Debat over problemen bij zorginstelling Philadelphia
Staten-Generaal — Handelingen 
Datum: 2014-07-02 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Handeling 2008-2009, pag. 3827-3855

 
 
 

Handeling

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Vergadernummer
Datum vergadering

09-03-2009

Tweede Kamer der Staten-Generaal

2008-2009

nr. 44, pagina 3827-3855

21-01-2009

 

 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties over kamerdossier

Kamerdossier 31700-XVIToon publicaties die dit dossier behandelen

 
 
 Publicaties in vergadering

Debat over rechtstreekse toegang van de Kamer tot de planbureaus (31490)Pagina 3809-3813
Presentie en opening (woensdag 21 januari 2009)Pagina 3809-3809
Lijst van ingekomen stukken, met de door de Voorzitter ter zake gedane voorstellen (woensdag 21 januari 2009)Pagina 3909-3911
Debat over maatregelen in het kader van de kredietcrisis (31371)Pagina 3855-3909
Spoeddebat over wijziging van de Winkeltijdenwet met betrekking tot koopzondagen (31728)Pagina 3813-3825
Debat over problemen bij zorginstelling PhiladelphiaPagina 3827-3855
Regeling van werkzaamheden (woensdag 21 januari 2009)Pagina 3825-3827

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 211 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
Aan de orde is het debat over problemen bij
zorginstelling Philadelphia.De voorzitter:Er is afgesproken om in dit debat een spreektijd van vier minuten per
fractie te hanteren.Mevrouw Leijten (SP):Voorzitter. Dat het niet goed ging bij Philadelphia, was al langer bekend.
Daarom deed het College sanering zorginstellingen onderzoek. De resultaten
daarvan zijn schokkend. Er staat letterlijk in het rapport dat de filosofische
houding "ik wil het, en ik wil het nu" heerste. Mijn fractie kwalificeert
dit als "peutergedrag".De stampvoetende peuterachtigen in dit bestuur hadden een vermanend standje
moeten krijgen van de raad van commissarissen. Maar nee, de raad ging akkoord
met de wensen van dit bestuur. Allerlei leuke vastgoedprojectjes werden van
zorggeld aangekocht. Bootje hier, hotelletje daar. Dit alles onder toezicht
van de raad van commissarissen. Er werd breed gedebatteerd over het imago
en er werd vooral naar buiten gekeken. Hoe krijgen wij een beter marktpotentieel?
Hoe kunnen wij concurrenten opkopen? Hoe kunnen wij fuseren?Ik vind het ergste nog dat in het rapport naar voren komt dat er onzorgvuldig
is gehandeld met mensen die zorg nodig hebben. Er werden projecten voor bijvoorbeeld
gedragsgestoorde licht verstandelijk gehandicapten gestart, zonder dat daarvoor
de broodnodige kennis aanwezig was. Deelt de staatssecretaris de opvatting
dat dit de ergste conclusie is? Deelt de staatssecretaris ook de opvatting
dat dit de kwaliteit van de zorg onder druk heeft gezet?Ik wil van deze staatssecretaris weten wat zij heeft gedaan vanaf het
moment dat het rapport op haar bureau lag. Wij weten allemaal dat dit op 16 december
was. Waarom is er pas in januari gehandeld? Waarom heeft de staatssecretaris
niet het advies van het college overgenomen om een vorm van verzwaard toezicht
op het bestuur in te stellen? Klopt het dat zij niet de hand heeft gehad in
het stilleggen van het herstelplan waarover onenigheid was tussen de or en
de vakbonden? Klopt het dat zij er geen stokje voor heeft gestoken dat vastgoed
aan Woonzorg werd verkocht? Is zij dan van mening dat deze verkoop geoorloofd
is? Is zij van mening dat de gehandicapte bewoners in Woonzorg een goede huurbaas
vinden? De organisatie staat immers niet zo best bekend. De staatssecretaris
moet dat kunnen weten. Wat zegt zij ervan dat er tussen Espria en Woonzorg
nu nog nauwere banden zijn? Wat zegt zij ervan dat deze fusie, die de Kamer
niet wilde, feitelijk gewoon passeert in een periode waarin zijzelf had kunnen
ingrijpen?De vraag is of de staatssecretaris tevreden is geweest met het offeren
van de bestuurders. Zo ja, wat is dan haar oordeel erover dat de heer Kralt
nog gewoon in de top van Espria zit? Wat vindt zij ervan dat de heer Brink
nog rondrijdt in een dikke auto en door Philadelphia wordt doorbetaald? Kent
zij ook huidig bestuurder de heer Venneman die enig verleden heeft in de teloorgang
van het Slotervaartziekenhuis? Waarop is het vertrouwen in het bestuur gestoeld?
Dit zijn bestuurders die hebben gekeken naar expansie, markt en fusie, en
zichzelf goede, dikke salarissen gaven van zorggeld.Dan hebben wij ook de commissarissen. Twee commissarissen zijn geofferd,
en een gaat nog weg. Wij hebben een mooi inkijkje gehad door verkeerd of te
vroeg verstuurde brieven en mailtjes. De heren Brinkman en Megens zijn het
er nog niet echt over eens of zij wel een fout hebben gemaakt. Wij hebben
wel vertrouwen in het feit dat zij geofferd zijn.Ik vraag de staatssecretaris om het bestuur alsnog onder verscherpt toezicht
te stellen, het liefst door het aanstellen van een zaakwaarnemer. Hij moet
rust in de tent brengen en goed overleggen met alle partijen, ook met de or,
waarmee de staatssecretaris niet heeft gesproken voordat zij de Kamer een
brief stuurde. De zaakwaarnemer moet verder de koers van Philadelphia weer
gericht op kwaliteit voortzetten.Het lijkt alsof wij een debat voeren dat enkel over Philadelphia, het
wanbeheer en de rol van de staatssecretaris gaat, maar het is uiteraard veel
breder. De staatssecretaris weet dat ook. Wij hebben de IJsselmeerziekenhuizen
gehad. Daar waar het bij Amsterdam Thuiszorg nog niet erg genoeg was, hebben
wij na de IJsselmeerziekenhuizen de toezegging gekregen dat er een visie komt
op goed bestuur. Wil de staatssecretaris daarbij de vraag betrekken wat zij
doet met rondtrekkende falende bestuurders in de zorg? Vindt zij niet dat
die falende bestuurders geen nieuwe bestuursfunctie in de zorg zouden moeten
krijgen, wanneer zij vertrokken zijn wegens wanbeheer?De voorzitter:Kunt u afronden?Mevrouw Leijten (SP):Mijn laatste punt, voorzitter. In het regeerakkoord staat dat de AWBZ
geen sector is die zich leent voor marktwerking. Hoe oordeelt de staatssecretaris
dan over dit vrijelijke gedrag met zorggeld? Je kunt het mismanagement noemen
of verkwisting, maar het zijn gevolgen van de marktwerking. Is zij bereid
om een onderzoek te doen naar de mate waarin dit gebeurt? Of
vindt zij het prima dat er met zorggelden vastgoedondernemer wordt gespeeld?De heer Jan de Vries (CDA):Voorzitter. Mevrouw Leijten sprak over de overdracht van onroerend goed
van Philadelphia naar Woonzorg Nederland. Daar stelde zij vragen over. Heeft
zij daar bezwaar tegen?Mevrouw Leijten (SP):Ja, voorzitter. Het is onderdeel van een herstelplan waar grote vraagtekens
bij gezet zijn en waar nu nog accountantsonderzoek naar gedaan wordt. Het
was goed geweest als dat niet was gebeurd, als het niet was gepasseerd op
1 januari, maar pas nadat het herstelplan volledig draagvlak had verkregen.
Wat ik hoor, is dat er ook vastgoed overgaat voor bewonersgroepen van gehandicapteninstellingen.
Met het oog op het scheiden van wonen en zorg vindt de heer De Vries dat waarschijnlijk
een geweldig plan, maar ik ben er niet zo zeker van dat het per definitie
een goed idee is.De heer Jan de Vries (CDA):Heeft mevrouw Leijten ook gelezen dat het College sanering zorginstellingen
akkoord is gegaan met deze transactie, na beoordeeld te hebben of die op een
juiste manier vorm heeft gekregen? Zonder die transactie waren de financiële
problemen voor Philadelphia mogelijk nog groter geweest en dan hadden de zorgvragers
van Philadelphia daar nadeel van ondervonden.Mevrouw Leijten (SP):Ja, maar dat is nu precies het probleem, mijnheer De Vries. Het herstelplan
is ook in de periode dat het rapport naar de staatssecretaris ging, getorpedeerd
door de vakbonden en door de OR. Het is stilgelegd. Dat hebben wij kunnen
lezen in de krant. Er waren dus vraagtekens bij de financiële basis van
het herstelplan. Dat komt omdat er toen een accountantsonderzoek lag van diezelfde
OR. Die noemde de verkoop van het vastgoed niet nodig. Daarom wil ik graag
van de staatssecretaris weten waarom zij niet in de derde week van december
direct heeft ingegrepen en met de mensen om de tafel is gaan zitten. Dan had
misschien onder dat herstelplan, waarvan dus een andere accountant zei: de
financiële basis daarvan is helemaal niet gerechtvaardigd, niet op 1 januari
die vastgoedtransactie hoeven doorgaan. Ik wil daar graag de mening van de
staatssecretaris over horen, ook in het licht van het feit dat de fusie tussen
Espria en Woonzorg Nederland – een fusie waar ook de heer De Vries zo
tegen was – feitelijk is gepasseerd. Die banden zijn nu zo nauw dat
het niet meer los te koppen is en dat zou ook een probleem voor hem moeten
zijn.De heer Van der Veen (PvdA):Voorzitter. Ik ben van mevrouw Leijten gewend dat zij een zaakwaarnemer
wil aanstellen. Zij geeft net zelf aan dat er al sprake is van een fusie binnen
Espria. Wat moet ik mij bij die zaakwaarnemer voorstellen? Gaat hij over geheel
Espria of alleen over Philadelphia? En wat is de relatie dan tussen die zaakwaarnemer
en het bestuur van Espria?Mevrouw Leijten (SP):Het onderzoek is gedaan naar Philadelphia, onderdeel van Espria. Volgens
de brief van het college is het college van mening dat er een bijzonder toezicht
op de raad van bestuur en de raad van toezicht voor de hand zou liggen. Dat
is dan inderdaad dus Espria.Mevrouw Van Miltenburg (VVD):Ik maak uit uw woorden op dat u zich extra boos maakt over het feit dat
door het inspringen van Espria, toen het probleem bij Philadelphia duidelijk
werd, de banden nu vernauwd lijken te zijn. Hoe waardeert zij dan het gegeven
dat uit de samenvatting van het rapport van het College sanering zorginstellingen
naar boven komt dat het, als Espria dat niet had gedaan, heel waarschijnlijk
was geweest dat Philadelphia in oktober daadwerkelijk failliet was gegaan?Mevrouw Leijten (SP):Het probleem is dat Philadelphia met het oog op die fusie, die uiteindelijk
onder druk van de Kamer een bestuurlijke fusie is geworden zonder Woonzorg
Nederland, in de voorgaande jaren de balans veel mooier heeft voorgesteld
dan die was. Dergelijke dingen kunnen dus blijkbaar. Blijkbaar kun je je vastgoed
anders waarderen dan verstandig is. Dat heeft Philadel­phia gedaan om
een mooie partner te kunnen zijn voor Espria en voor Woonzorg Nederland. Dat
heeft dus te maken met een bestuurscultuur. Die kaart ik hier vooral aan.
Ik vind het zorgelijk dat Philadelphia zich in de jaren daarvoor heeft voorgedaan
als een mooie bruidsschat en heeft gedaan alsof financieel alles op orde was
om een fusiepartner te kunnen zijn. Als Philadelphia in die tijd een bestuur
en een raad van commissarissen had gehad die eerlijk waren geweest, hadden
wij eerder kunnen weten dat er financiële problemen waren en hadden wij
kunnen inspringen. Immers, Philadelphia staat te goeder naam en faam bekend
als instelling die kleinschalige zorg levert. Als wij eerder van de problemen
hadden geweten, waren niet pas na de fusie de lijken uit de kast gekomen.Mevrouw Van Miltenburg (VVD):Mevrouw Leijten geeft geen antwoord op mijn vragen. Zij geeft wel een
grappige inkijk, namelijk dat zij namens Espria heel erg boos is dat deze
instelling is voorgelogen en dat zij namens de Nederlandse bevolking minder
boos is dat iedereen is voorgelogen over de besteding van publiek geld. Mijn
vraag was hoe zij het gegeven waardeert dat de fusie – waar zij zo tegen
was – ertoe heeft geleid dat Philadelphia niet failliet is gegaan en
dat Espria het voor elkaar lijkt te krijgen dat een faillissement
wordt afgewend.Mevrouw Leijten (SP):Ik ben even verbolgen over het verkwisten van voor de zorg bestemd geld
als mevrouw Van Miltenburg. Overigens heeft haar partij de liberalisering
van de zorgmarkt volledig toegestaan. Ik denk overigens niet dat Espria Philadelphia
heeft gered. Wel heeft Espria naar boven gekregen waar de problemen zaten
en vervolgens actie ondernomen. De reden waarom Philadelphia de balans niet
eerlijk in de boeken liet zien, was dat zij een goede huwelijkspartner voor
Evean wilde kunnen zijn. Dat had alles te maken met de bestuurscultuur bij
zowel Evean als Woonzorg Nederland en Philadelphia op het gebied van expansie
en marktpositie.Mevrouw Van Miltenburg (VVD):Voorzitter! Philadelphia Zorg is lange tijd "best practice" van de AWBZ
geweest, het goede voorbeeld van een kleinschalig, vraaggestuurd zorgaanbod.
Tegen de stroom in, destijds binnen een financieringssysteem dat uitging van
aanbodgestuurde grootschalige voorzieningen, bewees Philadelphia dat het anders
kon en dat het anders moest. Uit het rapport van het College sanering zorginstellingen
komt één ding pijnlijk duidelijk naar voren. Juist in de periode
dat de regelgeving in de AWBZ vraagsturing en kleinschaligheid ging belonen,
dus niet liberalisering, veranderde Philadelphia in een organisatie die de
vraag en ook de zorg uit het oog verloor ten gunste van megalomane projecten
die niets met zorg te maken hadden.Systemen veranderen organisaties niet; het zijn de bestuurders die de
grootste invloed hebben. De toezichthouders moeten ervoor zorgen dat de bestuurders
bij de les blijven. Philadelphia is bijna vijf jaar bestuurd door mensen die
vergaten dat zij een zorgorganisatie leidden en dachten dat zij bij een investeringsmaatschappij
werkten en, naar nu blijkt, nog een slechte ook. In plaats dat de toezichthouder
ingreep, steunde deze juist de raad van bestuur in zijn queeste naar grootsheid.
Ondertussen zijn 8000 cliënten van Philadelphia afhankelijk voor hun
wonen, zorg, werk en vrijetijdsbesteding.Geen wonder dat ik begin oktober gebeld werd door ouders van cliënten
die volledig in paniek waren door berichten dat Philadelphia failliet was.
Zij vreesden dat een faillissement directe sluiting van de 800 locaties zou
betekenen en dat zij dezelfde dag weer zouden moeten gaan zorgen voor hun
geliefden. In antwoord op vragen van de VVD hierover stelde de staatssecretaris
dat cliënten altijd moeten kunnen vertrouwen op de continuïteit
van de zorg die zij ontvangen. Verder gelastte de staatssecretaris direct
een onderzoek door het College sanering zorginstellingen, een onderzoek dat
leidde tot het onthutsende rapport. De raad van bestuur trad af en er werd
een interim-bestuurder benoemd vanuit de moedermaatschappij Espria.Als ik het rapport van het College sanering zorginstellingen goed lees,
was Philadelphia daadwerkelijk failliet. Wat was er gebeurd als er daadwerkelijk
een faillissement aangevraagd had moeten worden? Ligt er voor een dergelijk
geval een noodplan op de plank? Tenslotte moeten de salarissen de volgende
dag al doorbetaald worden, anders is er geen sprake van continuïteit
van zorg.In de brief van afgelopen vrijdag wordt een groot aantal maatregelen aangekondigd.
Er komt een onderzoek door het College sanering zorginstellingen, wat wij
zien als extra toezicht. Met de inspectie zijn afspraken gemaakt over extra
toezicht op de kwaliteit, wat ook de VVD als noodzakelijk beschouwt. Maar
hoe gaat het extra toezicht er op die 800 locaties uitzien? Is er daadwerkelijk
sprake van extra toezicht of alleen maar van een extra formulier?Voor de VVD staat het als een paal boven water dat de onrust in de organisatie
zo snel mogelijk moet worden bedwongen. Wij snappen dan ook dat de staatssecretaris
nu alle betrokkenen daarover heeft gesproken en – ik citeer uit haar
brief – "gevraagd heeft om extra inspanningen van het bestuur". Maar
wordt hiermee niet de suggestie gewekt dat de staatssecretaris enige invloed
heeft op het verloop van de reorganisatie en op de invulling van het herstelplan?
Of heeft zij ook daadwerkelijk invloed? Dan wil ik dat graag horen. Hoe gaat
zij die dan vormgeven?De VVD maakt zich ernstig zorgen over de kwaliteit en de taakopvatting
van bepaalde toezichthouders in de AWBZ-sector. In dit rapport wordt dat ook
nadrukkelijk benoemd als een groot probleem, in ieder geval bij Philadelphia.
Hoe is het nu eigenlijk gesteld met de kwaliteit van de overige toezichthouders
in de AWBZ en hoe weten wij dat er niet veel meer instellingen zijn waarvan
jaarrekeningen worden goedgekeurd zonder dat zij deugdelijk zijn? Waarvoor
hebben wij al dat toezicht als het blijkbaar niet werkt?Ik begon mijn inbreng met de opmerking dat systemen niet maken dat er
goede zorg wordt geleverd op de door ons gewenste manier. Het zijn de mensen
en de bestuurders die daarop een veel grotere invloed hebben. Ik geloof niet
dat wij, hoe graag wij het ook zouden willen, wetgeving kunnen maken waarin
wij bestuurders dwingen om goed werk te kunnen doen. Wij mogen het wel eisen
en moeten het ook verwachten, maar wanneer het fout is gegaan, moeten er wat
ons betreft ook sanctiemogelijkheden zijn. De prangende vraag is: zijn die
sanctiemogelijkheden er voor het straffen van falende toezichthouders? Is
het, aansluitend daarop, mogelijk om die in dit geval in te zetten?Mevrouw Agema (PVV):Voorzitter. Philadelphia Zorg is de grootste gehandicaptenzorgverlener
van ons land en het is er een grote bende. Weer een raad van toezicht die
geen toezicht heeft gehouden. Een raad van commissarissen die instemde met
een wijziging die het bestuur in staat stelde de cijfers te flatteren. En
weer een bovenmatige beloning voor de bestuurders.Vorig jaar debatteerde de Kamer nog over de megafusie van onder andere
Philadelphia tot Espria. Toen moest alles nog een kans krijgen. In no time
verdween het eigen vermogen van bijna 25 mln. en een faillissement is ophanden.
Het ergste van alles is dat uit het rapport is gebleken dat de aandacht voor
het traditionele kernbedrijf – de zorg voor verstandelijk gehandicapten –
ontbrak. Mijn fractie vindt dat walgelijk. Graaien, graaien en belangrijke
mijnheren spelen, en vervolgens gewoon uit het oog verliezen waar het om gaat. De zorg voor mensen die niet zonder kunnen en die nu, door
dit wanbestuur, onzeker is geworden.De kwaliteit van zorg in de wooneenheden van Philadelphia in Twente, Gelderland
en Rotterdam is onder de maat. Bewoners hebben een hoog tot zeer hoog risico
op letsel door tekortschietende zorg volgens de inspectie. Inmiddels zijn
debatten als deze wel gemeengoed geworden en gebeurt er niks. Dan weer een
ziekenhuis op de rand van een faillissement en nu weer een megazorgverlener.
Iedere keer zalvende woorden, maar intrinsiek is het fout.Uit het interpellatiedebat van De Vries van 10 april jongstleden
moeten wij constateren dat de dubbele sloten van minister Klink, de fusietoets
van de NMa en het toezicht door de Nza, niet werken. En nu komt staatssecretaris
Bussemaker met een waarschuwingssysteem. Maar ook mijn fractie denkt dat dat
niet de oplossing zal zijn. De vuist moet op tafel, de cowboys moeten verkassen.
Een Balkenendenorm en voor een kleine organisatie hooguit een halve Balkenendenorm.
De omvang van de organisaties moet worden gemaximeerd, veel kleiner, drie
is wel genoeg of het equivalent van 500 cliënten.Philadelphia heeft 800 locaties. Als je twee locaties hebt, moet je je
aandacht al over twee verdelen. Kun je nagaan als je er 800 hebt. Het eerdere
rapport van de Inspectie voor de Gezondheidszorg over de gehandicaptenzorg
leerde ons al dat kleine concerns beter scoren dan grote. Die komen wellicht
niet op het zotte idee om een hotel op Schiermonnikoog te kopen of een kasteel
of een klooster of een museum.De overhead moeten wij ook maximeren, op 15%. Uit onderzoek van
het College sanering zorginstellingen is namelijk gebleken dat bij Philadelphia
de rayondirecties een vijfde managementlaag vormden. Voorzitter, het is te
gek voor woorden!Er moet ook iets gebeuren aan de bijbanencultuur. Commissaris der Koningin
Harry Borghouts, die als voorzitter van de raad van toezicht van de IJsselmeerziekenhuizen
in de problemen kwam, heeft naast zijn hoofdbetrekking 17 bijbanen. De heer
Elco Brinkman, voorzitter van de raad van toezicht van Philadelphia, heeft
behalve zijn hoofdbetrekking nog 23 bijbanen. Bestuursvoorzitter Paul Smits
van het Maasstad Ziekenhuis pleitte maandag in het Financieele Dagblad voor
een maximum van vijf bijbanen. Mijn fractie denkt misschien wel aan een maximum
van drie bijbanen. De heer Smits stelde ook dat het een nadeel is dat de raad
van toezicht aan niemand verantwoording aflegt. De leden ervan worden nooit
aansprakelijk gesteld. Een financieel debacle mag niet zonder financiële
gevolgen blijven voor de vertrokken verantwoordelijken; voor de bestuurders,
de commissarissen en de toezichthouders.Ik moet nog spreken over de zorg aan gehandicapten. Klopt het bericht
dat er wordt gesneden in de geleverde uren zorg en diensten en dat er geen
sprake meer is van door het bestuur gegarandeerde zorg? Klopt het dat er is
geïnvesteerd in kantoren in plaats van in zorg? Klopt het dat onzeker
is of de salarissen van de zorgmedewerkers na deze maand nog kunnen worden
betaald? Waarom wees de ondernemingsraad de plannen af om alle nieuwe activiteiten
weer te verkopen en terug te keren naar de kerntaak, namelijk de zorg voor
verstandelijk gehandicapten? In hoeverre gaat het feit dat er miljoenen verloren
zijn, ten koste van de zorg voor gehandicapten? In hoeverre belandde het geld
dat was bedoeld voor de AWBZ-zorg, in vastgoedprojecten? Leidt de vacaturestop
tot minder zorg voor gehandicapten?Mevrouw Koşer Kaya (D66):Voorzitter. D66 wil uitgaan van vertrouwen. Wij hebben vertrouwen in mensen
en vertrouwen in de mensen die iedere dag opnieuw hun patiënten verzorgen
en beter maken. Zij en de patiënten zijn iedere keer de dupe van dit
soort praktijken. Opnieuw blijkt dat het vertrouwen van patiënten wordt
geschaad door bestuurders en toezichthouders van zorginstellingen. De uitkomsten
van het onderzoek van het CSZ zijn onthutsend. Er is sprake van megalomane
bestuurders zonder oog voor hun klanten en van ongeïnteresseerde commissarissen.
Zogenaamde ervaren managers en bestuurlijke zwaargewichten hebben er een bende
van gemaakt, wellicht omdat zij twintig bijbaantjes hebben. Daarvan zijn de
patiënten en de medewerkers van Philadelphia nu de dupe. Ik hoor de uitspraken
van een van de bestuurders van Philadelphia, de heer Brinkman. Hij sprak in
het verleden als minister van Welzijn over het belang van de zorgzame samenleving.
Ik vraag mij af hoe hij dit nu in overeenstemming brengt met zijn rol bij
Philadelphia.Bij de behandeling van de begroting van VWS pleitte ik al voor een andere
opstelling van de overheid. Een sterke markt vraagt om een sterke overheid.
Als patiënten slechte zorg niet kunnen afstraffen, moet de overheid dit
voor hen doen. Daartoe moeten wij krachtige instrumenten ontwikkelen. Er moet
bestuurlijke aansprakelijkheid komen voor bestuurders en commissarissen. Daadkrachtige
raden van toezicht zijn nodig, evenals stevig toezicht door de NMa, de NZa
en de IGZ. De raad van commissarissen van Philadelphia heeft gefaald. Wij
zagen zulk falen eerder optreden bij de IJsselmeerziekenhuizen. De medewerkers
van zorginstellingen, de patiënten en de overheid kunnen momenteel niet
vertrouwen op het toezicht van deze commissarissen. Hoe staat het met de bestuurlijke
aansprakelijkheid van bestuurders en commissarissen? In eerdere debatten heb
ik dit punt al aangeroerd. Sterker nog, inmiddels een aantal jaren geleden
is een motie van mijn hand over bestuurlijke aansprakelijkheid aangenomen.
Minister Bos heeft in een ander debat toegezegd dat hij in ieder geval in
het kader van de kredietcrisis daarover het een en ander zal uitzoeken en
de Kamer daarover zal berichten. Ik vraag de staatssecretaris om te bezien
hoe hieraan vorm kan worden gegeven.De Inspectie voor de Gezondheidszorg moet toezicht houden op de kwaliteit
van de geleverde zorg. Was de kwaliteit in gevaar en is die kwaliteit op dit
moment in gevaar? Heeft de IGZ voldoende zware instrumenten om in te grijpen
als de kwaliteit tekortschiet? Is er bijvoorbeeld al ervaring met de inzet
van bestuurlijke boetes in dit type gevallen?De overheid heeft een bijzondere plicht om op te komen voor mensen die
niet voor zichzelf kunnen opkomen. Niet iedereen kan namelijk kiezen. Fusies
hebben voor deze mensen mogelijk grote gevolgen. Wij moeten daarvoor dus speciale
aandacht hebben. Hoe kan het dat geen van de betrokkenen bij de fusie de misstanden
heeft opgemerkt waarop het CSZ wijst? Ik heb het hierbij over de verwaarlozing
van kerntaken, de verbreiding van activiteiten en de onverantwoorde afname
van het eigen vermogen door investeringen in vastgoed. Welke
conclusies trekt de minister hieruit voor het toezicht op fusies door de NMa
en de NZa? Houden deze autoriteiten wel voldoende rekening met de vraag of
klanten nog wel iets te kiezen hebben? Kunnen ze ingrijpen voordat de kwaliteit
van zorg daadwerkelijk verslechtert? Als klanten niet zelf de macht hebben
om de zorg te sturen, moet de overheid de rol van kritische klant spelen.
Via de zorgkantoren kunnen eisen worden gesteld. Maakt de staatssecretaris
gebruik van deze mogelijkheid? Ik wil graag weten welke maatregelen zij de
komende tijd zal nemen. Tevens ben ik nieuwsgierig naar de verbetering van
de governance ten aanzien van de zorg.Rest mij op te merken dat klanten, patiënten noch medewerkers weer
de dupe mogen worden.Mevrouw Sap (GroenLinks):Voorzitter. Philadelphia Zorg heeft zich in korte tijd ontwikkeld van
wonderkind tot probleemkind. Tot vorig jaar een succesvol voorbeeld van persoonlijke,
kleinschalige zorg aan verstandelijk gehandicapten, nu een tragisch voorbeeld
van de zoveelste zorginstelling die door falend bestuur bijna failliet dreigt
te gaan. De moeilijke situatie en de negatieve pers creëren veel onzekerheid
voor cliënten en medewerkers van Philadelphia. Dat zij zich toch zo betrokken
tonen bij de organisatie en zich inzetten voor het behoud van kleinschalige
zorg, verdient een groot compliment.Hoe heeft het zover kunnen komen? De Kamer heeft al vorig haar grote zorgen
over de voorgenomen fusie uitgesproken. Nu blijkt dat deze fusie de aandacht
van het bestuur voor de kerntaak van de organisatie heeft afgeleid. Onder
invloed van de marktwerking was het bestuur bovendien te sterk bezig met het
ontwikkelen van nieuwe zorgvormen in de vorm van onder andere vastgoedprojecten,
waarop andere sprekers al zijn ingegaan. Mede hierdoor werd de aandacht van
de kerntaak afgeleid.GroenLinks is het volledig eens met het harde oordeel dat de staatssecretaris
over bestuur en toezicht heeft uitgesproken. Wij zien reikhalzend uit naar
de kabinetsbrief over goed bestuur bij zorgaanbieders. Ik sluit mij graag
aan bij de pleidooien van voorgaande sprekers voor effectievere sancties.
Ik vraag de staatssecretaris om te bevestigen dat dit punt in de kabinetsbrief
wordt meegenomen.De politieke vraag voor dit debat is: heeft de staatssecretaris tijdig
ingegrepen en zijn de maatregelen die zij nu voorstelt afdoende? Laat ik beginnen
met het punt van de tijdigheid. Philadelphia staat al een jaar in het brandpunt
van de politieke belangstelling. Wij maakten ons allemaal grote zorgen over
de fusie. Dan mag je verwachten dat de staatssecretaris deze organisatie extra
in de gaten houdt en dat zijzelf degene is die als eerste de problemen signaleert.
Zo is het echter niet gelopen. Het waren de media en Kamervragen die de boel
in beweging hebben gebracht. Waarom zat de staatssecretaris hier niet van
meet af aan bovenop? Wij vinden het heel goed dat er een "early warning"-systeem
wordt ontwikkeld. Echter, hiervoor was toch geen "early warning" nodig? De
politieke seinen stonden al overduidelijk op rood.Tot slot de vraag of de maatregelen die de staatssecretaris treft afdoende
zijn. Zij heeft met alle betrokkenen gesproken, het bestuur de wacht aangezet
en laat de inspectie extra toezicht verrichten op de kwaliteit van de zorg.
Daarnaast gaat het College sanering zorginstellingen aanvullend onderzoek
doen naar het herstelplan en naar versterking van het bestuur. Deze staatssecretaris
is dan wel laat in actie gekomen, maar ik vind dat zij nu aardig doorpakt.
GroenLinks maakt zich echter over één belangrijk punt ernstige
zorgen, namelijk het behoud van het kleinschalige zorgconcept. De staatssecretaris
vermeldt dit expliciet als randvoorwaarde in haar onderzoeksopdracht aan het
College sanering zorginstellingen. Echter, ditzelfde college is in zijn eerste
rapport over Philadelphia juist kritisch over de mogelijkheden daarvoor. In
de samenvatting lees ik dat het college vindt dat de kleinschalige formule
zowel kwalitatief als financieel moeilijk houdbaar is voor cliënten met
een zwaardere indicatie. Ik wil in dit debat graag expliciet van de staatssecretaris
horen dat zij het hiermee niet eens is en dat behoud van kleinschaligheid
voor alle cliënten uitgangspunt is.De heer Jan de Vries (CDA):Voorzitter. Philadelphia Zorg is een zorginstelling die er prat op ging
met kleinschalige en identiteitsgebonden zorg bij te dragen aan de menselijke
maat. Veel zorgvragers, ouders en verwanten herkenden zich daar ook in. Tegelijkertijd
was deze instelling blijkbaar ver boven de werkvloer alleen maar bezig met
macht en grootschaligheid. Het College sanering zorginstellingen spreekt in
een snoeiharde analyse veelzeggend over bestuurlijke obesitas. Die obesitas
leidt ertoe dat Philadelphia Zorg vandaag in ademnood verkeert. De continuïteit
van zorg voor een groot aantal kwetsbare verstandelijk gehandicapten is daarmee
in gevaar.In ons begrotingsdebat stelde ik de vraag: waar waren de toezichthouders
bij Philadelphia? Wij moeten nu helaas constateren dat zij er feitelijk niet
waren en als zij er waren, met de verkeerde dingen bezig waren. Zij beloonden
de bestuurders ook nog eens buitensporig. Zij stuurden vervolgens wel de bestuurders
naar huis, maar bleven zelf zitten. Blijkbaar was er een rapport van het College
sanering zorginstellingen voor nodig om de ogen te openen. Is er naar het
oordeel van de staatssecretaris sprake geweest van wanbestuur? Zo ja, welke
conclusies trekt zij daaruit?Het College sanering zorginstellingen noemt de financiële continuïteit
van Philadelphia Zorg buitengewoon zorgelijk. Het stelt ook dat met het herstelplan
per direct moet worden doorgepakt. Een accountant kijkt op verzoek van de
ondernemingsraad en de raad van bestuur opnieuw naar de cijfers. Die uitkomst
zal leidend zijn voor het herstelplan, maar wat betekent een andere uitkomst
voor de conclusies van het College sanering zorginstellingen?Voor de CDA-fractie is het nu van belang dat de continuïteit van
zorg voor alle zorgvragers van Philadel­phia Zorg wordt gewaarborgd, juist
omdat Philadelphia een landelijk werkende zorginstelling is en zo veel verstandelijk
gehandicapten en hun ouders en verwanten hiervan afhankelijk zijn. Begrijpen
wij goed dat in het herstelplan vooral wordt gesneden in de tussenlagen en
in de bureaucratie? Dat zou helpen bij het verkrijgen van draagvlak voor het
herstelplan en dat zou natuurlijk ook helpen bij het borgen van de kwaliteit.Het College sanering zorginstellingen heeft aangegeven dat gehandicapten
met een complexe zorgvraag aan een andere, meer deskundige aanbieder zouden
moeten worden overgedragen. Ook de specifieke zorg voor groepen ouderen staat
mogelijk ter discussie. Dat baart ons allemaal wel zorgen. Kan de staatssecretaris
aangeven of de continuïteit van zorg ook voor deze specifieke groepen
wordt gewaarborgd?Het College sanering zorginstellingen adviseert om per direct een vorm
van bijzonder toezicht op de raad van bestuur en de raad van commissarissen
toe te passen. De inspectie gaat extra toezicht houden op de kwaliteit. Prima
lijkt ons dat. Daarnaast wordt het College sanering zorginstellingen gevraagd
om een vervolgonderzoek te verrichten. Maar kan van het College sanering zorginstellingen
toezicht op de governance worden gevraagd en is er niet meer continu toezicht
nodig op de uitvoering van het herstelplan? De aandacht van de bestuurders
en toezichthouders werd opgeëist door fusietrajecten en men had meer
aandacht voor groei en verbreding dan voor de uitvoering van de kerntaken.
In onze ogen is dat een onthutsende conclusie. Het is ook een gevolg van een
eenzijdige economische oriëntatie en het machtsdenken van bestuurders.De fusie tot Espria had daarbij de kroon op het werk moeten worden, zo
schrijft het College sanering zorginstellingen. Voor de CDA-fractie is het
helder: Philadelphia heeft evenals Meavita bewezen wat de gevaren en nadelen
zijn van al de opeenvolgende fusies. Zorgvragers, ouders, verwanten en medewerkers
zijn dan ook allen van oordeel dat zo snel mogelijk het fusiebesluit met Evean
en de personele unie met Woonzorg Nederland moeten worden teruggedraaid. Wij
hopen dat de nieuwe bestuurders en toezichthouders ook tot dat inzicht zullen
komen. Wij hopen dat daarnaast door een breed gedragen herstelplan het vertrouwen
in Philadel­phia als een herkenbare en betrokken instelling snel kan worden
hersteld. Dat gunnen wij graag alle zorgvragers, ouders, verwanten en medewerkers.Ik rond af. Het moet uitzonderlijk zijn en blijven dat de Kamer debatteert
over een individuele zorginstelling, maar helaas stapelen de debatten zich
op. In principe moeten het interne toezicht, de medezeggenschap en het externe
toezicht voldoende preventief en corrigerend kunnen werken. In veel gevallen
werkt dat ook prima, maar wanneer sprake is van een verkeerde oriëntatie
van bestuurders of van mismanagement, ontbreekt het naar ons oordeel helaas
aan voldoende checks and balances en aan voldoende correctiemechanismen. De
urgentie is daarom groot. Tegelijkertijd past het niet om te kiezen voor ad-hocmaatregelen.
Daarom zijn wij blij met de aangekondigde integrale visie op goed bestuur
van zorginstellingen. Wij verwachten deze visie uiterlijk in maart aanstaande.
Alleen zo kan er weer snel een nieuwe balans ontstaan tussen het borgen van
de publieke belangen in de zorg en het bezielde ondernemerschap dat daarvoor
nodig is.De heer Van der Veen (PvdA):Voorzitter. De heer De Vries geeft, als ik hem goed begrijp, aan dat Philadelphia
weer zo snel mogelijk op eigen benen moet gaan staan. Ik heb begrepen dat
een belangrijk onderdeel van het herstelplan de activiteiten van Espria vormen.
Binnen Espria wordt geprobeerd, de zaak op te lossen, zodat geen balanssteun
nodig is. Hoe moet ik mij de combinatie voorstellen van aan de ene kant Espria
met een raad van bestuur die daarvoor de verantwoordelijkheid heeft genomen,
en aan de andere kant de wens tot defuseren?De heer Jan de Vries (CDA):Wij zijn het met het College sanering zorginstellingen eens dat het herstelplan
een goede basis moet kunnen bieden voor een continuïteit van zorg en
hopelijk ook het herstel van vertrouwen. Daarvoor moet je natuurlijk niet
snel de bestaande raad van bestuur en de bestaande constructie weer gaan ontmantelen.
De vraag is wel of het samengaan binnen Espria en de personele unie met Woonzorg
Nederland voor de langere termijn de juiste keuze zal zijn voor het oplossen
van de problemen op de langere termijn, maar ook voor het preventief werken,
om een herhaling van zetten te voorkomen. Wij denken dat er binnen Espria
weer een complexe organisatie ontstaat die uiteindelijk het gevaar op herhaling
groter maakt en wij hopen dat dit uiteindelijk niet alleen wordt ingezien
door de werknemers, de ouders en verwanten, maar ook door de bestuurders en
toezichthouders.De heer Van der Veen (PvdA):Begrijp ik dan goed dat u er geen enkel vertrouwen in heeft dat Philadelphia
zich binnen Espria kan blijven ontwikkelen zoals het zich tot nu toe heeft
ontwikkeld? Als het gaat om de zorg zijn daar toch lovende woorden over gesproken.De heer Jan de Vries (CDA):Dat is iets te snel. Met het herstelplan moet nog gestart worden. Wij
zijn er blij mee dat nu bestuurders zijn aangetreden die hun verantwoordelijkheid
nemen, maar de vraag is wel of wij een verband wenselijk vinden, waarbij Philadelphia
wordt ingebed in Espria, een woningbouwcorporatie, actief op het gebied van
zorg en een instelling voor ouderenzorg. De CDA-fractie heeft daar ernstige
twijfels over. De vraag is of dat niet leidt tot een complexe grootschalige
instelling waarvan wij nu, terugkijkend op deze casus, zien welke gevolgen
dat kan hebben.Mevrouw Van Miltenburg (VVD):Ik moet toch vaststellen dat de heer De Vries inmiddels wel een soort
flipperkast is geworden als het gaat om Espria. Toen wij het grote debat hielden
over de fusie was hij heel stellig van mening dat Philadelphia niet op mocht
gaan in een grote organisatie. Bij de begrotingsbehandeling had hij een prachtige
inbreng over kleinschaligheid. Ik heb hem toen gevraagd wat nu belangrijker
was; de bestuurlijke context waarin iets plaatsvindt of het realiseren van
daadwerkelijk kleinschalige en kwalitatief hoogwaardige zorg. Hij vond dat
laatste het belangrijkst en hij zei dat hij daar de zaak aan af zou meten.
Nu zegt hij net als een jaar geleden dat het volgens hem ondenkbaar is dat
het mogelijk is dat in een grote organisatie kleinschalige en kwalitatief
hoogwaardige zorg wordt gerealiseerd. Waar staat hij nu en welke politieke
consequenties verbindt hij daaraan? Komt hij zo meteen met een initiatiefvoorstel
tegen fusies?De heer Jan de Vries (CDA):Ik zie een duidelijke continuïteit in denken, maar ook in spreken.
De CDA-fractie heeft vorig jaar bij het debat over de fusie met Espria heel
helder aangegeven dat zij grote nadelen zag aan die fusie en dat zij vond
dat die fusie eigenlijk niet door zou moeten gaan. Gelukkig hadden wij via
de minister voor Wonen, Wijken en Integratie de mogelijkheid om die fusie
daadwerkelijk te blokkeren. Wij vinden nog steeds dat een dergelijke
grootschalige fusie leidt tot een te grote afstand van bestuurders tot de
werkvloer en tot een complexiteit die leidt tot meer bureaucratie. Dat zouden
wij niet moeten willen. Wij denken dat Philadel­phia dat al in zichzelf
heeft bewezen.Mevrouw Van Miltenburg (VVD):Dan stel ik opnieuw vast dat u terug bent bij uw oude standpunten en vraag
ik opnieuw of u dan komt met een initiatiefvoorstel om ervoor te zorgen dat
fusies in de toekomst niet meer mogelijk zijn.De heer Jan de Vries (CDA):Voorzitter. Fusies zijn niet per definitie onwenselijk. Daarom hebben
wij in datzelfde debat ook gevraagd om een fusietoets, specifiek gericht op
de zorg. Het kabinet heeft dat toegezegd en heeft daarvoor de Raad van State
een advies gevraagd. Gisteren hebben wij van het kabinet een brief gehad waaruit
blijkt dat de Raad van State daar de komende maand een advies over zal uitbrengen.
Dat zal hopelijk leiden tot een fusietoets die hopelijk ook weer zal leiden
tot correcties als bestuurders en toezichthouders onverantwoord met hun eigen
verantwoordelijkheid omgaan.Mevrouw Leijten (SP):Ik stel vast dat de heer De Vries het leiderschap van CDA'er Brinkman
als voorzitter van de raad van commissarissen niet bezield heeft gevonden.
Ik vind het knap dat hij zich zo uitspreekt. De heer De Vries zegt dat wij
beter toezicht moeten houden op de bestemming van het publieke zorggeld. Er
moeten nieuwe vormen van toezicht komen. Daartoe wil hij in maart een voorstel
van de staatssecretaris en de minister ontvangen. Nu gaat het over zorggeld
dat naar vastgoed gaat. Wat vindt hij ervan dat er zorg-BV's verdwijnen in
private equity?De heer Jan de Vries (CDA):Ik probeer deze hink-stap-sprong te volgen. In principe moeten toezichthouders
van zorginstellingen dit soort gedrag, waarbij het gaat om andere doelstellingen,
niet laten prevaleren boven de kerntaak, namelijk het leveren van goede zorg.
De interne toezichthouders moeten kunnen ingrijpen. Als dat onverhoopt niet
gebeurt, moet er een systeem bestaan waarin correctie door anderen kan plaatsvinden.
Wij gaan ervan uit dat de toegezegde brief van de bewindslieden daarin meer
samenhang brengt. Er moeten betere instrumenten komen om falende toezichthouders
te kunnen corrigeren.Mevrouw Leijten (SP):Ik vind het jammer dat ik geen antwoord van de heer De Vries krijg. Een
aandeelhouder kan ook toezichthouder op de besteding van het zorggeld zijn.
Mijn vraag is of de CDA-fractie dit gewenst vindt. Als het antwoord ontkennend
is, zoals bij de SP-fractie, dan kunnen wij samen optrekken. Ik stel de vraag
nogmaals. Vindt de heer De Vries aandeelhouderschap via private equity een
mogelijke vorm van toezicht waarmee de minister en de staatssecretaris in
hun brief kunnen komen?De heer Jan de Vries (CDA):Dat is een heel andere discussie, die wij ook al bij de begrotingsbehandeling
hebben gevoerd. De staatssecretaris en de minister hebben gezegd dat zij nog
uitgebreid terugkomen op de noodzaak en de wenselijkheid van winstuitkering
in de zorg. De CDA-fractie heeft toen al gezegd daarin vooralsnog geen toegevoegde
waarde te zien. Wij zien alleen maar nadelen en wachten met belangstelling
de definitieve reactie van het kabinet af.Mevrouw Sap (GroenLinks):De heer De Vries heeft net als ik zijn zorgen uitgesproken over de continuïteit
van zorg aan bepaalde groepen cliënten, die dikwijls een wat zwaardere
indicatie hebben. Ik ben benieuwd of hij het met mij eens is dat de uitspraak
van het College sanering zorginstellingen dat de kleinschalige formule van
Philadelphia kwalitatief en financieel moeilijk houdbaar is, niet onderbouwd
en niet wenselijk is.De heer Jan de Vries (CDA):Mevrouw Sap stelt terecht dat onderbouwing voor deze uitspraak ontbreekt.
Ik heb hem als volgt gelezen. Bij de investeringskeuzen en de keuze voor kleinschalige
initiatieven heeft de raad van bestuur zich onvoldoende afgevraagd of deze
voorzieningen ook rendabel zijn te exploiteren. Dat is onverantwoord management,
want het brengt de continuïteit van deze voorzieningen in gevaar. Ik
hoop met mevrouw Sap dat Philadelphia de mogelijkheid vindt om tot een gezonde
exploitatie te komen, waarbij alle kleinschalige voorzieningen in stand kunnen
worden gehouden.Ik zou het zorgelijk vinden als men ervoor koos bepaalde groepen verstandelijk
gehandicapten met een complexe zorgvraag over te dragen aan een andere zorgaanbieder.
Dat moet naar onze mening dan in goed overleg gebeuren met alle betrokkenen,
zoals ouders en verwanten. Men heeft immers bewust gekozen voor het concept
van Philadelphia. Men geloofde daarin en een eventuele nieuwe zorgaanbieder
moet het vertrouwen genieten van dezelfde ouders, verwanten en zorgvragers.Mevrouw Sap (GroenLinks):Dat is een lang antwoord en ik ben de draad een klein beetje kwijt. Ik
zou graag helder van de heer De Vries willen vernemen of hij ook van mening
is dat behoud van de kleinschalige formule een belangrijk uitgangspunt is
en moet blijven in de toekomst. Wij kennen in Nederland immers nog maar weinig
kleinschalige formules.De heer Jan de Vries (CDA):Zeker. Dat lees ik overigens ook in de stukken van het College sanering
zorginstellingen en van Philadelphia. Dat is de ambitie. Dit moet uiteindelijk
wel vorm krijgen op een wijze waarbij ook de continuïteit voor de langere
termijn is gewaarborgd.De heer Van der Vlies (SGP):Voorzitter. Wat jammer toch dat een prachtige organisatie als Philadelphia
Zorg zo in de problemen is geraakt. Zij was toch de jaren door een paradepaard
op dit beleidsterrein, een voorbeeld voor velen, een organisatie en instelling
waar je warme gevoelens bij had. Ik wind er geen doekjes om: ook vanwege de
identiteit was ik er heimelijk trots op.Wat nu? Bestuurlijke obesitas, het zal je maar gezegd worden. Toch is
dit de conclusie – een heftige – van het College sanering zorginstellingen.
Die rapportage heeft ook mijn fractie geschokt. De ene fusie stapelde zich
op de andere. Er zijn zorgactiviteiten ontwikkeld waarvoor Philadelphia Zorg
weinig expertise in huis had. Er werd veel geld geïnvesteerd in onroerendgoedprojecten.
De combinatie van al deze factoren leidde tot de zeer zorgelijke
financiële situatie waarin men nu verkeert.Dit dwingt tot de vragen: hoe kon het zo ver komen, had het kunnen worden
voorkomen en hoe nu verder? In de eerste plaats is natuurlijk de raad van
bestuur verantwoordelijk, maar het bestuur was kennelijk bezig met grootse
vergezichten, meer dan met de bekende governanceregels. De raad van commissarissen
heeft niet op tijd hard aan de rem getrokken. Dat geeft te denken. Blijkbaar
was de cultuur zodanig dat de checks and balances al jaren in onbalans waren
geraakt. Welke consequenties worden er aan dit mismanagement verbonden? Zijn
er ook nog juridische consequenties of moet dat nog worden onderzocht?Ik heb al gevraagd hoe het zo ver heeft kunnen komen. Er waren toch voldoende
toezichthoudende organisaties, zou je zeggen. Of de toezichthouders hebben
op cruciale momenten zitten slapen – dat mag je van mensen van die allure
toch nauwelijks veronderstellen – of de verschillende toezichthouders
hebben op het cruciale moment toch net te weinig instrumenten gehad om de
rem aan te trekken en bij te sturen. Dit leidt tot fundamentele vragen over
de bestuursstructuur, de toezichthouders enzovoort rondom zorginstellingen.
Het is heel goed dat er nu een brief is toegezegd om tot een integrale visie
te komen. Enkele collega's zeiden het al: wij moeten die zo snel mogelijk
maar in ieder geval dit voorjaar bespreken en daaraan consequenties verbinden.Wij willen graag kleinschalige zorg. Daar was Philadelphia nu juist sterk
in. Dat is toch overruled door de hang naar groot, groter, nog groter. Dat
is jammer. Die schaalvergrotingsinitiatieven kunnen te maken hebben gehad
met de politieke omgevingsfactoren, de budgettering en wat dies meer zij.
De vraag dringt zich op of wij verder moeten gaan met die fusies of dat wij
naar ketensamenwerking moeten overgaan en naar een steviger fusietoets.Tot slot komt het er nu op aan, alles op alles te zetten om de organisatie
weer op de rails te krijgen. Ik hoop oprecht dat het personeel niet op de
blaren hoeft te zitten en dat de continuïteit van de zorg op het patiënt/cliëntniveau
gewaarborgd is. Mijn fractie spreekt graag vertrouwen uit in de maatregelen
die de staatssecretaris heeft overgenomen uit het onderzoek van het College
sanering zorginstellingen. Terug naar de kerntaken, stoot alle niet kernactiviteiten
zo snel mogelijk af en houdt streng toezicht op de voortgang en de vooruitgang.
Alle belanghebbenden moeten snel samen om de tafel om een door alle partijen
gedragen oplossing te ontwikkelen. Ik wens ieder daarbij veel succes.Mevrouw Agema (PVV):De heer Van der Vlies stelt dat de toezichthouders mensen van allure zijn
en hij vraagt zich af of zij niet meer mogelijkheden voor hun toezichthoudende
taken zouden moeten krijgen. Deze "mensen van allure" zijn vaak mensen die
naast hun hoofdbetrekking een aantal bijbanen hebben, zoals de heer Brinkman,
die 23 bijbanen heeft. Is dat misschien een beetje te veel, waardoor deze
mensen hun toezichtbanen niet goed meer kunnen uitvoeren?De heer Van der Vlies (SGP):Ik laat mij niet dringen in de rol om voor de bedoelde "mensen van allure"
een maat te stellen. Die mensen moeten zich echter wel de spiegel voorhouden
en zich de vraag stellen: heb ik misschien verantwoordelijkheden willen dragen
die ik blijkbaar niet in alle opzichten heb kunnen waarmaken? Dat is een terechte
vraag, maar die geldt veel algemener. Die geldt ook voor Kamerleden.Mevrouw Agema (PVV):Dat klopt. Als die spiegel echter wat vertroebeld is, zou er dan niet
een richtlijn voor het toezicht in de zorgsector moeten komen? Daartoe zou
het initiatief door de Kamer of het kabinet genomen kunnen worden. Hoeveel
bijbanen zou een bestuurder of toezichthouder moeten kunnen hebben? Of zegt
de heer Van der Vlies dat het de eigen verantwoordelijkheid van een bestuurder
of toezichthouder is om twintig, veertig of zestig bijbanen te hebben, ongeacht
de gevolgen die dat kan hebben voor de zorg?De heer Van der Vlies (SGP):Het gaat hier primair om een eigen verantwoordelijkheid. Als men een verzoek
ontvangt om toe te treden tot enig college, waar een bepaalde verantwoordelijkheid
aan gekoppeld is, dan dient men zich af te vragen of men daar voldoende ruimte
voor beschikbaar kan stellen en of men daar voldoende bovenop kan zitten.
Dat is allereerst een persoonlijke verantwoordelijkheid. De wetgever moet
daar naar mijn mening ver van wegblijven, want hoe zouden wij op dit punt
een maat kunnen stellen?Het andere verhaal is de integrale visie op governance en good governance.
Daar komen wij binnenkort over te spreken. Daar zijn de lijnen voor uitgezet.De voorzitter:Dat is inderdaad het geval. De brief is er en die is ook geagendeerd.De heer Van der Veen (PvdA):Voorzitter. Het is treurig om te moeten constateren dat wij voor de zoveelste
keer in deze Kamer praten over een instelling die in de problemen komt door
falend bestuur en toezicht. Het rapport van het College sanering zorginstellingen
en de brief van de staatssecretaris zijn er volstrekt helder over dat hier
sprake is geweest van falend bestuur en toezicht. Ook anderen hebben dat gezegd.
In dit verband vraag ik de staatssecretaris, te onderzoeken of het mogelijk
is de bestuurlijke aansprakelijkheid in deze situatie na te gaan. Het is des
te treuriger – ook anderen hebben dat genoemd – dat Philadelphia
tot voor enkele jaren geleden een rolmodel vervulde in de Nederlandse samenleving,
zeker op het vlak van de zorg voor gehandicapten in Nederland.Ik ben blij te kunnen constateren – ik doe dat op basis van het
rapport van het voornoemde college en de brief van de staatssecretaris –
dat het bestuur van Espria zijn verantwoordelijkheid genomen heeft. Al meerdere
malen hebben wij gewezen op het belang van good governance. Om die reden hebben
wij in november 2008 de minister per motie verzocht om zo snel mogelijk te
komen met een nota inzake bestuur en toezicht. Het doet ons deugd dat de minister
bij brief heeft laten weten dat hij dit samen met de staatssecretaris zal
doen. Wij onderstrepen het verzoek van de collega's van de CDA-fractie om
dat zo snel mogelijk te doen, liefst voor 1 maart aanstaande, want wij
moeten af van de situatie dat wij elke keer opnieuw discussiëren over
dit soort zaken zonder dat wij een houvast hebben en zonder dat wij beschikken
over criteria.In het herstelplan staat dat er 330 banen verloren zouden gaan. Ik kan
mij voorstellen dat dit voor veel onrust onder het personeel heeft gezorgd.
Namens mijn fractie uit ik mijn respect en waardering voor het personeel,
dat onder deze moeilijke omstandigheden zijn werk blijft doen. Voor ons is
het dan ook erg belangrijk dat gegarandeerd kan worden dat het personeel vanaf
dit moment tijdig en volledig geïnformeerd wordt.Mevrouw Van Miltenburg (VVD):Ik heb een vraag over de opmerking van de heer Van der Veen dat wij heel
snel de brief van de regering moeten ontvangen, omdat wij houvast en normen
nodig hebben om de raden van toezicht te kunnen beoordelen. Waar denkt de
heer Van der Veen dan concreet aan? Denkt hij aan de regel: u moet het goed
doen?De heer Van der Veen (PvdA):Wat mijn fractie betreft, mogen er regels gesteld worden voor het aantal
commissariaten dat men mag hebben. In het bedrijfsleven is het heel gebruikelijk
dat men niet meer dan vijf commissariaten mag hebben. Ik vind dat wij daar
een uitspraak over kunnen doen. Het gaat dan ook om de cure-sector, de ziekenhuissector.
Hoe zit het bijvoorbeeld met de verantwoordelijkheid van een raad van bestuur
en de in het ziekenhuis werkzame specialisten? Laten wij niet vergeten wat
er bij de IJsselmeerziekenhuizen is gebeurd. Specialisten konden daar buiten
de raad van bestuur om van alles doen. Overigens gebeurt dat ook bij andere
ziekenhuizen. De staatssecretaris moet daarover een uitspraak doen.Mevrouw Van Miltenburg (VVD):Welke regels je ook bedenkt, uiteindelijk zullen mensen de intrinsieke
behoefte moeten hebben om het goed te doen. In dit geval zijn er toch wel
heel veel aanwijzingen dat men die behoefte niet had.De heer Van der Veen (PvdA):De mens is complex. Misschien hebt u het boek De Prooi gelezen over het
bestuur van ABN AMRO: over mensen van allure gesproken! Daaruit zou u in ieder
geval duidelijk zijn geworden dat psychologie een heel belangrijke rol speelt
en dat je behalve regels mensen nodig hebt die passie hebben voor hun werk,
goed kunnen besturen en hun vak beheersen. Je kunt mensen daarbij helpen door
goede voorwaarden te creëren en mensen af te rekenen aan de hand van
criteria. Als die criteria ontbreken, komen mensen te gemakkelijk weg. Dat
geldt zeker ook voor de zorg.Voorzitter. Het is belangrijk dat gegarandeerd wordt dat de cliëntenraad
en de participatieraad voldoende gehoord en betrokken worden bij het herstelplan.
Met andere woorden: hoe gaat de staatssecretaris zorgen voor voldoende draagvlak
voor toekomstige beslissingen?Voorop staat voor mij dat de continuïteit van de zorg gegarandeerd
moet worden. Wij hechten eraan dat daarbij de kleinschaligheid van de voorzieningen
als uitgangspunt wordt genomen. Vanuit die kleinschaligheid moet teruggeredeneerd
worden naar de hoofdorganisatievorm. Daarvoor kan een fusie nodig zijn, maar
misschien kan het ook zonder een fusie. Voorop staat dus de zorg voor de cliënt
en in dit geval zorg in een kleinschalige voorziening.Mevrouw Agema (PVV):Het is een lichtpuntje dat ook de PvdA-fractie vindt dat het aantal commissariaten
aan een maximum wordt gebonden. Een maximum van vijf commissariaten is een
heel mooi openingsbod en ik stel voor dat wij er samen voor gaan zorgen dat
wij dit punt binnenhalen.Moeten gewezen bestuurders en vertrokken toezichthouders verantwoording
afleggen? Vindt u dat ze gewoon kunnen vertrekken of moeten mensen die duidelijk
hebben gefaald, daarvan de gevolgen ondervinden?De heer Van der Veen (PvdA):Ik zei al dat onderzocht moet worden of er sprake is van bestuurlijke
aansprakelijkheid. Als je de verantwoordelijkheid op je neemt voor het toezicht
op of het bestuur van een organisatie, dien je daarop afgerekend te worden,
zowel wanneer het goed gaat als wanneer het slecht gaat. Dat maakt wat mij
betreft ook onderdeel uit van de gevraagde notitie.Om misverstanden te voorkomen: als ik akkoord ga met zes commissariaten,
dan moet u mij straks niet verwijten dat ik vandaag over vijf commissariaten
heb gesproken. Ik vind dat je het aantal moet limiteren, maar over het maximum
moeten wij natuurlijk nog wel met elkaar in debat.Voorzitter. Hoe kan worden voorkomen dat kleine initiatieven als de bewoners
van het vegetarische centrum de dupe worden van het mismanagement?Ik ben zeer verbaasd over de nogal ongelukkige mailwisseling die wij hebben
ontvangen over de cijfers. Ik hoop dat de externe accountant hierover zo snel
mogelijk uitsluitsel zal geven.Gelet op het rapport van het college en het oordeel van de staatssecretaris
ga ik ervan uit dat er geen politieke of publieke discussie zal ontstaan over
afvloeiingsregelingen. Mijn fractie zou dat niet begrijpen en ook niet accepteren.Ten slotte hoop ik dat het vertrouwen tussen de bij Philadelphia betrokken
partijen zo snel mogelijk wordt hersteld. Dat is van groot belang voor de
cliënten en hun zorg.Mevrouw Leijten (SP):In Espria, de organisatie die tot stand is gekomen na de bestuurlijke
fusie, zitten bestuurders die eerder verantwoordelijk waren voor Evean en
Philadelphia. Bovendien heeft de raad van commissarissen ook Woonzorg Nederland
onder zich. U weet dat en ik vraag mij dan ook af hoe u een compliment kunt
geven aan het bestuur van Espria voor het feit dat men de problemen bij Philadelphia
boven water heeft gekregen. Moet uw conclusie niet zijn dat de bestuurders
van Philadelphia de zaken te mooi hebben voorgesteld en dat de bestuurders
van Evean sliepen toen zij in het huwelijksbootje stapten? Zou het verder
niet beter zijn om een punt te zetten achter de integratie en om de bestuurlijke
fusie te ontbinden?De heer Van der Veen (PvdA):Het bestuur van Espria en dus de bestuurderen van Woonzorg en Evean, moeten
zich behoorlijk bekocht hebben gevoeld nadat de cijfers van Philadelphia boven
tafel kwamen. Ik weet uit ervaring dat je cijfers op verschillende manieren
kunt vormgeven. Bij Philadelphia heeft het te maken met boekhoudkundige criteria
voor de herwaardering van bepaalde zaken. Daar heeft men een externe accountant
naar laten kijken, die niets heeft geconstateerd. Voor zover
mijn informatie strekt, hebben de bestuurderen van Evean en Woonzorg niet
zitten slapen. Ik geef ze een pluim omdat zij de zaak niet hebben laten verzanden
in een juridische discussie met Philadelphia over wie gelijk heeft en of ze
een kat in de zak hebben gekocht. Zij verdienen waardering voor het nemen
van hun verantwoordelijkheid en het aanpakken van de zaak. Dat laat mijn oordeel
over de wenselijkheid van de fusie onverlet. Mijn conclusie is slechts dat
bestuurderen hun verantwoordelijkheid hebben genomen; dat waardeer ik. Ik
constateer verder dat de bestuurderen geen balanssteun hebben gevraagd; ook
dat waardeer ik. Nogmaals, dat laat onverlet of deze fusie verstandig is.
Op dit moment weet ik daar te weinig van.Mevrouw Leijten (SP):Maar wat als diezelfde toezichthouders daar nog steeds zitten? De geest
van Philadelphia, het streven naar marktexpansie, verbreding en een fusie,
heerst natuurlijk ook bij Evean en Woonzorg. In dat licht is het de vraag
of zij een compliment verdienen. Wij kunnen beter kijken of de NZa wel goed
controleert en of de accountants wel deskundig en niet geïncorporeerd
zijn.De heer Van der Veen (PvdA):"Natuurlijk" ligt mij niet zo in de mond. Ik zie die oorzakelijke verbanden
niet zo. Ik constateer van afstand dat Philadelphia zijn cijfers heeft opgepoetst,
wellicht vanwege de fusie; dat deugt niet. Vervolgens constateer ik dat de
twee bestuurderen van Woonzorg en Evean dit naar mijn idee niet hadden kunnen
zien, gelet op het feit dat zij er een accountant naar hebben laten kijken.
Of die accountant zijn werk wel of niet goed heeft gedaan, kan ik niet beoordelen,
maar op zich getuigt het van bestuurlijke wijsheid om een accountant te laten
kijken naar een club waarmee je gaat fuseren. In dat licht kun je de twee
bestuurders van Evean en Woonzorg niet verantwoordelijk stellen voor de situatie
die men bij Philadelphia heeft aangetroffen. Nogmaals, ik waardeer dat men
niet in de normale reflex – veel bestuurderen zouden dat in zo'n fusiesituatie
doen – is geschoten: het eigen blazoen schoon poetsen, alle juristen
uit de kast trekken en de club aanpakken waarmee je wilt fuseren. Het was
slecht geweest als zij dat hadden gedaan. Dan waren er gigantische juridische
gevechten ontstaan waarin alle bestuurlijke energie was gaan zitten, wat ten
koste zou zijn gegaan van de zorg. Ik geloof dat men de verantwoordelijkheid
om deze zaak recht te zetten op zich heeft genomen om de zorg te waarborgen.
Mevrouw Leijten zit er waarschijnlijk beter in dan ik om te kunnen zeggen
dat accountants "geïncorporeerd" zijn; "natuurlijk" dit of "natuurlijk"
dat.Mevrouw Leijten (SP):Ik stel wel vast dat de gewezen bestuurder nog steeds zit in de mailwisseling
tussen de heer Brinkman en de heer Megens die wij hebben gezien. Hij is nog
gewoon lid van de besturen van de andere corporaties. Er is dus iemand geofferd
voor de show.De heer Van der Veen (PvdA):Dit laat ik volstrekt aan de veel meer intellectuele bagage hebbende mevrouw
Leijten. Ik kan niets anders zien dan wat ik lees, en daarop baseer ik mijn
conclusies en oordeel.Mevrouw Ortega-Martijn (ChristenUnie):Voorzitter. Het rapport van het College sanering zorginstellingen laat
aan duidelijkheid niets te wensen over: zorginstelling Philadelphia is in
de problemen geraakt doordat de raad van bestuur en de raad van commissarissen
opzichtig hebben gefaald in het uitoefenen van hun verantwoordelijkheden.
De fractie van de ChristenUnie is erg geschrokken van het rapport. Het is
zeer ernstig dat een zorginstelling met een goede staat van dienst in korte
tijd door wanbeheer zo in de problemen is geraakt. Het is daarom goed dat
er vandaag in de Kamer over wordt gesproken. Voor de fractie van de ChristenUnie
staat voorop dat de continuïteit van de zorg moet zijn gewaarborgd. Het
gaat om een zeer kwetsbare groep mensen. Bovendien bestaan er nog onduidelijkheden
over de voortgang en de inrichting van het proces dat uiteindelijk tot een
oplossing moet leiden. De fractie van de ChristenUnie steunt dan ook de maatregel
van de staatssecretaris waarmee zij de IGZ en het CSZ in de overbruggingsperiode
een extra toezichthoudende taak heeft gegeven. Op welke termijn wil de staatssecretaris
dat het vervolgonderzoek van het CSZ is afgerond?Wat er nu verder met zorginstelling Philadelphia moet gebeuren, is in
de eerste plaats een zaak van de betrokken partijen zelf. Er ligt een herstelplan,
dat nog aan een nader onderzoek wordt onderworpen. De fractie van de ChristenUnie
is van mening dat het herstelplan goede aanknopingspunten biedt voor verbetering.
Belangrijk is dat de zorg weer centraal komt te staan in de organisatie en
dat maatregelen worden genomen om de afstand tussen het bestuur en de werkvloer
te verkleinen. Volgens de ChristenUnie kan "groot" alleen als de verantwoordelijkheden
en sturingsmogelijkheden laag liggen.De ChristenUnie is zeer te spreken over de gesprekken die de staatssecretaris
heeft gevoerd met de verschillende betrokkenen en het feit dat zij veel waarde
hecht aan de verkregen informatie. De cliëntenraad en de participatieraad
hebben kenbaar gemaakt nadrukkelijker bij het proces te willen worden betrokken.
Zij maken zich vooral zorgen over het behoud van de specifieke identiteit
van Philadelphia. De fractie van de ChristenUnie ziet graag dat dit aspect
nadrukkelijk bij het vervolgonderzoek van het CSZ wordt betrokken. Kan de
staatssecretaris dit toezeggen?Voor de lange termijn zal moeten worden bekeken of aanvullende wet- en
regelgeving noodzakelijk is. Terecht wordt in de brief verwezen naar de situatie
van de IJsselmeerziekenhuizen en het "early warning"-systeem. Het is belangrijk
dat zo'n systeem er zo snel mogelijk komt. De vraag is natuurlijk wat er vervolgens
met de vroegtijdige melding wordt gedaan. Het is belangrijk dat er in de toekomst
meer duidelijkheid komt over de vraag wat good governance is en dat daar ondubbelzinnig
op kan worden getoetst. De fractie van de ChristenUnie verzoekt de staatssecretaris
in de aangekondigde brief over goed bestuur bij zorgaanbieders met concrete
voorstellen hiervoor te komen.Wat betreft fusie blijft de fractie van de ChristenUnie van mening dat
discussies in de Tweede Kamer zich niet moeten toespitsen op specifieke casuïstiek,
maar veel meer moeten gaan over de marktwerking in de zorg zelf. Welke samenwerkingsvormen
zijn acceptabel, zodat de overheid de kwaliteit, bereikbaarheid en betaalbaarheid van zorg kan garanderen? Dit moet in wet- en regelgeving worden
geborgd, zodat wij niet voortdurend in discussies terechtkomen over de vraag
of een specifieke fusie doorgang mag vinden. Met goede wet- en regelgeving
weet de NMa wat haar te doen staat.Volgens de ChristenUnie kunnen de verantwoordelijkheden en sturingsmogelijkheden
alleen laag liggen. Er zal voortdurend moeten worden bekeken wat de toegevoegde
waarde van een fusie of andere samenwerkingsvorm is voor de cliënt. Laten
wij vooral niet vergeten dat succes vooral ook zit in het gedrag van mensen
en niet alleen in structuren.De vergadering wordt van 14.35 uur tot 14.45 uur geschorst.Staatssecretaris Bussemaker:Voorzitter. Het is treurig dat wij vandaag moeten spreken over een instelling
die een zeer goede naam had en in het land bekend stond vanwege het concept
van kleinschaligheid, maar nu in de problemen zit. Net als de Kamer ben ik
van mening dat de conclusies van het College sanering zorginstellingen hard
zijn en dat daar maatregelen bij horen.Ik heb geprobeerd, na ontvangst van het rapport van het College sanering
zorginstellingen op 18 december, mij een goed beeld te vormen van wat
er precies bij Philadelphia aan de hand is. Ik heb daarom gesproken met onder
andere de raad van bestuur van Philadelphia, de voorzitter van de raad van
commissarissen, de cliëntenraad en hun vertegenwoordigers in de participatieraad.
Tegen mevrouw Leijten zeg ik dat ik afgelopen maandag met de ondernemingsraad
heb gesproken, na het versturen van de brief. Ik had immers een verzoek uit
de Kamer gekregen om die brief onmiddellijk te versturen. Wij hebben in zeer
korte tijd zeer veel overleggen gevoerd. Ik heb daar zo veel mogelijk zelf
bij aanwezig willen zijn. Daarom vond het overleg met de ondernemingsraad
afgelopen maandag plaats. Voorts hebben wij intensief overleg gevoerd met
de Inspectie voor de Gezondheidszorg en met de zorgkantoren.Ik ben het dan ook niet met mevrouw Sap eens dat wij te laat hebben gereageerd,
terwijl alle seinen al op rood stonden. Wij hebben hier een uitgebreid debat
gehad over Espria. Destijds hebben wij daar ook maatregelen genomen. Ik herinner
mevrouw Sap eraan dat door het ingrijpen van de minister voor WWI de bestuurlijke
fusie toen niet door is gegaan. Nadat wij in het najaar signalen hebben ontvangen,
heb ik zelf het College sanering zorginstellingen gevraagd om actie te ondernemen.Ik kom straks terug op de wijze waarop de minister en ik dit soort incidenten
willen vertalen naar meer structureel beleid, een "early warning"-systeem.
Bij het ontbreken ervan mag de Kamer mijn vraag aan het College sanering zorginstellingen
zien als een manier van omgaan met "early warning". Direct nadat wij het rapport
hebben gekregen, hebben wij afspraken gemaakt met de raad van bestuur over
de wijze waarop wij een en ander met elkaar moesten wisselen. In het kerstreces
dat hiertussen zat, hebben wij het rapport goed tot ons genomen. Direct op
de eerste werkdag na het reces zijn de eerste acties ondernomen, juist omdat
ik dit van het allergrootste belang vond.Mevrouw Sap (GroenLinks):Hetgeen ik heb opgemerkt over het te laat reageren, ging er vooral over
dat de staatssecretaris op signalen van buitenaf reageert. Dit waren signalen
uit de media en Kamervragen. Zij heeft niet gereageerd op signalen die vanuit
haar eigen toezicht op de organisatie voortkomen. Is dit dan niet te laat,
als je weet dat je met een organisatie te maken hebt die politiek gezien heel
gevoelig is? Waarom wordt die organisatie dan niet zo goed in de gaten gehouden
dat de staatssecretaris zelf de actie onderneemt in plaats van te reageren
op signalen van buitenaf?Staatssecretaris Bussemaker:Ik heb zelf gereageerd. Ik was immers degene die het College sanering
zorginstellingen heeft gevraagd om actie te ondernemen. Dit doe je op grond
van diffuse signalen, waaronder signalen van mijn eigen inspectie, maar ook
signalen die mijn medewerkers hebben gekregen. De optelsom daarvan zorgt ervoor
dat je zegt: er is meer aan de hand. Vorige week heeft de Kamer van mij het
rapport van de inspectie over gehandicapteninstellingen gekregen. Daarin staat
dat een aantal locaties van Philadelphia streng is gecontroleerd en wat de
reden van de inspectie was om deze herhaaldelijk te bezoeken. Er staat ook
in het rapport dat op een aantal punten verbeteringen zijn aangebracht. Deze
signalen samen, en het feit dat het hierbij om een grote instelling gaat waarbij
veel cliënten en medewerkers zijn betrokken, hebben ertoe geleid dat
ik in oktober actie heb ondernomen. Het is immers geen licht besluit om een
College sanering zorginstellingen te vragen, een diepgravend onderzoek te
doen naar een instelling.Mevrouw Sap (GroenLinks):Ik waardeer het ook dat de staatssecretaris dat diepgravende onderzoek
heeft laten doen, laat daar geen misverstand over bestaan. Toch kan ik dit
geen tijdige reactie vinden. Wij waren bijna te laat! Het was bijna zo serieus
dat de instelling failliet is gegaan. Ik zou toch van de staatssecretaris
willen weten of dit niet al veel eerder aan het licht had kunnen komen, als
zij al eerder dat onderzoek van het college had ingesteld. Ik wil ook graag
van haar horen of het "early warning"-systeem dat wij in de toekomst krijgen,
er wel voor zorgt dat wij eerder in het proces zicht krijgen op problemen,
zodat wij niet steeds onder deze enorme druk met oplossingen moeten komen.Staatssecretaris Bussemaker:Dat mag je hopen. Ik kom straks terug op de lessen die wij uit deze kwestie
trekken. Ik zou u willen vragen, mij in de gelegenheid te stellen om eerst
in te gaan op de casus Philadelphia. Ik heb u al gezegd: natuurlijk moet het
onder druk gebeuren. Als er problemen zijn, heb je vaak niet veel tijd meer
om nog eens rustig te bedenken hoe je een en ander kunt oplossen. Ik zeg u
dat de actie die wij nu ondernomen hebben, eigenlijk een soort van "early
warning" is. Ik heb dat pas kunnen doen toen er signalen waren. Het lijkt
mij ook niet wenselijk om dat al te snel te doen. Ik dacht dat het mevrouw
Koşer Kaya was die zei: wij willen uitgaan van vertrouwen. Ik wil ook
uitgaan van vertrouwen in de zorg, omdat het mijn stellige overtuiging is
dat, zeker in de langdurige zorg, de beste kwaliteit van zorg geleverd wordt
waar er een directe relatie is tussen de cliënt, de professional en de
instelling. Je moet ervan uit kunnen gaan dat dit op basis van vertrouwen
geschiedt. Waar dat vertrouwen misbruikt wordt, moet je hard ingrijpen.Ik constateer – ook daar kom ik straks op terug – bij een
aantal algemene opmerkingen over de governance dat die zeker in deze kwestie
voor verbetering vatbaar is, maar dat wij daar ook lessen voor de toekomst
uit kunnen trekken. Het zou niet wenselijk zijn om nu alle ongeveer 3000 instellingen
in de langdurige zorg bij voorbaat onder verscherpt toezicht te stellen. Dat
zou een onwerkbare situatie opleveren en dan zou u mij hier weer naartoe halen
om mij te zeggen dat mijn systeem gebaseerd is op wantrouwen in plaats van
op vertrouwen. Het is zoeken naar het midden.De intensieve gesprekken die ik heb gevoerd, hebben mij geleerd dat er
ook bij deze instelling met een enorme betrokkenheid gewerkt wordt. De medewerkers
werken met enorme betrokkenheid en krijgen daarvoor ook zeer veel waardering
van de cliënten. Ik heb ook begrepen dat de cliënten het buitengewoon
ernstig opvatten en dat zij bang zijn, de dupe te worden van slecht beheer.
Met mevrouw Leijten zeg ik dat het inderdaad het allerergste is als de kwaliteit
van de zorg bedreigd wordt, want het gaat om de cliënten. Als je dan
de conclusies leest van het College sanering zorginstellingen, dan kan ik
niet anders dan met mevrouw Leijten van mening zijn dat die zeer zorgwekkend
zijn. Het college spreekt over bestuurlijke obesitas. Ik citeer: "Naar onze
stellige indruk heeft men als organisatie, raad van bestuur, niet de juiste
prioriteiten gesteld en daarmee zaken niet goed op orde gehad." Mevrouw Leijten
citeerde al dat het gedrag cultuurfilosofisch geduid zou kunnen worden als
"ik wil het hier, en ik wil het nu". Je zou kunnen zeggen – en dit zijn
mijn eigen woorden – dat Philadelphia zich uiteindelijk heeft gedragen
als Holle Bolle Gijs, dat de instelling daar ziek van is geworden en dat het
van het allergrootste belang is om te komen tot een zo goed en zo adequaat
mogelijk herstel. Gelukkig wordt daaraan gewerkt, maar ook daar kom ik op
terug.Het belangrijkste signaal van het College sanering zorginstellingen vind
ik het signaal dat er een gebrek is aan bestuurlijk toezicht, dat het bestuur
en de raad van toezicht te dicht op elkaar zitten, en dat de directe zorg
te veel uit het oog is verloren. Dat is ook een les voor andere instellingen.
Ik heb dat hier al vaker gezegd: zorginstellingen hebben één
taak. Zij hebben een belangrijke kerntaak: het verlenen van zo goed mogelijke
zorg. Dat is ook waar hun aandacht allereerst naar uit zou moeten gaan, en
niet naar grote projecten. Tegen mevrouw Leijten zeg ik dus: inderdaad, ook
wat mij betreft draait het in de zorg om de cliënt en kunnen wij met
het College sanering zorginstellingen concluderen dat de aandacht van het
bestuur en van de raad van commissarissen te veel naar nieuwe bouwprojecten
en te weinig naar de cliënt en de zorgorganisatie uitging. De aandacht
ging met name uit naar een aantal vastgoedprojecten. Daarbij had men de veronderstelling
dat je, als je bijvoorbeeld vakanties voor je cliënten wilt organiseren
of als je aan de complexe vraag van oudere gehandicapten wilt voldoen, nieuwe
voorzieningen moet inkopen en aan nieuwe exploitatie moet doen. Mijn stelling
is dat dit ook op een andere manier kan. Dat is ook mogelijk door samenwerking
en daarvoor is het niet altijd nodig om groter te worden. In veel gevallen
zal het de voorkeur verdienen om het op die manier te doen. Kortom, de zorg
is geen spelletje, maar het is van het allergrootste belang dat de belangen
van cliënten centraal staan en dat publieke belangen geborgd worden,
waaronder de kwaliteit van zorg en de continuïteit daarvan. Daarop kom
ik later in mijn betoog uitvoeriger terug. Ik vind dat dit ook een les moet
zijn voor alle andere raden van bestuur en raden van toezicht van zorginstellingen.
Wij kunnen een doolhof aan wetten en regels maken, extra toezicht houden,
verplichtingen opleggen enzovoorts, maar het is iets wat in de genen zou moeten
zitten van het verzorgend personeel tot en met de leden van de raad van bestuur
en die van de raad van commissarissen. Ik meen dat ook mevrouw Van Miltenburg
zei dat wij zo veel regels kunnen maken als wij willen, maar dat dit niet
werkt als mensen niet zelf de behoefte voelen om actie te ondernemen.Mevrouw Agema (PVV):Dat kan wel zo zijn, maar wij zullen op een gegeven moment iets moeten
doen als blijkt dat dit niet in de genen zit. Toch?Staatssecretaris Bussemaker:Daarom staan wij hier. Om die reden heb ik iets gedaan en zal ik in de
toekomst nog meer doen.Mevrouw Agema (PVV):Dat zien wij graag wat concreter. Kan de staatssecretaris een reactie
geven op onze voorstellen die betrekking hebben op de overhead, het maximumaantal
nevenfuncties enzovoorts?Staatssecretaris Bussemaker:Op de voorstellen van mevrouw Agema kom ik zo meteen. Ik sprak nog over
de situatie bij Stichting Philadelphia Zorg die ook door het College sanering
zorginstellingen werd geschetst. Ik doel op het feit dat de bedrijfsvoering
in een aantal achtereenvolgende jaren verliesgevend was. Het gebrek aan sturing
en intern toezicht op concrete resultaten hebben in korte tijd geleid tot
verdamping van eigen vermogen. Ik merk daarbij op dat de financiële situatie
gelukkig langzaam verbetert. Dat neemt niet weg dat die nog steeds zorgelijk
is. De heer De Vries vroeg of er naar het oordeel van het College sanering
zorginstellingen nu steun nodig is. Het constateert in zijn rapport immers
dat de solvabiliteit tot nihil is gedaald. Dat was de conclusie van oktober
2008 en gelukkig is de afgelopen tijd een en ander op een goede manier aangepakt,
waardoor de financiële situatie langzamerhand verbetert. Ik zeg nogmaals
dat de bevindingen van het College sanering zorginstellingen eerder zijn gedaan
en dat die gelukkig zijn achterhaald.Tegen mevrouw Van Miltenburg zeg ik dat een faillissement gelukkig niet
aan de orde is, hoewel de financiële situatie zorgelijk is. Mocht faillissement
ooit aan de orde zijn, dan zal eerst de balanssteun aan de orde komen. Vanwege
de continuïteit van zorg zou een dergelijke instelling allereerst bij
de NZa terechtkomen.De heer Jan de Vries (CDA):Ik kom kort terug op de bevindingen van het College sanering zorginstellingen
die inmiddels deels achterhaald zijn. Er is nu een accountant bezig om naar
de cijfers te kijken, gerelateerd aan het herstelplan. Dit gebeurt op verzoek
van de raad van bestuur en de ondernemingsraad. Stelt u zich voor dat die
accountant op andere gronden tot een andere conclusie komt en dat die niet
samenhangt met het feit dat wij inmiddels verder zijn in de tijd. Hij heeft
dus andere waarderingsgronden dan bijvoorbeeld die van het College sanering
zorginstellingen. Hoe zou de staatssecretaris daar tegenaan kijken?Staatssecretaris Bussemaker:Dan zou ik eerst moeten zien waar hij mee komt. Ik weet dat daaraan op
verzoek van de ondernemingsraad wordt gewerkt. Er is immers een meningsverschil
over de wijze waarop die cijfers moeten worden geïnterpreteerd. Dat zal
ik moeten afwachten. En de heer De Vries weet dat ik het College sanering
zorginstellingen heb gevraagd om extra toezicht te houden op de raad van commissarissen,
na te gaan of een en ander nu in orde is en of wij voldoende vertrouwen kunnen
hebben in de continuïteit van zorg. Daar hebben wij echter de expertise
die nu wordt ingewonnen voor nodig.De heer Jan de Vries (CDA):Begrijp ik het goed, dat, mocht het nieuwe onderzoek leiden tot de bijstelling
van het voorgestelde herstelplan, het College sanering zorginstellingen opnieuw
zal beoordelen of dat herstelplan zal leiden tot het waarborgen van de continuïteit
van zorg?Staatssecretaris Bussemaker:Ja. Ik heb het College sanering zorginstellingen opdracht gegeven om ook
mee te kijken bij dat herstelplan vanuit het oogpunt van de continuïteit
van zorg en de uitgangspunten van governance. Het is uiteraard ook een zaak
van de raad van bestuur om daarover met onder andere de ondernemingsraad te
overleggen, juist ook omdat daar de beslissing is genomen nog een derde om
expertise te vragen omdat men van mening verschilt over de interpretatie van
de cijfers. Ik heb begrepen dat men bereid is om zich neer te leggen bij het
oordeel van de expertise die nu wordt ingewonnen.Mevrouw Van Miltenburg (VVD):Ik heb een vraag over de balanssteun in geval van faillissement. Wij spreken
hier over een grote landelijk werkende organisatie waar noodzakelijke zorg
wordt geleverd die geen dag uitstel vergt. Daarmee onderscheidt deze zich
daadwerkelijk van een ziekenhuis. Mensen die daarin zijn opgenomen, kunnen
immers altijd worden verplaatst naar een ander ziekenhuis. Als de salarissen
niet meer worden uitbetaald, is er een acuut probleem dat acuut moet worden
overgenomen. Het kan om heel veel geld gaan, want er is een aantal heel grote
organisaties. De theorie die de staatssecretaris daar schetst, namelijk dat
in een geval van faillissement zal worden ingesprongen met balanssteun, kan
in de praktijk heel ingrijpende gevolgen hebben voor de begroting van VWS.
Ik vraag mij af of die mogelijkheid voldoende op het netvlies staat. Philadelphia
is immers niet de enige grote zorgverlener in Nederland. Ligt er een noodplan
op de plank bij het ministerie over de wijze waarop daarmee moet worden omgegaan?
De kans bestaat immers dat dit langdurig op de begroting van VWS komt.Staatssecretaris Bussemaker:Als een organisatie in zodanige problemen zou zijn, moet er eerst surseance
van betaling worden aangevraagd. Men moet dan toch bij de NZa komen en er
zal linksom of rechtsom een oplossing moeten worden gevonden om de continuïteit
van zorg te waarborgen. Juist omdat ik besef dat dit grote consequenties kan
hebben, hecht ik er zo aan, samen met de minister, om dat "early warning"-systeem
op te zetten. Wij willen uiteraard ook voorkomen dat geld weglekt uit de zorg.
Ook in deze kwestie is er grote reden om daar zorgen over te hebben. Dit is
een aantal lessen voor de toekomst, waar ik zo nog op terug zal komen.Mevrouw Van Miltenburg (VVD):Ik waardeer het dat de staatssecretaris daarin samen optrekt met de minister.
Erkent zij dan ook in dat proces dat de positie van de instellingen voor langdurige
zorg, zoals ik die eerder schetste, op bepaalde punten wel degelijk anders
is die van de instellingen voor kortdurende zorg?Staatssecretaris Bussemaker:Er zitten ook weer verschillen in de langer durende zorg en wellicht ook
in de korter durende zorg. Dat is ook afhankelijk van de vraag waar ziekenhuizen
zich bevinden en om wat voor behandelingen het gaat. Misschien kan een kleine
operatie aan een knie twee weken worden uitgesteld, maar een acute hartoperatie
kan ook niet worden uitgesteld. Ook daar zitten verschillen in. Wij zijn ons
ervan bewust dat er grote consequenties, ook financieel, kunnen zitten aan
steun. Het is ook niet de eerste keer dat wij dat debat hier voeren. Dat hebben
we ook gevoerd over Amsterdam Thuiszorg. Wij zullen zeer terughoudend zijn,
omdat ik terdege besef dat het publieke en semipublieke middelen betreft.
Het zou heel erg slecht zijn om daar te lichtzinnig mee om te gaan. Daarmee
zouden instellingen immers in de gelegenheid worden gebracht om hun geld eerst
verkeerd te beheren en wellicht aan zaken uit te geven die niet ten goede
komen aan de directe zorg voor cliënten.Ik wil ingaan op vijf specifieke thema's die aan de orde zijn geweest,
namelijk de kwaliteit van zorg, de continuïteit van zorg, de governance,
de betrokkenheid van cliënten en hun vertegenwoordigers en de positie
van het personeel. Tot slot zal ik aangeven welke maatregelen ik nu neem ten
aanzien van Philadelphia, welke lessen wij hebben geleerd en hoe wij in de
toekomst kunnen voorkomen dat dit soort situaties zich herhaalt.Allereerst het thema kwaliteit van zorg. Philadelphia heeft al veel te
maken met de Inspectie voor de Gezondheidszorg (IGZ) en staat onder toezicht.
De IGZ heeft de afgelopen periode verschillende instellingen op locatie bezocht.
In het kader van geïntensiveerd toezicht heeft de IGZ Philadelphia in
2007 bezocht. Het toezicht van de IGZ wees uit dat Philadelphia Zorg behoort
tot de instellingen waar de situatie zorgelijk is.Een aantal van deze instellingen is opnieuw bezocht en er zijn maatregelen
genomen om de kwaliteit op orde te brengen. Op de meeste locaties is dat na
herhaalde bezoeken ook gebeurd. Op dit moment is van de bezochte instellingen
de locatie te Brummen bekend als locatie waar de kwaliteit nog niet voldoende
is. In het vorige week aan de Kamer gestuurde rapport van de inspectie over
het toezicht op de gehandicaptenzorg kan men per locatie nagaan wat daar de
afgelopen jaren is gebeurd.De kwaliteit van zorg is van het allergrootste belang, ook omdat het gaat
om een kwetsbare groep cliënten. De verantwoordelijkheid daarvoor ligt
in de eerste plaats bij de instelling zelf. Niet alleen bij de professionals,
maar ook bij het bestuur en het interne toezicht van de organisatie. De overheid
houdt toezicht op de kwaliteit van zorg en als daar aanleiding toe is, kan
er vaker en meer toezicht worden gehouden.Ik vind de situatie bij Philadelphia op dit moment kwetsbaar te noemen.
Het interne toezicht schiet te kort en daarom acht ik extra toezicht door
de IGZ op zijn plaats. De IGZ zal de komende jaren opnieuw
toezichtbezoeken afleggen, ook op nieuwe locaties. De toezichtbevindingen
kunnen dan opnieuw aanleiding zijn om al dan niet verscherpt toezicht te heroverwegen.
Door de IGZ extra toezicht te laten houden hoop ik te bereiken dat Philadelphia
snel weer beter wordt. De IGZ zal dat doen naar aanleiding van signalen. Overwogen
wordt om van te voren informatie te vragen aan de cliëntenraad, de participatieraad
en de ondernemingsraad, omdat een van de mogelijke signalen voor kwetsbare
kwaliteit een hoog ziekteverzuim is. Philadelphia had al de aandacht van de
IGZ en zal dat de komende tijd zeker houden. De IGZ zal op basis van de verzamelde
signalen bekijken waar extra of verscherpt toezicht nodig is.Mevrouw Sap (GroenLinks):De staatssecretaris zegt dat overwogen wordt om de cliëntenraad en
de participatieraad erbij te betrekken. Welke zaken gaan bij deze overwegingen
een rol spelen? Op grond waarvan zal worden besloten of dit ook daadwerkelijk
gaat gebeuren?Staatssecretaris Bussemaker:Het is zo goed als zeker dat wij dit gaan doen en wij hebben daar informeel
al toe besloten. Alleen het formele besluit is nog niet genomen.Mevrouw Sap (GroenLinks):Het hangt dus alleen maar op het formele besluit, maar eigenlijk is er
al toe besloten.Staatssecretaris Bussemaker:Het is de bedoeling dat de inspectie samen met de cliëntenraad en
de participatieraad om informatie zal vragen. Men is bezig om een plan van
aanpak te maken, zodat men daarmee aan de slag kan gaan. Ik zeg toe dat ik
de Kamer in de loop van februari opnieuw zal informeren over alle maatregelen,
dus ook over dit onderwerp. In elk geval zal de inspectie niet wachten totdat
zich heel ernstige incidenten voordoen maar zich op de verschillende locaties
van Philadelphia, en dat zijn er heel veel, op de hoogte stellen van de grootste
kwetsbaarheden.Het volgende thema is de continuïteit van zorg. Dit thema valt in
twee onderdelen uiteen. Ten eerste de vraag of cliënten ervan mogen uitgaan
dat de zorg ook in de toekomst wordt geleverd en ten tweede de financiële
continuïteit, de vraag of er voldoende geld is om de tent te laten draaien.Om antwoord te kunnen geven op de vraag of de cliënten ervan mogen
uitgaan dat Philadelphia in de toekomst zorg kan blijven leveren, heb ik navraag
gedaan bij de zorgkantoren. Van de zorgkantoren heb ik geen signalen ontvangen
dat de continuïteit van zorg in het geding zal komen. Wel zullen de zorgkantoren
erbovenop gaan zitten, zodat eventuele signalen zo snel mogelijk aan ons kunnen
worden doorgegeven. Immers, de zorgkantoren zijn verantwoordelijk voor de
levering van zorg aan cliënten.In antwoord op de vraag of er voldoende geld in de la is, de financiële
continuïteit, heeft het bestuur mij verzekerd dat er op dit moment voldoende
vermogen is om aan alle verplichtingen te voldoen en ook de salarissen door
te betalen. Er is voldoende eigen vermogen aanwezig. Een aanvraag om balanssteun
bij de NZA is dan ook niet aan de orde. Het bestuur heeft mij laten weten,
een dergelijk verzoek ook niet te overwegen. Dat wordt nog eens bevestigd
door de bevindingen van het College sanering zorginstellingen. Maar de financiële
situatie op korte termijn moet wel verbeteren, want zoals de cliëntenraad
tegen mij zei: wij leren dat je geld pas mag uitgeven als het in je portemonnee
zit en niet daarvoor. Die les moet nu ook weer voor de hele instelling gaan
gelden. Dat vraagt om een daadkrachtig bestuur. Het bestuur heeft al voorstellen
gedaan voor een herstelplan. Er moet vooral een plattere organisatie komen,
met minder overhead, met kortere lijnen en met meer betrokkenheid van de professionals
op de werkvloer.Er is voor dat herstelplan nog geen onverdeeld draagvlak. Ik heb ook in
mijn brief gemeld dat het bestuur mij heeft laten weten dat de uitvoering
van het herstelplan is opgeschort. Het bestuur heeft met de vakbonden en de
ondernemingsraad overeenstemming bereikt dat een accountant de cijfers nog
een keer onderzoekt. Het is nodig om die actuele stand van zaken te nemen
als uitgangspunt voor het herstelplan. Ik zal het College sanering zorginstellingen
vervolgens verzoeken om een definitief herstelplan te toetsen op die continuïteit
van zorg, zoals de heer De Vries vroeg. Daarbij zullen ook de verschillende
zware groepen cliënten aan de orde komen, want de continuïteit van
de zorg moet voor iedereen geborgd zijn.Aan het adres van mevrouw Leijten zeg ik dat daarmee de inspectie extra
toezicht houdt op de raad van bestuur en het College sanering zorginstellingen
op de raad van toezicht als het gaat om continuïteit van de zorg en financiële
waarborgen.Er is ook, onder anderen door de heer De Vries, mevrouw Sap en mevrouw
Ortega, gevraagd hoe het zit met het behoud van kleinschaligheid in het concept
van Philadelphia. Kleinschaligheid is waar Philadelphia groot door is geworden.
Dat is het concept waardoor heel veel ouders hun kinderen aan Philadelphia
toevertrouwen. Ik vind dat concept van buitengewoon belang. Ik vind dat dat
ook uitgangspunt van Philadelphia zou moeten blijven, omdat dat waardevol
is en wij het ook hanteren als een belangrijk uitgangspunt voor algemeen beleid.
Mensen die kleinschalig willen wonen, moeten daarvoor de kans krijgen. Dat
betekent dat kleinschaligheid van grote waarde is en dat het dus ook in het
behoud van Philadelphia vorm zal moeten blijven krijgen.Ik zeg er wel bij dat instellingen soms te groot kunnen worden om nog
goed te besturen. Daarover hebben wij nu het debat met Philadelphia. Maar
kleinschaligheid kan soms ook te klein zijn om goed de continuïteit van
zorg te kunnen waarborgen, bijvoorbeeld bij zware zorg en bijvoorbeeld als
het gaat om nachtdiensten en dergelijke. Dus het zal noodzakelijk zijn en
blijven om soms ook kleinschaligheid in grootschaliger verbanden te organiseren,
maar het concept van kleinschaligheid als een van de uitgangspunten van Philadelphia
is een van de vragen die het College sanering zorginstellingen meekrijgt.De heer Van der Veen (PvdA):Mag ik de woorden van de staatssecretaris zo opvatten dat de vormgeving
van de organisatie ondergeschikt is aan de kleinschaligheid, met andere woorden,
dat je kleinschalige voorzieningen in een kleinschalige organisatievorm kunt
hebben, maar ook in een grootschalige organisatievorm? Het zou kunnen betekenen
dat die kleinschaligheid wellicht wat meer kost dan grootschaligheid. Is de
staatssecretaris ook bereid om dat te accepteren?Staatssecretaris Bussemaker:Ja, de organisatorische vorm is daaraan ondergeschikt, maar ik waarschuw
wel dat er settings kunnen zijn – dat debat hebben wij bij de gehandicaptenzorg,
maar ook bij de ouderenzorg – waardoor het wel heel kwetsbaar wordt
voor een afzonderlijke kleinschalige eenheid, waar je met zes bewoners zit
en zelf je personeel moet organiseren. Dan kan het soms ook te duur zijn.
Dan zou het betekenen dat je niet meer nachtdiensten kunt uitwisselen. Daarvoor
kun je misschien een oplossing vinden door met anderen samen te werken, maar
dat is wel iets waarover wij het debat moeten voeren, al is het alleen maar
om ook rekening te houden met de tekorten op de arbeidsmarkt die wij in de
zorg zullen krijgen, met de krapte op de arbeidsmarkt en met de vraag hoe
wij doelmatig en zo goed mogelijk personeel inzetten. De Kamer heeft naar
ik meen gisteren een brief van mij ontvangen over het stimuleren van kleinschaligheid.
Daarin hebben de woordvoerders kunnen lezen over mijn zeer grote waardering
voor kleinschalige voorzieningen. Ik waarschuw in mijn brief echter ook voor
sommige vormen van stand-alone-kleinschaligheid.De heer Van der Veen (PvdA):Mag ik het antwoord van de staatssecretaris als volgt samenvatten? Niet
de discussie over de vraag of een organisatie groot of klein moet zijn is
uitgangspunt, maar de vraag welke organisatievorm het beste past bij kleinschaligheid.
Het kan zijn dat soms een grootschalige organisatie de kleinschaligheid beter
ten goede komt dan een kleinschalige organisatie.Staatssecretaris Bussemaker:Ik zou het niet beter kunnen formuleren.De heer Van der Veen (PvdA):Ik voel mij gestreeld.Mevrouw Sap (GroenLinks):Ik ben blij dat de staatssecretaris zo duidelijk het belang van de kleinschalige
formule onderschrijft, en meer in het bijzonder het behoud ervan bij Philadelphia.
Toch wil ik haar expliciet voorleggen hoe het College sanering zorginstellingen
een en ander formuleert. Kan zij daarop een toelichting geven? Ik wil het
liefst dat zij afstand neemt van deze formulering van het CSZ. Het college
schrijft namelijk: "Cliënten met een zwaardere indicatie blijken in toenemende
mate te vragen om zorg die kwalitatief en financieel in een (te) kleinschalige
formule niet haalbaar is. Philadelphia zal de idee moeten verlaten dat op
wens van de cliënt alle zorg inpasbaar is in de kleinschalige formule.
Beleidsaanpassing is nodig."Staatssecretaris Bussemaker:Dit gaat over de vraag hoe klein een organisatorische eenheid op zichzelf
kan zijn, met name als er sprake is van een erg zware zorgvraag. Het gaat
over de vraag of die zorgvraag op een aparte locatie kan worden geboden. Er
zijn in de zorg fantastische voorbeelden waarbij kleinschalige eenheden deel
uitmaken van een groter geheel. Juist als wij de kwaliteit van de medische
zorg, maar ook van de ondersteuning en de begeleiding, op een zo goed mogelijke
manier willen regelen, hebben wij te maken met de vraag wat kan en wat niet
kan. Uit alles wat ik over Philadelphia heb gelezen en heb gehoord, begrijp
ik dat hiermee soms wel heel gemakkelijk is omgegaan en dat de wens van de
cliënt altijd is gevolgd. Een instelling heeft ook met haar financiële
grenzen te maken. Het allerbelangrijkst is dat een instelling ervoor zorgt
dat de financiële middelen die men heeft, zo goed mogelijk aan de zorg
worden besteed. Die besteding moet bij Philadelphia in algemene zin dus aansluiten
bij het concept van kleinschaligheid. Uit het herstelplan zullen wij moeten
afleiden hoe men dit voor de toekomst voor zich ziet en hoe men met het concept
van kleinschaligheid rekening houdt. Ik heb al gezegd dat dit een van de opdrachten
is die ik het College sanering zorginstellingen meegeef.Mevrouw Sap (GroenLinks):Het baarde mij enigszins zorgen dat de staatssecretaris de opdracht om
onderzoek te doen voor het herstelplan, neerlegt bij een college dat zelf
kritisch is over de formule van kleinschaligheid. Nadat zij de opdracht bij
dat college heeft neergelegd, stelt de staatssecretaris vervolgens daarbij
als randvoorwaarde dat er bij het onderzoek wordt uitgegaan van behoud van
de formule van kleinschaligheid. Er lijkt bijna iets te wringen in de onderzoeksopdracht.
Als de staatssecretaris nu heel duidelijk bevestigt dat er geen licht zit
tussen haar opvattingen over kleinschaligheid en die van het college, ben
ik gerustgesteld.Staatssecretaris Bussemaker:Er zit volgens mij geen licht tussen. Mevrouw Sap stelt dat het College
sanering zorginstellingen afstand neemt van kleinschaligheid. Ik zie dat niet
zo. Het college waarschuwt voor romantisering van kleinschaligheid. Wij moeten
nadenken over de manier waarop wij kleinschaligheid organiseren. Ik begrijp
dat mevrouw Sap de brief van gisteren nog niet heeft kunnen lezen. Als zij
dat doet, zal zij daarin kunnen lezen dat ik daarvoor ook waarschuw. Wij moeten
niet in het wilde weg zomaar overal kleinschaligheid gaan neerzetten. Aan
kleinschaligheid moet een concept ten grondslag liggen. Een raad van bestuur
moet dit goed doordenken. Ook moet men zich goed realiseren wat de organisatorische,
personele en financiële consequenties zijn van zo'n concept. Misschien
kan het allemaal wel, maar kunnen dan andere dingen niet. Men moet hierbij
bewust keuzen maken.Mevrouw Agema (PVV):Ik snap er niets van dat de staatssecretaris zo veel beren
op de weg ziet bij de personele bezetting bij kleinschalige zorg. Ik spreek
daarbij overigens liever over "normaalschalige" zorg. Enerzijds is de staatssecretaris
er op macroniveau voor verantwoordelijk dat voldoende mensen gaan werken in
de zorg. Wij hebben het daarbij over het half miljoen medewerkers dat tot
2020 in de zorg nodig is. Er is eigenlijk geen sprake van een adequate aanpak
waarmee daadwerkelijk de extra medewerkers kunnen worden geworven. Anderzijds
zijn er uitzendbureaus beschikbaar als er onvoldoende medewerkers zijn. Er
zijn genoeg zelfstandigen die zich willen verhuren. De beren die de staatssecretaris
op deze weg ziet, zijn er volgens mij niet.Staatssecretaris Bussemaker:Ik knoop dit heel erg goed in mijn oren. Ik kom erop terug als wij debatteren
over de arbeidsmarkt in de zorg, want daarover heb ik mevrouw Agema altijd
heel andere dingen horen zeggen. Ik ben wel blij dat zij de toekomst van de
arbeidsmarkt in de zorg momenteel buitengewoon rooskleurig inziet en ervan
overtuigd is dat er meer dan voldoende mensen kunnen worden gevonden om de
noodzakelijke zorg te kunnen leveren.Mevrouw Agema (PVV):Ik ben benieuwd waar de staatssecretaris het vandaan haalt dat ik ooit
iets anders heb gezegd dan wat ik zojuist heb gezegd.Staatssecretaris Bussemaker:Ik heb mevrouw Agema bij vorige debatten horen zeggen dat er veel te weinig
mensen in de zorg werken, dat wij daarvoor een noodplan moeten maken en dat
wij daarmee geen dag langer kunnen wachten.Mevrouw Agema (PVV):Dat is precies hetzelfde als wat ik zojuist heb gezegd. Dat betreft overigens
de verantwoordelijkheid van de staatssecretaris op macroniveau. Er moet een
deltaplan komen met betrekking tot de zorgmedewerkers. Op het moment dat er
voldoende medewerkers zijn, onder verantwoordelijkheid van de staatssecretaris,
zijn er ook nog wel mensen die via een uitzendbureau kunnen en willen werken
in de zorg, evenals mensen die er als zelfstandige willen werken.Staatssecretaris Bussemaker:Het gaat hier over een groep mensen die kwetsbaar is en die goede zorg
nodig heeft. De inspectie moet kijken of het personeel goed is opgeleid. Je
kunt dus niet lichtzinnig stellen dat mensen zonder problemen bij een uitzendbureau
vandaan kunnen worden gehaald. Er moet sprake zijn van goed opgeleid personeel.
Dat hebben wij nodig. Je kunt hele discussies voeren over personeel en kleinschaligheid.
Sommige medewerkers vinden dat fijn, maar anderen weer niet. Volgens mij dwalen
wij nu overigens af van het debat dat wij vanmiddag eigenlijk moeten voeren.
Ik ga dat debat echter graag met de Kamer aan.De voorzitter:Neen, neen. Dat gaan wij dus niet doen! Er waren vragen gesteld in het
kader van de continuïteit. Wij hebben ook afgesproken dat wij dit debat
om 16.00 uur afronden. Het woord is een mevrouw Leijten.Mevrouw Leijten (SP):Collega Van der Veen voerde zojuist een interruptiedebatje met de staatssecretaris
over de organisatievorm en kleinschaligheid. Ik stel voorop dat wij kleinschaligheid
binnen Philadelphia allemaal een goed concept vinden en graag willen behouden.
De heer Van der Veen vroeg ook nog, al hield hij niet aan die vraag vast –
ik doe dat graag voor hem – of de staatssecretaris bereid is om, als
dat nodig is, extra middelen ter beschikking te stellen.Staatssecretaris Bussemaker:Ik ben ervan overtuigd dat de concepten van kleinschaligheid niet alleen
bij Philadelphia, maar ook bij andere instellingen, binnen de huidige financiële
randvoorwaarden mogelijk zijn. Het debat over Philadelphia nu heeft betrekking
op de vraag of het geld inderdaad zoveel mogelijk terechtkomt bij de directe
zorgverlening en niet gaat naar investeringen in musea, hotels, sleepboten
of wat dan ook.Mevrouw Leijten (SP):Die constructie heeft de SP nooit goedgekeurd. Daar mag zorggeld nooit
terechtkomen.De staatssecretaris heeft de inspectie op de kwaliteit gezet. Zij noemt
dit "het bestuur", maar de inspectie kijkt dus naar de vestigingen. Wil de
staatssecretaris aan de inspectie meegeven dat zij ook moet kijken of met
de invoering van de zorgzwaartepakketten de zorg en de kwaliteit ervan gehandhaafd
blijven? Dat lijkt mij interessant om mee te nemen.Staatssecretaris Bussemaker:Wij gaan niet alles door elkaar halen, want dan gaan wij een debat over
de zorgzwaartepakketten voeren. Ik heb de inspectie gevraagd om specifiek
op Philadelphia extra toezicht te houden, omdat ik de situatie daar kwetsbaar
vind. Los daarvan kijkt de inspectie altijd, bij al het werk dat zij doet,
of er voldoende opgeleid personeel is, of dat voldoende is toegerust en of
er voldoende controle is om de zorg te leveren die volgens ons moet worden
geleverd.De heer Jan de Vries (CDA):Voorzitter. Iets over continuïteit van de kleinschaligheid binnen
de grootschaligheid. Het College sanering zorginstellingen stelt in zijn samenvatting
dat de bestuurlijke fusie tot Espria de kroon op het werk had moeten worden.
Ik citeer nu: "Of dat ook het geval zal zijn, valt te betwijfelen." De cliënten,
de verwanten, de participatieraad en de werknemers vinden dat allemaal een
ongewenste situatie. Wat is het oordeel van de staatssecretaris daarover?Staatssecretaris Bussemaker:Als ik het rapport van het College sanering zorginstellingen tot mij neem,
moet ik constateren dat het college concludeert dat niet gezegd kan worden
dat er een relatie ligt tussen de financiële problemen van Philadelphia
en de vorming van Espria. Voor zover sprake is van geldstromen naar Espria,
hebben deze voor het overgrote deel betrekking op de verschuiving van de bestaande
overhead en slechts voor een gering deel op extra kosten ten gevolge van de
fusie. Het college stelt vervolgens wel vast dat de vorming van Espria eigenlijk
te veel bestuurlijke kracht heeft weggezogen van de aandacht voor directe
zorgverlening. Dat is een buitengewoon zorgelijke conclusie.De heer Jan de Vries (CDA):De staatssecretaris heeft in datzelfde rapport ook kunnen lezen dat het
College sanering zorginstellingen vraagtekens plaatst bij de beoogde meerwaarde
van de bestuurlijke fusie resulterend in Espria. De vraag is of op de langere
termijn, dus niet vandaag of morgen, dezelfde cliënten, ouders, verwanten en werknemers gebaat zijn bij zo'n groot conglomeraat
dat complex is en waarbij de afstand van het bestuur tot de werkvloer enorm
groot is, en of dit ten goede komt aan de kleinschaligheid die wij allemaal
voorstaan.Staatssecretaris Bussemaker:Deze vraag zal volgens mij de komende tijd intensief besproken moeten
worden en ook besproken worden in de raad van bestuur, de participatieraad,
de cliëntenraad en de ondernemingsraad. Ik heb duidelijk gehoord wat
men hierover te zeggen heeft. Men deelt de zorgen die de heer De Vries heeft
geformuleerd. Ik weet dat de argumentatie die oorspronkelijk aan Espria ten
grondslag lag, juist was: groot worden om kleinschaligheid in de toekomst
te kunnen blijven garanderen. Ik denk dat juist met de maatregelen die wij
nemen en met het nieuwe herstelplan dat er moet komen en dat streng getoetst
zal worden, inzicht in deze vragen gegeven zal worden. Ook dat is mijns inziens
een kwestie die de raad van bestuur met de ondernemingsraad, de cliëntenraad
en de participatieraad zal moeten bespreken.De heer Van der Vlies (SGP):De staatssecretaris zei het zojuist: je wilt een grote schaal hebben om
kleinschaligheid in je organisatie te kunnen blijven financieren. Dat is precies
de reden dat ik naar de interruptiemicrofoon kwam. Ik geef toe: ten aanzien
van de continuïteit van zorg, voor deze situatie, is dat niet de discussie
die wij primair moeten voeren. Echter, als wij leerpunten zoeken, zal wel
degelijk een onderwerp moeten zijn: hoe hangt de budgettering samen met de
schaal en, binnen deze schaal, met de schaal van de onderscheiden voorzieningen?
Dat is natuurlijk een interactie. Wij kennen nog de situatie van de openeindefinanciering.
Deze zijn wij gaan "dichtschroeien" in verband met de beheersbaarheid. Daar
hadden wij goede redenen voor. Nu komen wij voor deze problemen te staan die
voor mij toch echt met elkaar samenhangen.Staatssecretaris Bussemaker:Laten wij in dit debat de focus niet te snel verschuiven naar problemen
bij financiering van kleinschaligheid. Als wij constateren dat wij in dit
geval over een instelling praten waarvoor voldoende financiële middelen
waren die niet besteed zijn aan directe zorgverlening, laten wij daarmee dan
beginnen. Dat zou de vraag zijn die ik graag beantwoord wil hebben. Ik ben
dan ook reuze benieuwd hoe Philadelphia in de herstelplannen – de heer
De Vries heeft hierover vragen gesteld – gaat snijden in het management
of in de directe zorgverlening. Natuurlijk zal de inspectie toezicht houden,
ook ten aanzien van de vraag of overal, ook bij de kleinschalige eenheden,
voldoende gekwalificeerd personeel is. Mijn opmerking is meer algemeen bedoeld.
Het kan niet zo zijn dat wij, doordat wij met zijn allen kleinschaligheid
nastreven, teruggaan naar een openeindefinanciering en dat instellingen die
met kleinschaligheid werken, onmiddellijk zeggen: kom maar op, want ik moet
meer geld hebben. Ze moeten dan eerst maar eens laten zien dat ze de middelen
die ze hebben zo innovatief, creatief en doelmatig mogelijk besteden. Mochten
er ergens knelpunten zijn, dan gaan wij daarover praten. In het debat over
zorgzwaartepakketten heb ik aangegeven dat ik kleinschalige instellingen wil
ondersteunen in de manier waarop ze dat doen, maar dat ze wel op onderdelen
zullen moeten samenwerken omdat het anders onbetaalbaar wordt en praktisch
niet te organiseren valt.De heer Van der Vlies (SGP):Ik begrijp heel goed dat de staatssecretaris deze prioriteiten heeft.
Deze steun ik; geen misverstand. Niet terug naar open einde en al die dingen
meer. Mijn opmerkingen passen hier echter heel goed in, juist heel goed, om
voor de toekomst een stukje bestendigheid te organiseren. Wij zoeken niet
alleen een oplossing voor de acute problemen bij Philadelphia, maar ook een
bestendig bestel voor de toekomst. Daarbij kunnen wij niet om die discussie
heen.Staatssecretaris Bussemaker:Daarom voeren wij die discussie herhaaldelijk, nu, maar ook bij tal van
andere debatten. Wij spreken er vast weer over naar aanleiding van mijn brief
die de Kamer gisteren heeft ontvangen, die helemaal gaat over kleinschaligheid
en de extra middelen die ik uittrek om deze in de komende jaren te stimuleren.
Ik waarschuw hier alleen dat instellingen goed moeten nadenken over welk concept
zij willen hanteren, hoe zij dat willen vormgeven en waaraan zij prioriteit
willen geven.Mevrouw Van Miltenburg (VVD):Ik haak even aan bij de opmerking van de heer De Vries, die in navolging
van mevrouw Leijten met het rapport van het College sanering zorginstellingen
in de hand concludeert dat de fusie van Philadelphia met Espria één
van de belangrijkste oorzaken is van de financiële problemen van Espria.
Bent u het met mij eens dat, als je het rapport goed leest, je evenveel argumenten
kunt vinden waarom de fusie met een woningbouwcorporatie en een thuiszorgorganisatie
juist ten goede van de zorg had kunnen komen bij Philadelphia, omdat het college
constateert dat ze uitbreidingen zijn geweest op het terrein van vastgoed
en AWBZ-zorg, anders dan niet verstandelijk gehandicaptenzorg, waar geen deskundigheid
voor bestond, die juist wel bestond bij de fusiepartners van Espria? Kunt
u het college vragen om in het tweede rapport daaraan specifiek aandacht te
besteden?De voorzitter:Voordat de staatssecretaris antwoordt, mag mevrouw Leijten even iets verduidelijken.
Ik begrijp dat mevrouw Van Miltenburg niet namens haar spreekt.Mevrouw Leijten (SP):Mevrouw Van Miltenburg zegt dat ik heb gezegd dat Espria de reden is waarom
Philadel­phia financiële problemen heeft. Dat heb ik niet gezegd.
Die problemen komen door de bestuurscultuur. Het bestuur was enkel bezig was
met fusies, overnames, hotelletje kopen, scheepje kopen en museum kopen. Iedereen
heeft het al gezegd. Daardoor komt dat!De voorzitter:U hebt uw standpunt helder gemaakt.Staatssecretaris Bussemaker:Ik heb gezegd dat ik alleen kan concluderen dat je geen eenduidige conclusie
kunt trekken uit het rapport van het college. Daar had ik overigens ook niet
om gevraagd. Ik heb het college gevraagd om naar aanleiding van signalen naar
de acute-zorgsituatie te kijken. Uit het rapport kun je niet halen dat er
een directe relatie is tussen de financiële problemen van Philadelphia
en de vorming van Espria. Je kunt er misschien uithalen dat de fusie potentiële voordelen heeft, maar je kunt je dan ook weer afvragen of daar een
fusie voor nodig is of dat je deze ook op een andere wijze zou kunnen realiseren,
bijvoorbeeld door zorg in te kopen voor specifieke groepen. Die vragen komen
vast bij het herstelplan terug. Het college zal mij, waar dat aan de orde
is, nader informeren als het daar wel een andere relatie tussen ziet.De voorzitter:Nog één keer, mevrouw Van Miltenburg. Richt u zich wel op
de oplossing, want het fusiedebat hebben wij al gevoerd.Mevrouw Van Miltenburg (VVD):De staatssecretaris heeft aangekondigd dat het College sanering zorginstellingen
met een tweede rapport komt. De vraag is nu of er gedefuseerd gaat worden.
Espria en Philadelphia zijn op dit moment nog nauw met elkaar verbonden. Wil
de staatssecretaris het college opdracht geven om in zijn rapport duidelijk
aandacht te besteden aan wat voor de zorginhoudelijke vragen de mogelijke
meerwaarde is als Philadelphia binnen de organisatie van Espria blijft?Staatssecretaris Bussemaker:Het collega kan, voor zover het de continuïteit van zorg en de governance-structuur
betreft, die vraag meenemen als het beschikt over de gegevens.Mevrouw Koşer Kaya (D66):Ik wil een vraag stellen over toekomstige fusies. Terugkijkend was bij
Philadel­phia niet eens zozeer de fusie een groot probleem, maar de bestuurders
en het wanbeleid ...De voorzitter:Kunt u blijven bij wat geagendeerd is? Wij spreken hier over de problemen
bij de zorginstelling Philadelphia. Filosofieën over andere fusies zijn
aardig, maar hier is de brief over Philadelphia aan de orde.Mevrouw Koşer Kaya (D66):Voorzitter, ik vind dit buitengewoon vervelend. Ik zit midden in een vraag.
Dit is mijn eerste vraag en u komt er gewoon tussendoor! Ik ben nu mijn vraag
kwijt.De voorzitter:De voorzitter is er voor de orde. Maar nu uw vraag.Mevrouw Koşer Kaya (D66):Het loslaten van de kerntaken en het wanbeleid van de bestuurders was
volgens mij in dit geval misschien wel een groter probleem dan de fusie zelf.
In de toekomst zullen ook fusies plaatsvinden. Vanuit de NMa en de NZa moet
daar veel meer zicht op zijn. Men moet alert bekijken hoe dat gaat uitwerken.De voorzitter:Nogmaals, mevrouw Koşer Kaya, die fusiedebatten hebben wij al gehad.Staatssecretaris Bussemaker:Ik was inmiddels toch al toe aan het onderwerp "governance". Fusietoezicht
is daar een onderdeel van. Fusies moet je toetsen. Wij hebben toegezegd dat
wij dat strenger zullen gaan doen. Ook daar gaat het niet alleen om de formele
toetsing, maar ook om de houding van bestuurders. Zij moeten voldoende tijd
en aandacht besteden aan hun kerntaak. Wij kunnen niet alleen met regels gevaren
afdichten. Sinds januari 2008 zijn de verlaagde meldingsdrempels voor fusies
van kracht. Organisaties die voornemens zijn om te gaan fuseren, moeten dit
al bij een lagere omzetdrempel melden bij de NMa. De Raad van State buigt
zich op dit moment over een verzoek tot voorlichting rond een tijdelijk strengere
fusietoets. Daarmee kan de NMa al bij een lager marktaandeel een voorgenomen
fusie verbieden. De minister van Economische Zaken bereidt in samenwerking
met de minister van VWS en mijzelf een beleidsregel voor waarmee de NMa verplicht
wordt zorgspecifieke elementen mee te nemen bij de beoordeling van een fusie
tussen zorgaanbieders. In deze beleidsregel zal ook worden bepaald hoe de
NMa de zienswijze van cliëntenraden en andere belanghebbenden bij haar
besluiten moet betrekken. Dat is een van de belangrijke conclusies geweest
naar aanleiding van het debat over Espria. Zodra wij er meer over weten, zullen
wij de Kamer op deze onderdelen nader informeren.De voorzitter:Daarmee hebt u het onderwerp "governance" behandeld?Staatssecretaris Bussemaker:Nee, voorzitter, er zijn nog heel veel andere vragen over gesteld.De heer De Vries vroeg of er sprake is van wanbeleid bij Philadelphia.
Het formele antwoord luidt dat van wanbeleid sprake is als er grove en juridisch
verwijtbare fouten zijn gemaakt. De rechter stelt dit op verzoek van belanghebbenden
vast. De formeel juridische conclusie kan ik niet trekken, omdat er geen uitspraak
van de rechter ligt. Ik ben duidelijk geweest over wat ik van de wijze van
besturen en toezicht houden van Philadelphia vind. Het College sanering zorginstellingen
is daar zeer helder over geweest.Governance is een zeer belangrijke institutionele waarborg voor de bestuurlijke
focus op de cliënt en op de kwaliteit van zorg. Ik heb al aangegeven
wat wij in het kader van fusietoezicht doen. Er zijn ook andere manieren om
te bekijken hoe je kunt voorkomen dat in de toekomst besturen in oude fouten
vervallen. Het college sprak van "bestuurlijke obesitas". Een kritische en
onafhankelijke corrigerende raad van toezicht moet zijn werk doen. Dat betekent
dat er indien nodig ingegrepen moet worden.De raad van bestuur en de raad van commissarissen zijn afgetreden. Alleen
de voorzitter, de heer Brinkman, blijft aan en zal met voorstellen komen voor
nieuwe leden en de functie daarvan. Wat het toezicht betreft zal hij ons informeren
over Philadelphia.Los van Philadelphia bieden de WTZi en het Burgerlijk Wetboek, indien
bestuur en toezichthouder falen, de mogelijkheid om een cliëntvertegenwoordigend
orgaan aan te wijzen dat de bevoegdheid krijgt om als uiterste redmiddel bij
een vermoeden van wanbeleid een enquêteverzoek in te dienen bij de Ondernemingskamer.
Die mogelijkheid moet in de statuten van zorginstellingen staan. Bij wet is
bepaald dat in de statuten dat enquêterecht moet worden opgenomen. In
het geval van Philadelphia heeft men een algemene bepaling opgenomen die niet
is gericht op een specifieke organisatie van cliënten- of participatieraad
maar die erop neerkomt dat de vertegenwoordiging van cliënten zich tot
de Ondernemingskamer kan richten voor het enquêterecht. Dat recht bestaat
sinds twee jaar en is nog niet toegepast. Ik heb vernomen dat de ondernemingsraad
wel in overweging heeft om een dergelijk enquêteverzoek te doen –
de ondernemingsraad kan dat op grond van de Wet op de ondernemingsraden –
maar dat hij dat verzoek heeft opgeschort totdat de resultaten
van de accountant en het definitieve herstelplan duidelijk zijn. Zo'n enquêteverzoek
kan van belang zijn om ook allerlei vragen over de verantwoordelijkheid en
aansprakelijkheid van bestuurders en toezichthouders te stellen. Ik zeg erbij
dat hoewel het nooit heeft plaatsgevonden, mijn ministerie bereid is om als
zo'n initiatief waar dan ook genomen zal worden, dat financieel te ondersteunen.
In de checks and balances waarover verschillende leden van de Kamer hebben
gesproken, versterkt dat namelijk de macht van cliëntenraad, de participatieraad
of de ondernemingsraad ten opzichte van de raad van bestuur en de raad van
toezicht.Het College sanering zorginstellingen stelt ook vast dat de raad van bestuur
en de raad van commissarissen niet de aandacht hebben gehad voor de zorg die
van hen verwacht mag worden. Ik denk dat men in algemene zin daar ook zeer
ernstige conclusies aan heeft verbonden, juist omdat je van een raad van toezicht
mag verwachten dat deze het als taak ziet om een bestuur kritisch te ondervragen,
om een kritische tegenkracht te zijn van dat bestuur en om tot een eigen beoordeling
van voorgestelde besluiten te komen. Ik heb daarom ook het bestuur opdracht
gegeven tot het doorvoeren van structurele verbeteringen. Ik denk dat met
het opstappen van leden van de raad van bestuur en van leden van de raad van
toezicht, ook een noodzakelijke stap is gezet om tot die verbetering te komen.
Dat is tegelijkertijd ook het begin, want er zal nog veel meer moeten gebeuren
bij Philadelphia. Dan kom ik terug op de aansturing van het interne toezicht,
het monitoren van de concrete resultaten en de kwaliteit van zorg. Daarbij
ga ik ervan uit dat Philadelphia niet alleen op papier de zorgbrede governance
code naleeft, maar dat zij deze ook inbedt in de organisatiecultuur en dat
zij daadwerkelijk aan de slag zal gaan met het maatschappelijk en sociaal
ondernemerschap.Er is mij onder anderen door mevrouw Leijten gevraagd hoe het nu precies
zit met de bestuurders en de leden van de raad van commissarissen. Ik kan
aangeven dat de raad van bestuur ons heeft gemeld dat de leden Kralt en Brink
uit alle functies zijn ontheven, dat zij geen bestuurlijke verantwoordelijkheden
meer hebben en dat hun pasjes en toegangscodes zijn ingenomen, maar dat er
nog wel een zakelijke onderhandeling loopt over de beëindiging van de
arbeidsovereenkomsten. Ten aanzien van de raad van commissarissen kan ik melden,
zoals ik al in mijn brief heb gedaan, dat twee leden, te weten de heren Borstlap
en Megens, met ingang van 14 januari zijn opgestapt en dat de voorzitter
van de raad van commissarissen, de heer Brinkman, aanblijft totdat is voorzien
in nieuwe leden van de raad van commissarissen en er structurele verbeteringen
zijn aangegeven in de wijze waarop de raad van commissarissen toezicht zal
houden. Dat betekent dat er dan nog wel een raad van commissarissen van Espria
is. Daarin zitten dan nu nog de overgebleven leden. Het oude bestuur is dus
inmiddels vervangen. Er is een nieuwe raad van bestuur; de heer Troost heeft
momenteel tijdelijk de bestuursfunctie voor de stichting Philadelphia waargenomen
en Philadelphia is nog in onderhandeling over dat vertrek. Bovendien is een
directeur ad interim benoemd ten aanzien van de dagelijkse leiding van de
organisatie. De verantwoordelijkheid voor die aanstellingen ligt bij de raad
van bestuur van Philadelphia. Door verschillende leden is gevraagd of juridische vervolging en aansprakelijkheidstelling
van de bestuurders mogelijk zijn. Daarvoor zijn drie mogelijkheden. De vraag
of er wanbeleid is gevoerd, hoort thuis bij de Ondernemingskamer; ik heb het
daar net over gehad. Er wordt dan een enquêteverzoek gedaan aan de Ondernemingskamer.Er kan ook sprake zijn van een persoonlijke aansprakelijkheidstelling
van bestuursleden. Die procedure is door een rechtspersoon zelf op te starten.
Wij hebben dat bij VWS een keer geprobeerd en dat is buitengewoon ingewikkeld.
Ik leg mij daar echter niet bij neer, omdat er een norm gesteld moet worden
voor bestuurders die niet goed functioneren, vooral omdat het hier om publieke
middelen gaat. Wij bekijken nog hoe wij er op een andere manier vorm aan kunnen
geven. Mevrouw Koşer Kaya vroeg daar ook naar. Wij willen dat doen
door de weg naar de rechter voor een persoonlijke civiele aansprakelijkheidstelling
open te stellen voor belanghebbenden, in geval van falend bestuur en toezicht.
Het kabinet heeft onlangs gezegd bij de wijziging van het vennootschapsrecht
te bezien of daarin een zorgspecifieke normstelling aangebracht kan worden.De derde manier om juridische aansprakelijkheidstelling mogelijk te maken,
is via een schadevergoedingsvordering, die ingesteld kan worden bij een onrechtmatige
daad. Dat is echter een juridische vormgeving; daar zal de rechter dus over
moeten beslissen.Mevrouw Koşer Kaya vroeg ook of er bestuurlijke boetes ingezet
kunnen worden. Per geval moet de juiste maatregel bepaald worden. Voor kwaliteit
is het vooral van belang om de situatie te laten herstellen, om het juiste
gedrag in de toekomst mogelijk te maken. Ik ben het met mevrouw Koşer
Kaya eens dat een boete daarvan onderdeel kan zijn. Die zal dan wel moeten
samengaan met inhoudelijke afspraken en concrete verbeteringen, om een en
ander op korte termijn mogelijk te maken.Ik heb met de minister aangekondigd dat wij bezig zijn met het wetsvoorstel
over cliënt en kwaliteit van zorg. In dat voorstel zullen wij ook opnemen
welke nadere eisen wij kunnen stellen aan governance, vooral wat betreft de
taken en de bevoegdheden van de raden van toezicht. Ik zal dus op korte termijn
ten aanzien van Philadelphia het plan van aanpak ter verbetering van de governance
afwachten. Ook zal ik het College sanering zorginstellingen extra toezicht
laten houden op de raad van commissarissen, ook wat betreft de continuïteit
van zorg en het vormgeven van governance. Ik zal daarnaast opnieuw laten toetsen
of de statuten van Philadelphia in overeenstemming zijn met de transparantie-eisen
die de Wet toelating zorginstellingen voorschrijft aan toegelaten instellingen.
Bij die toetsing is behalve het College sanering zorginstellingen ook het
CIBG betrokken.Ten aanzien van de governance memoreer ik ten slotte dat de Kamer gisteren
een brief heeft gekregen van de minister en van mij, waarin wij aankondigen
de Kamer dit voorjaar nader te zullen informeren over governance. Ik ben het
van harte met de Kamer eens dat dit zo snel mogelijk moet gebeuren, maar ik
vraag de Kamer om ons de tijd te gunnen om het zorgvuldig te doen. Wij doen
er alles aan en het heeft voor ons absolute prioriteit om ervoor te zorgen
dat de Kamer de brief zo snel mogelijk krijgt.De voorzitter:Is het onderdeel governance hiermee afgehandeld?Staatssecretaris Bussemaker:Ja, voorzitter.Mevrouw Van Miltenburg (VVD):Het College sanering zorginstellingen is in haar rapport uitermate kritisch
op de toezichthouders en de bestuurders van Philadelphia. De staatssecretaris
heeft dat hier een aantal keren herhaald. Vindt zij dat sancties in dit geval
op hun plaats zouden zijn?De staatssecretaris zei in een tussenzin dat de toezichthouders zijn opgestapt,
maar dat de voorzitter, volgens mij de belangrijkste verantwoordelijke persoon,
aanblijft en ervoor zal zorgen dat er opvolgers komen. Hij gaat hen aanwijzen,
zei de staatssecretaris zojuist. Dat kan toch niet waar zijn?Staatssecretaris Bussemaker:Ik vind de conclusies die het College sanering zorginstellingen trekt,
inderdaad zeer ernstig. Wij hebben geen juridische middelen. Daarvan heb ik
net een opsomming gegeven. Wij zullen die middelen dus moeten ontwikkelen
om in voorkomende situaties sancties te kunnen opleggen. Ik zal niet terughoudend
zijn in het benutten van de instrumenten die wij wel hebben; ik verwees al
naar het enquêterecht. Het initiatief moet echter komen van cliëntenraden,
participatieraden of ondernemingsraden. Het kan niet van mij komen.De voorzitter van de raad van commissarissen blijft tijdelijk aan, alleen
zolang dat nodig is om ervoor te zorgen dat bij de instelling niet een nog
groter gat valt. Ik denk dat het ook wenselijk is dat dit gebeurt.Mevrouw Van Miltenburg (VVD):De staatssecretaris doet nu net of er buiten de voorzitter geen raad van
commissarissen – ik vind het een verschrikkelijke naam – geen
raad van toezicht meer is, maar die is er wel. Alleen de vertegenwoordigers
van de afdeling Philadelphia zijn teruggetreden. De voorzitter van de raad
van commissarissen komt ook van Philadelphia, maar blijft voorlopig zitten.
Er zijn nog zes leden over. Vervolgens zegt de staatssecretaris dat hij ook
nog eens de nieuwe mensen gaat aanwijzen. Ik vind dit echt ongehoord. Als
de staatssecretaris voor sancties is, zou ik in dit geval van alle mogelijkheden
gebruik maken om te blokkeren dat deze voorzitter van de raad van commissarissen
nog één dag langer blijft zitten en invloed heeft op zijn opvolgers.Staatssecretaris Bussemaker:Het is misschien niet helemaal helder hoe ik het voor mij zie. Ik heb
gesproken met de voorzitter van de raad van commissarissen, want zo heten
zij nu eenmaal bij Philadelphia. Die heeft aangegeven dat hij op korte termijn
wil aanblijven en dat dit niet op langere termijn het geval zal zijn. Ik denk
dat het voor een organisatie ook niet verstandig is als iedereen wanneer er
problemen zijn, van de een op de andere dag zegt: wij zijn weg. Dat moet je
respecteren. Ik ga daar overigens niet over. Dit is een taak die vooral bij
Philadelphia zelf ligt. Het lijkt mij wel van groot belang dat over de raad
van bestuur en de raad van commissarissen goed wordt overlegd met de betrokken
instellingen binnen Philadelphia om het vertrouwen in die organisatie terug
te krijgen. Dat acht ik van het allergrootste belang. Ik ga er wettelijk niet
over, maar ik vind het wel van groot belang dat bij de raad van bestuur en
de raad van commissarissen het besef bestaat dat men de steun van cliënten,
van de ouders en van de werknemers terug moet krijgen en dat dit voor een
belang deel afhangt van de personen die worden aangezocht om Philadelphia
te besturen. Ik zeg er wel bij dat de leden van de raad van commissarissen
van Philadelphia zijn opgestapt of zeer binnenkort opstappen.Indachtig de discussie die ik hier heb gehoord over Espria kan ik mij
niet voorstellen dat mevrouw Van Miltenburg wil vragen, voor zover wij daarover
al iets te zeggen hebben, dat Espria zich verder met de raad van commissarissen
van Philadelphia bezighoudt.Mevrouw Leijten (SP):Het is al een bestuurlijke raad van commissarissen hè? Het is een
bestuurlijke fusie. Die heren van Philadelphia zijn er nu uit. Maar de belangrijkste
man, de voorzitter, blijft zitten. Tijdelijk, heel kort, zegt de staatssecretaris,
om vertrouwen te herstellen. Hij gaat namelijk zijn nieuwe opvolgers benoemen.
De staatssecretaris zei ook in een bijzin: hij zal ook nog kijken hoe er betere
governance mogelijk is, hoe er beter bestuurd kan worden. Welke maatregelen
de staatssecretaris nu wel of niet tot haar beschikking heeft, zij heeft mij
net gezegd dat het College sanering zorginstellingen toezicht houdt op de
raad van toezicht, dus op de raad van commissarissen bij Philadelphia en Espria.
Het lijkt mij heel duidelijk dat de heer Brinkman niet degene kan zijn die
leiding gaat geven aan wie er in zijn plaats en die van zijn opgestapte collegae
gaan zitten.Staatssecretaris Bussemaker:Dat is een verantwoordelijkheid van Philadelphia. Het is niet een verantwoordelijkheid
van alleen de voorzitter van de raad van commissarissen. Zo heb ik het ook
niet geformuleerd. Laten wij verantwoordelijkheden dus daar laten waar ze
liggen, namelijk bij Philadelphia en laat ik hebben gezegd ...Mevrouw Leijten (SP):Vindt de staatssecretaris dit een goede stap richting vertrouwen?De voorzitter:Pardon, de staatssecretaris heeft het woord.Staatssecretaris Bussemaker:Laat ik hebben gezegd dat ik het van het allergrootste belang acht dat
men daar bij de keuze van personen het vertrouwen intern herstelt en dat ik
het van het allergrootste belang acht dat de governance bij Philadelphia wordt
versterkt en verbeterd. Dat is niet alleen iets waarover de raad van toezicht
of de raad van commissarissen gaat. Kortom, dat wordt niet alleen besloten
door één voorzitter. Ik denk dat iedereen bij Philadelphia daarbij
op dit moment nauw betrokken is. Men zal overigens ook nog extern advies vragen
over het verbeteren van de governance. Uit alles wat ik heb gezegd kan ook
niet anders worden begrepen dan dat ik dat ook wenselijk vind.Mevrouw Leijten (SP):Het is altijd wachten wanneer de staatssecretaris ademhaalt in een antwoord
dat duidelijk moeilijk is en waarin zij zich vastdraait. Zij spreekt over
vertrouwen herstellen. Dat moet de instelling doen. Maar tegelijkertijd zegt
zij: ik ben met handen gebonden, ik kan er niets aan doen dat een falende
voorzitter van de raad van toezicht gewoon blijft zitten en zijn troonopvolgers
aanwijst. Ik noem dit geen herstel van vertrouwen. Het zou
de staatssecretaris sieren als zij zou zeggen: ik heb met man en macht met
iedereen gesproken en ik roep u op uw biezen te pakken en het aan de rest
te laten.Staatssecretaris Bussemaker:Ik probeer een onderscheid te maken – want wij moeten wel zuiver
blijven – tussen maatregelen die ik kan nemen en waarvoor ik juridisch
gezien ook de middelen voor heb en besluiten waar ik niet over ga. Ik ga dan
nog wel zo ver dat ik zeg dat ik daar dan nog wel een opvatting over heb en
die opvatting hier ook naar voren breng. Ik heb die duidelijk naar voren gebracht
en ook aangegeven dat ik het van het allergrootste belang acht dat het vertrouwen
en de rust binnen Philadelphia wordt hersteld en dat er goed geluisterd zal
moeten worden naar de cliëntenraad, de participatieraad en de ondernemingsraad
als het gaat om de samenstelling van zowel de raad van bestuur als de raad
van commissarissen. Ik heb ook gezegd dat ik het College sanering zorginstellingen
de opdracht heb gegeven om straks te bezien of de governance in orde is. Daar
zal ik op toetsen, dat zijn de juridische middelen die ik heb en ik zeg u
toe dat ik daar ook scherp op zal toetsen.De heer Van der Veen (PvdA):Voorzitter. In mijn bijdrage heb ik ook het punt van de bestuurlijke aansprakelijkheid
aan de orde gesteld en ik ben blij dat de staatssecretaris reageert zoals
zij reageerde. Hoe pijnlijk het voor betrokkenen ook is, ik denk dat er ook
een heel goede voorbeeldwerking van kan uitgaan als die bestuurlijke aansprakelijkheid
zo veel mogelijk wordt uitgezocht en ook echt zo veel mogelijk actie wordt
ondernomen.Ik heb ook gesproken over eventuele afvloeiingsregelingen. Mijn fractie
gaat er in ieder geval van uit dat die geen aanleiding zullen geven tot publieke
of politieke discussies. Met andere woorden, dat daar uiterst zorgvuldig mee
wordt omgegaan. Ik heb de staatssecretaris daar nog niet over gehoord.Staatssecretaris Bussemaker:Dat is precies weer zo'n punt waar ik juridisch niet over ga, maar waarvan
ik u graag toezeg dat ik de raad van bestuur uw waarschuwing zal doorgeven.
Het is het ingewikkelde van het systeem dat wij met elkaar hebben gemaakt.
Mocht er ooit sprake zijn van een aanvraag voor balanssteun, dan kunnen wij
er natuurlijk wel conclusies aan verbinden en er voorwaarden aan stellen,
maar zo ver zijn wij niet. Gelukkig niet, want dat betekent dat de huidige
situatie van Philadelphia zodanig is dat wij mogen verwachten dat het financieel
beter zal gaan dan de afgelopen tijd. Ik ben in ieder geval graag bereid om
in de gesprekken die ik heb met de raad van bestuur uw zorg hierover, die
ook mijn zorg is, door te geven.Mevrouw Sap (GroenLinks):De staatssecretaris heeft ons helder uiteengezet welke drie wegen nu open
staan om de aansprakelijkheid van bestuurders te regelen en aangegeven dat
VWS op basis daarvan geen mogelijkheden heeft om de bestuurders en toezichthouders
van Philadelphia iets als sancties op te leggen. Ik zou graag van haar horen
of VWS nog gaat kijken naar mogelijkheden om dat te verscherpen en aanvullende
sanctiemogelijkheden te regelen en om daarover iets meer te zeggen in de brief
die wij van VWS krijgen over goed bestuur. De staatssecretaris heeft ook gezegd dat VWS een eerste initiatief om
het enquêterecht te gaan gebruiken in de praktijk financieel wil ondersteunen.
Heeft zij dit aanbod ook gedaan aan de cliëntenraad van Philadel­phia?
Zo ja, kunnen wij verwachten dat die cliëntenraad dat dan ook gaat doen?De voorzitter:Ik heb begrepen dat de staatssecretaris nog op het onderwerp cliëntenraad
komt.Staatssecretaris Bussemaker:Meer de positie van cliënten, maar ik kan er nu wel op ingaan, want
ik kan er heel kort over zijn.Als het gaat om de aanscherping van de aansprakelijkheid heb ik gewezen
op het onderzoek van de vennootschap. Het is een zo algemeen en belangrijk
onderdeel van verbetering van de governance dat wij er vanzelfsprekend op
terug zullen komen.Ik weet dat de ondernemingsraad wellicht zo'n enquêteverzoek wil
indienen, maar dat men wacht op de gegevens die van derden moeten komen over
het herstelplan. Mocht het niet van de ondernemingsraad komen, zal het initiatief
wel van anderen moeten uitgaan. Ik ga niemand opdragen om dat te doen, maar
omdat ik het hier ook nog eens heb gezegd, denk ik dat wel klip en klaar is
dat wie er dan ook met zo'n verzoek zal komen, wij bereid zijn om dat te ondersteunen,
ook om de grenzen van wat juridisch mogelijk is, wellicht via zo'n proefproces,
duidelijker in kaart te kunnen brengen. Wat er precies mee kan en wat je wel
en niet boven tafel kan krijgen, dat zal pas blijken als zo'n verzoek wordt
gedaan en het enquêterecht gebruikt gaat worden. Wat dat betreft, zeg
ik eerlijk dat wij zoekende zijn. Wij kijken bij de aansprakelijkheidstelling
van bestuurders naar wat wel en wat niet kan. Mijn ministerie heeft de afgelopen
jaren in vergaande mate doorgeprocedeerd om bestuurders individueel aansprakelijk
te laten stellen. Ik vind het een grote teleurstelling dat dat niet tot succes
heeft geleid. Het hoeft niet de laatste keer te zijn, maar succes hangt wel
af van de juridische kant.Het volgende thema is de betrokkenheid van cliënten en hun vertegenwoordigers.
Ik heb daar al veel over gezegd. Ik hecht eraan hier te zeggen dat wij niet
mogen vergeten wat de impact op de cliënten en hun vertegenwoordigers
is als er grote ontwikkelingen gaande zijn. Het is een feit dat deze cliënten
en hun ouders of vertegenwoordigers een bewuste afweging hebben gemaakt voor
deze instelling. Zij hebben allemaal heel bewust gekozen voor Philadelphia.
De eigenheid van de instelling, de signatuur en de maatschappelijke doelstelling,
zoals de kleinschalige zorgconcepten, zijn elementen waarop dat vertrouwen
is gebaseerd.De cliënten hebben mij gezegd dat zij niet de meerwaarde van de fusie
met Espria inzien. Ik verwees daar al naar tijdens het debatje met de heer
De Vries. Het is van het allergrootste belang dat de raad van bestuur van
Philadelphia het vertrouwen van de cliënten en de participatieraad terugkrijgt.
Dat zit in belangrijke zaken als de kleinschaligheid, maar ook in kleine zaken.
Zo heeft men de praktische wens geuit een internetpagina te krijgen, waarmee
de cliëntenraad zijn achterban kan informeren. Het zijn simpele zaken,
die juist kunnen bijdragen aan de zorg aan cliënten. Men moet naar de
werkvloer kijken in plaats van bezig te zijn met grote projecten aan de top
van de organisatie.Ik heb geconstateerd dat cliënten zich soms klemgezet voelen en dat
hun vertrouwen wordt beschaamd. Aan de andere kant is er sprake van een enorme
loyaliteit naar de instelling en vooral naar de medewerkers. Dat maakt dat
de cliëntenraad en de participatieraad het einddoel, een gezond Philadelphia,
van harte ondersteunen. Zij zijn echter wel kritisch over de wijze waarop
herstel in de toekomst het beste kan worden bereikt. Ik hoop dan ook dat bij
het herstelplan goed naar hun positie wordt gekeken. Wat ons deel betreft,
verwijs ik naar de rechtspositie van de cliënt, die in de Wet medezeggenschap
cliënten zorginstellingen binnen de instelling kan worden versterkt.Ik kom op de positie van het personeel. Ook hun betrokkenheid en loyaliteit
naar de organisatie en de cliënten is buitengewoon groot. Er is een open
brief gericht aan de heer Troost, voorzitter van de raad van bestuur, waarin
de raad wordt opgeroepen de zorgprofessionals te betrekken bij de toekomst
van de organisatie. Ook dat lijkt mij buitengewoon belangrijk en nuttig. Ik
heb zelf gesproken met de ondernemingsraad. Men gaf aan dat een herstelplan
nodig is, maar dat het vertrouwen ontbreekt in de cijfers van het plan. Er
wordt nu een expertise gevraagd van de cijfers die een rol spelen in het herstelplan.De ondernemingsraad geeft aan dat zij zich graag weer wil herkennen in
Philadelphia en dat er in het verleden werd gewerkt met het resultaat van
verantwoordelijke eenheden, die zich richten op zowel de bedrijfs­economische
aspecten als op de kwaliteit. De kracht van Philadelphia was dat er weinig
afstand zat tussen de regio- en de locatiemanager. Dat is precies de boodschap:
blijf dicht bij de zorg en zorg dat er geen afstand ontstaat tussen de situatie
op de werkvloer en de situatie aan de top. De ondernemingsraad wil graag meedenken
over de vraag hoe die afstand kan worden verkleind.Ik constateer dat de bonden onlangs constructief overleg hebben gevoerd
met de bestuurder en dat men nu wacht op de analyse van het onderliggend cijfermateriaal
door de derde accountant. Ook hier moet de conclusie zijn dat een goede aansturing
door de raad van commissarissen en de raad van bestuur nodig is. Het is van
belang dat het bestuur zich houdt aan de gemaakte afspraken en zich maximaal
inzet om het vertrouwen in de organisatie te behouden.De heer Van Veen heeft gevraagd hoeveel arbeidsplaatsen er op de tocht
staan. De heer De Vries wil bij voorkeur snijden in het management. Om hoeveel
plaatsen het gaat, is niet duidelijk. Dit zal blijken uit het toekomstige
definitieve herstelplan. Dit is een van de onderwerpen waarover discussie
bestond tussen de ondernemingsraad en de raad van bestuur. Zolang dit plan
ontbreekt, kunnen wij geen definitieve cijfers geven. Ik ben het met de heer
De Vries eens dat vooral de managementlagen moeten worden verkleind en dat
er moet worden gesneden in de overtallige uitgaven voor activiteiten die niet
direct met de zorg te maken hebben. Je kunt daarbij niet uitsluiten dat er
ook veranderingen in de personeelssamenstelling nodig zijn, op welke manier
dan ook. Het is daarbij echter van het grootste belang dat de kwaliteit van
de zorg is gewaarborgd, dat is een van de taken van mijn inspectie.In dit verband is nog een aantal vragen gesteld over het vastgoed van
Philadelphia. Op dit moment zijn er 180 panden in eigendom en zijn er 500
panden gehuurd bij corporaties, waarvan twee bij Woonzorg Nederland. Verder
waren er 23 panden in overweging, waarvan er vijf werkelijk zijn geleverd
voor 31 december 2008.Verschillende leden hebben gezegd dat de Stichting Philadelphia voornemens
had om een aantal onroerende zaken te verkopen aan de corporatie Woonzorg
Nederland om zodoende de liquiditeitspositie te verbeteren. De raad van bestuur
van Espria respectievelijk Philadelphia heeft het College sanering zorginstellingen
om een onafhankelijk oordeel gevraagd over de voorgenomen transacties. Het
college heeft mij laten weten dat er geen bezwaar bestaat tegen de verkoop
van deze twaalf panden aan Woonzorg Nederland. Dit zijn kleinschalige woonvoorzieningen
en de opbrengst ervan is 42 mln. Die opbrengst wordt gerealiseerd op basis
van taxaties met marktconforme uitgangspunten. De onroerende zaken zullen
door Philadelphia worden teruggehuurd ten behoeve van de zorgverlening. Inmiddels
heeft Philadel­phia ook de verkoop van een klooster in Maastricht aan
Woonzorg Nederland ter beoordeling voorgelegd aan het College sanering zorginstellingen.
Dit gebouw is recent omgebouwd tot een woon-zorgcomplex met 39 wooneenheden
met ondersteunende zorg en dagbestedingsfuncties. Aangezien het hier om een
woon-zorgcomplex gaat, zal dit – naar ik aanneem – niet op bezwaren
stuiten van het ministerie van WWI.Philadelphia heeft op dit moment ook luxe vakantiehuizen op Schiermonnikoog,
hotels en een museum in eigendom. Philadelphia heeft het College sanering
zorginstellingen nog niet laten weten dat het deze voorzieningen wil verkopen.
Op het moment dat Philadelphia aan het College sanering zorginstellingen laat
weten dat het deze voorzieningen wil verkopen aan Woonzorg Nederland, zal
ik niet alleen wachten op het advies van het College sanering zorginstellingen,
maar zal ik ook contact opnemen met het ministerie van WWI. Dit kan dan bezien
of het gebruik van deze voorzieningen past binnen de uitgangspunten van de
Woningwet en het Besluit beheer sociale huursector. Bepalend daarbij is of
er sprake zal zijn van voldoende mate van aanwending van wonen en maatschappelijke
functies. Zo hanteren wij een dubbele toets, zowel via het College sanering
zorginstellingen als via mijn collega, de minister van WWI.Ik kom nu tot een afronding. Welke maatregelen zijn er nu nodig ten aanzien
van Philadelphia?Mevrouw Leijten (SP):In de huidige kredietcrisis kunnen veel mensen maar moeilijk hun huis
verkopen. Philadel­phia kan heel snel vastgoed, bestaande panden die bewoond
worden, verkopen aan Woonzorg en kan die dan terughuren. Hoe is dit verlopen?
Is er sprake van een onderhandse transactie? Is het vastgoed op de markt geweest,
waren hier makelaars bij betrokken, of is er gezegd: wij moeten extra middelen
hebben en wij zitten zo dicht bij Woonzorg, dat bieden wij maar aan?Staatssecretaris Bussemaker:Ik heb al gezegd dat er een toets van het College sanering zorginstellingen
is geweest. Ik ben van mening dat het niet aan mij is om hier nu verder over
de verkoop van panden een oordeel te vellen. Het College sanering zorginstellingen
heeft gecheckt of er bezwaar is tegen deze verkoop. Ik geef de Kamer in overweging
om de besluitvorming over die verkoop bij de instelling zelf te laten, want
dit kan er ook toe leiden dat bijvoorbeeld de acute liquiditeit van de instelling verbetert en al te lang wachten kan allerlei nadelen
met zich brengen.Mevrouw Leijten (SP):Onder andere voor de staatssecretaris doordat er balanssteun wordt aangevraagd
bij de NZa. Zij is natuurlijk blij dat dit niet is gebeurd. Het College sanering
zorginstellingen heeft gezegd het herstelplan te steunen. Dat herstelplan
is nu van tafel, maar in de tussenliggende periode is het vastgoed verkocht.
Ik vind dat zorgelijk. Daarom heb ik de staatssecretaris de vraag gesteld
wat zij heeft gedaan op het moment dat zij dit op haar bureau kreeg. Misschien
had zij de 18de kunnen zeggen: er moet hier verscherpt toezicht komen, doet
u nog even niets, wij gaan eerst met vakantie, daarna zien wij verder en als
het nodig is, springen wij bij, want dat doen wij bij banken immers ook. Maar
nu is het vastgoed verkocht.Voorzitter: Van GentStaatssecretaris Bussemaker:Nee, het ligt iets anders dan mevrouw Leijten nu aangeeft. Bij een eventuele
verkoop van vastgoed moet het College sanering zorginstellingen checken of
er bezwaren zijn tegen die verkoop. Het college heeft vastgesteld dat die
bezwaren er niet zijn. Overigens krijg ik van bijvoorbeeld een ondernemingsraad
soms de vraag of men wel mag doorgaan met een bepaalde verkoop. Als dat niet
mag, dan zou dat wel eens tot een verdere verslechtering van de bestaande
situatie in de instelling kunnen leiden. Naar mijn idee is de door mevrouw
Leijten bedoelde verkoop, doordat die aan het College sanering zorginstellingen
is voorgelegd, op adequate wijze verlopen.Als de verkoop is geschied om de liquiditeitspositie van Philadelphia
te verbeteren, dan is dat in het belang van de cliënten. Dat is ook het
belang dat wij met elkaar delen, namelijk dat er geen onnodige balanssteun
wordt gevraagd.Bij de bestudering van de mogelijke verkoop van de vakantiewoningen op
Schiermonnikoog, de hotels en het museum, zal een dubbele toets worden toegepast.
Bekeken zal worden of de middelen die door de verkoop naar de organisatie
vloeien worden aangewend voor zorg en maatschappelijke functies en of er geen
weglek is van zorgmiddelen naar andere terreinen. Dat is, naast de continuïteit
van de zorg, de zorg die ik heb. Ik vind dat ik mij aan die taak moet houden
en mij niet onnodig moet bemoeien met bepaalde zaken.Ik heb al een aantal te nemen maatregelen genoemd. Ik zal die nog eens
samenvatten. De inspectie zal extra toezicht houden op de kwaliteit van zorg,
dus zij zal extra toezicht houden op de raad van bestuur. Dat zal in de komende
periode leiden tot toezichtbezoeken, ook op niet eerder bezochte locaties.
Daarna zal er een nieuw moment aanbreken om te beoordelen of verscherpt toezicht
noodzakelijk is. Ik zal het College sanering zorginstellingen verzoeken een
aanvullend onderzoek te doen bij Philadelphia en in een vervolgonderzoek het
nieuwe herstelplan te toetsen op continuïteit van zorg en governance.
Tegen mevrouw Van Miltenburg zeg ik dat ik geen directe inbreng heb in het
herstelplan, maar dat er wel sprake is van een indirecte inbreng.De aanvullende maatregelen zijn bedoeld als een soort preventieve monitor,
om in de gaten te kunnen houden of de situatie nu snel verbetert. Ook wil
ik tegemoetkomen aan de zorgen van cliënten en andere betrokkenen, want
zij hebben mij ervan overtuigd dat op de punten kwaliteit en continuïteit
van zorg en naleving van maatschappelijke doelstellingen van en door Philadelphia
extra aandacht noodzakelijk is.Het voorgaande betekent niet dat daarmee de orde hersteld is. Er rust,
zoals eerder gezegd, een zware taak op de schouders van de bestuurders. Zij
moeten het vertrouwen in de organisatie herstellen. Zij doen dat het beste
door de cliënten zo goed mogelijk bij de zaak te betrekken, de participatieraad
erbij te betrekken en transparant en duidelijk te communiceren over de te
nemen stappen. Dit houdt ook in dat de governance op zeer korte termijn structureel
zal moeten verbeteren.Ik heb aangegeven bereid te zijn cliëntenvertegenwoordigers of de
Participatieraad te ondersteunen indien en voor zover zij nadere juridische
stappen overwegen.Verder heb ik aangegeven bereid te zijn de statuten van Philadelphia opnieuw
te laten toetsen aan de eisen van de Wet toelating zorginstellingen. Ik heb
de mogelijkheid om, als de statuten niet zouden voldoen, een dwangsom op te
leggen.Ik heb mijn collega-minister van WWI geïnformeerd over voorgenomen
vastgoedtransacties, zodat hij er zich een oordeel over kan vormen of er op
grond van VROM-wetgeving nader toezicht op de woningcorporatiepoot nodig is.Er zal een aantal maatregelen genomen worden. Een daarvan is dat de raad
van bestuur mij zo spoedig mogelijk en vertrouwelijk zal informeren over salarissen
en, indien aan de orde, vertrekpremies. Ik heb de Kamer toegezegd dat ik de
ook in de Kamer levende zorgen zal overbrengen aan Philadelphia en de raad
van bestuur. De raad van bestuur heeft aangegeven een governance-aanpak nodig
te hebben en daar extern advies over in te winnen. Er is met toestemming van
bestuur, ondernemingsraad en bonden een derde accountant aan de slag. Deze
accountant onderzoekt de verschillende interpretaties van de cijfers waarop
het herstelplan is gebaseerd. Na het debat zal er contact zijn met het bestuur
en de raad van bestuur van Philadelphia over aanvullende vragen en aandachtspunten
als de governance-aanpak, de wensen van de Kamer en de onwenselijkheid van
bonussen.Nadat er duidelijkheid is verkregen over de cijfers, zal het bestuur met
een definitief herstelplan komen. Het CSZ wordt daarbij betrokken en zal aanvullend
onderzoek doen naar de vraag of en, zo ja, hoe het herstelplan bijdraagt aan
het borgen van de continuïteit van de zorg, nu en in de toekomst, hoe
de stakeholders, cliënten en andere betrokkenen tijdig en inhoudelijk
worden ingeschakeld, hoe het bestuur en het toezicht binnen Philadelphia plaatsvindt
volgens de inhoudelijke uitgangspunten die de organisatie zelf heeft gekozen
en hoe de eigenheid – ik kom daarmee terug op het kleinschalige concept –
behouden blijft. Daarover zal het CSZ mij rapporteren.De IGZ is verder al begonnen met een onderzoek naar de manier waarop men
het extra toezicht wil vormgeven. Zij maken daar nu een plan van aanpak voor.
Het is de bedoeling dat men daarover ook met de cliëntenraad en de participatieraad
gaat praten. Zij zullen mij dat plan van aanpak in februari doen toekomen.
Ik vraag de Kamer mij niet vast te pinnen op een datum omdat ook ik afhankelijk
ben van de informatie van derden en het overleg bij Philadelphia,
maar ik verwacht de Kamer over al deze onderdelen medio februari te kunnen
informeren.Welke lessen kunnen wij hieruit trekken? Ik kan daar kort over zijn, want
deze vraag is de revue al gepasseerd. Het is van het allergrootste belang
dat er een "early warning"-systeem komt, omdat tijdig moet worden onderkend
dat een zorginstelling in financiële problemen is gekomen. Wij kunnen
dan immers eerder bijsturen, zoals wij dat overigens bij Philadelphia al hebben
kunnen doen. Wij moeten echter niet de indruk wekken dat wij elk klein financieel
probleem onmiddellijk bloot kunnen leggen. Als je afwacht tot een instelling
omvalt, ben je te laat. Dat kost ook heel veel publiek geld. Publiek geld
pompen in instellingen waar iets fundamenteel mis is, kan nooit de juiste
oplossing zijn. Er moet dus een manier worden ontwikkeld om het bijtijds te
signaleren en om het herstel van binnen uit te stimuleren. De Kamer weet dat
de minister naar aanleiding van de problemen bij de IJsselmeerziekenhuizen
heeft aangegeven dat wij het voornemen hebben om zo'n "early warning"-systeem
in het leven te roepen. Daar gaan wij dan ook mee aan de slag.In de brief over de IJsselmeerziekenhuizen is de Kamer erover geïnformeerd
dat wij de mogelijkheid gaan creëren om bij alle zorginstellingen een
bewindvoerder aan te stellen, opdat crisissituaties vermeden kunnen worden
en om de verplichting op te leggen dat een lid van de raad van bestuur verantwoordelijk
wordt voor het kwaliteitsbeleid. Dat is op dit moment nog niet mogelijk, maar
met het rapport van het CSZ en het aanvullende onderzoek in de hand proberen
wij op deze weg door te gaan. Ik merk daarbij nogmaals op dat al deze onderdelen
van belang zijn, maar dat wij het niet alleen kunnen. Het gaat ons alleen
lukken als er een cultuurverandering in de zorgsector op gang komt die leidt
tot verdere professionalisering van het bestuur en het interne toezicht en
tot meer aandacht voor de directe zorgverlening.Wij kunnen dus een aantal voorwaarden scheppen. Als sluitstuk kunnen wij
bij falend bestuur en falend toezicht de weg naar de rechter openen voor een
persoonlijke aansprakelijkheidstelling van bestuurders en de raad van commissarissen.
Dat kunnen wij ook doen door het vennootschapsrecht te wijzigen. Ik wees daar
reeds op. Verder kunnen wij daarbij gebruikmaken van het enquêterecht.
Dit zijn onderdelen, waarvan de Kamer mag verachten dat ze in de brief van
de minister en mij, die wij in de brief van gisteren hebben aangekondigd,
zullen worden uitgewerkt. In het voorjaar zullen wij de Kamer hierover nader
informeren.Bij Philadelphia wordt er op dit moment hard gewerkt aan de verbetering
van de situatie en het herstel van het vertrouwen. Philadelphia heeft daarvoor
de eerste stappen gezet. Ik heb al gezegd dat op de schouders van de bestuurders
een zeer zware last rust, om het vertrouwen te herwinnen en te laten zien
dat men van Philadelphia weer een gezonde, kwalitatief goede organisatie kan
maken waar mensen voor kiezen vanwege de kleinschaligheid. Organisatie, personeel
en cliënten zijn gebaat bij vertrouwen en rust, zodat de noodzakelijke
maatregelen voor het verdere herstel kunnen worden uitgevoerd. Ik roep alle
partijen op om de ruimte te benutten die er nu is, in het belang van de cliënten
en de medewerkers in de zorg. Laat dit een les zijn voor alle bestuurders
en toezichthouders van zorginstellingen: het is buitengewoon zonde als een
instelling die zo goed bekend staat en veel waardering krijgt, onderwerp wordt
van een debat hier in de Tweede Kamer.De voorzitter:Tot zover de staatssecretaris in haar uitgebreide eerste termijn. Mevrouw
Leijten heeft aan het eind van deze termijn nog een korte vraag aan de staatssecretaris.Mevrouw Leijten (SP):Twee van mijn vragen zijn nog niet beantwoord, net over onderwerpen waarover
ik een motie wil indienen. Ten eerste: wat gaan wij doen aan het circus van
de rondtrekkende, falende bestuurders? Kan de staatssecretaris daar iets mee
in haar brief over good governance? Ten tweede: wat vindt de staatssecretaris
ervan dat met zorggeld vastgoed is aangekocht en dat daarop mogelijk verlies
is geleden of dat er winst mee is gemaakt? Wat vindt zij er in dit licht van
dat thuiszorgbedrijven zijn opgekocht door private equity? Is zij bereid om
naast het onderzoek naar goed bestuur ook onderzoek te laten doen naar hoe
breed dit plaatsvindt met AWBZ-geld?Staatssecretaris Bussemaker:In antwoord op de eerste vraag: nee, ik heb geen systeem waarmee falende
bestuurders op een lijst worden geplaatst waardoor zij nergens meer aan de
slag mogen. Dat zou verkeerd zijn, want ook hierbij geldt dat bestuurders
kunnen leren van mogelijke fouten uit het verleden. Ik heb tal van andere
instrumenten genoemd die wij willen inzetten om de governance, het bestuur
en het toezicht bij zorginstellingen te verbeteren. Zorginstellingen hebben
natuurlijk ook een eigen verantwoordelijkheid. Het lijkt mij niet het meest
effectief om een soort zwarte lijst aan te leggen van bestuurders die nooit
meer elders een bestuursfunctie zouden mogen vervullen. Ook voor zorginstellingen
moet dit een les zijn: zorg ervoor dat de raden van toezicht echt controleren.
Die moeten niet te dicht bij de raden van bestuur staan en er moeten kritische
mensen met verstand van zaken in zitten.Dan de tweede vraag. Zorginstellingen moeten soms vastgoed aankopen omdat
"wonen" vooralsnog aan zorg is gekoppeld. Er moeten wel voorwaarden zijn waaronder
dit gebeurt. Er mogen geen middelen uit de zorg verdwijnen om elders groepen
of mensen te verrijken. Daarover hebben wij zonet uitgebreid van gedachten
gewisseld.De voorzitter:Mevrouw Leijten, u mag afrondend nog een korte vraag stellen.Mevrouw Leijten (SP):Ik heb gevraagd of de staatssecretaris bereid is om onderzoek te doen
naar in welke mate zorggeld weglekt, via winst, private equity dan wel het
aankopen van en speculeren met vastgoed. Wil zij bekijken hoe breed dat plaatsvindt?Staatssecretaris Bussemaker:Ik zie geen directe aanleiding om dat nu te doen, anders dan wij al meenemen
in onze beleidsinitiatieven. Wij willen instellingen juist meer ruimte geven,
bijvoorbeeld bij de integrale tarieven, zodat zij zelfstandig kunnen beslissen
waaraan zij hun geld besteden en hoe zij op een verantwoorde wijze komen tot
de bouw van instellingen. De suggestie van mevrouw Leijten dat daarvan bij
voorbaat misbruik zou worden gemaakt, deel ik dus niet. Een
"early warning"-systeem kan daarin inzicht geven. Mocht het geld toch op oneigenlijke
gronden worden gebruikt of niet worden besteed aan het verlenen van zorg,
dan zal ik zoals gezegd niet aarzelen om maatregelen te nemen.De voorzitter:In de tweede termijn van de Kamer is de spreektijd één minuut,
inclusief het indienen van moties. Ik zal daarop strikt toezien. Ik vraag
de medewerking van de leden, zodat ik niet hoef in te grijpen.Mevrouw Leijten (SP):Voorzitter. Wij hebben een lang debat gehad over de vraag wat er precies
gepasseerd is bij Philadelphia. Ik stel vast dat de staatssecretaris bij het
uitkomen van het rapport niet direct gehandeld heeft, zich niet op de hoogte
heeft gesteld van het conflict dat er toen al was tussen het bestuur, de vakbonden
en de or, en eigenlijk pas na de kerst op gang is gekomen. Nu heeft zij maatregelen
genomen. Er zijn meerdere zaken afgedwongen, maar dat is niet door de staatssecretaris
gebeurd. De staatssecretaris wil niet eens een beroep doen op de voorzitter
van de raad van commissarissen om hem afstand te doen nemen van het verdere
beleid en de invulling van de posities.Dit brengt mij op falende bestuurders in de zorg.De Kamer,gehoord de beraadslaging,overwegende dat falende bestuurders in de zorg niet langer de mogelijkheid
moeten krijgen, als bestuurder in de sector actief te zijn;verzoekt de regering, de mogelijkheid om falende bestuurders te weren
van nieuwe functies in de zorg, mee te nemen in het plan voor "goed bestuur",en gaat over tot de orde van de dag.De voorzitter:Deze motie is voorgesteld door het lid Leijten. Naar mij blijkt, wordt
de indiening ervan voldoende ondersteund.Zij krijgt nr. 116(31700 XVI).De Kamer,gehoord de beraadslaging,overwegende dat ook het kabinet stelt dat de AWBZ geen sector is die zich
leent voor marktwerking;constaterende dat veel zorginstellingen bestaan uit een woud van stichtingsvormen,
coöperaties, bv's, en dat er zelfs winst wordt uitgekeerd aan derden;verzoekt de regering, onderzoek te doen naar de mate waarin winstuitkering
in de AWBZ-zorg voorkomt, en gaat over tot de orde van de dag.De voorzitter:Deze motie is voorgesteld door het lid Leijten. Naar mij blijkt, wordt
de indiening ervan voldoende ondersteund.Zij krijgt nr. 117(31700 XVI).Mevrouw Van Miltenburg (VVD):Voorzitter. Ik heb verzuimd om in de eerste termijn de staatssecretaris
een compliment te geven over de manier waarop zij deze zaak heeft aangepakt.
Eerlijk gezegd ben ik blij dat ik dat verzuimd heb, want daardoor kan ik dit
in de tweede termijn vervolmaken. Wat de staatssecretaris niet in de brief
gemeld heeft aan maatregelen die zij zou nemen, heeft zij vandaag namelijk
toegezegd. Ik ben daarmee heel blij. Deze crisis managet de staatssecretaris
heel goed. Daarvoor mijn complimenten.Eén vraag is blijven openstaan. Daarop krijg ik nog graag een antwoord.
Deze betreft niet specifiek Philadelphia, zij het dat de kwestie daarbij wel
aan de orde is gekomen. De jaarrekeningen die blijkbaar worden goedgekeurd
in AWBZ-instellingen en waarschijnlijk ook in andere instellingen in de zorg,
kunnen wij blijkbaar niet vertrouwen. Er wordt letterlijk gesteld dat de cijfers
goed zijn als je ze op de ene manier leest, maar dat er enorme verliezen blijken
te zijn gedraaid als je de cijfers op de andere manier leest. Kan de staatssecretaris
aangeven hoe dat binnen een "early warning"-systeem opgespoord kan worden,
en liever nog, hoe ervoor gezorgd kan worden dat wij erop kunnen vertrouwen
dat cijfers in de jaarrekening die worden goedgekeurd, goede cijfers zijn?Mevrouw Agema (PVV):Voorzitter. Ik ben minder positief over het verloop van dit debat. Ik
heb het vermoeden dat 2009 en 2010 gekenmerkt zullen worden door nog veel
meer van dit soort debatten. De cowboys in de zorg kunnen voorlopig hun gang
gaan en de Kamer hobbelt er rustig achteraan.Ik dien vier moties in.De Kamer,gehoord de beraadslaging,verzoekt de regering, te bewerkstelligen dat het veroorzaken van financiële
debacles niet zonder gevolgen blijft voor de vertrokken bestuurders, commissarissen
en toezichthouders van Philadelphia Zorg,en gaat over tot de orde van de dag.De voorzitter:Deze motie is voorgesteld door het lid Agema. Naar mij blijkt, wordt de
indiening ervan voldoende ondersteund.AgemaZij krijgt nr. 118(31700 XVI).De Kamer,gehoord de beraadslaging,verzoekt de regering, een richtlijn op te stellen voor het maximale aantal
van drie nevenfuncties voor toezichthouders, commissarissen en bestuurders
in de zorgsector,en gaat over tot de orde van de dag.De voorzitter:Deze motie is voorgesteld door het lid Agema. Naar mij blijkt, wordt de
indiening ervan voldoende ondersteund.Zij krijgt nr. 119(31700 XVI).De Kamer,gehoord de beraadslaging,verzoekt de regering, te bewerkstelligen dat de omvang van zorginstellingen
wordt gemaximeerd op drie locaties of 500 cliënten,en gaat over tot de orde van de dag.De voorzitter:Deze motie is voorgesteld door het lid Agema. Naar mij blijkt, wordt de
indiening ervan voldoende ondersteund.Zij krijgt nr. 120(31700 XVI).Mevrouw Agema (PVV):Ik kom terug op de schoffering door de staatssecretaris van zorgmedewerkers
die werken via een uitzendbureau of als zelfstandige. De kwaliteit van zorg
is niet af te meten aan de werkrelatie. Het allerbelangrijkste is volgens
mij dat wij van alle zorgmedewerkers een VOG verlangen, in navolging van de
toezegging van de staatssecretaris dat een VOG wordt verlangd van huisartsen,
artsen, psychiaters enzovoorts. Daarom dien ik de volgende motie in.De Kamer,gehoord de beraadslaging,verzoekt de regering, te bewerkstelligen dat een Verklaring Omtrent Gedrag
(VOG) verplicht wordt voor alle zorgmedewerkers,en gaat over tot de orde van de dag.De voorzitter:Deze motie is voorgesteld door het lid Agema. Naar mij blijkt, wordt de
indiening ervan voldoende ondersteund.Zij krijgt nr. 121(31700 XVI).Mevrouw Sap (GroenLinks):Voorzitter. Naar aanleiding van de reactie van de staatssecretaris heb
ik nog één prangende vraag. Laat ik eerst benadrukken dat ik
het goed vind dat de staatssecretaris haar nek zo uitsteekt voor de aansprakelijkheid
van het bestuur. Ik waardeer het ook dat zij wil stimuleren dat bestaande
mogelijkheden benut worden. De staatssecretaris heeft expliciet aangegeven
dat zij een eerste initiatief om gebruik te maken van het enquêterecht
financieel wil ondersteunen. Dit doet de vraag rijzen of er op dit moment
in de praktijk financiële belemmeringen zijn om van het enquêterecht
gebruik te maken. Ik hoor Kamerleden dit bevestigen. Dit roept bij mij de
vraag op of wij niet veel meer moeten gaan regelen. Ik vraag de staatssecretaris
om in haar brief over goed bestuur in de zorg expliciet mee te nemen op welke
wijze zij de obstakels om gebruik te maken van de bestaande sancties weg kan
nemen. Een initiatief financieel steunen is natuurlijk sympathiek, maar als
vervolginitiatieven niet van de grond kunnen komen, schieten wij er weinig
mee op.De heer Jan de Vries (CDA):Voorzitter. Ik dank de staatssecretaris voor haar toezeggingen, waarmee
zij aangeeft dat zij in deze casus opkomt voor de cliënten van Philadelphia,
de zorgvragers en hun ouders en verwanten. Ook blijkt uit haar toezeggingen
dat zij lessen wil leren voor de toekomst. Het is belangrijk dat zij heeft
toegezegd, de continuïteit van zorg voor alle doelgroepen binnen Philadelphia
te bewaken en tegelijkertijd de financiële continuïteit via het
definitieve herstelplan en de uitvoering daarvan te bewaken via het College
sanering zorginstellingen. Dit alles moet leiden tot behoud van kleinschaligheid,
maar vooral ook tot herstel van vertrouwen bij de cliënten, zorgvragers,
participanten en medewerkers van Philadelphia. Daarvoor is het ook nodig dat
de raad van bestuur en de raad van toezicht serieus de bereidheid tonen om
met alle groeperingen te spreken over de meerwaarde van de bestuurlijke fusie
binnen Espria.Het is van belang dat wij snel komen tot een integrale visie op goed bestuur
in de gezondheidszorg. Het is goed dat beide bewindslieden daarmee komen,
inclusief een visie op en een voorstel tot een beter fusietoezicht en de persoonlijke
aansprakelijkheid van bestuurders en toezichthouders. Ik spreek mijn waardering
uit voor de toezegging van de staatssecretaris op dat punt. Laat deze zaak
vooral ook een les zijn voor alle bestuurders en toezichthouders in de zorg.
Dat zeg ik de staatssecretaris na. Er is behoefte aan zelfreflectie en zelfcorrectie.
Zij hoeven ook niet te wachten op nieuw beleid van dit kabinet.De heer Van der Vlies (SGP):Voorzitter. Ik wil de staatssecretaris dankzeggen voor haar beantwoording.
De SGP-fractie is ongelukkig met de ontstane situatie. Dat heb ik in mijn
eerste termijn verwoord. Wij zitten er nu eenmaal in en zullen er het best
mogelijke van moeten maken. Daarvoor is een herstelplan nodig dat snel van
de grond komt. Wij hebben begrepen dat daarvoor nog enige dingen nodig zijn,
maar ik ben het eens met de staatssecretaris dat het vertrouwen
moet worden hersteld onder de cliënten, onder het personeel en in de
samenleving. Dit zou het eerste speerpunt moeten zijn. Dit is natuurlijk makkelijker
gezegd dan gedaan, maar hierop moet het wel gericht zijn.De staatssecretaris heeft allerlei toezeggingen gedaan over de kwaliteit,
de continuïteit, het management en de aansprakelijkheid. Ik dank haar
daarvoor. Zij zal de Kamer rapporteren. Ik heb begrepen dat zij dit zo snel
mogelijk doet, maar uiterlijk half februari. Wij zien dit met belangstelling
tegemoet. Er is nog heel veel te doen. Een ieder die daarbij betrokken is,
wens ik de nodige wijsheid toe.De heer Van der Veen (PvdA):Voorzitter. Allereerst mijn zeer welgemeende complimenten aan de staatssecretaris
voor de wijze waarop zij deze zaak aanpakt. Ik hoop werkelijk dat de toezeggingen
die zij heeft gedaan, met name op het gebied van aansprakelijkheid maar ook
op een aantal andere punten, een voorbeeldwerking en een preventieve werking
hebben voor andere besturen. Ik wens iedereen die betrokken is bij deze zaak
heel veel bestuurlijke wijsheid toe. Ik wens de medewerkers en de cliënten
toe dat zij ondanks al het gedoe rondom Philadelphia door zullen gaan met
deze zorgverlener. Ik hoop werkelijk dat op heel korte termijn medewerkers
en cliënten weer met trots kunnen zeggen dat zij bij Philadelphia werken,
dan wel dat zij door Philadelphia verzorgd worden. Zo is Philadelphia geweest
en zo moet Philadelphia op de kortst mogelijke termijn weer worden. De wijze
waarop de staatssecretaris het aanpakt, geeft mij vertrouwen.Mevrouw Ortega-Martijn (ChristenUnie):Voorzitter. Ik bedank de staatssecretaris van harte voor de beantwoording
van de vragen en voor de vele toezeggingen. Ook ik spreek mijn waardering
uit voor de manier waarop zij het debat heeft gevoerd, maar ook voor de tijd
die zij heeft ingezet om in zo'n kort tijdsbestek allerlei maatregelen te
nemen en veel werk te verzetten. Mijn complimenten daarvoor.Ik heb één ding gemist. In mijn eerste termijn heb ik gevraagd
of de staatssecretaris bereid is om concrete voorstellen te doen in de aangekondigde
brief over good governance. Ik wil weten op welke manier er straks getoetst
wordt of er echt sprake is van good governance. Good governance is één
ding, maar hoe gaan wij straks echt toetsen of de eisen die in dat kader zijn
gesteld, ook gerealiseerd worden? Ik heb op deze vraag nog geen antwoord gehad.Ik deel de mening van de staatssecretaris dat de verbetering niet alleen
zit in structuren maar ook in het gedrag van mensen. Dat vraagt van de totale
organisatie, ook van het personeel en de vertegenwoordigers, dat zij daar
oog voor hebben.De voorzitter:Ik geef het woord aan de staatssecretaris met het verzoek zo snel mogelijk
in te gaan op de ingediende moties.Staatssecretaris Bussemaker:Voorzitter. Ik kan kort zijn. Ik ben blij met het vertrouwen dat de Kamer
uitspreekt in de maatregelen die ik heb genomen. Ik kan niet anders zeggen
dan dat ik hoop, met iedereen hier, dat de rust bij Philadelphia snel hersteld
zal zijn, dat medewerkers zich weer bezig kunnen gaan houden met het werk
dat zij willen doen en dat cliënten goede zorg krijgen.Tegen mevrouw Van Miltenburg, die geen motie heeft ingediend, zeg ik dat
de jaarrekeningen inderdaad een probleem kunnen zijn. Daar zitten dan precies
de verschuivingen waardoor het vaak te laat duidelijk is dat er financiële
problemen zijn bij zorginstellingen. Ik verwijs naar het "early warning"-systeem.
Ook daarbij geldt echter, de heer De Vries memoreerde dit al, dat er ook een
cultuurverandering op gang moet komen. Goedkeuring door een accountant betekent
niet vanzelfsprekend dat er geen enkele vraag meer gesteld hoeft te worden
over de financiële situatie.Tegen mevrouw Agema zeg ik nog maar eens dat ik geen enkel negatief oordeel
heb over mensen die via uitzendbureaus of als zelfstandige in de zorg werken.
Iedereen is mij even lief. Ik stel echter wel vast dat met name voor de groep
verstandelijk gehandicapten het van belang is dat iedereen, waar men ook vandaan
komt, goed opgeleid en geëquipeerd is om voor deze groep te zorgen.Ik zeg mevrouw Sap toe dat wij de financiële belemmeringen bij het
enquêterecht meenemen in de brief over good governance. Ook de Landelijke
Cliëntenraad heeft al op dit punt gewezen. Het geeft te denken als je
voor hetzelfde alsnog geld moet vragen bij de raad van bestuur waar je eigenlijk
onderzoek naar wilt doen. Ik ben het met u eens dat er op dit punt meer moet
gebeuren.Ik kom te spreken over de moties. Mevrouw Leijten verzoekt de regering
in haar motie op stuk nr. 116, de mogelijkheid om falende bestuurders te weren
van nieuwe functies in de zorg mee te nemen in het plan voor "goed bestuur".
Ik ontraad aanneming van deze motie. Ik heb in algemene termen al gezegd dat
ik bestuurders die het niet goed doen, wil aanpakken. Daarvoor ben ik al een
aantal elementen aan het ontwikkelen. Ik acht deze motie dus overbodig. Het
is ook een belangrijke verantwoordelijkheid van instellingen zelf om goed
na te gaan of mensen geëquipeerd zijn en wat zij eerder, al dan niet
in de zorg, hebben gedaan.De voorzitter:Mevrouw Leijten heeft nog een korte vraag over de motie.Mevrouw Leijten (SP):Ik betreur het oordeel van de staatssecretaris. Wat vindt zij van de mensen
die zorgbedrijven leiden of opzetten, die failliet laten gaan, mogelijk veroordeeld
worden wegens fraude met zorggeld en vervolgens, als die veroordeling teniet
is gedaan, gewoon opnieuw beginnen? Vindt zij dat zoiets mogelijk moet zijn?Staatssecretaris Bussemaker:Een discussie over de mogelijkheden die mensen die veroordeeld zijn daarna
nog in de samenleving krijgen, hoort in dit debat eigenlijk niet thuis. Die
mogelijkheden hangen af van wat zij geleerd hebben van hun veroordeling. Ik
ben bezig met een VOG voor het werken in de gehandicaptenzorg. Het
lijkt mij onwenselijk om ook dit soort lijsten bij te houden, want dat levert
enorm veel extra bureaucratie op. Het zou ook iedereen die weleens een fout
heeft begaan, de kans ontnemen om die te herstellen.Mevrouw Leijten verzoekt de regering in haar motie op stuk nr. 117 om
onderzoek te doen naar de mate waarin winstuitkering in de AWBZ-zorg voorkomt.
Ik heb al gezegd dat het onwenselijk is dat financiële middelen uit de
zorg verdwijnen. Ik acht deze motie dus overbodig en ik ontraad aanneming
ervan. Het thema komt vanzelf terug in verschillende brieven die ik de Kamer
nog stuur. Dat heb ik al eerder toegezegd.De voorzitter:Mevrouw Leijten mag een korte vraag stellen over deze motie.Mevrouw Leijten (SP):Ik vind het treurig om te horen dat bestuurders ...De voorzitter:Geen betoog, een korte vraag.Mevrouw Leijten (SP):... die met zorggeld frauderen en vervolgens vervolgd worden, gewoon hun
werk kunnen blijven doen. De staatssecretaris wil geen onderzoek doen naar
waar het voorkomt. Maar als wij onderzoek doen, weten wij toch ook welke eigendomsvormen
daaronder liggen?Staatssecretaris Bussemaker:Ik wil niet alleen onderzoek ernaar doen, maar ook maatregelen ertegen
nemen. Daarom ontraad ik aanneming van deze motie. Ik heb al gezegd wat ik
daaraan wil doen.Mevrouw Agema verzoekt de regering in haar motie op stuk nr. 118 om te
bewerkstelligen dat het veroorzaken van financiële debacles niet zonder
gevolgen blijft voor de vertrokken bestuurders, commissarissen en toezichthouders
van Philadelphia Zorg. Daarvoor heb ik de juridische middelen nodig. Ik heb
al gezegd dat ik graag de middelen benut die ik heb en dat ik bezig ben met
het ontwikkelen van nieuwe middelen. Ik ontraad aanneming van deze motie.In haar motie op stuk nr. 119 verzoekt mevrouw Agema de regering, een
richtlijn op te stellen voor het maximale aantal van drie nevenfuncties. Ik
vind het wenselijk om te kijken naar een maximumaantal nevenfuncties, maar
ik wil dit aantal nu niet vastpinnen op drie. Dit is precies één
van de thema's die moet terugkomen in de brief over good governance. Ik ontraad
dus het aannemen van deze motie.Hetzelfde geldt voor de motie van mevrouw Agema op stuk nr. 120, waarin
zij de regering verzoekt om te bewerkstelligen dat de omvang van zorginstellingen
wordt gemaximeerd op 3 locaties of 500 cliënten. Het lijkt mij, indachtig
de discussie die wij zojuist hebben gevoerd over kleinschaligheid en grotere
instellingen, onwenselijk om ons vast te pinnen op getallen.Op de Verklaring Omtrent het Gedrag, waarin mevrouw Agema verzoekt in
haar motie op stuk nr. 121, ben ik al ingegaan. Ik onderzoek of zo'n verklaring
in de zorg, analoog aan het onderwijs, ingesteld kan worden, te beginnen bij
jongeren en kwetsbare groepen. Ik heb de Kamer daarover ook al bericht. Ik
ontraad dus aanneming van deze motie.De voorzitter:Mevrouw Agema heeft nog een korte vraag voor u.Mevrouw Agema (PVV):Dit is een heel gekke redenering van de staatssecretaris.De voorzitter:Geen betoog. U moet een vraag stellen.Mevrouw Agema (PVV):Ik heb nog niet eens ademgehaald.De voorzitter:Maar ik heb gezegd dat u slechts een vraag kon stellen.Mevrouw Agema (PVV):De staatssecretaris ontraadt aanneming van mijn motie. Dat vind ik erg
raar. Zij heeft in de richting van mijn fractie de toezegging gedaan dat BIG-geregistreerden
en werkers in de gehandicaptenzorg een VOG nodig zullen hebben. Zij zei echter
ook: iemand moet een tweede kans krijgen. Dat vind ik erg treffend. Ik wijs
erop dat ik mensen op bezoek krijg die vertellen dat hun moeder verzorgd is
door iemand die is veroordeeld voor mishandeling, openlijke geweldpleging
en diefstal. Wat mij betreft komt zo iemand nooit meer in de zorg te werken.
Wat mij betreft werkt hij niet meer voor ouderen, voor gehandicapten, voor
niemand meer. Staatssecretaris, kunt u alstublieft uw advies om de motie niet
aan te nemen intrekken en het oordeel daarover aan de Kamer laten? Het gaat
mij erom dat alle medewerkers in de zorg een VOG zouden moeten kunnen overleggen.
Als het u het oordeel aan de Kamer laat, kunnen wij des te sneller tot de
situatie komen waarin kwetsbare mensen, de 160.000 ouderen in ons land die
jaarlijks met mishandeling te maken hebben, beter worden beschermd.De voorzitter:U kunt nu even ademhalen en de staatssecretaris geeft antwoord.Staatssecretaris Bussemaker:Nee, voorzitter, ik zal mijn advies niet veranderen. Ik ben heel duidelijk
geweest. Ik heb al eerder gezegd dat wij onderzoeken of zo'n Verklaring Omtrent
het Gedrag is te hanteren voor mensen die met kwetsbare groepen in de zorg
werken. Daarvoor heb ik geen motie nodig. Wij zijn hier al lang mee bezig.
Dus ik ontraad aanneming van deze motie.Voorzitter. Ik sluit mij aan bij de woorden van de heer De Vries. Eerder
heb ik al gezegd: laat dit niet een les voor alleen Philadelphia zijn. Laat
dit ook een les zijn voor de bestuurders. Zij hoeven niet te wachten op wat
voor wetgeving, regelgeving of beleid dan ook. Zij kunnen nu beginnen met
zelfreflectie, met correctie en met het leveren van directe zorg in het belang
van cliënten, waarbij de aandacht van de raad van bestuur en die van
de raad van toezicht moet uitgaan naar wat er op de werkvloer gebeurt en naar
wat er met de cliënten van hun instelling gebeurt. Zij kunnen daarbij
onderzoeken hoe tevreden zij zijn. De bestuurders kunnen nu dus al lessen
trekken en het punt van good governance en toezicht daarbij in aanmerking
nemen.Een vraag van mevrouw Ortega over good governance heb ik nog niet beantwoord,
maar ik mij is ontschoten hoe die precies luidde.Mevrouw Ortega-Martijn (ChristenUnie):Ik heb gevraagd of u in de brief over good governance met voorstellen
voor de toetsing daarvan wilt komen.Staatssecretaris Bussemaker:Voor zover het mogelijk blijkt te zijn om zoiets concreet te toetsen,
zullen wij dit punt betrekken bij het opstellen van deze brief.
Ik ben het met u eens dat wij niet alleen mooie voornemens moeten hebben,
maar dat wij ook moeten zorgen voor toetsing en bijbehorende sancties.De beraadslaging wordt gesloten.De voorzitter:Over de ingediende moties zal aanstaande dinsdag worden gestemd.De vergadering wordt enkele ogenblikken geschorst. 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/h-tk-20082009-3827-3855.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl