Voortzetting van de behandeling van de brief inzake gasboringen in de Waddenzee (26431, nr. 4)
Staten-Generaal — Handelingen 
Datum: 2014-07-10 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Handeling 1999-2000, pag. 1578-1588

 
 
 

Handeling

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Vergadernummer
Datum vergadering

23-11-1999

Tweede Kamer der Staten-Generaal

1999-2000

nr. 21, pagina 1578-1588

11-11-1999

 

 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties over kamerdossier

Kamerdossier 26431Toon publicaties die dit dossier behandelen

 
 
 Publicaties in vergadering

Behandeling van de wetsvoorstellen: - Wet tot herstel van de Wet van 1 juli 1999 houdende wijziging van de Wet op de Ruimtelijke Ordening (Stb. 302) (26844); - Wijziging van de Wet bodembescherming (bijstellen van de financieringssystematiek en wegnemen van enkele onvolkomenheden) (26718); - Wijziging van de Werkloosheidswet in verband met wijziging van de instroom in de wachtgeldfondsen alsmede enkele andere wijzigingen in de Werkloosheidswet (26726)Pagina 1555-1555
Behandeling van de brief van de minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties over de financiële activiteiten provincie Zuid-Holland (26721)Pagina 1611-1621
Behandeling van de brief inzake gasboringen in de Waddenzee (26431, nr. 4)Pagina 1555-1577
Lijst van ingekomen stukken, met de door de voorzitter terzake gedane voorstellen (donderdag 11 november 1999)Pagina 1621-1622
Behandeling van het wetsvoorstel Verandering in de Grondwet van de bepalingen inzake de verdediging (26243)Pagina 1604-1611
Voortzetting van de behandeling van het wetsvoorstel Wijziging van de Politiewet 1993 en de Wet politieregisters in verband met de overdracht van het beheer van het Korps landelijke politiediensten aan de minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties (26461)Pagina 1603-1604
Regeling van werkzaamheden (donderdag 11 november 1999)Pagina 1577-1578
Behandeling van het wetsvoorstel Wijziging van de regulerende energiebelasting en de inkomstenbelasting met het oog op het bevorderen van energiezuinig en milieuvriendelijk gedrag (26532)Pagina 1588-1603
Presentie en opening (donderdag 11 november 1999)Pagina 1555-1555
Voortzetting van de behandeling van de brief inzake gasboringen in de Waddenzee (26431, nr. 4)Pagina 1578-1588

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 58 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
Aan de orde is de voortzetting van de behandeling van: de brief inzake gasboringen in de Waddenzee (26431, nr. 4).De voorzitter:Hoewel het de gewoonte is om in tweede termijn eenderde van de spreektijd
in eerste termijn te gebruiken, stel ik de spreektijd in tweede termijn voor
dit debat vast op twee minuten per spreker. Daarin zullen dus ook eventuele
moties ingediend moeten worden.De beraadslaging wordt hervat.Mevrouw Witteveen-Hevinga (PvdA):Voorzitter! Ik dank de regering voor de uitvoerige beantwoording. Wij
moeten terecht de discussie voeren op basis van de feiten. Ter illustratie
noem ik twee van de vijf naar voren gebrachte punten met betrekking tot de
bodemdaling in Oost-Ameland uit het bestemmingsplan buitengebied. Er is sprake
van een toenemende invloed van het water en teruglopende fourageermogelijkheden
voor wadvogels. Verder wijzigt de vegetatiesamenstelling van duinvalleien
op het Oerd door een stijging van de grondwaterstand. Dat zijn feitelijk te
verwachten ontwikkelingen.Voorts adviseer ik de regering om goed kennis te nemen van de kritische
benadering van de vier externe deskundigen ten opzichte van het NAM-rapport.Dit ondersteunt onze twijfels. Ik dien daarom de volgende moties in.De Kamer,gehoord de beraadslaging,overwegende, dat het Waddengebied nationale en internationale wettelijke
bescherming geniet en dat dientengevolge bij twijfel het voorzorgbeginsel
van toepassing is;van oordeel, dat er twijfel bestaat ten aanzien van uitblijven van schade
aan de natuurlijke kenmerken van het Waddengebied ten gevolge van mijnbouwactiviteiten;van mening, dat vanuit dit voorzorgbeginsel nieuwe mijnbouwactiviteiten
in het Waddengebied niet passen;constaterende, dat de regering nog niet tot een eindoordeel is gekomen
ten aanzien van de voorliggende aanvragen voor boringen in het Waddengebied;verzoekt de regering zich hierbij te laten leiden door het voorzorgbeginsel
en derhalve geen nieuwe mijnbouwactiviteiten in het Waddengebied toe te staan,en gaat over tot de orde van de dag.De voorzitter:Deze motie is voorgesteld door het lid Witteveen-Hevinga. Naar mij blijkt,
wordt zij voldoende ondersteund.Zij krijgt nr. 5 (26431).De heer Van Wijmen (CDA):Voorzitter! Ik heb twee vragen. Wat heeft het woordje "nieuwe" in het
dictum voor verband met de locaties Paesens, Moddergat en Lauwersoog?Mevrouw Witteveen-Hevinga (PvdA):Dat is duidelijk: geen gaswinning onder de Waddenzee, dus de vergunningen
voor schuin boren zijn niet aan de orde.De heer Van Wijmen (CDA):Deze motie heeft dus niets van doen met een of ander onderzoek, voorwaarden
stellen of nader overleg?Mevrouw Witteveen-Hevinga (PvdA):Absoluut niet. Helderheid, helderheid en niets dan helderheid.De heer Van Middelkoop (GPV):Witteveen-HevingaHet is misschien dubbelop, maar het is
wel belangrijk. Is de strekking dat datgene wat het kabinet heeft geschreven,
dat er nog voorwaarden worden geformuleerd, bij aanvaarding van deze motie
niet meer nodig is?Mevrouw Witteveen-Hevinga (PvdA):Wat ons betreft niet, maar dat is natuurlijk de agenda van het kabinet.De heer Van Middelkoop (GPV):Om de strekking van de motie goed te begrijpen, moet ook het kabinet weten
wat u formuleert over dit vitale punt. Ik ben het met u eens, daar gaat het
niet om, maar ik wil de helderheid van het debat bevorderen.Mevrouw Witteveen-Hevinga (PvdA):De uitspraak van deze motie is: geen nieuwe mijnbouwactiviteiten in het
Waddengebied. De fractie van de Partij van de Arbeid vindt dat die boodschap
aan het kabinet moet worden meegegeven door de Kamer.De heer Van Middelkoop (GPV):Dat betekent dat het kabinet nauwelijks terug kan komen bij de Kamer met
de mededeling dat het een voorwaarde heeft bedacht waardoor het allemaal wel
kan.Mevrouw Witteveen-Hevinga (PvdA):Ik ga er niet over, maar als ik het kabinet zou zijn, zou ik mijn geld
wel beter kunnen besteden.Mevrouw Augusteijn-Esser (D66):Spreekt de Partij van de Arbeid met deze motie uit dat zij vindt dat het
kabinet geen voorwaarden moet formuleren waaronder geboord mag worden?Mevrouw Witteveen-Hevinga (PvdA):Nogmaals, dat is aan het kabinet zelf. Eerlijk gezegd heb ik er een beetje
moeite mee om ons te laten afleiden door datgene wat het kabinet verder wel
of niet zou willen. Ik vind dat dit afbreuk doet aan de kern van dit debat.
Deze is het reserveren van deze laatste wildernis, de Waddenzee, voor toekomstige
generaties, dus helderheid.Mevrouw Augusteijn-Esser (D66):Daarover zijn wij het eens, maar ik wil weten of de mening van de fractie
van de Partij van de Arbeid, zoals neergelegd in deze motie, is dat het kabinet
geen activiteiten moet ontplooien om voorwaarden te formuleren voor gasboringen
onder de Waddenzee.Mevrouw Witteveen-Hevinga (PvdA):Als je zegt dat je geen nieuwe mijnbouwactiviteiten wilt toestaan, denk
ik dat het kabinet daar duidelijke conclusies uit kan trekken.Mevrouw Augusteijn-Esser (D66):Legt de fractie van de Partij van de Arbeid in deze motie vast dat er
vanaf nu geen activiteiten meer hoeven te worden ontplooid om voorwaarden
te formuleren?Mevrouw Witteveen-Hevinga (PvdA):Ja, ik weet niet hoe het juridisch allemaal in elkaar zit, maar het lijkt
mij dat het standpunt van de Kamer is dat er vanaf nu geen nieuwe mijnbouwactiviteiten
mogen plaatsvinden.Mevrouw Augusteijn-Esser (D66):Dat is de boodschap aan het kabinet?Mevrouw Witteveen-Hevinga (PvdA):Dat is de boodschap aan het kabinet; klip en klaar.De heer Van der Steenhoven (GroenLinks):Mevrouw de voorzitter! Het is duidelijk wat de fractie van de Partij van
de Arbeid vindt, maar het moet ook voor het kabinet duidelijk zijn wat de
Kamer vindt. Daarom vraag ik mevrouw Witteveen of het, als deze motie is aangenomen,
mogelijk is dat het kabinet naar de Kamer komt met uitslagen van randvoorwaarden
en onderzoekjes om de discussie opnieuw te voeren, en met het voorstel dat
er geboord wordt?Mevrouw Witteveen-Hevinga (PvdA):Ik heb heel veel vertrouwen in het standpunt van de fractie van de Partij
van de Arbeid. Wat het kabinet ook doet, ik kan mij niet voorstellen dat het
niet resulteert in de conclusie dat men bij twijfel niet moet boren, en die
twijfel is aanwezig. Ik zou het kabinet, maar ook de Kamer willen adviseren
het NAM-rapport en het rapport van die vier deskundigen heel goed te lezen.
Dan heb je het in handen!De heer Van der Steenhoven (GroenLinks):Mevrouw Witteveen wil graag absolute duidelijkheid. Daar ging het debat
de afgelopen dagen over. Wat de Kamer van het kabinet verlangt, moet duidelijk
zijn, zodat het kabinet weet waaraan het toe is. Als deze motie wordt aangenomen,
kan het kabinet volgens mevrouw Witteveen dan al dan niet terugkomen bij de
Kamer met randvoorwaarden om alsnog de discussie over eventueel boren te voeren?Mevrouw Witteveen-Hevinga (PvdA):Dat gaat mijn voorstellingsvermogen te boven. Waarom zou het kabinet bij
de Kamer terugkomen als bekend is dat bij twijfel geen mijnbouwactiviteiten
mogen plaatsvinden?De heer Van der Steenhoven (GroenLinks):Ja of nee.Mevrouw Witteveen-Hevinga (PvdA):Ja.De heer Van der Steenhoven (GroenLinks):Dus het kabinet hoeft niet terug te komen bij de Kamer met de mededeling
dat de uitslag van het onderzoek is dat er nieuwe randvoorwaarden gesteld
worden en onderhandelingen gevoerd moeten worden om misschien alsnog tot boren
over te gaan.Mevrouw Witteveen-Hevinga (PvdA):Ik ga ervan uit dat dit kabinet een Kameruitspraak serieus neemt.De heer Marijnissen (SP):Voorzitter! Ik ga ervan uit dat het kabinet zelf bepaalt of het brieven
naar de Kamer stuurt, dus ook als dat onderzoek gedaan wordt. De politieke
vraag is, of het denkbaar is dat er een situatie ontstaat waarbij de Partij
van de Arbeid deel blijft uitmaken van een kabinet dat na onderzoek tot de
conclusie komt dat het zonder schade voor het milieu toch mogelijk is om te
boren in de Waddenzee.Mevrouw Witteveen-Hevinga (PvdA):Als wij niet zo overtuigd waren van het eigen standpunt, dan hadden wij
in 1996 niet tegen de stroom in, tegen het kabinetsstandpunt in, tegen het
standpunt van de meerderheid van de Kamer in, dit onderwerp weer op de agenda
geplaatst. Wij zijn dus behoorlijk zeker van onszelf.De heer Marijnissen (SP):Witteveen-HevingaToch was er de afgelopen dagen veel verwarring.
Het verkiezingsprogramma van de PvdA was klip en klaar. Daar bestaat geen
misverstand over. Er bestond veel politieke onduidelijkheid na afgelopen vrijdag.
De vraag lijkt mij gerechtvaardigd, nu wij het einde van het debat naderen,
wat de politieke positie van de Partij van de Arbeid is. Is het denkbaar dat
de Partij van de Arbeid deel blijft uitmaken van deze coalitie als dit kabinet
uiteindelijk tot de conclusie komt, na alle onderzoeken, dat het toch mogelijk
is, zonder schade voor het milieu gas te boren en te winnen in de Waddenzee?Mevrouw Witteveen-Hevinga (PvdA):Als ik mij al niet kan voorstellen dat dergelijke conclusies getrokken
worden, dan kan ik mij al helemaal niet voorstellen of wij dan nog wel of
niet deel uitmaken van de coalitie. Dat vertroebelt de discussie.De heer Marijnissen (SP):Daar ben ik het absoluut niet mee eens. Ik schets geen hypothetische situatie.
Het kabinet is na ampel beraad tot die brief gekomen waarin die drie punten
staan genoemd. Er wordt gesproken over een onderzoek en het formuleren van
voorwaarden. Met andere woorden: het kabinet laat welbewust de mogelijkheid
open, inclusief de PvdA-bewindslieden, dat men toch tot de conclusie komt
dat er geboord gaat worden. Mijn vraag is dan of het denkbaar is dat als het
kabinet tot de conclusie komt dat er geboord kan worden, de Partij van de
Arbeid dit gedoogt, respectievelijk deel blijft uitmaken van het kabinet.Mevrouw Witteveen-Hevinga (PvdA):De premier heeft gezegd: bij twijfel geen boringen. Ik heb uitgelegd,
waarom wij vinden dat er sprake is van twijfel gezien alle onderzoeken die
zijn uitgevoerd. Bij het proces dat de heer Marijnissen schetst, kan ik mij
niets voorstellen. Ook ik ben een optimistisch mens.De Kamer,gehoord de beraadslaging,overwegende, dat een aanzienlijk onbenut potentieel voor gaswinning in
de Noordzee beschikbaar is;verzoekt de regering het overleg met de NAM te richten op het verkennen
van een exploratie- en exploitatieprogramma voor gaswinning in de Noordzee,en gaat over tot de orde van de dag.De voorzitter:Deze motie is voorgesteld door het lid Witteveen-Hevinga. Naar mij blijkt,
wordt zij voldoende ondersteund.Zij krijgt nr. 6 (26431).De heer Blaauw (VVD):Voorzitter! Vindt mevrouw Witteveen deze motie eigenlijk geen lege huls?
Wij voeren dat programma voor exploratie en exploitatie van de Noordzee al
uit. Wat bedoelt zij hier eigenlijk mee? Bedoelt zij hiermee wat ik heb gelezen
in een ochtendblad? Vindt zij dat er bepaalde andere randvoorwaarden moeten
komen voor de ontwikkeling van kleine velden, die in feite op subsidiëring
neerkomen?Mevrouw Witteveen-Hevinga (PvdA):Ik las dingen in de Volkskrant waarvan ik ook dacht: hé. Het gaat
om de discussie die wij samen gevoerd hebben over de wijze waarop gestimuleerd
kan worden dat de Noordzeevelden benut worden. Die discussie zal gevoerd worden
bij de Mijnbouwwet. De minister heeft dat ook gezegd. Ons gaat het erom dat
wij de Waddenzee willen sparen. Als wij het gas toch nodig zouden hebben,
wat ik mij overigens niet kan voorstellen, gelet op de uitspraken van de Gasunie,
is dat een begaanbare weg om de Noordzeevelden te gebruiken.De heer Blaauw (VVD):In uw aparte gesprekken met allerlei specialisten hebt u dus niet opeens
de waarheid gevonden dat er in de Noordzee onbekende velden liggen die als
compensatie kunnen dienen voor het verlies als gevolg van het niet gebruiken
van de Waddenzeevelden? U zei tegen de minister dat u een betere manier kende
om uw geld te besteden dan de compensatie van alle schadeclaims, maar u gaat
uw geld dus niet daaraan besteden.Mevrouw Witteveen-Hevinga (PvdA):Dat ging over de gesprekken die al dan niet zouden moeten worden gevoerd.
Mij gaat het erom dat wij meewerken aan een begaanbare weg, die goed aansluit
bij de weg die wij al hebben ingeslagen.De heer Van der Steenhoven (GroenLinks):Iedereen wil graag duidelijkheid over het volgende: als de Kamer uw motie
aanneemt en het kabinet wil die niet uitvoeren...Mevrouw Witteveen-Hevinga (PvdA):Dan hebben we een probleempje.De heer Van der Steenhoven (GroenLinks):Dan hebben wij inderdaad een probleem. Maar wat voor probleem hebben wij
dan volgens u en hoe lossen wij het op?Mevrouw Witteveen-Hevinga (PvdA):Dan moeten wij nog meer overtuigingskracht hanteren om duidelijk te maken
dat er, als er twijfel bestaat, niet moet worden geboord.De heer Van der Steenhoven (GroenLinks):Weegt dit voor u zo zwaar dat u wilt dat een motie die door de meerderheid
van de Kamer wordt ondersteund, echt wordt uitgevoerd?De voorzitter:Mijnheer Van der Steenhoven, dit is echt dezelfde vraag als de vraag die
de heer Marijnissen al drie keer van een antwoord heeft willen laten voorzien.Mevrouw Witteveen-Hevinga (PvdA):Inderdaad.De heer Van Wijmen (CDA):Voorzitter! Voordat ik tot het indienen van een motie kom, drie korte
punten. Minister Jorritsma had het over "een goed gebruik maken van natuurlijke
bronnen" en haalde daarmee de heer Lubbers aan. Akkoord, maar dan wel met
de nadruk op "goed" en op "gebruik", zodat er geen sprake zal zijn van "slecht
verbruik". Verder had zij het over "natuurbelangen". Zoiets kan ik nooit uit
mijn strot krijgen. Het moeten "natuurwaarden" zijn, een term die LNV gelukkig
consequent in al zijn stukken hanteert.Voorzitter! Een kleine bijzonderheid. Ik heb het conceptverkiezingsprogramma
van de PvdA voor mij. Daarin staat onder punt 57 dat de Waddenzee een van
de waardevolste natuurgebieden in Nederland is en dat de PvdA
tegen de winning van aardgas onder de Waddenzee is. De volgende zin is door
het congres weggeamendeerd, maar staat wel in de brief: "tenzij is aangetoond
dat er geen blijvende schade aan het milieu ontstaat", en verder. Dat is heel
merkwaardig. Ik denk dat degene die de brief heeft geconcipieerd een oudere
versie van het programma heeft gebruikt.Ten slotte deel ik mee dat de staten van Friesland gisteren een motie
hebben aangenomen waarin het kabinet en de Kamer met klem wordt verzocht om
er met spoed voor te zorgen dat er geen enkele winning van fossiele mineralen,
gas of olie uit de bodem van de Waddenzee komt. Verder dien ik de volgende
motie in.De Kamer,gehoord de beraadslaging,overwegende, dat het Waddengebied een internationaal erkend en bijzonder
waardevol natuurgebied is, waar geen activiteiten kunnen worden toegestaan
die blijvende schade aan dit gebied toebrengen;voorts overwegende, dat er grote onzekerheid bestaat over de effecten
van de te verwachten bodemdaling als gevolg van de mogelijke exploitatie van
nieuwe gasvelden, en dat er bovendien geen zwaarwegende economische redenen
zijn om tot exploitatie of opsporing van nieuwe gasvelden in het Waddengebied
over te gaan;verzoekt de regering af te zien van vergunningverlening voor zowel proefboringen
naar als nieuwe exploitatieboringen van gasvelden in de Waddenzee,en gaat over tot de orde van de dag.De voorzitter:Deze motie is voorgesteld door het lid Van Wijmen. Naar mij blijkt, wordt
zij voldoende ondersteund.Zij krijgt nr. 7 (26431).Mevrouw Augusteijn-Esser (D66):Voorzitter! Het debat van vanochtend heeft heel duidelijk aangetoond waarom
het gaat. Het kabinet wil voorwaarden formuleren waaronder kan worden geboord;
dat hebben de drie bewindslieden aangegeven en dat is het uitgangspunt. Minister
Pronk en staatssecretaris Faber hebben ten aanzien van natuurwaarden het een
en ander aangegeven. Als blijkt dat die op papier – het is immers een
papieren onderzoek – niet worden aangepast, dan mag er worden geboord.D66 kiest een ander uitgangspunt. Wij zeggen dat er niet moet worden geboord
en willen dat dit de inzet van het kabinet wordt bij het gesprek met partijen
als de NAM. Die inzet moet niet heten "ja, mits", ook niet "nee, tenzij",
maar "neen!".Ik kan de motie van de PvdA-fractie niet anders uitleggen dan dat tegen
het kabinet wordt gezegd: het moet groen zijn, maar onderzoek wel even alle
andere kleuren. De D66-fractie kiest een andere inzet, te weten het moet groen
zijn en het moet groen blijven. Ik dien daartoe de volgende motie in.De Kamer,gehoord de beraadslaging,overwegende, dat het Waddengebied een internationaal natuurgebied is dat
bescherming vereist volgens internationale richtlijnen en verdragen;overwegende, dat ingrepen in het gebied door proef- en winningboringen
naar gas grote risico's met zich meebrengen voor het ecologische systeem;overwegende, dat er van een maatschappelijke of economische noodzaak tot
winning geen sprake is;voorts overwegende, dat gelet op de reeds bekende gegevens, op geen enkele
manier volledige garantie kan worden gegeven dat boringen en winningen niet
tot bodemdaling zullen leiden;verzoekt de regering reeds nu te besluiten dat in het Waddengebied geen
verdere proef- of winningboringen zullen plaatsvinden, en met betrokken partijen
in overleg te treden hoe uitvoering zal worden gegeven aan dit besluit,en gaat over tot de orde van de dag.De voorzitter:Deze motie is voorgesteld door het lid Augusteijn-Esser. Naar mij blijkt,
wordt zij voldoende ondersteund.Zij krijgt nr. 8 (26431).De heer Van den Berg (SGP):Mevrouw de voorzitter! Ik bedank de bewindslieden voor hun reactie. Zij
zijn er niet in geslaagd om de mist die rond het, zogenaamd, glasheldere besluit
was ontstaan, te doen optrekken. Tegendraadse uitspraken van de bewindslieden
worden nu toegeschreven aan optimistische dan wel pessimistische karaktereigenschappen.
Wij kunnen dus nog heel wat verwachten, want een kabinet zal wel nooit bestaan
uit mensen met allemaal hetzelfde karakter. Dit gebrek aan eenduidigheid doet
mij het ergste vrezen.In eerste termijn heb ik duidelijk gezegd dat mijn fractie net zomin iets
voelt voor gasboringen in de Waddenzee als voor gaswinning onder de Waddenzee,
temeer omdat daarvoor helemaal geen economische noodzaak bestaat. Op zichzelf
steunen wij het kleineveldenbeleid, maar dat hoeft zich niet op de Waddenzee
te richten. Ik denk daarbij ook aan andere velden en dan met name aan de Noordzee,
waarover in de motie van de PvdA-fractie wordt gesproken.Er zijn veel onzekerheden. Gezien de aard van het gebied en de processen
die zich daar afspelen, bodemdaling en zeespiegelrijzing, kan de keiharde
zekerheid waarover minister-president Kok sprak, nooit worden verkregen. Daarom
past uiterste zorgvuldigheid, hetgeen betekent dat wij moeten afzien van boringen.Er liggen verschillende moties voor. Die van de PvdA- en de CDA-fractie
komen vrijwel geheel overeen. Ik begrijp niet helemaal waarom de CDA-motie
nog is ingediend, maar dat hoor ik nog wel. De reden voor de D66-fractie om
haar motie in te dienen, is mij ook niet geheel duidelijk, want de motie van
de PvdA-fractie is volstrekt helder. Verder heeft de Kamer zich niet te bemoeien
met hetgeen het kabinet in eigen boezem wel of niet doet. De boodschap van
de Kamer is volstrekt helder en ik denk dat wij daaraan voldoende hebben.De heer Van Wijmen (CDA):De motie van de CDA-fractie heeft geen bijbedoelingen. Mevrouw Witteveen
probeert die weg te masseren, maar het is niet uitgesloten dat zij er zijn.
Wij zeggen onversneden: je moet niet boren in de Waddenzee. Dit verschil is
de reden dat ik denk dat beide moties naast elkaar kunnen bestaan. Ik wacht
af of de PvdA-fractie nog nadere duidelijkheid verschaft over haar positie.De heer Van den Berg (SGP):Ik dank de heer Van Wijmen voor zijn toelichting. De toelichting van mevrouw
Witteveen wees al enigszins in deze richting, maar zij zal ongetwijfeld nog
een reactie geven.Mevrouw Augusteijn-Esser (D66):De heer Van den Berg heeft kennelijk over het hoofd gezien dat de motie
van de D66-fractie, in tegenstelling tot die van de PvdA-fractie, het kabinet
heel duidelijk oproept om niet op pad te gaan met de gedachte dat er ruimte
is om te overleggen over de vraag op welke wijze er wel zou kunnen worden
geboord. De D66-fractie vraagt het kabinet om nu reeds te besluiten dat boringen
uitgesloten zijn, omdat dit de wens van de Kamer is. Dit besluit is een voorwaarde
om een goed debat te kunnen voeren met de betrokken partijen.De heer Van den Berg (SGP):Het is niet mijn taak om het verschil van mening dat twee coalitiepartijen
hebben, op te lossen. Ik denk dat zij daar zelf "mans of vrouws" genoeg voor
zijn. Verder blijf ik bij mijn mening dat wij duidelijk moeten maken wat de
intentie van de Kamer is. Het is niet onze taak om een kabinetsbesluit te
formuleren. Dat moet het kabinet zelf doen. In de moties van de CDA- en de
PvdA-fractie komt duidelijk naar voren wat de Kamer wil.De heer Van der Steenhoven (GroenLinks):Mevrouw de voorzitter! Ik heb de beantwoording door de regering van onze
eerste termijn gezien als een smeekbede om haar te verlossen van dit non-besluit.
Ik denk dat die smeekbede door de Kamer is verhoord.De regering was ontzettend verdeeld. Ik denk dat de Kamer dit terecht
geconstateerd heeft. Minister Pronk heeft echt alles uit de kast gehaald –
mijn complimenten daarvoor – om duidelijk te maken dat de regering niet
verdeeld is, maar toch verdeeld is. Hij was bijna zover dat wij geloofden
dat de regering eensgezind was en vervolgens formuleerde hij zes voorwaarden
waaraan het boren moest voldoen. Toen wist iedereen weer hoe laat het was!Voorzitter! Er zit natuurlijk een risico aan deze opstelling, namelijk
het risico zoals wij wel vaker hebben geconstateerd dat sluipenderwijs toch
op deze manier een besluit tot stand komt dat de Kamer eigenlijk niet wil.
Daarom denk ik had de PvdA de sleutel in dit debat. Ik heb gevraagd: wil de
echte PvdA vandaag opstaan, de PvdA die kiest tegen boren in de Waddenzee?
Ik denk dat zij dat gedaan heeft en duidelijk heeft gemaakt dat de sleutel
in het slot zit en omgedraaid is om te beletten dat het kabinet nog verder
trekt aan een dood paard. Ik vind het heel belangrijk dat er na een jarenlange
discussie eindelijk een meerderheid in de Kamer is die het boren in de Waddenzee
verbiedt. Het gaat om een democratisch besluit dat na misschien wel twintig,
dertig jaar discussie tot stand is gekomen, een democratisch besluit dat geen
enkel kabinet kan negeren. Ik neem aan dat dit het geval zal zijn.De heer Van Middelkoop (GPV):Mevrouw de voorzitter! De politieke mist boven de Waddenzee begint langzaam
maar zeker op te lossen. De posities kristalliseren zich uit en daar gaat
dit debat ook over.De minister van Economische Zaken gaf een keurige exegese van de eerder
aan de Kamer gezonden brief, erop neerkomende dat op dit moment geen absoluut
"njet" wordt verkocht door het kabinet. De minister van VROM zei het met wat
andere woorden door te wijzen op een andere passage in de brief, te weten
dat er nog voorwaarden moeten worden geformuleerd. Welnu, dan is het woord
aan de Kamer. En dan kom ik allereerst toe aan de betekenis van de motie van
mevrouw Witteveen.Deze motie is niet onduidelijk. Vooral na de interrupties denk ik dat
de motie duidelijkheid heeft gegeven – de heer Van der Steenhoven wees
er al op – een duidelijkheid die de fracties van GPV en RPF, namens
welke ik spreek, nodig hadden. Als ik de motie goed taxeer, zegt zij: "kabinet,
kom terug op dit non-besluit, er kunnen geen boringen meer plaatsvinden",
en vooral: "het overleg met de NAM en de derden-deskundigen waarover in de
brief van het kabinet wordt gesproken heeft geen zin meer". Ik zie blijken
van instemming bij mevrouw Witteveen, hetgeen de kracht van de motie extra
versterkt. Ik heb waardering voor deze motie, die dan ook onze steun krijgt.
Ik wil de CDA-fractie oproepen om, daar er naar mijn gevoel weinig verschil
van bestaat tussen de motie van de heer Van Wijmen en de motie van mevrouw
Witteveen, naar een meerderheid te zoeken. Hierbij is ook een beetje de parlementaire
geloofwaardigheid aan de orde. Het is bijna ondenkbaar dat men met verschillende
moties geen meerderheid weet te genereren.Die oproep doe ik ook aan mevrouw Augusteijn. De enige betekenis van haar
motie is de zoveelste desinvestering van haar fractie in de coalitie. Daar
heb ik geen grote bezwaren tegen, maar het is voor mij, gelet op het dossier,
net iets te weinig om steun te geven aan deze motie. Dan heb ik meer waardering
voor de positie van GroenLinks die op dit punt natuurlijk best het spel had
willen meespelen en had willen scoren om het maar heel populair te zeggen,
maar die gewoon royaal steun geeft aan de motie van mevrouw Witteveen, zoals
ik al eerder heb gedaan.De heer Marijnissen (SP):Mevrouw de voorzitter! De kabinetsbrief was en is een gedrocht en dat
is het. Ik denk dat dit debat in de Kamer aangeeft dat het kabinet politiek
gesproken de plank heeft misgeslagen met deze brief en dat de Kamer feilloos
doorzien heeft dat dit politieke compromis tussen aan de ene kant de PvdA
en D66, die de meerheid hebben in het kabinet, en aan de andere kant de VVD
ongewenst is.Het is ongewenst, mevrouw de voorzitter, omdat het formuleren van voorwaarden
waaronder geboord mag worden, zodat er geen onherstelbare schade aan het milieu
wordt toegebracht in de Waddenzee, eigenlijk een onzinnige
zaak is. Immers, het is buitengewoon moeilijk te onderzoeken. De punten die
genoemd zijn, ook door de minister van VROM, de heer Pronk, zijn moeilijk
te kwantificeren. Het is duidelijk dat, als er vandaag geen duidelijke uitspraak
zou zijn gekomen van de Kamer – ik loop nu een beetje op de gebeurtenissen
vooruit – dit onherroepelijk had kunnen leiden tot nieuwe tegenstellingen
in het kabinet. Daar ben ik op zich niet ongelukkig mee, maar het zou ook
hebben kunnen leiden tot een ongewisse uitkomst van de discussie over de vraag:
doen we het uiteindelijk wel of doen we het uiteindelijk niet?Mevrouw de voorzitter! Centraal in het debat vandaag stond de vraag: wat
zal de PvdA-fractie doen? Ik ben niet helemaal tevreden, want ik vind dat
mevrouw Witteveen toch nog een kier heeft opengelaten. Zij zegt niet zo expliciet
als de D66-fractie: voor ons hoeft dat onderzoek helemaal niet en wij spreken
vandaag uit: kabinet stop ermee, want onder geen enkel beding zullen wij ooit
instemmen met gaswinning. Dat zegt zij niet. Maar na datgene wat mevrouw Witteveen
vandaag wel gezegd heeft, acht ik het voor de geloofwaardigheid van de PvdA
als geheel – zowel wat betreft het smaldeel in het kabinet, als zeker
wat betreft de fractie – ondenkbaar dat het mogelijk zal zijn dat de
PvdA, linksom of rechtsom, nog ooit kan instemmen met gaswinning in de Waddenzee.Dit leidt me tot de conclusie, mevrouw de voorzitter, dat de Waddenzee,
als dat zou kunnen, vandaag zou kunnen juichen.De heer Blaauw (VVD):Voorzitter! Ik dank de regering voor de gegeven antwoorden op de vragen
die in ieder geval van mijn zijde zijn gesteld, maar ook voor het betoog in
den brede dat aangeeft dat de gedachtelijn die de VVD-fractie heeft gevolgd,
in ieder geval heel dicht zit bij het denken zoals de regering tot op heden
heeft gedaan. Ik was ook zeer verheugd over de opmerkingen van de minister
van Economische Zaken, daar waar zij inging op de vele rapporten die er zijn.
Maar dan kom ik opeens weer tot een heel merkwaardige conclusie, namelijk
dat de interpretatie van mevrouw Witteveen daarvan een heel andere is. Wat
dat betreft zou je zo langzamerhand bijna gaan zeggen dat in dit debat al
van tevoren selectief gewinkeld is en geïnterpreteerd is wat er uit rapporten
kan komen.Ik heb ook niet de indruk, voorzitter, dat het debat enig nut heeft gehad
voor het veranderen van standpunten of in ieder geval om te kijken of je bij
elkaar kunt komen. Wat dat betreft heeft de VVD-fractie al haar pogingen ingezet.
Wij zijn mede met andere fracties van mening dat de Waddenzee uniek is. Wij
zoeken alleen naar een andere mogelijkheid om ook daar, ondanks die stellingname,
het economische nut ervan mede te kunnen benutten, nodig voor deze zelfde
samenleving om datgene allemaal te kunnen doen wat we willen doen.Ik ben zeer benieuwd hoe de regering reageert op de ingediende moties.
Van mijn kant kan ik zeggen dat wij daar met zeer gemengde gevoelens tegenaan
kijken. Misschien zullen we nog wel wat intern beraad nodig hebben, voordat
wij daaraan zouden willen deelnemen bij de stemming, maar dat kan ik op een
later tijdstip misschien ook nog wel meldenVoorzitter! Ik wil niet ingaan op allerlei verkiezingsprogramma's, maar
ook tussen deze verkiezingsprogramma's en de debatten hier zit behoorlijk
wat licht, tenminste als het gaat om de fracties die daar iets over gemeld
hebben in hun verkiezingsprogramma. Ik wil ook niet ingaan op het feit dat
de staatssecretaris de nieuwe, nog niet van kracht zijnde, Natuurbeschermingswet
aanriep. Het is merkwaardig dat vanuit het regeringsvak een beroep wordt gedaan
op een wet die nog niet van kracht is; slechts drie artikelen van de 75 zijn
in werking. Maar goed, dat zijn schoonheidsfoutjes,Voorzitter! Wij komen hier waarschijnlijk nog wel op terug.De vergadering wordt van 14.10 uur tot 14.21 uur geschorst.Minister Jorritsma-Lebbink:Mevrouw de voorzitter! Er zijn eigenlijk geen vragen meer aan ons gesteld.
De tweede termijn heeft geleid tot een aantal constateringen en tot het indienen
van een aantal moties.Ik zou graag kort op de moties willen ingaan en de motie van mevrouw Witteveen
op stuk nr. 5 tot het laatst willen bewaren.In de motie van mevrouw Witteveen op stuk nr. 6 wordt gevraagd het overleg
met de NAM te richten op gaswinning in de Noordzee. De NAM heeft, evenals
alle andere partijen die in de Noordzee actief zijn, nu al de mogelijkheid
om aldaar actief te zijn. Ik heb in eerste termijn aangegeven dat ik bij de
Mijnbouwwet zal terugkomen op de afdrachten en op mogelijkheden om het mijnbouwbeleid
in de Noordzee nader te ondersteunen. Het kunnen echter nooit voorwaarden
zijn die uitsluitend aan de NAM worden gegund. De NAM heeft ongeveer eenderde
deel van de activiteiten in de Noordzee in beheer, tweederde is in beheer
bij andere partijen. Als wij spreken over voorwaarden waaronder er meer geëxploiteerd
kan worden in de Noordzee, zullen dat uniforme voorwaarden moeten zijn. Ik
hoop en ik ga ervan uit dat u in dezen ook niets anders van mij verwacht.
Derhalve kunnen zij mijns inziens ook geen onderhandelingspositie opleveren
voor de staat met de NAM. In die zin acht ik de motie overbodig. Ik heb immers
al aangekondigd dat ik met voorstellen terzake zal komen. Overbodige moties
pleeg ik altijd te ontraden.Voorzitter! Ik ben het voor een flink deel niet eens met de inhoud van
de motie op stuk nr. 7 van de heer Van Wijmen. Bovendien wordt in het dictum
van de motie gesteld dat wij überhaupt niet meer mogen denken. Dat alleen
is al een reden om de motie te ontraden.De motie van mevrouw Augusteijn gaat nog iets verder. Daarin wordt het
kabinet gevraagd nu reeds een besluit te nemen en verder te gaan praten over
de uitvoering van dat besluit. Maar wij hebben nog geen besluit genomen. Dus
is het moeilijk om dan nu te zeggen, dat wij daarover ook niet meer verder
zullen nadenken. Het ligt eigenlijk een beetje in het verlengde van hetgeen
ik zojuist tegen de heer Van Wijmen heb gezegd. Om die reden zou ik ook deze
motie willen ontraden.Dan kom ik ten slotte bij de motie van mevrouw Witteveen op stuk nr. 5.
Een aantal van de overwegingen passen precies in ons denkproces. Wij
zijn aan het nadenken over de vraag of er mogelijkheden zijn om voorwaarden
te creëren die ertoe leiden dat het risico wordt opgeheven. Daar gaat
het immers allemaal over.In het dictum van de motie wordt de regering verzocht zich hierbij te
laten leiden door het voorzorgbeginsel. Tot daartoe zijn wij akkoord. Daarna
wordt het verzoek echter inconsistent. In de voorafgaande overweging wordt
namelijk gesteld dat de regering nog niet tot een eindoordeel is gekomen,
terwijl in het laatste deel van het dictum wel een eindoordeel wordt geformuleerd.
Dat betekent dat ik over deze motie graag eerst wil spreken in het kabinet
alvorens een eindoordeel te geven. Wij hebben morgen kabinetsberaad. Dus dat
zal dan waarschijnlijk morgen gebeuren.De heer Marijnissen (SP):Als ik de derde overweging van de motie lees, waarvan de minister zojuist
zei dat zij die kan onderschrijven, snap ik haar reactie niet helemaal.Minister Jorritsma-Lebbink:Ik heb niet gezegd dat ik ze kan steunen. Ik kan ze wel begrijpen. Ik
heb gezegd dat wij er verder over moeten nadenken, dat wij een uiterste poging
moeten doen om de voorwaarden ingevuld te krijgen en dat dan pas een besluit
wordt genomen. In de motie staat ook dat de regering nog geen eindoordeel
heeft geformuleerd, maar de laatste zin is daarmee in strijd. Om die reden
wil ik er nog eens naar kijken.De heer Marijnissen (SP):De minister heeft natuurlijk altijd het recht om aan te geven dat zij
de motie in het kabinet wil bespreken. Ik stel wel vast dat zij eigenlijk
zegt dat de uitspraak in de motie in ieder geval strijdig is met de brief
van het kabinet. Dat is in ieder geval duidelijk op het punt van de plannen
voor nader onderzoek, want hier staat niet voor tweeërlei uitleg vatbaar
"geen nieuwe mijnbouwactiviteiten in het Waddengebied".Minister Jorritsma-Lebbink:Ik heb ook goed geluisterd naar mevrouw Witteveen. Zij heeft gezegd –
daar ben ik al blij om, want dat is door anderen in de Kamer niet gezegd –
dat het het kabinet niet is verboden om na te denken. Ik krijg de indruk dat
met name de fracties van het CDA en D66 – de andere hebben zich daar
niet over uitgelaten – dat wel van mening zijn. Wij zullen dit morgen
in het kabinet moeten bespreken. Wij proberen enige ruimte te houden tot nadenken
en tot het mogelijk overtuigen via de voorwaarden omtrent oplossingen die
daar wel aan voldoen. Daarom heb ik gezegd dat ik over de motie wil nadenken.De heer Marijnissen (SP):Ik vind alles prima, maar ik vind het wel onbevredigend. Ik vind het ook
niet sportief tegenover de Kamer. Wij hebben nu een debat. Volgens mij heeft
niemand in de richting van het kabinet gezegd: u mag niet nadenken. Hooguit
is er gezegd: u hebt in het verleden niet genoeg nagedacht. De Kamer heeft
voor u gedacht en er ligt nu een motie die na heel veel nadenken bij de PvdA –
dat hebben wij allemaal kunnen lezen en horen – zegt: geen nieuwe mijnbouwactiviteiten
in het Waddengebied. Ik vind het erg teleurstellend dat u er niet op ingaat
en dat u niet nu reeds een waardeoordeel kunt uitspreken over deze uitspraak.Minister Jorritsma-Lebbink:U bevestigt wat ik al vermoedde, namelijk dat wij niet hoeven na te denken
omdat u al heeft nagedacht. Dat is onterecht. Ik zoek de ruimte om het besluitvormingsproces
af te ronden zoals wij dat hebben afgesproken. Er ligt op dit moment geen
besluit voor. Desondanks wilt u heel snel een besluit nemen.De heer Van Middelkoop (GPV):Voorzitter! Als er onduidelijkheden staan in het dictum van de motie,
is het in dit geval aan de indienster om hierin verheldering te brengen. De
minister wil de motie graag in het kabinet bespreken. Die reactie krijgen
wij doorgaans na aanvaarding van een motie. Ik mag aannemen dat de minister,
snel als zij is, anticipeert op de situatie dat zij, als de motie wordt aanvaard,
gaat nadenken en spreken over de implicaties van aanvaarding van deze moties.Minister Jorritsma-Lebbink:Neen, voorzitter. Wij spreken vandaag over een kabinetsbesluit waar wij
zeer lang over hebben gedaan. Ik heb er behoefte aan om het oordeel over deze
motie nader te bespreken in het kabinet. Dat gebeurt wel vaker. Ik zie wekelijks
moties aan mij voorbijtrekken die collega's hebben gekregen en waarover zij
het oordeel nog moeten geven alvorens ze in stemming komen. Daarover wordt
dan even in het kabinet gesproken. Dat gebeurt heel vaak.De heer Van Middelkoop (GPV):Ik denk dat dit veel minder gebeurt, maar dat het veel vaker voorkomt
dat lastige moties na aanvaarding in het kabinet worden besproken.Minister Jorritsma-Lebbink:Dat gebeurt ook.De heer Van Middelkoop (GPV):De uitdaging ligt nu primair bij mevrouw Witteveen en bij de PvdA-fractie
of de motie in stemming zal worden gebracht.Minister Jorritsma-Lebbink:Dat is een zaak van de Kamer.Mevrouw Augusteijn-Esser (D66):Voorzitter! De minister geeft aan dat zij aanvaarding van de moties van
collega Van Wijmen en D66 ontraadt, omdat in het dictum wordt afgezien van
vergunningverlening voor proefboringen en nieuwe exploitatieboringen in de
Waddenzee. Er is een subtiel verschil tussen de moties, maar dat is toch niet
zo subtiel dat het dictum in de drie moties zo afwijkt. Ook in de motie van
de PvdA staat heel duidelijk: geen nieuwe mijnbouwactiviteiten in het Waddengebied.
Mevrouw Witteveen heeft dat uitgebreid toegelicht. Wat is voor de minister
het verschil dat zij geen oordeel kan geven over de motie van de PvdA en een
afwijzend oordeel geeft over de moties waarin materieel precies hetzelfde
wordt gevraagd?Minister Jorritsma-Lebbink:U vraagt om een besluit nu. En dat wordt in de motie van mevrouw Witteveen
volgens mij niet gevraagd.Mevrouw Augusteijn-Esser (D66):Dus volgens u strekt de motie van de PvdA ertoe dat er nu geen besluit
wordt genomen over het niet toestaan van nieuwe mijnbouwactiviteiten. Ik wil
dan aan mevrouw Witteveen vragen of zij deze visie van de minister onderschrijft.De voorzitter:Zo doen wij dat niet. Het woord is aan de heer Van Wijmen.De heer Van Wijmen (CDA):Mevrouw de voorzitter! De minister zegt dat wij het kabinet niet in staat
stellen om na te denken. Het is een beetje pijnlijke constatering, maar er
is vijftien maanden over die brief gedaan en, als er behoorlijk was nagedacht,
was er een goede brief gekomen. De onderhavige moties zijn juist ingediend,
omdat er een gebrek aan nadenken bestaat. Ik begrijp absoluut niet wat in
essentie het verschil is tussen de dicta van onze motie, die van D66 en die
van de PvdA. Die komen er namelijk allemaal op neer dat er geen toestemming,
vergunning of hoe je het ook noemt, gegeven moet worden voor activiteiten
van mijnbouwkundige aard in het Waddengebied. Dat is eenduidig en heel gewoon.
Het is een heel merkwaardig gegeven dat over de ene motie niet nagedacht behoeft
te worden en dat die ontraden wordt, terwijl er over de andere motie wel overlegd
moet worden.De voorzitter:Dit is wel een erg lange interruptie, mijnheer Van Wijnen. Het woord is
aan de minister.Minister Jorritsma-Lebbink:Ik denk dat ik daar hetzelfde antwoord op kan geven als het antwoord dat
ik net al heb gegeven. U wilt nu een besluit, terwijl wij nog geen besluit
hebben genomen. Dat is het enige grote verschil dat ik zie tussen uw motie,
die van mevrouw Augusteijn en die van mevrouw Witteveen.De heer Van der Steenhoven (GroenLinks):Mevrouw de voorzitter! Er is de afgelopen jaren ontzettend gediscussieerd
over de boringen in de Waddenzee. De Kamer heeft nu na heel veel discussie
uiteindelijk een motie neergelegd die een meerderheid gaat krijgen. Hoe wil
de minister daar, gezien de hele discussie, uit democratisch oogpunt mee omgaan?
Die motie zal een Kamermeerderheid krijgen na zoveel discussie over zo'n beladen
onderwerp. Kan de minister daarom niet wat inhoudelijker op die motie reageren?Minister Jorritsma-Lebbink:Voorzitter! Het is niet gebruikelijk dat door een kabinet gezegd wordt
wat er met een motie gebeurt, alvorens die in stemming is gebracht. Als een
motie aanvaard is, dan laten wij ons uit over het al dan niet uitvoeren daarvan
en de politieke implicaties ervan. Dat is gebruikelijk. In een heel enkel
geval wordt inderdaad van te voren gezegd dat een motie onaanvaardbaar is.
Ik heb over de motie van mevrouw Witteveen echter überhaupt nog geen
oordeel gegeven. Ik heb gezegd dat ik daar graag nog eens nader over wil spreken
in het kabinet.De heer Van der Steenhoven (GroenLinks):Het gaat mij niet alleen om de inhoud van de motie, maar ook om het feit
dat er na al die jaren nu een meerderheid in de Kamer is voor het inslaan
van een andere koers. Ik kan mij voorstellen dat u, mede gezien de discussie
in het kabinet, een reactie geeft op dat gegeven.Minister Jorritsma-Lebbink:Ik zou zeggen: als u het kabinetsbesluit goed gelezen hebt, dan hebt u
gezien welke richting het kabinet op wil gaan. Dat is volgens mij een andere
richting dan de richting die al die jaren is opgegaan. Dat is ook de reden
waarom het kabinet er behoorlijk lang over heeft gedaan om een besluit te
nemen over het eerste onderdeel en nog even tijd nodig heeft om het tweede
onderdeel af te maken. En dat is de vraag die wij gesteld hebben. Dat is ook
de reden waarom ik er nog een keer verder over wil praten in het kabinet.De heer De Hoop Scheffer (CDA):Voorzitter! Zo kan het niet. Ik geef eerst even mijn eigen opvatting.
Het stemgedrag van fracties, onder andere de CDA-fractie, hangt af van het
politieke oordeel dat een kabinet over een motie geeft. Zo gaat het hier altijd.Minister Jorritsma-Lebbink:Dat is prima.De heer De Hoop Scheffer (CDA):Voorzitter! Mijn verzoek aan u is dus om, als de minister niet in staat
is om op dit moment een oordeel over die motie te geven, te bevorderen dat
wij dat oordeel op een later tijdstip vandaag horen, zodat wij het debat op
een normale manier kunnen afmaken.Minister Jorritsma-Lebbink:Ik zou zeggen dat er niets gebeurt voor dinsdag. Wij hebben morgen kabinetsberaad.
U wilt toch niet met droge ogen zeggen dat ik het kabinet nu speciaal bij
elkaar moet roepen om u vandaag nog een oordeel over deze motie te kunnen
geven. Ik zou niet weten waarom wij dat niet gewoon morgen in het kabinetsberaad
kunnen bespreken. Het is natuurlijk aan de Kamer om te beoordelen hoe snel
alles moet gebeuren. Mijn voorstel zou evenwel zijn dat wij daar morgen gewoon
in het kabinetsberaad over spreken en dat de Kamer voor het tijdstip waarop
normaal gesproken de stemmingen worden gehouden, bericht van ons krijgt.De heer De Hoop Scheffer (CDA):Voorzitter! Ik blijf bij mijn standpunt. Het is volstrekt normaal en gebruikelijk
dat, als er in dit huis moties worden ingediend – over deze motie is
een behoorlijke dosis discussie ontstaan – een minister daar aan het
eind van het debat een oordeel over geeft. Ik vraag dus dat oordeel aan de
minister.Minister Jorritsma-Lebbink:Voorzitter! Het is ook volstrekt normaal dat een minister zegt dat hij
of zij daar nog eens in het kabinet over wil praten. Ik krijg wekelijks stoeten
van moties, onder andere van het CDA, langs mij waarover nog even gesproken
wordt, ook in het kabinetsberaad, alvorens een minister het politieke oordeel
daarover aan de Kamer geeft.De heer Blaauw (VVD):Voorzitter! Als wij doordeweeks een debat hebben, dan stemmen wij op dinsdag
over de ingediende moties. Het is niet normaal dat, als je op donderdag een
debat hebt, er ogenblikkelijk stemmingen volgen. Ik neem daar dus afstand
van. Mijn fractie is van mening dat er gewoon op dinsdag kan worden gestemd.
Dan kennen wij ook de mening van de regering over de nog niet beoordeelde
motie.De voorzitter:Voordat wij daarover een ordedebat beginnen, lijkt het mij beter dat de
regering haar beantwoording eerst afrondt. Dan kunnen wij deze kwestie daarna
uitdiscussiëren. Mijnheer Rosenmöller, wilt u nog iets vragen over
het wel of niet stemmen en de procedure daarover?De heer Rosenmöller (GroenLinks):Voorzitter! Ik heb nog een vraag voor de minister van Economische Zaken.De voorzitter:Dan geef ik eerst het woord aan minister Pronk.Minister Pronk:Voorzitter! Alles wat collega Jorritsma heeft gezegd, heeft zij namens
ons drieën gezegd.De voorzitter:De heer Rosenmöller heeft het woord.De heer Rosenmöller (GroenLinks):Voorzitter! Ik heb een vraag aan de minister van Economische Zaken. Betekent
haar procedurevlucht dat zij namens het kabinet materieel schorsing van de
beraadslaging vraagt? Als dat het geval is, dan kan het debat op dit moment
niet worden afgerond. Dan geeft het kabinet in een nadere brief zijn oordeel
over de motie op stuk nr. 5 van mevrouw Witteveen. Vervolgens kan dat weer
onderdeel van het debat zijn.Minister Jorritsma-Lebbink:Voorzitter! Ik weet niet of dit materieel het geval is, maar als het kabinet
een schriftelijk oordeel over een motie geeft, dan is het altijd aan de Kamer
en niet aan mij om te beoordelen of het debat moet worden heropend. Als ik
de gelegenheid vraag hierover in het kabinet te spreken – ik heb toegezegd
dat wij zullen proberen om dat morgen te doen en vervolgens krijgt de Kamer
daarover bericht – dan is het aan de Kamer daarmee om te gaan op de
manier die zij wenselijk acht.De heer Rosenmöller (GroenLinks):Voorzitter! Ik neem aan dat de minister het met mij eens is dat het debat
op deze manier niet kan worden afgerond. Ik vind dit echter een ongelooflijk
zwaktebod en een miskenning van de inschatting hoe het hier in de Kamer ligt.
Er is lange tijd sprake geweest van een meerderheid. Via de motie van mevrouw
Witteveen lijkt die zich te verzilveren. Dit kabinet houdt daar vervolgens
geen rekening mee. Men anticipeert daar ook inhoudelijk niet op, al had dat,
met behulp van een beperkte schorsing vóór de tweede termijn
van het kabinet, best gekund. Ik vind het buitengewoon teleurstellend dat
het kabinet met die werkelijkheid geen rekening houdt. Eigenlijk vaart het
kabinet een koers, waarbij wordt uitgegaan van de eigen werkelijkheid, maar
niet van de politieke en maatschappelijke werkelijkheid. Dat is een teleurstellende
conclusie.Minister Jorritsma-Lebbink:Voorzitter! De heer Rosenmöller vindt eigenlijk dat debatten in deze
Kamer geen zin hebben, dat debatten altijd tot één uitkomst
leiden en dat aan het begin van het debat al vaststaat wat de uitkomst ervan
is. Ik ben dit debat ingegaan met de gedachte dat wij met elkaar een debat
zouden voeren en dat er daarna conclusies zouden worden getrokken. Vervolgens
zou het kabinet zijn mind op moeten maken. Ik vind het logisch, als wij op
die manier een debat ingaan, gebaseerd op een kabinetsbesluit dat vorige week
is genomen, dat ik nog even terug wil naar het kabinet, alvorens een eindoordeel
te geven.De heer Rosenmöller (GroenLinks):Voorzitter! De minister benadrukt voortdurend dat het kabinet in de brief
een nieuwe lijn heeft ingezet. In dit debat wordt die nieuwe lijn van het
kabinet echter niet gesteund. Dat is de uitkomst van het debat. Die werkelijkheid
wordt door het kabinet via deze minister niet onder ogen gezien. De minister
kan die kwestie niet van een reactie voorzien. Zij staat wat dat betreft met
de mond vol tanden. De kwestie moet morgen weer in het kabinetsberaad aan
de orde komen. Ik vind dat een zwaktebod. Ik vind dat redeneren vanuit een
eigen lijn, zonder te anticiperen op de mogelijke uitkomst van het debat.De voorzitter:Mijnheer Rosenmöller, ik doe niets af aan uw woorden, maar kijkend
naar het moment dat u daarvoor kiest, had u mij beter om een derde termijn
kunnen verzoeken, ter afronding van dit debat. Het wordt toch wat ingewikkeld
om dat via de interruptiemicrofoon te doen. Dan moet ik alle anderen daartoe
ook de gelegenheid geven. Volgens mij staat u allen prettiger op het spreekgestoelte,
maar dat kan aan mij liggen.Minister Jorritsma-Lebbink:Voorzitter! Wij hebben goed geluisterd. Dat betekent dat wij er nog een
keer in het kabinet over moeten spreken. Zo werkt dat toch?De heer Van Middelkoop (GPV):Het is soms niet onredelijk als een minister vraagt om nog eens ergens
over na te mogen denken, maar ik zie de redelijkheid daarvan op dit moment
eerlijk gezegd niet. Na dit debat is deze motie niet onduidelijk. De minister
is beducht voor een politieke confrontatie met de meerderheid van de Kamer
en ziet aankomen dat, wanneer deze motie wordt aanvaard, de brief in feite
niet meer bestaat en dat het beleid moet worden omgebogen. Dan denk ik dat
dit ook zo moet worden uitgesproken. De eerste die dat overigens moet doen,
is mevrouw Witteveen van de PvdA-fractie. Ik zou haar willen vragen om ook
haar zienswijze te geven. Vindt zij inderdaad dat haar motie nog zoveel onduidelijkheden
bevat, dat het redelijk is dat het kabinet er nog verder over wil nadenken?
Als dat niet het geval is, laadt naar mijn waarneming ook de PvdA-fractie
nog eens de verdenking op zich dat dit weekend nodig is voor het bekende massagewerk
en dergelijke. Dat zou ik na dit debat zeker geen goede zaak vinden. Voorzover
de minister wil reageren, prima, maar ik zou ook de PvdA-fractie willen uitnodigen
om haar zienswijze te geven.Minister Jorritsma-Lebbink:Ik vind het altijd zo interessant als anderen zich plegen uit te spreken
over mijn gemoedstoestand. Ik ben nergens beducht voor. Ik geloof ook dat
u mij als zodanig kent. Overigens is het ook niet zo, dat moties besluiten
vernietigen. Dat is een van de dingen waarover wij in het kabinet verder moeten
spreken.De heer Van Middelkoop (GPV):Vandaar dat ik eerder zei dat die kwalificaties doorgaans worden gebruikt
na aanvaarding van een motie. Waarom dus zoveel beduchtheid? Als deze motie
wordt aanvaard, kunt u altijd nog die opheldering vragen, die meningen geven
etc. Dan moet de PvdA of de meerderheid van de Kamer maar zien of er nog verder
onderhandeld moet worden. Naar mijn gevoelen, behoeft dat totaal niet, maar
dat doet er nu even niet toe.Minister Jorritsma-Lebbink:Ik heb erover gezegd wat ik erover te zeggen had. Ik heb mede namens de
collega's Pronk en Faber gezegd dat wij de behoefte hebben aan gewoon beraad
in het kabinet. En dan hoort u ons oordeel.De voorzitter:Eigenlijk is nu mijnheer Marijnissen aan de beurt voor een interruptie,
maar ik zie dat de heer Melkert staat te popelen.De heer Marijnissen (SP):Ik sta hier ook al tien minuten te popelen!De voorzitter:Dan mag u eerst.De heer Melkert (PvdA):Misschien is het inderdaad beter dat de heer Marijnissen het eerst mag,
want ik sta weer te popelen om te horen wat hij te melden heeft.De heer Marijnissen (SP):Dat is heel fijn om te horen!Voorzitter! Er wordt al tientallen jaren over deze materie gesproken.
Uiteindelijk heeft het kabinet een besluit genomen dat het hier vervolgens
verdedigt. Het heeft een brief gestuurd aan de Kamer, gebaseerd op een besluit
in het kabinet. Dat is hier vandaag besproken. Het is natuurlijk buitengewoon
onbevredigend, waar de Tweede Kamer zich er een dag over heeft gebogen, er
een motie wordt ingediend die hier breed wordt gedragen, waarschijnlijk met
uitzondering van de VVD, en de Kamer het debat nu politiek wil afronden, dat
deze drie bewindslieden op het laatste moment weglopen voor hun verantwoordelijkheid
voor het verdedigen van genoemde brief. Dat is zeer teleurstellend. Maar kunnen
wij deze minister dwingen? Ik dacht het niet. Wij kunnen niet zeggen: u moet
nu een reactie geven. Dat doet de minister gewoon niet; zij wil terug naar
het kabinet. Dan is de vraag of deze minister de kans nog daar acht, dat de
politieke meerderheid voor de motie van mevrouw Witteveen die zich hier vandaag
heeft afgetekend, via politiek massagewerk in of rond het kabinet in de komende
dagen, de volgende week in de derde termijn niet meer te vinden is.Minister Jorritsma-Lebbink:Dat interesseert mij eerlijk gezegd het minste. U vraagt om een politiek
oordeel over de motie. Ik ben niet bereid om hier dat politieke oordeel over
die motie te geven namens het kabinet omdat ik niet die politieke implicatie
kan geven. Daarvoor heb ik gewoon morgen het kabinetsberaad nodig. De stemming
over de motie is volstrekt een zaak van de Kamer.De heer Marijnissen (SP):De politieke vraag is nog helemaal niet aan de orde geweest. De minister
heeft zelfs nog niet inhoudelijk gereageerd op de motie.Minister Jorritsma-Lebbink:Ik heb gezegd dat wij vinden dat er nog kabinetsberaad nodig is voor het
politieke oordeel over de motie.Dat is morgen aan de orde. Waar u zegt dat er al zoveel jaar over dit
onderwerp gesproken is, is het vandaag toch ook niet de dag waarop alles beslist
en afgerond moet worden.De heer Marijnissen (SP):Dan geldt zeker wel dat er voldoende tijd is geweest in en buiten kabinet
en Kamer om over deze zaak na te denken, zodat deze vandaag beklonken had
kunnen worden.De heer De Hoop Scheffer (CDA):Voorzitter! Mijns inziens kunnen wij een eind maken aan een heleboel vragen
over massage en wat dies meer zij door de concrete vraag aan collega Melkert
te stellen of hij de ruimte die het kabinet nu kennelijk neemt voor nader
beraad over de motie en de implicatie ervan, ook ziet. Als hij ja zegt, dan
rijst er twijfel over de uitleg die mevrouw Witteveen heeft gegeven aan de
motie. Als hij neen zegt, dan zullen wij het kabinet er later over bevragen.De heer Melkert (PvdA):Voorzitter! Er zijn nu veel vragen gesteld. De afgelopen twaalf uur hebben
wij geprobeerd een heleboel handtekeningen onder de motie van mevrouw Witteveen
te krijgen. De winst van dit debat is dat inmiddels iedereen het als een feit
ziet dat er een meerderheid is voor deze motie. Tegen die achtergrond vind
ik dat overdreven wordt gedaan over de procedurele kant. Het is gebruikelijk
dat een minister een oordeel geeft over een motie. Dat gebeurt altijd. Zo'n
oordeel moet je kennen voor je stemt. Het is aan het kabinet om te zeggen:
wij hebben daar even tijd voor nodig. Daar is niets mis mee. Dat is verschillende
malen in de parlementaire geschiedenis gebeurd. Ik zie dat de heer Van den
Berg knikt, dus dan is het waar. Vervolgens is het aan de Kamer om te beoordelen
of men die ruimte aan het kabinet wil geven. Tegen de heer Van Middelkoop
zeg ik dat er een onderscheid is tussen het oordeel dat de Kamer geeft voordat
gestemd wordt en een kwalificatie die daarna kan volgen. Als er vandaag een
politieke meerderheid is voor de motie van mevrouw Witteveen, neem ik aan
dat die er dinsdag ook zal zijn. Het probleem ligt dus niet bij ons. Wij hebben
de motie en die zal er dinsdag ook zijn. Er kan dan over gestemd worden. Hooguit
moet u zich afvragen of u dinsdag nog in staat bent hetzelfde oordeel te geven
als u vandaag zou willen geven. Het lijkt mij redelijk om tegen de regering
te zeggen dat zij, als zij dat nodig vindt, morgen een deel van de agenda
aan dit vraagstuk moet wijden; dit vraagstuk en het belang van het milieu
zijn het meer dan waard.De heer De Hoop Scheffer (CDA):Voorzitter! Wat is dan het verschil tussen het dictum van de CDA-motie
en het omstreden deel van het dictum van de motie van de PvdA? Kan de heer
Melkert mij dat uitleggen?De heer Melkert (PvdA):Die vraag moet u aan uzelf stellen. Ik meen mij te herinneren dat mevrouw
Witteveen de eerste was die een uitspraak aan de Kamer heeft voorgelegd. De
sprekers na haar konden dan ook zelfstandig beoordelen of er nog een toegevoegde
waarde zou uitgaan van de moties die zij wilden indienen. Die vraag ga ik
niet beantwoorden. Dat heeft u overwogen.De heer De Hoop Scheffer (CDA):Ik constateer dat er een aanzienlijk verschil blijft bestaan tussen onze
motie en de motie van de PvdA. De CDA-fractie zal uiteraard nader beraad moeten
hebben over het al dan niet verlenen van steun aan die motie. U zegt nu iets
anders dan mevrouw Witteveen op herhaalde vragen in haar termijn heeft gezegd.De heer Melkert (PvdA):Ik heb geen inhoudelijke opmerking gemaakt. Dat doe ik ook niet, want
ik sta hier niet voor een derde termijn. Ik heb het puur over de procedure,
maar voor iedereen, voor de CDA-fractie en voor het kabinet, geldt: wie verder
beraad nodig heeft, doet dat. Er ligt nu een motie, maar die ligt er dinsdag
ook nog. Daar kan dan over gestemd worden.De heer Van Middelkoop (GPV):Vindt de heer Melkert, na het debat van vanmorgen, de hele voorbereiding
en de motie van mevrouw Witteveen, dat het echt gerechtvaardigd en begrijpelijk
is dat de minister zegt dat de motie onduidelijk is? Dat zij het niet wil,
begrijp ik, maar is die motie onduidelijk?De heer Melkert (PvdA):De motie is niet onduidelijk. De motie geeft, puur feitelijk, aan dat
het kabinet nog niet aan een eindoordeel is toegekomen. Dat betekent dat wij
nu geen oordeel geven over een eindoordeel van het kabinet – want dat
ligt er niet – maar dat wij aangeven wat onze opvatting is. Die leggen
wij ook aan de Kamer voor. De Kamer kan, op elk gewenst moment, in de richting
van het kabinet uitspreken wat men vindt van een bepaald vraagstuk. Natuurlijk
ga ik ervan uit dat het voor het kabinet van belang zal zijn om dat op te
nemen in de verdere gang van zaken, waarover het kabinet uiteindelijk beslist.De heer Dijkstal (VVD):Men kan met meer of minder vreugde kennisnemen van de mededeling dat het
kabinet zich nader wil beraden. Strikt formeel kunnen wij gewoon besluiten
om te stemmen. Het is echter zorgvuldig om bij een stemming het politieke
oordeel van het kabinet mee te wegen, hoe voorspelbaar dat wellicht ook is.
Wij kunnen dan ook niet anders dan op het verzoek van het kabinet ingaan.
Ik wens wel spoedig helderheid over dat punt, zodat wij voor de blijkbaar
cruciale datum van 8 december de mening van het kabinet weten.De heer De Graaf (D66):Voorzitter! Ik respecteer dat het kabinet een nader standpunt moet innemen
over de motie van mevrouw Witteveen – ik ben het op dat punt dus eens
met de heer Melkert – maar beschouwt de minister het dictum van de motie
van mevrouw Witteveen als een oproep aan het kabinet tot een koersverandering?Minister Jorritsma-Lebbink:Ik hoop toch dat de heer De Graaf zelf kan lezen!De heer De Graaf (D66):Voorzitter! De minister heeft gezegd dat de moties van D66 en het CDA
feitelijk het besluit inhouden dat het kabinet een andere koers moet varen.
In de motie van mevrouw Witteveen wordt gevraagd geen nieuwe mijnbouwactiviteiten
toe te staan. Als daartoe wordt besloten, is dat in mijn ogen een koersverandering.
Is de minister dat met mij eens? Beïnvloedt dat niet het vrije denken
van de minister?Minister Jorritsma-Lebbink:In het dictum van de motie worden twee overwegingen genoemd die niet in
uw motie staan, en daar gaat het precies over.De heer Marijnissen (SP):Volgens mij heeft de minister toegezegd dat dit onderwerp morgen in het
kabinet wordt behandeld. Ik neem dan ook aan dat wij morgen een brief ontvangen,
zodat wij voldoende tijd hebben om ons te beraden ten behoeve van de derde
termijn en de stemmingen aanstaande dinsdag. Het lijkt mij niet gewenst dat
uiterlijk pas op 8 december duidelijkheid ontstaat.De heer Dijkstal (VVD):Morgen is tijdig, maar iets later kan ook nog voldoende tijdig zijn.De beraadslaging wordt gesloten.De voorzitter:Ik stel voor, aanstaande dinsdag te stemmen over de ingediende moties,
ervan uitgaande dat het kabinet de Kamer tijdig daarvoor van een standpunt
over de motie op stuk nr. 5 heeft voorzien.Daartoe wordt besloten.De vergadering wordt enkele ogenblikken geschorst. 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/h-tk-19992000-1578-1588.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl