Behandeling van het wetsvoorstel Wijziging van de Wet sociale werkvoorziening in verband met een betere realisering van de met die wet beoogde doelen (30673)
Staten-Generaal — Handelingen 
Datum: 2014-07-05 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Handeling 2007-2008, pag. 1073-1088

 
 
 

Handeling

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Vergadernummer
Datum vergadering

13-11-2007

Tweede Kamer der Staten-Generaal

2007-2008

nr. 16, pagina 1073-1088

30-10-2007

 

 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties over kamerdossier

Kamerdossier 30673Toon publicaties die dit dossier behandelen

 
 
 Publicaties in vergadering

Vragen van het lid Agema over het bericht dat de zorg voor gezinnen volgend jaar honderden euro's extra gaat kosten (mondelinge vragenuur)Pagina 1039-1041
Debat naar aanleiding van een algemeen overleg op 10 oktober 2007 over de capaciteit op het spoor en de BetuweroutePagina 1059-1063
Debat over taxitarievenPagina 1088-1089
Stemmingen over moties, ingediend bij de behandeling van de wetsvoorstellen Vaststelling van de begrotingsstaten van het Ministerie van Economische Zaken (XIII) voor het jaar 2008 (31200 XIII) en Vaststelling van de begrotingsstaat van het Fonds economische structuurversterking voor het jaar 2008 (31200 D), te weten de motie-Gesthuizen over de ROM als loket voor ondernemers (31200 XIII, nr. 16); de motie-Gesthuizen over vervanging van het woud aan investeringsregeling door een parapluregeling (31200 XIII, nr. 17), en 18 andere moties (31200 XIII, nrs. 18 t/m 35)Pagina 1051-1053
Debat naar aanleiding van een algemeen overleg op 18 oktober 2007 over PBO'sPagina 1063-1067
Vragen van het lid Van Gent aan de minister voor Wonen, Wijken en Integratie over de brandveiligheid van studentenhuizenPagina 1044-1047
Debat naar aanleiding van een algemeen overleg op 17 oktober 2007 over de Wet werk en bijstandPagina 1067-1073
Voortzetting van de behandeling van het wetsvoorstel Wijziging van de Wet sociale werkvoorziening in verband met een betere realisering van de met die wet beoogde doelen (30673)Pagina 1089-1098
Lijst van ingekomen stukken, met de door de Voorzitter ter zake gedane voorstellen (dinsdag 30 oktober 2007)Pagina 1098-1101
Vragen van het lid Wilders aan de minister van Buitenlandse Zaken over het bericht dat de Nederlandse mensenrechtenactivist Al-Mansouri in Iran ter dood is veroordeeld en zijn executie binnen 48 uur verwacht wordtPagina 1041-1044
Presentie en opening (dinsdag 30 oktober 2007)Pagina 1039-1039
Debat naar aanleiding van een algemeen overleg op 11 oktober 2007 over de Voortgangsrapportage tbs en forensische zorgPagina 1053-1059
Stemming over een motie, ingediend bij de algemene politieke beschouwingen naar aanleiding van de Miljoenennota voor het jaar 2008 (31200), te weten de motie-Rutte over het tegenhouden van de aanpak van files door beroepsmatige probleemmakers (31200, nr. 19)Pagina 1053-1053
Regeling van werkzaamheden (dinsdag 30 oktober 2007)Pagina 1049-1051
Behandeling van het wetsvoorstel Wijziging van de Wet sociale werkvoorziening in verband met een betere realisering van de met die wet beoogde doelen (30673)Pagina 1073-1088
Vragen van het lid De Wit aan de minister van Justitie over de door criminele activiteiten verkregen winst van een kroongetuigePagina 1047-1049

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 105 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
Aan de orde is de behandeling van: het wetsvoorstel Wijziging
van de Wet sociale werkvoorziening in verband met een betere realisering van
de met die wet beoogde doelen (30673).De algemene beraadslaging wordt geopend.De voorzitter:Het woord is aan de heer Lempens, die zijn maidenspeech zal houden.De heer Lempens (SP):Voorzitter. Hier staat nr. 25 van de lijst van de SP. Sinds de verkiezingen
heb ik veel sociale werkplaatsen bezocht en veel betrokkenen gesproken, bijvoorbeeld
van De Risse in Weert, Licom in Zuid-Limburg, de DSW in Rijswijk, Caparis
in Leeuwarden en laatst nog Hameland in de Achterhoek.Overal was het beeld hetzelfde: gehandicapte werknemers worden verwaarloosd.
Op internet heb ik een ontmoetingsplaats voor mensen in de WSW geopend, het
WSW-plein. Steeds is het beeld hetzelfde: de verwaarlozing van gehandicapte
medewerkers. Ik krijg per e-mail tientallen berichten per week. Ik heb gesproken
met bezorgde ouders en hulpverleners. Hetzelfde beeld: verwaarlozing van gehandicapte
medewerkers.Bijvoorbeeld Nicolette is verstandelijk gehandicapt en werkt al negentien
jaar in de WSW. Haar baas zei laatst: ik weet niet wat ik met jou aan moet.
Voor Nicolette heeft hij geen tijd meer, want hij moet de klanten van de gemeente
aan het werk zetten en zijn productie halen. Voor mensen als Nicolette is
de WSW opgericht. Zij krijgt echter niet meer de aandacht die zij verdient.De mensen die dagelijks verantwoordelijk zijn voor de gehandicapte werknemers,
de werkleiders, spreken ook van verwaarlozing en tekortschietende zorg. Gemeentelijke
sociale diensten sturen zelfs drugsverslaafde werklozen en criminelen naar
de sociale werkplaatsen. De werkleiders zijn daarvoor niet toegerust. De broodnodige
rust in de ploegen wordt verstoord, ten koste van de echte doelgroep. Vindt
de staatssecretaris net als wij dat er meer nodig is dan een gescheiden boekhouding
om te waarborgen dat de WSW-doelgroep de aandacht krijgt waar hij recht op
heeft? Moet er niet meer gebeuren, zoals werken in aparte ruimten? Is er,
zeker gelet op de wachtlijsten, geen sprake van verdringing? Gaat de staatssecretaris
maatregelen nemen om ervoor te zorgen dat de SW-bedrijven zich beperken tot
hun doelgroep?Mijn partij heeft in veel afdelingen en regio's de werknemers in de WSW
zelf aan het woord gelaten. Wij hebben enquêtes gehouden, meldweken
georganiseerd en spreekuren gehouden. De beschutte werkplaats blijkt plaats
te hebben gemaakt voor een werkplaats waar de productie telt en het sociale
niet meer vooropstaat. Dit leidt tot veel ziekteverzuim, een sfeer van intimidatie
en vele teleurstellingen. Net een normaal bedrijf dus, maar de WSW is geen
normaal bedrijf, het is de werkplaats van gehandicapte mensen. De overheid
is hiervoor verantwoordelijk. In het jaar 2000 constateerde de SP al dat mensen
in de WSW over de rooie werden gejaagd. Door de ontwikkelingen sindsdien is
onze zorg alleen maar toegenomen. Alle betrokkenen maken zich zorgen, en terecht.
De WSW was een parel in de sociale zekerheid, maar deze parel is zijn glans
verloren. Met deze wetswijziging wordt hij niet opgepoetst. Een betere WSW
betekent ervoor zorgen dat de gemeenten en de werkplaatsen het sociale weer
vooropstellen en dat zij mensen in staat stellen, het beste uit zichzelf halen.
Met dit wetsvoorstel wordt er niets in deze richting gedaan. De verantwoordelijkheid
wordt – op zichzelf terecht – bij de gemeente neergelegd, maar
dit leidt niet automatisch tot verbetering. Ik doe een aantal voorstellen
om de sociale werkplaats weer sociaal te maken.De arbeidsbekwaamheid behouden of bevorderen in een zo gewoon mogelijke
omgeving is al jarenlang het doel van deze wet. Dit is goed, hiermee moet
worden voorkomen dat iemand de WSW binnenkomt, over zijn bolletje wordt geaaid,
de neus wordt afgeveegd en de rest van zijn arbeidzame leven op een stoel
wordt neergezet. Nee, de WSW is er om het beste uit de mensen te halen. Met
geduld en aandacht en met vallen en opstaan komt iemand verder, ondanks zijn
handicap. Dit behoort voorop te staan. Persoonlijke ontwikkeling en ontplooiing,
dat is de maatstaf, niet buiten werken bij een particuliere baas. En als iemand
toch naar het vrije bedrijf lijkt te kunnen overstappen, dan moet de begeleiding
goed zijn. Dat is nu niet zo: vier van de vijf werknemers die bij een particulier
bedrijf aan de slag gaan, mislukken daar. De inspectie bevestigt dit, er is
te weinig aandacht voor goede begeleiding. Mensen ontwikkelen is niet gemakkelijk,
een mens is ook geen fotorolletje ... Deze wetswijziging straft mensen die
de stap naar buiten zetten, want als het mislukt, komen zij onderaan de wachtlijst
en zijn zij automatisch hun WSW-rechten kwijt. Dit nodigt niet echt uit, daarom
heb ik twee amendementen op dit punt ingediend.Dan de andere kant van de zaak. Gehandicapten op aangepaste wijze bij
een gewone werkgever laten werken is goed, maar dan moeten er wel banen zijn.
Een werkleider zei tegen mij: "Wij kunnen mensen ontwikkelen wat wij
willen, maar er moeten wel werkgevers zijn die hen accepteren." Helaas
neemt zelfs in tijden waarin het economisch goed gaat, het aantal werkgevers
met gehandicapten in dienst af. Om het uitplaatsen van WSW'ers succes te laten
hebben zullen werkgevers van hun koudwatervrees moeten worden afgeholpen.
Zij zullen een duwtje in de rug moeten krijgen om sociaal te
gaan ondernemen, om rekening te houden met mensen met een handicap. Daarom
heb ik een amendement ingediend om grotere werkgevers te verplichten, WSW'ers
in dienst te nemen.De wachtlijsten blijven groeien. Financiële tekorten gaan ten koste
van gehandicapte werknemers. In plaats van ervoor te zorgen dat de wachtlijsten
verdwijnen, haalt de regering de verplichting om een WSW'er binnen 12 maanden
een contract aan te bieden uit de wet. Daarom heb ik een amendement ingediend
om deze verplichting te handhaven.De regering zegt dat gemeenten de wet moeten uitvoeren, maar zij geeft
niet aan hoe zij dit moeten doen. Zo geef je geen garantie voor een betere
WSW. Ik stel voor, in de wet op te nemen dat gemeenten inzicht moeten hebben
in de sociale prestaties van het SW-bedrijf. Doet men er alles aan om het
beste uit de WSW'er te halen, wat toch het doel van deze wet is? Dit moet
niet vrijblijvend zijn, als wij de WSW'er tenminste serieus willen nemen.
Met mijn amendement krijgt de gemeenteraad een sociaal jaarverslag over de
uitvoering van de WSW; meer aandacht is het begin van verbetering. De Inspectie
Werk en Inkomen houdt geen toezicht op de sociale prestaties bij de uitvoering
van de WSW. Is de staatssecretaris van plan om haar dit vanaf nu wel te laten
doen?"Tandeloze participatie", dat was de kop van een artikel in
het tijdschrift Binnenlands Bestuur van verleden week. Het ging over de WMO-raden.
Nu worden er ook WSW-raden ingevoerd. Dit is volgens ons niet nodig. Er is
al een vertegenwoordiger van de WSW'ers. Dat staat in de wet, zij worden gekozen
en dat heet "ondernemingsraad". Laat de gemeenten daarmee overleggen
en verspil geen tijd en geld aan weer een adviescommissie. Ik heb hierover
een amendement ingediend.De SP is tegen de invoering van een persoonsgebonden budget. Dit gaat
ten koste van de mensen die de meeste aandacht nodig hebben, zorgt voor bureaucratie
en voor het uitleveren van gehandicapten aan de commerciële re-integratie.
Iemand die regulier wil werken, kan gewoon naar de gemeente stappen en begeleiding
krijgen, ook zonder een persoonsgebonden budget. Daarom dien ik een amendement
in om het pgb te schrappen.Tot slot kom ik op de toekomst van de WSW. De WSW-instroom wordt steeds
moeilijker. Er komen meer mensen met psychische problemen en meervoudige handicaps.
De wachtlijsten groeien, mensen moeten veel te lang wachten, de uitstroom
is moeilijk en veel mensen komen weer terug. Het werkt niet. De opgeklopte
discussie van binnen naar buiten heeft veel onrust en onzekerheid gebracht.
Dat is slecht, want in de WSW moet je extra voorzichtig zijn met werknemers
en veranderingen. Nu weer stuurt de staatssecretaris een brief dat hij een
commissie in gaat stellen omdat er te veel mensen in de WSW zitten. Hij noemt
het een tweede WAO. De staatssecretaris moet toch meer nadenken over de gevolgen
van zijn uitspraken. In 1989, 1998 en 2005 zijn er al ingrijpende wijzigingen
in de WSW geweest. De mensen in de WSW zijn toe aan rust, niet aan fundamentele
herbezinning of aan commissie van wijzen.Ik zou willen zeggen: staatssecretaris, doe uw werk en los de problemen
op. Zet in op een optimale sociale werkvoorziening. Geef gemeenten echt de
middelen, verplicht werkgevers om mee te werken, laat de inspectie toezien
op de sociale uitvoering en zorg dat de wachtlijsten op een sociale manier
worden opgelost. De staatssecretaris vindt dan de SP aan zijn zijde. Dan wordt
de WSW weer een echte parel in de sociale zekerheid.De voorzitter:Dank u wel. Uit uw maidenspeech klonk dat u uw zaken goed hebt voorbereid
en weet waarover u spreekt. Dat is het kenmerk van een goed Kamerlid. Ik feliciteer
u met uw maidenspeech.De vergadering wordt enkele ogenblikken geschorst.Mevrouw Van Gent (GroenLinks):Voorzitter. Voordat ik het verwijt van verwaarlozing krijg, wil ik enkele
woorden zeggen over de maidenspeech van de heer Lempens. Dat is hier zo de
gewoonte.Mijnheer Lempens, u was nummer 25 op de lijst van de SP. U bent dus met
de hakken over de sloot hier terechtgekomen. Maar, alle gekheid op een stokje,
het zij u van harte gegund. Ik vind dat u hier als een echte SP'er staat.
U gebruikt sociale woorden. U zegt op werkbezoeken te zijn geweest. U bent
het hele land in geweest; er zijn meer die dat doen. Ik ben zelf al gegrepen
door dit onderwerp sinds ik, heel lang geleden, gemeenteraadslid in Groningen
was. U zegt veel rust bij de WSW belangrijk te vinden, maar ik wens u van
harte toe dat u niet te veel rust heeft als Kamerlid. U heeft nu een maidenspeech
gehouden; gelukkig mogen wij u vanaf nu interrumperen. Ik zat af en toe te
popelen, maar ik mocht niet. U heeft natuurlijk al veel gedaan, maar ik wens
u ontzettend veel succes toe in de Kamer.Voorzitter. Ook voor GroenLinks is de WSW een belangrijk onderwerp. Maar
dit wetsvoorstel, het onderdeel van de WSW waarover wij vandaag spreken, zal
het grootste probleem in de werkvoorziening niet oplossen. Voor ons is dat
grootste probleem toch de ellenlange wachtlijsten en de grote groepen mensen
die veel te lang op een arbeidsplaats moeten wachten, terwijl zij daar toch
recht op hebben. Zij staan noodgedwongen buiten het arbeidsproces. 20.000
mensen hebben een indicatie voor de WSW, maar er is geen plek voor hen. Dat
stemt mij toch diep treurig. Je zou kunnen zeggen dat dit een rechtstreeks
gevolg is van de bezuinigingen van de eerste drie kabinetten-Balkenende.Ik neem het nog even door. In 2005 was er nog 2,5 mld. beschikbaar voor
de WSW. In 2008 is dit bedrag geslonken tot een kleine 2,3 mld., terwijl de
kosten per plek zijn gestegen van € 24.000 naar € 25.377.Ik vind eigenlijk dat de staatssecretaris zich niet kan neerleggen bij
dit gegeven. Ik vraag mij af wat hij hieraan gaat doen. Hij zal het toch met
mij eens zijn dat het onacceptabel is dat 20.000 mensen nu thuis zitten te
wachten of worden afgescheept met een flauwe cursus via CWI, UWV of gemeente?
Na deze cursus moet men nog maar afwachten of men snel een arbeidsplek vindt.Staatssecretaris, ik wil duidelijk van u horen hoe u hier tegen aan kijkt.
Ik vind het nog niet zo'n raar idee als u zich binnen het kabinet sterk maakt
om extra middelen voor de WSW te krijgen, zodat de schandalige wachtlijsten
binnen afzienbare tijd opgeheven kunnen worden.Ik overweeg een motie in te dienen met betrekking tot de wachtlijsten.
In het amendement van de SP-fractie wordt gesteld dat een wachttermijn van
een jaar acceptabel is. Zelf denk ik aan een termijn van zes
maanden. Ik denk dat wij hier in goed overleg wel uit kunnen komen.Ruim 99.000 mensen zijn werkzaam binnen de WSW. Van hen werkt 3%
op een begeleidwerkenplek, is 19% gedetacheerd en is 78% onder
de hoede van een WSW-bedrijf. Ik vond deze 3% en 19% enigszins
teleurstellend. Een begeleidwerkenplek voor 3% is toch erg weinig?
Detachering voor 19% vind ik ook niet revolutionair. Dat kan beter.
Wat gaat de staatssecretaris hieraan doen? Hij zal het toch met mij eens zijn
dat dit tegenvalt?De GroenLinks-fractie heeft niet veel commentaar op het wetsvoorstel.
Groningers zijn nooit zo jolig, maar het wetsvoorstel vind ik niet slecht.
Er zijn wel een paar punten waarvoor ik aandacht wil vragen. Ik vind het goed
dat er meer bevoegdheden en beleidsvrijheid voor gemeenten komen. Ik ben ook
enthousiast over verbetering van de zeggenschap van WSW-werknemers en hun
vertegenwoordigende organisaties. De eerste spreker keek hier heel anders
tegenaan. Wat vindt de staatssecretaris van de stelling dat er al een ondernemingsraad
bestaat? Ik ben benieuwd hoe de staatssecretaris daartegen aankijkt. De GroenLinks-fractie
vindt het een goede zaak dat er persoonsgebonden budgetten komen voor geïndiceerde
WSW'ers. Waarom zou dat never nooit niet mogen? Het is geen verplichting om
zo'n pgb te aanvaarden maar het kan een mogelijkheid zijn voor mensen. Wij
weten uit andere uitkeringssituaties al dat het persoonsgebonden budget of
een individuele re-integratieovereenkomst heel goed kan werken voor individuen.
Ik moet de heer Lempens dan ook zeggen: ik was net nog aardig voor u, maar
ik vind het amendement op stuk nr. 15 dat u hierover hebt neergelegd echt
onbegrijpelijk en veel te rigide. Dit zou ik zeker niet steunen. Waarom zou
het niet mogen? Waarom wil de heer Lempens mensen dit ontnemen? Ik begrijp
dat eerlijk gezegd niet.Het wetsvoorstel is beperkt, zoals ik al eerder aangaf. De GroenLinks-fractie
constateert dat de staatssecretaris de modernisering van de WSW overlaat aan
een commissie die in de zomer van 2008 met een voorstel komt. Dat lijkt mij
eerlijk gezegd wat lang duren. Als het evenwel draagvlak oplevert voor een
eigentijdsere aanpak voor de gehele onderkant van de arbeidsmarkt, dan kunnen
wij daarmee leven.De heer Lempens (SP):Mevrouw Van Gent spreekt mij aan op het amendement om het pgb uit het
voorstel tot wetswijziging te schrappen. Ik heb in mijn betoog aangegeven
dat wij bang zijn voor meer bureaucratie ten gevolge hiervan. Het is een mogelijkheid
die nu al bestaat. Als een WSW'er naar de gemeente stapt en zegt dat hij bij
een reguliere werkgever aan de slag wil met begeleiding en in aangepast werk,
dan is dat nu reeds mogelijk. Als je een aparte verordening gaat opstellen
voor een pgb, waarbij gemeenten vrij zijn in de wijze van invulling daarvan,
is het nog maar de vraag door wie dit wordt uitgevoerd. Mevrouw Van Gent kent
de verhalen over commerciële re-integratie. De GroenLinks-fractie was
daarover volgens mij heel kritisch. Als zulke re-integratiebedrijven het pgb
gaan gebruiken, kan dat ten koste gaan van werknemers binnen het bedrijf die
met een ernstige handicap zitten. Nu is daarvoor nog enige verdeling, enige
flexibiliteit mogelijk in SW-bedrijven. Ik begrijp niet of mevrouw Van Gent
ervoor is om de mensen binnen de SW-bedrijven het slachtoffer te laten worden
van een persoonsgebonden budget.Mevrouw Van Gent (GroenLinks):Natuurlijk niet, mijnheer Lempens. Dat kan nooit de bedoeling zijn. U
gebruikt in de toelichting bij het amendement een term als "wij mogen
mensen daar niet mee afschuiven" of iets dergelijks. Ik heb de tekst
niet hier. Dan denk ik: wat een onzin. Op vrijwillige basis is dat mogelijk.
Je moet dit natuurlijk zo min mogelijk bureaucratisch gaan regelen. Dat ben
ik helemaal met u eens. U gaat uit van de vooronderstelling dat dit enorm
bureaucratisch zou zijn. Wat mij daarin een beetje tegenstaat, is dat u de
mogelijkheid helemaal ontneemt. Of bent u eigenlijk sowieso tegen persoonsgebonden
budgetten in deze sfeer? Als dat niet het geval is, waarom wilt u dan WSW'ers
uitsluiten van die pgb's? Dat begrijp ik gewoon niet.De heer Lempens (SP):Ik kan herhalen wat ik heb gezegd. Het is nu reeds mogelijk om in vrije
bedrijven aan de slag te gaan als WSW'er. Je kunt de gemeente aanspreken op
begeleidingsorganisatie en vragen dat het werk aangepast wordt en dat de subsidie
naar de werkgever gaat. Een persoonsgebonden budget is onnodig.Mevrouw Van Gent (GroenLinks):Dan gaat het via de gemeente en moet je het aanvragen. Dat is ook een
mogelijkheid, maar waarom kun je niet een persoonsgebonden budget beschikbaar
stellen, net zoals dat geldt voor andere mensen die op de arbeidsmarkt gere-integreerd
worden? Ik vind het heel vreemd dat u alleen voor de groep WSW'ers een uitzondering
maakt. Volgens mij is dat niet uw bedoeling, maar uw amendement kan wel zo
geïnterpreteerd worden. Ik adviseer u dus om daar nog eens heel goed
naar te kijken.De positie van GroenLinks op het punt van de WSW in de toekomst is helder.
Geef gemeenten één groot budget voor werk en inkomen, ook voor
mensen die nu onder het UWV vallen, en laat gemeenten in alle gevallen maatwerk
leveren met als bodem dat iedereen die kan werken, gaat werken en daarvoor
ten minste het minimumloon krijgt. Dat kan natuurlijk ook in combinatie met
leerwerktrajecten. Werk lijkt wel eens op topsport, maar het is van belang
dat het ook breedtesport is en dat mensen die wellicht niet 100% kunnen
meedraaien, op basis van hun capaciteiten toch gewoon kunnen meedoen en daarvoor
ook een fatsoenlijk inkomen krijgen.De fractie van GroenLinks is ook enthousiast over de voornemens om mensen
met een WSW-indicatie te stimuleren om zo veel mogelijk buiten de deur te
werken, dus via een constructie van detachering of begeleid werken. Het is
ook goed dat werkgevers nu voor onbepaalde tijd een no-riskpolis krijgen.
Dit was bij de vorige staatssecretaris een heikel discussiepunt. Ik ben blij
dat dit nu geregeld is.Ik mis nog wel enige bereidheid van werkgevers, inclusief de overheid
als werkgever, om WSW'ers een werkplek aan te bieden. Voor mijn fractie is
quotering geen taboe. Ik ben benieuwd naar de visie van de staatssecretaris
op dit punt. Spreekt de staatssecretaris trouwens überhaupt met de werkgeversorganisaties
en zijn collega's in het kabinet over deze positie van WSW'ers
en de grote problemen die zij hebben om op de reguliere arbeidsmarkt een plek
te vinden? Of is het zo dat het kabinet ook voor deze outsiders nog niet thuis
geeft? Ik hoop niet dat dit zo is. Waarom zijn er bijvoorbeeld op de participatietop
geen sluitende afspraken gemaakt over deze groep arbeidsgehandicapten?Tot slot nog iets over de WSW-budgetten. Een aantal gemeenten en regio's
heeft zich bij GroenLinks gemeld – en waarschijnlijk ook bij andere
fracties – met klachten over de voorgenomen verdeling van de WSW-middelen.
De klacht uit onder meer Limburg en Zeeland is dat gemeenten die nu een lange
wachtlijst hebben voor de WSW, bevoordeeld worden door het verdeelmodel. De
gemeenten die het het afgelopen jaar goed hebben gedaan, moeten het dus met
minder WSW-budget doen. Met name de Randstad lijkt te profiteren van deze "wachtlijstbonus".
Dit deed mij een beetje denken aan de discussies die wij hebben gevoerd over
de verdeelmodellen van de Wet werk en bijstand. Ik krijg hier graag de reactie
op van de staatssecretaris, want zo'n wachtlijstbonus is toch wel heel sneu
voor de gemeenten die goed hun best hebben gedaan.Op pagina 16 van de nota naar aanleiding van het verslag staat een zin
over de wijze waarop de gemeenten moeten omgaan met hun budgetten. Er staat
dat gemeenten het budget dat ze overhouden na realisatie van het minimum aantal
WSW-plaatsen naar eigen inzicht mogen besteden. Ik mag toch aannemen dat dit
resterende budget moet worden besteed aan werk en niet aan stoeptegels of
lantaarnpalen. In dat geval zou ik dit toch wel iets strikter willen oormerken.Mevrouw Spies (CDA):Met dit laatste ben ik het helemaal eens. Ik wil nog een vraag stellen
over het voorgaande punt, namelijk over de wachtlijstbonus. Ook wij maken
ons zorgen over de uitvoering van de nieuwe verdeelsystematiek. Moet ik mevrouw
Van Gent zo begrijpen dat zij het nieuwe verdeelsysteem ten principale ter
discussie wil stellen en als zij dat wil doen, welke alternatieven zij heeft?Mevrouw Van Gent (GroenLinks):Nee, ik wil niet het verdeelsysteem ten principale ter discussie stellen,
maar ik vraag aandacht voor een aantal knelpunten. Ik heb daarom een aantal
redelijke vragen aan de staatssecretaris gesteld. Op basis van zijn antwoord
zal ik overwegen wat ik zal doen. Dat er iets wringt, is duidelijk. Ik merk
dit ook aan de inbreng van mevrouw Spies. Wij moeten proberen om dit op te
lossen.De heer Fritsma (PVV):Voorzitter. Ook ik wil de heer Lempens feliciteren met zijn maidenspeech.
Ik vond zijn inbreng helder, duidelijk en to the point. Zo'n benadering is
van harte welkom in de Kamer.De fractie van de PVV acht een goed functionerende sociale werkvoorziening
van belang. Zij schaart zich dan ook achter de doelstelling van de WSW om
zo veel mogelijk arbeidsgehandicapten aangepaste arbeid aan te bieden die
bij hun behoeften en mogelijkheden aansluit. Er bestaan echter nog wel enige
zorgen over de door het kabinet voorgestelde wetswijziging.Allereerst lijkt de voorgestelde wetswijziging al weer achterhaald, omdat
het volgens het kabinet tijd is voor een fundamentele herbezinning op de WSW.
Die herbezinning zou onder meer nodig zijn om de wachtlijstenproblematiek
goed te kunnen aanpakken. Waarom acht het kabinet de huidige mogelijkheden
om het wachtlijstenprobleem op te lossen ontoereikend? Dit is natuurlijk ernstig,
want juist de wachtlijstenproblematiek is het grootste knelpunt van de WSW.
Als dit alleen met een fundamentele herbezinning kan worden opgelost, moet
die herbezinning met grote spoed plaatsvinden. In zijn brief van vandaag schrijft
de staatssecretaris dat hij van plan is om een commissie in te stellen die
voor de zomer van 2008 met een rapport moet komen. Waarom is het instellen
van een commissie een absolute noodzaak? Indien de staatssecretaris daarop
een overtuigend antwoord heeft, vraag ik hem om die commissie snel te formeren
zodat zij sneller dan voor de volgende zomer met een rapport komt.Als de wachtlijstenproblematiek alleen na een fundamentele herbezinning
van de wet kan worden opgelost, wat betekent dit dan voor de 50 mln. die naar
aanleiding van twee amendementen is uitgetrokken om deze problematiek te lijf
te gaan? Is dat volgens het kabinet dan slechts symptoombestrijding? Dit zou
zonde zijn van het geld, dat overigens met steun van de PVV-fractie is uitgegeven.
Kan de staatssecretaris nagaan of het geld goed wordt besteed? Kan hij een
beeld geven van de verbeteringen die uit de geldstroom voortvloeien?Vervuilde wachtlijsten vormen een groot probleem. Het kabinet noemt zelf
de oorzaken: gebrekkige uitvoering van de wet ofwel doelbewust handelen van
gemeenten omdat meer budget wordt verkregen met langere wachtlijsten. Dit
geeft aan dat gemeenten niet altijd een goede rol hebben vervuld rond de WSW.
Dat zij nu een grotere verantwoordelijkheid krijgen, is op zich begrijpelijk
maar dus niet per definitie goed nieuws. Houdt de staatssecretaris constant
een vinger aan de pols bij de gemeenten om te bezien of zij de WSW naar behoren
uitvoeren? Hij moet meteen ingrijpen als blijkt dat het (weer) niet goed gaat.WSW'ers zouden in een zo regulier mogelijke omgeving aan de slag moeten.
Dat is een mooi streven, maar de Raad van State gaf al aan dat daarbij vraagtekens
kunnen worden gezet. Bij eenvoudige werkzaamheden die geschikt zijn voor WSW'ers,
kiest het bedrijfsleven ervoor om Oost-Europeanen in te huren. Dit is een
logisch gevolg van de openstelling van de arbeidsmarkt voor Oost-Europeanen.
Het is tragisch dat WSW'ers als eersten worden verdrongen door Polen en andere
Oost-Europeanen op voor hen geschikte functies. Zij lijken daarmee veroordeeld
te worden tot de sociale werkplaats, terwijl onder andere omstandigheden wellicht
een meer reguliere arbeidsplaats kon worden bemachtigd. Erkent de staatssecretaris
deze verdringing door Oost-Europeanen? Wil hij die waar mogelijk tegengaan?Mevrouw Ortega-Martijn (ChristenUnie):Waar haalt de heer Fritsma de wijsheid vandaan dat er op dit moment verdringing
plaatsvindt door Polen?De heer Fritsma (PVV):Die wijsheid komt van de Raad van State die dat in zijn rapport heeft
aangegeven.Mevrouw Ortega-Martijn (ChristenUnie):Ging het daarbij om SW-plaatsen?De heer Fritsma (PVV):Ja, de Raad van State heeft gesteld dat WSW'ers bij eenvoudige arbeid
worden verdrongen door Oost-Europeanen. Het bedrijfsleven neemt eerder Oost-Europeanen
aan voor dit soort arbeid. Vandaar de door de Raad van State aangestipte verdringing.Ongeveer de helft van de WSW'ers zou geschikt zijn om onder begeleiding
in een reguliere werkomgeving te werken, maar slechts weinigen doen dit. Dit
is een slechte zaak. Wat is de concrete ambitie van het kabinet om dit aantal
op te krikken? Hierover wordt in de stukken niets gezegd. Welk percentage
WSW'ers zou onder de gewijzigde wet begeleid kunnen werken? Dit zou wel met
goedvinding van de WSW'er moeten gebeuren, want zijn of haar belang moet centraal
staan.Mevrouw Spies (CDA):Voorzitter. Ook van deze plaats namens de CDA-fractie felicitaties in
de richting van collega Lempens met zijn maidenspeech. Het is goed dat wij
het debat vanaf heden full dressed aan kunnen gaan, want er waren onderdelen
waarop ik het eens was met zijn betoog, maar er waren ook zeker onderdelen
waarbij het moeilijk was om op de stoel te blijven zitten. Vanaf heden kunnen
wij dat debat in ieder geval voluit aangaan. Niettemin feliciteer ik hem van
harte met zijn maidenspeech.De afgelopen maanden ben ik onder de indruk geraakt van het werk dat wordt
verzet in de sociale werkvoorziening. Veel werknemers zijn enthousiast en
betrokken aan het werk. Met grote gedrevenheid en rekening houdend met regionaal
economische omstandigheden, wordt getracht bedrijven zo optimaal mogelijk
te laten functioneren. In het beeld van verwaarlozing, zoals door de heer
Lempens geschetst, herken ik mij zeker niet. Integendeel: graag wil ik vanaf
deze plaats namens de CDA-fractie waardering uitspreken voor alle mensen die
betrokken zijn bij en werkzaam zijn in de sociale werkvoorziening. Dit is
een sector waar Nederland trots op mag zijn.Toch zijn er ook zorgen. Er zijn bijna 100.000 mensen met een SW-indicatie
aan het werk. Daarnaast bestaat een wachtlijst waarop inmiddels nog eens 20.000
mensen staan. De wachtlijsten zijn de afgelopen jaren fors gegroeid en dat
leidt er in sommige regio's toe dat mensen inmiddels vier en soms bijna vijf
jaar op een wachtlijst kunnen staan. Wij moeten daarbij in alle eerlijkheid
constateren dat wij er niet in zijn geslaagd om de doelen te halen die wij
bij eerdere veranderingen in de wetgeving hebben vastgesteld. Nog geen 20%
van de werknemers is via detachering of begeleid werken aan de slag. De werknemers
die in de zogenaamde beschutte werkomgeving werken, hebben steeds vaker zwaardere
beperkingen. Het wordt voor de SW-bedrijven door de bank genomen steeds lastiger
om zogenaamde zwarte cijfers te draaien. Met grote regelmaat moeten gemeenten,
die ook nu al financiële risico's voor tekorten dragen, lopende het boekjaar
of achteraf bijspringen.Weglopen voor deze problemen betekent dat wij ons hoofd in het zand zouden
steken. Daar zijn wij niet van. Meer geld kan een deel van de oplossing zijn.
Het is altijd de ambitie van de CDA-fractie geweest om structureel meer geld
voor de SW beschikbaar te stellen. Dat gebeurt in ieder geval vanaf 2008 met
25 mln. per jaar. Maar wij moeten ook naar andere oplossingen durven kijken.
Hoe kunnen wij de doelen om meer mensen gedetacheerd of via beleid werken
aan de slag te helpen wél realiseren? Hoe kunnen wij meer structureel
perspectief bieden aan de SW-bedrijven? Hoe kunnen wij met meer creativiteit
meer bereiken?Mevrouw Van Gent (GroenLinks):Ik heb een heel concrete vraag aan mevrouw Spies. Zij heeft grote waardering
voor de sector. Dat geldt ook voor de GroenLinks-fractie, dus dat was een
zeer terechte opmerking. Denkt zij ook niet dat de sector grote waardering
voor haar zou krijgen als zij vanavond nu eens helder zegt welke termijn voor
een wachtlijst voor haar aanvaardbaar is? Nu is het soms vier tot vijf jaar.
Zoals mevrouw Spies zegt moeten wij niet de kop in het zand steken. Een termijn
van een half jaar op de wachtlijst lijkt mij echt meer dan genoeg. Wat vindt
de CDA-fractie eigenlijk?Mevrouw Spies (CDA):De CDA-fractie vindt in de eerste plaats dat je geen dingen moet beloven
die je achteraf niet waar kunt maken. De SW is geen openeinderegeling. Wij
hebben te maken met een beperkt budget. Wij hebben een fors budget, maar het
is nog steeds onvoldoende om alle 20.000 mensen die op de wachtlijst staan,
op korte termijn aan het werk te helpen. Als u zegt dat u de wachtlijst tot
maximaal zes maanden wil beperken, dan is dat fantastisch, maar dan belooft
u iets dat u niet kunt waarmaken. Daar zijn wij niet van.Mevrouw Van Gent (GroenLinks):Ik vind dit toch te goedkoop. Mevrouw Spies zegt zelf dat zij wachtlijsten
van vier à vijf jaar te lang vindt, dat geld een deel van de oplossing
is en dat 25 mln. niet genoeg is. De afgelopen kabinetten-Balkenende is er
gekort op de sociale werkvoorziening. Het is dus een soort hersteloperatie
die nog steeds lange wachtlijsten met zich meebrengt. Ik heb dus een concrete
vraag. Mevrouw Spies zegt dat GroenLinks dit niet kan waarmaken, dan zeg ik
dat wij dat wel kunnen, want wij hebben dat half jaar doorgerekend. Wat kan
het CDA dan waarmaken? Wat zou de duur van de wachtlijst moeten zijn en wanneer
zou dat doel dan bereikt moeten zijn? Mevrouw Spies heeft toch wel meetbare
doelstellingen? Want anders stelt het niets voor.Mevrouw Spies (CDA):Dan gaat het weer zo wringen, hè, mevrouw Van Gent?Mevrouw Van Gent (GroenLinks):Ik vind het goedkoop; ik wil boter bij de vis.Mevrouw Spies (CDA):U hoort van mij vanavond geen meetbare doelstellingen in de zin dat ik
zeg dat wij over een halfjaar de wachtlijstproblematiek zodanig hebben opgelost
dat wij kunnen garanderen dat iedereen maximaal een jaar op de wachtlijst
staat. Het zou fantastisch zijn; ik zou mij vanavond grenzeloos populair maken
bij een groot deel van de sector. Ik kan het alleen niet hard maken. Wij moeten
met de sector, met u en gemeenten aan de slag gaan om met iets meer geld –
misschien nog steeds te weinig, zeker naar uw oordeel – en met meer
creativiteit naar oplossingen te zoeken waardoor de wachtlijstproblematiek
op termijn afneemt. Dit is een eerlijk antwoord, niet goedkoop. Ik kan niet
zeggen dat ik voor maximaal een jaar of maximaal een halfjaar
ga, want dan beloof ik dingen die ik niet waar kan maken.Wij moeten op zoek naar grotere creativiteit. Het voorliggende wetsvoorstel
biedt oplossingen en bevat goede elementen, zonder meer. Daarnaast heeft de
staatssecretaris een fundamentelere herbezinning aangekondigd op de WSW in
samenhang met andere regelingen die min of meer gericht zijn op het naar werk
begeleiden van groepen met een afstand tot de arbeidsmarkt, zoals langdurig
werklozen, Wajongers of mensen die langdurig op de bijstand zijn aangewezen.
De CDA-fractie steunt deze benadering. Wel hecht zij eraan, nu al te benadrukken
dat de sociale werkvoorziening haar zeer dierbaar is. Zij gaat dus niet mee
in pleidooien voor het laten opgaan van de WSW in een veel groter participatiefonds,
waaruit gemeenten naar eigen inzicht kunnen putten om mensen met een afstand
tot de arbeidsmarkt te ondersteunen en te begeleiden. Als ik de staatssecretaris
goed heb begrepen, is dat ook niet zijn intentie, maar ik hoor dit vanavond
graag nog eens bevestigd.Dit brengt mij ook op de externe commissie die de staatssecretaris in
het leven wil roepen. Hij zegt dat hij met VNG, Cedris en de CG-raad in overleg
wil treden over de opdrachtverlening en de samenstelling van de externe commissie
en dat hij de Kamer daarover zal informeren. Ik neem aan dat dit zal gebeuren
op een moment waarop zij zich nog een oordeel kan vormen en niet dat zij het
feestje mee mag vieren wegens de installatie van de commissie. Ik suggereer
de staatssecretaris om de werkgevers bij het overleg te betrekken, want voor
het detacheren en realiseren van meer plekken voor begeleid werken hebben
wij die vertegenwoordiging nodig. Ik krijg graag een toezegging op dat punt.De heer Heerts (PvdA):Voorzitter. Ik neem aan dat mevrouw Spies ook de werknemersorganisaties
bedoelt en niet alleen de werkgeversorganisaties.Mevrouw Spies (CDA):Die zijn wat mij betreft ook van harte uitgenodigd. Ik doe deze suggestie
namens de heer Heerts aan de staatssecretaris.De staatssecretaris heeft in zijn nota van wijziging nadrukkelijk gesteld
dat hij het wetsvoorstel van zijn voorganger wilde gebruiken om een aantal
acute problemen in de sociale werkvoorziening aan te kunnen pakken. Hij heeft
het wetsvoorstel als het ware gestript. In het wetsvoorstel zit dan ook een
fors aantal haast praktische verbeteringen. De CDA-fractie beschouwt die inderdaad
als verbeteringen van de bestaande praktijk. Zij deelt de ambitie uit het
wetsvoorstel om de regiefunctie van gemeenten te versterken. Het CDA heeft
van oudsher een traditie op dat gebied. Zij is er stellig van overtuigd dat
men op lokaal niveau het best zicht heeft op wat nodig is. Bovendien wijzen
de ervaringen met de Wet werk en bijstand en de Wet maatschappelijke ondersteuning
uit dat dit buitengewoon succesvol is. Toch heeft mijn fractie er in alle
eerlijkheid stevig over moeten nadenken of de WSW-middelen op dit moment wel
rechtstreeks aan gemeenten uitgekeerd moeten worden, zoals in het wetsvoorstel
staat. De aarzeling is gebaseerd op een aantal overwegingen. Waarom zouden
wij nu al, vooruitlopend op een fundamentele herbezinning, een dergelijk ingrijpende
wijziging in het bestaande systeem doorvoeren? Is de problematiek van de WSW
niet te complex om alleen via het vergroten van financiële prikkels aan
gemeenten de oplossing te zoeken? De gemeenten dragen nu al de financiële
risico's voor tekorten. Hebben gemeenten op dit moment niet al hun handen
vol aan de goede uitvoering van de WWB en de WMO? Kan een nog grotere verantwoordelijkheid
voor de WSW daar op dit moment aan worden toegevoegd? Anticiperen wij ten
slotte niet op een participatiefonds waarin de WSW naar het oordeel van sommigen
zou moeten opgaan? Uiteindelijk hebben wij, na enig wikken en wegen, toch
de conclusie getrokken dat wij het wetsvoorstel op dit punt zullen steunen.
Daarbij speelt mee dat alle betrokkenen – de VNG, Cedris en de CG-raad –
hebben aangegeven dit wetsvoorstel te steunen en er zo snel mogelijk mee aan
de slag te willen. Dat legt dus ook een grote verantwoordelijkheid bij hen
om van dit wetsvoorstel een succes te maken.Ik kom bij de verdeelsystematiek. De CDA-fractie pleit al enige tijd voor
een andere verdeling van de voor de WSW beschikbare middelen. Een verdeling
op basis van het aantal mensen met een SW-indicatie per gemeente is naar ons
oordeel rechtvaardig en een stuk transparanter dan het huidige systeem. Wij
zien deze verdeelsystematiek dan ook tot ons genoegen terug in het wetsvoorstel.
De vraag is natuurlijk wel of deze theorie in de praktijk ook tot een verantwoord
plaatje leidt. Het is natuurlijk onwenselijk om via een nieuwe verdeelsystematiek
grote herverdeeleffecten te hebben en gemeenten, bedrijven en schappen –
en daarmee indirect dus ook de werknemers – in grote problemen te brengen.Zoals het er nu naar uitziet, wordt daaraan tegemoetgekomen door de garantie
van 97,5% en door de gerichte inzet van structureel extra 25 mln. in
de vorm van duizend extra plaatsen. Concreet betekent dit dat geen enkele
gemeente er meer dan 1,6% op achteruitgaat.Dat klinkt redelijk, maar leidt her en der toch nog tot redelijk forse
verschuivingen in aantallen plaatsen. Hoe komt die verdeling er op de langere
termijn uit te zien? Blijft de garantie van die 97,5% ook voor volgende
jaren bestaan? De staatssecretaris heeft dan niet nog eens 25 mln. extra om
verder te kunnen verzachten.De staatssecretaris heeft bij de financiële verantwoording een groot
aantal voorstellen gedaan die ertoe leiden dat de verantwoording aanzienlijk
eenvoudiger wordt en dus tot veel minder administratieve lasten leidt. Dat
getuigt van oog voor de praktijk en komt de transparantie ten goede. Daarvoor
geven wij onze hartelijke steun.Het gegeven dat ongeveer 20.000 mensen op de wachtlijst staan voor een
WSW-plek en dat die wachtlijsten de afgelopen jaren alleen maar zijn gegroeid,
is een belangrijke aanleiding voor die fundamentele herbezinning. Tegelijkertijd
hebben wij volgens de nota naar aanleiding van het verslag nog steeds geen
harde gegevens over de mate waarin er sprake is van vervuiling van wachtlijsten.
De IWI doet daar onderzoek naar, dat eind 2007 wordt afgerond. Dat is nogal
wat. Wachtlijsten zijn een belangrijk probleem en tegelijkertijd weten wij
nog niet hoe hard die wachtlijsten op dit moment zijn. Wij kunnen pas structurele
maatregelen nemen wanneer wij meer informatie over die harde feiten hebben.
Zouden wij het niet zo kunnen doen dat wij gelijktijdig met die fundamentele
herbezinning, in ieder geval gedurende de periode dat de commissie aan de
slag gaat, ook in ieder geval een eerste screening houden naar het proberen
op te schonen van de wachtlijsten? Ik pleit niet voor grootscheepse,
vooral papieren en symbolische exercities, maar ik zou wel het komend halfjaar
toch een meer geactualiseerde wachtlijst willen hebben. Ik kan mij voorstellen
dat gemeenteraden die deze verantwoordelijkheid per 1 januari krijgen
daarom ook vragen. Kan de staatssecretaris daarop reageren?Wij steunen de mogelijkheid om re-integratiemiddelen te mogen inzetten
om mensen die op de wachtlijst staan al te activeren in afwachting van een
WSW-plaats. Dat dit met terugwerkende kracht ook in 2007 al mogelijk is, vinden
wij geen probleem. Wij gaan er daarbij van uit dat gemeenten dat verstandig
zullen doen en de activiteiten gericht op re-integratie dus ook vooral zullen
ontplooien wanneer het eind van de wachttijd in zicht komt. Zeker in regio's
waarin die wachttijden op dit moment vier tot vijf jaar bedragen, zijn re-integratiemiddelen
ook niet onbeperkt inzetbaar.Het kabinet kiest uiteindelijk in de laatste nota van wijziging toch weer
voor plaatsing op basis van de volgorde van instroom op de wachtlijst. Gemeenten
kunnen hieraan met een verordening een andere invulling geven. Dat heeft onze
steun. Kiezen voor een maximale wachttijd betekent dat men beloftes doet die
men niet kan waarmaken, vanwege het feit dat het WSW-budget geen open einde
heeft. Ik heb hierbij nog wel een vraag. In de nota naar aanleiding van het
verslag stelt de staatssecretaris dat als de gemeente ervoor kiest om alle
gemeentelijke bevoegdheden aan het werkvoorzieningsschap over te hevelen,
dit schap de verordening vaststelt. Kan dit eigenlijk wel op basis van de
Wet gemeenschappelijke regelingen en de dualiseringsoperatie die wij inmiddels
hebben doorgevoerd? De eindverantwoordelijkheid voor de uitvoering blijft
immers bij de gemeenteraden. Zij zouden dan toch ook uiteindelijk de verordeningen
moeten vaststellen?Mevrouw Van Gent (GroenLinks):Ik heb er genoeg van. Ik heb het niet precies geteld, maar mevrouw Spies
zegt nu voor de vierde keer dat het beloften zijn die wij niet kunnen waarmaken.
Zij weet net zo goed als ik dat dit complete flauwekul is. Zij vertegenwoordigt
de grootste fractie in de Tweede Kamer. Haar fractie maakt deel uit van de
coalitie. Zij kan politieke keuzen maken. Dat doen wij hier de hele dag, elke
dag. Ik vraag haar nog een keer waarom zij deze keuzen niet maakt. Het is
mij wel helder. Het is weer een staaltje van gratis of goedkoop medeleven
van het CDA. Mevrouw Spies spreekt terecht warme woorden over de WSW. Die
onderschrijf ik volledig. Maar zij zegt vervolgens dat zij niet meetbaar wil
aangeven hoe lang de wachtlijsten mogen zijn en niet precies wil aangeven
hoeveel extra middelen erbij komen, maar dat zij alleen een screening vraagt
op de huidige wachtlijsten en het dan nog eens wil bezien. Dat is het dan.
Dat kan zij toch niet menen? Zij heeft hier de touwtjes mede in handen. Zij
kan initiatieven nemen. Zij kan beloften doen.Mevrouw Spies (CDA):Mij bekruipt een gevoel van: de pot verwijt de ketel. Als iemand makkelijke
en gratuite toezeggingen doet, is het mevrouw Van Gent wel. Zij vertelt groots
en meeslepend dat zij wachtlijsten tot maximaal zes maanden acceptabel acht.
Ik heb geen enkel concreet amendement van haar gezien. Als zij het probleem
denkt te kunnen oplossen, moet zij even op de achterkant van een sigarendoos
rekenen. Op de wachtlijsten staan 20.000 mensen. Wij weten dat wij duizend
plaatsen kunnen financieren met 25 mln. Dan moet mevrouw Van Gent een amendement
indienen waarmee zij twintig keer 25 mln. vrijmaakt om de wachtlijsten in
de sociale werkvoorziening aan te pakken. Dan heeft zij inderdaad boter bij
de vis geleverd. Ik heb namens de CDA-fractie gesteld dat wij die boter bij
de vis vanavond niet geven. Wij gaan, samen met de staatssecretaris en dit
kabinet waarvoor wij inderdaad medeverantwoordelijkheid dragen, op zoek naar
creatievere oplossingen. Alleen maar meer geld zal het probleem echt niet
oplossen.Mevrouw Van Gent (GroenLinks):Ik heb ook helemaal niet gezegd dat het alleen maar om meer geld gaat.
Het gaat ook om een andere manier van organiseren. Daarvoor heb ik in mijn
eerste termijn uitgebreid aandacht gevraagd.Mevrouw Spies (CDA):Maar u heeft geen enkel concreet voorstel gedaan.Mevrouw Van Gent (GroenLinks):Dit is jij-bakken. Wij hebben het in onze doorrekening helder aangegeven.
Maar ik doe hier helemaal niet flauw over. Mevrouw Spies en ik willen allebei
hetzelfde. Ik maak de tekst van het amendement, wij gaan samen zoeken naar
een dekking. Wij komen dan misschien niet op een halfjaar uit. Zij komt met
geen enkel concreet voorstel en legt alleen maar gratis medeleven aan de dag.
Zij zegt dat het allemaal beter moet, maar zegt geen beloften te kunnen doen
omdat zij die niet kan waarmaken. Die kan zij wel waarmaken. Zij kan dat misschien
nog wel beter dan ik. Als zij een dekking aandraagt, wordt het geregeld. Als
ik een dekking geef, wordt al gauw gezegd dat deze niet juist is. Ik daag
mevrouw Spies uit. Wij maken samen een amendement om de WSW echt structureel
te verbeteren en de ellenlange wachtlijsten van vier of vijf jaar binnen een
redelijke termijn terug te brengen. Hebben wij een deal of hebben wij geen
deal?Mevrouw Spies (CDA):Mevrouw Van Gent doet zelf al een heleboel water bij de wijn. Ik meen
dat dit heel verstandig is.Mevrouw Van Gent (GroenLinks):Hebben wij een deal of hebben wij geen deal?De voorzitter:Niet door elkaar praten. Mevrouw Spies heeft het woord.Mevrouw Spies (CDA):De ambitie van de CDA-fractie is om ook het probleem van de wachtlijsten
in de sociale werkvoorziening aan te pakken. Daarmee maken wij een begin door
per jaar 25 mln. structureel beschikbaar te stellen voor 1000 nieuwe plaatsen.
Ik ga hier vanavond niet beloven dat wij ervoor zullen zorgen – zoals
zij in haar eerste termijn heeft gedaan, zonder daarvoor een concreet voorstel
te doen – dat wij als wij hier vanavond weggaan het probleem van de
wachtlijsten in de sociale werkvoorziening hebben opgelost. Mevrouw Van Gent
kan dat gratuit vinden. Ik vind het vooral eerlijk. Daarvoor is het probleem
echt te ingewikkeld. Mevrouw Van Gent kan dan wel heel simpel roepen dat wij
het gezellig samen gaan oplossen. Ik wil dat graag proberen maar ik heb niet
de illusie dat wij vanavond naar huis kunnen gaan met het idee dat wij het
probleem van de sociale werkvoorziening voor de langere termijn
hebben opgelost. Sterker nog, dan was mevrouw Van Gent ook niet zo enthousiast
geweest over die externe commissie, want zij erkende in eerste termijn dat
wij hier een aantal ingewikkelde problemen bij de kop hebben dat vraagt om
een goede bezinning. Wij moeten dus niet denken dat wij het probleem van de
wachtlijsten in de sociale werkvoorziening op één avond oplossen.Mevrouw Van Gent (GroenLinks):Mevrouw Spies houdt een lang verhaal, maar zij gaat niet in op mijn concrete
vraag of wij al of niet een deal hebben. Ik constateer dat het no deal is,
want zij weigert om samen met mij een amendement op te stellen op dit punt.
Zij weigert ook om samen met mij een concreet voorstel te maken over het in
redelijke proporties terugbrengen van de wachtlijsten. Ik vind dat gratis
meebewegen.De heer Van der Vlies (SGP):Voorzitter. Ik begrijp ook wel dat niet alles in één avond
kan worden opgelost. De wachtlijsten bestaan uit 20.000 personen. Ik begrijp
van mevrouw Spies dat wij 1000 personen gaan proberen te helpen. Het kan dus
gebeuren dat de 1000 gemakkelijkste gevallen op de wachtlijsten worden geholpen,
terwijl de andere 19.000 vooralsnog het nakijken hebben. Zouden wij op dat
punt niet iets kunnen regelen?Mevrouw Spies (CDA):Ik nodig de heer Van der Vlies uit om dat iets concreter te maken. Ik
wil heel graag van alles regelen als wij de sociale werkvoorziening daarmee
een dienst bewijzen, maar dat doe ik niet op basis van blanco cheques en beloften
die wij niet kunnen waarmaken.De heer Van der Vlies (SGP):Je zou kunnen nadenken over de mate waarin wij de gemeenten, aan wie een
stuk beleid wordt afgestaan, kunnen binden aan het luisteren naar de indicaties
die onafhankelijk en op afstand tot stand zijn gekomen. In die sfeer zou je
iets kunnen doen, want anders heeft mevrouw Van Gent gelijk. Dan blijft er
een bestand op de wachtlijst staan dat daar nooit meer van afkomt. Dat moeten
wij niet willen.Mevrouw Spies (CDA):Dat ben ik volstrekt met de heer Van der Vlies eens. Ik ben graag bereid
om met hem, maar ook met collega Van Gent op basis van een concreet voorstel
naar oplossingen te kijken. Wij proberen daar zelf ook nog aan te werken.Dan de herindicaties. Voor veel mensen die in de sociale werkvoorziening
werken, is de geregeld terugkerende indicatie een forse belasting en voor
sommigen echt overbodig. Er zijn mensen waarvan absoluut helder is dat zij
hun gehele werkzame leven in de beschutte omgeving van het SW-bedrijf zullen
werken. Deze mensen belast je met een herindicatie. Bovendien leidt herindicatie
tot overbodige bureaucratie en kosten, zeker nu blijkt dat 96% na herindicatie
eenzelfde indicatie krijgt. Wij zijn dan ook tevreden met het schrappen van
de minimale en maximale geldigheidsduur van indicaties door het CWI.Wat krijgen wij daarvoor terug? Beleidsregels door het CWI vinden wij
iets te kort door de bocht. De Kamer wil graag zicht houden op wat het CWI
met de indicaties gaat doen. Ik kan mij voorstellen dat dit op de een of andere
manier transparant wordt gemaakt, zodat de Kamer de vinger aan de pols kan
houden. Ik kan mij ook voorstellen dat wij meer toe gaan naar een indicatie
in twee stappen. In de praktijk komt het vaak voor dat mensen een SW-indicatie
krijgen, en tegelijkertijd duidelijkheid over begeleid werken, detachering
of een beschutte werkomgeving. Op dat moment is vaak nog onvoldoende duidelijk
of die indicatie daadwerkelijk de juiste is. Is het denkbaar dat het CWI de
indicatie WSW geeft, maar dat pas op het moment dat helder in beeld is wat
betrokkene kan op het gebied van detachering, begeleid werken of die beschutte
werkomgeving, een tweede moment van indicatie plaatsvindt, waarbij die indicatie
verder wordt geconcretiseerd? Dat doet mijns inziens meer recht aan de praktijk.
Daadwerkelijk haalbare ambities rond detachering en begeleid werken zijn zo
ook beter in te schatten. Het is een van de concrete voorstellen, zo zeg ik
de heer Van der Vlies, om een daadwerkelijke bijdrage te leveren.Als ik het goed begrijp, kunnen de gemeenten straks vanuit hun verantwoordelijkheid
voor de SW, de wachtlijst en het realiseren van SW-plaatsen zelf besluiten
hoe en door wie zij detachering en begeleid werken willen laten uitvoeren.
Dat kunnen zij zelf doen en zij kunnen het uitbesteden aan het schap of het
SW-bedrijf, maar ook aan private partijen. Daarbij kunnen zij ook nog eens
elk onderdeel apart laten uitvoeren. Dat betekent dat meer dan nu het geval
is er concurrentie kan ontstaan tussen bijvoorbeeld het SW-bedrijf en private
partijen op het gebied van detachering. Is dat juist? Is dat in het belang
van geïndiceerden? Krijgen wij te maken met aanbestedingsregels en alle
bureaucratie die daarmee samenhangt? Ik mag hopen van niet, maar ik hoor het
graag van de staatssecretaris.De staatssecretaris wil een financiële bonus uitkeren aan gemeenten
voor het realiseren van plekken die in de categorie begeleid werken vallen.
Wij hebben daar nogal wat vragen bij, om te beginnen over de middelen die
hij beschikbaar stelt. Ik heb er aardig op moeten puzzelen, maar als ik de
begroting en de nota naar aanleiding van het verslag naast elkaar leg, kom
ik tot de conclusie dat hij uit het bestaande budget van de SW 18 mln. reserveert
voor de bonusregeling. Ik kom op 25 mln. structureel extra voor duizend SW-plaatsen
en 18 mln. binnen het bestaande budget. Als dit klopt, kan de staatssecretaris
dan garanderen dat het aantal beschikbare plaatsen gelijk blijft? Als je er
18 mln. uit haalt, zou dat kunnen betekenen dat je 720 plaatsen minder krijgt,
tenzij de 18 mln. ergens anders uit het macrobudget vandaan getoverd wordt.
Hij wil dan maximaal € 3000 als bonus beschikbaar stellen. Daarmee
zou in een jaar tijd het aantal begeleidwerkenplekken van nog geen 3000 nu
naar 9000 groeien. Is dat niet heel erg optimistisch? De maximering op € 3000
wordt nergens onderbouwd en komt dus wat ons betreft wel wat uit de lucht
vallen. Op basis waarvan denkt de staatssecretaris dat deze bonus de juiste
prikkel zal zijn? Wanneer krijgt de gemeente zo'n bonus? Wordt de bonus teruggevorderd
als na een week, een maand of een halfjaar blijkt dat het toch niet zo'n succes
was en de persoon in kwestie zich weer meldt voor een SW-plek? Daar komt bij
dat de fractie van het CDA geld dat afkomstig is van de SW ook voor de SW
wil behouden, zeker zolang wij met wachtlijsten en tekorten te maken hebben.Wij voelen er dan ook niets voor om gemeenten de bonus geheel naar eigen
inzicht te laten besteden. Wij vinden dat dit geld nuttig binnen de sociale
werkvoorziening besteed kan worden. Wij vinden dan ook dat
gemeenten dit geld niet vrij beschikbaar mogen stellen.Mijn fractie heeft antwoorden op al deze vragen nodig voordat wij ons
een eindoordeel kunnen vormen over de vraag of wij op dit onderdeel met het
wetsvoorstel kunnen instemmen. Wij zullen zeker niet schromen om bij motie
nadere randvoorwaarden vast te leggen.Wij zijn voorstander van de mogelijkheid van een persoonsgebonden budget
voor begeleid werken. De vragen die wij daarover hadden zijn adequaat beantwoord.
Blijft de vraag over naar de stapeling van verschillende financiële voordelen
of mogelijkheden. Via een persoonsgebonden budget krijgt de werkgever een
loonkostensubsidie. De gemeente krijgt een bonus van € 3000 als
het aan de staatssecretaris ligt. Daarbovenop bestaan mogelijkheden voor het
afdekken van financiële risico's van arbeidsongeschiktheid en andere
calamiteiten, via de permanente no-riskpolis. Klopt dit? Wordt zo'n stapeling
niet erg ondoorzichtig en ingewikkeld?De staatssecretaris worstelt met de betrokkenheid van werkgevers en de
geringe bereidheid om arbeidsgehandicapten in dienst te nemen. Wij voelen
meer voor de wortel dan voor de stok. Via goede voorbeelden zouden wij werkgevers
kunnen laten zien dat het in dienst nemen van arbeidsgehandicapten helemaal
niet lastig hoeft te zijn en niet alleen maar financiële risico's met
zich brengt. Ondernemers en SW-werknemers kunnen prima ambassadeurs zijn.
Wij vinden het uitstekend dat de externe commissie zich ook over deze problematiek
buigt, maar dan heeft de staatssecretaris de werkgevers wel aan boord nodig.
Wel wil ik, anders dan de fractie van de SP in haar amendement, op voorhand
aangeven dat het invoeren van een quotumregeling, als mogelijkheid genoemd
in de nota naar aanleiding van het verslag, bij ons niet op veel sympathie
kan rekenen.De heer Lempens (SP):U reageert al op ons amendement, dank daarvoor. U zegt dat begeleid werken
tot nu toe niet werkt. De staatssecretaris geeft in de nota naar aanleiding
van het verslag ook duidelijk aan dat de regering het heeft geprobeerd met
campagnes, met voorlichting, met subsidies en met een no-riskpolis, waarvoor
ik overigens waardering heb, maar dat het niet werkt. Welk alternatief heeft
u? Als wij WSW'ers serieus nemen en hun echt een plek willen geven in een
regulier bedrijf, met begeleiding en met aangepast werk, is het dan niet beter
om werkgevers daartoe te verplichten? Dat mag wat mij betreft inderdaad met
een wortel, met een beloning. Prima, dat staat ook in mijn amendement.Mevrouw Spies (CDA):Een van de voorstellen die wij wel steunen, maar uw fractie niet, is dat
van een persoonsgebonden budget. Dat is een van de instrumenten die de schroom
bij werkgevers verder kan verminderen. De no-riskpolis wordt verruimd, een
tweede instrument. Ik ben het met u eens dat wij niet weer ons heil in grootschalige
campagnes moeten zoeken, en ik pleit dan ook juist voor een één-op-éénbenadering,
veelal in regionaal verband, om werknemers en werkgevers veel directer te
koppelen. De staatssecretaris trekt samen met de minister door het hele land
om te proberen, vraag en aanbod op de arbeidsmarkt beter op elkaar te laten
aansluiten. Het zijn er nog veel te weinig, maar ik merk dat sommige werkgevers
al enthousiast zijn over de mensen met een SW-indicatie die zij in dienst
hebben genomen. Laten wij deze voorbeelden in de gesprekken in de regio naar
voren brengen om een veel betere aansluiting tot stand te brengen. Het gaat
niet om voorlichtingscampagnes, maar om een gerichte benadering met behulp
van de goede voorbeelden als ambassadeurs.De heer Lempens (SP):Daar zijn wij allemaal voor, dat had natuurlijk allang moeten gebeuren.
Maar mocht het niet werken, mochten wij over een jaar vaststellen dat er niet
substantieel meer arbeidsplaatsen bij zijn gekomen, wat is dan uw oordeel?
Laat u het dan maar zo en moeten de mensen om wie het gaat, de rest van hun
leven maar in een sociale werkplaats doorbrengen? Of gaan wij er met die wortel
voor zorgen dat werkgevers daadwerkelijk hun verantwoordelijkheid nemen?Mevrouw Spies (CDA):Het wetsvoorstel bevat een aantal instrumenten om werkgevers meer te verleiden,
mensen met een SW-indicatie in dienst te nemen. Laten wij nu eerst eens bekijken
of deze instrumenten gaan werken. Ik ben optimistisch, ik denk dat wij hiermee
een slag kunnen maken. Ik denk dat wij over een jaar nog steeds geen voorstander
van verplichte percentages zijn. Straks gaan wij werkgevers nog voorschrijven
hoeveel vrouwen, hoeveel mensen uit etnische minderheden en hoeveel mensen
met een SW-achtergrond zij in dienst moeten nemen. Dan krijg ik medelijden
met de blanke Nederlander die tussen de dertig en de vijftig is, die dan nergens
meer aan de bak komt.Ten slotte vraag ik aandacht voor de positie van de SW-bedrijven. De staatssecretaris
heeft er natuurlijk gelijk in dat het SW-bedrijf geen doel op zichzelf is,
maar een middel om mensen arbeid aan te bieden die met hun capaciteiten en
mogelijkheden niet bij een reguliere werkgever aan de slag kunnen. Maar dan
blijft het even stil. De staatssecretaris stelt namelijk dat het onwaarschijnlijk
lijkt dat de toename van het aantal plekken voor begeleid werken op korte
termijn een dusdanige vorm zal aannemen dat de bedrijfsvoering van SW-bedrijven
in gevaar zou komen. Dit is eigenlijk een omgekeerde redenering, die haaks
staat op de doelen die hij met dit wetsvoorstel nastreeft. Naar onze overtuiging
zal er altijd een grote groep mensen aan het werk blijven op de beschutte
plek die het SW-bedrijf biedt. Wij onderkennen ook dat de druk op de SW-bedrijven
toeneemt naarmate de omvang van detachering en begeleid werken toeneemt en
dat het bedrijfseconomisch moeilijk, zo niet onmogelijk wordt om deze bedrijven
in de huidige omstandigheden overeind te houden. Ik vind dus ook dat wij deze
potentiële problemen moeten onderkennen en onderdeel moeten laten zijn
van die fundamentele herbezinning. Ook hierover krijg ik graag een expliciete
toezegging. Ik begon mijn inbreng van vandaag niet voor niets met het feit
dat wij trots mogen zijn op de sociale werkvoorziening in Nederland. Dat schept
verplichtingen, ook voor de toekomst.De heer Lempens (SP):Mevrouw Spies sprak over de fundamentele herbezinning. Ik zou het liever
de toekomst van de WSW noemen. De staatssecretaris heeft in een algemeen overleg
over de wachtlijsten een nogal krasse uitspraak gedaan. Hij stelde dat de
WSW een tweede WAO dreigt te worden. Nu weet de SP-fractie heel goed wat er
met de WAO is gebeurd. Is mevrouw Spies het met de staatssecretaris eens dat
wij moeten vrezen voor een tweede WAO? Met andere woorden: vindt zij dat de WSW aangepakt moet worden zoals de WAO is aangepakt?Mevrouw Spies (CDA):Als ik het antwoord zou weten over de toekomst van de sociale werkvoorziening
of over de fundamentele herbezinning, dan had ik dat hier vanavond natuurlijk
onder woorden gebracht en dan had ik concrete voorstellen gedaan. Wij hebben
met een heel complex probleem te maken. Ik zou het goed vinden als een externe
commissie in kaart gaat brengen wat de feiten zijn waar wij over spreken.
Welke groep mensen maakt op dit moment gebruik van de sociale werkvoorziening
en wat zijn de trends die je mag verwachten. Ik heb geen glazen bol. Ik constateer
wel dat de wachtlijsten alleen maar zijn toegenomen in de afgelopen jaren
en dat de mensen die een indicatie krijgen vaak een steeds zwaardere handicap
hebben. Ik zou dus heel graag wat hardere feiten en zo mogelijk toekomstscenario's
krijgen. Op grond van die informatie kan ik al dan niet instemmen met een
verwachting zoals die door de staatssecretaris is verwoord, dat wij afstevenen
op een tweede WAO. Kijkend naar de Wajong en de grote groei die daarin plaatsvindt,
ben ik niet heel erg optimistisch over de kans dat wij heel snel met heel
veel minder WSW'ers te maken zullen hebben.De heer Lempens (SP):Ik stel vast dat mevrouw Spies het toenemend gebruik met name aanduidt
als een zorg voor de toekomst van de WSW. Daarin zie ik een analogie met de
WAO. Ik wil graag een antwoord op mijn vraag of zij ervoor is om de WSW te
behandelen als de WAO, dus het aantal mensen met recht op een uitkering te
verkleinen.Mevrouw Spies (CDA):Een vergelijking is niet goed mogelijk, omdat de WAO een verzekering is
en de sociale werkvoorziening een voorziening. De vraag of het aantal mensen
in de sociale werkvoorziening in de toekomst fors moet worden ingekrompen,
kan ik op dit moment niet beantwoorden. Wij zullen die fundamentele herbezinning
nog krijgen.De heer Lempens (SP):Dat is ook een antwoord.De heer Heerts (PvdA):Voorzitter. Er valt veel te zeggen over de WSW, maar dat doe ik pas nadat
ik collega Lempens heb gefeliciteerd met zijn maidenspeech. Overigens zal
mijn bijdrage niet zo lang zijn. Op dit moment gaat het namelijk niet over
de fundamentele herbezinning op de toekomst van de WSW en de Wajong. Ik beperk
mij tot het wetsvoorstel.De WSW biedt bescherming aan mensen die niet, nog niet of niet helemaal
kunnen deelnemen aan wat wij "reguliere betaalde arbeid" zijn gaan
noemen. Onder druk van het vorige kabinet is aanvankelijk de benadering gekozen
dat er zo veel mogelijk mensen in de richting van die reguliere arbeid gepusht
moesten worden.Mevrouw Van Gent (GroenLinks):U zegt dat de fundamentele herbezinning nu niet op de agenda staat, maar
wel de sociale werkvoorziening. Uw coalitiepartner, het CDA, had het over
beloftes die niet waargemaakt kunnen worden. Wat vindt u redelijke termijnen
voor wachtlijsten? Hoe denkt u over een aantal van 20.000 mensen op de wachtlijst?
Op welke termijn wilt u actie ondernemen? Ik had geen deal met mevrouw Spies,
maar misschien kan ik met u een deal sluiten.De heer Heerts (PvdA):U kunt vanavond met mij geen deal sluiten. De indicatie is leidend en
daarnaast moeten zo veel mogelijk mensen kunnen meedoen in zo'n werkvoorzieningsbedrijf
of -schap. Ik doe helemaal geen toezeggingen. Zoals mevrouw Spies heel treffend
heeft aangegeven, gaat dat simpel gezegd over geld. Dan moeten wij dus dekking
zoeken en op dit moment zijn wij daar niet aan toe; we spreken nu over een
tussenfase. Ik doe geen toezeggingen en – zoals u mij kent – zeker
niet als ik ze niet kan waarmaken. Ik noem dus helemaal geen termijnen van
wat een aanvaardbare wachtlijst is.Mevrouw Van Gent (GroenLinks):U zegt dat het gaat om mensen die bescherming verdienen. Maar je biedt
toch geen bescherming als mensen eindeloos op de wachtlijst staan en er soms
niet eens van afkomen? Wat houdt die bescherming dan in? Wat zijn voor de
PvdA-fractie aanvaardbare wachtlijsten? Om hoeveel jaar gaat dat en wanneer
moet dat bereikt zijn? Daar kunt u toch een uitspraak over doen? Dan weet
de staatssecretaris ook hoe hij aan de slag moet voor 2008 en verder.De heer Heerts (PvdA):Er moet wat betreft de bescherming onderscheid gemaakt worden tussen de
inkomensvoorziening en de arbeidsparticipatie. Sommigen staan op een wachtlijst
voor een SW-bedrijf, maar hebben bijvoorbeeld een Wajong-status bij de inkomensvoorziening,
of soms zelfs een bijstandsvoorziening. Het inkomensdeel is dan geregeld,
maar het participatiedeel, betaalde arbeid, nog niet. Ik doe vanavond helemaal
geen uitspraken over wat een acceptabele wachtlijst is.Mevrouw Van Gent (GroenLinks):Dat is treurig!De heer Heerts (PvdA):Dat is treurig maar soms wel duidelijk.Voorzitter. Zoals ik zei, was bij het vorige kabinet een benadering voelbaar
dat zo veel mensen in de richting van de reguliere arbeid geduwd moesten worden.
Je kunt zeggen dat toen een soort maximum in de WSW in zicht kwam of gecreëerd
werd. Gelukkig is, met dank aan deze staatssecretaris, in het voorliggende
wetsvoorstel deze benadering niet meer leidend. Dat is maar goed ook, want
veel mensen zijn aangewezen op de WSW om deel te nemen aan de samenleving
via arbeidsparticipatie. Het wetsvoorstel beoogt een betere uitvoerbaarheid.
De PvdA-fractie is daar voor. Wij spreken dus niet over die meer fundamentele
benadering; dat kan niet geïsoleerd worden gedaan over de WSW. Het kabinet
heeft terecht aangegeven dat de Wajong, de Wet werk en bijstand en misschien
nog wel meer voorzieningen erbij betrokken moeten worden.Wij zijn voor meer regie voor de gemeenten. Dat zit duidelijk in dit wetsvoorstel.
Op het regionale en lokale niveau komen de elementen arbeid, inkomen, onderwijs,
welzijn en zorg steeds meer bij elkaar. Gemeenten kunnen natuurlijk niet alles
in een keer. Wij moeten gemeenten ook niet gaan zien als probleemoplossers
voor alles. Hiervoor blijft immers sturing en controle vanuit het Rijk noodzakelijk.
Dat zeg ik nadrukkelijk in de richting van deze staatssecretaris,
ook in zijn hoedanigheid van oud-wethouder. Gemeenten kunnen veel, maar wij
moeten niet denken dat, zoals ze het bij de FNV noemen, "doorgeschoten
aboutalisme" de oplossing is van alle problemen.Gemeenten hebben met betrekking tot de WSW nadrukkelijk wel de opdracht
verbindingen te leggen met andere beleidsterreinen, zoals de Wet werk en bijstand
en de Wet maatschappelijke ondersteuning. Volgens de PvdA-fractie valt hier
nog een wereld te winnen.Natuurlijk moet gekeken worden naar wat mensen wél kunnen. Als
het niet nodig is, moet niet iedere dag de nadruk gelegd worden op dat wat
men (nog) niet kan of nooit zal kunnen.Ook ik heb in de afgelopen periode veel WSW-organisaties bezocht. Vele
hebben de goede richting te pakken. Niet het voortbestaan van het bedrijf
of het schap op zich moet leidend zijn, maar wat het beste is voor de mensen
en in welke omgeving zij het best en op een zo volwaardig mogelijke manier
kunnen participeren. Daar gaat het om.Veel brieven hebben ons bereikt over de financiën. Hier gaat een
beetje bij, daar gaat een beetje af. De ene gemeente voelt zich nog meer achtergesteld
dan de andere, maar dat zijn wij hier wel gewend. Gemeenten wijken op dit
punt niet af van andere werkgevers, belangengroepen of brancheorganisaties.
Ik maak uit deze commentaren wel op dat alle organisaties, van Cedris, VNG
tot de CG-Raad, aangeven op 1 januari 2008 te kunnen handelen volgens
deze wetswijziging en gereed te zijn voor de uitvoering. Het is belangrijk
om dit te vernemen vanuit het veld. Ik steun het voorliggende wetsvoorstel
dan ook.Mevrouw Van Gent (GroenLinks):Ik heb twee vragen aan de heer Heerts. Allereerst is het mij nog niet
helemaal duidelijk wat "doorgeschoten aboutalisme" is. Wil hij mij
uitleggen wat daaronder moet worden verstaan? Ik vind dit toch wel intrigerend.Mijn tweede vraag gaat over de reacties die de heer Heerts ontvangt van
gemeenten, burgers et cetera. Hij zegt dat wij dit hier zo langzamerhand wel
gewend zijn. Wat betekent dat eigenlijk? Het maakt geen bal uit wat erin staat,
want u volgt gewoon het wetsvoorstel, of trekt u zich er wel iets van aan?De heer Heerts (PvdA):Natuurlijk trekken wij ons de reacties van de samenleving aan. Laat ik
met het laatste beginnen. De brancheorganisaties, de VNG en de CG-Raad zeggen
in reactie op dit wetsvoorstel overwegend: "Het kan door, het moet door,
wij zijn er klaar voor per 1 januari 2008." Dat trek ik mij aan.
Daarom kan het doorgaan. Ik heb mij er bij dit wetsvoorstel minder van aangetrokken
dat er financiële problemen zijn en dat er in nagenoeg alle gevallen
geld bij moet. Dat is niet de bedoeling van de behandeling van dit wetsvoorstel.
Wat het doorgeschoten Aboutalisme betreft: dat heb ik niet gezegd. Dat komt
uit de kring van de vakbeweging. Daarmee bedoelt men – en dat begrijp
ik heel goed – dat het niet voor alles de oplossing is om de verantwoordelijkheid
bij gemeenten te leggen. Die hebben inmiddels al heel veel werk op hun bordje
liggen. Met de WWB zijn zij goed bezig. Er was aanvankelijk heel veel kritiek,
ook in mijn eigen partij, maar inmiddels hebben wij ook in de PvdA mensen
die heel enthousiast zijn over de WWB. Wij hadden mensen tegen de Wmo maar
wij hebben nu mensen vóór de Wmo. Ik zie dus niet voor alles
de oplossing bij de gemeenten. Dat bedoelde ik met de verwijzing naar een
oud-wethouder, die nu staatssecretaris is en alles wil delegeren naar de gemeenten.
Dat is niet altijd de oplossing. Vandaar dat sturing en controle door het
Rijk nodig blijven.In grote lijnen zijn wij dus tevreden met dit wetsvoorstel, omdat het
een breuk vormt ten opzichte van de lijn van het vorige kabinet, waarin een
soort quotum van de WSW in zicht kwam. Gelukkig heeft deze staatssecretaris
die lijn ten goede kunnen keren.Ik ga er overigens van uit dat de Kamer het bij de implementatie van dit
wetstraject zo spoedig mogelijk zal horen als er knelpunten zijn in de uitvoering.
Ik zou op dit punt graag een toezegging van de staatssecretaris krijgen.Ik heb nog een vraag over de medezeggenschap. Hoewel ik niet direct sympathie
heb voor het voorstel van de SP-fractie om die eruit te slopen, rijst bij
mij wel het volgende beeld op. In een onderneming hebben wij al een ondernemingsraad.
Wij hebben behoorlijke belangengroeperingen: mensen die in de WSW werken,
zijn vaak lid van vakorganisaties maar ook van patiënten/consumentenorganisaties
en die vertegenwoordigen die mensen ook al. Wij hebben op lokaal niveau WWB-raden
en Wmo-raden. Hoe gaat zich dat allemaal tot elkaar verhouden? Graag zou ik
op dit punt nog enige verduidelijking krijgen.De heer Lempens (SP):De heer Heerts spreekt terecht zorgen of in ieder geval vragen uit over
de WSW-raden. Hij haalt aan dat er ook ondernemingsraden zijn en vraagt hoe
dat zich tot elkaar verhoudt. Dat verhoudt zich niet tot elkaar. Dat gaat
elkaar natuurlijk bijten. Dat moet allemaal weer helemaal in regels worden
gevat. Laten wij het artikel over de WSW-raden dat nu wordt voorgesteld, vervangen
door periodiek overleg met de ondernemingsraad en laten wij daarbij meteen
aantekenen dat daarbij ook andere mensen welkom zijn. Daarover gaat het amendement.
Het gaat niet af van cliëntenparticipatie. Het gaat erom dat wij de gekozen
vertegenwoordiging van werknemers, WSW-geïndiceer­den, serieus moeten
nemen en moeten betrekken bij het gemeentelijke beleid.De heer Heerts (PvdA):Ik ga ervan uit dat dat zo blijft, maar ik heb een verduidelijking gevraagd
van de staatssecretaris. Uit uw betoog had ik al begrepen wat uw bedoeling
is, maar ik wil nog graag van de staatssecretaris horen hoe die medezeggenschap
zich onderling verhoudt.Tot slot de commissie van wijzen of externe deskundigen. Collega Spies
heeft al gezegd dat zij aanneemt dat ook werkgevers daarbij betrokken worden.
Misschien is een van de grote problemen dat de werkgevers er heel nadrukkelijk
op moeten worden aangesproken dat het werken met een handicap in het bedrijf
zo normaal mogelijk moet worden georganiseerd. Er is een relatie met de recente
campagne "Geknipt voor de juiste baan", want er zijn natuurlijk
allerlei raakvlakken. De werkgevers moeten daar ook zwaar op worden aangesproken.
Er zijn binnen het reguliere systeem al voldoende subsidiemogelijkheden om
deze mensen mee te laten doen. Op de een of andere manier, desnoods via belastingen,
moeten de werkgevers ervoor zorgen dat deze mensen kunnen meedoen. Ik denk
dat op dat punt veel meer creativiteit mogelijk is; dat heb
ik ook bij de werkbezoeken ontdekt. Daar moeten de werkgevers dus zwaar op
worden aangesproken.Er liggen natuurlijk al behoorlijk veel adviezen: van de Raad voor Werk
en Inkomen, de SER en de Stichting van de Arbeid. Op zich weten wij dus al
redelijk wat er aan de hand is. Het moet als zo normaal mogelijk worden ervaren
dat mensen met een handicap die dat ook kunnen – dat staat bij de WSW
wel voorop – in een zo regulier mogelijke omgeving moeten kunnen meedoen
binnen de reguliere arbeid. Wat dat betreft, ben ik het met mevrouw Van Gent
eens dat de overheid op dat punt zelf het goede voorbeeld zou kunnen geven.
Omdat er al zoveel adviezen liggen, is het mij echter nog niet helemaal duidelijk
wat de staatssecretaris met de commissie van wijzen wil bereiken. In zekere
zin komt het erop neer dat de werkgevers met de werknemersorganisaties gewoon
moeten afspreken dat mensen, als zij dat kunnen, moeten kunnen meedoen aan
de reguliere bedrijfsomgeving. Ik sluit op de langere termijn ook helemaal
niet uit dat wij dat met quotering moeten afdwingen.Mevrouw Van Gent (GroenLinks):Het duurt vrij lang, namelijk tot medio 2008, voordat de commissie van
wijzen eruit is. Zou het daarom niet verstandig zijn om de hele onderkant
van de arbeidsmarkt en de rol van de gemeenten daarbij te betrekken? Mevrouw
Spies is nog niet zover, maar wat vindt u daarvan?De heer Heerts (PvdA):Er liggen genoeg adviezen, bijvoorbeeld van de RWI en de SER, zoals Iedereen
moet meedoen. Zij moeten gewoon aan de slag. Werkgevers moeten gewoon leren
dat mensen moeten meedoen op de arbeidsmarkt, ook al hebben zij een lichte
handicap. Iedereen in dit land is nodig en daar hebben wij geen commissie
meer voor nodig.Mevrouw Van Gent (GroenLinks):De heer Heerts zegt dat quotering voor hem geen taboe is. Dit heb ik ook
al gezegd in mijn eerste termijn. Wij praten daar al lang over en hij weet
waarschijnlijk ook dat dit bij anderen wel een taboe is. Kunnen wij nu samen
het initiatief nemen om daar iets mee te doen? Hoe lang duurt zijn geduld
nog?De heer Heerts (PvdA):De 200.000 van de participatietop moeten zo spoedig mogelijk worden gerealiseerd.
Dat heeft hier alles mee te maken.De heer Lempens (SP):Ik wijs mevrouw Van Gent op het amendement dat ik op dit punt heb ingediend.
De staatssecretaris heeft gezegd dat er een tweede WAO dreigt, dat wil zeggen
dat er te veel mensen in de WSW terecht komen. Sluit de heer Heerts zich bij
die uitspraak aan? Volgt hij de staatssecretaris in die benadering van de
WSW als de WAO en dan weten wij allemaal wat dat betekent?De heer Heerts (PvdA):Nee.De heer Nicolaï (VVD):Voorzitter. Ik had zo positief willen beginnen, namelijk dat ik namens
mijn fractie de oogmerken van deze wetswijziging onderschrijf, maar nu hoor
ik de heer Heerts gloedvol betogen dat hij hier zo voor is en er zo enthousiast
over is, omdat dit zo'n grote breuk is met het vorige kabinet. Mijn eerste
vraag aan de staatssecretaris is daarom of dit zo'n grote breuk is met het
vorige kabinet.Voorlopig blijf ik toch maar even vinden wat ik vond, namelijk dat de
oogmerken deugen. Voorop staat dat mensen met een indicatie voor WSW meer
rechten krijgen – daar kan niemand tegen zijn; ik ben er in ieder geval
alleen maar voor – het recht op tijdige plaatsing en natuurlijk de mogelijkheid
van een persoonsgebonden budget voor begeleid werken. Ik ben daar een groot
voorstander van.Ook bij de beslissing over de rol van de gemeenten is een juiste richting
gekozen. Dit geldt voor de vereenvoudiging van de financieringssystematiek,
maar vooral voor de grotere verantwoordelijkheid bij de uitvoering van deze
wet. Gemeenten moeten meer werkplekken op maat zoeken en bij voorkeur banen
bij gewone werkgevers met extra begeleiding. Gemeenten moeten ervoor zorgen
dat WSW'ers binnen een jaar een aanbod ontvangen voor een zo goed mogelijk
passende werkplek. Dit heeft alles te maken met de breuk van de heer Heerts.
Het woord "pushen" klinkt misschien negatief, maar ik denk dat het
goed is om mensen altijd zo veel mogelijk te stimuleren en als dit kan in
de richting van meer regulier werk, dan moet je dit vooral wel degelijk zo
goed en zo dringend mogelijk stimuleren.Ik noem nog de stappen om werkgevers te prikkelen om met WSW'ers aan de
slag te gaan en hen een werkplek aan te bieden in een gewone werkomgeving.
De loonkostensubsidie is goed en dit geldt ook voor de no-riskpolis en de
uitbreiding ervan waardoor een werkgever geen financieel risico loopt als
een WSW'er ziek of arbeidsongeschikt wordt.Mijn grootste zorg is gericht op de uitvoering. Ik heb ook wel gezien
dat betrokken partijen zeggen dat zij het zullen halen. Ik zou graag van de
staatssecretaris horen hoe hij dit inschat. Het is snel en er moet heel veel
gebeuren. Er komt veel op de gemeenten af. Ze moeten vanaf 1 januari
het geld zelf verdelen en dat is natuurlijk ingewikkeld, want de een woont
hier en werkt daar en het is de vraag hoe dan de geldstromen lopen. Er komt
nu al veel naar de gemeenten toe voor de uitvoering van de Wet werk en bijstand
en de WMO. Zal het lukken? Wat zijn de risico's? Is de staatssecretaris erop
voorbereid om op het juiste moment in te springen? Kan hij garanties geven
dat er niets mis gaat?De wachtlijsten blijven natuurlijk een groot algemeen probleem, maar mijn
vraag is vooral of deze wet een stap in de goede richting is om dit op een
betere manier aan te pakken. Ik krijg daar graag een reactie op van de staatssecretaris
en een indicatie in welke mate en op welke termijn de problematiek kan worden
aangepakt.Ik sluit mij aan bij de opmerking dat het stimuleren van werkgevers niet
scherp genoeg kan zijn, wel degelijk met de wortels en niet met de stok. Hoe
meer wortels, hoe beter. Anderen hebben al genoemd dat gemeenten werkgevers
meer bij de uitvoering zouden moeten betrekken. Op welke wijze worden werkgevers
betrokken bij het op poten zetten van de uitvoering van de nieuwe wet?Een ander aspect is de schaal. De arbeidsmarkt moet zo veel mogelijk regionaal
worden georganiseerd. Regionale samenwerking met werkgevers is in dat licht
belangrijk. Het wetsvoorstel richt zich meer op de lokale samenwerking
en verantwoordelijkheid. Hou verhouden die twee zich met elkaar?De regering heeft gesteld dat de administratieve lasten met dit wetsvoorstel
significant worden verminderd. Kan de staatssecretaris dit kwantificeren,
met name voor de gemeenten?Anderen hebben al gesproken over het advies van de Raad van State. Een
punt dat mij opviel, zijn de prikkels om tot een betere en efficiëntere
uitvoering te komen. Wat vindt de staatssecretaris van de daarbij geplaatste
vraagtekens?Ik kan mij vinden in een focus op begeleid werken, hoewel de heer Heerts
dat anders ziet. Naast de al genoemde zaken is ook onduidelijkheid een probleem
voor werkgevers. Hoe voorkomen wij dat werkgevers door de bomen het bos niet
meer kunnen zien? De mogelijkheden moeten meer worden gestroomlijnd.Mijn laatste punt is de fundamentele herbezinning. Er zijn zaken genoemd
waarmee ik het wel en zaken waarmee ik het niet eens ben. Indien wij de planning
van de regering volgen, is er volgend jaar echter voldoende tijd om daarover
te spreken. Het is goed dat wij nu dit wetsvoorstel behandelen om een aantal
verbeteringen snel door te voeren en de bredere discussie later voeren, zodat
niet alles op alles hoeft te wachten. Het duurt echter wel erg lang. Denkend
aan wat de heer Heerts zei over de rapporten die er al liggen, vraag ik mij
af waarom wij tot volgend jaar zomer moeten wachten. Ik wil als oppositie
niet steeds roepen dat de regering alles een halfjaar eerder af moet hebben.
Kan de staatssecretaris echter in ieder geval toezeggen dat de regering al
voor de zomer met haar reactie komt? Dat scheelt een paar maanden. Verder
sluit ik mij aan bij het pleidooi van mevrouw Spies om de werkgevers goed
te betrekken bij de commissie. Zij stelde terecht dat de Kamer wil zien hoe
de commissie wordt samengesteld en wat haar opdracht wordt, zodat wij daarop
onze reactie kunnen geven. Vaak wordt gezegd dat wij weinig hebben aan commissies
en papier omdat de zaken uiteindelijk in de praktijk moeten worden verbeterd.
De positionering van de sociale werkvoorziening ten opzichte van de andere
voorzieningen en verzekeringen, zoals de WAO, WIA, Wajong en in zekere zin
ook de Wet werk en bijstand, is echter belangrijk genoeg om goed te onderzoeken.
Het gaat om gevallen waarin mensen een vlekje hebben, een handicap om aan
de slag te komen. Hoe verhouden alle regelingen zich tot elkaar? Hoe werkt
het schuiven en de afschuifmechanismen? Het is goed om daarnaar te kijken,
maar graag wel een beetje sneller dan nu door de regering is voorgesteld.Mevrouw Ortega-Martijn (ChristenUnie):Voorzitter. Onlangs werd ik gebeld door een vader. Zijn zoon had een jaar
geleden een WSW-indicatie gekregen. Hij zag ernaar uit om te gaan werken.
De vader belde dan ook elke maand naar de gemeente om te vragen of er al zicht
was op een plaatsing. Na drie telefoontjes werd de vader geadviseerd, het
komend jaar maar niet meer te bellen. De zoon stond namelijk op plaats 130
van de lijst. De kans dat hij binnen een jaar zou worden geplaatst, was dus
nihil. Met pijn in het hart vroeg de vader zich af waarom er zo weinig perspectief
is voor mensen met een beperking. En ik moet zeggen dat ik zijn vertwijfeling
deel. Daarom is het goed dat wij na jaren van discussiëren stappen zetten
om de onhoudbare situatie in de WSW te verbeteren. Met de voorliggende wetswijziging
wordt hiermee een begin gemaakt. Het is een stap in de goede richting, maar
wij zijn er nog niet. Het kabinet heeft aangegeven een fundamentele herbezinning
te starten van onder andere de WSW. De fundamentele herbezinning moet volgens
mijn fractie uitgaan van een brede visie op het geven van een volwaardige
plek aan mensen met een handicap. Daarnaast moet de overheid zich de vraag
stellen hoe het komt dat bij allerlei regelingen sprake is van groei. Komt
dat door introductie van de WIA, het nieuwe schattingsbesluit, opheffen van
de WAO of is er iets mis binnen onze samenleving?De heer Nicolaï (VVD):Ik wil een vraag stellen die de spreekster misschien zal verrassen. Wij
feliciteren degene die zijn maidenspeech heeft gehouden, van harte. Ik gebruik
dit trucje omdat ik het zelf vergeten was. Misschien kunnen wij de heer Lempens
gezamenlijk van harte feliciteren.Mevrouw Ortega-Martijn (ChristenUnie):In ieder geval moet de herbezinning er niet op gericht zijn om straks
alle regelingen op een hoop te gooien. De SW-infrastructuur, welke uniek is
voor Nederland, moet wat mijn fractie betreft gehandhaafd blijven.De wetswijziging biedt volgens ons nog geen structurele oplossing voor
de wachtlijsten. Strengere selectie verschuift bijvoorbeeld alleen het probleem,
want degenen die hierdoor buiten de boot vallen, komen in een andersoortige
regeling terecht.Mevrouw Van Gent (GroenLinks):Ik heb nog een vraag over het algemene gedeelte van de bijdrage van mevrouw
Ortega. Zij zegt: ik deel de vertwijfeling van deze vader. Ik deel die vertwijfeling
ook. Vervolgens zegt zij dat er sprake is van een onhoudbare situatie in de
WSW en dat mensen recht hebben op een volwaardige plek. Dan zegt zij dat er
stappen zijn ondernomen. Ik vraag haar heel indringend wat voor de ChristenUnie
aanvaardbare wachtlijsten zijn. Nu staan 20.000 mensen vier tot vijf jaar
op wachtlijsten. Op welke termijn wil zij dat gaan oplossen? Dat wil deze
vader ook weten. Sterker nog: dat wil die zoon weten die graag snel aan de
slag wil.Mevrouw Ortega-Martijn (ChristenUnie):Uitgangspunt blijft wat mijn fractie betreft een jaar. Het is zo dat er
nu een stap in de goede richting is gezet. Ik vind dat wij de tijd moeten
nemen om de maatregelen die nu in de wet staan, ook uit te werken. Dan kunnen
wij pas verder kijken naar wat er nog meer moet gebeuren.Mevrouw Van Gent (GroenLinks):Ik ben blij dat de ChristenUnie zo consistent is. Binnen welke tijd wilt
u die wachttijd van een jaar dan realiseren? Gaat u dat nog binnen deze regeringsperiode
doen? Ik wil helemaal niet stoken in de coalitie, maar ik wil dat u de staatssecretaris
steunt door duidelijk aan te geven dat u wel een aantal stappen wilt zetten.
Hij staat dan weer sterk in het kabinet.Mevrouw Ortega-Martijn (ChristenUnie):Ik zal straks aangeven dat op een gegeven moment geëvalueerd moet
worden en dat wij dan gaan kijken of er verdergaande maatregelen moeten worden
genomen.De staatssecretaris laat de samenstelling van de wachtlijsten onderzoeken.
Deze informatie had volgens mijn fractie betrokken moeten worden bij de behandeling
van dit wetsvoorstel, zodat wij gerichte maatregelen hadden kunnen nemen.
In die zin ondersteun ik de bijdrage van mevrouw Spies. Over de nu voorgestelde
maatregelen in het kader van het wachtlijstbeheer heeft mijn fractie enkele
vragen. Gemeenten houden een financieel belang om mensen op een wachtlijst
te plaatsen. Het budget wordt straks immers afhankelijk van zowel het aantal
werkzame WSW'ers als van het aantal geïndiceerden op de wachtlijst. Vervuiling
van de wachtlijst blijft dan wat mijn fractie betreft ook een gevaar. Dit
risico wordt des te groter wanneer gemeenten zelf het begrip "beschikbaarheid"
gaan invullen. Dit kan leiden tot freeridergedrag van gemeenten en bovendien
werkt het rechtsongelijkheid in de hand. Mijn fractie pleit daarom voor één
uniforme definitie van het begrip "beschikbaarheid". Wij willen
dit via een amendement of krachtens een algemene maatregel van bestuur regelen.
Graag een reactie van de staatssecretaris.Een ander punt van aandacht is het voorrang geven aan prioritaire groepen
op de wachtlijst. Wij vinden dat alle mensen op een WSW-wachtlijst prioriteit
verdienen. Het zijn allemaal kwetsbare mensen. Door de ene groep voorrang
te geven, wordt de andere groep op achterstand gezet. Daarom wil mijn fractie
dat een geïndiceerde maar een keer gepasseerd mag worden door een persoon
uit de prioritaire doelgroep op de wachtlijst. Ik heb hierop een amendement
ingediend.De controle op het wachtlijstbeheer is in onze ogen evenmin helder geregeld.
De gemeentelijke accountant moet vaststellen of de gemeente op de juiste wijze
vorm en inhoud heeft gegeven aan het wachtlijstbeheer. Dat lijkt mij een taaie
klus. Gaat hij of zij steekproefsgewijs na of de wachtlijst klopt? Hoe gaat
de staatssecretaris waarborgen dat de gemeenten het wachtlijstbeheer overeenkomstig
de wet- en regelgeving uitvoeren? Ook het feit dat geïndiceerden op eigen
verzoek moeten nagaan of zij niet ten onrechte gepasseerd zijn, is vreemd.
Geïndiceerden hebben er recht op, te weten of een ander is voorgegaan.
Waarom legt de staatssecretaris gemeenten niet de plicht op om geïndiceerden
hierover te informeren? In het wetsvoorstel wordt sterk de nadruk gelegd op
het realiseren van meer plaatsen voor begeleid werken. Mijn fractie gelooft
dat BW-plaatsingen mogelijkheden aan een deel van de WSW-geïndiceerden
bieden. Het probleem is echter dat er zo weinig BW-plaatsen zijn. Dat lost
dit wetsvoorstel nauwelijks op. De bonussen die gemeenten voor het realiseren
van een BW-plaatsing krijgen, kunnen iets helpen. Wel moet er dan sprake zijn
van een duurzame plaatsing. Nu worden bonussen gegeven over het aantal in
het voorgaande jaar gerealiseerde BW-plaatsingen. Hierbij wordt niets bepaald
over de minimale duur van de plaatsing. Dat vindt mijn fractie niet wenselijk,
anders kan de gemeente een deel van de bonus opstrijken, al werkt een geïndiceerde
maar een maandje op een BW-plaats. Is de staatssecretaris bereid, de bonus
pas uit te keren wanneer er sprake is van een duurzame plaatsing? Bij re-integratie
is sprake van een dienstverband van minimaal zes maanden. Daar kunnen wij
bij aansluiten. Ik krijg hierop graag een reactie van de staatssecretaris. Aan het realiseren van meer BW-plaatsen kleeft een neveneffect voor SW-bedrijven:
die houden een relatief moeilijker groep over om mee te werken. Dit kan hen
wellicht duperen. De Raad van State wijst hier ook op. Het kabinet stelt dat
dit gevaar gering is, omdat gemeenten meer geld kunnen inzetten voor ernstige
gehandicapten, maar een BW-plaats kost ook veel geld en de kans dat gemeenten
geld overhouden en dat in kunnen zetten voor SW-bedrijven is zeer klein. Wij
zien hierin een reëel gevaar voor de continuïteit van SW-bedrijven.
Is de staatssecretaris bereid, over twee jaar te evalueren of de bedrijfsvoering
van SW-bedrijven geschaad wordt, doordat meer SW'ers extern geplaatst worden?Het is goed dat de wet de mogelijkheid creëert om WSW'ers een persoonsgebonden
budget te geven. Dit vergroot de mogelijkheden van de WSW'er om op zoek te
gaan naar een werkgever. Gelet op de vereiste keuzebewustheid en mondigheid,
is een persoonsgebonden budget echter niet weggelegd voor iedere geïndiceerde.
Bij de indicatiestelling kan gelijk advies worden gegeven over de vraag of
iemand al dan niet in aanmerking van een persoonsgebonden budget komt. Hierbij
dient de omgeving van de betrokkene uiteraard in aanmerking te worden genomen.
Ook leidt dit ertoe dat de geïndiceerde weet krijgt van de mogelijkheid
om een persoonsgebonden budget te krijgen. Is de staatssecretaris bereid om
bij de indicatie de vraag te betrekken of iemand geschikt is voor een persoonsgebonden
budget?Tot slot maak ik een opmerking over het aan het werk helpen van een WSW'er.
Het kabinet wil de bereidheid bij werkgevers vergroten om WSW'ers in dienst
te nemen, bijvoorbeeld door het hanteren van een quotumregeling. Het is vaker
geroepen, maar wordt het niet tijd dat het Rijk zichzelf als eerste een quotum
gaat opleggen? Dan mag het kabinet best ambitieus zijn. Daarbij moet ook een
financiële sanctie ingevoerd worden wanneer het Rijk zijn doelstelling
niet haalt. Die boete kan ingezet worden voor het landelijke WSW-budget. Wij
zijn benieuwd welk quotum de staatssecretaris zelf voor het Rijk in 2008 in
gedachten heeft in aansluiting op de uitvoering van de vorig jaar aangenomen
motie-Bussemaker/Van Hijum.Mevrouw Van Gent (GroenLinks):Voorzitter. Ik vind dit een zeer interessant voorstel. Ik steun het graag.
Mevrouw Ortega-Martijn zegt alleen zo intrigerend dat als eerste aan de overheid
een quotum moet worden opgelegd. Ten tweede moet dat dus aan de werkgevers
gebeuren. Wanneer zijn die aan de beurt? Zij laten het er compleet bij zitten.
Dat weet mevrouw Ortega ook.Mevrouw Ortega-Martijn (ChristenUnie):Wat de werkgevers betreft, heb ik mijn twijfels. Ik vind dat er veel meer
sprake moet zijn van verleiden. Aan de andere kant vind ik het ook goed dat
de Wet gelijke behandeling op grond van handicap en chronische ziekte beter
wordt gehandhaafd. Ik ben er echter geen voorstander van om direct een quotum
in te voeren omdat er vaak zo veel omstandigheden zijn dat een werkgever wel
of niet mensen in dienst kan nemen. Ik vind dat wij erop moeten inzetten dat
werkgevers worden verleid om mensen met een WSW-indicatie in dienst te nemen.Mevrouw Van Gent (GroenLinks):Ik begrijp dat de meest populaire film in Nederland Alles is liefde is.
Wij kunnen wel lekker gaan verleiden, maar de werkgevers moeten
al jaren worden verleid. Zij happen echter niet toe. Het is een soort afgewezen
liefde. De werkgevers werken er onvoldoende aan mee om dit soort mensen in
dienst te nemen. Dat ziet u toch ook aan de cijfers? Hoe lang laat u zich
nog afwijzen en wanneer komt het moment waarop u zegt dat wij het nu toch
anders moeten gaan regelen?Mevrouw Ortega-Martijn (ChristenUnie):Liefde dwingend opgelegd is geen liefde. Dus ik blijf staan voor verleiden,
dat is blijvend. Ik blijf erbij dat de overheid of het Rijk eerst het goede
voorbeeld moet geven. Laten wij eerst zien hoe alle maatregelen uitwerken.
Laten wij inderdaad ook extra accent leggen waar er sprake is van discriminatie
van chronisch zieken en arbeidsgehandicapten. Wanneer die zaken goed geïmplementeerd
zijn, is het moment aangebroken om te zien of wij wel of niet met een quotum
moeten gaan werken.De heer Van der Vlies (SGP):Voorzitter. De WSW biedt een prima mogelijkheid voor hen die voor hun
arbeidsparticipatie een steuntje van anderen in de rug nodig hebben. Ieder
die een SW-bedrijf heeft bezocht, komt betrokkenheid, gepaste trots op productie
en geborgenheid van persoonlijke kenmerken tegen. Daar moeten wij dus zuinig
op zijn.Het zit al jaren niet echt lekker. Hadden wij aanvankelijk een redelijk
open organisatie met een A- en een B-categorie, op een gegeven moment zijn
wij gaan budgetteren. Wij zijn marktconforme elementen gaan introduceren.
Wij hebben gezien dat de krenten uit de pap werden gehaald en dat andere daar
helaas lang in bleven zitten. Wij hebben ook nu weer wachtlijsten en wat dies
meer zijn.Dat is een trieste constatering, die ertoe moet leiden dat wij alles op
alles gaan zetten om een kwaliteitsslag te maken die duurzaam is en gezaghebbend
is. Werken aan verbetering dus.Bij de vorige wetswijziging was de eerste verbetering aan de orde. Toen
ging het om een onafhankelijke en zo uniform mogelijk opgezette indicatiestelling.
Het is plezierig om te kunnen vaststellen dat de allermeeste, zo niet alle
betrokkenen daarover op zichzelf positief zijn.Nu gaat het om een tweede tranche van verbetering. Dat werd – ik
bedoelde het al te zeggen – hoog tijd, omdat de doelen van de WSW in
de huidige situatie onvoldoende worden gerealiseerd. Het werken bij reguliere
werkgevers komt onvoldoende van de grond, terwijl begeleid werken het uitgangspunt
van deze wet was en is. Tekenend is dat het CWI bij indicatie of herindicatie
vaststelt dat ongeveer 50% van de geïndiceerden op een begeleidwerkenplek
aan de slag kan, terwijl in de praktijk slechts 3% daadwerkelijk op
een begeleidwerkenplek aan de slag gaat. Dat verschil is veel te groot.Gemeenten staan nogal eens op grote afstand van de SW-bedrijven c.q. van
het schap waarin zij participeren. De SW-bedrijven doen zelf zowel het beleid
als de uitvoering. De nadruk ligt vaak op investeringen in de infrastructuur
van de SW-bedrijven terwijl de inzet van deze infrastructuur in de huidige
markt steeds minder rendabel wordt. Daardoor ontstaat de dreiging dat een
steeds groter deel van het WSW-budget nodig zal zijn om de kosten van het
bedrijf te dekken en er steeds minder over blijft voor de participatie van
WSW'ers zelf. Dat kan natuurlijk nooit de bedoeling zijn. Daarom acht de SGP-fractie
het positief dat de verantwoordelijke partijen door deze wetswijziging beter
in staat worden gesteld om hetgeen de wet van hen vraagt ook te gaan doen.
Gezien de winst die nog kan worden geboekt om een groter deel van de doelgroep
begeleid te laten werken, waardeert mijn fractie het positief dat daarvoor
vanaf 2008 extra budget beschikbaar wordt gesteld. Ook de introductie van
een PGB is positief, evenals de beoogde vermindering van regeldruk.De mogelijkheid om op lokaal niveau te zoeken naar oplossingen die het
beste passen bij de specifieke kenmerken en situaties heeft, alles overziende,
onze instemming. Maar dan moet het ook wel gebeuren. Mijn fractie vindt het
ook positief dat de no-riskpolis voor werkgevers voortaan permanent geldt
zodat zij geen financieel risico dragen wanneer de werknemer ziek of arbeidsongeschikt
wordt. Dat verhoogt de kans dat werkgevers extra WSW'ers aannemen. Zo moet
je dat toch zien.Ik heb diverse positieve punten genoemd. Bij het beoordelen van het geheel
stuiten wij echter ook op enkele vragen. Deze wil ik hierna formuleren. Hoewel
er nog veel vooruitgang kan worden geboekt op het gebied van begeleid werken,
acht mijn fractie een te eenzijdige nadruk op begeleid werken niet gewenst.
Naast de bonusregeling voor begeleidwerkenplekken zouden wij graag ook een
detacheringsvorm financieel ondersteund zien omdat detachering voor veel geïndiceerden
het hoogst haalbare is.In dit wetsvoorstel wordt de regie van de gemeenten versterkt. Gemeenten
kunnen zelf de uitvoerende organisaties kiezen die ten aanzien van de doelstelling
van de wet het beste resultaat zullen leveren. Daarbij rijst de vraag hoe
wordt gegarandeerd dat gemeentelijk afwegingen in dit kader niet alleen budgettair
van aard zullen zijn. Mijn fractie vraagt de regering hoe zij zal garanderen
dat prijs en kwaliteit in een reële verhouding tot elkaar zullen staan
met zo weinig mogelijk bureaucratische rompslomp van aanbestedingen en wat
dies meer zij.Door de budgetverschuiving van de werkgemeente naar de woongemeente moet
veel aandacht worden geschonken aan de uitwisseling van het WSW-budget tussen
gemeenten, de beroemde of beruchte verdeelsystematiek. Mijn fractie vraagt
de staatssecretaris hoe hij gaat voorkomen dat administratief-technische kwesties
of welke andere prioriteiten dan ook, ten koste gaan van de uitvoering van
de WSW en er daardoor, linksom of rechtsom, uiteindelijk budget weglekt. Dat
zou niet moeten mogen.Het aantal begeleidwerkenindicaties dat door het CWI is vastgesteld op
50%, ligt erg hoog. Hoewel het streven van mijn fractie een zo hoog
mogelijk percentage begeleidwerkenplekken is, en dit ook mag en moet zijn,
menen wij dat in de praktijk meer begeleidwerkenplekken nodig zullen zijn
om dit hoge percentage te kunnen realiseren. Hoe gaat de staatssecretaris
hieraan werken? De heer Heerts verwees zojuist naar de 200.000 banen van de
participatietop. Dat is ook een impuls. Een trekker. Ook deze werkplekken
zouden moeten worden gerealiseerd voor een beduidend deel van de 20.000 wachtenden
en overigens ook voor alle anderen die al een plekje in het systeem hebben.Met deze aanpassing zijn wij er nog niet. In de toekomst zal nog hard
moeten worden gewerkt aan de verbetering van de WSW. Met de huidige wetswijziging
worden de echte problemen van de WSW namelijk niet opgelost. De voortgaande
groei van het beroep dat op de WSW wordt gedaan en de daarmee samenhangende
problematiek van de snel groeiende wachtlijsten vormen ook voor mijn fractie
een punt van grote zorg. Daarom ben ik blij met de brief van de staatssecretaris,
waarin hij een fundamentele herbezinning heeft aangekondigd op de WSW. Zaken
als zorgvuldigheid en het vinden van draagvlak zijn daarbij van belang, maar
er moet ook tempo worden gemaakt.Ik kom nog even terug op het interruptiedebatje met mevrouw Spies. Zou
bij die fundamentele herbezinning kunnen worden bekeken of het mogelijk is
een afgegeven indicatie en de zwaarte ervan, die op de schaal van gemakkelijk
en moeilijk plaatsen tot een bepaalde positie leiden, een zekere rangorde
met zich te laten brengen als het gaat om de plaatsbaarheid van de geïndiceerde
op een beschikbare, begeleide werkplek? Daarmee kun je proberen een blijvend
bestand op de wachtlijsten te voorkomen. Misschien kan de staatssecretaris
deze suggestie meenemen, want uiteindelijk krijgen wij daar toch mee van doen.Er is al iets gezegd over de externe commissie. Ik ben nooit tegen een
analyse van die commissie, als die maar spoedig komt en goed gefundeerd is.
Ik neem daar te zijner tijd graag kennis van, maar nog liever van het daarbij
gevoegde regeringsstandpunt.De algemene beraadslaging wordt geschorst.De voorzitter:Hiermee zijn wij aan het eind gekomen van de eerste termijn van de Kamer.
Ik heb van de staatssecretaris begrepen dat hij ongeveer 20 minuten nodig
heeft ter voorbereiding van zijn antwoord.Ik doe de Kamer een ordevoorstel. Ik stel voor, in die 20 minuten het
spoeddebat over de taxitarieven te laten plaatsvinden, tot uiterlijk 22.00
uur. Overigens was gepland dat het debat daarover zou beginnen om 21.30 uur.
Daarna antwoordt de staatssecretaris in eerste termijn. De tweede termijn
over de WSW plannen wij verderop in de week en die maken wij dan ook af. Ik
zie namelijk geen kans, mede met het oog op de voorbereidingstijd, om de tweede
termijn over de WSW vanavond al af te ronden. U weet waarom het spoeddebat
taxitarieven vanavond moet plaatsvinden. Ik heb vanmiddag toegezegd dat wij
morgenmiddag na de lunchpauze over in dat debat ingediende moties zullen stemmen.De heer Van der Vlies (SGP):Voorzitter. Dan ga ik ervan uit dat 23.00 uur wel 23.00 uur is.De voorzitter:Dat is juist. Dan valt de hamer. Dat spreek ik met de staatssecretaris
af. Ik ga er daarbij van uit dat het spoeddebat over de taxitarieven om 22.00
uur is afgerond.Overeenkomstig het voorstel van de voorzitter wordt besloten.De vergadering wordt enkele ogenblikken geschorst. 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/h-tk-20072008-1073-1088.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl