maakt, omdat hij door gelijk te handelen het verschil opheft,
valt namelijk niet onder die strafuitsluitingsgrond. Er is immers geen sprake
van het maken van onderscheid. Er is wel sprake van handelen of niet handelen
wat uitsluiting tot gevolg heeft en dus onder het tweede lid valt. Maar omdat
er geen sprake is van een onderscheid maken, komen wij niet toe aan de vraag
of er een redelijke grond voor is.Als wij in het tweede en derde lid dezelfde term gebruiken, moeten wij
de vraag beantwoorden of wij als strafwetgever er verstandig aan doen om een
aantal zaken strafbaar te verklaren die wij niet strafwaardig vinden. Die
zaken moeten dan in het derde lid worden uitgezonderd. Wij komen dan terecht
in de problematiek waar de heer Luchtenveld op gewezen heeft. U voegt hieraan
nog een probleem toe door in het tweede lid een andere term te gebruiken dan
in het derde lid.Ik heb al gezegd dat het gevaar dreigt dat wij een commissie van redactie
gaan vormen om duidelijk tot uitdrukking te brengen wat volgens ons verboden
moet worden. Dat is inderdaad voor een deel een kwestie van inschatting. Ik
ben het met u eens dat wij met het concept "discriminatie wegens handicap"
een maatschappelijk mijnenveld betreden, vanwege de mogelijkheid dat een bepaalde
op zichzelf volstrekt redelijke handeling wel discriminatie is in de zin van
artikel 90 quater.De heer Rouvoet (ChristenUnie):Ik begrijp deze opmerking, maar ik wil op mijn beurt voorkomen dat wij
een legislatief mijnenveld betreden.De minister is het met mij eens dat de combinatie van discrimineren met
de toevoeging "zonder redelijke grond" eigenlijk een ongelukkige is. Dat kan
immers een verkeerde indruk wekken.Minister Donner:Als er een betere was, zou ik het doen.De heer Rouvoet (ChristenUnie):Acht de minister het denkbaar dat wij in het stramien van dit amendement
een strafuitsluitingsgrond kunnen formuleren, waardoor wij de directe koppeling
die besloten ligt in die andere route, kunnen vermijden? Het is daarbij de
bedoeling dat wij hetzelfde bereiken zonder de door ons beiden onwenselijk
geachte indruk te wekken dat je soms wel mag discrimineren.Minister Donner:Nogmaals, ik vrees dat het niet mogelijk is door twee verschillende termen
te gebruiken. Ik moet namelijk precies de strafuitsluitingsgrond dekken, namelijk
het handelen. Het is niet mogelijk om het toe te laten als er een redelijke
grond is. De major en de minor zullen allebei dezelfde term moeten bevatten.
Dat betekent dat ik in het derde lid, naast het onderscheid, de hele omschrijving
van artikel 90quater moet hernemen om precies hetzelfde te zeggen.Wij zijn het erover eens dat wij op dit terrein eigenlijk alleen verantwoord
op kunnen treden tegen vormen van ergerlijk en kwalijk onderscheid maken die
tot uitsluiting leiden. Ik doel dan op de terrashouder die zegt: geen gehandicapten
op mijn terras. Of de terrashouder die maatregelen die je redelijkerwijs van
hem kan verwachten, niet neemt om dat effect te bereiken. Wij zijn het daarover
eens. Wij zoeken daarom een term die niet tegelijkertijd het risico in zich
draagt dat wij het hele schaduwgebied daaromheen meenemen. Over de redelijkheid
daarvan kan gediscussieerd worden.Wij hebben de Wet gelijke behandeling op grond van handicap of chronische
ziekte aanvaard. De wetgever heeft daarin uitdrukkelijk gezegd dat de term
"discriminatie" niet gebruikt kan worden, maar dat er een andere term gebruikt
moet worden. Die zorgvuldigheid zouden wij hiermee in één keer
wegvagen. Ik ben gaarne bereid om verder te denken over de precieze formulering.
Ik ben alleen bang dat de benadering waarbij ik discriminatie eerst in den
brede verbiedt en vervolgens een strafuitsluitingsgrond maak, uit wetgevingsoogpunt
vanwege alle bezwaren die zijn genoemd, niet echt haalbaar is.De heer Jager (CDA):Eigenlijk komt het erop neer dat wij met elkaar niet toe willen naar een
strafuitsluitingsgrond. Discriminatie is strafbaar in welke vorm dan ook op
het moment dat het krenkend is. Het gaat hier ook om de dimensie "krenkend
zijn". Tegelijkertijd weten wij dat een handicap onderscheidend is. Iemand
die zwaar lichamelijk of geestelijk gehandicapt is, kan geen piloot worden.
Ook dat hebben wij met elkaar vastgesteld en daar zit ook de
crux. Het lijkt mij dat je niet moet willen kiezen voor de strafuitsluitingsgrond,
want dan is elke vorm van discriminatie strafbaar. Dat onderscheid zou eigenlijk
in het tweede lid vervat moeten zijn. "Zonder redelijke grond" is wellicht
niet de meest gelukkig bewoording, maar het is de vraag of wij een betere
kunnen vinden.Ook in de richting van de heer Rouvoet zeg ik dat ik toch tot de conclusie
kom dat je eigenlijk geen strafuitsluitingsgrond moet opnemen. In dat geval
ga je dat onderscheid namelijk in een strafuitsluitingsgrond neerleggen waardoor
discriminatie soms niet strafbaar zou zijn. Die indruk moeten wij zeker niet
willen wekken. Elke vorm van discriminatie moeten wij strafbaar willen stellen
in het tweede lid, maar daar moet een gelukkig geformuleerde zinsnede aan
worden toegevoegd waaruit blijkt dat je dat niet zou mogen doen op basis van
verschillende vormen van onderscheid.Mevrouw Kalsbeek (PvdA):Ik begrijp de kern van het betoog van de heer Jager niet helemaal. Heeft
hij nu een voorkeur voor de eerste variant die door de heer Rouvoet werd genoemd,
of voor het amendement zoals het uiteindelijk is ingediend?De heer Jager (CDA):Ik begin steeds meer voorkeur te krijgen voor de eerste overweging van
de heer Rouvoet om "zonder redelijke grond" op te nemen in het tweede lid.
Dit betekent het weglaten van de strafuitsluitingsgrond. Discriminatie wegens
een handicap zonder redelijke grond wordt dan strafbaar gesteld.Mevrouw Kalsbeek (PvdA):Ik begrijp het nu in ieder geval.Ik heb ook nog een vraag voor de minister. Ik begrijp wat de minister
zegt over de systematiek van de wet. De minister zei net dat wij moeten uitkijken
dat wij ons niet in een maatschappelijk mijnenveld begeven. Wij moeten alleen
wel de proporties in het oog houden. Ik denk dat iedere officier, iedere rechter
en iedere burger de bedoeling duidelijk zal zijn. Wij zoeken namelijk serieus
naar een zo precies mogelijke formulering. Als wij echter voor A of B kiezen,
zal er zich natuurlijk geen ramp voltrekken, althans ik zie dat niet.De minister zegt dat het systematisch niet klopt, wanneer je in lid 2
iets strafbaar stelt en in lid 3 een strafuitsluitingsgrond formuleert in
andere termen. Op zichzelf begrijp ik dat.In lid 2 wordt het bredere begrip "discriminatie" gebruikt en in lid 3
het smallere "onderscheid maken". Volgens mij is het andersom. Discriminatie
is ook een vorm van onderscheid maken, maar wel met een krenkend doel, namelijk
om uit te sluiten. Onderscheid maken, mag echter wel als er een redelijke
grond voor is. Met andere woorden, je kunt niet in lid 2 aangeven dat het
maken van onderscheid strafbaar is. Immers, bij een handicap is het vaak nodig
om onderscheid te maken. Dát willen wij helemaal niet strafbaar stellen.
Wij moeten ons dus wel bij de term "discriminatie" houden.Minister Donner:Nee. Ik denk dat er nu iets mis gaat. In artikel 90 quater gaat het niet
alleen om het onderscheid dat uitsluiting tot doel heeft. Dat artikel onderscheidt
naast elkaar onderscheid maken, uitsluiting, beperking en voorkeur. Deze aspecten
worden in het tweede lid genoemd. Het derde lid slaat op het doel, zoals onder
andere uitsluiten van het genot. Hierop maak ik een strafuitsluitingsgrond
van toepassing. Ik doel op het onderscheid maken.Mevrouw Kalsbeek (PvdA):Er is veel voor te zeggen om die termen aan artikel 90 quater te koppelen.
Dat artikel is echter onhandig geformuleerd, maar daarmee zullen wij moeten
leven. Wanneer de minister het zo interpreteert als hij nu aangeeft, kan ik
het begrijpen.Minister Donner:Wij hebben nu eenmaal te maken met het Wetboek van Strafrecht en dus ook
met de daarin gehanteerde definities. Misschien is de oplossing om in het
tweede lid niet de term "discriminatie" te gebruiken, maar om te spreken over
een aantal vormen die in artikel 90 quater genoemd zijn. Dit moet de Kamer
echter beslissen. In dat geval zijn wij niet meer gebonden aan artikel 90
quater. Het gaat dan om het krenkend onderscheid maken zonder redelijke grond.Ik herhaal dat een belangrijk element is dat juist bij de gehandicapte
de discriminatie vaak net gelegen is in het géén onderscheid
maken zonder redelijke grond. Langs die weg kunnen wij een eind komen. Wij
kunnen dan echter niet zonder meer eerst de brede term "discriminatie" conform
het Wetboek van Strafrecht gebruiken om bij de strafuitsluitingsgrond slechts
een deel daarvan, als het zonder redelijke grond is, terug te nemen.De heer Rouvoet (ChristenUnie):Ik doe nog een poging om nader tot elkaar te komen. Ik heb een parallel
gezocht in onze afspraak over de kinderporno. De afspraak is dat men dat niet
in zijn bezit mag hebben, maar wij hebben een uitzondering gemaakt voor het
bezit wegens wetenschappelijke, therapeutische en andere doeleinden. Ik denk
hierbij aan de wetenschapper en de politie. Wij hadden kunnen zeggen: je mag
geen kinderporno zonder redelijke grond in je bezit hebben. Wij hadden ook
kunnen zeggen: je mag geen kinderporno in je bezit hebben. In artikel 2.40b,
lid 2, hebben wij echter het volgende bepaald: niet strafbaar is hij die het
toch in zijn bezit heeft voor wetenschappelijke, therapeutische en andere
doeleinden. Is de parallel die ik gezocht heb onredelijk of is het ten minste
een indicatie dat wij er langs de weg van de strafuitsluitingsgrond komen?Minister Donner:Bij de kinderporno hebben wij juist die weg gekozen met het oog op de
bewijslastverdeling. Allereerst geeft het aan dat wij in de strafuitsluitingsgrond
dezelfde terminologie gebruiken als in het verbod. Bij kinderporno zijn wij
ervan uitgegaan dat het bezit van kinderporno zonder meer het bewijs is van
een strafbaar feit. Het is evenwel aan de verdachte om aan te tonen dat de
strafuitsluitingsgrond eventueel van toepassing is. Die systematiek kiezen
wij.Bij de discriminatie wegens een handicap moet niet gedacht worden aan
discriminatie als een gekleurde term. Artikel 90 quater geeft die kleur er
ook niet aan. Die stelt dat er ook sprake van discriminatie is als een discohouder
met een discotheek op de eerste etage van een gebouw geen lift aanbrengt omdat
daarvan het gevolg is dat gehandicapten in een rolstoel niet naar die discotheek
kunnen gaan.De heer Rouvoet (ChristenUnie):De minister zegt nu in feite dat je per definitie een soort
omgekeerde bewijslast krijgt als je een strafuitsluitingsgrond opneemt. Ik
heb uit vaste jurisprudentie van de Hoge Raad altijd opgemaakt dat dit juist
niet het geval was; dat je het wel moet stellen, maar dat je niet als enige
de bewijslast hebt.Minister Donner:Wij kunnen nog wel eens discussiëren over de precieze consequenties.
In ieder geval is mijn grootste probleem dat het tweede lid het gehele begrip
discriminatie met alle consequenties van dien in zijn volle breedte omvat,
terwijl wij het erover eens zijn dat juist in het geval van discriminatie
van gehandicapten het geen onderscheid maken het probleem is, anders dan in
geval van discriminatie wegens geloof, ras en dergelijke. Het probleem is
dat het vaak om redelijke gronden wel noodzakelijk is om te discrimineren,
mede omdat "handicap" een veel breder begrip is. Het omvat namelijk visueel
gehandicapten, fysiek gehandicapten enz. Om die reden zeg ik dat in het ongedifferentieerd
toepassen en in het maken van een strafuitsluitingsgrond voor een deel een
groot gevaar schuilt. Als in het tweede lid sprake is van "discriminatie"
en in het derde lid van "discriminatie zonder redelijke grond of met redelijke
grond", dan heeft dat precies het zelfde effect. Ik herhaal dat het mij op
dit moment het beste lijkt dat wij zoeken naar een betere term dan de term
discriminatie, naar een betere vondst in de systematiek. Ik begrijp uw bezwaar
tegen de term "discriminatie zonder redelijke grond". Dat probleem zie ik
ook, maar ik weeg het iets anders in het kader van de wens dat wij nog eens
bestuderen of een poging kan worden gedaan om een andere term te vinden.De heer Rouvoet (ChristenUnie):Na consultatie van de mede-indieners en mijn collega's merk ik het volgende
op. Ik heb goed geluisterd. De eerste winst bij de overwegingen die wij hebben
ten aanzien van wat wij willen bereiken, is dat het in de wetsgeschiedenis
via de Handelingen vastligt. Dat vind ik van groot belang. Het komt erop neer
dat beide opties een aantal schaduwzijden kennen. Ik wil die nog even op mij
laten inwerken. Mede omdat wij samen al hebben geprobeerd te achterhalen wat
de beste route is, lijkt het mij van belang dat wij dit op ons laten inwerken,
maar dat wij er tegelijkertijd voor zorgen dat wij over kunnen gaan tot stemmen.
Het wetsvoorstel ligt er namelijk al een poosje. Het zou goed zijn als het
werd aangenomen.Laten wij het hierbij laten voor wat betreft de gedachtewisseling en laten
wij komen tot het indienen van een gewijzigd amendement of doorzetten. Wat
het wordt, zullen wij bij de stemmingen wel merken. Laten wij er wel tijdig
voor de stemmingen uitsluitsel over geven.Minister Donner:Bij een gewijzigd amendement kan altijd nog een andere formulering worden
gevonden. Anders blijft de keuze ten principale inderdaad dat wij een apart
lid met discriminatie zonder redelijke grond opnemen of de systematiek volgen
die de heer Rouvoet voorstelt. Dan gaat het dus om terminologie.De algemene beraadslaging wordt gesloten.De voorzitter:Ik stel voor, aanstaande dinsdag over dit wetsvoorstel te stemmen. Als
blijkt dat dit niet mogelijk is, kan de stemming worden uitgesteld tot volgende
week donderdag. Dat zou jammer zijn, want dat is de dag voordat het reces
begint.Aldus wordt besloten.De vergadering wordt van 14.30 uur tot 15.00 uur geschorst.Voorzitter: Cornielje 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/h-tk-20032004-5644-5648.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl