Behandeling van:  - de brief van de minister van Defensie over de veiligheidssituatie in Afghanistan (27925, nr. 83)
Staten-Generaal — Handelingen 
Datum: 2014-07-07 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Handeling 2002-2003, pag. 2953-2972

 
 
 

Handeling

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Vergadernummer
Datum vergadering

12-02-2003

Tweede Kamer der Staten-Generaal

2002-2003

nr. 41, pagina 2953-2972

06-02-2003

 

 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties over kamerdossier

Kamerdossier 27925Toon publicaties die dit dossier behandelen

 
 
 Publicaties in vergadering

Lijst van ingekomen stukken, met de door de voorzitter ter zake gedane voorstellen (donderdag 6 februari 2003)Pagina 2973-2973
Regeling van werkzaamheden (donderdag 6 februari 2003)Pagina 2972-2973
Behandeling van: - de brief van de minister van Defensie over de veiligheidssituatie in Afghanistan (27925, nr. 83)Pagina 2953-2972
Presentie en opening (donderdag 6 februari 2003)Pagina 2953-2953

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 126 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
Aan de orde is de behandeling van: de brief van de minister
van Defensie over de veiligheidssituatie in Afghanistan (27925,
nr. 83).De beraadslaging wordt geopend.Mevrouw Karimi (GroenLinks):Voorzitter. De fractie van GroenLinks heeft ingestemd met de deelname
van Nederlandse troepen aan ISAF. Zij heeft ook ingestemd met het feit dat
Nederland samen met Duitsland het ISAF-bevel zal gaan voeren. Wij mogen de
Afghaanse bevolking na ruim twintig jaar oorlog niet aan hun lot overlaten.
De internationale gemeenschap heeft zich gecommitteerd aan het herstel van
de veiligheid en aan de wederopbouw van het land. Wij hebben op dit moment
dan ook niet de intentie, te pleiten voor terugtrekking van de Nederlandse
troepen. Risico's zijn er bij iedere missie, dus ook bij deze. Het is mede
de verantwoordelijkheid van de internationale gemeenschap en Nederland als
"lead nation" om deze beheersbaar te houden.Wij accepteren echter niet dat de Nederlandse regering niet anticipeert
op een verhoging van de risico's en op de veranderde risico's. Een eventuele
oorlog tegen Irak door de VS, die helaas sinds gisteren nog een stapje dichterbij
is gekomen, zal zeker gevolgen hebben voor de situatie in Afghanistan en voor
ISAF. Sterker nog, die gevolgen zijn er al. Afghanistan dreigt van de politieke
agenda te verdwijnen. De beantwoording van Kamervragen die waren gesteld door
mijn collega Koenders, was in dat opzicht ontluisterend. De minister vindt
de risico's beheersbaar omdat de Afghaanse bevolking weinig communicatiemiddelen
heeft. Met andere woorden: de minister denkt dat de Afghaanse bevolking er
niet eens achter zal komen dat Irak gebombardeerd wordt. Denkt hij werkelijk
dat de aanhangers van de Taliban en Al-Qaeda, die de modernste technologieën
gebruiken om een wereldwijd netwerk van terreur in stand te houden, niet zullen
weten dat de Amerikanen Irak aan het bombarderen zijn? Heeft hij ooit wel
eens gehoord van draadloze transistorradio's? Hoe naïef kun je dan zijn,
vraag ik mij af.De minister meldt dat de bevolking nog steeds achter ISAF staat. Hij doelt
dan op de bevolking in Kabul. Ik wijs erop dat 99% van het land wordt beheerst
door de krijgsheren. Hoe staan de burger buiten Kabul tegen ISAF? De minister
schrijft in de brief dat het risico's blijft bestaan dat ISAF-personeel doelwit
wordt of betrokken raakt bij gewelddadige incidenten. De kans op schermutselingen
tussen krijgsheren groeit naarmate zij het in de regio's steeds meer voor
het zeggen krijgen en hun machtsbasis willen uitbreiden. Wat wordt gedaan
om die macht van de krijgsheren te beteugelen? Volgens ons zal een oorlog
tegen Irak zeker leiden tot een verminderde aandacht van de internationale
gemeenschap voor Afghanistan. Dat heeft tot gevolg dat de krijgsheren in toenemende
mate vrij baan krijgen. Zij zullen dat ten volle gebruiken. Wij pleiten voor
een nieuwe risicoanalyse opdat wij kunnen anticiperen op de nieuwe ontwikkelingen
en bedreigingen. Is de minister daartoe bereid? Mijn fractie vindt voorts dat de Nederlandse regering deze zorgen moet
overbrengen aan de Verenigde Staten. Zoals bekend, willen wij geen oorlog
tegen Irak. Het gaat hier om internationale verplichtingen van Nederland ten
aanzien van Afghanistan en om de veiligheid van de Nederlandse mannen en vrouwen
die voor een vredesmissie naar Afghanistan zijn gestuurd. Zij hebben er recht
op dat Nederland er alles aan doet om de risico's voor hen te verminderen.
Heeft de Nederlandse regering daar ooit wel eens over gesproken met haar Amerikaanse
collega's? Zo ja, wat was hun reactie daarop? Wat ons betreft, moet Nederland
de consequenties van een oorlog tegen Irak voor Afghanistan in de EU bespreken.
Vandaag vindt een NAVO-raad plaats. Mijn fractie pleit ervoor dat de Nederlandse
regering genoemde zorgen in die NAVO-raad bespreekt. Zal dat ook gebeuren?
Kortom, mijn fractie vindt dat de Nederlandse regering veel te laks omgaat
met de gevolgen, in dit geval voor Afghanistan en ISAF, van een oorlog tegen
Irak. Dat moet anders. De regering gaat in de brief zeer kort in op het feit
dat Al-Qaeda en de Taliban zich in Afghanistan hergroeperen. Hoe sterk zijn
zij inmiddels weer in Afghanistan actief? De antiwesterse gevoelens, die zeker
zullen toenemen naar aanleiding van een oorlog tegen Irak, zullen ervoor zorgen
dat zij meer mensen kunnen mobiliseren voor hun jihad tegen de westerse troepen
in Afghanistan. Naast de hergroepering van deze verklaarde tegenstanders van
de westerse troepen lijkt Afghanistan in het algemeen onveiliger te worden.
Afghanistan is weer de grootste papaverproducent ter wereld.De heer Eurlings (CDA):Dit debat luistert heel nauw en de risico's zijn groot; daar waren wij
het op 25 november allemaal over eens. Daarom wil ik u een vraag stellen in
het kader van de zorgvuldigheid. U gebruikte zojuist grote woorden: u zei
dat de regering laks omgaat met eventuele extra risico's vanwege Irak. Ik
vraag u om te bevestigen dat destijds, tijdens het debat, dat risico van oplopende
spanningen en oplopende gevaren nadrukkelijk vermeld was in de risicoanalyse.
Is het, in plaats van het gebruiken van woorden zoals "laks", dan niet veel
beter om de regering nu te vragen of dit is wat zij verwachtte en waarmee
zij toen rekening heeft gehouden of dat het meer is? Volgens mij zijn woorden
zoals "laks" immers niet helemaal op hun plaats, omdat wij op 25 november
juist over deze risico's hebben gesproken.Mevrouw Karimi (GroenLinks):Het klopt dat wij over die risico's hebben gesproken, maar juist niet
over eventuele gevolgen van een oorlog tegen Irak. Ik heb het verslag bij
mij; ik wil het u straks ook wel laten zien, want ik heb de toenmalige minister
van Defensie, de heer Korthals, toen juist gevraagd of hij met zijn Amerikaanse
collega's had gesproken over de eventuele risico's van een oorlog tegen Irak
voor ISAF in Afghanistan. Op die vraag heeft hij volmondig "nee" geantwoord:
daar had hij het niet over gehad. In dat debat heb ik mijn kritiek daarop
uitgesproken.De heer Eurlings (CDA):Dat klopt, want dat was een eventualiteit, net zozeer zoals er nu in het
Irakdebat nog steeds 101 mogelijkheden zijn. Het punt dat de Kamer toen daarom
juist gemaakt heeft – vandaar mijn interruptie – was bijvoorbeeld
de voorwaarde dat wij vertrekken wanneer de Amerikanen er, om welke reden
dan ook, uit gaan. Dat heeft voor onze afweging, voor de afweging binnen uw
partij en voor alle andere partijen destijds een rol gespeeld. Ik zeg niet
dat u die vragen niet bij de regering moet leggen, maar ik zou het te kort
door de bocht vinden als er wordt gezegd dat dit toen niet een van de grote
onderwerpen was bij de analyse van de risico's.Mevrouw Karimi (GroenLinks):Wij blijven van mening verschillen over de beoordeling van de manier waarop
de Nederlandse regering tot nu toe met die eventuele gevolgen van oorlog voor
ISAF is omgegaan. Ik hoop vandaag van de regering te horen dat zij er wel
werk van heeft gemaakt, want dat was bij dat debat nog niet aan de orde. Nogmaals:
ook de antwoorden op de vragen van collega Koenders overtuigen mij niet. Het
is vandaag aan de minister van Defensie om mij te overtuigen.De heer Koenders (PvdA):U wijst terecht op de risico's voor ISAF bij een oorlog in Irak; dat hebben
wij in Kamervragen ook gedaan en daar is een beantwoording op gekomen. U hebt
een nieuw debat aangevraagd. Er zijn drie mogelijkheden: Nederland trekt zich
terug uit ISAF, er zijn kennelijk nog andere maatregelen nodig – in
dat geval hoor ik graag van de fractie van GroenLinks welke maatregelen dat
specifiek zijn – of u wilt Enduring Freedom versterken. U bent tegen
dat laatste, maar dat is eigenlijk de meest effectieve manier om onze troepen
te versterken. Betekent dit dat u eigenlijk voor een zodanige versterking
bent dat de Nederlandse troepen eventueel ontzet kunnen worden?Mevrouw Karimi (GroenLinks):Nee, er is een vierde optie, waar u niet over hebt gesproken, namelijk
geen oorlog tegen Irak.De heer Koenders (PvdA):Dat vind ik prima; zoals u weet, is niemand daar een voorstander van.Mevrouw Karimi (GroenLinks):Nou, dat zou ik niet zeggen.De voorzitter:Natuurlijk is er een verband, maar wij voeren hier vandaag geen Irakdebat.De heer Koenders (PvdA):Dat wilde ik juist zeggen.De voorzitter:Ik zeg het tegen mevrouw Karimi.De heer Koenders (PvdA):Als ik mevrouw Karimi goed begrijp, is dit geen debat over Afghanistan,
maar over Irak. Dat debat wil ik graag met haar voeren; zij weet hoe wij erover
denken en ik weet hoe zij erover denkt, namelijk zeer kritisch, net als ik.
Wij gaan hier toch echter niet proberen om over de ruggen van de Nederlandse
militairen een ander debat te voeren, terwijl het gaat over de veiligheid
van het mandaat en de versterking van de regering in Afghanistan?Mevrouw Karimi (GroenLinks):Nee, maar er is wel een duidelijke relatie tussen die twee dingen. Daar
gaat het om. Het gaat erom in hoeverre rekening wordt gehouden met de gevolgen
in Afghanistan van een eventuele oorlog tegen Irak. Dat was ook mijn punt,
helemaal in het begin. Ik pleitte niet voor een terugtrekking; daar was ik
heel erg helder over, omdat wij een verplichting hebben ten aanzien van Afghanistan.
Die verplichting moeten wij waarmaken, maar daartoe moet je
dan wel in staat zijn. U weet heel goed dat wij vanaf het begin hebben gepleit
voor een sterker ISAF en voor uitbreiding van het mandaat van ISAF. Dat is
allemaal niet gebeurd. Wij moeten nu beoordelen of zij nog steeds in staat
zijn om de in hun mandaat omschreven opdracht uit te voeren. Daarover gaat
dit debat.De heer Koenders (PvdA):Juist de PvdA-fractie heeft gewezen op de noodzaak van een risico-inschatting
en het eventuele belang van extra bewapening. Op dat punt zijn wij het dus
helemaal eens. Wat wilt u precies bereiken met dit debat? Dat moeten wij weten,
anders staan wij hier een beetje voor joker.Mevrouw Karimi (GroenLinks):Ik zal ook naar uw inbreng luisteren. Ik heb gepleit voor overleg over
de risico's in EU- en NAVO-verband, bijvoorbeeld vandaag in de NAVO-Raad.
Over de bewapening van de troepen zal ik het nog hebben. Er is kortom een
scala aan mogelijkheden om deze kwestie internationaal aan de orde te stellen.
Wij moeten voorkomen dat wij op een punt komen dat wij de Afghanen in de steek
moeten laten, omdat wij de veiligheid van onze troepen niet kunnen garanderen.
Ik hoop dat ik daarvoor uw steun heb.De heer Koenders (PvdA):Het laatste dat wij willen is dat wij onze missie voor de Afghaanse bevolking
moeten verminderen. Daarover zijn wij het eens, maar u maakt niet duidelijk
wat u van de Amerikanen verwacht. Ik begrijp althans dat het over hen gaat.
Dat zou een versterking van Enduring Freedom kunnen zijn, maar daar bent u
juist tegen. U moet duidelijk maken wat u wilt.Mevrouw Karimi (GroenLinks):Daar ben ik inderdaad tegen. Het gaat er natuurlijk om dat de Amerikanen
moeten weten dat het begin van hun oorlog tegen Irak consequenties heeft voor
Afghanistan en ik wil weten wat zij daarvan vinden. Heeft de Nederlandse regering
dit punt überhaupt wel bij de Amerikanen aan de orde gesteld? Tijdens
het laatste debat met het kabinet over de stand van zaken was dit nog niet
gebeurd.De heer De Graaf (D66):Ik begin mij een beetje te verbazen over de precieze reden van dit debat.
De minister geeft in zijn brief aan dat er risico's bestaan, maar dat alles
wordt gedaan om ze te beperken. Bovendien zitten de Nederlandse soldaten daar
niet voor niets en lopen zij per definitie risico. Ik krijg door uw bijdrage
het gevoel dat dit debat niet gaat over het risico dat onze soldaten in Afghanistan
lopen, maar over Irak. Daartegen maak ik bezwaar. Het gaat u dus echt om de
veiligheid van onze soldaten in Afghanistan. Vindt u dan dat de brief van
minister Kamp onvoldoende is? Wat wilt u specifiek horen over wat Nederland
kan doen? Het gaat mij er niet om wat Amerika kan doen, maar wat Nederland
kan doen. Anders moet de conclusie luiden: ik vertrouw het niet, wij moeten
onze mensen terughalen.Mevrouw Karimi (GroenLinks):Ik moet zeggen dat ik verbaasd ben over de suggestie die u wekt dat het
niet zou gaan om de veiligheidskwestie in Afghanistan. De aanleiding voor
het debat waren de raketaanvallen op het Nederlandse en Duitse kamp in Kabul.
In de brief van de regering staat dat dit het vijfde incident in vier maanden
was. In de Veiligheidsraad is een rapport van de heer Brahimi besproken, waarin
staat dat de situatie is verslechterd. Ik zal straks ook nog ingaan op wat
de hulporganisaties daarover zeggen en duidelijk aangeven dat de veiligheidssituatie
in Afghanistan is verslechterd. Ik vind de brief een te rooskleurige voorstelling
van zaken geven en ik wil graag weten of de situatie wel juist is beoordeeld.
Daarom heb ik ook gevraagd om een nieuwe risicoanalyse. Ik vind ook dat wij
als "lead nation" onze verantwoordelijkheid moeten nemen en dat wij dit in
contacten met de VS en de NAVO en in Europees verband aan de orde moeten stellen.
Het spijt mij dat u dit niet voldoende vindt en dat u dit een schijndebat
vindt, maar dat vind ik absoluut niet.De heer De Graaf (D66):Het gaat om de vraag wat u dan met die informatie doet. Ik meen dat de
minister morgen al naar Afghanistan gaat. Wij staan aan de vooravond van die
verantwoordelijkheid. Het is van tweeën één. Óf
u zegt dat de veiligheidsanalyse onvoldoende is en dat het onverantwoordelijk
is dat Nederlandse soldaten daarheen gaan. Of u zegt dat u het oordeel van
de regering vertrouwt dat er wel risico's zijn, maar dat die voldoende worden
ingeschat en dat er voldoende samenwerking met anderen is, ook als het mis
zou gaan. Wij kunnen niet op het moment dat de soldaten daar moeten gaan werken
hier in het parlement twijfel gaan zaaien over de vraag of wij wel of niet
verantwoordelijk bezig zijn. Dat is het laatste wat u en ik zouden moeten
willen.Mevrouw Karimi (GroenLinks):Mijnheer De Graaf, bepleit u dan dat ik hier niet mijn controlerende taak
moet uitoefenen ten aanzien van de Nederlandse regering? Dat is het laatste
wat wij nodig hebben, zeker als het gaat om vredesmissies en zeker gezien
het verleden van Nederland. Ik vind het als Nederlandse volksvertegenwoordiger
ook mijn taak, de vinger aan de pols te houden om te weten hoe de dingen zich
ontwikkelen. Het gaat hier om de ontwikkelingen van de veiligheidssituatie
in Afghanistan, uiteraard in eerste instantie voor de Afghanen en in tweede
instantie voor de Nederlandse mannen en vrouwen die daar zitten ter uitvoering
van het mandaat. Het is mijns inziens de verantwoordelijkheid van de Nederlandse
Kamerleden om die vragen aan de regering te stellen. Als de fractie van GroenLinks
er behoefte aan heeft te zeggen dat de risicoanalyse niet deugt, zult u haar
zeker horen, maar daarmee ben ik niet begonnen. Ik heb gevraagd om een nieuwe
risicoanalyse en om een aantal andere activiteiten van de Nederlandse regering.De heer Van Bommel (SP):Heeft GroenLinks een nieuwe risicoanalyse nodig om de deelname aan ISAF
te kunnen blijven steunen? U zegt eigenlijk: ik heb te weinig informatie op
grond waarvan ik kan beoordelen of ISAF daar werkelijk veilig goed werk kan
verrichten.Mevrouw Karimi (GroenLinks):Zo heb ik het niet gezegd. Ik heb gezegd dat de risicoanalyse die is gemaakt
niet helemaal overeenkomt met andere signalen die wij hebben gekregen en dat
ik daarom graag een nieuwe risicoanalyse van de regering wil. Zolang de nieuwe
risicoanalyse er niet is, blijft onze steun voor ISAF natuurlijk bestaan.
Ik heb geen reden om te zeggen dat ISAF zich nu moet terugtrekken.
Ik wil graag dat ISAF haar werkzaamheden goed kan doen, dat het mandaat wordt
uitgevoerd en uitgebreid en dat de veiligheidssituatie in Afghanistan wordt
verbeterd. Alles moet worden gedaan om ISAF te versterken en niet te verzwakken.
Ik vraag niet om een risicoanalyse met in mijn achterhoofd de behoefte aan
een aanleiding om ISAF te verzwakken. Ik vraag zo'n analyse opdat maatregelen
kunnen worden genomen om ISAF te versterken.Nog afgezien van de hergroepering van de verklaarde tegenstanders van
de Westerse troepen lijkt Afghanistan in het algemeen onveiliger te worden,
zo is ons gemeld. Afghanistan is weer de grootste papaverproducent ter wereld.
Er volgt dan een makkelijk rekensommetje: papaver + geld + krijgsheren + veel
nieuwe wapens + geen ISAF buiten Kabul = machtsstrijd + criminaliteit + onveiligheid.
Niet voor niets rept Brahimi van een verslechterde veiligheidssituatie. De
hulpverleners worden nu ook doelwit van criminelen. Hulporganisaties als Artsen
zonder Grenzen spreken van een duidelijk verslechterde veiligheidssituatie
in Afghanistan, vooral buiten Kabul. Het is vrij logisch dat de verslechterde
veiligheidsomstandigheden buiten Kabul effecten hebben op Kabul zelf. Hier
wreekt zich dat het mandaat van ISAF tot Kabul is beperkt. Je kunt niet van
Kabul een veilige haven maken, terwijl het ligt midden in een roversnest.
Graag hoor ik van de minister hoe ISAF versterkt gaat worden.Zijn de Nederlandse troepen voldoende robuust bewapend om hun mandaat
ter bescherming van de regering van Karzai uit te voeren en zichzelf te verdedigen
tegen de aanvallen? In verband met de rakettenaanval op het Nederlands-Duitse
kamp schrijft de regering dat dit het vijfde incident is binnen enkele maanden.
Is men in staat geweest te achterhalen wie achter deze aanslagen heeft gezeten?
Heeft ISAF bijvoorbeeld mensen daarvoor kunnen oppakken?De Nederlandse regering geeft de vertrouwelijke informatie over de afspraken
tussen de VS en Nederland over de bijstand van de VS in het geval van een
noodsituatie en eventuele extractie van ISAF niet aan de Kamer. Daarom wil
ik hier duidelijk van de minister horen of die afspraken zo hard zijn dat
ISAF en Nederland altijd zullen kunnen rekenen op de noodzakelijke steun,
ongeacht de strijd waarin de VS op zo'n moment gewikkeld kunnen zijn. Kan
de minister de Kamer de zekerheid geven dat in alle gevallen voldoende steun
zal worden gegeven? Heeft hij daarvoor toezeggingen gekregen?De heer Van Baalen (VVD):De VVD-fractie is trots op de Nederlandse militairen die in het buitenland
bijdragen aan vrede en veiligheid. Deze militairen doen dit onder omstandigheden
met een verhoogd risico. Het optreden in risicovolle situaties is onderdeel
van hun beroeps- en taakopdracht. Op ons als politici en volksvertegenwoordiging
rust een wel zeer dure plicht om die veiligheidsrisico's te onderkennen en
passende maatregelen te nemen om die risico's tot een aanvaardbaar niveau
te beperken. De Kamer heeft daartoe een aangescherpt toetsingskader aanvaard.
Het kabinet informeert de Kamer door de minister van Defensie over veranderingen
in de veiligheidssituatie en de maatregelen die in dat kader worden genomen.Ook de volksvertegenwoordiging heeft haar eigen verantwoordelijkheid.
In dit kader verwijs ik naar de schriftelijke vragen die collega Koenders
op 9 januari jl. heeft gesteld en het antwoord daarop van de minister van
21 januari. De minister stelt dat hij de Kamer adequaat zal informeren als
er een verandering optreedt in de veiligheidssituatie. Ik vraag mij dus af
waarom wij de minister naar de Kamer hebben geroepen om in feite een herhaling
van zetten te doen. De minister is duidelijk geweest. Hij heeft aangegeven
dat er geen structurele verandering is opgetreden in de veiligheidssituatie.
Dit betekent dat hij, waar dat nodig was, extra maatregelen heeft getroffen.
Ik denk dat wij als Kamer daarmee genoegen moeten nemen. Wij dienen alert
te zijn op de komende gebeurtenissen, maar wij moeten geen tijd verspillen
aan een herhaling van zetten.De heer Van Bommel (SP):Voorzitter. Eind 2001 besloot de Kamer in te stemmen met deelname aan
ISAF. De SP-fractie heeft die missie toen even uniek als absurd genoemd: vrede
bewaren in Kabul terwijl er in de rest van het land oorlog is. Nederland neemt
deel aan die oorlog met F16's die sinds kort ook bommen afgooien en probeert
tegelijkertijd in Kabul vrede te bewaren. De missie krijgt daarmee veel kenmerken
van de missie die Dutchbat destijds probeerde te volbrengen in Srebrenica.
Ik noem enkele overeenkomsten.In de eerste plaats: een vredesmissie in een land waar geen vrede is.
Karzai is in feite niet meer dan de burgemeester van Kabul. Kabul is aan te
merken als een enclave omgeven door vijandelijkheden.Een tweede overeenkomst betreft de duur van de missie. De Kamer heeft
in december gezegd dat de missie van beperkte duur moet zijn voor wat betreft
het Nederlandse leiderschap. Ook dit herinnert aan Srebrenica. Ook toen was
het de uitdrukkelijke wens van de Kamer dat de aanwezigheid tijdelijk zou
zijn, maar toen zich problemen voordeden, was er geen aflossing te vinden.
Hoe groot is de kans dat zich hier hetzelfde scenario ontrolt?Een derde overeenkomst is de afhankelijkheid van derden. Andere landen
moeten zorgen voor de veiligheid. In de brief staat dat Amerika zal helpen
bij een veilige aftocht als het fout gaat. De afspraken die daarover zijn
gemaakt, blijven echter geheim. In een geheim militair planningsdocument zijn
de voorwaarden vastgelegd. Dit is de garantie die de regering heeft gekregen,
maar de Kamer kan dit niet beoordelen. Wij kunnen dus niet de risico's inschatten
en ik vind dit niet aanvaardbaar, zeker niet als er sprake is van een verhoogd
veiligheidsrisico.Ik vraag de minister op ieder van deze drie overeenkomsten in te gaan.
Ik zie natuurlijk ook de verschillen, bijvoorbeeld in de commandostructuur,
in de verhouding NAVO-VN en de betrokkenheid van de Amerikanen, maar deze
drie overeenkomsten zijn volgens mij glashard en zij kunnen voor veel problemen
zorgen. Het Srebrenicascenario is een nachtmerriescenario en dit moet met
alle middelen worden voorkomen. Vooral de verslechterende veiligheidssituatie
en de dreigende oorlog tegen Irak baren de SP-fractie zorgen. De zorgen die de Turkse commandant Zorlu heeft uitgesproken, delen wij. Een aanval
op Irak heeft mogelijk negatieve gevolgen voor de situatie in Afghanistan.
Op 21 januari schreef de regering nog, in antwoord op vragen van de heer Koenders,
dat er geen aanleiding was om de risico-inschatting te wijzigen. In de brief
van 5 februari schrijft de regering dat er sprake is van een zeer direct veiligheidsrisico
als gevolg van aanslagen door antiwesterse elementen, maar dat daar in de
risicoanalyse rekening mee is gehouden. Is er inderdaad rekening gehouden
met een toenemend aantal incidenten? Is er rekening gehouden met zulke incidenten
zoals die nu plaatsvinden? Ik doel hierbij op de ernst van de incidenten,
waarbij raketten worden gebruikt. Naar onze mening is een volledig nieuwe
risicoanalyse noodzakelijk. De hamvraag is dan ook waarom die niet gemaakt
is. Hoe staat het bijvoorbeeld met de samenwerking tussen regeringsleger en
lokale krijgsheren? De wens daartoe is uitgesproken, maar uit de huidige situatie
blijkt dat dit nog geen succes is. De dreiging van raketaanvallen op ISAF
wordt bestreden met mortieropsporingsradar en gerichte patrouilles, zo staat
in de laatste brief. Dat levert het risico op dat men betrokken raakt bij
gevechten buiten Kabul. Past dat naar de mening van de regering nog binnen
het mandaat van de missie? Zijn de Nederlandse militairen voldoende bewapend
voor mogelijke escalatie bij dergelijke patrouilles?De relatie met Irak is gelegd. Niet door de Kamer, maar door de Turkse
commandant. De regering schrijft in haar brief van 5 februari dat de commandant
zijn waarschuwing niet had moeten uitspreken, omdat het zij niet binnen zijn
mandaat past. Waarom niet? Dergelijke waarschuwingen mogen toch niet aan dovemansoren
gericht zijn? Dat moet aanleiding zijn voor nadere vragen van de regering.
De antwoorden daarop moeten worden betrokken bij het opstellen van een nieuwe
veiligheidsanalyse. Waarom heeft de regering geen gebruik gemaakt van deze
gelegenheid om te komen tot een nadere veiligheidsanalyse?De militaire vakbonden stellen terecht dat de situatie in Afghanistan
is veranderd sinds het besluit om militairen te sturen. De AFMP stelt dat
je je moet afvragen of onze aanwezigheid nog wel gewenst is. De voorzitter
van die bond zegt dat lokale aanslagen aangeven dat de lokale bevolking geen
prijs meer stelt op de operatie. Deelt de regering deze opvatting? Wat zijn
anders haar conclusies over de situatie die nu is ontstaan en over veiligheidsrisico's
voor de Nederlandse militairen?De heer Eurlings (CDA):Voorzitter. In een interruptiedebat werden zojuist de beraadslagingen
op 25 november 2002 aangehaald. Wij hebben toen besloten om onze presentie
in Afghanistan te vergroten door de rol van leidend land op ons te nemen.
Niet alleen op 25 november, maar ook in december 2001 zijn de risico's van
deelname aan de internationale troepenmacht al als aanzienlijk ingeschat.
Niettemin was er bijna kamerbreed steun voor Nederlandse deelname aan ISAF,
ook in de leidende rol. De SP-fractie was, is en blijft overigens om principiële
reden tegen. De risico's zijn er sindsdien niet minder op geworden. Het basiskamp
van het Duits-Nederlandse detachement in Kabul is vorige week voor de vijfde
maal in minder dan een jaar bestookt met raketten. Vorig jaar december werd
de basis nog opgeschrikt door een zelfmoordaanslag met handgranaten. Gelukkig
zijn er tot dusver geen slachtoffers gevallen.Na 25 november besloot de Kamer met een overgrote meerderheid om samen
met Duitsland de rol van leidend land te gaan vervullen. De centrale vraag
die toen bij ons allemaal voorlag, was of de risico's die er zeker zouden
zijn, verantwoord waren. In dit verband is het goed om te memoreren dat zowel
Kamer als regering toen duidelijk hebben gesteld dat er geen sprake zou zijn
van een gewone vredesmissie. De militairen opereren in een postconflictsituatie
rondom Kabul, terwijl elders in Afghanistan de gevechten doorgaan. ISAF kan
ook niet los worden gezien van Enduring Freedom, de strijd tegen het terrorisme.
Hieraan neemt Nederland overigens deel met onder meer F16's, die afgelopen
dinsdagochtend nog een bombardement hebben uitgevoerd op grote complexen van
Al-Qaeda in het zuiden van Afghanistan. Juist vanwege de grote risico's die
al volgens de toen voorliggende risicoanalyse in beeld waren en die nog steeds
aan de operatie blijven kleven, heeft de CDA-fractie evenals veel andere fracties
in dit huis een aantal duidelijke voorwaarden verbonden aan de Nederlandse
rol van leidend land. Ik memoreer deze voorwaarden in het kort: steun van
de troepen van de Verenigde Staten van de operatie Enduring Freedom in het
geval van noodzakelijke ontzetting of extractie van onze mannen en vrouwen;
beperking van het verblijf tot nog maximaal zes maanden; geen uitbreiding
van het mandaat, qua taken noch geografisch gebied. Ik benadruk dit laatste,
want uitbreiding van het gebied naar steden die nog veel onveiliger zijn,
zou het risico voor onze mannen en vrouwen veel groter maken. In overgrote
meerderheid heeft de Kamer gezegd: laten wij het gebied niet uitbreiden, want
dan wordt het pas echt link. In het geval van vertrek van de Amerikaanse troepen
dient de Nederlandse aanwezigheid in het kader van ISAF te worden beëindigd.
Ook dat was een voorwaarde. De regering gaf gevolg aan deze eisen, waarna
bijna de gehele Kamer, op de fractie van de SP na, kon instemmen met deze
operatie. De regering heeft die garanties herbevestigd naar aanleiding van
vragen van de heer Koenders en ik neem aan dat zij die garanties hier nogmaals
kan bevestigen.In dit debat ligt de vraag voor of de recente aanslagen, maar ook signalen
van de Turkse ISAF-leiding en van de Duitse inlichtingendienst tot extra maatregelen
nopen. De incidenten die zich hebben voorgedaan, zijn zorgwekkend, maar zij
komen niet onverwacht. In de risicoanalyse van de regering van afgelopen najaar
werd nadrukkelijk gewag gemaakt van oplopende spanning en risico's, mede ook
in het kader van een mogelijke oorlog tegen Irak. Dit neemt niet weg dat er
bij mijn fractie wel bezorgdheid bestaat. Daarom was ik blij met de vragen
van de heer Koenders. Wij delen de onderkenning van de regering dat het conflict
in Irak tot extra spanningen in Afghanistan en dus tot een verhoogd risico
voor onze militairen kan leiden. Volgens de regering blijven deze risico's
echter binnen de grenzen van het aanvaardbare. Ik heb geen reden om hieraan
te twijfelen. In de risicoanalyse die de vorige keer voorlag, heeft de regering
aangegeven dat er inderdaad risico's zijn, maar dat de situatie
in Irak waarschijnlijk weinig negatieve gevolgen zal hebben voor de veiligheidssituatie
van ISAF. kan zij aangeven of dit patroon van aanslagen het verwachte patroon
was en of dit binnen de marges valt van hetgeen zij indertijd heeft verwacht?
Daarvan zou ik graag een nadere onderbouwing krijgen. Mijn fractie is tevreden
met de toezegging van de regering om de Kamer onverwijld te blijven informeren
als zich alsnog een wijziging in de risico-inschatting zou voordoen.De zorg van de militaire vakbond over de veiligheid van onze militairen
is begrijpelijk. Wij moeten echter geen paniekvoetbal spelen. Speculeren over
een vroegtijdig vertrek van de troepen kan potentiële aanvallers juist
aanmoedigen om aanslagen te plegen. Een paar aanslagen kunnen tot groot resultaat
leiden, te weten het vertrek van de westerse troepen aldaar. Er is dus geen
reden voor paniek, maar wel voor continue inhoudelijke alertheid, waarvan
in dit debat van het begin af aan sprake is geweest. Daarom vraag ik de regering
nogmaals om een nadere reflectie op de risicoanalyse. Wij hebben destijds
rekening gehouden met mogelijk oplopende spanning in het kader van Irak en
ik zou graag willen weten of een en ander past binnen de verwachtingen van
destijds.Nederland is niet alleen aanwezig in Afghanistan. In ISAF zijn heel veel
landen vertegenwoordigd. De Duitsers hebben samen met de Nederlanders de leidende
rol op zich genomen. Kan de regering een indruk geven van de manier waarop
bijvoorbeeld Duitsland, maar ook andere landen, de facto met deze dreiging
omgaat? Kan zij bevestigen dat onze militairen daar op zijn minst hetzelfde
beschermings- en veiligheidsniveau wordt geboden als de andere militairen?
Dit lijkt mij op zichzelf genomen een redelijk objectieve referentie. Wat
is de reactie van de regering op de berichtgeving in de Frankfurter Allgemeine
Zeitung dat de Duitse legerleiding ernstig rekening houdt met gijzelingen
van ISAF-militairen in de toekomst?In het vorige debat is gesproken over een nadrukkelijke garantiestelling
in het kader van extractie. Tegen de heer Van Bommel zeg ik, dat ik kan begrijpen
dat een en ander geheim is. Leg die kaarten maar op tafel, dan wordt het echt
heel erg gevaarlijk voor onze mannen en vrouwen daar! Dit soort dingen houd
je geheim. Kan de regering bevestigen dat zij ervan overtuigd is dat, als
de nood aan de man komt, is voldaan aan de voorwaarden om onze mensen vroeg
genoeg weg te halen? Dit is een kwalitatieve doelstelling die aan deze geheime
planning mag worden verbonden.De heer Van Bommel (SP):Hoe wilt u uw controlerende taak vervullen, als het planningsdocument
voor de extractie geheim moet blijven? Ik zeg niet dat het document openbaar
gemaakt moet worden, maar het gebeurt wel vaker dat de Kamer inzage krijgt
in vertrouwelijke documenten. Een van de eisen die de CDA-fractie heeft gesteld,
betreft de beperkte duur. Dit is een aspect dat ik in mijn opsomming van overeenkomsten
met Srebrenica noemde. U kunt wel van de regering eisen dat het maximaal zes
maanden mag duren. Dit was echter eerder al een probleem. Hoe wilt u dat gegarandeerd
zien?De heer Eurlings (CDA):Dit laatste is heel duidelijk. Wij hebben in het debat gezegd dat het
na deze zes maanden echt voorbij moest zijn. Wij kunnen namelijk niet eeuwig
in Afghanistan blijven. Ik ben het eens met collega Van Aartsen dat andere
landen ook moeten participeren. Bovendien hebben wij gezegd dat er hoe dan
ook over zes maanden een opvolging moet komen, omdat wij er dan uit gaan.
Wij hebben gezegd dat de internationale gemeenschap dan maar voor die opvolging
moet zorgen. Ik weet precies wat de regering toen heeft geantwoord: het kon
misschien twee of drie dagen langer duren, maar wij gingen er gewoon uit.
Dit was toen heel duidelijk. Wij zullen de regering eraan houden. U bent daar
over zes maanden ook bij. Mochten de zaken anders lopen, dan zullen wij met
zijn allen de regering herinneren aan de door haar gedane toezeggingen tijdens
dat debat. U zult dit zeker niet als laatste doen.Ik heb zojuist gezegd dat het heel begrijpelijk is dat de militaire planning
geheim is. Als wij op tafel leggen hoe onze militairen gaan anticiperen op
mogelijke aanvallen, kan iedere terrorist er direct rekening mee houden en
er zijn voordeel mee doen. Wij moeten weten wat de doelstellingen en de garantiestelling
om die concrete militaire plannen heen zijn. Vandaar dat ik vraag of de regering
kan garanderen dat in geval van nood onze mensen er vroeg genoeg en veilig
genoeg uit kunnen komen. Dit is een kwalitatieve garantie die je mijns inziens
wel kunt vragen. Wij hoeven geen details te weten over de manier waarop dit
geschiedt en welke wapens er concreet worden gebruikt.De heer Van Bommel (SP):Ik maak hier toch bezwaar tegen, omdat juist een van de problemen in Joegoslavië
was dat anderen op de knop moesten drukken als wij om veiligheid vroegen.
Deze regering kan de door u gevraagde garanties niet geven. Als de situatie
in de wereld verandert, zullen de Amerikanen natuurlijk eerst aan hun eigen
veiligheid denken. Ik vraag mij dan ook af waarom u geen belangstelling heeft
voor een vertrouwelijke kennisname van de garanties die de regering zegt te
hebben gekregen.De heer Eurlings (CDA):Hiertegen heb ik groot bezwaar. Ik vind uw opmerking echt volstrekt verkeerd.
Wij hebben juist eisen gesteld om hetgeen in Srebrenica is gebeurd, te voorkomen.
Wij hebben aan de Verenigde Staten als daar aanwezig land gevraagd of zij
nadrukkelijk kunnen garanderen dat zij ons te hulp schieten als het misgaat.
Dat is het grote verschil met de situatie in Srebrenica. Toen heeft geen enkel
groot land in de wereld beloofd om ons te hulp te komen. Toen heeft de regering
niet gezegd dat Amerika ons zou helpen. Die garantie is er nu wel. U wilt
de militaire details krijgen. Ik denk juist dat je onze militairen in gevaar
brengt door hier de militaire details op tafel te gooien en in de openbaarheid
te brengen.De heer Van Bommel (SP):Ik moet een feitelijke onjuistheid wegnemen. De Nederlanders was wél
steun toegezegd door de internationale gemeenschap. Er zou luchtsteun worden
geboden in Joegoslavië. Dit veronachtzaamt u. Ik bepleit overigens niet,
deze gegevens hier op tafel te leggen. Ik bepleit dat wij op vertrouwelijke
wijze worden geïnformeerd over de veiligheid die de Nederlandse regering
zegt te kunnen bieden. Dit bepleitten wij ook tijdens de Kosovocrisis en op
andere momenten. Het is alleen kennelijk niet mogelijk.De heer Eurlings (CDA):U moet de feiten wel juist stellen. Ik maak bezwaar tegen hetgeen u zegt.
Als u het Srebrenicadossier kent...De voorzitter:Zojuist waren wij bijna een debat over Irak aan het voeren. Nu gaat het
over Srebrenica. Het is allemaal uiteraard buitengewoon belangrijk, maar dat
onderwerp komt nog aan de orde.De heer Eurlings (CDA):Ik hecht er toch aan er iets over te zeggen, want het is heel wezenlijk.
Het grote verschil is dat de Verenigde Naties destijds een vrij zweverige
toezegging deden dat zij Nederland te hulp zouden schieten. Juist daarom heeft
de Kamer nu gezegd geen toezegging van de Verenigde Naties te willen, maar
van Amerika. Dat is daar aanwezig met heel veel militairen. Een van de fouten
van destijds is dat wij toen vertrouwden op de Verenigde Naties, maar geen
enkel groot land bereid was om in te grijpen. De Verenigde Naties zelf waren
ook bepaald wankelmoedig.Is voor de regering voldoende scherp omlijnd op basis waarvan tot terugtrekking
kan worden besloten? Is in beeld waar op een gegeven moment de grens ligt
en de risico's te groot worden? Is er op dit moment enig signaal dat de Amerikanen
overwegen om hun activiteiten in het kader van Enduring Freedom te verminderen?
Wij hebben daar destijds wel rekening mee gehouden. Wij hebben gezegd dat
wij als de Amerikanen er uit gaan ook weg zijn. Ik heb zojuist gewag gemaakt
van een oplaaiende strijd in het kader van Enduring Freedom. Misschien kan
de regering hierover extra duidelijkheid geven.De heer Van der Staaij (SGP):Voorzitter. ISAF is geen missie zonder risico's. Dat was de Kamer en ook
de SGP-fractie zich bewust bij de instemming met uitzending van Nederlandse
militairen naar Afghanistan, de verlenging daarvan en het samen met Duitsland
zijn van lead nation per 10 februari. De minister van Buitenlandse Zaken zei
het in een debat in november jl. terecht zo: iedereen die zou durven beweren
dat die risico's er niet zijn, houdt zichzelf voor de gek. Ondanks deze aanzienlijke
risico's was er draagvlak bij de militairen die het betreft, en bij degenen
die er politieke en bestuurlijke verantwoordelijkheid voor dragen. Dat draagvlak
berustte niet alleen op de erkenning van het onomstreden grote belang ervan,
maar ook op de aanwezigheid van voorzieningen en maatregelen om deze risico's
zoveel mogelijk te beperken, zoals harde toezeggingen van de Amerikaanse regering
om de ISAF-vredesmacht te hulp te komen in noodsituaties en bijstand te verlenen.
Door al die voorzieningen en maatregelen was het mogelijk om ondanks de aanzienlijke
veiligheidsrisico's toch de conclusie te trekken dat het om een verantwoorde
missie gaat. Die conclusie heeft echter geen onbeperkte houdbaarheidsdatum.
Telkens weer zal in het licht van wisselende omstandigheden opnieuw de veiligheidssituatie
moeten worden beoordeeld en de balans moeten worden opgemaakt. Collega's,
onder wie mevrouw Karimi en de heer Van Bommel hebben gevraagd waarom er geen
nieuwe veiligheidsanalyse komt. Ik heb evenwel begrepen dat bij voortduring
die veiligheidsanalyse wordt gemaakt en de balans wordt opgemaakt.Er zijn telkens weer bijzondere aanleidingen om indringend stil te staan
bij de veiligheidssituatie. De discussie over de veiligheidssituatie wordt
bijvoorbeeld gevoed door de recente raketinslagen nabij het Duits-Nederlandse
kwartier van ISAF bij Kabul, de toegenomen dreiging van militair ingrijpen
in Irak en de recente acties van Nederlandse F16's in het kader van Enduring
Freedom. De regering is in haar brief over de veiligheidssituatie niet uitdrukkelijk
ingegaan op het laatste punt. In de media zijn, overigens zonder harde argumenten
of concrete feiten, wel geluiden te horen geweest dat het uit veiligheidsoogpunt
onverstandig zou zijn dat Nederlandse F16's in het kader van Enduring Freedom
bombardementen uitvoeren, terwijl Nederland tegelijkertijd deelneemt en leiding
moet geven aan de vredesmacht. Graag hoor ik van de regering hoe zij de veiligheidsrisico's
van deze samenloop heeft getaxeerd.Op de gevolgen van de besluitvorming rond Irak voor de veiligheid van
de uitgezonden militairen in Afghanistan is de regering kort geleden nog uitvoerig
ingegaan in antwoord op vragen van collega Koenders. Dit is natuurlijk een
zeer serieus punt. Wij begrijpen uit dat antwoord dat ook in het licht van
de toegenomen dreiging de risicoanalyse telkens opnieuw zorgvuldig wordt uitgevoerd
en dat de noodzakelijke beschermingsmaatregelen worden genomen. Duidelijk
is dat een eventuele aanval op Irak wel extra spanningen zal kunnen geven
in Afghanistan en mogelijk een verhoogd risico op aanslagen oplevert. Bijzondere
alertheid blijft dus geboden. Naar mijn inzicht geeft de beantwoording blijk
van die alertheid. Daarom vertrouw ik erop dat de regering niet zal schromen
om zich in te zetten voor aanvullende beschermingsmaatregelen waar die nodig
en mogelijk zijn.Onrust en bezorgdheid is ook ontstaan door de recente raketinslagen bij
het Duits-Nederlandse kwartier bij Kabul. De regering spreekt in de brief
niet voor niets over verontrustende incidenten en een gespannen veiligheidssituatie.
Hebben de patrouilles naar de gebieden waaruit de raketten worden afgevuurd,
al concrete aanwijzingen opgeleverd over de achtergronden van die aanvallen?
Ging het om een specifiek op het kamp gerichte actie? Ook van de kant van
de militaire vakbonden is, niet onbegrijpelijk, met grote bezorgdheid gereageerd
op die voorvallen. Mijn vraag in dit kader is of dit vooral een eerste reactie
op die gebeurtenissen was – ik kan mij daar overigens van alles bij
voorstellen – of dat dit signalen zijn dat er sprake is van een tanend
draagvlak voor deelname aan de missie. Hoe is de regering met die signalen
omgegaan?Concluderend kan ik zeggen dat de SGP-fractie de zienswijze van de regering
deelt dat er zeker redenen zijn voor bezorgdheid over de veiligheidssituatie
en dat er volop aanleiding is voor een voortdurende en grondige analyse van
de veiligheidssituatie en het bezien van de beschermingsmaatregelen die worden
genomen. Op voorhand kan en mag ook niet worden uitgesloten dat de situatie
zo verslechtert dat voortzetting van de missie onverantwoord zou zijn. De
op dit moment beschikbare informatie over de situatie biedt daar echter geen
grond voor. Zoals een missie niet lichtvaardig mag worden begonnen, mag zij
evenmin lichtvaardig worden beëindigd. Daarvoor staan te gewichtige belangen
op het spel. Twijfel zaaien over de veiligheids situatie kan,
zoals collega Eurlings terecht zei, de onveiligheid juist bevorderen.De heer Koenders (PvdA):Mijnheer de voorzitter. Wij hebben bij de parlementaire voorbereiding
van deze missie allemaal gezegd dat het een missie was met een hoog risicoprofiel.
Het is een zeer moeilijke taak voor de mannen en vrouwen die daar overmorgen
namens Nederland heen gaan. Ik denk dat het ook belangrijk is voor de manier
waarop wij in het parlement met deze mensen omgaan, dat er op de juiste wijze
over gesproken wordt. Ik wil beginnen met iets waar je normaal mee eindigt,
namelijk met ze zeer veel succes te wensen in een heel belangrijke missie
die de Afghaanse regering beschermt en waar zij een ongelooflijk belangrijke
bijdrage aan zullen leveren. Dat vind ik eigenlijk het belangrijkste punt
van dit debat.Wij weten dat het een missie met een hoog risicoprofiel is. Vandaar dat
het belangrijk is – ik denk dat iedereen het daarover eens is –
om de vinger aan de pols te houden, op elk moment. Er kunnen namelijk internationale
ontwikkelingen en nationale ontwikkelingen zijn en een discussie over de krijgsheren
in Afghanistan, die het noodzakelijk maken constant de veiligheidsanalyse
goed op zijn merites te beschouwen. In die zin is het van belang dat dit ook
in de Kamer aan de orde komt.Ik maak echter wel ernstig bezwaar tegen vergelijkingen die zijn gemaakt
met Srebrenica. Ik wil dat hier kwijt als iemand die in de enquêtecommissie
heeft gezeten. Natuurlijk komt er straks een discussie over in de Kamer, maar
het mag niet zo zijn dat het woord "Srebrenica" gebruikt en misbruikt wordt
om over elke missie die risico's heeft opmerkingen te maken. Er zijn risico's
aan deze missie. Die nemen wij ook buitengewoon serieus. Ik heb in het Kamerdebat
gewezen op de relatie tussen Enduring Freedom en de missie ISAF en de afstemming
daarvan. Ik wil de minister vragen om nog eens in te gaan op de vraag of bij
een versterking van de krachten van Al-Qaeda en de consequenties van een mogelijke
oorlog in Irak, die afstemming op goede wijze geregeld is. Dat is namelijk
wel een kernprobleem tussen vredesafdwinging en vredesbewaring. Het kan niet
zo zijn dat op elk moment dat er risico's zijn wij hier Srebrenica uit de
kast halen en daarmee een indruk wekken die ik in ieder geval niet aan de
orde vind. Dit is een volstrekt andere situatie. Dat betekent overigens niet
dat wij niet de vinger zeer aan de pols moeten houden. Dat is ook de reden
dat mijn fractie uitgebreide vragen heeft gesteld naar aanleiding van de reactie
van het ministerie van Defensie op de uitlatingen van een Turkse generaal
die mijn fractie zeer serieus neemt. Vandaar die vragen.De heer Van Bommel (SP):Ik voel mij aangesproken, omdat ik drie punten van overeenkomst met Srebrenica
naar voren heb gebracht. Ik wil de heer Koenders vragen of hij die drie overeenkomsten
ook ziet. Een enclave, een vredesmissie in een land waar overigens oorlog
wordt gevoerd, een beperkte duur van zes maanden en de aflossing moeten wij
nog maar afwachten, evenals de veilige aftocht en er is een afhankelijkheid
van derden. Die drie overeenkomsten ziet de heer Koenders als lid van de commissie
die Srebrenica onderzocht heeft toch ook, hoop ik?De heer Koenders (PvdA):Nee, die zie ik absoluut niet. Het is een missie met een hoog risicoprofiel,
met een aantal risicopunten die wij zeer serieus nemen en waar wij de minister
ook naar vragen en gevraagd hebben, maar de situatie is een volstrekt andere
dan in Srebrenica. Het zou mij een half uur kosten om u dat uit te leggen,
maar u zou het ook moeten weten. Het gaat niet om een enclave waarin een stad
ligt die door bergen wordt omgeven en waar een volstrekt andere politieke
situatie is en waar Nederland in zijn eentje zit. Ik kan u nog vele andere
punten opnoemen, waardoor elke situatie verschillend is. Je moet altijd een
operatie op zijn merites en zijn risico's beoordelen en die zeer serieus bekijken.
Ik voel er niets voor om nu een soort Srebrenicasyndroom te creëren en
dan de indruk te wekken dat sommige partijen meer aan de risico's denken dan
andere. Ik ben zeer serieus als het gaat om de risico's. Daarom heb ik ook
het initiatief genomen voor die vragen. Ik zal daar nog een of twee vragen
aan toevoegen. Laten wij echter niet de enorme ernst van dat probleem te gemakkelijk
gebruiken voor een projectie op een situatie die nu aan de orde is. Ik vind
dat ook niet terecht ten opzichte van de militairen die wij daarheen zenden,
omdat het een vergelijking is die op allerlei punten mank gaat.De heer Van Bommel (SP):Ik vind het juist bezwaarlijk ten opzichte van de militairen die wij daarnaartoe
sturen als wij de overeenkomsten en de risico's niet bij naam noemen. De overeenkomsten
die ik geschetst heb, worden op onderdelen door u tegengesproken, maar ik
denk dat de hoofdlijn van de overeenkomsten ook door u niet kunnen worden
ontkend.De heer Koenders (PvdA):Ik denk het wel en ik heb dat ook geprobeerd te doen. Ik zou willen zeggen:
waarom neemt u niet andere risicomissies die er in de wereld zijn geweest
en waarmee misschien een betere vergelijking kan worden gemaakt, dan met Srebrenica?
Ik zal de laatste zijn om mij niet te realiseren hoe ernstig de risico's kunnen
zijn, ook voor onze soldaten. Je moet echter zeer precies zijn in de definiëring
daarvan, want het kan niet zo zijn dat hier in het parlement vergelijkingen
worden gemaakt die in de praktijk niet op gaan. Ik vind dat ook richting de
mensen die daar heen gaan, niet terecht. Dat betekent niet je niet zeer kritisch
zou moeten zijn op datgene wat er aan de hand is. Ik kom nog even terug op
de vragen die wij daarover gesteld hebben. Ik kan mij in algemene zin in de
beantwoording daarvan vinden. Ik vond het lang duren voor de Nederlandse regering
zelf de analyse maakte die in Duitsland al eerder was gemaakt. Zij had ook
wat serieuzer mogen ingaan op de kritische punten van generaal Zorlu. Ik sluit
mij op een punt aan bij mevrouw Karimi. Het moet een fout zijn dat de regering
zegt dat de Afghanen weinig directe invloed zouden hebben vanuit Irak, vanwege
gebrek aan communicatiemiddelen en de noodzaak om te overleven in een moeilijk
dagelijks bestaan. De minister gaat overmorgen naar Kabul en zal daar zien
dat dit ver bezijden de waarheid is.Niet helder is mij de relatie tussen Enduring Freedom en de Amerikaanse
aanwezigheid bij een mogelijke oorlog in Irak. In antwoord op
vraag 4 stelt de minister dat ook tijdens een militair optreden tegen Irak
de door de VS geleide coalitie en Enduring Freedom beschikken over een voldoende
groot militair arsenaal in de regio, waaronder ongeveer 10.000 Amerikaanse
militairen in Afghanistan zelf, om deze toezegging gestand te kunnen doen.
Dit lijkt mij overigens een redelijk antwoord met een planningsdocument. Alleen
schrijft de minister dan in reactie op vraag 7: wel bestaat er vanwege de
beperkte militaire capaciteit van zowel de Verenigde Staten als de coalitielanden
in algemene zin een verband tussen de inzet van militair en middelen ten behoeve
van andere operaties zoals Enduring Freedom en een eventueel militair optreden
tegen Irak. Ik zie daar een tegenstelling in. Wil de minister dit ophelderen?
Ik ga uit van de waarde van het planningsdocument, maar in dit antwoord wordt
daar toch enigszins aan afgedaan.De belangrijkste vraag vind ik naast de risico's voor de Nederlandse soldaten –
en dat is heel belangrijk als wij het over Srebrenica hebben – wat het
voor het mandaat betekent, voor de bescherming van de regering van Afghanistan.
Daarom gaan wij er immers heen. Wat betekent het als recente aanslagen het
onmogelijk maken om bijvoorbeeld nachtpatrouilles te lopen? Zijn de risico's
nu dusdanig dat hetgeen wij daar moeten doen feitelijk wordt beperkt door
de aanslagen van de afgelopen periode? Wat is de mening van de regering hierover?
Welke maatregelen kan men op basis van het beperkte mandaat nemen tegen gerichte
aanslagen?Wat is de inhoud van het gesprek geweest tussen de chef defensiestaf en
de militaire bonden? Toen wij onze kritische vragen stelden over de veiligheid
in Afghanistan, begreep ik uit het antwoord dat de bonden die voldoende vonden.
Nu zijn zij opnieuw met een punt gekomen. Wordt hierover nog overlegd met
het ministerie van Defensie? Moeten de soldaten terug als er iets mocht gebeuren?
Dat zou een invitatie aan de partijen ter plekke zijn om de missie niet erg
serieus te nemen. Dat lijkt mij een risico. Ziet de regering dat ook zo?De fractie van de PvdA heeft ingestemd met een missie met een hoog risicoprofiel.
Het is een zeer belangrijke missie voor de Afghanen, voor de Afghaanse regering.
Ik vraag de regering om ons zeer gedetailleerd op de hoogte te houden van
het verloop van die missie. Dat kan door middel van regelmatige rapportages
zoals wij deze ook over de coalitie tegen terrorisme kregen. Ik zou dat op
prijs stellen en de andere fracties met mij. Wij hebben ook het initiatief
voor deze vragen genomen om de vinger aan de pols te houden. Voor het overige
zijn wij tevreden met de antwoorden van de minister van Defensie. De Nederlandse
soldaten wens ik nogmaals veel succes in hun belangrijke missie in Afghanistan.De heer De Graaf (D66):Voorzitter. In november hebben wij met regering en parlement een duidelijk
oordeel kunnen geven over de vraag of deelname van Nederlandse soldaten aan
ISAF wenselijk is, met alle risico's die daarbij horen. Ook toen was het oordeel
duidelijk dat er risico's zijn. Die zijn er per definitie. De beoordeling
betreft alleen de vraag in hoeverre het verantwoord is om toch te gaan en
al het mogelijke te doen om de risico's te beperken. Ook in november bestond
de mogelijkheid van het voeren van een oorlog in Irak. Misschien is deze mogelijkheid
groter geworden, maar zij was toen ook aanwezig. Dat is geen nieuw feit.We hebben begin januari de uitspraken van de Turkse generaal Zorlu gehad.
Collega Koenders heeft daar terecht uitvoerige vragen over gesteld. Deze vragen
zijn inmiddels al weer twee weken geleden beantwoord. De regering heeft ook
daarin uitvoerig geantwoord, waarbij de nadruk lag op de permanente actualisering
van de risicoanalyse. Ook dat is dus geen nieuw feit.De raketaanval nabij Kabul is weliswaar een nieuw feit, maar deze is op
zichzelf geen weerspreking van de informatie en de analyses die de regering
tot dusverre heeft gemaakt. Het is hooguit een nadere invulling dat er inderdaad
risico's zullen zijn. Ik had eerlijk gezegd ook niet verwacht dat deze er
niet zouden zijn.Aanvullende maatregelen zoals de mortieropsporingsradar zijn ook al in
de beantwoording van de vragen van de heer Koenders aangekondigd. Het hoeft
ons dus niet te verbazen dat deze aanvullende maatregelen werden genomen.
Er is ook duidelijk gemaakt dat er harde afspraken zijn met de Verenigde Staten
in geval van de noodzaak van een extractie.Anders gezegd, wat is vandaag nu nog een nieuw feit dat ons extra zorgen
zou moeten baren of ons op andere gedachten zou kunnen brengen? Ik zie dat
niet. De brief die gisteren door de minister aan de Kamer is
gestuurd, is eerder een bevestiging van de lijn die de afgelopen maanden is
getrokken dan een nieuwe analyse. Ik ben het overigens eens met het bezwaar
van de heer Koenders om hier voortdurend Srebrenica bij te halen. Ik heb er
bezwaar tegen dat de Kamer van de zijde van verschillende fracties tot op
het laatst het beeld zou oproepen van aarzeling, twijfel en onzekerheid. Ik
vind dat we dat de Nederlandse troepen niet kunnen aandoen. Stick to your
line, blijf bij je standpunt als er geen nieuwe risico's zijn bijgekomen.
Wij hebben ook bezwaar tegen preventieve indekking vooraf, tegen een "I told
you sopolitiek" mocht het misgaan of tegen een schonehandenpolitiek.Voorzitter. Ik heb een paar vragen in aanvulling op wat anderen reeds
hebben gevraagd. In de brief van de minister wordt gesproken over een recente
hergroepering van de Taliban en Al-Quaeda. Kan de minister daar iets meer
over zeggen?Het is mij opgevallen dat noch in de brief van gisteren noch in het antwoord
van de minister op de vragen van de heer Koenders iets wordt gezegd over contact
met de Afghaanse overgangsregering over de inschatting van de veiligheidssituatie
nabij Kabul. Wij zijn daar tenslotte, zoals de heer Koenders zei, om die regering
te beschermen. Ik ben benieuwd naar het oordeel van de overgangsregering zelf
over de situatie. Wat kan de minister hierover zeggen?Voorzitter. De minister maakt melding van het feit dat de situatie uiteindelijk
zodanig kan verslechteren dat de grondslag aan de missie zou kunnen komen
te ontvallen. Dat roept bij mij de vraag op welke criteria hij daarbij zal
hanteren. Wanneer is er sprake van een situatie dat de grondslag aan de missie
zou komen te ontvallen? Is dat het geval wanneer er raketaanvallen en risico's
voor de Afghaanse overgangsregering zouden zijn? Of moet er meer aan de hand
zijn? Kan de minister daar iets meer over zeggen?Voorzitter. Ik rond af. Ik denk dat het moment is gekomen om, ook al zal
iedereen soms bezorgd zijn over de risico's, niet voortdurend aarzelingen
en twijfels naar voren te brengen, maar volop de uitzending en de inzet van
onze Nederlandse militairen te steunen en vast te houden aan de lijn die wij
in november hebben ingezet. Mochten dingen niet goed gaan, dan dragen ook
de Kamer en de regering daar natuurlijk de volle verantwoordelijkheid voor.
Er komt echter een moment waarop die verantwoordelijkheid moet worden genomen
en dat is bij uitstek dit moment.Mevrouw Huizinga-Heringa (ChristenUnie):Voorzitter. Voor de ChristenUnie gaat het vanochtend niet over de vraag
of Nederland ISAF-militairen moet uitzenden dan wel of Nederland samen met
Duitsland een "lead nation" moet vormen. Over deze zaken hebben wij de afgelopen
maanden uitgebreid gedebatteerd; die zijn nu niet aan de orde. Voor ons gaat
het vanochtend over de vraag naar de veiligheid van de Nederlandse ISAF-militairen
in het licht van de toegenomen spanning rond een mogelijk militair ingrijpen
in Irak.Ik wil de minister hartelijk dankzeggen voor zijn brief. Laat ik vooropstellen
dat de brief van de minister en de beantwoording van de vragen van de heer
Koenders mijn fractie tot de constatering hebben gebracht dat de regering
serieus bezig is met een voortdurende risicoanalyse en adequaat inspringt
op veranderingen in de situatie. Dat stelt ons gerust. Daar zijn wij blij
mee. Toch hebben wij nog een aantal vragen.In het antwoord op de vragen van de heer Koenders zegt de minister dat
Nederland verwacht dat de spanningen bij een militair ingrijpen in Irak binnen
de marges van het huidige risicoprofiel blijven. De Duitse generaal Van Heyst
heeft een paar weken geleden gezegd dat hij verwacht dat een oorlog in Irak
de veiligheid van ISAF-militairen in gevaar kan brengen. Bestaat er verschil
van inzicht tussen Nederland en Duitsland over de risico's die zijn verbonden
aan een militair ingrijpen in Irak?De minister schrijft voorts dat de risico's voor ISAF aanzienlijk zijn,
maar nog steeds verantwoord. Hij noemt daarvoor een aantal redenen. Een van
die redenen is het robuuste mandaat. Een woordvoerder van de defensievakbond
heeft deze week juist aangedrongen op een uitbreiding van dat mandaat in verband
met de veiligheid. Kan de minister een reactie geven op deze uitlating? De minister schrijft over de harde toezegging van de Verenigde Staten
om ISAF-militairen te hulp te komen in noodsituaties en te helpen bij een
eventuele extractieoperatie. Hij kan daar niet veel over zeggen omdat deze
zaak vertrouwelijk is. Kan de minister een toelichting geven op deze vertrouwelijkheid?
Wie besluit uiteindelijk dat een evacuatie noodzakelijk is? Zijn dat de lead
nations of overleggen de lead nations hierover met de Verenigde Staten?De minister is in zijn brief ook ingegaan op de relatie met Enduring Freedom
en de aanwezigheid in Irak. In de antwoorden op de vragen van de heer Koenders
geeft de minister aan dat er vanwege de beperkte militaire capaciteit in algemene
zin verband is tussen de inzet van militaire middelen ten behoeve van andere
militaire operaties zoals de operatie Enduring Freedom en een eventueel militair
optreden tegen Irak. Kan deze beperkte inzet van middelen de mogelijkheid
om militairen te evacueren uit Afghanistan negatief beïnvloeden?Ten slotte sluit ik mij aan bij de sprekers die de relatie met de uitzending
naar Srebrenica hebben afgewezen. Ook ik was lid van de enquêtecommissie.
Ik moet eerlijk zeggen dat een vergelijking van deze twee situaties, mede
gelet op de brieven en de risicoanalyse, echt niet opgaat. We houden steeds
de vinger aan de pols en spelen zo goed mogelijk op de situatie in. Natuurlijk
moet ook het parlement de vinger aan de pols houden, kritisch zijn en vragen
stellen, maar een doemscenario – het zal wel zo gaan als bij Srebrenica –
vind ik ongepast. Daarvan neem ik grote afstand.De heer Van Bommel (SP):Voorzitter. Het lijkt wel alsof mevrouw Huizinga net zolang doorging tot
ik uit mijn stoel kwam.Mevrouw Huizinga-Heringa (ChristenUnie):Dat was niet mijn bedoeling.De heer Van Bommel (SP):Niemand heeft hier een doemscenario geschetst. Ik heb wel gewezen op drie
overeenkomsten. Ziet mevrouw Huizinga die overeenkomsten ook? Ik noem: een
vredesmissie in een land waar overigens oorlog is, de afhankelijkheid van
derden om er weg te komen als het te onveilig wordt en de beperkte
duur van zes maanden, die door de Kamer is aangegeven, waarbij de aflossing
op het moment dat het fout zal gaan natuurlijk weer een probleem wordt. Deze
drie overeenkomsten zijn glashelder. Omdat mevrouw Huizinga een doemscenario
zo verwerpt, vraag ik haar om op die drie overeenkomsten te reageren.Mevrouw Huizinga-Heringa (ChristenUnie):Die drie overeenkomsten zijn er zeker, maar de verschillen tussen de situatie
in Srebrenica en deze situatie zijn nog veel groter dan de overeenkomsten
die de heer Van Bommel zojuist heeft genoemd. Ik heb de door hem genoemde
overeenkomsten niet in mijn hoofd. Wellicht kan hij die nog even één
voor één noemen. Dan kan ik daarop reageren.De heer Van Bommel (SP):De eerste overeenkomst is: een vredesoperatie in een land waar verder
oorlog wordt gevoerd, in een land waar geen sprake van vrede is.Mevrouw Huizinga-Heringa (ChristenUnie):De situatie in Afghanistan is totaal anders dan die in Srebrenica. In
Srebrenica hadden wij te maken met lange aanvoerlijnen en met het risico dat
je afgeknepen kon worden. Dat is hier allemaal totaal niet aan de orde. Er
is nu juist aandacht voor de daadwerkelijke mogelijkheid voor de militairen
om weg te gaan wanneer het moeilijk wordt. Dat is een belangrijke les die
wij uit de situatie in Srebrenica hebben getrokken.De heer Van Bommel (SP):Voorzitter. Ik zal mijn overige twee punten niet meer noemen. Mevrouw
Huizinga heeft gezegd dat zij de overeenkomsten op zichzelf wel ziet.Mevrouw Huizinga-Heringa (ChristenUnie):Er zijn overeenkomsten, maar de verschillen zijn veel groter.De heer Van Bommel (SP):Zij ziet de verschillen in de details. Ik blijf het maar even houden op
de overeenkomsten.De heer Herben (LPF):Voorzitter. Naarmate de spanningen rondom de eventuele oorlog tegen Irak
verder oplopen, begint het hier een bijna wekelijks ritueel te worden om door
GroenLinks te worden opgeroepen voor een spoeddebat. Ik hoop en vertrouw oprecht
dat de veiligheid van de Nederlandse militairen de reden is waarom dit spoeddebat
wordt gehouden.Mevrouw Karimi (GroenLinks):Voorzitter. Ik maak hier echt groot bezwaar tegen! Ik snap dat de fractie
van de LPF er een traditie van wil maken om parlementaire debatten een ritueel
te noemen, maar het gaat hier om een zeer serieuze zaak. Daarover zullen wij
debatten blijven aanvragen.De heer Herben (LPF):Ik vertrouw er dus oprecht op dat de reden voor het aanvragen van dit
debat is gelegen in de zorg om de veiligheid van de Nederlandse militairen,
al kan ik dat moeilijk rijmen met de wens van GroenLinks om het mandaat uit
te breiden tot het gebied buiten Kabul. De taak van ISAF is juist niet om
de strijdende partijen te scheiden. Als je dat doet, en je begeeft je buiten
Kabul, maak je van de militairen een schietschijf.De veiligheid van de Nederlandse militairen gaat ook de Lijst Pim Fortuyn
zeer ter harte. Niet alleen als volksvertegenwoordiger trek ik mij het lot
aan van de Nederlandse mannen en vrouwen aldaar, maar ook als mens veroorloof
ik mij om mijn oud-collega's en vrienden ter plekke te volgen. Daarom past
op deze plaats lof richting de Nederlandse militairen in Afghanistan. Net
zo goed als politiemensen die zich in probleemwijken begeven of brandweerlieden
die een brandend huis betreden, verdienen de Nederlandse militairen die zich
in een gebied begeven waar het loodgehalte in de lucht nu eenmaal erg hoog
is, lof. De Nederlandse militairen en hun buitenlandse collega's zijn ter
plaatse om een stabieler klimaat te bevorderen.Ik heb uit de brief van de minister van Defensie begrepen dat al het mogelijke
is gedaan. Er zijn geen beperkende VN-mandaten, zoals in eerdere situaties
het geval was. Er is door diverse sprekers dan ook terecht afstand genomen
van een vergelijking met de situatie in Srebrenica. Onze militairen zijn niet
machteloos gemaakt. Ik wil echter graag de verzekering van de bewindsman dat
alle organieke middelen waarover bijvoorbeeld een Luchtmobiele brigade beschikt,
ook aanwezig zijn en dat er geen beperkingen zijn opgelegd met betrekking
tot bijvoorbeeld scherfwerende vesten, handgranaten, raketwerpers en dergelijke.
Ik mis overigens de gepantserde jeep in het arsenaal dat de Nederlandse militair
kan meenemen. Wij zien de mercedessen weliswaar door de straten rijden, maar
er zijn alleen maar ongepantserde jeeps voorhanden. De minister heeft gezegd
dat er extra Patria's die kant uit zullen gaan, maar het zou een goede zaak
zijn als de lichte gepantserde jeeps die bijvoorbeeld ook in Noord-Ierland
rondrijden, ter plekke zouden kunnen worden gebruikt. Dat geeft iets meer
veiligheid.De heer Koenders (PvdA):Voorzitter. Ik heb zelf enige ervaring in dit huis met voorstellen inzake
extra bewapening. Dat is altijd een interessant debat. De vorige keer had
ik gelijk, maar anderen hadden die mening niet. Ik wil de heer Herben om duidelijkheid
vragen. Als je zoiets voorstelt, moet je immers ook zeggen dat je wilt dat
dat gebeurt. Daarom had ik ook een beetje problemen met dit debat: je roept
mensen terug of je hebt vertrouwen. In dit geval vraag ik of u vindt dat die
gepantserde auto's mee moeten of niet.De heer Herben (LPF):Ten aanzien van alle mogelijke middelen die wij nu hebben – de "organieke
middelen", zoals zij zo fraai heten – wil ik graag de verzekering van
de bewindsman dat zij aanwezig zijn en dat zij gaan. In de brief worden twee
Patria's, gepantserde wielvoertuigen, genoemd; wellicht zijn er meer nodig,
maar ik wil slechts de verzekering dat er geen beperkingen zijn ten aanzien
van de uitrusting, zoals die er in het verleden wel zijn geweest.Ten aanzien van de militaire dreiging hebben wij niet zozeer te maken
met een georganiseerde militaire dreiging. Daardoor gaat de door de heer Van
Bommel aangekaarte vergelijking met Srebrenica mank, want in dat geval was
er sprake van een zeer efficiënt en georganiseerd Bosnisch-Servisch leger;
wij hebben in dit geval te maken met krijgsheren. Zij zijn weliswaar niet
voor een kleintje vervaard en durven de dood in de ogen te
zien; ik geef dus graag toe dat zij zeer gevaarlijk zijn, maar het gaat niet
om een georganiseerde militaire dreiging tegen de ISAF-eenheden. Het grootste
gevaar wordt gevormd door terroristische aanslagen. Daarom is het van belang
om te weten hoe momenteel de verhoudingen zijn met de burgerbevolking. Zijn
die op dit moment inderdaad warm, zoals ik opmaakte uit de laatste opmerking
in de Defensiekrant? Majoor Lindeboom stelt daar dat de Afghaanse bevolking
weer reden tot lachen ziet en dat de bevolking "dondersblij" met ISAF is.
Voor mij is dat natuurlijk een zeer betrouwbare bron van informatie. Ik hoop
dat de minister, wanneer hij er volgende week naar toe gaat, zich ervan kan
vergewissen dat de situatie in Kabul inderdaad zo is dat de bevolking blij
is met de aanwezigheid van ISAF, want dat is van het grootste belang. Daarbij
past een vraag. Ik herinner mij van een eerdere VN-operatie, in Eritrea, dat
de VN daar actief zorgden voor goede informatieverstrekking aan de burgerbevolking.
Is er enig zicht op het opereren van de media in Afghanistan? Zijn er ophitsende
elementen en zorgen de VN ervoor dat de bevolking goed wordt geïnformeerd
over de juiste stand van zaken?Wij praten over een overgangsregering, maar hoe lang duurt die overgang
bij deze regering nog? Is er uitzicht op de vorming van een nationaal leger?De gekozen vorm voor de vredesmacht in Kabul, een brigadestructuur waarvan
Nederland samen met Duitsland het hoofdkwartier en enkele infanterie-eenheden
vormt, heeft ook de voorkeur van de LPF, met name omdat daardoor veel mankracht
kan worden aangetrokken uit andere landen. Dat heeft het voordeel dat onder
andere Frankrijk, Duitsland en Groot-Brittannië troepen leveren; grote
naties staan ons dus bij. Nadeel van de huidige samenstelling, met veel West-Europese
eenheden, is dat er slechts één Turkse compagnie in zit. Dat
vind ik jammer. Ik zou de minister en ook zijn collega van Buitenlandse Zaken
willen vragen om te bezien in hoeverre eenheden uit bijvoorbeeld Jordanië,
Marokko en Egypte, die op het punt van vredesoperaties inmiddels ook een grote
reputatie hebben opgebouwd, bereid zouden zijn om deel te nemen aan ISAF.
Deelname van moslimlanden zou het gevaar verminderen en de veiligheid immers
vergroten.Natuurlijk is maximale paraatheid nodig bij een eventuele oorlog tegen
Irak, maar dat geldt eerlijk gezegd in heel Europa en van New York tot Bali,
want wij hebben nu eenmaal te maken met een wereldwijd opererend moslimextremisme,
waarvoor wij niet mogen buigen. Wij mogen ons niet bij voorbaat laten gijzelen
door de Saddams en de Bin Ladens van deze wereld.Minister Kamp:Voorzitter. Ik dank de Kamerleden voor hun inbreng en ik zal proberen
om de conclusie van de heer Van Baalen, te weten dat mijn brief de situatie
duidelijk maakt en dat de regering verantwoord bezig is, de conclusie van
iedereen te laten worden. De Kamer vraagt bij deze gelegenheid en bij andere
gelegenheden terecht aandacht voor de veiligheidssituatie in Afghanistan.
De Nederlandse militairen maken in Kabul deel uit van een ISAF-eenheid van
4800 man uit 26 landen die op basis van een resolutie van de Veiligheidsraad
en op verzoek van de Afghaanse regering het moeizame proces van verzoening
en wederopbouw ondersteunen. Dat is een belangrijke missie, maar ook een missie
waaraan risico's zijn verbonden.Terecht wordt in dat verband voortdurend aandacht voor de veiligheid gevraagd.
Op mijn ministerie zijn wij daarmee permanent bezig. Voortdurend wordt de
veiligheidssituatie van ISAF in Afghanistan gevolgd. De chef defensiestaf
en ik beginnen elke morgen met een bespreking van de situatie in kleine kring.
Wij evalueren de gebeurtenissen, nemen kennis van de rapportage van de Militaire
Inlichtingen- en Veiligheidsdienst over de meest recente gebeurtenissen en
ontwikkelingen en kijken of wij daaruit conclusies moeten trekken. Ik heb
al gezegd dat wij daar permanent mee bezig zijn. Dat betekent dat wij voortdurend
evaluaties van de veiligheidssituatie maken. Het is echter ook verstandig
om af en toe de zaak van enige afstand te bekijken en alles op een rijtje
te zetten. Daartoe heb ik vorige week opdracht gegeven en die opdracht is
bijna afgerond. Wij zullen dan opnieuw onze conclusie trekken over de veiligheidssituatie.
Ik zal de Kamer graag bij een volgende gelegenheid van onze bevindingen en
conclusies op de hoogte stellen.Mevrouw Karimi (GroenLinks):Betekent dit dat de minister al opdracht heeft gegeven voor het maken
van de door mij gevraagde nieuwe veiligheidsanalyse?Minister Kamp:Zeker. Ik heb willen aangeven dat de beoordeling van de veiligheidssituatie
een permanent proces is, waarbij voortdurend conclusies worden getrokken,
maar dat het daarnaast verstandig is om dit regelmatig opnieuw te doen. Sinds
vorige week zijn wij daarmee bezig en ik hoop dat onderzoek deze week af te
ronden en ik zal de Kamer daarover bij een volgende gelegenheid op gepaste
wijze informeren.Zoals de Kamer weet, is een groep Nederlanders in het kader van ISAF al
enige tijd in Kabul en wordt deze groep flink uitgebreid. Op dit moment zijn
er 550 mensen en dit aantal zal oplopen tot ongeveer 650. Dit huis, mijn departement
en vooral onze mensen in Afghanistan, zijn ervan doordrongen dat er aanzienlijke
risico's aan deze operatie zijn verbonden. Daarvan heb ik nooit een geheim
gemaakt. In de informatie die ik aan de Kamer heb verschaft, is steeds op
die aanzienlijke risico's gewezen. Afghanistan heeft nu eenmaal geen traditie
van een sterk centraal gezag. Het is een land met een wijdverbreid wapenbezit,
corruptie en grootschalige drugshandel. Er kan dus van alles misgaan, maar
wij zijn er ook van doordrongen dat er kansen zijn voor verbetering en vooruitgang
voor de inwoners van Afghanistan. Mevrouw Karimi sprak over een conclusie
die getrokken zou zijn door de heer Brahimi, de speciale vertegenwoordiger
daar. De heer Brahimi heeft enkele dagen geleden nog in een rapportage vastgelegd
dat er sprake is van een opmerkelijke vooruitgang op vele fronten in Afghanistan
en daar gaat het uiteindelijk om.De uitvoering van het akkoord van Bonn is op dit moment gaande. Dat moet
uitmonden in algemene en vrije verkiezingen in de zomer van het jaar 2004.
Heel belangrijk is dat de belangrijkste krijgsheren en de andere machtshebbers
in Afghanistan zich gebonden hebben aan de uitvoering van het akkoord van
Bonn. Soms vinden er nog schermut selingen plaats tussen lokale
krijgsheren, maar dat is buiten het ISAF-gebied. In en rond Kabul, de lokatie
waar ISAF actief is, is het relatief rustig, maar allerminst probleemloos.
In Kabul wonen 3 miljoen mensen. Er zijn criminelen en antiwesterse elementen
die verbonden zijn met de Taliban, Al-Qaeda of met de krijgsheer Hekmatiar.Er is gevraagd of er aanwijzingen zijn dat er verbindingen tussen de verschillende
groeperingen zijn. Van verschillende kanten is men bezig met oppositie tegen
de regering in Afghanistan en tegen de troepenmacht die probeert de regering
te ondersteunen. Het is denkbaar dat er samenwerking plaatsvindt, maar concrete
aanwijzingen daarvoor heb ik op dit moment niet. Wel gaat er van deze antiwesterse
elementen een dreiging uit richting ISAF. Dat is natuurlijk een belangrijke
factor in onze risicoanalyses die wij steeds met de Kamer hebben gedeeld en
zullen blijven delen. In de afgelopen drie maanden zijn vijf keer projectielen
afgevuurd in de omgeving van het ISAF-kampement. Daarbij zijn gelukkig geen
slachtoffers gevallen. Ik wil allerminst proberen te relativeren wat daar
gebeurt, want het is gevaarlijk en ik maak mij er zorgen over. Het gaat om
raketten van een bijzondere soort. Het zijn vermoedelijk raketten van Chinese
makelij, kleine installaties die door iemand in een auto kunnen worden meegenomen
en voor gebruik op een driepoot kunnen worden neergezet. Het zijn raketten
van een meter lang met een lont eraan. Wij schatten het bereik ervan in op
zo'n acht kilometer. Wij denken dat het de laatste keer dat er ontploffingen
zijn geweest ging om dit soort projectielen die op een afstand van ongeveer
twee kilometer van het ISAF-kampement zijn neergekomen. Wij hebben geen aanwijzingen
waarvandaan het derde projectiel is geschoten noch waar het is terechtgekomen.Het lijkt mij goed om alvorens op een aantal andere vragen in te gaan,
aan te geven welke maatregelen ISAF heeft genomen en voortdurend neemt. ISAF
kijkt voortdurend of er aanleiding is om de maatregelen bij te stellen teneinde
de dreiging te minimaliseren en zich in staat te stellen om haar werk, de
ondersteuning van de Afghaanse regering in dat moeizame proces van verzoening
en wederopbouw, zo goed mogelijk uit te voeren. In de eerste plaats moeten
wij ons realiseren dat ISAF geen groep padvinders is. Het gaat om drie versterkte
infanteriebataljons. Er is een geniebataljon. Er zijn beveiligingscompagnieën.
Er zijn explosievenopruimingseenheden. Men heeft ter beschikking wat men nodig
heeft. Mij is geen verzoek van een ISAF-commandant bekend om versterking of
verbetering van de middelen waarover men beschikt, dat niet is toegekend.Er zijn vanzelfsprekend bunkers ingericht in het kampement waar onder
anderen de Nederlandse militairen verblijven zodat er dekking kan worden gezocht
als er beschietingen in de omgeving mochten plaatsvinden. Er is een geniedetachement
van ons bezig om de versterkingen waar dat mogelijk is uit te breiden en te
verbeteren. Wij zijn voortdurend bezig met specifiek gerichte patrouilles
om in het gebied te kijken van waaruit mogelijk wordt geschoten naar het ISAF-kampement
of naar Kabul. Wij kijken wat daar gebeurt en proberen zoveel mogelijk te
voorkomen dat er iets dergelijks gebeurt. Wij werken er nauw samen met de
Afghaanse veiligheidsdiensten, wat van het grootste belang is.In dit verband is al door een van de woordvoerders aangegeven dat wij
ook verschillende mortieropsporingsradars naar het gebied brengen. Ik verwacht
dat zo'n mortieropsporingsradar met een week geactiveerd zal kunnen zijn.
Dat betekent dat wij dan in staat zijn om als er weer wordt geschoten te bepalen
welke baan dat projectiel heeft gevolgd en waar het vandaan is gekomen. Wij
kunnen er dan snel en gericht mensen naartoe sturen om de situatie te onderzoeken.
Gevraagd is of al informatie beschikbaar is over de ontploffingen die zich
recentelijk aldaar hebben voorgedaan. Dat is niet het geval. Wij hebben niet
precies kunnen vaststellen waarvandaan is geschoten. Wij hebben ook niet in
alle gevallen kunnen vaststellen waar de projectielen terechtgekomen zijn.
Vandaar dat het van belang is dat er mortieropsporingsradar in dat gebied
komt, zodat wij het de volgende keer wel te weten kunnen komen, inzicht kunnen
krijgen in de achtergronden en zo mogelijk herhaling van dat soort beschietingen
kunnen voorkomen. Er is een groep militairen van ons korps commandotroepen actief in Kabul.
Er waren al 23 commando's toegevoegd aan de Nederlandse eenheid aldaar. Wij
zijn bij een van onze veiligheidsrisicoanalyses tot de conclusie gekomen dat
meer commando's er goed werk zouden kunnen doen. Wij hebben het aantal commando's
daarom bijna verdubbeld tot 45. Die zijn in staat voortdurend verkenningspatrouilles
uit te voeren. Het is namelijk in algemene zin van het grootste belang voor
de veiligheid van de Nederlandse militairen daar dat wij voortdurend alert
zijn op wat er kan gebeuren, dat wij beschietingen proberen te voorkomen en
adequaat kunnen reageren indien die zich toch mochten voordoen. Deze patrouilles
zijn daarvoor van het grootste belang.Zoals bekend zijn er pantserwielvoertuigen meegegaan met het Nederlandse
contingent. Bij een van de analyses hebben wij de conclusie getrokken dat
het verstandig zou zijn om er nog enkele aan toe te voegen. Dat is inmiddels
gebeurd.De heer Herben vroeg of het goed zou zijn om er met gepantserde jeeps
rond te gaan rijden. Dat past niet goed in het werk dat wij daar doen. Wij
zijn daar op patrouille in het gebied. Het is een gebied waar altijd veel
oorlogen en beschietingen zijn geweest en waar wij nu in een aantal maanden
tijd het aantal beschietingen hebben zien teruggebracht tot vijf. Voor de
bevolking is er dus sprake van een zeer opmerkelijke verbetering. Men is ook
blij met de Nederlandse aanwezigheid en de ISAF-inbreng. Onze mensen merken
dit ook voortdurend in het contact met de bevolking. De heer Herben verwijst
terecht naar de Defensiekrant, want daarin wordt weergegeven wat onze mensen
die daar op patrouille zijn, zelf ervaren. Zij weten dit het allerbeste en
zij ervaren de blijheid van de mensen in Kabul over de inzet van ISAF.De inzet van gepantserde jeeps past niet zo goed in de patrouilles. Daarbij
wordt de jeep verlaten en wordt contact gezocht met de bevolking om te zien
wat er aan de hand is. Om dan vervolgens weer weg te rijden in een gepantserde
jeep weg, is een schijnzekerheid waarop niemand zit te wachten.Er zijn allerlei noodscenario's opgesteld. Er ligt niet alleen een noodscenario
voor het geval wij of ISAF weg zullen moeten uit Kabul, maar
ook voor allerlei andere situaties. Die zijn gebaseerd op vragen als: wat
kan er gebeuren, welke calamiteiten kunnen zich voordoen en wat zouden wij
dan moeten doen. Wij hebben een stappenplan gemaakt waarin precies omschreven
staat welke stappen wij bij welke ontwikkelingen moeten zetten.Ten slotte is van belang dat wij met de Amerikanen goede afspraken hebben
gemaakt, opdat zij ons in het kader van Enduring Freedom waarvoor 10.000 man
is gelegerd in Afghanistan, te hulp zullen komen als zich een noodsituatie
voordoet en wij bijvoorbeeld genoodzaakt zullen zijn om het land te verlaten.
Dit geldt niet alleen voor de Nederlanders of ISAF die Afghanistan verlaten,
maar ook de andere buitenlanders die het land willen verlaten.Wij hebben hierover goede, gedetailleerde afspraken gemaakt. Die afspraken
zijn ook vastgelegd. Ik zeg u dat dit goed is geregeld. Ik vraag aan de Kamer
om begrip voor het feit dat ik het document waarin die afspraken zijn neergelegd,
niet ter inzage geef. Het is mijn werk om dit naar behoren te regelen. Ik
heb dit ook gedaan. Het is niet in het belang van onze militairen en van ISAF
dat dit soort stukken te wijd wordt verspreid.Ik heb al eerder gezegd dat de Nederlandse militairen die nu in de Kabulregio
zijn, hebben aangegeven dat zij op dit moment geen aanvullende veiligheidsmaatregelen
noodzakelijk achten. Wij hebben van de leiding of de militairen ter plaatse
geen signalen ontvangen. Men weet dat wij voortdurend alert zijn op alle mogelijkheden
om verbeteringen aan te brengen, maar met schijnzekerheden en teveel materieel
waarmee je in feite niets kunt doen, is niemand gebaat.Ik zou het een verontrustende ontwikkeling vinden als bijvoorbeeld de
bevolking in Kabul zich van ISAF zou afkeren of als belangrijke krijgsheren
zich tegen de overgangsregering of tegen ISAF zouden verzetten of als er grootschalige
gevechten waren tussen krijgsheren elders in Afghanistan. Dit is allemaal
niet het geval. Ik denk dat ISAF mede dankzij de Nederlandse inzet in Afghanistan
kan slagen. Nederland doet mee. Nederland neemt de komende zes maanden de
verantwoordelijkheid voor het geven van leiding. Nederland is een van de landen
die het mogelijk maken dat het proces van verzoening en wederopbouw in Afghanistan
kan slagen. Voor de geplaagde, geteisterde inwoners van Afghanistan is het
van het grootste belang dat wij daarin slagen.Ik ga nu nog kort in op de vragen die zijn blijven liggen, maar ik ga
voorbij aan de vraag van mevrouw Karimi of ik wel eens van een transistorradio
heb gehoord. Ik ga ook voorbij aan haar stelling dat wij laks omgaan met risico's.
Zij heeft gevraagd of wij iets doen om de krijgsheren te beteugelen. Ja natuurlijk
doen wij dat. Wij versterken de regering en wij vinden het van belang dat
die regering mede uit krijgsheren bestaat. Voor zover mogelijk worden zij
daarbij betrokken. Het verzoeningsproces vindt ook binnen de regering plaats.
Naarmate wij er met ISAF in slagen om de regering beter te laten functioneren,
zullen de krijgsheren in het land worden beteugeld. Ik heb al in algemene
zin gezegd dat Afghanistan niet alleen een land is dat al decennialang wordt
geplaagd door oorlogen en burgeroorlogen, maar ook dat het geen traditie heeft
van een sterk centraal gezag. Ook die moet worden opgebouwd.Mevrouw Karimi (GroenLinks):De vraag over de radio mag u laten liggen. Dat geldt echter niet voor
mijn vraag over de laksheid van het optreden, omdat zij de relatie tussen
een eventuele aanval op Irak en de situatie in Afghanistan betrof. Daar bent
u tot nu toe überhaupt niet op ingegaan.Minister Kamp:De opmerking van mevrouw Karimi heb ik als zeer onheus ervaren. Wij zijn
op alle plekken in Kabul, aan allerlei vergadertafels in de wereld en op ons
eigen ministerie iedere dag voortdurend bezig met de veiligheidssituatie.
De stelling dat wij laks met de risico's zouden omgaan is onheus; andere kwalificaties
zal ik nu vermijden.Over de relatie tussen wat er in Irak gebeurt en wat in Afghanistan zeg
ik het volgende. Als de Verenigde Staten en bondgenoten in Irak optreden,
worden anderen elders in de wereld daardoor extra gemotiveerd om dingen te
gaan doen. Dat kan zich natuurlijk ook voordoen in Afghanistan. Wij zijn ons
bewust van dat risico. Vandaar dat wij daar zo alert op zijn. Vandaar ook
dat wij onze uiterste best doen om de regering in Afghanistan zo snel mogelijk
zo sterk mogelijk te maken om de situatie in dat land te controleren. Wij
weten dat wij risico's lopen en dat die zich in versterkte mate kunnen voordoen
als er een actie plaatsvindt in Irak. Dat proberen wij overigens van harte
te voorkomen, maar dat is een ander verhaal. Dat wij daar op enig moment of
in enige vorm laks mee zouden omgaan, is niet waar.Mevrouw Karimi (GroenLinks):Ik wil gewoon een concreet antwoord op een concrete vraag die ik heb gesteld.
Dit zijn allemaal algemene zinnen. Ik heb hier het verslag van ons overleg
met de voorganger van de minister. In dat overleg heeft toenmalig minister
Korthals gezegd dat er niet met zoveel woorden over Irak is gesproken. Die
woorden hadden betrekking op een gesprek met de Amerikanen over de overname
van het bevel en de relatie met een eventuele oorlog tegen Irak. Mijn concrete
vraag aan de minister was of dit inmiddels wel is gebeurd. Heeft hij met de
Amerikanen over dit onderwerp gesproken? Zo ja, wat was hun reactie?Minister Kamp:Mevrouw Karimi heeft de neiging om haar opmerkingen vooral als concreet
te bestempelen en die van mij als algemeen, terwijl ik probeer net zo concreet
te zijn als zij dat meent te zijn. Wij hebben wekelijks overleg over de samenloop
van acties van ISAF en de operatie Enduring Freedom. Wij hebben eveneens wekelijks
overleg met vertegenwoordigers van de Amerikaanse regering, vertegenwoordigers
van degenen die betrokken zijn bij ISAF en vertegenwoordigers van degenen
die betrokken zijn bij de operatie Enduring Freedom. Wij voeren niet voortdurend
overleg met degenen die betrokken zijn bij Irak, omdat daar nog geen actie
gaande is. Integendeel, wij proberen een actie in Irak te voorkomen. Daarop
is onze inzet gericht. Wij hebben wel overleg met de Amerikanen en met anderen
in het kader van de defensieve planning ter voorbereiding op een eventuele
actie in Irak. Daarbij komt alles aan de orde wat relevant is. Zodra er aanleiding
is om een verband met ISAF te leggen, dan doen wij dat. Dat
geldt bijvoorbeeld voor het geval dat wij ondersteuning van de Amerikanen
nodig hebben als wij ons in laatste instantie moeten terugtrekken uit Afghanistan.
Het overleg daarover vindt dus plaats. Overleg waarvoor geen reden is, omdat
er nog geen actie is in Irak, vindt niet plaats.Mevrouw Karimi (GroenLinks):Dat was heel veel informatie waar ik helemaal niet om had gevraagd. Mijn
concrete vraag is of de Nederlandse regering op enig moment met de Amerikaanse
regering heeft gesproken over de gevolgen van een aanval op Irak voor de activiteiten
van ISAF in Afghanistan. Is het ja of nee? Ik zou u dankbaar zijn als u een
concreet antwoord geeft.Minister Kamp:Overleg daarover heeft plaatsgevonden in het licht van de ondersteuning
die wij mogelijk voor de ISAF-operatie nodig hebben. Bij die operatie lopen
wij risico's. Er kunnen zich noodsituaties voordoen. Wij hebben die in beeld
gebracht, evenals de ondersteuning die wij daarbij nodig hebben. Uiteindelijk
is ondersteuning natuurlijk aan de orde in het geval er een terugtrekking
in moeilijke omstandigheden moet plaatsvinden. In dat verband is er overleg
met de Amerikanen geweest. Dat overleg is op dit moment relevant. Ander overleg,
dat niet relevant is, is er niet geweest.Mevrouw Karimi (GroenLinks):Er vindt een zelfstandig overleg plaats over de steun van de Amerikanen
op het moment dat een extractie nodig zou zijn, want dat heeft niets met Irak
te maken. Het geldt voor ieder moment. Zodra Nederland een bijdrage aan ISAF
ging leveren, werd bij terugtrekking op de steun van de Verenigde Staten gerekend.
Daarover is in de Kamer uitvoerig gesproken. Is er, behalve dit zelfstandige
overleg, in het kader van de ontwikkelingen rond een eventuele oorlog tegen
Irak met Nederland hierover gesproken? Ik begrijp van u dat dit niet gebeurd
is.Minister Kamp:Ik ga die vraag nu voor de vierde keer beantwoorden, en wat mij betreft
is dat de laatste keer. Mevrouw Karimi wil niet luisteren. Ik heb tegen haar
gezegd dat het niet alleen om extractie gaat, maar om verschillende noodsituaties
die zich kunnen voordoen. Wat in Irak gebeurt, zou van invloed kunnen zijn
op de mogelijkheden van de Amerikanen en de anderen die in het kader van operatie
Enduring Freedom samenwerken, om bij noodsituaties in Afghanistan te helpen.
Wij hebben ons ervan vergewist dat wij de steun kunnen krijgen die nodig is
om de veiligheid van de ISAF-mensen zeker te stellen, ook wanneer in geval
van een actie in Irak een speciaal beroep wordt gedaan op allerlei middelen.
Ik kan het antwoord niet duidelijker geven dan ik nu heb gedaan.Mevrouw Karimi zegt dat wij van Kabul geen veilige haven kunnen maken
temidden van een roversnest. Dat roversnest was er; de Taliban waren daar
de baas. De Taliban zijn nu weg en er is een overgangsregering. In het kader
van ISAF zijn 26 landen bezig om vanuit Kabul de overgangsregering te versterken.
Daarnaast werkt een aantal landen samen in het kader van de operatie Enduring
Freedom om in de rest van Afghanistan terroristen uit te schakelen. Als dat
lukt, wordt daarmee de positie van de overgangsregering versterkt. Met onze
bijdrage aan zowel de operatie Enduring Freedom als aan ISAF zetten wij zetten
ons ervoor in om voor de mensen in Afghanistan zo snel mogelijk een betere
situatie te creëren. Kwalificaties als "een veilige haven temidden van
een roversnest" maak ik niet tot de mijne.De heer Van Bommel heeft de ISAF-operatie uniek en absurd genoemd. Dat
is zijn kwalificatie. Hij heeft mij ook gevraagd een drietal overeenkomsten
die hij ziet met Srebrenica, te analyseren. Daartoe ben ik niet bereid. Dit
spoeddebat is daarvoor niet bedoeld. Nederland heeft al in een heel vroeg
stadium lessen getrokken uit hetgeen in Srebrenica is gebeurd. De regering
heeft in 1995 een toetsingskader opgesteld en met de Kamer besproken. Daarbij
is precies aangegeven hoe wij in vergelijkbare situaties op een betere, zorgvuldige
manier tot besluitvorming en uitvoering daarvan kunnen komen. Vervolgens hebben
wij opnieuw geleerd van hetgeen daarna is gebeurd. In het jaar 2001 hebben
wij het toetsingskader aangepast. Dit toetsingskader is zorgvuldig toegepast
bij deelname aan de ISAF-operatie in Afghanistan. De heer Van Bommel legt
een verband tussen hetgeen zich in Srebrenica heeft afgespeeld en wat er nu
in Afghanistan gebeurt. Dit brengt hem mogelijkerwijs tot de conclusie dat
de ondersteuning van de regering en van de bevolking van Afghanistan niet
gegeven moet worden. De vergelijking tussen Srebrenica en Afghanistan is echter
niet terecht.De heer Eurlings heeft erop gewezen dat er wat de CDA-fractie betreft
geen sprake mag zijn van uitbreiding van het mandaat. Hij vindt dat het na
zes maanden Nederlandse leiding van de ISAF-operatie echt moet zijn afgelopen.
De regering wil evenmin uitbreiding van het mandaat. Over het mandaat van
de VN-veiligheidsraad dat er nu ligt, is met de Kamer van gedachten gewisseld.
Onze mensen zijn ingesteld op uitvoering van dat mandaat. Wij willen geen
uitbreiding van het gebied. Ik laat er geen enkel misverstand over bestaan
dat wij na zes maanden uit Afghanistan weg gaan.De heer Van Bommel (SP):Is er op dat laatste punt overeenstemming met de Verenigde Naties? De
minister zegt heel krachtig in de Kamer dat Nederland als leidend land na
zes maanden uit die missie vertrekt. Ik neem aan dat dit bekend is bij de
Duitsers en de andere partijen. De minister zegt bovendien impliciet dat zelfs
als er geen aflossing is en er geen vervanger voor de Nederlandse leiding
is, Nederland zich terugtrekt en het risico neemt dat de door hem zo gewenste
missie mislukt. Dit neem ik tenminste aan.Minister Kamp:Een eventuele mislukking van de missie heeft in ieder geval niets te maken
met de opstelling van de SP, want wat deze partij betreft, was die missie
niet eens begonnen. Ik zal hier dus verder niet op in gaan.Tegen degenen die wel verantwoordelijkheid voor de missie hebben gedragen,
zeg ik dat wij er nooit een misverstand over hebben laten bestaan dat wij
dit gedurende zes maanden kunnen en willen doen. Mijn voorganger heeft dit
gedaan, ik heb dit gedaan en de Kamer heeft dit gedaan. Dit gaat dus gebeuren
en betekent dat wij inderdaad na zes maanden weggaan.De heer Van Bommel (SP):De vraag was of dit tegenover de Duitsers en andere partners
net zo duidelijk is gesteld als tegenover ons. Het betekent namelijk dat een
ander land de leiding op zich moet nemen. Het is dus de beslissing van de
minister dat Nederland na zes maanden weggaat, ongeacht wat er gebeurt.Minister Kamp:Onze beslissing is niet om na zes maanden weg te gaan, maar om er gedurende
zes maanden verantwoordelijkheid te dragen. Dat hebben wij besloten. Eerst
hebben de Engelsen dit gedaan, daarna hebben de Turken dit gedaan en nu doen
de Nederlanders en de Duitsers dit. Wij werken nu eenmaal samen in het Duits-Nederlandse
legerkorps. Na ons zullen anderen het weer doen. Wij nemen dus geen besluit
om weg te gaan, maar om buiten de daar reeds aanwezige 240 mensen nog eens
400 mensen te leveren en om gedurende zes maanden daar de eerste verantwoordelijkheid
te dragen. Ik heb net al tegen de heer Van Bommel gezegd hoe dit verder moet
worden uitgelegd. Neem maar van mij dat wij daar geen enkel misverstand over
laten bestaan.De heer Eurlings en anderen vroegen of ik nadrukkelijker kan aangeven
of de vijf aanslagen van de afgelopen maanden met projectielen in de omgeving
van het kampement waar onder anderen de Nederlanders zijn gelegerd binnen
de marges valt van onze verwachtingen. De verbeteringen in Kabul en in Afghanistan
vind ik net als de heer Brahimi opmerkelijk. Als men weet wat er allemaal
in Kabul, waar drie miljoen mensen wonen, verwoest is en als men weet hoe
zij daar wonen, wat er gebeurd is en nu gebeurt, dan is het zo gering dat
wij het op de vingers van een hand kunnen tellen. Er is dus opmerkelijke vooruitgang
geboekt. Toch hebben zich daar waar onze mensen in tenten zitten ontploffingen
voorgedaan. Er is derhalve een gevaarlijke situatie en daarover zijn wij bezorgd.
Het blijft echter binnen de risico's die wij indertijd inschatten, nu inschatten
en in de toekomst verwachten. In deze omstandigheden zijn wij nog steeds in
staat om verantwoord ons werk daar te doen.Er is geen enkel licht tussen de wijze waarop de Duitsers met risico's
omgaan en de wijze waarop wij ermee omgaan en tussen hetgeen de Duitse militairen
ter bescherming krijgen en anderen ter bescherming krijgen. Er wordt voorbeeldig
samengewerkt. Alle informatie waarover wij beschikken wordt gewisseld. Conclusies
worden tegen het licht gehouden. Wekelijks hebben wij daar overleg over, ook
in groter verband. Er is geen sprake van dat anderen meer of betere voorzieningen
zouden hebben dan de Nederlandse militairen. Af en toe heb ik de indruk dat
besluiten van andere landen hen in de buurt brengen van de faciliteiten waar
de Nederlandse militairen al over beschikken. Ik zal er voortdurend op toezien
dat zij de noodzakelijke en beste voorzieningen hebben om hun werk op een
goede manier te doen.Verschillende woordvoerders vroegen of voldoende geregeld is dat een extractie
als die nodig is goed kan plaatsvinden. Ik heb al gezegd dat wij daarover
afspraken hebben gemaakt. De Nederlandse en de andere ISAF-troepen zullen
het land verlaten als wij onze opdracht niet meer kunnen uitvoeren. Onze opdracht
is om de regering van Afghanistan te ondersteunen en het vredesproces in en
de wederopbouw van het land verder te laten gaan. Als wij door de omstandigheden
die goede rol niet meer op een verantwoorde wijze kunnen vervullen, zullen
wij ons terugtrekken. Wij zijn er niet om strijdende partijen uit elkaar te
halen of de burgerbevolking te beschermen. Wij zijn er om de regering in staat
te stellen te groeien en de grote problemen waar het land voor staat op te
lossen. Zodra wij niet meer op een verantwoorde wijze een positieve bijdrage
kunnen leveren, zullen wij ons terugtrekken.De heer Van der Staaij heeft een reactie gevraagd op de stelling van derden
dat het gooien van bommen in het kader van Enduring Freedom vanuit onder andere
Nederlandse F16's een bedreiging zou zijn van de veiligheid van ISAF. Ik denk
dat dit allerminst het geval is. Ik heb al gezegd dat er op twee manieren
gewerkt wordt aan het versterken van de positie van de regering in Afghanistan.
Dat gebeurt door de inzet die in het kader van Enduring Freedom gepleegd wordt
om terroristische elementen in Afghanistan uit te schakelen. Dat gebeurt ook
door ISAF-militairen die bezig zijn om in en rond Kabul omstandigheden te
creëren waarin de Afghaanse regering beter kan functioneren. Naar mijn
vaste overtuiging versterken beide acties elkaar.De heer Koenders vroeg naar de afstemming tussen Enduring Freedom en ISAF.
Ik heb al gezegd dat die afstemming wekelijks plaatsvindt. Verder heeft de
heer Koenders gewezen op het antwoord dat ik recent op zijn zevende schriftelijke
vraag naar de Kamer heb gestuurd. De heer Koenders vraagt zich nu af of het
verband dat in algemene zin bestaat tussen de diverse operaties afdoet aan
de zekerheid die er is voor ISAF in Afghanistan. Er is natuurlijk een verband
tussen die operaties. Het zou verkeerd zijn om, nu de Amerikanen en de Engelsen
op grote schaal bezig zijn met het voorbereiden van een eventuele actie in
Irak – er worden zeer veel transportmiddelen ingezet, waardoor er van
alles losgemaakt wordt in de hele wereld – een verband met de operatie
Enduring Freedom en de operatie ISAF te ontkennen. In het licht van onze noodscenario's
en een eventuele extractie hebben wij hier ook over gesproken met de Amerikanen
en de Engelsen. Op grond daarvan hebben wij vastgesteld dat er goede afspraken
zijn gemaakt om ook in die situaties de ondersteuning te krijgen die wij nodig
hebben. Met mijn schriftelijke antwoord heb ik in algemene zin aangegeven
wat er gebeurt. Dat doet echter niets af aan datgene wat ik heb gezegd over
de veiligheid van onze en andere mensen in ISAF.De heer Koenders heeft gewezen op een gesprek dat heeft plaatsgevonden
tussen de chef defensiestaf en de vakbonden en daaraan de vraag gekoppeld
of dat gesprek inmiddels is herhaald. Op mijn verzoek heeft naar aanleiding
van een concreet voorval een keer een gesprek plaatsgevonden tussen de chef
defensiestaf en de bonden. Het is echter niet zo dat dit gesprek na ieder
concreet voorval herhaald wordt. Wel is er regelmatig contact tussen de chef
defensiestaf en de vertegenwoordigers van de bonden. Wij zullen met die gesprekken
doorgaan.De heer De Graaf heeft gevraagd of er signalen zijn van hergroepering
van Taliban en Al-Qaeda. Die vraag is ook al op een andere wijze gesteld en
in antwoord daarop heb ik gezegd dat ik daar op dit moment geen concrete aanwijzingen
voor heb. Ik zal dit evenwel nauwlettend blijven volgen. Ik
heb al gezegd dat wij dagelijks gerapporteerd worden over de ontwikkelingen
daar. Het is een belangrijk punt. Ik zal dat blijven volgen en, als daar aanleiding
voor is, zal ik de Kamer daar ook informatie over verstrekken.De heer De Graaf heeft ook gevraagd of er contact is geweest met de Afghaanse
overgangsregering over de inschatting van de veiligheidsrisico's. Er zijn
permanent contacten, niet alleen met de Afghaanse overgangsregering, maar
ook met individuele krijgsheren en andere machthebbers in dat gebied. Wij
doen alles wat volgens ons goed is om het vredesproces en de wederopbouw te
bevorderen. Over een actuele inschatting van de veiligheidsrisico's door de
Afghaanse overgangsregering zal ik dit weekend en begin volgende week een
tweetal gesprekken hebben met de heer Karzai. Ik zal hierover indringend met
hem van gedachten wisselen.De heer De Graaf (D66):Ik heb naar de hergroepering van Al-Qaeda en Taliban gevraagd, omdat u
in uw brief van gisteren zelf hebt geschreven dat daar recente berichten over
zijn. U zegt nu dat er geen signalen van zijn. Kunt u dat toelichten?Minister Kamp:Ik vind die signalen nog niet concreet. Ik krijg hier op allerlei manieren
berichten over. Vaak zijn het berichten die niet nader onderbouwd worden.
Dat er sprake is van hergroepering van Al-Qaeda en Taliban leiden wij af uit
informatie en is ook gebaseerd op logica. Immers, als groepen zich langere
tijd tegen anderen afzetten, komen zij bij elkaar. Ik beschik niet over informatie
dat dit concreet tot iets geleid heeft, maar ik zal dit blijven volgen. Als
daar aanleiding voor is, zal ik de Kamer daarover informeren.Mevrouw Huizinga heeft gewezen op de uitspraak van de Duitse generaal
Van Heyst dat de ontwikkelingen in Irak de veiligheid van ISAF in gevaar kunnen
brengen, en gevraagd of wij hierover van inzicht verschillen. Dat is er niet.
Ik heb in het begin al gezegd – het is misschien goed om dat te herhalen –
dat in algemene zin, als er wat gebeurt in Irak, dat mensen elders in de wereld,
ook in Afghanistan, kan inspireren om zich extra af te zetten tegen anderen.
Daar zijn wij ons van bewust. Ik heb echter al gezegd dat het blijft binnen
de marges die wij hebben als het gaat om de inschatting van de veiligheidsrisico's.
Op dat punt is er geen verschil van inzicht tussen de Duitsers en de Nederlanders.
Er wordt tussen de Duitsers en Nederlanders zeer nauw samengewerkt. Dat zal
de komende zes maanden ook het geval zijn. Wij zijn geen vreemden voor de
Duitsers en de Duitsers niet voor ons. Wij hebben samen een Duits/Nederlands
legerkorps. Als er wat op elkaar afgestemd moet worden, zal dat zeker gebeuren.Mevrouw Huizinga heeft gevraagd wie er besluit over het eind van de operatie
Enduring Freedom. Over het einde van die operatie zal in multilateraal verband
besloten worden. Het is een VN-operatie en er zal dan ook in VN-verband een
besluit over genomen worden. Als er noodsituaties zijn, zal er geprobeerd
worden om die conclusies ook in dat verband te trekken. Natuurlijk zullen
wij als een van de twee landen die daar de komende zes maanden leiding aan
geven, een bijzondere verantwoordelijkheid dragen. Mevrouw Huizinga moet zich
echter ook realiseren dat uiteindelijk ieder land een eigen verantwoordelijkheid
heeft voor de eigen mensen. Wij hebben als Nederland onze verantwoordelijkheid
voor de Nederlandse militairen in Afghanistan. Wij kunnen het besluit nemen
om onze mensen terug te trekken, in alle omstandigheden. Vanzelfsprekend zullen
wij proberen om dat zodanig af te stemmen met andere landen dat niet alleen
het belang van Nederlandse militairen wordt gediend, maar ook het belang van
de militairen van de andere landen en van burgers die eventueel uit Afghanistan
teruggetrokken zouden moeten worden.Op de opmerkingen van de heer Herben ben ik ingegaan, behalve op zijn
opmerking over ophitsende elementen in de media van Afghanistan. Ik hoop dat
daar uiteindelijk een situatie ontstaat met een sterke regering en met vrije
media, waar ook mensen die afwijkende geluiden willen laten horen, in welke
vorm dan ook, van het recht van persvrijheid gebruik kunnen maken. De heer
Herben zal echter willen weten of er op dit moment sprake is van grootschalige
ophitsing van de bevolking via bepaalde media. Wij beschikken niet over informatie
op dat punt. Volgens mij is het niet zo, maar ik zal het nagaan. Mocht er
aanleiding voor zijn, zal ik de Kamer daarover informeren.De heer Herben vroeg ook of er uitzicht is op de vorming van een Afghaans
leger. Het Afghaanse leger is in opbouw. Wij helpen daar ook bij. Wij kunnen
al dingen samendoen met onderdelen van dat Afghaanse leger in opbouw. De heer
Herben heeft gezegd dat het voor de ISAF-macht goed zou zijn als daar ook
moslimlanden bij betrokken zouden zijn. Ik ben dat in algemene zin met hem
eens. Het is een actie die al een tijd loopt. Het einde is bepaald. De algemene
verkiezingen vinden namelijk in de zomer van 2004 plaats. Ik weet niet of
er op dit moment nog mogelijkheden zijn om verandering in de samenstelling
van die ISAF-eenheid aan te brengen. Er zijn 26 landen die het besluit hebben
genomen. Het lijkt mij, gelet op de situatie in de wereld en hetgeen rond
Irak plaatsvindt, nu niet het beste moment om initiatieven te nemen op dit
punt. In algemene zin deel ik echter zijn opvatting dat je, als je het goed
doet als internationale gemeenschap, duidelijk maakt dat je hier niet tegen
moslims bezig bent, maar dat je voor mensen bezig bent, dus ook voor moslims.
Je moet dan ook proberen om een goede afspiegeling te hebben in zo'n multilaterale
macht.Ik hoop dat ik op deze wijze voldoende ben ingegaan op hetgeen door de
woordvoerders naar voren is gebracht.De voorzitter:Ik zie dat er behoefte is aan een tweede termijn. Ik bepaal de spreektijd
daarin op één minuut per fractie.Mevrouw Karimi (GroenLinks):Voorzitter. De inzet van de fractie van GroenLinks in het debat is om
er alles aan te doen om ISAF te versterken, zodat die missie lukt. Daar mag
geen misverstand over bestaan. Ik vind het buitengewoon spijtig dat er collega's
zijn die hier hebben gesproken over schonehandenpolitiek willen bedrijven
als je hier over de veiligheidsproblematiek in Afghanistan in een veranderde
situatie wil blijven praten. Wij zullen onze verantwoordelijkheid nemen en
iedere keer als wij daaraan behoefte hebben, de minister naar de Kamer halen. Twee punten stonden centraal in mijn bijdrage. Een daarvan was de vraag
naar een nieuwe veiligheidsrisicoanalyse. Daar is de minister mee bezig. Hij
heeft gezegd dat hij de analyse ook zeer snel naar de Kamer zal sturen. Dat
maakt de motie die ik wilde indienen, overbodig. Ik ga ervan uit dat een eventuele
oorlog tegen Irak een centrale plek zal innemen in deze analyse en dat er
informatie van hulporganisaties bij betrokken wordt. De minister karakteriseert
de veiligheidssituatie als stabiel, maar gespannen. De hulporganisaties spreken
echter duidelijk van een verslechterde situatie. Wil de minister hierop reageren?Mijn tweede punt betreft het overleg met de Verenigde Staten. De minister
zegt dat wij overleg hebben over de steun van de Amerikanen aan ISAF in noodsituaties
en over een eventuele extractie. Dat is goed, maar kennelijk heeft geen overleg
plaatsgevonden – en dat betreur ik – in meer politieke zin over
de gevolgen van een aanval op Irak voor de situatie in Afghanistan. Daarom
handhaaf ik de kwalificatie die ik gegeven heb, namelijk laks.De heer Van Bommel (SP):Voorzitter. De minister zegt dat er sprake is van een voortdurende evaluatie
van de veiligheidssituatie. Toen mevrouw Karimi hem interrumpeerde zei hij
min of meer toe dat een nieuwe risicoanalyse wordt gemaakt en dat deze naar
de Kamer wordt gestuurd. Mag ik dat interruptiedebat zo opvatten? Mijn fractie
heeft immers ook gevraagd om een nieuwe risicoanalyse, waarover de Kamer moet
kunnen beschikken. Ik vraag dit met klem, omdat ik het de minister niet letterlijk
heb horen zeggen. Mocht de minister dit niet willen toezeggen, dan overweeg
ik een motie daarover in te dienen.Ik heb een vraag gesteld over de aanvallen met raketten en de gerichte
patrouilles die daarop volgen. Deze vraag is niet beantwoord. Betekent dit
dat men inderdaad betrokken kan raken bij gevechten? Wat betekent dat voor
het mandaat? Past dat binnen het mandaat? Is de bewapening daarop toegerust?De minister heeft het over een stappenplan en over noodscenario's. Het
zou allemaal klaarliggen. Dat is wat anders, neem ik aan, dan het planningsdocument,
waarin afspraken gemaakt zijn met de Amerikanen over de extractie. Is dat
stappenplan en zijn die noodscenario's, eventueel vertrouwelijk, voor de Kamer
in te zien of is daar door de Kamer bij een vertrouwelijke briefing kennis
van te nemen? Nogmaals, wij hebben dit eerder bij operaties gedaan. Ik zie
geen enkele reden waarom dat nu niet zou kunnen.De heer Koenders (PvdA):Ik heb een vraag over de eventuele moties. Mevrouw Karimi en de heer Van
Bommel hebben gewezen op het punt van de nieuwe risicoanalyse. De minister
heeft niets anders gezegd dan wat hij eerder al in antwoord op mijn vraag
zei, namelijk dat het een permanent proces is. Mijn vraag aan de heer Van
Bommel is: betekent dit dat u nu een motie indient? Als deze motie gesteund
wordt, ondersteunt u dan ook de operatie?De heer Van Bommel (SP):Ik heb de woorden van de minister anders geïnterpreteerd. De vooronderstelling
van de heer Koenders is onjuist. De minister heeft inderdaad gesproken over
voortdurende analyses zoals die op het ministerie gemaakt worden, ook met
de chef defensiestaf. Daarnaast heeft hij in antwoord op de vraag van mevrouw
Karimi beaamd dat er een nieuwe risicoanalyse komt. Uit de woorden van de
minister heb ik geconcludeerd dat dit misschien niet de volledige veiligheidsrisicoanalyse
is die wij wensen. De vraag aan de minister is dus: komt u met een integrale
risicoanalyse naar aanleiding van de nu ontstane situatie? Wanneer de minister
dit niet bedoeld heeft te zeggen, dan wil ik op dit punt graag een motie indienen
om te zorgen dat deze veiligheidsrisicoanalyse er wel komt. Dat betekent niet
dat de SP-fractie de missie steunt wanneer de veiligheidsanalyse er komt.
Deze is immers slechts een instrument om een beoordeling te maken. Ik ben
overigens verbaasd dat anderen, waaronder de heer Koenders, niet om zo'n analyse
vragen. Juist wie een missie steunt, zou toch uitermate goed kennis willen
nemen van de daarmee verbonden risico's.De heer Koenders (PvdA):Voorzitter. We moeten wel netjes blijven. Als een fractie van het begin
af aan hierover kritische vragen stelt, dan zij wij dat wel! De heer Van Bommel
komt later in een debat waar, zoals we de hele ochtend hebben gezien, niets
uitkomt. Hij vindt het kennelijk erg belangrijk om iets te vragen wat in feite
al gebeurt en hij wil daar ook nog een motie over indienen. Ik mag hem dan
toch wel vragen of hij ook een verandering van standpunt heeft over de missie?De heer Van Bommel (SP):Dat mag u vragen. Het antwoord daarop is "nee". Het gaat hier om een nieuw
ontstane situatie op grond waarvan de Kamer, in ieder geval mijn fractie,
vragen stelt met betrekking tot de veiligheidsanalyse zoals deze in het verleden
gemaakt is. Ik maak uit de woorden van de minister op dat hij zich ook zorgen
maakt en met een nieuwe veiligheidsanalyse naar de Kamer wil komen. Ik heb
hem op dat punt om de laatste uitleg gevraagd. Wanneer die toezegging namelijk
niet zo verstaan mag worden, dan zal ik deze toezegging via een motie aan
hem vragen.De heer Eurlings (CDA):Voorzitter. Ik heb in eerste termijn gezegd dat het mijn overtuiging is
dat wij als Kamer het debat over de uitzending van extra troepen naar ISAF
Afghanistan op een zorgvuldige manier hebben gevoerd. De missie is risicovol,
maar wij hebben met zijn allen mede op basis van extra garanties rond veiligheid
op 25 november geconcludeerd dat de missie verantwoord was. Dat besluit is
door de Kamer – op de SP na – zeer breed gedragen genomen.Voorzitter. Ik ben blij met de beantwoording van de minister na afloop
van de eerste termijn. Deze beantwoording heeft op een aantal vlakken extra
duidelijkheid gegeven. De minister heeft duidelijk gezegd dat de situatie,
zoals deze zich heeft voorgedaan binnen het risicoprofiel past en dat we erop
geprepareerd zijn. Onze veiligheids- en beschermingsniveaus zijn zeker op
het niveau van alle deelnemende landen aldaar. De minister heeft ook zeer
duidelijk aangegeven dat de zaken in geval van extractie zeer goed zijn geregeld
en de garanties hard en afdoende zijn. Ik denk dat je ook nu weer mag concluderen
dat de missie niet risicoloos is maar wel verantwoord.Ik heb zelf vraagtekens gehad over de noodzaak van dit debat op deze manier.
We staan vlak voor het moment dat onze soldaten daar een nieuwe taak opnemen.
Ik vind het dan nogal wat wanneer iemand – ik kijk naar mevrouw Karimi
van GroenLinks – de regering hier laksheid verwijt op het vlak van het
omgaan met de bredere veiligheidsanalyse. Bij zo'n duidelijke stellingname
is het van tweeën een. Of je vindt het niet meer verantwoord om de soldaten
nu te laten beginnen. Of je trekt het woord "laks" in en vindt het wel verantwoord.
Mevrouw Karimi laat de soldaten wel beginnen maar ze laat boven de markt zweven
dat de regering in Nederland "laks" omgaat met hun positie. Ik vind dat niet
inhoudelijk. We hebben destijds gezegd dat we niet allemaal scenario's met
betrekking tot Irak gaan uittekenen, maar dat we in geval de Amerikanen minder
gaan doen in Afghanistan daarop voorbereid zijn en ons dan terugtrekken. Dat
was een van de nadrukkelijke garanties die wij op 25 november, inclusief mevrouw
Karimi, hebben bedongen. Het is dus van tweeën een. Mevrouw Karimi neemt
het woord "laks" terug of zij steunt de missie niet meer. Ik neem afstand
van haar uitspraak. Ik vind deze niet inhoudelijk en een ongepast signaal
naar onze militairen.Mevrouw Karimi (GroenLinks):Voorzitter. De heer Eurlings gebruikt grote woorden. Ik blijf bij mijn
oordeel over de inzet van de Nederlandse regering in de contacten met de Verenigde
Staten als het gaat om het analyseren van de gevolgen van een eventuele oorlog
tegen Irak voor de totale veiligheid in Afghanistan en als onderdeel daarvan
voor ISAF. De minister heeft gezegd dat dit geen onderwerp van discussie is
geweest met de Amerikanen. Ik vind dat laks.De heer Eurlings (CDA):Ik rond af. Ik constateer dat in de brede veiligheidsanalyse van Kamer
en regering ook is geanticipeerd op de mogelijkheid van terugtrekkende Amerikanen
aldaar, in het kader van een oorlog in Irak. Wij zijn daar dus op voorbereid
en dat is verre van laks. We mogen aan het eind van deze discussie concluderen
dat Kamer en regering op een zorgvuldige manier met de risico's omgaan. We
wachten een nieuwe veiligheidsanalyse af. Het zal een voortgaand proces zijn.
Ik wil in elk geval vanaf deze plaats onze mannen en vrouwen daar alle succes
van de wereld toewensen met deze mooie en belangrijke missie.De heer Herben (LPF):Voorzitter. Ik dank de minister van harte voor de uitvoerige informatie
die hij ons heeft verstrekt. Ik ben blij te horen dat alle gewenste middelen
ter beschikking staan. Dat is voor mij een belangrijk punt. Ik heb groot vertrouwen
in de geoefendheid en de kundigheid van het Nederlandse en Duitse personeel.
Ik vertrouw erop dat zij hun missie bekwaam zullen uitvoeren. Ik wens hun
daarbij alle succes toe.Mijn opmerking over het ophitsende karakter van de Afghaanse media is
vooral ingegeven door een ervaring die ik in Eritrea heb opgedaan. Ik zag
in Asmara dat de VN er in het kader van de wederopbouw zeer bewust voor wilden
zorgen dat er een goede pers tot stand kwam en dat informatie werd verstrekt.
Daarom vroeg ik of de minister daarvan op de hoogte is. Misschien kan de minister,
als hij daar binnenkort naartoe gaat, zich ervan overtuigen dat bij de wederopbouwactiviteiten
ook een stukje opbouw van de vrije pers hoort. Dat is juist preventief heel
belangrijk. Misschien moet de vaste commissie voor Defensie daar binnenkort
maar eens zelf gaan kijken, al was het maar om onze steun te betuigen aan
de mannen en vrouwen, die daar goed werk doen.Minister Kamp:Voorzitter. De heer Herben heeft gevraagd om een objectieve informatievoorziening
aan de bevolking en het bespreken van het belang daarvan in het contact dat
ik zal hebben met de vertegenwoordigers van de Afghaanse regering. Ik zal
graag aan dat verzoek voldoen.De heer Eurlings sprak over grote woorden. Hij heeft zelf geen grote woorden
gebruikt. Er is één groot woord gebruikt, en wel door mevrouw
Karimi, die sprak over "laks". Zij doelde daarmee op ons optreden inzake de
veiligheidssituatie van de Nederlandse militairen in Afghanistan. Dat is bij
ons hard aangekomen. Wij zetten ons dag en nacht in om de veiligheidsrisico's
optimaal te beperken, om onze mensen daar in staat te stellen het werk goed
te doen. Dat werk wordt gedaan in het kader van een VN-actie op basis van
een resolutie van de Veiligheidsraad. Daar doen 26 landen aan
mee en daarvoor bestaat in dit huis brede steun. Iedere dag beginnen wij met
een bezinning op de veiligheidssituatie van ISAF in Afghanistan. Om dan het
woord "laks" te gebruiken... Daar heb ik geen woorden voor.Mevrouw Karimi vraagt mij de informatie van de hulporganisaties te betrekken
bij de risicoanalyse. We zullen alle relevante informatie die beschikbaar
is, daarbij betrekken. Onze informatie wordt gebundeld door de Militaire inlichtingen-
en veiligheidsdienst. Ik heb al gezegd dat deze dienst, die alle bronnen daarbij
betrekt, daarover dagelijks rapporteert. Als de hulporganisaties relevante
informatie hebben, zal deze informatie daar zeker bij betrokken worden. Op
dat gebied is er dus geen enkele terughoudendheid.De heer Van Bommel vroeg mij opnieuw aan te geven wat de risicoanalyse
precies inhoudt. Ik kan het echt niet duidelijker zeggen dan ik eerder heb
gedaan. Ik zal het voor hem herhalen. Wij maken dagelijks een analyse. Dagelijks
wordt op grond van de informatie over afgelopen 24 uur bekeken wat wij van
de situatie vinden en wat wij eventueel moeten doen. Ik vind dat niet genoeg.
Ik vind dat wij dat bovendien van enige afstand eens in de zoveel tijd opnieuw
moeten doen. Daartoe heb ik vorige week opdracht gegeven. Daar zijn we nu
bijna mee klaar. Over onze bevindingen en de conclusies die wij daaruit trekken,
zal ik de Kamer informeren. Wat moet ik er dan nog meer van zeggen?De heer Van Bommel vroeg verder of ik een stappenplan, noodscenario's
en dergelijke voor de Kamer ter inzage wil leggen. Laat ik dat niet doen.
Met deze documenten zijn wij in Afghanistan binnen de ISAF bezig. Ik heb gezegd
dat wij een stappenplan en noodscenario's hebben. We hebben afgesproken wat
we in noodsituaties moeten doen. Bekend is welke ondersteuning we kunnen krijgen,
ook in het uiterste geval. Ik zie niet in wat voor zin het verzoek van de
heer Van Bommel heeft of welk doel dit dient. Dit soort stappenplannen, scenario's
of afspraken breder bekend maken dan absoluut noodzakelijk is, vind ik niet
in het belang van de mensen in Afghanistan of van de Nederlandse en andere
militairen in Afghanistan. Ik wil het daarom laten bij hetgeen wij op dit
moment hebben, namelijk mijn mededeling aan de Kamer dat deze zaken er zijn
en dat ik op basis daarvan mijn verantwoordelijkheid kan nemen. Ik verzoek
de heer Van Bommel daarvan kennis te nemen en dat te accepteren.De beraadslaging wordt gesloten.De vergadering wordt van 12.25 uur tot 13.30 uur geschorst.De voorzitter:De ingekomen stukken staan op een lijst die op de tafel van de griffier
ter inzage ligt. Op die lijst heb ik voorstellen gedaan over de wijze van
behandeling. Als aan het einde van de vergadering daartegen geen bezwaren
zijn ingekomen, neem ik aan, dat de Kamer zich met de voorstellen heeft verenigd. 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/h-tk-20022003-2953-2972.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl