Behandeling van het wetsvoorstel Wijziging van de Wet op het voortgezet onderwijs in verband met decentralisatie van de vervangingsuitgaven en van de wachtgelduitgaven (decentralisatie vervangingsuitgaven en wachtgelduitgaven VO) (27744)
Staten-Generaal — Handelingen 
Datum: 2014-07-06 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Handeling 2004-2005, pag. 3737-3752

 
 
 

Handeling

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Vergadernummer
Datum vergadering

22-03-2005

Tweede Kamer der Staten-Generaal

2004-2005

nr. 58, pagina 3737-3752

10-03-2005

 

 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties over kamerdossier

Kamerdossier 27744Toon publicaties die dit dossier behandelen

 
 
 Publicaties in vergadering

Lijst van ingekomen stukken, met de door de voorzitter ter zake gedane voorstellen (donderdag 10 maart 2005)Pagina 3800-3800
Voortzetting van de behandeling van de brief van de minister van Economische Zaken over software-octrooien (21501-30, nr. 86)Pagina 3772-3784
Regeling van werkzaamheden (donderdag 10 maart 2005)Pagina 3752-3757
Presentie en opening (donderdag 10 maart 2005)Pagina 3737-3737
Debat over het onderzoek van de Inspectie Jeugdzorg in de zaak S.Pagina 3784-3800
Behandeling van: - het wetsvoorstel Wijziging van de Wet toezicht kredietwezen 1992 en van de Faillissementswet in verband met de uitvoering van richtlijn nr. 2001/124/EG van het Europees Parlement en de Raad van de Europese Unie van april 2001 betreffende de sanering en de liquidatie van kredietinstellingen (PbEG L 125) (29860); - het wetsvoorstel Wijziging van de Wet educatie en beroepsonderwijs inzake experimenten op het gebied van kwalificaties en opleidingen (29880)Pagina 3737-3737
Debat over de edelherten OostvaardersplassenPagina 3757-3767
Behandeling van het wetsvoorstel Wijziging van de Wet op het voortgezet onderwijs in verband met decentralisatie van de vervangingsuitgaven en van de wachtgelduitgaven (decentralisatie vervangingsuitgaven en wachtgelduitgaven VO) (27744)Pagina 3737-3752
Voortzetting van de behandeling van: - het wetsvoorstel Aanvulling van het inkomen van ouderen met een bescheiden inkomen en aanpassing berekening vakantie-uitkering voor uitkeringsgerechtigden (Wet inkomensaanvulling 2005) (30005), en van: - de motie-Noorman-den Uyl/Weekers over de tijdelijke verhoging via het AOW-vakantiegeld (30005, nr. 13)Pagina 3767-3772

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 94 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
Aan de orde is de behandeling van:het wetsvoorstel Wijziging
van de Wet op het voortgezet onderwijs in verband met decentralisatie van
de vervangingsuitgaven en van de wachtgelduitgaven (decentralisatie vervangingsuitgaven
en wachtgelduitgaven VO) (27744).De voorzitter:Ik had gehoopt om dit wetsvoorstel vanochtend te kunnen afhandelen. Tot
mijn grote spijt heeft een aantal leden zich op het laatste moment ingeschreven,
waardoor het zoals ik al vaker heb gezegd wel erg moeilijk is om goed te plannen.
Ik heb de minister beloofd dat zij om half één naar een zeer
dringende verplichting kan gaan, dus ik vrees dat we vandaag niet veel verder
komen dan de eerste termijn van de kant van de Kamer. De leden en de minister
krijgen nog nader bericht over de verdere afhandeling. De minister is optimistischer
dan ik, zie ik aan haar gezicht: zij denkt dat haar antwoord nog voor half
één aan de orde kan komen. We gaan het proberen!De algemene beraadslaging wordt geopend.De heer Jan de Vries (CDA):Voorzitter. Het wetsvoorstel dat wij vanmorgen behandelen, wordt door
de regering gepresenteerd als een bijdrage aan de ambitie tot autonomievergroting
en deregulering. Schoolbesturen zijn straks niet meer verplicht aangesloten
bij het vervangings- en participatiefonds. Schoolbesturen krijgen zo ook een
bredere verantwoordelijkheid, en daarmee een groter risico voor hun eigen
personeelsbeleid. Deregulering wordt zo beoogd. Vooral de instroomtoets in
het huidige participatiefonds gaat gepaard met een regellast en bureaucratie,
en tegelijkertijd kan een grotere verantwoordelijkheid leiden tot een zorgvuldig
verzuimbeleid en het voorkomen van wachtgelduitgaven, doelstellingen die wij
met de minister van harte onderschrijven.Geen misverstand: de CDA-fractie waardeert iedere bijdrage aan autonomievergroting
en deregulering, maar zij heeft in de verslagen bij het onderhavige wetsvoorstel
een gereserveerde houding aangenomen. Na de tweede nota van wijziging is naar
het oordeel van de CDA-fractie het wetsvoorstel wel verbeterd, en het risico
meer evenwichtig gespreid. De fractie van het CDA is echter nog steeds beducht
voor de financiële risico's voor met name kleine schoolbesturen. Wegen
de voordelen op tegen de mogelijke nadelen? Want autonomievergroting is voor
ons geen doel op zichzelf, wij hebben als wetgever ook de taak om de continuïteit
en kwaliteit van het onderwijs te bewaken en dus steeds af te wegen wat opportuun
is.Het gewijzigde wetsvoorstel gaat uit van normatief verevenen bij de wachtgelduitgaven,
zij het niet volledig. Dat is nodig vanwege de gewenste solidariteit. Dat
betekent dat het voorliggende wetsvoorstel wel leidt tot een structuurwijziging,
maar niet tot een volledig risico voor individuele schoolbesturen. Die keuze
steunt de CDA-fractie, maar het leidt wel tot de vraag of dit de risico's
van de voorgestelde structuurwijziging in voldoende mate rechtvaardigt.De CDA-fractie vraagt zich af of schoolbesturen voldoende mogelijkheden
hebben om wachtgelduitgaven te voorkomen en in duur te beperken. De regering
verwijst daarbij in onze ogen te gemakkelijk naar de krappe arbeidsmarkt.
Naar het oordeel van de CDA-fractie ontstaan wachtgelduitgaven namelijk in
veel gevallen ongeacht de vraag of er ruimte is op de arbeidsmarkt. In het
nader verslag hebben wij ook gevraagd naar de mogelijkheid voor schoolbesturen
om eigen keuzes te maken die het wachtgeldrisico kunnen beïnvloeden.
De regering spreekt dan bijvoorbeeld over het anders samenstellen van het
personeelsbestand. De CDA-fractie begrijpt dat dit van invloed kan zijn op
de mogelijke risico's, maar onderkent tegelijkertijd dat dit proces een lange
adem vergt. Een onevenwichtig of vergrijsd personeelsbestand is voor veel
scholen veelal een gegeven. Verder wijst de regering op samenwerkingsconstructies,
waardoor bijvoorbeeld boventallig personeel van elkaar kan worden overgenomen.
Onze fractie heeft ernstige twijfels of schoolbesturen met een relatief gunstig
samengesteld personeelsbestand bereid zijn de risico's te delen met schoolbesturen
met een relatief ongunstig samengesteld personeelsbestand. Wat gebeurt er
dan met schoolbesturen die geen samenwerkingspartner kunnen vinden? Heeft
de regering overigens nu al zicht op het ontstaan van die samenwerkingsverbanden
in aanloop naar dit wetsvoorstel? Grote schoolbesturen kunnen boventalligheid
vaak binnen het bestuur zelf oplossen. Daarom dreigt in onze ogen wel degelijk
het gevaar van schaalvergroting.De regering is volgens ons onhelder in haar antwoord op de vraag of schoolbesturen
voldoende mogelijkheden hebben om de hoogte en de duur van de wachtgelduitgaven
te beperken. Opnieuw verwijst men naar de samenstelling van het personeelsbestand
en de samenwerkingsmogelijkheden die, zoals ik al eerder heb gesteld, beperkt
zijn. Naar het oordeel van de CDA-fractie heeft het schoolbestuur met een
groter risico te maken dan een werkgever in de marktsector. In alle gevallen
is er een directe relatie tussen het ontslag en de daaruit voortvloeiende
kosten. Die kosten bedragen minimaal 50% van de wachtgelduitkering. Dat geldt
niet voor werkgevers in de marktsector, uitgezonderd natuurlijk de afvloeiingsregeling
bovenop de WW. De CDA-fractie heeft in de verslagen uitgebreid stilgestaan bij de positie
van de kleine schoolbesturen en het praktijkonderwijs in het bijzonder. Juist
een toenemende autonomievergroting en ook concurrentie in het voortgezet onderwijs
leiden tot een groter risico op het ontstaan van wachtgelduitgaven. Kleinere
schoolbesturen zijn daarin kwetsbaar. Er is veelal sprake van stapeling van
risico's. Hebben deze scholen wel de mogelijkheid om een goede voorziening
op te bouwen?Ik kom bij de financiële gevolgen van dit wetsvoorstel. Uit de financiële
gegevens blijkt dat bij opheffing van het vervangingsfonds vijf schoolbesturen
er meer dan 2% op achteruitgaan. Dat lijkt niet veel, maar per school is dat
een hoog bedrag, soms ter hoogte van 10% ofwel de kosten van een formatieplaats.
Het is onduidelijk of het vooral kleine schoolbesturen betreft. Is de minister
wel bereid deze beperkte groep in voldoende mate te compenseren?De gevolgen van de opheffing van het participatiefonds zijn niet eenvoudig
te bepalen. Uit de cijfers blijkt dat, wanneer uitgegaan wordt van gemiddelden,
de effecten op zichzelf beperkt zijn. Dat is zeker het geval door de overgangsregeling
voor oude gevallen. Een enkele wachtgelder is nog op te vangen maar relatief
grotere aantallen zullen toch tot forse budgettaire consequenties kunnen leiden,
vooral wanneer het bijvoorbeeld managementfuncties betreft. Stel nu dat door
een afnemende instroom een gehele afdeling Techniek van een vmbo-school moet
worden gesloten. Daarbij hanteren wij in dit voorbeeld de vooronderstelling
dat er geen sprake is van mismanagement, maar van een dalende instroom. Het
gaat dan al snel om één manager, een onderwijsondersteuner en
bijvoorbeeld acht docenten. Inonze ogen betekent dat een jaarlijkse extra
last van bijvoorbeeld € 250.000. Dat kan het gevolg zijn van zo'n
ontwikkeling. Dat is geen theoretische casus. Kijk maar eens naar de mogelijke
ontslagen die bij het Terra College in Den Haag kunnen gaan volgen. Zo'n last
staat toch niet in verhouding tot de opslag die de scholen ontvangen? De rekenexercitie
van de regering gaat niet in op dit soort gevallen, gevallen met grote risico's
die nog eens vergroot kunnen worden door de cumulatie van effecten.
Denk aan de gevolgen voor de onderwijshuisvestingskosten. De cumulatie van
effecten kan dan snel tot een faillissement leiden. De regering gaat jammer
genoeg voorbij aan de cumulatie van effecten voor met name kwetsbare scholen
als praktijkscholen. Ik hoor graag toch nog een nadere uiteenzetting van de
minister op dat punt.Is het ook niet zo dat de opslag voor een groot deel al op zal gaan aan
de bekostiging van de bestaande wachtgelders? Wat is de reactie van de minister
op de kritiek van VBS en VOS/ABB dat de opslag te laag is? Ziet overigens
ook de regering het risico van vervangers die aan de referte-eis voldoen en
dus ook een wachtgeldverplichting met zich mee gaan brengen? Voorziet de opslag
in die extra kosten? Kan de minister ook aangeven wie de kosten draagt van
wachtgelders die ontstaan als gevolg van het sluiten van bijvoorbeeld een
asielzoekerscentrum? Dat is ook geen theoretische casus. Wij worden regelmatig
door scholen benaderd die met zo'n situatie geconfronteerd worden. De enkele
toezegging dat dit soort zaken en dus gevolgen van rijksbeleid in bestuurlijk
overleg worden besproken, is voor ons onvoldoende. En wat gebeurt er als gemeentelijk
beleid leidt tot ontslagen? Ik krijg graag een reactie van de minister op
deze vragen.Het hebben van een noodvoorziening acht de CDA-fractie gewenst. Geen misverstand
daarover. Het moet echter wel een voorziening zijn voor uitzonderlijke omstandigheden.
Waarom wordt niet gekozen voor een algemeen fonds gebaseerd op artikel 89
van de WVO in plaats van twee nieuwe kleine noodfondsen in te richten? Ik
krijg hierop graag een reactie van de regering.Ik zal nu spreken over de relatie van dit wetsvoorstel tot het primair
onderwijs. In haar brief van 27 januari 2005 stelt de minister expliciet
dat een tekort in het Participatiefonds en Vervangingsfonds voor het primair
onderwijs niet gerelateerd is aan het uitreden van het voortgezet onderwijs.
Die redenering van de minister klinkt plausibel. Dat zou ertoe kunnen leiden
dat de situatie voor het primair onderwijs voor de CDA-fractie in principe
irrelevant is in het beoordelen van het onderhavige wetsvoorstel. Dat neemt
niet weg dat wij nog steeds zien dat andere betrokkenen daar een andere visie
op hebben, die diametraal staat tegenover de visie van de minister. Ik krijg
graag een wat uitgebreidere reactie van de minister op dat punt. In alle gevallen
is het in onze ogen dringend gewenst dat er een oplossing komt voor het primair
onderwijs. Ook de minister heeft dat in haar schrijven erkend. Wij zijn inmiddels
een aantal weken verder. Ziet de minister mogelijkheden om tot die oplossing
te komen? Kan zij daar al meer over zeggen? Ziet zij ook een mogelijkheid
om te komen tot een structurele oplossing? Wij hebben het namelijk niet alleen
over 2005, maar mogelijk ook over jaren daarna.In haar brief van 27 januari 2005 geeft de minister ook aan de decentralisatie
voor het primair onderwijs uit te stellen. Dat is een keuze die wij van harte
ondersteunen. Juist ook vanwege de cumulatie van veranderingen – wij
hebben nog maar kort geleden de lumpsumbekostiging vastgesteld – maar
tegelijkertijd ook vanwege de risico's die voor het primair onderwijs groot
zouden kunnen zijn.Concluderend constateert de CDA-fractie dat de structuurwijziging niet
leidt tot volledige autonomie. De structuurwijziging ontmoet ook geen draagvlak
bij een deel van de bestuurlijke organisaties of hun leden en ook niet bij
de beide vakbonden. Wij concluderen ook dat het decentraliseren van de vervangingsuitgaven
voor een beperkt aantal scholen onevenredig nadeel oplevert. Dat zou in onze
ogen gecompenseerd moeten worden. Wij concluderen dat het decentraliseren
van het Participatiefonds gemiddeld een acceptabel nadeel oplevert, maar dat
dat niets zegt over de gevolgen voor individuele scholen in bijzondere omstandigheden.
Het gevaar is dan ook aanwezig dat een school dreigt om te vallen. Schoolbesturen
en vooral kleine schoolbesturen hebben geen of weinig mogelijkheden om wachtgelduitgaven
te voorkomen en de hoogte en de duur van die wachtgelduitgaven te beperken.
Wij concluderen dan ook dat het onduidelijk is of de opslag die dat zou moeten
compenseren, wel afdoende is. Verder is onduidelijk wat de gevolgen zijn van
gewijzigd rijksbeleid of gemeentelijk beleid voor de kosten van wachtgelders.
Voor de CDA-fractie geldt dat autonomievergroting niet mag leiden tot schaalvergroting.
Wanneer de onzekerheden en risico's te groot worden, bestaat dit gevaar wel
degelijk. Onze fractie acht het onwaarschijnlijk dat er samenwerkingsverbanden
ontstaan waarbinnen de risico's worden gedeeld. Deze voegen ook weinig toe
aan het huidige systeem.Dat leidt ertoe dat de CDA-fractie de mogelijke onzekerheden en risico's
van het ongewijzigd doorvoeren van de voorstellen over de wachtgelduitgaven
vooralsnog groter acht dan de winst van autonomievergroting en deregulering.
Onze fractie ziet wel de winst van een ander systeem, met een andere verantwoordelijkheidsverdeling
en minder bureaucratie, maar de voorgestelde verdeling van de wachtgelduitgaven
leidt in onze ogen tot grote risico's voor vooral kleine schoolbesturen.Daarom vinden wij het van belang om het collectieve deel van de verevening
te verhogen van 50 naar 75%. Daardoor wordt het risico voor individuele scholen
beperkt, terwijl het uitgangspunt van het wetsvoorstel blijft dat de verantwoordelijkheid
voor het beperken van het ontstaan van wachtgelduitgaven bij de schoolbesturen
ligt.Bijstelling van de verdeling kan naar onze mening alleen na een goede
evaluatie, met gegarandeerde, expliciete betrokkenheid van de Kamer. Daarom
heb ik met een groot aantal collega-woordvoerders een amendement ingediend
op stuk nr. 13, dat ertoe leidt dat de verdeling bij algemene maatregel van
bestuur wordt vastgesteld, en in eerste instantie wordt bepaald op 75% voor
de gezamenlijke schoolbesturen. Wij wachten de reactie van de minister met
belangstelling af.Mevrouw Azough (GroenLinks):U stelt een nieuwe vereveningssystematiek voor op basis van 75 en 25%.
Op welke termijn moet dat percentage worden verlaagd naar 50? Als er slechts
voor 25% verantwoordelijkheid wordt gelegd bij de schoolbesturen, waarom wilt
u de situatie dan niet bij het oude laten?De heer Jan de Vries (CDA):De eerste vraag is voor mij nog moeilijk te beantwoorden. Ik heb gezegd
dat het goed is als de Kamer de vinger aan de pols houdt en
op basis van een deugdelijke evaluatie eventueel later besluit tot bijstelling
van het percentage. Het amendement voorziet erin dat de Kamer daarbij betrokken
is. Ik heb in mijn toelichtende woorden gezegd dat dit moet op basis van een
evaluatie. Het onderwijsveld heeft ook de ruimte om te zeggen hoe zij tegen
de ervaringen van de afgelopen jaren aankijken. Ik ga er niet vanuit dat wij
al binnen een jaar komen tot bijstelling van het percentage. Bij dit soort
ingrijpende operaties moet je enige tijd hebben om te zien wat de ontwikkelingen
inhouden voor de schoolbesturen.Dan kom ik op de tweede vraag. De keuze om het vereveningspercentage te
wijzigen, maar de systematiek van het wetsvoorstel in stand te houden, komt
voort uit de behoefte bij veel schoolbesturen om de systematiek te wijzigen,
omdat deze sterk bureaucratisch is. Zij hechten aan een andere verantwoordelijkheidsverdeling.
Onze fractie ondersteunt dat van harte, maar wij zien tegelijkertijd risico's.
Wij denken dat wij met dit amendement tegemoet kunnen komen aan de behoefte
aan minder bureaucratie en het risico kunnen beperken.Mevrouw Azough (GroenLinks):Je kunt nauwelijks serieus menen dat je voldoet aan de wens van autonomie
en deregulering, als je het risico op 25% legt. Ik ben het met u eens dat
wij het risico moeten verkleinen, maar bij een verdeling van 75 en 25% denk
ik dat je semi-autonomie creëert.De heer Jan de Vries (CDA):In dit voorstel komt er wel degelijk verantwoordelijkheid van de schoolbesturen
voor het beperken van de instroom van wachtgelders. Door een collectieve verevening
van 75% beschikken de schoolbesturen over minder middelen om eigen beleid
te voeren. Dat kan leiden tot beperking van de autonomie op dat onderdeel,
maar dat is een keuze in het belang van het beperken van het risico voor kleine
schoolbesturen. Het is mogelijk dat kabinet en Kamer, en wellicht ook het
onderwijsveld, over een aantal jaren stellen dat het moment gekomen is om
het vereveningspercentage aan te passen. Dat geeft de schoolbesturen meer
ruimte om met het bedrag, inclusief de ontvangen opslag, meer beleid te voeren.
Ik zie echter het probleem van mevrouw Azough bij het opslagpercentage dat
uiteindelijk bij de schoolbesturen terechtkomt. Dat is in het belang van de
kleine schoolbesturen.De heer Slob (ChristenUnie):De minister heeft de Kamer cijfermateriaal verstrekt over de te verwachten
effecten en geeft aan dat het beeld acceptabel is. Ik hoor de heer De Vries
daar de nodige vraagtekens bij zetten. Begrijp ik goed dat hij met dit materieel
niet zo veel kan als het gaat om de effecten van dit wetsvoorstel? De heer
De Vries heeft een amendement ingediend, door mij mede ondertekend, om een
pijnpunt rond de kleine scholen weg te nemen. Wat wil de heer De Vries van
de minister horen om een positief oordeel over het wetsvoorstel te geven?
Hij heeft veel vragen gesteld. Wat is de kern van die vragen? Waar ligt de
twijfel?De heer Jan de Vries (CDA):De heer Slob heeft duidelijk goed geluisterd naar mijn betoog. De minister
heeft in de nota naar aanleiding van het nadere verslag aangegeven dat het
niet eenvoudig is om de financiële gevolgen bij het Participatiefonds
in beeld te brengen. Daarbij moet uitgegaan worden van vooronderstellingen.
Op basis van gemiddelden levert dat een redelijk beeld op en een acceptabel
risico. De praktijk is echter nu eenmaal dat schoolbesturen geconfronteerd
worden met een feitelijke situatie die afwijkt van het gemiddelde. Soms gebeurt
dat in hevige mate. Ik heb verwezen naar het Terra College in Den Haag, dat
een grote daling kent van de instroom. Dan gaat het niet over gemiddelden.
Als het nieuwe systeem van het verevenen van wachtgeldrisico's op deze school
van toepassing is, kan dat de continuïteit van de school in gevaar brengen.
Geen misverstand, wij hopen niet dat dit beeld werkelijkheid wordt. Ik vind
dus dat de cijfers daar geen inzicht in geven. Op zich zijn die prima berekend.
Zij houden echter geen rekening met dit soort bijzondere omstandigheden.Voor de CDA-fractie is natuurlijk het oordeel van de minister relevant
over het ingediende amendement. Het amendement is op het onderdeel Participatiefonds
voor ons zeer cruciaal. Op andere onderdelen heeft de heer Slob mij kritische
vragen horen stellen. Ik wil graag de mogelijkheid hebben om na het antwoord
van de regering een totaalafweging te maken. Ik ga er vooralsnog vanuit dat
de redenering van de minister plausibel is in relatie tot het primair onderwijs.
Ik zie echter tegelijkertijd dat de betrokken organisaties nog steeds stellen
dat de redenering van de minister op dit onderdeel niet klopt. Ik hoop dat
de minister daar in haar termijn uitgebreider op ingaat.De heer Tichelaar (PvdA):Voorzitter. Het voorliggende wetsvoorstel kent een lange voorgeschiedenis.
In mijn vorige functie heb ik daarbij nog een redelijke verantwoordelijkheid
gedragen. Ik sta hier dan ook met een wat dubbel gevoel. Het is van belang
om te weten dat in 1992 het Vervangingsfonds is opgericht en in 1995 het Participatiefonds.
Het zijn niet zozeer de jaartallen die indruk maken, maar de onderbouwing.
In 1992 en 1995 is dat gebeurd om twee redenen. De eerste reden is niet onbelangrijk.
Wie effectief ziekteverzuim en wachtgeld wil terugdringen, moet dat daar neerleggen
waar de efficiëntie het grootst is. Onze conclusie toen was dat dit ligt
op het niveau van het schoolbestuur. De tweede reden voor de inrichting van
de fondsen waren de onbeheersbare kosten voor de OCW-begroting. Ze waren niet
te begroten, dan wel ze werden in ernstige mate overschreden.Het is nu tien jaar later en nu ligt er een voorstel om de aansluiting
voor VO-schoolbesturen bij het participatiefonds voor bovenwettelijke en wettelijke
wachtgelduitgaven niet meer verplicht te stellen. De heer De Vries heeft al
iets gezegd over de onderbouwing. Ik voeg daar nog een aantal punten aan toe:
ontwikkelingen rond deregulering, autonomie en het tegengaan van bureaucratie.
Ook wordt er heel kritisch naar de Kamer gekeken. Wanneer gaat de Kamer werkelijk
iets loslaten? Wanneer komt er eindelijk een kanteling van de verantwoordelijkheden?
Het eerste het beste concrete voorstel leidt tot ernstige problemen, die ik
overigens na de vragen van de heer De Vries scherp op mijn netvlies heb staan.
Ook ik denk dat autonomie niet de oplossing is voor alle kwalen. Ik denk ook aan de grote financiële risico's in relatie tot de schaalgrootte
in het Nederlandse onderwijs.Er is dus sprake van een collectieve risicospreiding en van prikkelwerking
op het niveau van het schoolbestuur. Kan de minister nader duiden wat zij
bedoelt met de toelichting op de procentuele verdeling? Bij de collectieve
risicospreiding staat dat het maximaal 50% is en bij de prikkelwerking van
het bevoegde gezag is het minstens 50%. Daar zit iets tussen. Ik hoor graag
van de minister wat dit concreet betekent voor het bevoegde gezag. Kan dat
percentage fors oplopen zonder geweld aan te doen aan de risicospreiding?
Welke criteria liggen daar dan aan ten grondslag? In de memorie van toelichting
maakt de minister een aantal opmerkingen over het oude wachtgeldbestand. Over
welke bedragen hebben wij het dan nog? Terecht zondert de minister de negatief
getoetste wachtgeldaanvragen die bij het bevoegd gezag blijven liggen uit.
Om welke bedragen hebben wij het dan?Dan kom ik bij de passage waarover de heer De Vries zijn twijfels heeft
geuit. Kleinere bevoegde gezagsorganen moeten hiermee uit de voeten kunnen.
De minister schetst een bandbreedte van plussen en minnen. Wat gebeurt er
als niet-beïnvloedbare factoren deze min alleen maar doen oplopen? Nog
interessanter wordt het als ergens wordt opgemerkt dat onderwijsinstellingen
eigenlijk niet failliet kunnen gaan. In het voorstel van de heer De Vries
gaan ze formeel niet failliet, maar er komen steeds minder leerlingen, er
worden steeds meer mensen ontslagen en op enig moment heeft de school geen
bestaansrecht meer. Dat is een andere definiëring van failliet gaan.
Kan de minister nader ingaan op de vraag wat de bandbreedte van die min betekent
in relatie tot niet-beïnvloedbare factoren en het opheffen van de school?Ook heb ik nog wat vragen over de uitwerking. Ik heb begrepen dat er een
algemene maatregel van bestuur moet komen. Er komt ook nog een ministeriële
regeling. Als het voortgezet onderwijs toe is aan een grotere financiële
verantwoordelijkheid, kunnen de percentages mogelijk wijzigen. Toen dacht
ik: nu gaat het komen. Op basis waarvan gaan wij dat dan met deze Kamer vaststellen?
Heeft dat te maken met de ontwikkeling van de schoolgrootte? Heeft het te
maken met bestuurlijke samenwerking of met professionalisering van het management?
Is men wel in staat om het beleid te beïnvloeden? Ik hoor graag van de
minister op basis waarvan zij denkt dat dit getoetst kan worden om de percentages
fundamenteel te wijzigen.De heer Jan de Vries (CDA):Kunt u zich ook voorstellen dat er een gedifferentieerde oplossing wordt
gekozen? Kunt u zich voorstellen dat wij verschillende regels voor verschillende
typen schoolbesturen hanteren?De heer Tichelaar (PvdA):Ik heb u niet geïnterrumpeerd, maar ik vond wel dat u nogal behartigenswaardige
opmerkingen hebt gemaakt over die risico's. U hebt gevraagd of dit eigenlijk
niet neerkomt op differentiatie en hoe zich dat verhoudt tot een wetsvoorstel
waarmee de decentralisatie wordt geregeld en vervolgens een generiek deel
en een gedifferentieerd deel wordt aangebracht. Dat zit toch in de risicoverevening
en de prikkels op het niveau van het schoolbestuur. Als ik daarover doordenk,
hebben wij wel een heel gedifferentieerd systeem, maar dat kan ons dat nooit
van de plicht ontslaan om voor een goede plaats voor dat vangnet te zorgen.
Als de differentiatie zo ver gaat dat er eigenlijk sprake is van een collectieve
verevening, wat heeft die differentiatie dan nog voor zin? Dan stelt mevrouw
Azough heel terecht de vraag waarom wij dat dan doen. Of wij moeten constateren
dat het eigenlijk nu ook al niet goed gaat. Zo ja, wat is dan de meerwaarde
van dit wetsvoorstel? Ik zou het niet willen uitsluiten. Ik ben voorstander
van grotere autonomie, van geen eenheidsworst, van meer differentiatie, maar
op dit punt zouden wij in mijn voorbeeld de kleine schoolbesturen eigenlijk
moeten zeggen dat zij een collectieve regeling krijgen, omdat de risico's
voor hen niet te dragen zijn. In dat geval krijgen wij dan wel het debat over
de vraag wat groot en klein is en welke omgevingsfactoren daar bij horen.De heer Jan de Vries (CDA):Het slot van uw antwoord is echt een antwoord op mijn vraag, want tot
op heden was uw fractie niet bereid om ook maar na te denken over mogelijkheden
om in onze regelgeving te differentiëren naar bijvoorbeeld schoolomvang.
Ik zie daar op dit moment niet direct mogelijkheden toe, maar dat zou in dit
voorstel op termijn wellicht wel een oplossing kunnen zijn.De heer Tichelaar (PvdA):U vindt mij altijd aan uw zijde als het gaat om verder nadenken. Ik sluit
in ieder geval hier en op dit punt niet uit dat wij uitkomen op het model
zoals u dat beschrijft, maar zeg er tegelijkertijd bij dat wij dan wel moeten
definiëren wat groot en klein is, of ze wel of niet moeten gaan samenwerken
en of dat wel of geen autonomie is.Voorzitter. Ik kom nu op een punt waarvan ik denk dat de minister is meegesleept
in een proces waar wij in de Kamer voor moeten waken en dat betreft het draagvlak.
Ik vind het maar vreemde signalen in de richting van degenen die zogenaamd
het draagvlak onder dit wetsvoorstel leggen. Wat bedoel ik daar nu mee? Er
worden over dat draagvlak twee opmerkingen gemaakt. De eerste is dat de meerderheid
voor is, de tweede is dat een grote minderheid moeite heeft met de risico's.
Die grote minderheid is mij wel duidelijk, die mensen zeggen ook dat er wellicht
niet door hen te beïnvloeden risico's aan vastzitten. Maar ik begin mij
ernstig te storen aan de grote meerderheid die zegt dat dit wetsvoorstel er
moet komen en als de inkt nog niet eens droog is Kamerleden voorhoudt dat
er wel geld bij moet. Waarom doen wij het dan? Zou de minister mij in haar
eerste termijn iets meer kunnen zeggen over dat gesprek met degenen die dan
dat draagvlak onder dit wetsvoorstel gaan vormen, de grotere versus de kleintjes?
Wij kunnen de minister toch niet vragen om een wetsvoorstel voor te bereiden
en onderwijl een andere weg bewandelen omdat er veel meer geld bij moet? Dan
moeten wij hier gewoon niet aan beginnen!Voorzitter. De heer De Vries heeft geen woorden gewijd aan de vervangingsproblematiek
in het voortgezet onderwijs. Ik wil daar wel iets over zeggen, want het gaat
hier met name om wachtgeld. Wij zien wij een daling van het ziekteverzuim,
dus ook een lagere opslag vanuit OCW, dus ook een vergelijkbare premie vanuit
de scholen, maar at the end gaan de uitgaven wél omhoog.
Daar had de minister in haar begroting geen rekening gehouden, maar de scholen
ook niet. Gaan wij nu toe naar een soort oplopende wachtdagensystematiek in
het voortgezet onderwijs? Als ik kijk naar ROC's zie ik dat daar ze steeds
meer voorkomen, terwijl wij juist in de Kamer hebben gesproken over een voldoende
aantal lessen voor leerlingen in het voortgezet onderwijs. Kan de consequentie
hiervan zijn dat dit gaat leiden tot vergroting van het aantal wachtdagen?
Voor de mensen die dat niet begrijpen: de leerlingen krijgen dan voor een
langere tijd geen vervanging. Het wordt nog ernstiger als wij als overheid
daar zelf nog behoorlijk wat invloed op uitoefenen. Ik wil graag in eerste
termijn horen wat de effecten zijn van de doorbetaling van het tweede jaar
bij ziekte. Wat voor effect heeft dat op de school?De heer De Vries sprak ook al over de relatie met het primair onderwijs.
U hebt gelijk, het heeft er eigenlijk niets mee te maken. Het VO heeft echter
alleen de laatste twee jaar niet bijgedragen aan de verevening ten opzichte
van het primair onderwijs. Alle jaren daarvoor was er wel sprake van verevening,
dus was het VO een belangrijke partner om dat fonds in elk geval gevuld te
laten. Ik maak mij heel grote zorgen over wat er gebeurt in het primair onderwijs
als dit voorstel doorgaat, maar ook als dit voorstel niet doorgaat. Er zijn
al heel ingrijpende maatregelen genomen door het fonds in het eerste deel
van dit jaar, zoals het niet meer uitkeren van een bonus aan schoolbesturen
die het goed doen en die het ziekteverzuim en het wachtgeld terugdringen.
Die bonus wordt niet meer uitgekeerd. Dat zal tot een reactie leiden. Daarnaast
is het project Plusleraar stopgezet, zijn de regels voor de vervangingspools
aangescherpt en zijn subsidieregelingen afgeschaft.In de brief staat dat er niet alleen een dreigend tekort is bij het Vervangingsfonds,
maar dat er ook een dreigend tekort is bij het Participatiefonds. U zegt dat
u daarmee in gesprek moet en dat u tot oplossingen moet komen. Ik heb alles
bekeken, maar volgens mij ligt de oplossing alleen in uw handen. Er zal sprake
moeten zijn van vergroting van de opslag. Is mijn conclusie juist dat dit
uiteindelijk de oplossing daarvan zal zijn voor het primair onderwijs in dit
jaar? Wat het budgettaire effect voor u? Is dat te verantwoorden? Is dat incidenteel
of structureel?Bij de sector Primair Onderwijs zegt u dat u niet gaat streven naar decentralisatie
per 1 augustus 2007 en dat het op een later moment moet gebeuren. Mijn
fractie heeft daar ook naar gekeken. Als wij nu al zo'n ingewikkelde discussie
voeren over het voortgezet onderwijs, geeft mijn fractie u in overweging om
de decentralisatie maar nooit in te laten gaan. Het is klaarblijkelijk met
de schaalgrootte die wij in Nederland kennen in het primair onderwijs volstrekt
onverantwoord. Ik hoor hier graag een reactie op.De heer Balemans (VVD):Voorzitter. Het wetsvoorstel over de decentralisatie van de vervangings-
en wachtgelduitgaven is een behoorlijk ingrijpende wijziging van het huidige
systeem. In het huidige systeem zeggen wij de scholen wat hun verplichtingen
zijn en hoe de zaken moeten worden geregeld. Dan komen wij meteen bij het
belangrijkste uitgangspunt van het kabinetsbeleid, namelijk het streven naar
vergroting van de autonomie. Wij willen wel zeggen wat er moet worden geregeld,
maar wij willen niet langer tot in detail zeggen hoe die zaken moeten worden
geregeld.De lumpsumoperaties die al zijn geweest, hebben geleid tot een verdergaande
mate van autonomie voor schoolbesturen. Dat is op zich goed. Zij krijgen de
verantwoordelijkheid, maar die moeten zij vervolgens ook dragen. Dat geldt
in dit geval ook voor het voeren van een personeelsbeleid en een financieel
beleid. In dat opzicht sluit dit wetsvoorstel heel logisch aan bij het kabinetsbeleid
dat is gebaseerd op autonomievergroting en deregulering. Het trekt ook een
lijn door. Schoolbesturen worden verantwoordelijk voor het personeelsbeleid
en het financiële beleid. Het is logisch om te stellen dat daar ook het
wachtgeld- en vervangingssysteem bij hoort. Vanuit die invalshoek bekeken,
kan het principe van dit wetsvoorstel rekenen op steun van de VVD-fractie.Wij zijn er echter nog niet. Op een aantal punten hebben wij zorgen over
de effecten die de wet in de eerste periode heeft voor de scholen. Wat mijn
fractie betreft, moeten er ook garanties worden ingebouwd om die effecten
te voorkomen. Er moeten dus geen brokken van komen.Ik voeg hier direct nadrukkelijk aan toe dat de maatregelen die wij in
de overgangsfase kunnen nemen, niet voor de eeuwigheid bedoeld zijn. Die moeten
de overgang garanderen van de oude naar de nieuwe situatie, een zogeheten
warme overdracht. Deze woorden worden wel vaker gebruikt bij wijzigingen die
wij hier ter discussie stellen.De minister stelt een wijziging van het systeem voor waarbij wordt gekozen
voor een model van normatief verevenen. Dit is op zich prima. Dit betekent
dat je een substantieel deel van de problematiek neerlegt bij de collectieve
verantwoordelijkheid en een deel bij de individuele verantwoordelijkheid.
De minister stelt een verdeling voor van 50% – 50%. Uitgangspunt van
de minister is daarbij ook dat schoolbesturen zich bewust worden van de wachtgeldrisico's.
Tegelijkertijd is het niet de bedoeling van de minister dat kleine schoolbesturen
een onaanvaardbaar risico gaan dragen of lopen. Die veronderstelling delen
wij op zichzelf ook, evenals de achterliggende redenering.Gezien de voorgestelde verdeling van 50% – 50% is er wat de VVD
betreft toch nog een te groot risico bij vooral de kleine schoolbesturen.
Er dienen zich twee mogelijkheden aan. De heren Tichelaar en De Vries hebben
daar al eerder over gesproken. De ene mogelijkheid is differentiëren:
voor kleine schoolbesturen wordt een uitzondering gemaakt in die zin dat er
een ander regime wordt gehanteerd. Dat lijkt heel logisch, maar dan trap je
wel precies in de valkuil die de heer Tichelaar heeft geschetst. Immers, wat
is groot, wat is klein en wat zijn de specifieke omstandigheden? Voor vele
honderden scholen moet er dan maatwerk geleverd worden. Ik zie dit wel het
liefst, maar het is de vraag of dit geen grote administratieve rompslomp geeft
en heel veel geld kost.Ik zou dus wel graag zien dat wij daar naartoe kunnen gaan, maar ik zie
ook in dat het tegen de geschetste achtergrond eigenlijk een onbegaanbare
weg is. Die weg moeten wij dan ook niet inslaan.De andere mogelijkheid is ingegeven door het onderhavige amendement:
kijk eens naar een andere verdeelsleutel. Dit is niet de ideale oplossing.
Voor bepaalde scholen is de nieuwe verdeelsleutel namelijk niet echt nodig.
Dat zie ik ook in. Het is een beetje kiezen uit twee kwaden. Dat is ook het
dilemma voor mijn fractie. Uiteindelijk zijn wij uitgekomen op 75%–
25%. Hierover is al van gedachten gewisseld. Dit perspectief geeft een grotere
garantie voor de kleine schoolbesturen om de warme overdracht in de eerste
fase van oude naar nieuwe situatie te garanderen. Ik herhaal nadrukkelijk
dat deze regeling niet eeuwig moet gelden. Als wij echt werk willen maken
van vergroting van autonomie en deregulering en als wij het totale financiële
en personeelsbeleid als één brok aan de scholen willen aanbieden
als hun zaak, moeten de percentages zo snel mogelijk veranderen. Ik vind het
overigens moeilijk om in dezen een termijn aan te geven.De heer Tichelaar (PvdA):U zegt dat op niet al te lange termijn de wet of de algemene maatregel
van bestuur weer aangepast moet worden. Op grond van welke criteria wil uw
fractie het percentage ineens wijzigen? U hebt een betoog over de schaalgrootte
gehouden. Ik moet zeggen dat er in het voortgezet onderwijs ooit sprake was
van ruim 1500 scholen; nu zijn er nog 665. Ik zie dat niet verder gaan. Dat
is trouwens ook geen beleid van dit kabinet. Dit moet u dus aanspreken. Er
zit al een rem op de schaalgrootte. Wat zijn echter de andere criteria om
het percentage ineens te willen wijzigen? Daardoor ontstaat er meer risicospreiding
op het niveau van schoolbesturen. Wat is uw opvatting?De heer Balemans (VVD):Er zijn heel veel criteria. Schaalgrootte is een mogelijke ontwikkeling
die niet per definitie kan worden uitgesloten als een risico dat kan ontstaan.
Ik noem nog de leeftijdsopbouw van het lerarenkorps. Daarbij speelt een rol
hoeveel mensen het onderwijs in gaan en hoe snel zij uitstromen. Het heeft
ook te maken met de instroom van leerlingen. Er zijn tal van maatschappelijke
ontwikkelingen te noemen die als criterium aangemerkt kunnen worden. Daarmee
heb ik het lijstje absoluut niet compleet. Ik geef alleen aan dat ik mij zorgen maak over de situatie. Zelfs de ongeveer
700 scholen die er nu zijn, maken allemaal een andere ontwikkeling door. Dan
zou je moeten beslissen om maatwerk te leveren. Eerlijk gezegd, kan ik niet
precies zeggen op welke termijn en in welke mate dat percentage moet worden
veranderd. Ik vraag mij wel bezorgd af of met de huidige verdeelsleutel de
kleinere schoolbesturen kunnen voortbestaan. Om die reden wil ik dat het percentage
onder de loep wordt genomen. Onze insteek is de bezorgdheid om de kleinere
schoolbesturen.De heer Tichelaar (PvdA):Ik sloeg aan toen u zei dat het percentage binnen zeer korte tijd moest
worden gewijzigd. Ik vroeg mij af wat daar de reden van was. Mijn fractie
vindt dat een zeer moeilijke kwestie. U zegt dat de risico's te groot zijn
en dat daarom het percentage snel moet worden aangepast.De heer Balemans (VVD):Ik heb mij misschien niet onduidelijk uitgedrukt, maar ik heb ook niet
bedoeld wat de heer Tichelaar vermoedt. Mijn stelling is dat met het oog op
het amendement en omwille van het voortbestaan van kleine scholen de percentages
moeten worden bestudeerd. Ik heb gezegd dat dit niet voor de eeuwigheid was.
Natuurlijk moeten de percentages op een verantwoorde manier worden aangepast.
Ik vind ook dat dit moet gebeuren, zodra dat op verantwoorde wijze kan. Dan
moet er niet te lang mee worden gewacht, anders verliezen wij tijd. Om die
reden is in het amendement gekozen voor een AMvB met een voorhangprocedure
in plaats van een ministeriële regeling. Dan is de Kamer erbij betrokken.
Daar is niet voor gekozen uit wantrouwen jegens de minister, maar om ervoor
te zorgen dat de Kamer de verantwoordelijkheid op zich neemt om dit te blijven
volgen.Volgens mij heeft het amendement geen budgettaire consequenties voor de
begroting van de minister. Mocht dit wel zo zijn, dan hoor ik dat graag. Ik
heb wat algemenere vragen over dit onderdeel. Heeft de minister het idee dat
het risico op ongewenste schaalvergroting voldoende is afgedekt door het wetsvoorstel
in combinatie met dit amendement? Is voorzien dat de sector na verloop van
tijd de wachtgeldsystematiek nog meer in eigen hand neemt door bijvoorbeeld
brancheorganisaties op te richten? Ik weet dat de minister die niet zal oprichten.
Dat zal ik ook niet van haar vragen. Kan de zaak alleen niet worden versneld
als die worden opgericht?Wat ons betreft, mag de voorgestelde decentralisatie niet leiden tot ongewenst
strategisch gedrag. Wij wantrouwen de schoolbesturen niet, maar als ik gemeen
redeneer, kan ik mij voorstellen dat een schoolbestuur in zijn personeelsbeleid
rekening gaat houden met de mogelijke uitgaven aan wachtgeld. Daardoor ontstaat
het risico dat schoolbesturen besluiten om alleen nog maar jonge docenten
op contractbasis aan te nemen en om die na een aantal jaar te vervangen. Op
die manier kan een bestuur met zijn financiële middelen spelen, gesteld
dat het jonge docenten kan vinden. Heeft de minister het idee dat dit soort
ongewenste effecten voldoende zijn afgedekt door dit wetsvoorstel?Mevrouw Vergeer (SP):Denkt de heer Balemans niet dat de minister dit juist beoogt? Zij schrijft
immers dat het schoolbestuur direct invloed kan uitoefenen op de hoogte van
de wachtgelduitkering door rekening te houden met een variëteit in het
personeelsbestand qua soort aanstelling, leeftijd en duur. Zij wil dat.De heer Balemans (VVD):Ik kan mij niet voorstellen dat de minister strategisch gedrag van scholen
wil uitlokken met als gevolg dat een deel van het lerarenbestand in de knel
komt. Die vraag moet zij echter zelf beantwoorden. Kennelijk vragen mevrouw
Vergeer en ik ons allebei af of dit het effect kan zijn. Wij vermoeden van
wel. Hoe is dit risico afgedekt? Hoe kan dit worden voorkomen? Het is natuurlijk
niet de bedoeling dat dit risico ontstaat.Mevrouw Vergeer (SP):Wat is het oordeel van de heer Balemans over de zin dat het schoolbestuur
op deze manier invloed kan uitoefenen op de hoogte van de wachtgelduitkeringen?De heer Balemans (VVD):Ik heb opgemerkt dat de combinatie van het wetsvoorstel en het amendement
het risico op strategisch gedrag in de hand werkte. Daarom heb ik aan de minister
gevraagd hoe zij dit had afgedekt, hoe dit kon worden voorkomen
of in ieder geval binnen de perken kon worden gehouden. Misschien voert het
overgrote deel van de schoolbesturen een verstandig personeelsbeleid, maar
het risico bestaat, bewust of onbewust. Daar maak ik mij zorgen over, net
als mevrouw Vergeer. Ik ben dan ook geïnteresseerd in het antwoord van
de minister op deze vraag. Ik neem aan dat het niet haar bedoeling is om dit
uit te lokken.De heer Jan de Vries (CDA):Ik begrijp het toch niet helemaal. Als wij de schoolbesturen ook de verantwoordelijkheid
geven voor het beperken van de uitstroom of de instroom van wachtgelders,
kan het in het belang van dat bestuur zijn te streven naar een evenwichtig
personeelsbestand en wachtgelders te voorkomen. De scholen die een onevenwichtig
personeelsbestand hebben, zullen er dus naar streven tot een meer evenwichtig
bestand te komen. Dan kan dus toch het effect ontstaan dat u schetst. In andere
sectoren is dat al waarneembaar. Dit leidt er bij scholen soms zelfs toe dat
zij proberen een oudere generatie personeelsleden te stimuleren een andere
keuze in hun carrière te maken, met als doel het personeelsbestand
te verjongen. Dan blijft mijn vraag wat u daarvan vindt.De heer Balemans (VVD):Het streven van de minister, de heer Jan de Vries en de Kamer in totaliteit
is naar mijn idee een evenwichtige samenstelling van lerarenbestanden. De
scholen zullen dat zelf ook nastreven. Over dat standpunt bestaat geen enkele
twijfel. Het dilemma is echter dat er wordt gestreefd naar het geven van autonomie –
daarvan ben ik een groot voorstander – maar dat strategisch gedrag kan
leiden tot aantasting van de kwaliteit van het onderwijs. De vraag is hoe
wij dat kunnen voorkomen, want dat willen wij niet. Het is van belang dat
de kwaliteit van het onderwijs voor de leerlingen is gewaarborgd.Ook ik zie het spanningsveld dat de heer Jan de Vries schetst. De vraag
is waar de grens moet worden gelegd tussen het geven van autonomie en het
als het ware dichtregelen van allerlei zaken. Ik ben geen voorstander van
het laatste, maar het is voor mij belangrijk dat wij die autonomie in vertrouwen
en met volle overtuiging kunnen geven en dat die scholen daarmee op fatsoenlijke
wijze aan de slag kunnen. Ook ik weet niet waar op dit punt de grens ligt.De heer Jan de Vries (CDA):Heeft de heer Balemans evenals de minister de indruk dat scholen de mogelijkheid
hebben de samenstelling van het personeelsbestand zodoende op eenvoudige wijze
te beïnvloeden? In mijn termijn heb ik op dat punt ernstige vragen gesteld.De heer Balemans (VVD):Die vragen deel ik.De heer Tichelaar (PvdA):De heer Balemans doet nu alsof het indienen van dit wetsvoorstel kan leiden
tot strategisch gedrag en hij wekt de indruk dat de minister daarover heeft
nagedacht. Heeft de heer Balemans wel eens kennisgenomen van de wijze waarop
het Participatie- en het Vervangingsfonds bonussen uitzetten om het wachtgeld
en de vervanging terug te dringen? Betekent dit dat de scholen dat met beleid –
het aanstellings-, ontslag- of personeelsbeleid – trachten te beïnvloeden?
Dat is een doelstelling.De heer Balemans (VVD):Naar mijn idee hebben wij op dit punt geen andere opvatting. Ik heb slechts
geprobeerd aan te geven dat de mogelijkheid bestaat dat wetsvoorstellen ongewenste
effecten met zich meebrengen.De heer Tichelaar (PvdA):Ik heb u gevraagd dat te koppelen aan de huidige situatie en te doen alsof
dit wetsvoorstel niet voorligt. Wij hebben al tien jaar lang te maken met
een Participatie- en een Vervangingsfonds. Waartoe heeft dat naar uw oordeel
geleid? Het lijkt alsof u doelstellingen wilt ondergraven door te zeggen dat
dit wetsvoorstel niet mag leiden tot strategisch gedrag.De heer Balemans (VVD):Nee, ik heb slechts gevraagd of dit kan leiden tot strategisch gedrag.De heer Tichelaar (PvdA):Daarvan is al sprake.De heer Balemans (VVD):Dat is juist, maar ik doel op ongewenst strategisch gedrag waarbij men
doorslaat. Wij geven de schoolbesturen meer verantwoordelijkheid. Dat heeft
tot gevolg dat zij meer kunnen beïnvloeden. Dat is het spanningsveld.De heer Tichelaar (PvdA):Ik geef slechts aan dat u kennis moet nemen van de situatie die al jarenlang
bestaat. Om dat doel te bereiken, gebruikt men toch het personeelsbeleid?De heer Balemans (VVD):Ik heb de indruk dat wij over hetzelfde punt spreken, maar dat wij elkaar
niet goed begrijpen.De heer Tichelaar (PvdA):U vraagt of de minister zich bij het indienen van dit wetsvoorstel wel
heeft gerealiseerd dat er sprake kan zijn van strategisch gedrag. De stelling
van mijn fractie is dat zelfs zonder dit voorstel en onder de huidige regeling
sprake is van strategisch gedrag. Dat gebeurt echter niet zonder reden. Daarvan
is sprake omdat men een aantal doelen wil realiseren, namelijk het komen tot
minder wachtgeld en tot minder vervanging. Het lijkt alsof u dat in uw bijdrage
wilt bestrijden. Wij hebben gezamenlijk echter wel een aantal doelen vastgesteld.De heer Balemans (VVD):Misschien heb ik de verkeerde woorden gekozen. Ik bestrijd niet het laatste
punt dat de heer Tichelaar heeft genoemd, maar het strategisch effect kan
groter worden in de systematiek waarin men meer autonomie toekent. De vraag
is of dit te negatief kan uitwerken. Ik denk dat ik wel weet wat de minister
straks zal antwoorden.Tegelijk met de inwerkingtreding van het wetsvoorstel is ook besloten
het zelfstandig wachtgeldbeleid te beëindigen. Op zichzelf kan ik mij
daarbij iets voorstellen, omdat het niet wenselijk is twee verschillende systemen
naast elkaar te hebben. De schoolbesturen die dit zelfstandig wachtgeldbeleid
voeren, hebben een compensatieregeling aangeboden gekregen. Van de elf organisaties
die dit betrof, hebben er tien dat aanbod geaccepteerd en heeft één
dit niet gedaan. Dat is de Stichting Katholiek Voortgezet Onderwijs in Breda.
Deze instelling heeft een aantal kritiekpunten geleverd.Ten eerste noemt deze stichting een verschil van € 700.000 tot
1 mln euro tussen de eigen berekening, die zij onafhankelijk
heeft laten doorrekenen, en de berekening van het ministerie. Dit is nogal
wat. Wij spreken niet over tientjes.Ten tweede stelt de stichting dat onvoldoende rekening is gehouden met
de specifieke situatie van het afzonderlijke schoolbestuur.Ten derde – ik zeg hoe deze organisatie het heeft gebracht en kan
mij daarin voor een deel goed vinden – is de kritiek dat het overgangsbudget
contant is gemaakt tegen een rentepercentage van 3,5. Wij weten allemaal dat
scholen niet mogen beleggen. Dat is verboden. Men zou dat geld op een spaarrekening
moeten zetten. De rente op een spaarrekening is nu echter niet 3,5%. Dit zou
betekenen dat daar ook een gat ontstaat.Ten vierde stelt de stichting dat inflatie en loonontwikkeling niet zijn
meegenomen. Dat geeft de minister ook aan. Ik weet dat de minister er wel
over heeft nagedacht deze zaken erbij te betrekken, maar zij zijn niet meegenomen.Als men als uitgangspunt de warme overdracht heeft en naar de nieuwe systematiek
wil, waarbij men meer autonomie en deregulering gaat geven, en tegelijk de
risico's op een aanvaardbaar niveau wil houden, hoe kan men dan uitkomen op
een verschil van 1 mln euro? Dit is zeer veel geld, misschien niet op de hele
onderwijsbegroting van bijna 27 mld euro, maar wel voor de schoolbesturen.
Voor hen is 1 mln euro heel veel geld. Wat gebeurt er als de leerlingenaantallen
fors gaan stijgen?Ik vraag de minister of het mogelijk is hier met elkaar uit te komen.
Scholen in het Brabantse mogen toch niet gaan omvallen omdat de overgangsregeling
onvoldoende soelaas biedt?De heer Tichelaar (PvdA):De heer Balemans spreekt voortdurend van een "warme overdracht". Wat bedoelt
hij met de toevoeging "warme"?De heer Balemans (VVD):Wetsvoorstellen hebben altijd consequenties op het gebied van verantwoordelijkheden,
risico's en financiën. Wij gaan van een oude naar een nieuwe situatie.
"Warme overdracht" betekent dat de overgang van oud naar nieuw niet met horten
en stoten moet verlopen en niet moet leiden tot het omvallen van scholen.
Het is een soort empathisch gevoel dat ik probeer over te brengen.Van de ontwikkeling die het wetsvoorstel probeert in te zetten, steunen
wij de principiële lijn. Wel hebben wij nog een vraag. Regelmatig is
er sprake van nieuw rijksbeleid, kabinetsbeleid. Het is goed mogelijk dat
wijzigingen in het beleid van het Rijk en van het kabinet ook na invoering
van dit wetsvoorstel consequenties hebben voor het wachtgeldbeleid dat de
scholen voeren. Hoe gaat het kabinet hiermee om in het veld? Nu is dit afgedekt
door de fondsen. Omdat de scholen echter zelf een grotere verantwoordelijkheid
zullen gaan dragen en het zelf moeten gaan regelen, kan de situatie ontstaan
dat rijksbeleid consequenties heeft voor het wachtgeldbeleid. De scholen zijn
bij dit punt niet betrokken. Hoe gaat het kabinet hen, of het onderwijsveld
als geheel, betrekken bij het overleg hierover?Mevrouw Vergeer (SP):Mijnheer de Voorzitter. De decentralisatie van de vervangingsuitgaven
en de wachtgelduitgaven lijkt naar mijn mening veel op andere decentralisaties
die eerder hebben plaatsgevonden. Vaak betekent een decentralisatie dat er
meer moet worden gedaan voor hetzelfde geld of zelfs voor minder geld. Ook
ontstaan er in veel gevallen verschillen tussen de gedecentraliseerde uitvoerders
en wordt de onderlinge solidariteit uitgehold. Ik ben bang dat dit ook het
geval is bij deze decentralisatie.Eén argument voor de decentralisatie van de vervangingsuitgaven
en de wachtgelduitgaven is de bureaucratie en de regeldruk bij de fondsen.
Gaat dat argument wel op? Wordt de bureaucratie nu wel verminderd met deze
decentralisatie of wordt die alleen maar verdeeld? Elke school moet nu meer
gaan doen aan personeelsbeleid. Een deel van het werk dat nu nog kan worden
overgelaten aan een van de fondsen, komt dan op het bordje van de afzonderlijke
scholen te liggen. Ook zijn de scholen lang niet zo goed in staat om personeelsbeleid
te voeren als de minister suggereert. De minister schrijft: "Schoolbesturen
hebben voldoende mogelijkheden om met autonome ontwikkelingen om te gaan.
Met bijvoorbeeld een goed schoolklimaat hebben zij invloed op het aantal leerlingen
dat kiest voor hun school." Ik ben van mening dat je veel voorbeelden kunt
noemen waarin dat niet zo is. Natuurlijk willen scholen heel graag een goed
schoolklimaat, maar zij zijn daarvoor afhankelijk van externe factoren. Ik
denk dan vooral aan de zwartescholenproblematiek. Wij zien op veel plaatsen
in ons land dat er kennelijk geen kruid is gewassen tegen het feit dat er
een witte vlucht plaatsvindt en dat scholen leeglopen en zelfs moeten sluiten.
Onderkent de minister het probleem dat scholen lang niet altijd voldoende
mogelijkheden hebben om met autonome ontwikkelingen om te gaan?De minister schrijft dat de schoolbesturen ook direct invloed hebben op
de hoogte van de wachtgelduitkering door rekening te houden met een variëteit
in het personeelsbestand. Daarover ging het interruptiedebat van zo-even.
De minister zegt dat je met de hoogte van de wachtgelden rekening kunt houden
met de soort aanstelling, de leeftijd en de duur. Wat bedoelt zij daar precies
mee? Het is toch geen pleidooi van de minister voor goedkopere klassenassistenten
in plaats van leerkrachten? Zij pleit toch niet voor minder vaste aanstellingen
of voor jonge in plaats van oudere docenten? Dat is vast niet haar bedoeling.
Zoals zij dit schrijft, lijkt het wel een gevolg van het beleid. Wij hebben
tijdens het interruptiedebat gehoord dat het in de praktijk al zo gaat. Er
zijn talloze voorbeelden van oudere docenten die op de tocht komen te staan
en van jonge en vaak ondergekwalicifeerde docenten die worden aangenomen.
Verwacht de minister dat deze situatie met dit wetsvoorstel wordt verbeterd
of juist wordt verslechterd? Of blijft de situatie dezelfde? Ik heb het idee
dat een en ander door het wetsvoorstel wordt verslechterd.Als het rijksbeleid gevolgen heeft voor de hoogte van de wachtgelduitgaven,
zal de minister dit bespreken met het Bestuurlijk Overleg Voortgezet Onderwijs.
Is het woord "bespreken" in dit geval niet heel mager? Heeft men tijdens dit
overleg tot nu toe niet om meer gevraagd? Heeft men niet om een verplichting
gevraagd? In het verleden is bijvoorbeeld met de ROC's een convenant gesloten
over wachtgeldverplichtingen, waarvan wij overigens sterk de indruk hebben
dat dat niet wordt nagekomen. Los daarvan is "spreken" heel
wat minder sterk dan "afspreken". Is het duidelijk wat er onder rijksbeleid
wordt verstaan? Ook gemeentelijk beleid heeft invloed op scholen.Het is mij onduidelijk wat de nieuwe wet precies wil verbeteren met de
50% eigen risico. Een dergelijke herverzekering zal ongetwijfeld duurder zijn
dan de premie voor het huidige participatiefonds omdat het risico minder is
gespreid. De prikkel om ervoor te zorgen dat minder mensen voor wachtgeld
in aanmerking komen, verdwijnt eveneens. Laat het dan maar collectief zoals
het nu is. Het verschil in de opslag die de scholen ontvangen en de premie
die moet worden betaald vormt nu immers een prikkel. Ik ben benieuwd naar
de reactie van de minister hierop.De heer Tichelaar (PvdA):Mevrouw Vergeer heeft het over herverzekeren. Ik heb altijd begrepen dat
wachtgeld niet verzekerd kan worden.Mevrouw Vergeer (SP):De minister schrijft in de nota naar aanleiding van het verslag dat het
scholen als zij uit het participatiefonds treden, vrij staat om te zoeken
naar herverzekeringsmogelijkheden voor hun risico's. Het is mogelijk dat ik
onvoldoende gedetailleerd geïnformeerd ben of het specifiek het wachtgeld
betreft. Er is in ieder geval sprake van de mogelijkheid van herverzekeren.
Dat is een vreemde zaak. Dat geldt bijvoorbeeld ook voor het voorstel om een
oplossing te vinden in het aangaan van samenwerkingsverbanden. Dan kun je
het laten zoals het is, want er bestaat een samenwerkingsverband in de vorm
van het participatiefonds.Als een van de hoofdargumenten wordt de regeldruk bij de fondsen aangevoerd.
Wordt deze echter niet vervangen door de regeldruk van UWV en CWI? De rechtmatigheid
van ontslag of van toetreding tot de WAO zal na uittreding van het voortgezet
onderwijs getoetst moeten worden. Dat gebeurt dan niet meer door het participatiefonds,
maar door UWV of CWI. Argumenten ten aanzien van de regeldruk zijn dus eigenlijk
geen argumenten voor decentralisatie, maar eerder voor een nadere beschouwing
van de regels. Kunnen regels verminderd worden door vereenvoudiging? Kunnen
sommige regels geschrapt worden? Zijn de fondsen daarmee al bezig? Ik heb het idee dat het alleen maar ingewikkelder wordt en dat de bureaucratie
alleen maar groter wordt. Nu kan het participatiefonds nog bemiddelen bij
een reïntegratietraject. Het participatiefonds heeft bovendien verstand
van het onderwijs en kan zorgen voor een snelle en effectieve reïntegratie.
Straks moeten de scholen individueel zaken doen met het UWV, waar kennis en
specialisme van het onderwijsveld ontbreekt.De onderlinge solidariteit tussen de scholen van het primair en het voortgezet
onderwijs wordt uitgehold. Een aantal andere sprekers heeft ook al aangevoerd
dat kleine scholen sowieso ten onder dreigen te gaan in het geweld. In het
participatiefonds en vervangingsfonds vindt nu bovendien verevening plaats
waardoor het voortgezet onderwijs in een aantal jaren een bijdrage heeft geleverd
aan de exploitatie van het primair onderwijs. Die bijdrage zal wegvallen.
Daardoor ontstaan tekorten die volgens verschillende organisaties zullen liggen
in de orde van grootte van 27 mln in het participatiefonds en 35 mln in het
vervangingsfonds.De minister stelt dat in 2005 geen verevening zal plaatsvinden omdat dit
jaar sprake is van een evenwicht. Het is de vraag of dat werkelijk zo is.
De fondsen denken er anders over. Ik vraag mij af hoe de prognoses voor de
komende jaren zijn. Kan er nooit meer een verevening plaatsvinden als dit
wetsvoorstel wordt goedgekeurd? Wat gaat de minister doen om het tekort voor
het primair onderwijs bij beide fondsen op te vangen? Ik schat in dat de financiële
problemen die bestaan bij de fondsen nog groter worden als wordt besloten
om het voortgezet onderwijs uit de fondsen te halen.De minister heeft de taakstelling uit het Hoofdlijnenakkoord ten aanzien
van ziekteverzuim doorvertaald in een korting op de opslag voor de bekostiging
voor primair en voortgezet onderwijs. Dat betekent dat de premie die door
de scholen wordt betaald omlaag is gegaan omdat de opslag gelijk is aan de
premie. Ook daardoor ontstaat een financieel probleem. Het vervangingsfonds
heeft met succes veel gedaan om het ziekteverzuim te verminderen. Als de middelen
door de decentralisatie versnipperd raken, is de kans groot dat deze resultaten
teniet worden gedaan en het ziekteverzuim weer zal toenemen. Er is sprake
van een daling van het ziekteverzuim, maar de kosten van de vervanging zijn
niet gedaald. Dat komt door de huidige arbeidsmarktsituatie, omdat er meer
vervangers beschikbaar zijn. Maar er is daardoor op dit moment wel een financieel
probleem. Het vervangingsfonds meldt aan de minister dat er een premieverhoging
nodig is om de kosten te kunnen dragen, maar de minister geeft niet thuis.
Eerder is in het bestuurlijk akkoord tussen de minister en de fondsen overeengekomen
dat de reserves worden overgedragen aan het ministerie, als er maar een minimaal
niveau van solvabiliteitsbuffers kan worden gehandhaafd, en dat zo nodig de
premie- en opslagpercentages kunnen worden aangepast. Het bestuur van het
participatiefonds stelt nu dat door de premie, en daarmee ook de opslag, beneden
een kostendekkend niveau vast te stellen de reserves eigenlijk zijn overgedragen.
Nu er een tekort ontstaat, wil het participatiefonds de premie verhogen, maar
de minister zegt dat geld niet te hebben. Zij komt daarmee de afspraken niet
na, maar zij reageert daar niet op als zij erop wordt aangesproken door het
participatiefonds. Ik zou daarom graag alsnog een reactie van de minister
willen hebben op dit punt.De heer Slob (ChristenUnie):Voorzitter. Dit is een wetsvoorstel met een lang voortraject, dat zelfs
enigszins controversieel is te noemen. Zoals schriftelijk al is gemeld, kunnen
wij de basisgedachten van het wetsvoorstel ondersteunen: autonomievergroting,
deregulering en het zoveel mogelijk voorkomen van onnodige bureaucratie. Wij
hebben dit ook bij andere wetsvoorstellen aangegeven, maar wij zeggen er altijd
direct bij dat het geen doel op zichzelf is. Er moet altijd heel goed worden
gekeken wat de gevolgen zijn als bepaalde zaken meer bij de scholen zelf worden
neergelegd, en of die gevolgen acceptabel zijn om een bepaalde stap te zetten.
Ik denk dat dit de kern is van het debat dat wij vandaag voeren, een debat
dat mogelijkerwijs op een later moment zal worden voortgezet. Uiteraard hopen
wij op een gedegen beantwoording van de minister, een beantwoording die ons vertrouwen geeft om de aan ons gevraagde stap te zetten.Ik begin met het amendement waaronder wij uit volle overtuiging onze naam
hebben gezet, een amendement dat inhoudt dat, als de instroomtoets verdwijnt –
dat zou erg goed zijn – er toch nog op een andere manier een prikkel
moet worden gegeven aan schoolbesturen om de wachtgelduitgaven zo klein mogelijk
te houden. Uiteindelijk is gekozen voor een 50/50-benadering. Waarom? De keuze
daarvoor is redelijk arbitrair geweest, en is vooral ingegeven door Financiën.
Maar vooral in het begin, als de scholen relatief gezien nog veel lasten zelf
hebben te dragen, zal het veel scholen zwaar vallen de extra lasten op grond
van de nieuwe regeling te dragen. Ik denk daarbij vooral aan de kleine scholen
en hun besturen. Voor onze fractie is dat de reden geweest om te kiezen voor
een andere verdeling. Zo'n andere verdeling kan natuurlijk ook arbitrair zijn,
maar het leek ons als eerste stap volledig te verantwoorden. Ik vraag de minister
om een reactie op dit amendement, ondersteund door een aantal fracties, waaronder
die van de heer Tichelaar.De heer Tichelaar (PvdA):Wat bedoelde u met uw opmerking over de sterke beïnvloeding door
Financiën? In de stukken staat namelijk dat OCW, ongeacht de verdeling,
er geen geld bij hoeft te leggen.De heer Slob (ChristenUnie):Het is goed dat u dat zegt, het was een beetje een slip of the tongue.
Bij verdelingen wordt vaak, zoals bekend, gestuurd vanuit Financiën.
Het klopt echter dat de minister zelf heeft aangegeven dat er geen financiële
risico's aan verbonden zijn. Ik heb daarover geen 100% zekerheid. Uit een
vraag van collega Balemans bleek dat anderen die ook niet hebben. Laat ik
het om zorgvuldig te zijn wat anders formuleren. Klopt het dat er absoluut
geen financiële gevolgen aan verbonden zijn? Als dat niet zo is, is het
veranderen van het percentage ook niet een heel grote en ingrijpende zaak;
mogelijkerwijs is dat ook voor de minister het geval. Als er wel financiële
gevolgen aan verbonden zijn, horen wij dat wel. Ik sluit dan niet uit dat
ik alsnog mijn opmerking kan maken dat het ministerie van Financiën daarop
mogelijkerwijs wat invloed heeft uitgeoefend.Ik kom op het voor ons belangrijke punt van de verdeling van de risico's.
Ook anderen hebben daarover gesproken. Als scholen voor voortgezet onderwijs
zelf verantwoordelijk worden voor vermijdbare en onvermijdbare vervangings-
en wachtgeldkosten, moeten de scholen volgens de minister onderling afspraken
maken over de risicoverdeling. Ik probeer mij voor te stellen hoe dat in de
praktijk functioneert, maar dat vind ik wat lastig. Kan de minister daaraan
in haar termijn aandacht besteden? Zij zegt heel gemakkelijk dat scholen maar
afspraken moeten maken, maar kan dat zomaar een-twee-drie? Kunnen alle besturen
dan gemakkelijk met alle afspraken meedoen? Ik denk dat dat gemakkelijker
gezegd dan gedaan is. Op dat punt wil ik een heel duidelijk antwoord hebben
van de minister.Wij hebben vaker gesproken over het risico van schaalvergroting, waarbij
ik ook denk aan het debat over de lumpsum. Tijdens dat debat heeft mijn fractie
heel nadrukkelijk gevraagd of de minister inzichtelijk kan maken welke gevolgen
dat mogelijkerwijs de afgelopen jaren heeft gehad voor het aantal scholen
dat besloten heeft in een groter geheel op te gaan. Zij heeft toen cijfers
daarover gegeven die in ieder geval aangeven dat er wel een bepaalde trend
zichtbaar is, al moet ik er meteen bij zeggen dat die niet overdadig groot
is. Wij zijn toch bevreesd dat de gevolgen van dit wetsvoorstel, vooral als
het gaat om die risico's, toch dat ongewenste neveneffect kunnen hebben. Ik
zeg ongewenst, omdat wij ook met elkaar hadden afgesproken dat wij de schaalvergroting
in het onderwijs niet verder zouden bevorderen en wij kleinere scholen graag
de ruimte willen laten houden om zelfstandig te blijven. Ook op dit punt wil
ik graag een reactie van de minister.De heer Tichelaar (PvdA):Kan de heer Slob toelichten wat hij bedoelt als hij het over schaalvergroting
heeft? Er zijn namelijk twee varianten mogelijk: schoolvergroting en bestuurlijke
schaalvergroting. De heer Slob heeft iets over onwenselijke schoolvergroting
gezegd. Wat is het standpunt van de ChristenUnie op het gebied van bestuurlijke
schaalvergroting? Dat hoeft namelijk geen effect te hebben op de schaal van
de school.De heer Slob (ChristenUnie):Dat klopt. Je kunt die twee zaken natuurlijk onderscheiden, maar mijn
fractie meent dat besturen van een bepaalde omvang ook in staat moeten worden
gesteld om de hun wettelijk opgelegde taken daadwerkelijk uit te voeren. Als
de overheid bepaalde verantwoordelijkheden bij besturen neerlegt, kan het
niet zo zijn dat men zich bestuurlijk gezien uiteindelijk genoodzaakt ziet
om in grotere gehelen op te gaan om de risico's beter te kunnen opvangen.
Bij de lumpsum heeft dat voor een aantal schoolbesturen effect gehad. Wij
vrezen dat met dit voorstel hetzelfde gaat gebeuren. Je krijgt dan niet direct
veel grotere schoolgebouwen, waardoor er voor de leerlingen per saldo niet
zo veel zal veranderen, maar je creëert dan bestuurlijk gezien wel een
geheel andere verhouding. Als scholen er zelf voor kiezen zijn ze er vrij
in, maar het kan niet zo zijn dat wij dit door onze regelgeving indirect gaan
bevorderen. Daar willen wij in ieder geval niet graag aan meewerken.Het vierde punt dat ik wil noemen betreft de effecten van dit wetsvoorstel,
ook op de langere termijn. De minister heeft cijfers verstrekt waarmee zij
in feite aangeeft dat er sprake is van een acceptabel beeld. Dat neemt niet
weg dat wij nog wat vragen hebben bij de onderbouwing van de cijfers. Ze zijn
naar ons oordeel behoorlijk globaal. In dat opzicht is het voor ons lastig
om deze cijfers te hanteren om te toetsen of de beoogde effecten al of niet
verantwoord zijn. Ik vraag de minister daarop nader in te gaan. De minister
kan ons natuurlijk wel iets aanbieden, maar als dat niet echt houdbaar blijkt
te zijn, kunnen wij er heel weinig mee. Dat blijkt ook wel, waar ik niet de
conclusie van de minister kan overnemen dat het een acceptabel beeld tot gevolg
heeft.Het vijfde punt betreft de discussie rond het primair onderwijs. Met de
heer Tichelaar geef ik aan dat de minister een punt heeft als zij zegt dat
wij dat uit elkaar moeten houden. Aan de andere kant is dat echter ook een
wat naïeve opstelling, omdat wij allemaal weten dat in het verleden er
wel een duidelijke relatie was. Wij kunnen dan ook niet net doen of de situatie,
zoals die zich voor gaat doen op het moment dat het voortgezet
onderwijs uittreedt voor het primair onderwijs, niet meegenomen moet worden
bij onze totaalafweging rond dit wetsvoorstel. Daar komt nog bij dat ook vanuit
de kant van het primair onderwijs – ik heb het dan met name over compensatie
voor premiestijgingen – wordt aangegeven dat er in het verleden afspraken
zijn gemaakt die nu niet worden nagekomen. Het is voor ons heel lastig om
dat scherp te overzien en daar conclusies uit te trekken. Ik vraag de minister
wel om hier in haar termijn nadrukkelijk op in te gaan. Wij zouden het namelijk
niet wenselijk vinden dat dat een neveneffect zou zijn voor het primair onderwijs
als wij met dit wetsvoorstel verder gaan. Ik moet er wel bij zeggen dat zelfs
los van dit wetsvoorstel er een probleem dreigt. Daar zullen wij verder over
moeten spreken. Ik wil dat ook in de termijn van de minister terug horen komen.Het zesde punt dat ik wil noemen, is een wat procedureel puntje en betreft
de systematiek die de minister kiest om een en ander te regelen. Zij kiest
ervoor het vereveningsmodel neer te leggen in een algemene maatregel van bestuur.
De exacte verdeling tussen de collectief en individueel te dragen lasten wordt
vastgelegd in een ministeriële regeling. Daar heeft de minister in ieder
geval voor gekozen. Dat betekent dat wij voor deze decentralisatie drie soorten
regelgeving krijgen. Dat verdient niet echt een schoonheidsprijs. Wij zouden
dan ook liever zien dat ervoor wordt gekozen het vereveningsmodel neer te
leggen in de wet en de exacte verdeling tussen collectief en individueel te
dragen lasten in een algemene maatregel van bestuur. Een andere mogelijkheid
zou kunnen zijn zowel de vorm van het vereveningsmodel als de verdeling tussen
collectief en individueel te dragen lasten vast te leggen bij algemene maatregel
van bestuur en niet meer afzonderlijk bij ministeriële regeling.In het amendement hebben wij ervoor gekozen al een klein beetje te gaan
schrappen in die veelheid aan mogelijkheden waar de minister nu voor heeft
gekozen. Ik wil haar vragen waarom zij ervoor heeft gekozen om dat zo ingewikkeld
aan te pakken. Dat zou veel meer gestroomlijnd moeten worden. Dit is geen
inhoudelijke opmerking, want die heb ik gemaakt in de eerste vijf punten die
ik heb genoemd. Wij moeten echter wel zorgen dat het wetstechnisch wat meer
gestroomlijnd wordt en het niet een ratjetoe aan allerlei vormen wordt, waardoor
het overzicht zoek raakt.Het moge duidelijk zijn: mijn fractie steunt de basisgedachte, maar heeft
grote vragen bij de uitwerking van een en ander. Ik heb de punten genoemd
waar het om gaat. Wij verwachten een gedegen beantwoording van de minister.
Dat zijn wij ook van haar gewend. Zij zal echter heel duidelijk moeten zijn
als het gaat om de waarborgen die zij denkt te kunnen geven voor het op een
verantwoorde manier invoeren van dit wetsvoorstel, voordat de fractie van
de ChristenUnie daar volmondig "ja" tegen kan zeggen.De heer Jan de Vries (CDA):De heer Slob stelde vijf grote vragen. Welke antwoorden moet de minister
geven, voordat hij ook werkelijk "ja" kan zeggen?De heer Slob (ChristenUnie):Ik meen ook zo'n vraag aan de heer De Vries te hebben gesteld. Ik ga natuurlijk
niet over de antwoorden van de minister, maar ik ben heel duidelijk geweest
dat ik vind dat als het gaat om de verdeling van de kosten van de wachtgelden
en het percentage waar de minister voor heeft gekozen, die 50/50, er iets
moet veranderen. In het amendement hebben wij een duidelijke keuze gemaakt.
Als de minister daar niet in mee wil gaan, verschillen wij van mening. Gezien
de ondertekening van het amendement, zal het echter wel doorgaan. Dat zou
een pijnpunt bij ons wegnemen. Dat is een belangrijk pijnpunt. Het percentage
dat nu is gekozen, kan namelijk wel eens heel slecht uitvallen voor de kleinere
scholen. Daarom hebben wij iets willen doen om dat te voorkomen.Als het gaat om de risico's, wil ik van de minister horen welk beeld zij
heeft als het gaat om de verdeling tussen scholen en hoe het in de praktijk
zal gaan werken. Ik wil een goed verhaal horen. Als dat boven de markt blijft
hangen, hebben wij een heel groot probleem. Dat geldt misschien niet voor
de grotere schoolbesturen, maar wel voor de kleine. Ik wil een overtuigend
antwoord dat men in de praktijk uit de voeten kan met de mededeling van de
minister dat het maken van afspraken mogelijk moet zijn. Ik heb daar aarzelingen
bij, zoals men hoort.Ik vind het verhaal over de schaalvergroting onduidelijk, ook in de schriftelijke
reacties. Ik wil ook waarborgen hebben dat straks niet de situatie ontstaat
dat er mede doordat wij nu "ja" hebben gezegd, in de komende jaren allerlei
schaalvergrotingen optreden. Dat is ook in strijd met het beleid dat het kabinet
voorstaat, maar dat is een zorg voor de heer De Vries. Daar hebben wij wat
minder last van.Er moet ook cijfermatig een beter onderbouwd beeld komen van de effecten,
waarin meer dingen dan in de cijfers van de minister zijn opgenomen. De heer
De Vries heeft er zelf ook een aantal genoemd. Ik wil ook heel duidelijk antwoord
hebben over de situatie in het primair onderwijs.Kortom, er ligt nog een behoorlijke vracht vragen op het bordje van de
minister. Haar beantwoording zal uiteindelijk meewegen bij ons totale oordeel.
Volgens mij heb ik nu net zoveel ruimte gelaten in mijn antwoord als de heer
De Vries. Hij weet ook wel dat de voors en tegens straks op de weegschaal
moeten worden gelegd.De heer Jan de Vries (CDA):Ik dank de heer Slob voor zijn uitgebreide beantwoording. Ik erken dat
die ruimte er is. Zoals het er nu naar uitziet, kunnen wij de behandeling
van dit wetsvoorstel vanmorgen niet afronden. Misschien is het goed dat de
onderwijsinstellingen, die zeker hebben meegeluisterd, op deze manier de gelegenheid
hebben om bij de minister en de Kamer aan te geven hoe zij aankijken tegen
de vragen die nog in de Kamer leven.De voorzitter:Dit is geen goede procedure. Als u iets wilt horen van externe organisaties,
moet u ze rechtstreeks benaderen.De heer Slob (ChristenUnie):Het valt mij wel op dat er behoorlijk veel steun leek te zijn voor dit
wetsvoorstel, wat vooral te maken had met de uitgangspunten ervan, maar dat
het draagvlak minder wordt naarmate wij dichter bij de eindstreep komen. De
kleinere schoolbesturen krijgen nog scherper door wat er op ze afkomt. Het
zal heel lastig zijn om de problemen afdoende te tackelen die dit met zich
brengt, waardoor zij op zichzelf niet worden afgeschrikt. In
dat opzicht hoop ik dat zij loskomen, als er wat ruimte is, maar ik ben het
ermee eens dat zij in de procedure allang hun beurt hebben gehad.Mevrouw Azough (GroenLinks):Voorzitter. Dit wetsvoorstel is enerzijds ingewikkeld en anderzijds heel
simpel. Ingewikkeld is dat hierbij veel sociale wet- en regelgeving betrokken
is en dat de gevolgen voor de nabije en verdere toekomst moeilijk te overzien
zijn. Simpel is echter de doelstelling. Men wil autonomie en deregulering,
dan krijgt men autonomie en deregulering.Mijn probleem bij het voorbereiden van deze wetsbehandeling was dat ik
niet direct zag welk probleem met deze wet opgelost dient te worden. Met dit
wetsvoorstel wordt onder andere decentralisatie van bepaalde verantwoordelijkheden
beoogd en dat vind ik prima. Het is prima om te komen tot autonomie, minder
bureaucratie en minder regelgeving, zolang hierdoor geen schade voor bepaalde
scholen wordt veroorzaakt, en zolang het niet leidt tot schaalvergroting,
aangezien vooral kleine schoolbesturen risico's lopen, of tot minder geld
voor het primaire proces, en dat is gewoon onderwijs geven. Deze risico's
vormen een zwaard van Damocles, dat zwaar en onheilspellend boven dit wetsvoorstel
hangt.Wij hebben heel veel signalen gekregen dat het onderwijsveld niet echt
klaar is voor de invoering van het wetsvoorstel, zoals dat nu is ingevuld.
Wij krijgen ook signalen dat het ministerie van OCW zijn verantwoordelijkheid
niet neemt om de invoering zonder risico's voor de betrokken scholen te laten
plaatsvinden. Daarin deel ik de opmerkingen en suggesties die zijn gemaakt
door onder anderen de heren Tichelaar en Slob. Ik vind het ook vreemd dat
de aanvankelijke grote meerderheid voor het wetsvoorstel, een groot draagvlak
voor meer autonomie en deregulering, inclusief de zware, financiële en
verrijkende gevolgen voor individuele scholen, plaats maakt voor steeds harder
rinkelende alarmbellen.Kan de minister concreet maken of er sprake zal zijn van minder bureaucratie
en regelgeving? De instroomtoets voor het participatiefonds is de kern van
de mindere bureaucratie. Die verdwijnt. Dat gaat echter over de centrale bureaucratie.
Wordt die niet vervangen door een decentrale bureaucratie bij de individuele
scholen? Decentrale regelgeving levert een decentrale overhead op. Er moeten
mensen aangenomen worden en er moeten faciliteiten geschapen worden om de
wetgeving op het niveau van individuele schoolbesturen uit te voeren. Dit
geld gaat af van het geld voor het primaire proces van lesgeven.De minister stelt bij het vervangingsfonds dat in de komende periode het
voortgezet onderwijs niet zal bijdragen aan het aanvullen van het financiële
tekort in het primair onderwijs. In de nota van verslag staat dat het niet
valide is om het wetsvoorstel te relateren aan het dreigend tekort in het
primair onderwijs. Die relatie is weldegelijk valide. In de afgelopen jaren
is er immers vaak binnen het vervangingsfonds gebruikgemaakt van verevening
tussen primair onderwijs en voortgezet onderwijs. Die relatie is weldegelijk
valide. Graag een reactie op de risico's voor het primair onderwijs.Het ziekteverzuim is gedaald. Er zijn echter meer jonge mensen aan het
werk. Er is een ruimere arbeidsmarkt. Er zijn meer vervangers voorhanden dan
voorheen. Hierdoor zijn de kosten voor vervanging niet afgenomen. Er zijn
afspraken gemaakt in het bestuurlijk akkoord. Wat is er precies afgesproken?
In hoeverre komt de minister die afspraken nog na? Uit het veld en door het
fonds wordt aangegeven dat de afspraken niet nagekomen worden. De afspraak
was duidelijk volgens het fonds: de fondsen dragen de opgebouwde reserves
af aan het ministerie op voorwaarde dat er een minimaal niveau van solvabiliteitsbuffers
in stand gehouden wordt. Zonodig worden de premie- en opslagpercentages aangepast.
Dat laatste is niet gebeurd. Hiermee komt het ministerie volgens het fonds
de afspraken niet na. Dat zijn grote woorden. Ik verwacht dan ook een heel
duidelijk antwoord van de minister.Bij de wettelijke taak bij het verzuimbeleid hebben de maatregelen van
het vervangingsfonds in de afgelopen jaren geleid tot een spectaculaire daling
van het ziekteverzuim. Dat is precies de reden waarom dit fonds is opgezet.
Er is op dit moment ook een vervolg-arboconvenant in de maak, ook uit te voeren
door het vervangingfonds. Bedoeling is om met dit convenant nog meer succes
te behalen bij het terugdringen van het ziekteverzuim. Als de budgetten voor
arbo- en verzuimbeleid door de decentralisatie versnipperd raken over het
voortgezet onderwijs en de individuele schoolbesturen, bestaat er een groot
risico dat de behaalde resultaten teniet worden gedaan. Het ziekteverzuim
zal oplopen. Dat is precies wat wij niet willen. Ik hoor graag een reactie.
Kan de minister bij het po precies de financiële gevolgen aangeven, met
concrete cijfers, op korte en langere termijn als het vo uit de fondsen treedt?In de nota naar aanleiding van het verslag staat dat de wetswijzigingen
geen rechtspositionele gevolgen zullen hebben voor individuele werknemers.
Misschien lees ik het verkeerd. Het klopt echter niet. Ik ga ervan uit dat
uittreding uit het participatiefonds gevolgen heeft, omdat die nu alle ontslagen
op noodzaak en onvermijdbaarheid toetst. De werknemer weet dus dat hij niet
lichtvaardig wordt ontslagen. Er is op dit moment geen preventieve ontslagtoets
via het CWI. Er valt dus een zekere bescherming voor de werknemer in het onderwijsveld
weg. Dat betekent dat deze wetswijziging wel degelijk gevolgen heeft voor
de individuele werknemer in het onderwijs.Het participatiefonds heeft ook de verantwoordelijkheid voor het volume
en het reïntegratiebeleid in het voortgezet onderwijs. Er zijn centrale
contracten afgesloten voor dat reïntegratiebeleid. Het is volstrekt onduidelijk
wat er in de komende tijd zal moeten gebeuren om die contracten uit te voeren.
Zoals mijn collega van de SP-fractie al zei, zal het er waarschijnlijk toe
leiden dat de bureaucratie die wij met deze wet willen verminderen door andere
instanties op het bordje van de individuele schoolbesturen wordt gelegd. In
de afgelopen maanden en jaren hebben wij kunnen merken dat instanties als
CWI en UWV niet goed weten om te gaan met de cliënten en dat zij alleen
maar bijdragen aan de bureaucratie in Nederland.Voor het dreigende tekort bij het participatiefonds is er een regeling
voor afbouw en reserves. Door de ontslagen van de vele OALT-docenten
in de afgelopen jaren die in de WW terecht zijn gekomen, zijn de kosten toegenomen.
In 2005 zullen waarschijnlijk ook mensen met I/D-banen in groten getale worden
ontslagen. De positie van het participatiefonds is dus nu al lastig en de
vraag is in hoeverre het participatiefonds überhaupt overeind zal blijven.
De daling van de WAO-inkomsten was allang bekend. Waarom heeft de minister
daar niet op gereageerd? De minister had die daling kunnen voorzien en had
dus maatregelen kunnen treffen maar dat heeft zij niet gedaan. Ook onduidelijk
is in hoeverre het deel van de WAO-inkomsten behoort tot PO en VO. Kan de
minister een onderscheid maken tussen PO en VO als het gaat om de WAO-inkomsten
bij het participatiefonds?Ik heb vele vragen gesteld en mijn collega's eveneens. De gevolgen en
de risico's die deze wetswijziging meebrengt voor het onderwijsveld zijn dusdanig
dat ik hier op dit moment geen voorstander van ben. Ik snap de noodzaak niet.
Wij willen meer autonomie, maar wij willen niet de risico's die deze wetswijziging
meebrengt. Ik sta positief tegenover het amendement van de heer De Vries,
want het beperkt de risico's en dat is ook mijn zorg. Wij hebben het over
een verdeling van de verantwoordelijkheid van 75% collectief en van 25% voor
individuele schoolbesturen. Deze wetswijziging is voor mij overbodig. Deze
wijziging leidt wellicht tot te grote risico's. Misschien moeten wij eens
denken aan het verbeteren van de status quo in plaats van aan een nieuwe wet.
Wij kunnen er beter voor zorgen dat de fondsen voldoende reserves hebben en
dat er geen onderuitputting van de reserves ontstaat, wat op dit moment al
het geval is. Ik denk dat wij als Kamer onze verantwoordelijkheid dienen te
nemen. Wij moeten niet meegaan omdat er ooit een proces van wetswijziging
is opgestart. Het amendement haalt eigenlijk de kern uit de wet, namelijk
meer verantwoordelijkheid voor de schoolbesturen. Wij zullen misschien pas
op de plaats moeten maken en kijken in hoeverre de huidige situatie verbeterd
kan worden door maatregelen die wij nu kunnen nemen in plaats van door een
wetswijziging. Als de minister de risico's op de lange termijn ook voor de kleine schoolbesturen
wegneemt, dan zullen wij ons standpunt heroverwegen. Het hangt dus heel erg
van de minister af. Over het amendement heb ik zo mijn vragen.De heer Jan de Vries (CDA):Ik ontken ten stelligste dat het amendement de kern uit het wetsvoorstel
haalt. De kern blijft in stand, dat is namelijk de nieuwe verantwoordelijkheidsverdeling.
Schoolbesturen krijgen de opdracht om de instroom van wachtgelders te beperken
en moeten daarvoor hun verantwoordelijkheid nemen. Het amendement regelt alleen
een andere risicoverdeling tussen het collectieve deel en de individuele schoolbesturen.
Dat zou u toch moeten ondersteunen, gezien de aard van uw inbreng.Mevrouw Azough (GroenLinks):Ik zei ook dat uw amendement onze steun verdient, alleen al omdat het
de grote risico's vermindert. Als het echter gaat om grotere verantwoordelijkheid,
meer autonomie en minder verantwoordelijkheid bij het ministerie, dan kunt
u het toch niet met mij oneens zijn dat 75% collectieve verantwoordelijkheid
in ieder geval niet door de minister met deze wetswijziging is beoogd? Dat
heb ik in het kader van uw amendement gezegd. Ik zou dan ook graag zien dat
u zo eerlijk bent om toe te geven dat dit het geval is!De heer Jan de Vries (CDA):Ik herhaal wat ik al eerder in de richting van mevrouw Azough heb gezegd:
het amendement gaat over een andere risicoverdeling, maar niet om een andere
verantwoordelijkheidsverdeling. Ik erken dat door die andere risicoverdeling
de opslag die scholen ontvangen om daarmee eigen beleid te kunnen voeren wel
beperkt wordt, dat de autonomie van scholen, de vrije bestedingsruimte op
dat onderdeel beperkt wordt, maar dat is in onze ogen nodig om het risico
te beperken.Mevrouw Azough (GroenLinks):Dat zeg ik eigenlijk ook. De ruimte voor eigen beleid op dit punt wordt
door uw amendement kleiner. Dat is weliswaar nodig om de risico's te verminderen,
maar er wordt met deze wetswijziging wel een soort semi-autonomie ingevoerd
door de percentages die u er met uw amendement in wil brengen. Laten wij onszelf
niet voor de gek houden, semi-autonomie is niet echte autonomie!De heer Van der Vlies (SGP):Voorzitter. Het voorstel dat wij nu behandelen, heeft een bijzondere geschiedenis.
Dat geldt trouwens voor de problematiek van het participatie- en vervangingsfonds
meer in het algemeen. Het is altijd een moeilijk dossier geweest. Ver voor
het Kamerlidmaatschap van mijn gewaardeerde collega Tichelaar kwam ik hem
in zijn eerdere verantwoordelijkheden juist op dit dossier ook tegen. Ik herinner
mij dat heel goed. Vanuit de verantwoordelijkheid die hij toen droeg, had
hij ook zo zijn wensen op dit punt.Met vallen en opstaan is er uiteindelijk iets gekomen. De vraag is nu
of wij naar een nieuwe balans moeten van verantwoordelijkheden inzake de vervangingsuitgaven
en de bovenwettelijke wachtgelduitgaven. Dit wetsvoorstel is ook lang onderweg
geweest en er is veel overleg over gevoerd. Juist ook tegen het licht van
de vraag naar het draagvlak, zou de minister er volgens mij goed aan doen
als zij ons even bijpraat over de hoofdlijnen van de ontwikkeling van visies
die ten grondslag liggen aan de omslag die wij nu bespreken.Het wetsvoorstel heeft inmiddels ook een tamelijk ingrijpende wijziging
ondergaan. Gaandeweg bleek de tijd rijp om een verdergaande decentralisatie
voor te stellen dan oorspronkelijk was beoogd, zodanig zelfs dat de vlag van
dit wetsvoorstel de lading niet meer echt dekt. Immers, de titel van het wetsvoorstel
spreekt over bovenwettelijke wachtgelduitgaven, terwijl inmiddels ook de wettelijke
wachtgelduitgaven onderdeel uitmaken van het wetsvoorstel. Dat zou voor de
minister zelfs aanleiding kunnen zijn om de titel, resp. de citeertitel bij
te stellen.Wat is het algemene oordeel van de SGP-fractie? Die kan zich op zichzelf
heel goed vinden in de gedachtelijn achter het wetsvoorstel. In het licht
van de autonomie van instellingen voor voortgezet onderwijs verdient het onze
voorkeur dat scholen ook in financieel opzicht zoveel mogelijk hun eigen verant woordelijkheid dragen. Daarnaast brengen de bestaande regelingen
de nodige administratieve lasten met zich. Ook vanuit die optiek is decentralisatie
naar de scholen zeer gewenst. Het is immers algemeen beleid om de administratieve
lastendruk te verlichten. Daaraan kan dit wetsvoorstel een bijrage leveren.Aan deze vorm van decentralisatie moeten goede randvoorwaarden worden
verbonden. De uitkering van de vervangingsuitgaven en de wachtgelduitgaven
dient immers proportioneel en zorgvuldig te zijn. De randvoorwaarden zijn
een adequate prikkeling van scholen tot bekwaam beleid en voldoende financiële
draagkracht. In de nu voorgestelde systematiek, normatief verevenen, wordt
voldaan aan het uitgangspunt dat scholen geprikkeld moeten worden. De financiële
risico's voor scholen moeten redelijk en acceptabel zijn. Verder wordt er
een noodfonds ingericht.Voordat men aanspraak kan maken op een uitkering door het noodfonds zal
natuurlijk altijd al een traject zijn afgelopen. In ultieme situaties is dit
fonds echter wel beschikbaar. Wanneer kan dit noodfonds precies worden aangesproken
en hoe snel en slagvaardig zal het fonds op aanvragen reageren? Met andere
woorden: hoe slecht moet het een school gaan om in aanmerking te komen voor
een uitkering uit het noodfonds?Mijn fractie stelt vast dat het wetsvoorstel vanuit het oogpunt van decentralisatie
voor sommige scholen en clusters van scholen een stap terug is. Zelfstandig
wachtgeldbeleid was, zij het onder stringente voorwaarden, immers mogelijk,
maar na aanvaarding van het voorliggende wetsvoorstel is dergelijk beleid
niet langer mogelijk. Uiteraard heeft mijn fractie oog voor de problematiek
van de risicoselectie. Wij vinden het dan ook een goede zaak dat de betrokken
organisaties hier ook oog voor hebben. In het overleg is dit probleem klaarblijkelijk
op een goede manier "afgekaart".Op zichzelf is het een tegendraadse beweging dat sommige scholen bij de
introductie van een wet die verdergaande decentralisatie beoogt, een stuk
gedecentraliseerd beleid moeten inleveren. Dat was voor mij de aanleiding
om in het verslag de vraag te stellen hoe onontkoombaar dit was. Ik heb met
het oog hierop verder voorgesteld om een pilot in te stellen naar de mogelijkheid
om het volledige risico voor vervanging en wachtgelden door de scholen zelf
te laten dragen. Deze suggestie is niet overgenomen. Alles overziende –
wij zijn intussen ook weer twee jaar veder – heb ik daar begrip voor.
Er moet immers een balans worden gevonden tussen solidariteit bij het dragen
van risico's en de eigen verantwoordelijkheid van scholen.Het primair onderwijs is in dit debat niet rechtstreeks aan de orde, maar
dat neemt niet weg dat dit wetsvoorstel ook gevolgen heeft voor het primair
onderwijs. In het verleden heeft immers binnen de fondsen verevening plaatsgevonden
tussen het primair en het voortgezet onderwijs. De uitnamen van het voortgezet
onderwijs uit het Vervangingsfonds en het Participatiefonds kan dus gevolgen
hebben voor de beschikbare middelen voor het primair onderwijs.In haar brief heeft de minister aangegeven dat het niet te verwachten
is dat het in de nabije toekomst om forse bedragen zal gaan. Dat laat echter
onverlet dat de inwerkingtreding van het wetsvoorstel in principe gevolgen
kan hebben voor het beschikbare budget voor het primaire onderwijs. Als die
gevolgen er zijn, is een premieverhoging voor deze scholen niet uitgesloten.Uit berichten van de fondsbeheerders blijkt dat er in de nabije toekomst
ook om andere reden forse verhogingen voor het primair onderwijs aan de orde
kunnen komen. Afgesproken is dat de minister de afdracht dan met eenzelfde
percentage zal verhogen. Zij schrijft echter ook dat zij hiervoor op dit moment
nog geen mogelijkheden ziet. Ik vind eerlijk gezegd dat er meer duidelijkheid
over moet komen. Er is wat onrust ontstaan en die moeten wij niet voeden.
Die moeten wij nuchter tegemoet treden. Duidelijkheid en helderheid op dit
punt zijn vereist. Alles overziende, denk ik dat de minister bestuurlijk gehouden
is om haar verantwoordelijkheid te nemen. Zij geeft in haar brief aan dat
zij tot overeenstemming wil komen met de fondsen over een oplossing. Hoe staat
het daarmee?Het hoofdmoment in het debat tot nu toe is het amendement-De Vries c.s.
Mijn naam prijkt daar niet onder. Dat is het gevolg van een communicatiestoornis.
Ik spreek er bij deze mijn steun voor uit. Ook ik vind dat de optie die in
dit amendement wordt genoemd een verstandige route kan zijn om voorzichtig
te beginnen.De voorzitter:Dat betekent dat er een herdruk zal komen met uw naam eronder.De heer Van der Vlies (SGP):Als de eerste indiener dat goed vindt, want die gaat erover. Wij hadden
er geen concrete afspraak over gemaakt.De heer Jan de Vries (CDA):De steun en de medeondertekening van de heer Van der Vlies is van harte
welkom.De voorzitter:Dan komt er een herdruk van het amendement op stuk nr. 13. De tekst blijft
gelijk.De heer Van der Vlies (SGP):De andere woordvoerders hebben over de beweegreden om tot deze amendering
te komen al gesproken. Ik heb daar in de kern niet heel veel aan toe te voegen.
Voor mij was en is de kern dat de vragen of ook en vooral de kleinere scholen
de materie en de consequenties van dit wetsvoorstel aankunnen, of zij deze
zorgvuldig kunnen verwerken en of er geen ongelukken kunnen gebeuren, moeten
zijn beantwoord. Door de amendering ontstaat een route die voorzichtigheid
uitstraalt. Ik wil graag een reactie van de minister hierop.De voorzitter:Wij zijn gekomen aan het einde van de eerste termijn van de Kamer. Wij
hebben afgesproken dat de minister de gelegenheid krijgt om om 12.30 uur naar
een dringende professionele verplichting te gaan.Voorzitter Zij heeft mij
net informeel gevraagd of zij in de 20 minuten die wij nu nog hebben de gelegenheid
zou kunnen krijgen om haar eerste oordeel over het amendement op stuk nr.
13 te geven. Dat zou betekenen dat wij formeel met de eerste termijn van de
kant van de regering beginnen en dat wij die onderbreken nadat de minister
iets heeft gezegd over het amendement. U hebt natuurlijk in die 20 minuten
als u dat wilt ook de gelegenheid om daar kort op te reageren of te interrumperen.
Ik denk zelf dat het nuttig is. Wat vindt de Kamer daarvan?De heer Jan de Vries (CDA):Het amendement staat natuurlijk niet op zichzelf en kan alleen worden
beoordeeld en besproken in het licht van alle andere vragen en opmerkingen
die naar voren zijn gebracht. Ik geef u dan toch in overweging om de inbreng
nu niet te beperken tot de behandeling van het amendement. Ik kan de reactie
alleen beoordelen in het totale kader van de beantwoording van de minister.De heer Tichelaar (PvdA):Ik sluit mij een beetje aan bij wat de heer De Vries zegt. Ik vind zelfs
dat het amendement het sluitstuk is van het debat. Ik wil ook een oordeel
kunnen vellen over de vraag of het indienen daarvan relevant is. Misschien
kunnen wij dat immers beter niet doen en moet er iets anders gebeuren.De voorzitter:Het amendement is ingediend.De heer Tichelaar (PvdA):Het is ingediend, maar dat wil niet zeggen dat het niet weer van tafel
kan als dat noodzakelijk is in relatie tot de integrale beantwoording van
de minister. Ik pleit er niet voor om de minister met dat onderdeel te laten
beginnen. Als u nog even doorspreekt, pleit ik ervoor om haar eerste termijn
op een ander moment te laten plaatsvinden.De voorzitter:Gehoord deze woordvoerders, denk ik dat het verstandig is om de gehele
eerste termijn van de minister op een later moment te houden. Ik geef de minister
nog kort de gelegenheid om iets te zeggen.Minister Van der Hoeven:Voorzitter. Ik begrijp de overwegingen van de Kamer. Ik heb heel goed
geluisterd. Er zijn ongelooflijk veel feitelijke vragen gesteld, alsook een
aantal politieke vragen. Voor de voortgang van het debat lijkt het mij verstandig
dat ik de beantwoording van de feitelijke vragen schriftelijk aan de Kamer
doe toekomen. In de verdere beraadslaging kunnen wij ons dan tot de politieke
overwegingen beperken. Ik merk dat u daarmee kunt instemmen. Ik denk dat dit
de helderheid van het debat ten goede kan komen.De voorzitter:Ik denk ook dat dit een goede procedure is. Ik constateer een positieve
reactie bij de meeste woordvoerders. De Kamer gaat dus graag in op dit aanbod.De algemene beraadslaging zal ik schorsen tot een nader te bepalen moment.De minister heeft dus een schriftelijke reactie toegezegd.De algemene beraadslaging wordt geschorst.De voorzitter:Na de lunchpauze is er een regeling van werkzaamheden. Ik verwacht dat
daar vanmiddag een aantal korte debatten uit voortvloeit. Mijn verwachting
is dat er omstreeks half drie gestemd wordt over de uitkomst van in ieder
geval één van die debatten. Het lijkt mij nuttig om dat nu alvast
te zeggen.De vergadering wordt van 12.15 uur tot 13.30 uur geschorst.De voorzitter:De ingekomen stukken staan op een lijst die op de tafel van de griffier
ter inzage ligt. Op die lijst heb ik voorstellen gedaan over de wijze van
behandeling. Als aan het einde van de vergadering daartegen geen bezwaren
zijn ingekomen, neem ik aan dat de Kamer zich met de voorstellen heeft verenigd. 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/h-tk-20042005-3737-3752.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl