Voortzetting van de behandeling van het wetsvoorstel Wet op het onderwijstoezicht (27783)
Staten-Generaal — Handelingen 
Datum: 2014-07-08 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Handeling 2001-2002, pag. 1563-1576

 
 
 

Handeling

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Vergadernummer
Datum vergadering

02-07-2002

Eerste Kamer der Staten-Generaal

2001-2002

nr. 32, pagina 1563-1576

18-06-2002

 

 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties over kamerdossier

Kamerdossier 27783Toon publicaties die dit dossier behandelen

 
 
 Publicaties in vergadering

Herdenking naar aanleiding van het overlijden van het oud-lid van de Eerste Kamer de heer M.C. BatenburgPagina 1536-1536
Behandeling van het wetsvoorstel Regels inzake de bevordering van integriteitsbeoordelingen door het openbaar bestuur met betrekking tot beschikkingen of overheidsopdrachten (Wet bevordering integriteitsbeoordelingen door het openbaar bestuur) (26883)Pagina 1555-1563
Stemming in verband met het wetsvoorstel houdende regels inzake handelingen met geslachtscellen en embryo's (Embryowet) (27423)Pagina 1536-1537
Voortzetting van de behandeling van het wetsvoorstel Regels inzake de bevordering van integriteitsbeoordelingen door het openbaar bestuur met betrekking tot beschikkingen of overheidsopdrachten (Wet bevordering integriteitsbeoordelingen door het openbaar bestuur) (26883)Pagina 1576-1587
Lijst van besluiten (dinsdag 18 juni 2002)Pagina 1587-1587
Behandeling van het wetsvoorstel Wet op het onderwijstoezicht (27783)Pagina 1546-1555
Behandeling van de wetsvoorstellen: - Wijziging van de Gerechtsdeurwaarderswet en enkele andere wetten in verband met enige technische aanpassingen (27845); - Samenvoeging van de gemeenten Echt en Susteren (28012); - Wijziging van de Wet toezicht kredietwezen 1992 in verband met de Invoering van bedrijfseconomisch toezicht op instellingen voor elektronisch geld (28189); - Wijziging begroting VROM 2002 (voorjaarsnota) (28303)Pagina 1523-1523
Voortzetting van de behandeling van het wetsvoorstel Wijziging van de Bestrijdingsmiddelenwet 1962 (implementatie biociden richtlijn) (27085)Pagina 1537-1546
Presentie en opening (dinsdag 18 juni 2002)Pagina 1523-1523
Lijst van ingekomen stukken, met de door de voorzitter terzake gedane voorstellen (dinsdag 18 juni 2002)Pagina 1587-1588
Behandeling van: - de Uitvoeringswet Internationaal Strafhof (28098, R1704); - het wetsvoorstel Aanpassing van het Wetboek van Strafrecht, het Wetboek van Strafvordering en enige andere wetten aan de Uitvoeringswet Internationaal Strafhof (28099)Pagina 1523-1532
Voortzetting van de behandeling van het wetsvoorstel Wet op het onderwijstoezicht (27783)Pagina 1563-1576
Behandeling van het wetsvoorstel Wijziging van de Bestrijdingsmiddelenwet 1962 (implementatie biociden richtlijn) (27085)Pagina 1532-1536

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 71 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
Aan de orde is de voortzetting van de behandeling van: het wetsvoorstel Wet op het onderwijstoezicht (27783).De beraadslaging wordt hervat.Minister Hermans:Voorzitter. Mag ik mijn beantwoording beginnen met felicitaties uit te
brengen aan de heer Groen voor zijn maidenspeech? Bij zo'n wetsvoorstel een
maidenspeech houden zouden velen graag wensen. Ik zie ook maidenspeeches van
twee minuten bij een plenair debat naar aanleiding van een algemeen overleg
in de Tweede Kamer. Een wetsvoorstel als het onderhavige is het nadrukkelijk
waard om dat te doen. Ik ben ook alle afgevaardigden die vandaag het woord
hebben gevoerd, zeer dankbaar voor hun reactie waarin in algemene zin grote
steun werd gegeven aan wat nu voorligt.Samen met de staatssecretaris ben ik er ook zeer verheugd over, dat wij
dat in deze demissionaire periode nog kunnen afronden. Naar onze mening ligt
immers een wetsvoorstel voor dat het scharnierpunt is in onze aanpak van het
onderwijsbeleid. Het is een scharnierwet op weg naar een onderwijsstelsel
waarin wij sterk de nadruk leggen op autonomie en zelfregulering van de scholen.
Als je ruimte en mogelijkheden geeft en regelgeving wilt afschaffen, dan dien
je ook op basis van artikel 23 ruimte te hebben voor een kwaliteitstoets.
Ouders, instellingen, deelnemers, de politiek, de Eerste en Tweede Kamer,
hebben er recht op te weten wat er gebeurt met het totale budget van zo'n
23 mld euro voor het onderwijs.De voorliggende wetgeving is van grote betekenis, ook in samenhang met
enerzijds het onderwijsnummer en anderzijds de wet beroepen in het onderwijs,
een wetsvoorstel dat helaas in de Tweede Kamer controversieel is verklaard.
Deze drie wetten zijn zo belangrijk, omdat je met een goed onderwijsnummer
in staat bent om heel gewogen budgetten toe te delen, bijna per leerling.
Het is ook van belang om met een zogenaamde begintoets te kunnen zien wat
uiteindelijk aan het eind van een schoolperiode de toegevoegde waarde van
de school is geweest. Laten wij echter niet de fout maken – ik heb het
vandaag niet gehoord, maar het is toch goed om het nog even aan te geven –
om te veronderstellen dat het onderhavige wetsvoorstel een soort veredelde
Citotoets zou inhouden waarbij wordt gekeken naar wat het cijfer aan het einde
van een schoolperiode zou moeten zijn. Een goede school levert toegevoegde
waarde door ervoor te zorgen dat het maximale uit leerlingen wordt gehaald.
Het wetsvoorstel biedt een goede mogelijkheid voor een school om daar rekenschap
en verantwoording over af te leggen. Dat is gebouwd op de eigen kwaliteitszorg
en op het onderwijsnummer. In de wet beroepen in het onderwijs, waarvan ik
hoop dat die snel uw Kamer zal bereiken, staat een aantal voorwaarden op basis
waarvan iemand zich docent mag noemen, anders dan alleen het hebben van een
bevoegdheid. Eens bevoegd is namelijk nog niet altijd bekwaam.
Dat betekent dat je wel een opleiding kunt hebben gevolgd, maar zoals eenieder
van u moeten ook docenten hun vak bijhouden. In onze eerste beleidsnotitie
bij de begroting voor het jaar 2000 hebben wij aangegeven dat wij uiteindelijk
willen komen tot een sterke instelling en een verantwoordelijke overheid.
Met zo'n sterke instelling sluiten overheid en ouders eigenlijk een soort
contract af voor een bepaalde prestatie die moet worden geleverd. Er zal ook
worden bekeken wat dat precies betekent voor de inzet van middelen. Via het
onderwijsnummer kun je goed berekenen wat aan gewogen middelen is ingezet.
In het kader van de wet beroepen in het onderwijs wordt niet meer precies
voorgeschreven aan welke voorwaarden iemand moet voldoen die voor de klas
staat, maar wordt de schoolleiding afgerekend op de prestatie die een school
levert. Hoe en met welke mensen die school die prestatie levert, is de verantwoordelijkheid
van die school. In de wet is duidelijk neergezet aan welke voorwaarden een
leraar moet voldoen om bevoegd en bekwaam te zijn. Het is vervolgens aan de
schoolleiding om te bekijken hoe de mix tussen die leraren, onderwijsassistenten,
ICT-deskundigen en misschien ook ouders of anderen een gezamenlijk product
oplevert dat kwaliteit biedt voor de leerling. Dat is de kern van wat wij
graag willen bereiken. Vorig jaar november hebben de staatssecretaris en ik
naar de Kamer een bericht gestuurd waarin wij aangaven dat er 28 regelingen
in het primair en voortgezet onderwijs kunnen vervallen als de genoemde drie
wetten zijn ingevoerd. Dat is immers de funderende wetgeving voor het nieuwe
beleid van aansturing van het onderwijs, waarin de ruimte voor scholen maximaal
wordt gemaakt en de overheid de richting aangeeft en ook rekenschap wil laten
afleggen en resultaat wil zien. Ik geef de Kamer een paar voorbeelden van
voorstellen die wij hebben gedaan. Een van de punten waar wij vanaf willen
is het toelatingstijdstip voor leerlingen in het primair onderwijs. Waarom
kan een leerling alleen maar worden toegelaten aan het begin van een schooljaar?
De scholen hebben een eigen verantwoordelijkheid; geef ze dan ook die ruimte.
Laat zij daarover afspraken maken, ook met de ouders. Een ander voorbeeld
is de maximale duur van verschillende onderwijssoorten. Waarom is de eis dat
het basisonderwijs voor 4- tot 12-jarigen dus binnen acht jaar moet plaatsvinden?
Waarom kan dat niet langer of korter? Waarom is de duur voor het voortgezet
onderwijs precies vastgelegd? Als de overheid daarvoor ruimte geeft, moet
zij een kwaliteitstoets hebben om te bekijken of de middelen effectief zijn
ingezet. Als je dat soort dingen wilt loslaten, heb je een wet beroepen in
het onderwijs, de wet op het onderwijstoezicht en het onderwijsnummer nodig
om te kunnen bekijken wat de weging van verschillende factoren voor de betaling
van leerlingen aan de school eigenlijk is.De Kamer weet dat wij een formulering van algemene beginselen van behoorlijke
onderwijskwaliteit willen. Daarover worden hele discussies gevoerd. Daarmee
ziet de overheid af van gedetailleerde voorschriften, maar voor het budget
dat zij ter beschikking stelt, moet het onderwijs een bepaalde kwaliteit hebben:
algemene beginselen van behoorlijke kwaliteit in het onderwijs. Als je die
invoert, kun je uitgangspunt en doelstelling van het onderwijs door de scholen
zelf laten bepalen. Als wij die kant opgaan – dat kunnen wij echter
niet even in vier jaar – moeten er voorwaarden geschapen worden via
een aantal aanpassingen die wij nu voor een groot deel op tafel hebben liggen.
Een volgend kabinet kan daar volop mee verder gaan, om datgene te realiseren
waarvoor, naar ik gezien heb, zowel in de Eerste als in de Tweede Kamer, heel
veel steun is.Ouders, leerlingen en het politiek verantwoordelijke parlement, hebben
recht op casu quo moeten inzicht krijgen in het kwaliteitsproduct dat een
onderwijsinstelling levert. Daarvoor moeten zij goed geïnformeerd zijn.
Daarom wordt de inspectie via de wet op het onderwijstoezicht getransformeerd
van een informant van de bewindslieden van Onderwijs, Cultuur en Wetenschappen
tot een instrument in handen van het Nederlandse onderwijsveld dat de onderwijsinstellingen
een spiegel voorhoudt. Zij laat zien wat de kwaliteit van hun product is.
Zij kan benchmarken en good practises laten zien, waardoor scholen hun product
kunnen verbeteren en kwalitatief beter onderwijs kunnen gaan geven. Uiteindelijk
is op die manier een gevarieerd onderwijsaanbod dat naar aard en plaats vaak
verschillend in te vullen is, noodzakelijk en mogelijk. De kwaliteit van het
onderwijs die de overheid moet bieden volgens artikel 23, kan zo worden uitgevoerd.
De minister van Onderwijs, Cultuur en Wetenschappen heeft daarbij een taak.Ik constateer dat zowel in de Tweede Kamer als in dit huis de discussie
gaat over de vraag wat de rol van de instellingen zelf is. De rol van instellingen
is in onze ogen heel zwaar wat betreft een eigen systeem van kwaliteitszorg.
Men kan kiezen voor een eigen opbouw of voor bijvoorbeeld Q-primair of Q5.
Aan de voorbeelden die genoemd zijn, kun je zien dat ook in het onderwijs
steeds meer wordt ingespeeld op deze nieuwe ontwikkelingen. Als scholen beschikken
over een soort certificering, bestaat er bijna een systeem zoals wij hier
twee weken geleden besproken hebben, de accreditatie. De inspectie constateert
dat de kwaliteitszorg op een school in orde is, als die school voldoet aan
een bepaalde certificerende norm van kwaliteitszorg. De inspectie zal steekproefsgewijs
blijven bekijken of dat ook daadwerkelijk het geval is. Dat gebeurt natuurlijk
onder meer via visitaties overal in het onderwijs. In de hele wetgeving wordt
daar steeds naar verwezen. De rol van de inspectie mag je niet marginaliseren.
De inspectie kan niet naar achter worden gedrukt, terwijl een en ander alleen
maar aan de scholen wordt overgelaten. Dan zou ik in strijd komen met artikel
23, waarin wordt bepaald dat de onderwijskwaliteit de verantwoordelijkheid
van de bewindslieden van Onderwijs is. De grondwettelijke verantwoordelijkheid
van de overheid voor het toezicht op het onderwijs moet gewaarborgd blijven.
De inspectie zal altijd in staat moeten zijn om onderzoek te doen naar de
kwaliteit van het onderwijs in een onderwijsinstelling. Zij moet vanuit haar
professionele onafhankelijkheid de instellingen aanspreken, zo nodig incidenteel
maar het liefst structureel, volgens de aanpak die wij nu voor ogen hebben.
Daarbij moet worden gekeken naar de kwaliteit en naar eventueel geconstateerde
tekortkomingen, niet als veroordelend toezicht, maar als stimulerend toezicht.
Stimulerend toezicht betekent dat de inspectie niet moet komen
met allerlei nieuwe regelingen. Het toetsingskader wordt vastgesteld door
de inspectie en goedgekeurd door de minister. Je kijkt of er in die school
daadwerkelijk is voldaan aan de beginselen van kwaliteit van het onderwijs.
Het is meer dan alleen boekhouden; je moet namelijk ook kijken of het zo is.
Laten wij nu niet de discussie voeren over de rol van accountants in verband
met het toezicht. Je moet verder gaan dan alleen controleren of de stukken
precies kloppen. Je zult het toezicht op de scholen nadrukkelijk niet alleen
moeten uitoefenen via het vinkenlijstje, maar veel meer door observaties in
de klas, door het meten van het pedagogisch klimaat in de school, door te
praten met ouders, deelnemers en docenten en door te kijken hoe het team in
de school opereert. Die elementen zijn van grote betekenis.De inspectie dient volgens artikel 17 zorg te dragen voor een verantwoorde
uitoefening van het toezicht. De onderwijsinstelling kan de inspectie daarop
aanspreken. Een raad van advies staat de inspectie bij in de vormgeving van
de kwaliteitszorg. De inspectie streeft ernaar om zichzelf in het najaar van
2004 te laten accrediteren, doordat ook in internationaal verband wordt bekeken
of hier sprake is van een goed systeem van kwaliteitstoezicht.In de wet zijn procedurele waarborgen opgenomen in verband met de vaststelling
van het toezichtskader en de inspectierapportages. In artikel 18 van de wet
is ook heel nadrukkelijk een klachtenprocedure opgenomen. Onderwijsinstellingen
hebben er recht op dat de inspectie op een correcte wijze met hen omgaat en
niet pas na een halfjaar een rapportage uitbrengt. Ook daarover zijn afspraken
gemaakt. Over het algemeen moet dat binnen een week of zes gebeuren. Als er
klachten zijn over de uitoefening van het toezicht door de inspectie –
onder andere het inspectietoezicht en het inspectierapport kunnen onderwerp
van een klacht zijn – dan zullen deze worden behandeld door een klachtenadviescommissie
in de zin van de Algemene wet bestuursrecht. In het wetsvoorstel is gewaarborgd
dat deze commissie deskundig is op het punt van de vrijheid van onderwijs
en een onafhankelijke positie heeft. De inspectie zal slechts gemotiveerd
kunnen afwijken van het door de klachtenadviescommissie uitgebrachte advies.
Gelet op de algemene inleiding over deze wet op het onderwijstoezicht, ben
ik van mening dat zij een scharnierpunt is op weg naar een andere invulling
van de onderwijswetgeving: het waarborgen van de kwaliteit van het onderwijs,
het regelen van de positie van de inspectie en het waarborgen van de kwaliteit
van de uitoefening van het toezicht. Dat zijn drie belangrijke elementen in
deze wetgeving.De heer Schuyer heeft expliciet gevraagd naar de zorgvuldige procedure
bij de totstandkoming en openbaarmaking van het inspectierapport. Als je deze
procedure volgt, kun je al in een vroegtijdig stadium aan eventuele bezwaren
tegemoetkomen. De inspectie moet het bestuur van de instelling horen voordat
zij tot vaststelling van het rapport overgaat. Als er verschil van mening
blijft tussen de inspectie en de instelling, wordt de zienswijze van het bestuur
altijd vermeld bij de openbaarmaking van het inspectierapport. Bovendien biedt
de klachtenprocedure de mogelijkheid om de inhoud van het rapport ter discussie
te stellen. Het gaat dus niet om veroordelend toezicht, maar om stimulerend
toezicht, waarbij een zorgvuldige procedure dient te worden gevolgd.Mevrouw Schoondergang vraagt of het niet slecht is als het uitbrengen
van het inspectierapport bijvoorbeeld een halfjaar zou duren. Nadat de inspectie
van een instelling is afgerond, wordt een voorlopig rapport op hoofdlijnen
ter beschikking gesteld aan een vertegenwoordiger van het bevoegd gezag en
een vertegenwoordiger van het personeel. Daarna schrijven de desbetreffende
inspecteurs binnen ongeveer zes weken en dus niet na zes maanden, het conceptrapport.
Het conceptrapport wordt opgesteld, gecontroleerd en naar de scholen of instellingen
voor commentaar gezonden. Het is mogelijk dat dit door onvoorziene omstandigheden
meer tijd kost, maar de termijn is zes weken. Het is onjuist dat het rapport
pas na een halfjaar wordt opgestuurd. Voor de school is een termijn van drie
dagen zeker niet reëel, want dat is veel te kort. Mocht daarvan sprake
zijn, dan wil ik dat vernemen om vervolgens maatregelen te kunnen nemen. Als
zich zoiets heeft voorgedaan of voordoet, dan kan daarover bij uitstek een
klacht worden ingediend bij een onafhankelijke klachtencommissie, zoals in
het wetsvoorstel ook is geregeld.De heer Groen heeft gevraagd welke mogelijkheden de school heeft om zich
te beschermen tegen een inspectieoordeel. Ik heb al gezegd dat de schoolbesturen
altijd in de gelegenheid worden gesteld om hun eigen zienswijze naar voren
te brengen. Als men het daarover niet eens wordt, kan de zienswijze bij het
inspectierapport worden opgenomen. Daarnaast kunnen scholen een klacht indienen.
Als er sprake is van onzorgvuldig handelen door de inspectie en er zou daardoor
schade zijn ontstaan bij de school, dan kan een schoolbestuur er ook voor
kiezen om een actie uit onrechtmatige daad in te stellen. Indien de rechter
oordeelt dat er sprake is van een onrechtmatige daad en er ook overigens is
voldaan aan de vereisten van artikel 162 van Boek 6 van het BW, kan hij overeenkomstig
bepalen dat de schade vergoed moet worden. Ingeval de minister naar aanleiding
van het oordeel van de inspectie een beslissing neemt inzake de bekostiging,
staat daar de weg van bezwaar en beroep tegen open. Conform artikel 29 zal
bij de evaluatie van de WOT worden bekeken of de rechtsbescherming hiermee
afdoende is geregeld. Uiteindelijk zal dat in de praktijk moeten blijken.Op welke wijze kan gestimuleerd worden dat de onderwijsinstellingen op
het punt van zelfevaluatie hun eigen verantwoordelijkheid volop kunnen waarmaken?
Onderwijsinstellingen kunnen een zelfevaluatie uitvoeren met betrokkenen van
de samenwerkende instellingen in de vorm van visitatie-audits, het inkopen
van externe ondersteuning, bijvoorbeeld bij SLOA-instellingen, het benutten
van good practises van andere instellingen en gebruikmaking van elders of
gezamenlijk ontwikkelde instrumenten voor zelfevaluatie. Voorbeelden heeft
de heer Werner al genoemd. Aan de ondersteuning en de stimulering hiervan
heb ik veel gedaan. Ik heb die processen allemaal ondersteund om ervoor te
zorgen dat zij ook daadwerkelijk tot stand komen. Daarbij kan de inspectie
in het kader van het stimulerend toezicht wel een stimulerende, maar geen
ondersteunende rol spelen.De heer Werner heeft de suggestie gedaan om scholen die hun eigen kwaliteitszorg op orde hebben vrijstelling van regelgeving te bieden.
Dat vind ik in dit proces een interessante gedachte. Naar mijn mening moeten
de 28 regelingen zoals aangegeven in de brief van november 2001 aan de Tweede
Kamer uiteindelijk voor het gehele onderwijs gelden. Ik kan mij voorstellen
dat in het kader van het project Initiatiefrijke scholen, waaraan de heer
Witteveen heeft gerefereerd, vrijstelling van regelgeving nadrukkelijk als
mogelijkheid wordt geboden, maar onder de huidige rechtsregeling is dat nogal
lastig. De experimentenwet vraagt eerder om meer regels dan dat zij een oplossing
biedt. Verruiming van de mogelijkheid tot vrijstelling acht ik dan ook wenselijk.
Ik zal nagaan of dit in het kader van het project Initiatiefrijke scholen
tot de mogelijkheden kan behoren. Bij de beslissing welke scholen voor zo'n
vrijstelling in aanmerking komen, zou de kwaliteit en de professionaliteit
van de school een belangrijke rol kunnen c.q. moeten spelen om te kunnen zien
wat de ervaringen met een systeem van eigen kwaliteitszorg, de Wet op het
onderwijstoezicht en het schrappen van veel regels uiteindelijk in de praktijk
betekent.Tegelijkertijd moet echter voorkomen worden dat je in de experimentenval
stapt in die zin dat er naast de start van een experiment niets anders meer
mag gebeuren. Na een evaluatie van drie jaar wordt vervolgens geconstateerd
dat er problemen zijn en vervolgens wordt het experiment gestopt. De discussie
over de lumpsumfinanciering is gebaseerd op zo'n ontwikkeling. De scholen
die de lumpsum versneld willen, kunnen die versneld krijgen, maar de scholen
die een normaal tempo willen aanhouden, moeten daar ook de gelegenheid voor
krijgen. Dat geldt ook voor deze wet- en regelgeving. Op dat punt kun je dus
een proces van twee snelheden laten bestaan.Mij is gevraagd of ik mogelijkheden zie om in het primair onderwijs, het
voortgezet onderwijs en het beroepsonderwijs en volwasseneneducatie toe te
werken naar een systeem van certificering en accreditatie zoals in het hoger
onderwijs. De Wet op het onderwijstoezicht voorziet voor deze sectoren in
een onafhankelijke beoordeling door de inspectie naar het beginsel van proportionaliteit.
Dat betekent dat de inspectie rekening zal houden met de vormen van kwaliteitszorg
die door de instelling zelf op tafel worden gelegd. Elke instelling is binnen
de wettelijke kaders vrij in de keuze van de inrichting van het kwaliteitszorgstelsel,
net zoals zij vrij is in de inrichting van het onderwijs. Instellingen kunnen
daarbij kiezen voor een certificerend systeem met een externe certificering:
ISO, FEQM, INK. Een aantal systemen kan daarbij van toepassing zijn. De inspectie
kan aangeven dat het systeem dat wordt toegepast in de school, door haar wordt
gezien als een belangrijk systeem van kwaliteitszorg. Ook brancheorganisaties
van instellingen kunnen gebruik maken van breed erkende kwaliteitscertificaten
en kwalificaties.In de sectoren van het primair onderwijs, het voortgezet onderwijs en
het beroepsonderwijs en de volwasseneneducatie is dus geen sprake van een
centraal voorgeschreven eenvormig accreditatiesysteem. Instellingen kunnen
op vrijwillige basis wel gebruik maken van een bestaande of een eigen vorm
van certificering. Dat systeem is dus anders dan het systeem in het hoger
onderwijs. Daarbij is namelijk een internationale vergelijking aan de orde.
Daardoor moet ik kiezen voor een kwaliteitsnormsysteem dat vergeleken kan
worden met systemen op internationaal niveau. Dat is bij deze systematieken
niet het geval. Daarom moet je de vrijheid van onderwijs en de vrijheid van
inrichting daarbij maximaal honoreren.In de BVE-sector is op de lange termijn wel een systeem van accreditatie
mogelijk. Het is bekend dat ik in Europees verband het initiatief heb genomen
om een soort Bologna-verklaring te verkrijgen voor het beroepsonderwijs en
de volwasseneneducatie. Uiteindelijk kan dat dan in 2004 in Nederland worden
afgesloten, als Nederland voorzitter is. Als je dat namelijk doet, krijgt
het middelbaar beroepsonderwijs een soortgelijk systeem als het hoger onderwijs.
De vergelijking van diploma's en certificering met het buitenland is dan noodzakelijk.
Als vergelijken wenselijk wordt, maak je wel een aantal systemen waarbij dat
mogelijk wordt.De heer Werner vroeg waarom dit niet mogelijk is voor het primair en het
voortgezet onderwijs. Volgens mij hebben wij daarbij met een iets andere situatie
te maken, zeker ten opzichte van het hoger onderwijs. Bij het primair en voortgezet
onderwijs is immers sprake van leerplichtperiode. Dan hebben wij het ook niet
over het certificeren van opleidingen, maar over het certificeren van instellingen.
Als een opleiding niet wordt gecertificeerd, kan de desbetreffende instelling
van het hoger onderwijs gewoon blijven bestaan. Als dat in het PO en VO niet
gebeurt, zou je die instelling direct stopzetten, met alle gevolgen van dien
voor de leerplicht. In de wet hebben wij, vertaald naar de Gemeentewet, een
artikel-12-achtige situatie opgenomen, waarbij een ondersteuning via brancheorganisaties
of eigen organisaties voor de scholen die minder goed uit de inspectierapporten
komen, mogelijk wordt. Dat is dus een heel ander systeem dan in het hoger
onderwijs.De heer Witteveen vroeg naar de zelfevaluatie voor kleine scholen. Via
Q-primair en Q5, respectievelijk voor het primair onderwijs en het voortgezet
onderwijs, zijn specifieke projecten opgezet voor de bevordering van zelfevaluatie.
Daarbij zijn ook kleine scholen betrokken. Ik ben het met de heer Witteveen
eens dat methodieken die aansluiten bij de mogelijkheden van kleine scholen,
absoluut noodzakelijk zijn. Ik zal daarom bezien of er in die projecten specifiek
aandacht moet zijn voor dat punt. Er zijn immers niet alleen grote scholen.
Er zijn ook de nodige kleine scholen. Dat geldt niet alleen voor de uitvoering
van het beleid, maar ook voor de organisatie.De heer Groen vroeg mij hoe het toezicht op basis van kwaliteitsaspecten
zich verhoudt met de vrijheid van onderwijs. De kern van zijn betoog was dat
wij moeten oppassen met grensdiscussies. Ik ben blij dat ook hij heeft aangegeven
dat in dit wetsontwerp de positie van de overheid ten opzichte van artikel
23 en het toezichtskader inzake deugdelijkheid en kwaliteit scherp en helder
is neergezet. Het toezicht is er niet alleen ten behoeve van de minister,
maar juist ten behoeve van de betrokkenen, zoals ouders en leerlingen. Dat
is de maatschappelijke functie van toezicht. Dat vereist dat de inspectie
inzicht biedt in de kwaliteit van het onderwijs in brede zin. Ik heb het ook
weleens de toegevoegde waarde van het onderwijs genoemd. Welk
aspect van kwaliteit daarbij van belang wordt, wordt door de wetgever bepaald,
doordat in de wet uiteindelijk een toetsingskader wordt vastgelegd. Hoe het
onderzoek naar de kwaliteitsaspecten in de praktijk eruit zal zien, zal conform
de in het wetsvoorstel neergelegde procedures van overleg vooraf worden besproken
door vertegenwoordigers van het onderwijsveld en andere betrokkenen.Er zijn enkele belangrijke waarborgen voor de vrijheid van onderwijs.
De inspectie is verplicht bij de uitoefening van het toezicht de vrijheid
van onderwijs in acht te nemen. Dat zal de komende tijd op sommige terreinen
ongetwijfeld leiden tot jurisprudentie. Dat is bij alle wetgeving zo. Een
van de bronnen van het recht is de jurisprudentie. Dat laat onverlet dat je
moet proberen dat goed te doen in de ontwikkeling van de formele wetgeving.Het schoolbestuur wordt altijd in de gelegenheid gesteld, de eigen zienswijze
naar voren te brengen en kan die zo nodig in het inspectierapport laten opnemen.
De inspectie moet als naar haar oordeel sprake is van het niet naleven van
deugdelijkheidseisen dit nadrukkelijk in haar rapport vermelden. Als blijkt
dat een school voor primair voortgezet onderwijs de deugdelijkheidseisen niet
naleeft, kan uiteindelijk een bekostigingsactie plaatsvinden. Bij de discussie
over kwaliteit is er geen bekostigingssanctie. Als er voortdurend een probleem
is met de kwaliteit, is er zeer waarschijnlijk ook een probleem met de deugdelijkheid.
Bij een discussie over de kwaliteit, wordt de wettelijke lijn gevolgd van
belangenorganisaties, besturenorganisatie en brancheorganisaties. Je kunt
het vergelijken met ondersteuning overeenkomstig artikel 12 van die onderwijsinstellingen
om zo snel mogelijk weer op een goed kwaliteitsniveau te komen. Daarnaast
is een onafhankelijke klachtenadviescommissie ingesteld.Proportioneel toezicht houdt in dat hoe beter de instelling het voor elkaar
heeft, hoe kleiner de rol van de inspectie is. In de Tweede Kamer is gezegd
dat als alles voor elkaar is, de inspectie helemaal niet meer hoeft te komen.
Dat ging mij veel te ver, omdat ik dan niet meer mijn verantwoordelijkheid
voor de kwaliteit van het onderwijs kan waarmaken. Bij proportioneel toezicht
zal directe observatie door de inspectie een zeer belangrijke rol spelen.
De inspectie moet zich ervan vergewissen dat de gegevens die de school aanlevert,
juist zijn en op juiste wijze tot stand zijn gekomen. Hierbij hoort onder
meer het bezoeken van lessen, gesprekken met ouders en met leerlingen. Het
gaat niet alleen om dat "vinklijstje".Bij het beoordelen van de gegevens over de kwaliteit die de instelling
zelf levert, is directe observatie een belangrijk beoordelingscriterium. Lesbezoek
door directieleden of externen, enquêtes onder leerlingen en collegiale
visitatie behoren allemaal tot de mogelijkheden. Proportioneel toezicht houdt
in dat als de instelling adequate informatie over de kwaliteit levert de inspectie
met minder directe observatie toe kan. De ontwikkeling van dat proces zal
de komende jaren gestalte moeten krijgen. Daarom zal de inspectie in haar
werkwijze veranderingen aanbrengen.De brief aan de Tweede Kamer over de 28 regelingen zal naar mijn mening
nu zo snel mogelijk moeten worden geconcretiseerd. Je moet daarbij wel enkele
ankers hebben voor de kwaliteitsborging. De kwaliteit van het product moet
getoetst blijven worden. Ouders moeten geïnformeerd kunnen worden over
de kwaliteit van het onderwijs van hun kinderen en deelnemers over de kwaliteit
van het onderwijs dat zij volgen. Als je dat doet, moeten die 28 regelingen
zo snel mogelijk bekeken en geanalyseerd worden. De heer Werner vroeg of dit
kan door goede scholen te belonen. Ik zie meer in fasering. Die goede scholen
moeten voorop lopen, waarna de andere volgen. De regelingen moeten wel over
het volle veld worden ingevoerd.Je kunt beginnen met die scholen die het beste toezien op de kwaliteitszorg
en professionaliteit via een systeem van initiatiefrijke scholen. Wij willen
hetzelfde doen bij de lumpsumfinanciering. Uiteindelijk zullen alle scholen
in het primair onderwijs overgaan op een systeem van lumpsumfinanciering.
De ene school zal dat in een sneller tempo kunnen dan andere. Allemaal beginnen
zij bij stap 1 en vervolgens met stap 2, 3 en 4. Sommige kunnen meteen met
stap 3 beginnen, omdat zij veel en veel verder zijn. Dat geldt ook in dit
geval.De vragen van mevrouw Schoondergang over het vinklijstje meen ik voldoende
te hebben beantwoord. De heer Schuyer sprak over de klachtenadviescommissie.
Deze commissie is belast met de behandeling en advisering over klachten over
gedragingen van de inspectie. Het is inderdaad een onafhankelijke commissie
die klachten over gedragingen van de inspectie bij de uitoefening van het
toezicht behandelt. De klachten zullen worden behandeld volgens een zwaardere
procedure van de Algemene wet bestuursrecht. De reden voor een zwaardere procedure
is dat de scholen aldus de mogelijkheid wordt gegeven om op te treden, vooral
als zij menen dat de vrijheid van onderwijs in het geding is. De taak van
de commissie is echter niet beperkt tot aangelegenheden die alleen de onderwijsvrijheid
betreffen. Het kan gaan om alle gedragingen van de inspectie. Als waarborg
is in artikel 18, derde lid, van de Wet op het onderwijstoezicht, geregeld
dat, omdat de vrijheid van onderwijs in het geding is, de commissie deskundig
moet zijn op onderwijsterreinen, in het bijzonder op het gebied van de vrijheid
van onderwijs.De heer Schuyer vroeg, net als de heer De Jager en anderen, naar de financiële
consequenties die samenhangen met deze Wet op het onderwijstoezicht. Voor
de uitbreiding van het toezicht met het jaarlijks bezoek en een driejaarlijks
kwaliteitsonderzoek op kwalitatief goede scholen in primair onderwijs, voortgezet
onderwijs en de BVE-sector, ontvangt de inspectie vanaf het jaar 2003 structureel
5,4 mln euro extra. Dat heb ik gevonden op de eigen begroting van OCW.Of de scholen uiteindelijk frequenter een kwaliteitsonderzoek nodig hebben,
zal blijken uit de professionaliteit en de eigen, interne kwaliteitszorg.
Wij hebben een frequenter kwaliteitsonderzoek in de begroting opgenomen in
de afgelopen jaren. Dat gaat nu dus verder door. Ik kan ook melden dat in
2000 de inspectie een reorganisatietraject heeft ingezet. Dat wordt in augustus
2002 afgerond, zodat de nieuwe organisatie in het jaar 2003 gereed staat.
Kenmerken van die nieuwe organisatie: grote flexibiliteit, onder andere door
de vorming van multisectorale toetsings- en kenniseenheden
van de inspecties en medewerkers. De inspectie zal ongeveer 65 fte's aan extra
medewerkers aantrekken, waarvan 45 fte's inspecteurs. Verder zal er een jaarwerkplan
komen. Op basis daarvan kan een verdere prioritering plaatsvinden en kan ook
het parlement daarover een oordeel geven.Mevrouw Schoondergang heeft een vraag gesteld over teambreed werken en
discussies op pabo's en andere instellingen. Ik kan de Kamer melden dat teambreed
werken, bijvoorbeeld bij de universitaire leraaropleidingen, expliciet is
vermeld in het bekwaamheidsprofiel van de eerstegraadsleraren. Dat staat in
het raamplan voor universitaire leraaropleidingen van 1996. In het raamplan
staat dat in de opleiding aandacht wordt besteed aan de vakoverstijgende instellingen.
Een van de punten bij het toetsingskader van de inspectie is ook in hoeverre
collegiaal kan worden gewerkt in een school. Dat is niet: de deur dichttrekken
en keizer in eigen klas spelen. Er moet gekeken worden naar de onderlinge
samenwerking en afstemming. Ik zal ten aanzien van de pabo's en hbo-lerarenopleidingen
specifiek kijken of dit voldoende in het curriculum is opgenomen.Ik ben blij met de steun van mevrouw Schoondergang bij de stelling dat
onderwijsassistenten gemakkelijker moeten kunnen doorstromen naar de pabo's.
Verbetering van doorstroming mbo-hbo is een belangrijk onderwerp van dit kabinet
geweest als het gaat over de doorlopende leerwegen. De kern van die discussie,
die in feite ook op dit terrein speelt, is de volgende. In het beroepsonderwijs
hebben de staatssecretaris en ik zeer veel geïnvesteerd, niet alleen
qua financiën, maar ook qua organisatie en veranderingen daarin. De route
vmbo-mbo-hbo is een koninklijke route naast het algemeen vormend onderwijs/beroepsonderwijs.
Het wordt mij veel te gemakkelijk afgedaan als restonderwijs. Dat gebeurde
gisteren ook weer, zo heb ik begrepen, in een uitzending van NOVA. Zonder
het beroepsonderwijs bestaat onze samenleving helemaal niet. Dat betekent
dat al degenen die dat zeggen, naar mijn mening bezig zijn om het onderwijs
af te breken in plaats van er een positieve bijdrage aan te leveren. De vraag is of wij in staat zijn om vmbo, mbo en hbo, nu goed voor een
termijn van drie maal vier is twaalf jaar, door verwante leerwegen, goede
afstemming en betere doorstroming – het weghalen van de scheermessen
tussen vmbo, mbo en hbo – terug te brengen naar tien jaar. De overgang
moet veel soepeler kunnen verlopen. Bij vmbo-mbo moet het niet gaan om acht
jaar, maar om minder, bijvoorbeeld door betere aansluiting en betere afstemming.
Dat is de kern van het betoog en de kern van de opstelling die de staatssecretaris
en ikzelf in de afgelopen jaren ten aanzien van het beroepsonderwijs naar
buiten hebben gebracht. Het is daarbij van groot belang dat je maatwerk moet
kunnen leveren. Daarbij past de opmerking van mevrouw Schoondergang dat de
doorstroom van mbo naar pabo's verder moet worden verbeterd. Wij zijn daarmee
bezig. Het wordt neergezet. In de afgelopen periode is een en ander echter
vaak gebruikt als een soort bezuiniging. In mijn ogen moet bij deze doorstroomeffectiviteit
de opbrengst aan de instelling gelaten worden. Door een systeem van kwaliteitszorg
via deze wet en de accreditatie is men in staat om het eindpunt te meten.
Bij de vraag naar de weg hoe men daar komt en de vraag hoe lang men erover
doet, moet men ruimte laten aan de instellingen. Dan is men ook in staat om
instellingen de gelegenheid te geven om, bijvoorbeeld, een hbo-opleiding of
een mbo-opleiding in drie jaar te voltooien en toch aan de kwaliteitseis te
voldoen. Het verankeren van deze wet in de Nederlandse onderwijswetgeving
biedt mogelijkheden om te komen tot daadwerkelijke deregulering en maatwerk.Mevrouw Schoondergang had het over de relatie tussen de inspectie en de
individuele leerling. Ik ben het met haar eens dat het door haar aangegeven
voorbeeld moeilijk te verteren is. Het verzoek tot ontheffing van de leeftijdsgrens
werd niet in behandeling genomen door de inspecteur omdat de aanvraag te laat
was ingediend. Dat is een bureaucratie waar ik pukkeltjes van krijg. Dat betekent
dat er een klacht bij de onafhankelijke klachtencommissie zou moeten worden
ingediend. Dan moeten wij zoeken naar een goede weg en daar speelt de klachtencommissie
een belangrijke rol in. Ik weet dat de inspectie dat soort dingen niet meer
wil laten plaatsvinden, maar er kunnen ook weleens dingen fout gaan.De heer De Jager heeft volstrekt terecht de kwaliteit van leerkrachten
en docenten genoemd. Dat is het centrum van een goed onderwijsbeleid. Ik heb
net al aangegeven hoe wij dat de komende jaren verder inhoud willen geven.
Wij denken aan een contract tussen minister en onderwijsinstelling en tussen
ouders en onderwijsinstelling, waarin staat welk budget, gewogen of niet gewogen,
de onderwijsinstelling krijgt en welke prestaties daarvoor geleverd moeten
worden. Zo kan worden afgesproken dat een bepaalde achterstand met een extra
budget binnen zoveel jaar wordt ingelopen. Dan kun je een school daar ook
op afrekenen. De school weet dan ook dat een extra bonus tot de mogelijkheden
behoort. De Arbeiderspartij in Israël heeft bonussen uitgekeerd voor
scholen die er sneller in slaagden om Russische joden Hebreeuws te leren.
Dat systeem heb ik al eerder genoemd, in dit huis en aan de overkant. Aan
dat systeem willen wij de komende jaren verder werken, maar dat kunnen wij
pas doen als er een hiatentoets aan het begin is en als er een Wet onderwijstoezicht
is waarmee het eindproduct kan worden gemeten.Het beoordelen van docenten is geen taak van de inspectie. Wel kan de
inspectie zeggen of de kwaliteit van het geleverde product van de school voldoende
is. Als de inspectie constateert dat de kwaliteit onvoldoende is en dat er
meer pedagogisch-didactische of vakinhoudelijke kwaliteit moet worden binnengehaald,
dan moet de schoolleiding daar wat aan gaan doen. Die discussie kunnen inspectie
en school gaan voeren en dat kan openbaar gemaakt worden via een publicatie
op het internet.Het Nederlandse onderwijs staat er relatief goed voor. Ik las vanmorgen
een artikel met een kop over bijna de volle breedte van de Volkskrant. In
dat artikel staat dat het conservatieve onderwijs in Duitsland zo goed scoort,
met name in Beieren. Daar stond bij dat de kwaliteit van het Duitse onderwijs
minder is dan het Nederlandse onderwijs. Dat zeg ik niet, maar dat wordt aangetoond
in internationaal onderzoek. Het lerarentekort vormt echter een voortdurende
bedreiging voor de kwaliteit van het onderwijs. Wij hebben
daar niet voor niets zo geweldig op ingezet in de afgelopen periode.Mevrouw Schoondergang-Horikx (GroenLinks):Ik wil niets afdoen aan het enthousiasme van de minister over de kwaliteit
van het onderwijs in Nederland, maar in dat artikel in de Volkskrant stond
dat Nederland niet meedeed aan dat internationale vergelijkende onderzoek.
De relatie tussen Duitsland en Nederland is wat dit onderzoek betreft dus
niet correct.Minister Hermans:Ik heb het over een vergelijking in Europees verband, waaruit blijkt dat
het Nederlandse onderwijs heel goed scoort. Gemiddeld worden er in Nederland
meer lesuren gegeven dan in Duitsland. Ook in Beieren worden meer lesuren
gegeven dan in de rest van Duitsland. De vraag is in hoeverre het onderwijs
daar nog gefragmenteerd is en of het speciaal onderwijs daar geïntegreerd
is. Dat zijn vragen die ik niet zo één, twee, drie kan beantwoorden,
maar het is van groot belang dat het Nederlandse onderwijs internationaal
gezien goed scoort. Dat is een prestatie van formaat van het Nederlandse onderwijs.De heer Schuyer (D66):De Nederlandse leraren geven het meeste les van alle leraren in Europa.
In relatie tot de vraag hoe wij dat vak aantrekkelijker kunnen maken, zou
dat wel een aandachtspunt zijn.Minister Hermans:Nu wijken wij af van de kern van dit wetsvoorstel, maar ik wil dat uitstapje
graag maken. Het lerarentekort is niet alleen door extra mensen in het onderwijs
op te lossen, maar ook door de organisatie van het onderwijs aan te passen
en door de middelen te verbeteren. Dan moeten wij gebouwen, ICT en leervoorzieningen
in algemene zin verbeteren. Dit zijn de instrumenten om de positie van de
leraar te verbeteren en het lerarentekort weg te werken. De komende tijd zal
daar ongetwijfeld nog veel aan worden gedaan. Tijdens de onderhandelingen
over een nieuw regeerakkoord is hierover fors gesproken.Er komt een evaluatie van de Wet onderwijstoezicht. In de wet staat dat
binnen vijf jaar na inwerkingtreding aan de Staten-Generaal verslag zal worden
gedaan van de doeltreffendheid en de effecten van deze wet in de praktijk.
De evaluatie is derhalve gericht op de vraag in hoeverre het toezicht de eigen
verantwoordelijkheid van de onderwijsinstellingen voor de kwaliteit heeft
gestimuleerd.De heer Werner heeft nog een vraag gesteld over de decentralisatie van
huisvestingsgelden. Overwogen wordt de huisvestingsgelden in de sfeer van
het voortgezet onderwijs naar de scholen te decentraliseren. De vraag is natuurlijk
wel wat het nieuwe kabinet op dit punt precies gaat doen. Een van de onderhandelende
partijen heeft dit punt in ieder geval naar voren gebracht. Er is onderzoek
gedaan naar de wenselijkheid van doordecentralisatie en overheveling van middelen
voor onderhoud van de gebouwen. Dat heeft brede steun. Het overhevelen van
middelen voor nieuwbouw van scholen heeft een aantal nadelen. Het decentralisatiemodel,
waartoe midden jaren negentig is besloten door de Kamer, levert in ieder geval
directe betrokkenheid op van de gemeentelijke overheden. Waarom zouden die
overheden in hun vrij besteedbare budgetten niet dezelfde prioriteiten stellen
als het kabinet heeft gedaan: onderwijs, zorg en veiligheid? Zo heeft de gemeente
Nijmegen het in het kader van haar vestigingsbeleid ten aanzien van bedrijven
en de scholing van haar inwoners noodzakelijk geacht om een goed onderwijsklimaat
te hebben. Daarom heeft de gemeente extra budgetten uit haar vrij besteedbare
middelen ingezet. Dat laat natuurlijk onverlet de wenselijkheid om de komende
jaren de onderwijshuisvestingsbudgetten te verhogen.De heer Werner (CDA):In Nijmegen is dat inderdaad vrij goed geregeld. In andere gemeenten echter –
onder andere de gemeente waar ik woon – spelen heel vaak andere belangen
een rol. Ik denk aan bouwprojecten en andere ontwikkelingen die soms belangrijker
zijn dan de huisvesting van scholen. Het optimisme dat gemeenten in hun totale
belangenafweging altijd goed zullen zorgen voor de scholenhuisvesting is niet
altijd gerechtvaardigd.Minister Hermans:Ik kan mij niet voorstellen dat de heer Werner als groot aanhanger van
de decentralisatie er op die grond voor wil pleiten om de gelden over te hevelen
naar de scholen as such. Ik kan mij wel voorstellen dat extra budgetten voor
de huisvesting naar de scholen gaan in plaats van naar de gemeenten. Op die
manier breng je meer evenwicht in de verhouding tussen scholen en gemeente.
Maar elke school die iets wil, heeft te maken met bestemmingsplannen en dergelijke.
Er is dus altijd samenwerking met de gemeente nodig.De heer Werner (CDA):Ik was heel blij te horen dat de huisvesting van scholen opnieuw op de
agenda komt.Minister Hermans:Dat is inderdaad gebeurd en ik kan mij niet aan de indruk onttrekken dat
dit ook een paar deuren verder onderwerp van discussie is geweest. In het
basisonderwijs is de discussie over de vraag of lumpsumfinanciering tot de
mogelijkheden moet gaan behoren ook volop gaande.Staatssecretaris Adelmund:Voorzitter. U weet dat het is begonnen met de nota Variëteit en waarborg.
Het was een prachtige dubbelslag in de verschuiving van de paradigma's in
het onderwijs. Jarenlang is een paradigma geweest "gelijke kansen". Andere
jaren wisselde zich dat af met "omgaan met verschillen" en vervolgens kwam
dat samen in een kwaliteitsbeleid en in de wijze waarop wij nu de inspectie
positioneren. Natuurlijk, binnen de kwaliteitszorg is een goed functionerende
en helder gepositioneerde inspectie van zeer groot belang. Er zijn nogal wat
maatschappelijke verlangens ten aanzien van het onderwijs en er is dus nogal
wat aan de orde als je de rol van de inspectie gaat bespreken. Ik heb in eerdere
debatten gezegd dat ik nog steeds uitga van een driehoek waarin de kwaliteit
gestalte krijgt. Allereerst wordt binnen de school getest en getoetst. De
tweede punt van de driehoek wordt gevormd door intercollegiaal overleg, intervisie,
visitatie en welke vormen van overleg er nog zullen en kunnen ontstaan. Heel
veel scholen zien elkaar nu nog als concurrenten, maar hierin komt langzaam
verandering. Kwaliteitszorg komt nu samen met de collega's over de schoolmuren heen tot stand. Het sluitstuk wordt gevormd door de inspectie. Deze
wet is voor deze driehoek ook van zeer groot belang.Mevrouw Schoondergang heeft gezegd dat de strekking en kans van de wet
variëteit en waarborg zijn. Die tweeslag spreekt mij zeer aan. Alle woorden
die de heer Hermans hieraan heeft besteed, zijn mij uit het hart gegrepen.
Wij moeten die tweeslag altijd volhouden op een terrein dat een van de belangrijkste
terreinen van de overheid is. Ook als een school een eigen kwaliteitszorg
ontwikkelt, zal de inspectie in die driehoek altijd direct door heldere en
openbare rapportages moeten meewerken aan het eigentijds maken van het onderwijs.Er zijn veel vragen gesteld over de positie van de inspectie in het godsdienstonderwijs.
Die vragen zijn natuurlijk zeer gekleurd door het feit dat recent een BVD-rapport
is uitgebracht daarover en vorige week weer een NOVA-uitzending is gewijd
aan dit onderwerp. Ik zal eerst in algemene zin antwoorden op de vragen en
daarna ingaan op het islamitisch onderwijs en de wijze waarop wij hiermee
omgaan in verband met hetgeen in het BVD-rapport openbaar is gemaakt.Er is geen sprake van algemeen preventief toezicht van de inspectie op
het godsdienstonderwijs. De inspectie kan echter een vermoeden hebben van
strafbare feiten. Zij is verplicht die altijd te melden bij het openbaar ministerie.
Dit is een aantal keren gebeurd. Een van de meldingen die de publiciteit hebben
gehaald, had betrekking op een film die werd vertoond aan de leerlingen van
een school waarin werd ingegaan op de wijze waarop zij kunnen nadenken over
jihad.Het openbaar ministerie stelt vast of er sprake is van strafbare feiten.
De inspectie gaat daar dus niet over. De inspectie kijkt of de onderwijswetgeving
wordt overtreden. Bij godsdienstlessen wordt dan bijvoorbeeld nagegaan of
er Nederlands wordt gesproken. Volgens de onderwijswetgeving wordt er in de
Nederlandse onderwijsinstituten Nederlands gesproken, ook tijdens de godsdienstles.
Op een aantal scholen gebeurt dit niet en dan kan de inspecteur zeggen: wilt
u uw godsdienstlessen in het Nederlands geven. Als de school dit niet doet,
kan op grond van de onderwijswetgeving een bekostigingssanctie volgen.Ik heb zelf een rotsvast vertrouwen in visitatiecommissies voor het godsdienstonderwijs.
Ik zie dit ook in de onderhandelingen die ik voer met de ISBO, de besturenorganisatie
van het islamitisch onderwijs. Ik zie dit liever geregeld via visitatiecommissies
dan via een wettelijke regeling. Als men de kritiek serieus neemt, zou ik
dit liever in initiatieven van zelfregulering zien geregeld dan andere wegen
te bewandelen.Het is duidelijk geregeld: godsdienstonderwijs of levensbeschouwelijk
vormingsonderwijs kunnen onderdeel uitmaken van de onderwijsactiviteit, in
het basisonderwijs voor ten hoogste 120 uur voor zover het meetelt in de opbouw
van de activiteiten van een onderwijsinstituut. Dit onderwijs kan worden gegeven
door aan de school verbonden leerkrachten, maar op nogal wat scholen wordt
het gegeven door niet aan de school verbonden leerkrachten. Die leerkrachten
kunnen uit een kerkelijke instelling afkomstig zijn of van een plaatselijke
afdeling van het Humanistisch verbond en dergelijke.Mede met het oog op artikel 23 zal de inspectie uiterst terughoudend zijn
en alleen bij hoge uitzondering een bezoek brengen tijdens een godsdienstles.
In de publiciteit over het BVD-rapport over het islamitisch onderwijs werden
er in de kranten wilde scenario's afgedrukt, alsof de BVD aanwezig zou zijn
bij een godsdienstles of dat de inspectie altijd bij de godsdienstles aanwezig
zou zijn. Beide varianten vind ik zeer onwenselijk. De BVD hoort niet in een
onderwijsinstelling thuis; er moet wel sprake zijn van heel zware verdenkingen
wil dit ooit het geval zijn. Ook de Inspectie zal uiterst terughoudend zijn
met het bezoeken van godsdienstonderwijs. Ik ben absoluut een tegenstander
van inhoudelijk toezicht op de kwaliteit van het aanbod. De onderwijsinspectie
gaat niet over de wijze waarop wij Adam en Eva moeten begrijpen. Bij de Inspectie
leeft ook niet de wens om dat als kader voor de eigen rapportage te gebruiken.
Een van de leden heeft gevraagd om het zo helder onder woorden te brengen
en dat doe ik bij dezen: de Inspectie onthoudt zich daarvan.De heer Werner heeft een zeer precieze vraag gesteld. Het is namelijk
mogelijk dat de Inspectie in actie moet komen als er een vermoeden is van
ondermijnende activiteiten dus dat zaken zich niet verhouden tot hetgeen wij
beschouwen als goede zaken in het onderwijs. Een recent voorbeeld daarvan
betreft de zorg over extremistische opvattingen van sommige leerkrachten al
dan niet verbonden aan Islamitische basisscholen. In het rapport daarover,
dat openbaar is, staan zorgen verwoord over kinderen die op sommige scholen
te maken hebben met een restrictief klimaat. Extremisme is daarbij in die
zin aan de orde dat kinderen stelselmatig leren denken in "wij" en "zij".
Die vorm van onderwijs stellen wij natuurlijk niet op prijs. Mevrouw Schoondergang
heeft het nodige gezegd over hetgeen wij op scholen willen zien, namelijk
intercultureel en multicultureel; inclusief denken in plaats van exclusief
denken bij het voorbereiden van jongeren op het burgerschap in onze samenleving.Ook over mijn uitlatingen zijn veel publicaties verschenen. Het enige
wat ik heb gezegd is dat ik het haat als onderwijs aanzet tot haat. Het gaat
daarbij niet alleen om het Islamitisch onderwijs. Al het onderwijs dat aanzet
tot haat is mij een gruwel omdat het uitermate slecht is als kinderen, die
verplicht zijn om zich in een onderwijsinstelling op te houden uit hoofde
van de leerplicht, worden blootgesteld aan het oefenen in haten. Men kan zich
in dit verband ook geheel andere zaken voorstellen. Bij het openbaar onderwijs
kunnen ouders verzoeken om een bepaald type godsdienstles. Als die ouders
geen genoegdoening krijgen, kan de Inspecteur daarbij betrokken worden. Ook
dat type vragen speelt zich rond deze kwesties af. Als het bestuur van een
openbare school geen gehoor geeft aan de behoefte van een groep ouders zal
de Inspectie met het betrokken bestuur in gesprek gaan. De Inspectie spreekt
zich daarbij niet uit over de inhoud van de godsdienstlessen maar wel over
het aanbod dat er dient te zijn, gegeven het feit dat rechten kunnen worden
ontleend aan onze wetgeving.In het BVD-rapport zijn conclusies ten aanzien van een aantal scholen
getrokken. De BVD is niet in de scholen geweest maar heeft netwerken rond
de scholen onderzocht. Het rapport is heel precies. Met de signalen moet alert worden omgesprongen, ook door de onderwijsinspectie. Dit betekent
niet dat de Inspectie zich moet uiten over de inhoud van de godsdienstlessen.
Naar aanleiding van het BVD-rapport hebben wij onze zorgen gedeeld met de
besturenorganisatie van het Islamitisch onderwijs, de ISBO. Deze heeft in
het eerste gesprek reeds aangegeven, onze zorgen te delen. Dat was de mooiste
manier om met deze zorgen om te gaan. De ISBO is een zeer snel groeiende organisatie
en de aandacht is dan ook met name gericht geweest op die snelle groei zonder
de problemen te benoemen. Dat is de klem waarin die besturenorganisatie terecht
is gekomen. Alle capaciteit is gezet op het openen van nieuwe scholen terwijl
de zorgen onder tafel bleven. Dat proces is door de organisatie zelf benoemd.
De ISBO heeft een vergadering uitgeschreven en vervolgens heeft het bestuur
zijn mandaat ter beschikking gesteld. Momenteel wordt met een groep "wijze
mensen" gezocht naar een nieuw bestuur dat zich zeer nadrukkelijk wil bezighouden
met de genoemde zorgen. Er gaan 1,6 mln kinderen naar de basisschool en dus
zullen er altijd problemen zijn, maar als ik kijk naar de WOT is dit toch
de mooiste weg. Soms hebben scholen jarenlang problemen. In de systematiek
van de wet krijgen ze lang de tijd om ze te laten stabiliseren voordat ze
echt een probleem worden genoemd. Maar als er problemen er zijn, is het mooiste
dat kan gebeuren, dat besturenorganisatie er een zeer actieve rol in neemt.
Dat is hier gebeurd. Dan kan de inspectie de rol vervullen die ze moet vervullen:
een uiterst terughoudende ten aanzien van godsdienstonderwijs. De ISBO erkent
zelf dat er een probleem is en dat men niet het juiste materiaal heeft. Er
moet dus meer en ander materiaal worden gemaakt. Er is een agenda gemaakt
voor een eigen bestuur waarin al die vraagstukken zijn geprogrammeerd. Tegelijkertijd
is de inspectie aan de slag gegaan met een plan van aanpak onder de noemer
sociale cohesie. Daarin is er een centrale rol voor de besturenorganisatie,
die zeer veranderingsgezind is. Men wil bezien op welke wijze de zwakke plekken
die zijn gebleken in het BVD-rapport, kunnen worden aangepakt. Het gaat dan
om Nederlandstalig lesmateriaal– dat heeft men niet – en om de
wijze waarop het didactisch handelen van godsdienstleerkrachten kan worden
verbeterd. Dit zijn zaken die de besturenorganisatie zich voor moet nemen
en in gang moet zetten. U kunt zich voorstellen dat de inspectie daar een
rol in kan vervullen. Zij kan een en ander versnellen. Ook is gekozen voor
de uitwerking van de gedachte van een visitatiecommissie, onder hoede van
het nieuwe ISBO-bestuur. Dat zal het godsdienstonderwijs op alle islamitische
scholen doorlichten. U kunt zich voorstellen dat alles wat er in het onderwijs
is aan intermediair kader, zoals de SLOA, gaat meewerken aan de verbetering
van het lesmateriaal. Dat is ook hard nodig. Ik denk dat wij vertrouwen kunnen
hebben in de wijze waarop de ISBO dit aanpakt, maar dit is niet het laatste
nieuws. Verleden week was er weer nieuw nieuws. Zoals het met onderwijs is:
alle maatschappelijke vraagstukken komen daar binnen. Er is nog nooit een
dag geweest dat dit niet gebeurde. U zult de komende tijd, juist in het licht
van dit wetsvoorstel, dit soort vraagstukken houden. Het gaat erom de juiste
uitspraken te krijgen van degenen die daar het snelst verandering in kunnen
aanbrengen.Dit najaar komt er weer een inspectierapport over het sociale cohesieproject
dat is gestart naar aanleiding van het BVD-rapport. De inspectie zal altijd
alert op signalen en incidenten moeten ingaan. Mevrouw Schoondergang vroeg
of er voor het verschijnen van het BVD-rapport al geen aanleidingen waren
om iets te doen. Dat is ook gebeurd. Op momenten dat er aanleidingen waren
is er óf via het OM gereageerd, óf heeft de inspectie zelf gereageerd.
Zo'n systematisch onderzoek als dit van de BVD, was er natuurlijk eerder nog
niet. Bij vermoedens van strafbare feite gaat het altijd om het OM. Dan gaat
de inspectie nooit zelf winkelen. Dat is altijd een kwestie van het OM.Gevraagd is hoe de resultaten van scholen actief openbaar worden gemaakt.
U kent allemaal de kaart in het voortgezet onderwijs. Er komt ook een kaart
in het primair onderwijs. Dat gaat "schoolkaarten" heten. Op deze kaarten
komt zowel digitaal als op papier kerninformatie te staan over de kwaliteit
te staan over de kwaliteit van het onderwijs. Voor het voortgezet onderwijs
komt dat er vanaf het najaar 2002, voor het primair onderwijs komt het er
vanaf het voorjaar 2003. U kunt zich voorstellen dat dit type handzame informatie
zal leiden tot een van de effecten van deze wet: transparantie en duidelijkheid
voor alle gebruikers in het onderwijs. Dit is een complex vraagstuk, maar
het is van zeer groot belang om er een begin mee te maken, ook in het primair
onderwijs.Gevraagd is naar de ontwikkelingsmogelijkheden van dyslectische leerlingen
en naar de wijze waarop de inspectie daarop toezicht kan houden. In de afgelopen
periode is daar het nodige aan gebeurd. Op dit moment is zelfs rekenen talig
gestructureerd. Dat was een grote wens van mensen die zich bezighouden met
meisjes in het onderwijs. Immers, zeven op de tien meisjes scoren een onvoldoende
bij wiskunde. Daarop is een project ontwikkeld om de wiskunde taliger te maken,
zodat de meisjes weer beter zouden kunnen scoren. Dus het talenstructureren
van een vak heeft een bedoeling. De vraag in zo'n geval is: kunnen wij het
vak op zo'n manier aanbieden dat de meiden bijvoorbeeld rekenen net zo leuk
gaan vinden als de jongens? Rekenen is namelijk het terrein waarop de jongens
nog steeds uitblinken. Bij alle talige vraagstukken zijn daarentegen de meisjes
veel beter dan de jongens.Bij dyslexie is de belangrijkste vraag hoe daarmee het beste kan worden
omgegaan. Dyslexie moet op tijd worden herkend. Door leraren op de basisscholen
moet ontdekt worden dat een kind dyslectisch is, anders verlies je tijd. Dat
komt heel vaak voor. Des te eerder je ontdekt dat een kind dyslectisch is
des te beter dat is. Na de diagnose kun je namelijk aan de behandeling beginnen.Er is een commissie bijeengeweest en thans heeft de inspectie het voornemen
om dyslexie op te nemen in het jaarwerkplan en om na te gaan op welke wijze
de scholen omgaan met leerlingen met dyslexie. In 2003 zal daarom het totale
beeld duidelijk zijn. Er ligt nu al materiaal op de scholen, zodat zij weten
hoe zij moeten handelen. Zij kunnen weten hoe zij dyslexie kunnen herkennen,
hoe ze de diagnose moeten stellen en hoe ze verder met dit vraagstuk moeten
omgaan. Verder is er een verkenning van OCW en VWS, want u begrijpt dat bij
dit soort vraagstukken altijd de vraag is: wie gaat betalen? VWS heeft het
onderzoek naar de stand van zaken dyslexie bij het college
van zorgverzekeringen uitgezet. Bij dat ministerie geldt namelijk de vraag:
is dit iets voor de zorgverzekeraars of voor het onderwijs? Duur is de oplossing
in ieder geval. De vraag is dus op welke wijze de twee ministeries samen op
grond van de onderzoeken die zijn verricht en aan de hand van het overzicht
dat de inspectie zal opstellen, het beste programma kunnen maken. Er is thans
een protocol leesprobleem en dyslexie. Er is een commissie van deskundigen
ingesteld en door VWS wordt een onderzoek gedaan. Door OCW is al een onderzoek
verricht. Het talenstructuren is iets wat dyslectische kinderen aangaat, maar
ook heel direct allochtone kinderen betreft. Zij rekenen weer beter als het
vak niet talengestructureerd is. Er zijn dus verschillende invalshoeken. De
school moet omgaan met verschillen en dit is er een van. Dit onderwerp was
eigenlijk niet aan de orde, maar de Kamer heeft het genoemd in verband met
het inspectietoezicht. Zoals ik zei, zal in 2003 het totale beeld beschikbaar
zijn. Verder gaat de inspectie na hoe scholen omgaan met al het beschikbare
materiaal en of zij het protocol hanteren. Er vindt overleg plaats tussen
OCW en VWS. Uiteindelijk moet duidelijk worden wie moet gaan betalen. Gaat
de rekening naar de zorgsector of naar het onderwijs? Er zijn te veel kinderen
die in staat worden gesteld om mooie programma's te volgen, omdat de ouders
koopkracht hebben. Zij kopen buiten het schoolprogramma om in. Op een dergelijke
manier mag echter nooit onderscheid in het onderwijs worden gemaakt.Let de inspectie ook op de omgeving van de school en op de wijze waarop
wordt samengewerkt? Dit aspect is door de inspectie opgenomen in het toezichtskader.
Dat is van zeer groot belang. Twee derde van de gemeenten is bezig met een
vorm van brede scholen. Soms lijken die op de zogenaamde brintascholen, een
benaming die aan de overkant is gebruikt. Soms zijn die scholen eigenlijk
alleen maar ingesteld op de opvang in verband het eten voor aanvang van de
school en in de pauzes en de mogelijke opvang na schooltijd. Nu wordt dit
aspect opgenomen in het toezichtskader. De inspectie zal letten op samenwerkingsrelaties
van scholen met voorschoolse instellingen, andere onderwijsinstellingen, de
gemeente en de jeugdhulpverlening zonder een kwaliteitsoordelen over de sectoren
te geven. Dat zal vast niet de bedoeling van deze Kamer zijn. Het laatste
wat we moeten doen is alle problemen bij het onderwijs leggen. Als wij dat
doen, komt het onderwijs niet meer toe aan zijn kernfunctie. Ik kan me echter
voorstellen dat de vraag werd gesteld. De samenwerkingsrelaties zijn dus belangrijk.Er is gesproken over de geheimhoudingsplicht van de vertrouwensinspecteurs.
Een van de moeilijkste wetten die ik in deze periode heb moeten verdedigen
was de wet waarmee ik collega's in het onderwijs verplichtte om te klikken.
Ik ben echter blij dat deze wet erdoor is. Als je dus weet dat een collega
niet van een kind af kan blijven, mag je daarover niet zwijgen. Je bent verplicht
dat aan te geven. Dit staat in de wet en het niet nakomen van de wet op dit
punt valt onder het strafrecht. De collega's moeten een veenbrand voorkomen.
Iemand die niet van kinderen af kan blijven zou van de ene naar de andere
school kunnen gaan, maar op die manier laat men de veenbrand voortduren.Onderdeel van de regeling betrof ook de rol van de vertrouwensinspecteur.
Ik heb de vertrouwensinspecteur meer ruimte gegeven om in de eerste lijn de
belangen van de slachtoffers die niet direct toe zijn aan het indienen van
een aanklacht, te kunnen behartigen. Ik ben het met de heer Schuyer eens dat,
als er een aanleiding zou zijn om te denken dat ook dit opnieuw tot veenbranden
leidt – vanwege die zorg is het onder het strafrecht gebracht –
wij deze niet-aangifteplicht zouden moeten heroverwegen. Op dit moment heb
ik er geen aanwijzingen voor. Als u ze wel heeft, hoor ik ze graag. Ik zou
heel graag deze verdeling houden: niemand mag meer zwijgen, behalve de vertrouwensinspecteur.
Dat is nu geregeld in het Wetboek van Strafrecht.Over het toezicht op OALT komen wij in de komende periode zeker nog te
spreken, ook omdat er volgende week of de week daarop nog een wetje in de
Kamer wordt behandeld over een tijdelijk kader in verband met het gegeven
dat er kamerbreed veranderingen worden gewenst, waarmee ik het trouwens van
harte eens ben. Het toezicht wordt door de onderwijsinspectie zelf uitgevoerd.
Er is een apart toezichtskader in een voorlopige versie dat met deskundigen
is ontwikkeld en besproken. Er wordt gewerkt aan een thematisch rapport over
de kwaliteit van OALT dat in 2003 wordt uitgebracht. Inmiddels is er ook een
heel helder rapport van het SCP.Ik kom bij de rol van de vertrouwensinspecteur op het gebied van de veiligheid
op scholen. Het is een belangrijk vraagstuk. Allen die NOVA gisteren hebben
gezien, kunnen zich voorstellen dat het steeds hoger op de agenda komt. De
inspectie houdt wel degelijk toezicht op het ontwikkelen van preventief beleid
inzake pesten en andere veiligheidsaspecten in de school. Zij toetst dat beleid
aan de hand van het kwaliteitsaspect schoolklimaat en voorziet bij een positieve
beoordeling de school van een veiligheidskeurmerk. Eerder was de vraag aan
de orde: hoe kun je belonen dat men er veel aan doet? Dat klimaat moet wel
degelijk op veel scholen worden aangepakt. In concrete gevallen kan men met
dergelijke klachten ook terecht bij de vertrouwensinspecteur. Dan krijgt men
op gepaste wijze advies en hulp.De heer Werner (CDA):Voorzitter. Ik ben heel tevreden over de wijze waarop de minister en de
staatssecretaris bijna gepassioneerd en heel geïnspireerd hun lijnen
hebben uiteengezet naar de toekomst. Zij zien deze wet als een keerpunt –
ik sprak van een beginpunt – om echt stimulerend toezicht te ontwikkelen
dat inspireert tot een betere kwaliteit van ons onderwijs.Ik vond dat de minister iets te enthousiast was over de huidige kwaliteit
van het onderwijs. Het kan hem toch niet zijn ontgaan dat de kwaliteit van
het onderwijs de afgelopen tien jaar wel degelijk achteruit is gegaan. Wij
hebben toch een opeenstapeling van onderwijskundige vernieuwingen gehad die
niet in alle opzichten positief hebben uitgewerkt. De scholen staan er hier
en daar vervuild bij en er is criminaliteit op de scholen. Ik kan mij toch
niet aan de indruk onttrekken dat ook de kiezers tot uiting hebben gebracht
dat zij niet tevreden zijn over de huidige kwaliteit van het onderwijs. Ik
vind daarom dan ook dat het beleidsprogramma voor de volgende
kabinetsperiode de kwaliteit van het onderwijs en het herstel ervan in de
eerste plaats in zijn vaandel zal moeten hebben. Als ik de minister en de
staatssecretaris zo hoor, heb ik de volle overtuiging dat met deze wet de
lijn voor de volgende kabinetsperiode is uitgezet. De wet is een keerpunt
en een beginpunt genoemd.Ik ben heel blij dat de minister de suggestie heeft overgenomen, zij het
enigszins gemodificeerd, om scholen die aan alle kwaliteitsvoorwaarden voldoen
versneld te kunnen laten delen in het plan om 28 regelingen af te schaffen.
Dit is een heel goede stimulans voor het onderwijs, omdat men ziet dat er
niet alleen meer regels komen, maar dat ook een heleboel andere regels kunnen
vervallen als je je eigen huiswerk goed doet. Het is heel belangrijk om dat
zichtbaar te maken. Ik vind het leuk dat de minister mijn suggestie serieus
heeft genomen en erover wil nadenken of het niet verder kan worden geoperationaliseerd.Ik heb twijfels over de extra 110 fte bij de inspectie. Het zal toch vooral
gaan om de kwaliteit en de kennis van de inspecteurs en niet zozeer om de
kwantiteit. Het zal wel nodig zijn, maar als er iets moet worden verbeterd
heb ik van nature altijd al enige aarzeling om er nog meer mensen bij te zetten.
Ik zie te veel in de samenleving dat het niet gaat om het aantal mensen, maar
om de kwaliteit van de mensen en de manier waarop zij hun werk doen. Een wet
op het onderwijstoezicht maken is natuurlijk heel mooi, maar daarmee heb je
nog geen beter onderwijs. Het kan wel de condities en de kaders daarvoor creëren,
maar uiteindelijk zal het ervan afhangen hoe de inspectie de komende jaren
haar taak invult, opvat en uitvoert. Dan zal blijken of zij inderdaad dat
stimulerende toezicht kan uitoefenen. Daar hangt uiteindelijk alles van af.
Vandaar dat ik vraag of de inspanning niet alleen is gericht op de kwantiteit,
maar ook op de kwaliteit van de inspectie. Zij zal bij de scholen moeten bewijzen
dat zij een toegevoegde waarde heeft en daadwerkelijk de kennis heeft waardoor
scholen zich gestimuleerd voelen in hun eigen proces van kwaliteitsverbetering.De uiteenzetting van de staatssecretaris over de wijze waarop met het
godsdienstonderwijs zal worden omgesprongen, was op zichzelf juist. Zij heeft
veel vertrouwen in de visitatiecommissies en het stimuleren van de religies
zelf om zichzelf te visiteren en zuiverheid in hun godsdienstonderwijs te
houden. Dat is natuurlijk prima. Mijn zorg is echter dat ik een zekere trend
waarneem dat het extremisme in allerlei vormen helaas toeneemt. Dan doel ik
zeker niet alleen op islamitische, maar ook op fascistische en andere groeperingen.
Als zich dat ook in het onderwijs gaat nestelen in allerlei verschillende
vormen, dan moeten wij daarop voorbereid zijn om die trend te keren. Daar
was mijn vraag door ingegeven: zijn het openbaar ministerie en andere instellingen
voldoende toegerust om adequaat op deze maatschappelijke trend te kunnen reageren
en de daaruit voortkomende problemen te bestrijden?Tot slot wil ik, evenals andere sprekers al in eerste termijn hebben gedaan,
de bewindslieden complimenteren voor het feit dat zij het wetsvoorstel met
algemene stemmen door de Tweede Kamer hebben weten te loodsen. De Tweede Kamer
zelf heeft daar in een goed dualistisch proces het hare aan bijgedragen. Er
ligt nu een wetsvoorstel waarmee wij goed uit de voeten kunnen. Met vertrouwen
wachten wij de evaluatie af waaruit zal blijken of de inspectie inderdaad
heeft waargemaakt wat nu in gang wordt gezet.Mevrouw Schoondergang-Horikx (GroenLinks):Voorzitter. Ik dank de bewindslieden zeer voor de uitgebreide beantwoording.
Ik ga die snel doorlopen aan de hand van mijn eigen bijdrage.Ik ben zeer tevreden met het antwoord over de plaats van de school in
de samenleving.De staatssecretaris heeft mij verzekerd dat er veel gebeurd is met betrekking
tot dyslexie en dat er ook nog veel gebeurt. Ik vroeg wat er gebeurt met scholen
die daar niets aan doen. Wat kan de inspectie of het ministerie doen om die
scholen te stimuleren meer aandacht aan hun dyslectische leerlingen te besteden?
De staatssecretaris zei dat de inspectie daar in 2003 in ieder geval een rol
in speelt. Ik vond het grappig en frappant om te horen dat het wiskundeonderwijs
juist vanwege de meiden, die daar minder goed in zouden zijn, "taliger" is
verwoord. Aan ieder voordeel zit een nadeel, want dit pakt wel slecht uit
voor dyslectische leerlingen. Als er maatwerk geleverd wordt, kan daar ook
een mouw aan gepast worden.De minister is, wat het lerarentekort betreft, niet ingegaan op de wijze
van financiering. Hij is wel ingegaan op de aansluiting van het mbo, vwo en
pabo. Ik riep hem op om vooral daaraan aandacht te besteden, vooral ook omdat
er dan kans is dat er meer allochtonen geïnspireerd worden om te kiezen
voor het leraarschap. Dat zou echt een heel belangrijke aanzet zijn om meer
allochtone leraren te krijgen. Wat betreft de standaard onderwijs, heeft de
minister mij verzekerd dat hij daar aandacht voor heeft, in ieder geval niet
meer alleen het vinkenlijstje. Als de inspectie bovendien stimulerend toezicht
gaat uitvoeren, is iedereen er gelukkig mee.Over de inhoud van het onderwijs is zowel door alle fracties als door
de bewindslieden uitgebreid gesproken. Ik heb opgetekend dat er geen algemeen
preventief toezicht op het godsdienstonderwijs is. Dat het OM verantwoordelijk
is voor de strafbare feiten, is zonneklaar, zoals ik in mijn bijdrage ook
al had opgemerkt. Wij hadden het echter over het gebied dat de heer Schuyer
het grijze gebied had genoemd. Ik heb dat "uitspraken in het onderwijs die
antiwesterse tendensen vertonen" genoemd. Ik heb geprobeerd om er een zorgvuldige
formulering voor te vinden.Ik had mij voorgenomen om een vraag te stellen over de opmerking in de
memorie van antwoord dat er toezicht op zou worden gehouden dat godsdienstonderwijs
in het Nederlands gegeven wordt. Een deskundige heeft mij afgeraden om dat
in deze behandeling aan de orde te stellen, omdat het zo'n complex onderwerp
is, dat ik er waarschijnlijk een nietszeggend antwoord op zou krijgen. De
staatssecretaris is er nu echter zelf over begonnen. Zij zei dat er goed op
gelet wordt dat er Nederlands wordt gesproken in het onderwijs. Ik vraag mij
daarbij evenwel af of het vaak voorkomt dat het godsdienstonderwijs niet in
het Nederlands gegeven wordt. Als het echt niet gebeurt, wat zijn dan de instrumenten
om af te dwingen dat dit wel gebeurt?Ik ben het ermee eens dat de inspectie uiterst terughoudend moet zijn. De staatssecretaris zei dat leerlingen in extremistisch onderwijs
wordt geleerd te denken in wij en zij. Dit is juist het grijze gebied waar
de heer Schuyer en ik het over hebben. Daarin ligt wél een taak voor
de onderwijsinspectie, want het is geen zaak van strafbare feiten. Het is
zo moeilijk te benoemen. Ik vind dat het leren denken in wij en zij niet thuishoort
op scholen in Nederland. Ik vind het fijn om te horen dat er nu goed contact
is met de besturen en dat er een commissie van wijze mensen is – ik
vraag mij af of het alleen wijze mannen zijn of dat er ook vrouwen bij betrokken
zijn – die bekijkt hoe daarmee wordt omgegaan. Ik heb begrepen dat de
inspectie er een rol bij speelt. Ik hoop dat wij de goede kant opgaan met
dit onderwijs.Ik ben min of meer tevreden met het antwoord op de moeilijke vraag die
ik gesteld heb, want in onze onderwijswetten is natuurlijk een bepaling opgenomen
over de plicht op het intercultureel onderwijs en over het onderwijs over
geestelijke stromingen. Ik ga ervan uit dat dit min of meer gedekt is met
de antwoorden van de bewindslieden.De minister heeft gezegd dat het meer in de lijn ligt dat het zes weken
dan zes maanden duurt voor de inspectierapporten bij de instellingen zijn.
Het zou anders een kwestie voor de klachtencommissie zijn, maar een klachtencommissie
is natuurlijk wel een heel zwaar instrument. Uit de mond van de minister heb
ik ook opgetekend dat hij het graag hoort als er inderdaad aanwijzingen zijn
dat er slecht mee omgegaan wordt en dat het toch zes maanden is in plaats
van zes weken. Ik ben bereid om hem daarover zwart op wit informatie te geven
als hij daar prijs op stelt. Ik heb de informatie zelfs bij mij.In dat verband verwijs ik naar de manier waarop omgegaan wordt met een
aanvraag voor ontheffing van een leerling. De minister zegt dat de inspectie
niet graag wil dat het zo gebeurt, maar het gebeurt wel. Wat moet je daar
dan mee? Het is wel belangrijk voor een leerling.De minister heeft toegezegd dat hij met de inspectie zal opnemen of in
het curriculum van de pabo ruimte gemaakt kan worden voor teambreed werken.
Ik neem die toezegging in dank aan. Voor het overige zijn wij bijzonder voor
dit wetsvoorstel.De heer De Jager (VVD):Mijnheer de voorzitter. Ik dank de bewindslieden voor hun beantwoording.
Dat betreft niet alleen de inhoud, maar ook de wijze waarop, die buitengewoon
positief is.Kritische rapporten mogen niet in de lade verdwijnen. De inspectie moet
de voorgestelde verbeteringen volgen en daarover rapporteren, zodat nagegaan
kan worden wat ermee wordt gedaan. De algemene klacht in dit land is dat rapporten
te snel in de lade verdwijnen.De minister is uitvoerig ingegaan op de formatieplaatsen. Het gaat om
ongeveer 45 inspecteurs extra. Daarmee wordt voor een deel toch een aanslag
gedaan op de tekorten in het onderwijs zelf. Een oplossing is eventueel dat
in plaats van eenmaal per jaar, eenmaal per anderhalf jaar de school wordt
bezocht.Wij zien de voorgestelde veranderingen in het onderwijstoezicht met vertrouwen
tegemoet.De heer Groen (ChristenUnie):Voorzitter. Ik sluit mij graag aan bij de woorden van dank van collegae
aan het adres van de bewindslieden voor hun meer dan uitgebreide en bevlogen
beantwoording. Ik spreek ook mijn erkentelijkheid uit voor de speciaal aan
mijn adres gerichte felicitaties.Ik sta nog kort stil bij enkele voor ons springende punten. Het antwoord
over het systeem van rechtsbescherming voor scholen die van de inspectie niet
zo'n gunstig rapport krijgen, vond ik enigszins teleurstellend. In de Tweede
Kamer, waar men al geprobeerd heeft om daar wat meer uit te halen, was dat
ook al het geval. Dat is dus niet mogelijk gebleken. Rest niet veel anders
dan de evaluatie over vijf jaar krachtens artikel 29 af te wachten, wanneer
nagegaan kan worden hoe een en ander zich in de praktijk ontwikkelt. Ik herhaal
wat er destijds is gezegd aan de overzijde van het Binnenhof. Als een rapport
openbaar is gemaakt, is de schade aangericht. Een civiele actie onrechtmatige
overheidsdaad haalt misschien financieel wat uit, maar de schade is dan al
aangericht. Dat was ook het pijnpunt in de discussie destijds en dat is niet
geheel weggenomen. Ik ons positieve eindoordeel, dat al impliciet naar voren
kwam in mijn toespraak, nog expliciteren.Ik dank met name de staatssecretaris voor haar duidelijke antwoord op
de vraag inzake de rolverdeling bij het toezicht op het godsdienstonderwijs
tussen het OM en de inspectie. Zij heeft duidelijk aangegeven dat er anders
dan uit onderwijskundig oogpunt, geen inhoudelijk oordeel door de inspectie
zal worden gegeven. Dat hoort ook niet. Als er enige argwaan is, dan moet
het OM de strafbaarheid maar vaststellen. Dat lijkt mij een goede rolverdeling.
Gegeven het antwoord van de staatssecretaris heb ik wel vertrouwen in de gang
van zaken. De voorgestelde zelfregulering lijkt mij de beste wijze. Ik volg
de staatssecretaris graag in haar streven, deze weer op het spoor te krijgen.Ons eindoordeel vat ik als volgt samen. Negatief gesteld, kan ik constateren
dat het systeem van zelfevaluatie zich lijkt te verdragen, althans niet in
strijd lijkt met de vrijheid van richting en inrichting. Ik vind dat echter
een wat magere constatering. Ik wil mijn betoog positiever beëindigen.
Het systeem van zelfevaluatie stelt de onderwijsinstellingen namelijk ook
in staat kwaliteit in eigen huis te leveren en daarvoor verantwoordelijkheid
te dragen. Daar hebben de ouders en leerlingen, de klanten, recht op in deze
maatschappij. En dat hoort ook zo. Dat is er op een volwassen manier mee omgaan.Dat leidt tot het oordeel dat dit systeem ons vertrouwen heeft. Wij steunen
dit wetsvoorstel dan ook graag.Minister Hermans:Voorzitter. Ik dank de leden voor de steun die zij voor dit wetsvoorstel
hebben uitgesproken. Ik denk dat wij het erover eens zijn dat hiermee een
belangrijke stap wordt gezet in de richting van een onderwijsbeleid dat meer
zal inspelen op kwaliteitsverbetering en minder op naleving van regels as
such. Ik heb al gezegd dat ik de aanpak, waarover de heer Werner sprak, ook
wil doorvoeren in het kader van het project initiatiefrijke scholen. Daarmee
zal ik vooruitlopend op de discussies over de 28 regelingen in de Tweede en
Eerste Kamer – aanpassen, wijzigen of afschaffen – aan de slag
te gaan. Ik was iets enthousiast over de huidige kwaliteit van het onderwijs. Het
is maar goed dat de minister van Onderwijs daarover wat enthousiast is in
plaats van daar heel negatief over te zijn. Hier en daar zie je gebouwen die
beter kunnen zijn. Hier en daar zie je ook tekorten, met name in de grote
steden, maar dé kwaliteit van het Nederlandse onderwijs is niet slecht.
Dat is mijn bezwaar tegen alle discussies over de kwaliteit van het onderwijs.
Dat is absoluut niet waar. Gelukkig zei de heer Werner het in de juiste bewoordingen.
Door de berichten in de media waarin alleen maar naar de negatieve kant wordt
gekeken, krijg je soms de indruk dat het in dit land kommer en kwel is. Daarop
inspelen is erg eenvoudig, maar dat is niet conform de realiteit.Aan het PISA-onderzoek dat in De Volkskrant stond, heeft niet alleen Duitsland
meegedaan, maar ook Nederland. Nederland is alleen niet opgenomen in alle
tabellen. Daardoor is een vergelijking op sommige punten heel lastig. Het
is echter een feit dat het Nederlandse onderwijs in alle opzichten goed afsteekt
bij de rest van Europa. Dat let onverlet dat je nooit tevreden achterover
mag leunen. Daar krijgen wij ook de kans niet voor. Zoals het inspectierapport
al aangaf, zal de druk op de kwaliteit van het onderwijs – en dan denk
ik met name aan het tekort aan leraren – de komende jaren fors toenemen.De heer Werner maakte verder een opmerking over de kwaliteitszorg en de
inspectie. Ik praat niet over 110 fte's, maar over 65 fte's. Daarvan zijn
er 45 inspecteur. De heer De Jager heeft gelijk: die zullen waarschijnlijk
uit het onderwijsveld komen. Ook hij heeft hiernaar gevraagd. Ik zeg het nog
even heel specifiek. Het reorganisatieproject dat wij in gang hebben gezet,
is in augustus 2002 afgerond. Dit project kent nadrukkelijk een nieuwe organisatie
waarbij multisectorale toezichts- en kenniseenheden van inspecteurs en medewerkers
worden gevormd. Dat wil zeggen dat de kwaliteitsslag dus ook intern, in de
organisatie van de inspectie, zal plaatsvinden. Hij sprak van een zekere opening,
waarvoor wellicht steun is te halen in de Eerste Kamer, namelijk de frequentie
van het onderwijstoezicht. Door de amendering in de Tweede Kamer is dit namelijk
een keer per jaar geworden. Als je het toezicht minder frequent laat plaatsvinden,
is de druk op de organisatie wat minder groot. Ik stel voor om de lijn die
wij nu hebben uitgestippeld, in gang te zetten en bij de evaluatie te bezien
of deze voor de komende jaren werkelijk uitvoerbaar is. Zeker in het begin
zullen de ouders ervoor moeten zorgen dat het systeem een positie krijgt en
dat de kwaliteitskaarten, waarover de staatssecretaris sprak, up to date zijn,
zodat je weet dat je te maken hebt met een onlangs daarover gerapporteerde
kwaliteitsbeoordeling door de inspectie.Mevrouw Schoondergang sprak nog over het tekort aan allochtone leraren
en de mogelijkheid om door te stromen van het mbo naar de pabo. Daarover ben
ik het zeer met haar eens. Dat is trouwens ook aantoonbaar. Je kunt zien dat
de groei van het hbo niet wordt veroorzaakt door havisten, maar door degenen
die doorstromen uit het mbo. Daarin komt dus langzamerhand verbetering. Ik
meen overigens dat zij het met mij eens is dat ook mbo-gekwalificeerden hard
nodig zijn in onze samenleving.De zes weken. Dat is de normale lijn, de lijn die ik met de inspecteur-generaal
heb afgesproken. Die weg zullen wij bewandelen. In uitzonderingsgevallen kan
deze termijn wat langer zijn, maar daarover moet de school dan gerapporteerd
worden. Als het echt helemaal fout gaat, kan men ook nog naar de klachtencommissie.
Het is geen automatisme om het langs die weg te doen, maar om het binnen zes
weken op tafel te hebben liggen.Iets anders is de discussie over de ontheffing voor de leerling. Ik zou
zeggen: laat dat nou aan de scholen zelf over. Het gaat om de kwaliteit van
het onderwijs, je rekent af op de prestaties van de school. Het is aan de
school om na te gaan in hoeverre ontheffingen al dan niet mogelijk zijn. Het
eindresultaat is wederom de verantwoordelijkheid van de school waarover kwaliteitstoetsing
zal plaatshebben. Er zullen steeds meer mogelijkheden komen voor maatvoering
dan nu het geval is.Mevrouw Schoondergang-Horikx (GroenLinks):Dat zou natuurlijk heel mooi zijn, vooral in dit specifieke geval, maar
daarin is de school afhankelijk van de inspectie.Minister Hermans:Zolang de vigerende wetgeving nog bestaat, mag u van een dienaar van de
Kroon niet verwachten dat hij de wetgeving aan de kant zal zetten. Als u mij
vraagt of de wetgeving veranderd zou moeten worden, dan heb ik u net mijn
mening daarover gegeven. Er komt meer ruimte voor de scholen om daarop in
te spelen.Mevrouw Schoondergang-Horikx (GroenLinks):Natuurlijk zullen wij instellingen en de inspectie niet oproepen, af te
wijken van wetgeving. Dat is onzin. Het gaat erom of je de wetgeving zo moet
interpreteren dat er op een bureaucratische manier mee wordt omgegaan. Daarom
ging het mij. Ik vind het onverteerbaar dat er zo bureaucratisch wordt omgesprongen
met belangen van een individuele leerling. Ik zal u de informatie geven.Minister Hermans:Ik kan over individuele leerlingen geen uitspraak doen. Het enige wat
ik kan zeggen, is dat in zo'n situatie je op basis van het onderhavige wetsvoorstel
je de school daarvoor in de toekomst zelf de verantwoordelijkheid kunt laten
nemen.Voorzitter. De heer De Jager heeft gezegd dat kritische rapporten openbaar
gemaakt moeten worden. Een van de essentiële punten is voor ons, ook
in de discussie met de Tweede Kamer, geweest het volledig openbaar maken van
de rapporten, ook op internet. Daarvan willen wij absoluut niet afwijken.
Het is voor ons een bodemvoorwaarde voor dit wetsvoorstel. Kritische rapporten
moeten openbaar gemaakt worden, omdat dit de beste stimulans is om te komen
tot verdere verbetering.Over de formatie heb ik net al het een en ander gezegd. Het spijt mij
dat ik de heer Groen vandaag na zijn maidenspeech niet tevreden heb kunnen
stellen met meer rechtsbescherming dan in het wetsvoorstel is aangegeven.
Wij hebben daarover een discussie gevoerd in de Tweede Kamer. De rechtsbescherming
in het wetsvoorstel is naar mijn mening goed. Mocht de evaluatie aanleiding
geven tot aanpassing, dan zijn wij als wetgever/medewetgever altijd daartoe
in staat.Staatssecretaris Adelmund:Ik mag in de laatste ronde heel bijzondere vragen beantwoorden, namelijk
of het openbaar ministerie adequaat is toegerust om extremistische
tendensen te keren. Hartelijk dank voor het vertrouwen dat ik ook deze vraag
mag beantwoorden, maar hij is bestemd voor collega Korthals. Ik hoop van harte
dat het openbaar ministerie daarvoor toegerust is. Ik ben gelukkig met het
feit dat men tevreden is over de taakverdeling. Strafrechtelijk vervolging
is niet de taak van de onderwijsinspectie, maar van het openbaar ministerie.Uit de BVD-rapportage blijkt inderdaad dat godsdienstonderwijs op een
aantal scholen in het Arabisch wordt gegeven. Daarop toezicht houden, wordt
heel ingewikkeld, zelfs in de zeer bijzondere rol die de onderwijsinspectie
daarin heeft in verband met artikel 23. Wij hebben daarom met het nu functionerende
tussentijdse bestuur van ISBO dat het mandaat heeft gekregen om de veranderingen
in te zetten, afgesproken om Nederlandstalig lesmateriaal te ontwikkelen.
Dan wordt het minder ingewikkeld om na te gaan wat er wordt gezegd. De SLO
zal daarbij ondersteunen.De standpunten van de heren De Jager en Werner komen dicht bij elkaar.
Rapporten die kritisch zijn, mogen niet in de la verdwijnen. De heer Werner
zei iets over onze iets te enthousiaste houding over de kwaliteit van het
onderwijs. Het past niet om daarop in de tweede ronde te antwoorden. Het is
mij eigen, te focussen op problemen. Uit een onderwijsverslag van de onderwijsinspectie
dat wij aanstaande donderdag aan de overkant zullen bespreken, blijkt dat
er 200.000 kinderen op een school zitten die niet goed functioneert. Voor
hen is dit wetsvoorstel heel belangrijk. Dit wetsvoorstel zal deze scholen
een rugnummer geven, een verbeteringstraject en een besturenorganisatie. Ik
ben het helemaal met de heer De Jager eens dat de allerscherpste rapporten
op tafel moeten komen. Je moet dan niet veronderstellen dat het onderwijs
voor 1,6 mln kinderen slecht is. Dat is echt niet waar. Daarmee doen wij de
onderwijsgevenden tekort die dag in dag uit kwaliteit leveren met hun leerlingen.
Dat is uw bedoeling niet. Wij moeten die zaken echter in balans houden. Alle
dagen is er iets met het onderwijs. Dat kan niet anders, gezien de enorme
omvang van het veld. Het is echter jammer voor de mensen die onderwijs geven.
Zij zeggen tegen mij het gevoel te hebben dat als je de onderwijsstukken uit
de krant knipt, je er doorheen kan kijken en dat als je ze naast elkaar legt,
het vrijwel altijd negatieve zaken betreft. Dag in, dag uit, wordt echter
in het onderwijs de sociale cohesie vormgegeven. Zo heet ook het project van
de inspectie met het islamitisch onderwijs. Volgend jaar kan men daarvan het
verslag zien.De beraadslaging wordt gesloten.Het wetsvoorstel wordt zonder stemming aangenomen.De vergadering wordt enkele minuten geschorst. 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/h-ek-20012002-1563-1576.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl