Behandeling van het wetsvoorstel Regeling van de subsidiëring van politieke partijen (Wet subsidiëring politieke partijen) (25704).
Staten-Generaal — Handelingen 
Datum: 2014-07-10 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Handeling 1998-1999, pag. 1308-1318

 
 
 

Handeling

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Vergadernummer
Datum vergadering

25-05-1999

Eerste Kamer der Staten-Generaal

1998-1999

nr. 29, pagina 1308-1318

11-05-1999

 

 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties over kamerdossier

Kamerdossier 25704Toon publicaties die dit dossier behandelen

 
 
 Publicaties in vergadering

Lijst van besluiten (dindsag 11 mei)Pagina 1336-1336
Behandeling van het wetsvoorstel Aanvulling van de Algemene wet bestuursrecht met een regeling over de behandeling van klachten door bestuursorganen (25837).Pagina 1300-1308
Lijst van ingekomen stukken, met de door de voorzitter terzake gedane voorstellen (dinsdag 11 mei 1999)Pagina 1336-1337
Behandeling van het wetsvoorstel Wijziging van de Huurprijzenwet woonruimte, de Wet op de huurcommissies en enkele andere wetten (introductie van een afzonderlijke huurcommissieprocedure ter bevordering van het opheffen van gebreken aan of tekortkomingen ten aanzien van de woonruimte, wijziging van de regeling met betrekking tot de aan de Staat verschuldigde vergoeding voor een advies of een uitspraak door de huurcommissie en wijziging van het toezicht op de huurcommissies) (25445).Pagina 1318-1325
Voortzetting van de behandeling van het wetsvoorstel Regeling van de subsidiëring van politieke partijen (Wet subsidiëring politieke partijen) (25704).Pagina 1325-1332
Presentie en opening (disndag 11 mei 1999)Pagina 1299-1300
Behandeling van het wetsvoorstel Regeling van de subsidiëring van politieke partijen (Wet subsidiëring politieke partijen) (25704).Pagina 1308-1318
Behandeling van het wetsvoorstel Wijziging van enkele wetten in verband met invoering van het regresrecht in de Algemene Wet Bijzondere Ziektekosten en versterking van het regresrecht in de Ziekenfondswet, alsmede enkele technische wijzigingen (Wet invoering en versterking regresrecht in AWBZ en ZFW) (26238).Pagina 1300-1300
Voortzetting van de behandeling van het wetsvoorstel Wijziging van de Huurprijzenwet woonruimte, de Wet op de huurcommissies en enkele andere wetten (introductie van een afzonderlijke huurcommissieprocedure ter bevordering van het opheffen van gebreken aan of tekortkomingen ten aanzien van de woonruimte, wijziging van de regeling met betrekking tot de aan de Staat verschuldigde vergoeding voor een advies of een uitspraak door de huurcommissie en wijziging van het toezicht op de huurcommissies) (25445).Pagina 1332-1336

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 60 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
Aan de orde is de behandeling van: het wetsvoorstel Regeling
van de subsidiëring van politieke partijen (Wet subsidiëring politieke
partijen) (25704).De beraadslaging wordt geopend.De heer Hirsch Ballin (CDA):Mijnheer de voorzitter! De CDA-fractie is geneigd haar steun te geven
aan het onderhavige wetsvoorstel, maar niet zonder bedenkingen. Politieke
partijen vervullen een cruciale rol in een vitale democratie, met name doordat
het verenigingen zijn van mensen met politieke idealen die zij met elkaar
delen. Ze zijn een forum van interne toetsing ook ten opzichte van politieke
ambtsdragers en vormen de basis van kandidaatstelling voor gekozen functies.
Ze vormen het kader waarin gedachten, ideeën en opvattingen worden ontwikkeld
voor het beleid in een vitale democratie. Ze hebben vaak instituten die een
substantiële bijdrage leveren aan het voeren van het politieke debat
en aan de ontwikkeling van doordachte politieke programma's.De ledentallen van de vier grootste partijen nemen af, die van de tot
nu toe kleinere partijen toe. Het CDA is qua ledental desondanks de grootste
partij gebleven en de jongerenorganisatie van het CDA is nu de tweede in ledenaantal,
na die van de SGP. Het is voor een politieke partij te weinig als zij voornamelijk
via de massamedia met haar aanhang communiceert. Juist tussen verkiezingen
in moet worden gewerkt aan vorming en studie van onderwerpen van maatschappelijk
belang. Wij wijzen in dit verband met name op de betekenis van wetenschappelijke
instituten. Terecht hebben ze in dit wetsvoorstel een eigen plaats gehouden.Het aantal leden is alleen bij jongerenorganisaties in het wetsvoorstel
een factor in de toedeling van middelen, niet voor de politieke partijen als
zodanig. Wij mogen er niet aan voorbijgaan dat dit mechanisme dat de subsidies
primair en dus met uitzondering van de jongerenorganisaties relateert aan
zeteltal in plaats van aan ledental, erosie van de ledenbinding verder in
de hand kan werken. Wij nodigen de minister uit hierop in te gaan. Onderkent
hij het risico, het neveneffect van de regeling van het verdelingsmechanisme?
Is hij bereid dat in het oog te houden? Naarmate er meer leden zijn, zijn
er hogere verzend- en vergaderkosten. Inkomsten uit subsidie geven dus meer
extra financiële armslag, naarmate er minder leden zijn. Uiteraard betalen
leden ook contributies. Als de contributies de verschillen in subsidieniveau
zouden moeten compenseren, dan zou de hoogte van de contributies zo ongebruikelijk
stijgen dat dit weer afbreuk doet aan politieke partijen als ledenorganisaties.Zelfs bij de jongerenorganisaties waar het ledental wel een factor is
pakt dit zo uit. Per lid beschikt volgens de berekening in de memorie van
antwoord bijvoorbeeld het CDJA over ƒ 150 subsidie, de Jonge Socialisten
over ƒ 325 – dat is meer dan het dubbele – en de SGP-jongeren
over aanzienlijk minder, namelijk ongeveer ƒ 65. De totale subsidie
per lid komt verschillend uit. Ik noem de bedragen maar even, want er zijn
veel cijferstaatjes opgenomen, maar deze niet. Voor de PvdA komt het uit op
bijna ƒ 35, voor de VVD op bijna ƒ 37, voor het CDA loopt het
tegen de ƒ 18 en voor D66 is het bijna ƒ 64 per lid. Wat kleinere
partijen met veel leden betreft noem ik als voorbeeld de SP, met een niveau
van ƒ 9. Het zijn dus aanzienlijke verschillen, gerelateerd aan de
aantallen leden. De realiteit van het leven is dat partijen kosten maken –
terecht, dat is hun kernfunctie – in de communicatie met hun leden.
Dit mechanisme kan partijen ertoe brengen, het accent te verschuiven van communicatie
rechtstreeks met de leden naar activiteiten in de massamedia en naar andere,
daarmee vergelijkbare activiteiten. Dit kan afbreuk doen aan de binding met
de leden en het proces van vermindering van ledentallen bij politieke partijen
versnellen. Dit kan er weer toe leiden dat er een nog sterkere afhankelijkheid
van subsidies uit openbare middelen ontstaat, in plaats van de situatie waarin
middelen worden verkregen in het kader van de band die men met de leden heeft.Voorzitter! Na deze bedenking bij de systematiek van het wetsvoorstel
en opmerkingen over de effecten die daaraan verbonden kunnen zijn, ga ik op
enkele andere aspecten in. Het betreft allereerst de alternatieve financieringsbronnen.
Het is in onze ogen ongewenst dat politieke partijen steeds meer afhankelijk
worden van grote of zeer grote giften. Artikel 18 bevat op dit punt een drempel.
Het gaat om een vervolg op afspraken die al met de penningmeesters van politieke partijen waren gemaakt. Het gaat echter om een beperkte drempel.
Er is alle reden om de vinger aan de pols te houden waar het gaat om de positie
van politieke partijen in de samenleving. Ook hier geldt: liever een hechte
band met de leden, die voor hun politieke partij betalen, dan mechanismen
waarbij de binding met persoonlijk betrokken burgers wordt uitgehold.Door de regering is, op ons verzoek, in de memorie van antwoord nader
ingegaan op de visie op de positie van politieke partijen. Hierbij is er ook
een relatie met landen in transitieprocessen, die nog geen langlopende democratische
traditie kennen. Die relatie verdient aandacht omdat het gevaar bestaat dat
politieke partijen in die landen nog meer zijn overgeleverd aan andere financieringsbronnen,
bijvoorbeeld grote giften of tribale bindingen in plaats van ideële.
Ook is er behoefte aan leerprocessen, waarbij mensen die betrokken zijn bij
het politieke leven in dergelijke landen, op de hoogte komen van en ervaring
opdoen met de bestuurlijke processen die in een democratische rechtsstaat
aan de orde zijn. In het kader van de programma's die hiervoor zijn opgesteld,
moet aandacht worden gegeven aan de betrokkenheid bij processen zoals die
zich voordoen in het parlement, in de gemeenteraden enz., naast het leren
van vaardigheden op het terrein van propaganda, kiezersbereik enz. Voor het
vestigen van een democratie is het belangrijk dat de kaders van politieke
partijen niet alleen vertrouwd raken met de professionaliteit die aan de orde
komt bij het voeren van campagnes, maar ook met de wijze waarop de besluitvormingsprocessen
verlopen, namelijk in gebondenheid aan wet en recht en met respect voor andere
politieke krachten in het staatsbestel.In de memorie van antwoord wordt het een en ander gezegd over de Stichting
voor het nieuwe Zuid-Afrika. Op dit punt is deze memorie, als ik het wel heb,
niet helemaal au fait. Gesproken wordt over ƒ 600.000 die voor deze
stichting zijn uitgetrokken, maar ik meen dat het juiste bedrag 3 mln. is.
Is dat verschil een verschrijving, of is mijn informatie niet juist? Terecht
wordt verder gemeld dat het Matra-programma voor de politieke partijen in
Midden- en Oost-Europa wordt voortgezet. Kan de minister aangeven wat die
voortzetting betekent en welk geldbedrag daarmee is gemoeid?Voorzitter! Ten slotte kom ik nog te spreken over de positie van politieke
partijen in de andere landen van het Koninkrijk. Wij zouden het op prijs stellen
als de minister van BZK er aandacht aan zou willen besteden dat de ondersteuning
van de wetgevende arbeid bij de regeling van de politieke partijen in de andere
landen van het Koninkrijk wat beter verloopt. Het ministerie van BZK is al
een jaar of zes bij dit onderwerp betrokken. In gesprekken over de ontwikkelingen
in de West wordt steeds aangegeven dat men mede wacht op de ontwikkelingen
in Nederland en is in het verleden ook verwezen naar het wetsvoorstel dat
wij vandaag behandelen. Ik weet niet of het echt nodig was om daarop te wachten,
maar uit een oogpunt van integriteit van het democratisch proces is dit een
belangrijk punt. Destijds is met Aruba afgesproken dat er openbaarheid zal
zijn over de financiering van politieke partijen. Diezelfde wens zou er ook
moeten zijn ten aanzien van de andere landen van het Koninkrijk. Daar waar
er geen traditie is op het gebied van het publiceren van jaarstukken, zou
er aanleiding kunnen zijn om dit te rekenen tot de waarborgen van het democratisch
bestuur in het Koninkrijk als geheel. Van de minister vernemen wij graag dat
na de jarenlange berichtgeving over de stand van zaken, nu naar echte resultaten
in de vorm van wetgeving wordt toegewerkt.Voorzitter! Zoals gezegd, hebben wij bedenkingen bij de systematiek van
het wetsvoorstel. Alles afwegend, vinden wij het echter van belang dat een
wettelijke regeling tot stand komt. Wij zullen onze steun dan ook niet aan
het wetsvoorstel onthouden. Alvorens dat moment is aangebroken, zullen wij
met belangstelling luisteren naar het antwoord van de minister en eventueel
nadere vragen stellen.Mevrouw Schoondergang-Horikx (GroenLinks):Voorzitter! GroenLinks onderschrijft de uitspraak van de minister dat
politieke partijen een belangrijke, zo niet onmisbare functie vervullen in
het democratisch bestel. Ik spreek dan over het democratisch bestel met zijn
vele politieke partijen zoals dat in Nederland functioneert. Hoewel over de
gehele linie het ledental van politieke partijen daalt, zijn wij het met de
Raad voor het openbaar bestuur eens dat dit niet wil zeggen dat er sprake
is van verminderde politieke belangstelling. De politieke participatie heeft
zich verbreed en vindt nu, meer dan vroeger, ook plaats buiten de klassieke
partijpolitieke kaders. Denk maar aan het grote ledental van natuur- en milieuorganisaties.
Dit wetsvoorstel voorziet in een rechtstreekse subsidiëring van politieke
partijen, in plaats van de tot nu toe gebruikelijke subsidiëring van
activiteiten van politieke partijen. Politieke partijen met ten minste 1000
leden die jaarlijks elk ƒ 25 of meer aan contributie betalen en die
één of meer zetels hebben in Tweede of Eerste Kamer, hebben
recht op subsidie, met inachtneming van geoormerkte gelden voor bij die partijen
behorende politieke jongerenorganisaties en politiek-wetenschappelijke instituten.
De opzet was om het totale subsidiebedrag met 20% te verhogen. Omdat de beantwoording
zo lang op zich heeft laten wachten – de memorie van antwoord kwam pas
op 27 april, na sterk aandringen van deze Kamer – is het wetsvoorstel
alweer achterhaald wat de systematiek van jaarlijkse aanpassingen betreft.
De beoogde verhoging met 20% wordt daardoor niet gehaald. Als ik het allemaal
goed heb begrepen zal de minister – om recht te doen aan die 20% –
de Tweede Kamer een nota van wijziging sturen op een wijziging van dit vandaag
hier te behandelen wetsvoorstel, dat nu in behandeling is bij de Tweede Kamer.Voorzitter! Alvorens inhoudelijk op het wetsvoorstel in te gaan, wil ik
de minister enkele vragen stellen. Kan hij mij uitleggen waarom er tot twee
keer toe een brief van de commissie nodig was om de minister te laten antwoorden?
Kan hij uitleggen waarom hij zo lang heeft gewacht met het beantwoorden van
de door de Eerste Kamer gestelde vragen over dit wetsvoorstel? Het voorlopig
verslag is vastgesteld op 10 november en de memorie van antwoord is ontvangen
op 27 april. De minister moet hierbij met iets beters komen dan "onvoorziene
capaciteitsproblemen".Mijn laatste vraag is, waarom de wijziging die al in juni vorig jaar,
bij de behandeling van dit wetsvoorstel in de Tweede Kamer,
was toegezegd, pas nu in behandeling is bij de Tweede Kamer. Sinds juni vorig
jaar was er toch tijd genoeg om die wijziging in te dienen? Het zou beter
zijn geweest, als we die wijziging tegelijk met dit wetsvoorstel hier, in
deze Kamer, hadden kunnen behandelen.Voorzitter! Ik maak nog één opmerking, voordat ik overga
naar de inhoudelijke behandeling. Ik kan mij niet aan de indruk onttrekken
dat er, ondanks een memorie van antwoord van twintig kantjes, meer aandacht
is besteed aan het nog eens uitleggen van de regeling, dan dat er moeite is
gedaan om begrijpelijk te maken waarom de keuzes zijn gemaakt zoals deze gemaakt
zijn.Voorzitter! Ik kom nu toe aan de inhoudelijke behandeling. Evenals de
minister, vindt mijn fractie overheidssubsidie volgens een systeem van gemengde
financiering aanvaardbaar. Het zou mooi zijn, als de politieke partijen zonder
overheidssubsidie zouden kunnen, maar inkomsten uit contributies en ledenbijdragen
blijken onvoldoende om te kunnen voldoen aan de eisen die aan politieke partijen
worden gesteld. De hoogte van de contributie mag namelijk geen belemmering
zijn om lid te worden van een politieke partij. En met giften en sponsoring
is voorzichtigheid geboden. Moet ik uit het antwoord op blz. 17 van de memorie
van antwoord op mijn vraag over het openbaar maken van giften boven ƒ
10.000, afkomstig anders dan van een natuurlijk persoon (zoals in artikel
18 wordt geregeld), afleiden dat giften boven ƒ 10.000 door particulieren
nauwelijks voorkomen en dat er, als ze wel voorkomen, dan geen sprake is van
belangenverstrengeling? Daar zou ik graag antwoord op willen hebben.Subsidie mag in geen geval gepaard gaan met inhoudelijke overheidsbemoeienis,
maar dit wetsvoorstel geeft daarvoor voldoende houvast, zo lijkt mij. In het
algemeen is GroenLinks het wel eens met het wetsvoorstel, maar er blijven
een paar punten wringen.Mijn fractie blijft vraagtekens zetten bij artikel 4 – eigenlijk
meer bij de uitleg van dat artikel – waarin wordt bepaald dat het lidmaatschap
van een politieke partij en van een politieke jongerenorganisatie moet blijken
uit een uitdrukkelijke wilsverklaring van betrokkene. Ik citeer uit de memorie
van antwoord, blz. 9: "Uit het feit dat er contributie voor iemand is betaald
of geboekt kan niet altijd per definitie worden afgeleid dat er sprake is
van een echt lidmaatschap. Wellicht is het helder te formuleren door te zeggen
dat voor de toepassing van het wetsvoorstel iemand niet als lid van een politieke
partij of jongerenorganisatie wordt aangemerkt als hij met dat lidmaatschap
niet heeft ingestemd en zeker als hij er niet van op de hoogte is." Tussen
haakjes wijs ik hierbij op de gebruikte mannelijke vorm, wat weer een bevestiging
is van de gangbare opvatting dat politiek in essentie een mannenzaak is. Ik
vervolg het citaat: "Dat is natuurlijk wel het geval als iemand gewoon zijn
contributie betaalt." Wil dit nu zeggen dat voor toepassing van het wetsvoorstel
aan leden van een politieke partij wordt gevraagd of zij wel zeker weten dat
ze lid willen zijn?Ik ben nog steeds benieuwd naar het antwoord op de volgende vraag. Wanneer
eist de minister voor het vaststellen van het lidmaatschap een uitdrukkelijke
wilsverklaring, anders dan het betalen van contributie? En wat is dan die
wilsverklaring?Hoe is deze uitdrukkelijke wilsverklaring voorts te rijmen met de argumentatie
van de minister om het ledental van een politieke partij niet als criterium
te gebruiken voor het vaststellen van het subsidiebedrag? Behalve dat de minister
het in de praktijk kennelijk moeilijk vindt om het aantal leden van een politieke
partij te tellen, geeft hij als argument dat het lidmaatschap van een politieke
partij een zeer privacygevoelig gegeven betreft. Waarom is dat eigenlijk?
Is het lidmaatschap van een partij iets om je voor te schamen?Voorzitter! Het is het recht van de minister om als verdeelsleutel te
kiezen voor een basisbedrag per politieke partij plus een bedrag per Kamerzetel
en om niet te kiezen voor het meewegen van het aantal leden van een politieke
partij. Ik kan me daar zelfs iets bij voorstellen. Maar hij moet in zijn argumentatie
deze Kamer wel serieus nemen en er geen gelegenheidsargumenten bij halen.
Een redenering moet wel consistent zijn. Waarom zou privacygevoeligheid wel
gelden voor leden van een politieke partij en waarom is het lidmaatschap van
een politieke jongerenorganisatie niet privacygevoelig? In de memorie van
antwoord staat op blz. 14: "Bij de politieke jongerenorganisaties wordt wel
rekening gehouden met de eigen ledentallen. Ik meen dat daar ook wel meer
aanleiding voor is omdat aldus ook meer recht wordt gedaan aan de zelfstandige
positie van de jongerenorganisatie ten opzichte van de partij."Voorzitter! Dat slaat toch nergens op. Dat is geen logische argumentatie.
De zelfstandige positie van jongerenorganisaties wordt hier gekoppeld aan
het ledental – dan is er opeens niet meer sprake van privacygevoeligheid –
en niet aan een basisbedrag, zoals wel gebeurt bij politieke partijen. En
daarmee wordt "meer recht gedaan aan de zelfstandige positie van de jongerenorganisatie
ten opzichte van de partij"! Koppeling aan een basisbedrag bij jongerenorganisaties
zou meer recht doen aan de zelfstandige positie en is ook veel logischer met
het oog op de continuïteit, omdat het ledental van een jongerenorganisatie
veel sterker fluctueert dan het ledental van een politieke partij. Dat is
inherent aan de aard van een jongerenorganisatie, omdat daar de maximumleeftijd
27 jaar is.Ik vind de redenering dus niet consistent. Bovendien geeft de memorie
van antwoord geen inzicht in het waarom van de gemaakte keuzes. Daar heeft
deze Kamer wel recht op. Ik verwacht daarom van de minister dat hij dit inzicht
nu wel biedt.Voorzitter! Tot slot wil ik nog twee onderwerpen aan de orde stellen.
De Raad voor het openbaar bestuur heeft in oktober vorig jaar advies uitgebracht
over de positie van politieke partijen. De regering bereidt op dit moment
het kabinetsstandpunt voor, waarin uitgebreid zal worden ingegaan op de verschillende
aanbevelingen in het advies. Het duurt allemaal wat lang. De minister heeft
half december vorig jaar de politieke partijen gevraagd om voor 1 april op
dit advies te reageren. Het siert de minister, dat hij de direct betrokkenen,
de politieke partijen, raadpleegt. Ik wil graag weten of hij reacties heeft
gekregen. Wanneer kunnen wij het kabinetsstandpunt verwachten?Het tweede onderwerp betreft de jaarlijkse rapportage. Er is verschil
tussen een jaarlijkse rapportage aan de hand waarvan inhoudelijk kan worden gediscussieerd over de toepassing van de wet – die
mogelijkheid is toegezegd bij de behandeling in de Tweede Kamer – en
een jaarlijks overzicht van de verstrekte subsidies. Verstrekking van dat
overzicht wordt voorgeschreven in artikel 17. De Kamers hebben inderdaad geen
behoefte aan overbodige informatie en gegevens, zoals de minister schrijft
in de memorie van antwoord. Maar zij hebben wel behoefte aan relevante informatie,
zodat zij kunnen beoordelen of de wet beantwoordt aan haar doel. Hoe stelt
de minister zich een "proefondervindelijke" informatieverstrekking voor? Voorzitter!
Ik ben benieuwd naar de antwoorden.De heer Rensema (VVD):Mijnheer de voorzitter! Wij hebben bij de schriftelijke inbreng onze belangrijkste
punten al naar voren gebracht. Wij danken de minister en zijn ambtenaren voor
de beantwoording. Wij vinden dat onze vragen in de memorie van antwoord uitvoerig
en voldoende zijn beantwoord.De leden van de VVD-fractie zijn in beginsel geen voorstander van de directe
subsidiëring van politieke partijen. Om redenen van zuiverheid, onafhankelijkheid
en geloofwaardigheid van de politiek achten wij deze subsidiëring niet
erg wenselijk. Het uitgangspunt zou naar onze mening moeten zijn, dat de partijen
uitsluitend of voornamelijk door de leden worden gefinancierd. Dit kan leiden
tot een goede verankering in de maatschappij en het houdt de politieke partijen
onafhankelijk en fris.Tegenover dit idealistische uitgangspunt staat echter de alledaagse werkelijkheid,
die ons leert dat de ledentallen van politieke partijen in een lange reeks
van jaren nogal fors dalen. Zonder subsidie zou dit moeten leiden tot forse
contributieverhogingen, die nog meer dan thans reeds het geval lijkt te zijn
tot een neerwaartse spiraalwerking zouden kunnen leiden. Wellicht is sprake
van een structurele ontwikkeling die zeker niet beperkt is tot Nederland alleen.Op zichzelf kan een dalend ledental van politieke partijen zorglijk worden
geacht, maar er is ook een relativering mogelijk. Wij zouden kunnen aannemen,
zij het met gepaste bescheidenheid, dat het Nederlandse publiek van mening
is dat de politiek in het algemeen zo behoorlijk functioneert dat er geen
speciale aandacht voor nodig is. Zo gezien zou deze gezapigheid van de burger
zelfs verheugend geacht kunnen worden.Dat neemt echter niet weg dat op de lange duur de dalende politieke participatie
het grote bezwaar kan hebben dat het draagvlak te smal wordt. Om deze reden
is subsidiëring wenselijk en in elk geval verdedigbaar te achten. Zij
kan ertoe bijdragen dat de hoogte van de contributie geen belemmering gaat
vormen om lid van een partij te worden. Ziet de regering mogelijkheden om
te bevorderen dat de subsidie ook daadwerkelijk mede voor dit doel wordt aangewend?Wij moeten erkennen dat sponsoring en andere vormen van fundraising onmogelijk
of ongewenst zijn. Subsidie steekt hier door openbaarheid en evenredigheid
gunstig bij af. De idealistische stellingname die erop neerkomt dat politieke
partijen zichzelf dienen te bedruipen, spreekt zeker aan. Het is echter ook
waar dat de echte bezwaren die subsidiëring zouden beletten, maar moeilijk
te vinden lijken. Uit juridisch en ethisch oogpunt zijn er moeilijk bezwaren
tegen te formuleren. De politieke partijen beogen per definitie het algemeen
belang. Dat geldt objectief gezien voor alle politieke partijen. De partijen
zijn voor de goede werking van de democratie onmisbaar. Wij hebben hier geen
hoger belang te verdedigen dan dat van de democratische rechtsstaat. Dit rechtvaardigt
een subsidiëring. Daarbij is nog te bedenken dat ook andere nuttige activiteiten
gesubsidieerd plegen te worden.Deze argumenten zijn alleen geldig als aangenomen moet worden dat de politieke
partijen zonder subsidiëring niet zouden kunnen functioneren. Niet iedereen
zal daarvan overtuigd zijn. Wij staan voor een moeilijke afweging en wachten
gaarne de beschouwing van de regering af.De heer Scholten (PvdA):Voorzitter! Van dit wetsvoorstel kan niet worden gezegd dat het ondoordacht
aan de Kamer ter besluitvorming is aangeboden. Immers, reeds negen jaar geleden
richtten de voorzitters van het CDA, de VVD, D66 en de PvdA een verzoek tot
overweging van rechtstreekse subsidie aan politieke partijen aan de toenmalige
minister van Binnenlandse Zaken, mevrouw Dales. In september van dat jaar
installeerde zij de commissie-Van den Berg om advies uit te brengen. Een jaar
later bracht deze commissie een zeer interessant advies uit. Het is grotendeels
opgevolgd en vindt in het wetsvoorstel dat wij vandaag behandelen, zijn weerslag.Dat geldt niet voor alle aspecten. De commissie was bijvoorbeeld van oordeel
dat subsidie aan politieke partijen ten behoeve van buitenlandse zusterpartijen
niet gewenst is en dat alleen partijen vertegenwoordigd in de Tweede Kamer
in aanmerking voor steun moeten komen. De heer Bierman zou daar niet gelukkig
mee zijn geweest. Het wetsvoorstel kiest in beide gevallen voor een andere
oplossing en heeft in de Tweede Kamer brede steun gevonden. Ook het voorstel
om wetenschappelijke instituten en jongerenorganisaties rechtstreeks te blijven
subsidiëren, is niet gehonoreerd. De huidige situatie wordt dus via dit
wetsvoorstel veranderd. De commissie-Van den Berg achtte, naast de drie bestaande
regelingen, het subsidiëren van het onderhouden van internationale contacten
met zusterpartijen wel aanvaardbaar. Die breed samengestelde commissie-Van
den Berg was stellig in haar steun voor subsidiëring van politieke partijen.
Zij zegt onder meer, dat ook als elders subsidies zouden worden afgebroken,
dit niet voor politieke partijen zou dienen te gelden, vanwege de cruciale
rol die politieke partijen spelen in het functioneren van de parlementaire
democratie.Voorzitter! Ik vind het ook een opmerkelijke uitspraak, dat politieke
partijen maatschappelijk verankerd dienen te zijn. Het is, zou ik zeggen,
vanzelfsprekend dat dat ook in financieel opzicht het geval is. Het gaat dus
om een aanvaardbare balans tussen eigen inkomsten en subsidies, om een gemengde
financiering, om een aanvulling op de eigen middelen, zoals minister Peper
in zijn memorie van antwoord zegt. De fractie van de Partij van de Arbeid
steunt de minister wanneer een stijging van 20% op het bestaande budget redelijk
wordt genoemd. Wij gaan nog een stap verder: wij sluiten enige uitbreiding in de toekomst, los van de indexering, niet uit. Naar het oordeel
van de commissie-Van den Berg dient het aandeel van de overheidssubsidie in
de totale inkomsten van alle partijen en verwante instellingen gezamenlijk
niet groter te zijn dan eenderde. Kan de minister indiceren, hoe dat met deze
wet zou zijn? Wij vinden dat een arbitrair getal, maar ik geef toe dat dat
voor ieder getal geldt. Ook een 50/50-verhouding zou voor mijn fractie nog
aanvaardbaar kunnen zijn. Maar daar ligt wat ons betreft wel een grens. Graag
een reactie hierop van de minister.Voorzitter! Minister Dales, en in haar voetspoor minister Dijkstal, zijn
niet over één nacht ijs gegaan in hun positiebepaling ten aanzien
van rechtstreekse steun aan politieke partijen. Dit ondanks het feit, dat
er reeds overheidsgeld ging naar Tweede-Kamerfracties, Tweede-Kamerleden om
het werk te faciliteren, naar wetenschappelijke instituten en politieke jongerenorganisaties,
ondanks het feit dat subsidie bestond voor politieke vormings- en scholingsactiviteiten,
projectsubsidies voor vrouwen en ontwikkelingswerk, dat kosten van televisie-
en radioproducties deels konden worden vergoed en giften aan politieke partijen
aftrekbaar waren. Een indrukwekkend complex van steun ten behoeve van tal
van activiteiten rondom, en gerelateerd aan politieke partijen, maar inderdaad
nog geen rechtstreekse steun. Wordt hier een waterscheiding doorbroken, zoals
de Raad van State in haar advies opmerkt, of wordt een Rubicon overgestoken,
zoals ik elders las? Met minister Dijkstal, die dit wetsvoorstel in de Tweede
Kamer heeft verdedigd, ben ik van mening dat materieel gesproken politieke
partijen allang steun kregen van de overheid, en dat het ook vrij algemeen
in ons land is aanvaard. Toch acht mijn fractie het van belang, zeker in de
Senaat, om ten principale op deze zaak kort in te gaan, zoals zij dit ook
in de schriftelijke voorbereiding heeft gedaan. Immers, het stellen van kwalitatieve
eisen, waarmee politieke partijen worden geconfronteerd, ook door internationale
ontwikkelingen, en de afnemende inkomsten van een dalend ledental, rechtvaardigen
op zich geen overheidssteun. Dit verschijnsel kan zich ook elders in de samenleving
voordoen, en doet zich ook elders in de samenleving voor. Wat is dan het onderscheidend
criterium dat het rechtvaardigt, qua subsidiëring onderscheid te maken
tussen politieke partijen en andere relevante maatschappelijke organisaties?Voorzitter! Alvorens hierop in te gaan, wil ik namens mijn fractie instemming
betuigen met de verplichting tot openbaarmaking van giften boven de ƒ
10.000, afkomstig anders dan van natuurlijke personen. Tevens stemt mijn fractie
in met het vervallen voor een bepaalde periode van de subsidie wanneer een
politieke partij onherroepelijk is veroordeeld wegens discriminatie. Het gaat
hier om een onvoorwaardelijk opgelegde boete en de tijdsduur van het vervallen
van de subsidie is gekoppeld aan de hoogte van de boete. Mijn fractie stemt
ook in met de voorstellen in deze wet om aan artikel 39 van de Mediawet drie
nieuwe leden toe te voegen, op grond waarvan geen zendtijd meer wordt toegekend
aan een politieke partij die onherroepelijk is veroordeeld wegens dezelfde
discriminatiegronden. Het gaat dan zowel om reguliere zendtijd als om verkiezingszendtijd,
ook gerelateerd aan de hoogte van de boete.Nu terug naar wat voor ons het principiële punt is, het onderscheiden
criterium: waarom wel subsidie voor politieke partijen en bijvoorbeeld niet
voor kerken, die ook te maken hebben met een teruglopend ledental en daardoor
ook vaak met teruglopende inkomsten. De memorie van toelichting zegt dat het
belangrijkste doel van het wetsvoorstel is gelegen in de instandhouding en
zo mogelijk versterking van de intermediaire positie van politieke partijen
in ons democratisch bestel. Intermediair tussen regering en parlement. En
inderdaad, de invloed van politieke partijen op regeringsvorming en regeringsbeleid
is in feitelijk politiek belang in de loop van de jaren toegenomen. Het was
ook wel verheugend onlangs in een dissertatie te kunnen lezen dat wat politieke
partijen zeggen voor een groot percentage ook wordt waargemaakt. Een politieke
partij is ook intermediair tussen kiezers en gekozenen. Daarmee staan politieke
partijen in het centrum van het politiek-democratisch proces. En daarin is
een politieke partij ook uniek. Er is geen andere maatschappelijke organisatie
die deze rol vervult.Voorzitter! Politieke partijen hebben ook een integratiefunctie. Hierbij
worden de verschillende waarden en belangen afgewogen en ten slotte neergeslagen
in beginselen en verkiezingsprogramma's. De Raad voor het openbaar bestuur
stelt:"Politieke partijen vormen als het ware een trechter, waardoor maatschappelijke
opvattingen en belangen het bestuurlijk politieke systeem binnen kunnen komen."
Daarin is een politieke partij een maatschappelijke spits richting het politiek
bestuurlijk systeem.Maar, voorzitter, daar mag een politieke partij niet in opgaan. Zij dient
kritische afstand te bewaren. De eenpartijstaat heeft laten zien waartoe versmelting
van Staat en politieke partij leidt. Maar ook in een veelpartijendemocratie
liggen de gevaren van identificatie met het bestuurlijk-politieke systeem
op de loer, met name voor regeringspartijen. In haar integratiefunctie vervult
een politieke partij een onmisbare rol in ons democratisch bestel. Om nogmaals
minister Dijkstal te citeren: politieke partijen vormen het hart van ons democratisch
bestel.Voorzitter! Daarnaast heeft een politieke partij natuurlijk nog een representatieve
functie, met name door haar afgevaardigden in vertegenwoordigende lichamen.
Daarin komt de maatschappelijke, de religieuze, de politieke verscheidenheid
tot uiting. Bijvoorbeeld als ik kijk naar de Eerste Kamer: niet één
liberale partij, maar twee; niet één linkse partij, maar drie;
niet één christen-democratische partij, maar vier.En dan de recruteringsfunctie. Het selecteren en het leveren van kandidaten
voor de politiek-bestuurlijke functies behoort tot de wezenskenmerken van
een politieke partij. In de stukken heb ik gelezen dat zo'n 10% van 300.000
mensen actief is in politieke partijen en dat er in ons land zo'n 30.000 functies
moeten worden vervuld. Dat betekent een verhouding van 1:1 en dat vind ik
geen opwekkend beeld. Als je naar kandidaatstellingen kijkt van welke politieke
partij dan ook, zou je dat zo niet zeggen!Voorzitter! De commissie-Van den Berg is zelfs van mening dat de kandidaatstelling
waarin politieke partijen een beslissende rol spelen, het onderscheidend criterium
is ten aanzien van andere maatschappelijke organisaties. Dan citeer ik: "Politieke partijen zijn geen staatsinstellingen, maar maatschappelijke
organisaties. Zij zijn evenwel bijzondere maatschappelijke organisaties, omdat
zij als enige vorm geven aan het grondwettelijk voorgeschreven politieke wilsvormingsproces
van verkiezingen voor volksvertegenwoordigende lichamen, door het selecteren
en het stellen van kandidaten. Door deze bijzondere positie is het gerechtvaardigd,
ook qua financiering onderscheid te maken tussen partijen en andere maatschappelijke
organisaties."Dat is het doorslaggevend argument voor de commissie-Van den Berg. Voorzitter!
Deze benadering spreekt mij wel aan. Ik wil daar ook graag het oordeel van
de regering over horen. Het samenstel van argumenten zoals door mij is samengevat,
acht mijn fractie een voldoende rechtvaardigingsgrond voor steun aan politieke
partijen in onderscheid tot andere maatschappelijk relevante organisaties.Voorzitter! Als subsidie aan politieke partijen verantwoord is –
als bijzondere maatschappelijke organisaties die functioneren op het snijvlak
van het politiek-bestuurlijk systeem en de samenleving, en dus niet als onderdeel
van het politiek-bestuurlijk systeem – zijn nog wel de vormgeving alsook
de inhoud van de subsidie relevant. In beide gevallen gaat het er allereerst
om dat de onafhankelijkheid van de politieke partij optimaal gewaarborgd is.
Subsidiëring mag nooit leiden tot een inhoudelijke bemoeienis van de
overheid met de politieke partij.Als vormgeving is gekozen voor een inhoudelijke regeling in de wet, terwijl
ingevolge de Algemene wet bestuursrecht volstaan had kunnen worden met een
wettelijke grondslag voor de subsidieverlening. Mijn fractie onderschrijft
deze aanpak, gelet op het publieke belang van de subsidieverlening en gelet
ook op de rechtszekerheid. Dit geeft de meeste garantie voor de politieke
partijen en waarborgt tevens een open en transparante procedure. De inhoud
van de regeling kan alleen bij wet worden gewijzigd. Dat zal niet ieder jaar
plaatsvinden, al is een evaluatie na enige tijd wel belangrijk, ook gelet
op enkele verschillen van mening die in de discussie naar voren zijn gekomen
in de Tweede Kamer en vandaag ook hier.Voorzitter! De wet heeft zes subsidietitels, drie oude en drie nieuwe.
De drie bestaande worden in deze wet opgenomen: subsidie aan politiek-wetenschappelijke
instituten, subsidie voor partijpolitieke vorming en scholing en subsidie
voor politieke jongerenorganisaties. De eerste en de laatste worden, in tegenstelling
tot het advies van de commissie-Van den Berg, weliswaar in deze wet opgenomen,
maar de politieke partij die de subsidie ontvangt, fungeert eigenlijk niet
meer dan als een doorgeefluik. Er is de wettelijke verplichting, een bepaald
gedeelte van de subsidie als geoormerkt bedrag door te betalen aan de wetenschappelijke
instituten respectievelijk de jongerenorganisaties. De overige middelen zijn
volledig vrij te besteden. Ook een doelmatigheidstoets blijft achterwege.
Uiteraard is er wel een accountantscontrole. Verder zijn de politieke partijen
vrij in de besteding, mits zij valt binnen de vier criteria die de wet daarvoor
geeft.De informatievoorziening aan de leden vinden wij een belangrijke uitwerking
en toevoeging. Het voeren van verkiezingscampagnes is bewust buiten de subsidieregeling
gehouden, maar toegegeven moet worden – ik citeer de memorie van antwoord –
dat het voeren van verkiezingscampagnes raakt aan informatievoorziening aan
de leden van de partij. Wil de minister met de besturen van politieke partijen
aan de tafel gaan zitten om de scheidslijn tussen het een en het ander nader
af te palen? Voorkomen is op dit punt beter dan genezen. Opspraak rondom deze
wet moet voorkomen worden. Ik verwijs in dezen naar rumoer rondom subsidies
aan op Europees niveau functionerende politieke partijen.Voorzitter! Mijn fractie juicht het toe dat informatievoorziening aan
leden subsidiabel wordt gesteld en voorts het onderhouden van contacten met
buitenlandse zusterpartijen en de ondersteuning van vormings- en scholingsactiviteiten
ten behoeve van het kader van deze zusterpartijen. Nogmaals, de besteding
van deze brede doeluitkering binnen de vier criteria behoort tot het exclusieve
recht van de betrokken politieke partij. De betrokken politieke partij staat
het vrij, tussentijds wijzigingen in te dienen op de aanvankelijk ingediende
begroting. Dat is haar prerogatief. Uiteraard moet daarover wel informatie
aan het ministerie worden verstrekt. De minister laat op vragen van mijn fractie
terzake geen enkel misverstand bestaan. Ik dank hem daarvoor. Ik ben de minister
erkentelijk voor de positieve reacties op de inbreng van de fractie van de
Partij van de Arbeid.Mijn fractie stemt met de hoofdstructuur van de wet in. Ik heb wel nog
enkele kritische vragen over de uitwerking. Deze zijn voor het aannemen van
deze wet voor ons niet relevant, maar dat zijn ze wel voor de toekomst.Het valt op dat verschillende verdeelsleutels worden gehanteerd bij de
onderscheiden te subsidiëren activiteiten. Andere collega's spraken hier
ook over. De brede doeluitkering is gebaseerd op een basisbedrag per partij
en een bedrag per Kamerzetel. Het geoormerkte bedrag voor wetenschappelijke
instituten is eveneens gebaseerd op een basisbedrag en een bedrag per Kamerzetel.
Het geoormerkte bedrag voor de politieke jongerenorganisaties is daarentegen
niet gebaseerd op een basisbedrag. Het is wel gebaseerd op een bedrag per
Kamerzetel van de moederpartij en een bedrag per lid van de politieke jongerenorganisatie.
Dat laatste waardeert mijn fractie zeer. De relatie tussen leden en de hoogte
van de subsidie achten wij toch wel relevant.Voor de politieke jongerenorganisaties willen wij eigenlijk ook wel een
basisbedrag bepleiten, zoals dat geldt voor de moederpartij en de wetenschappelijke
instituten. Wij denken met name dat de continuïteit dan beter is verzekerd
dan in het stelsel dat in deze wet is neergelegd. Bij de jongerenorganisatie
is dus sprake van een relatie tussen de subsidie en het ledental, maar bij
de politieke partij zelf is dat niet het geval. Dat gebeurt, zo staat in alle
stukken, op pragmatische gronden en niet op principiële gronden.Voor mij is het door anderen in het debat ingebracht: de Raad van State
en de Raad voor het openbaar bestuur pleiten ervoor wel een relatie aan te
brengen met het aantal leden van de politieke partij. Mijn fractie is van
oordeel dat het wegen van het aantal leden tezamen met het aantal Kamerzetels,
de verankering van de politieke partij in de samenleving beter weergeeft dan
het zeteltal alleen, zoals het thans in de wet staat. Een onafhankelijke
accountant kan dit aantal toch wel objectief vaststellen. Wij verschillen
op deze twee punten dus van mening met de minister. Ik twijfel er niet aan,
of deze twee punten zullen terugkomen bij de eerstvolgende evaluatie.De relatie tussen ledentallen van politieke partijen en de hoogte van
de subsidie vormt in onze gedachtegang een stimulans voor de politieke partijen
om alles te doen wat mogelijk is om het ledental op peil te houden. Dat laatste
is met name voor de tot dusver vier grootste partijen een probleem. Dat is
het minder of in het geheel niet voor de thans nog kleinere partijen aan de
linker- en de rechterkant van het politieke spectrum. Uit de stukken blijkt
dat met name de SP en de RPF opvallen door een toch wel een heel stevige groei.
Over het algemeen acht ik de situatie zorglijk. In 1946 was nog 15% van de
kiezers lid van een politieke partij. Veertig jaar later was dit gedaald tot
4% en nu is het maar even meer dan 2%. Gelukkig is de politieke participatie
niet beperkt tot partijpolitieke participatie. De rol van politieke partijen
in onze democratie is toch onmisbaar. Ik heb geprobeerd om dat aan te geven.
Hoe kan deze trend worden omgebogen zonder de illusie te hebben dat de oude
massapartijen weer zullen terugkeren? Ik denk aan de SDAP, aan de Katholieke
Staatspartij en aan de zowel u, mijnheer de voorzitter, als mij van huis uit
zeer bekende oudste partij van Nederland, de Antirevolutionaire Partij, die
nog in 1960 meer dan 100.000 leden had. Dat is eenderde van de leden die alle
politieke partijen op dit moment hebben. Partijen van die omvang zie ik niet
terugkeren en volgens mij doet niemand dat. Maar toch: de ontwikkeling die
wij nu meemaken, baart zorgen. Hier ligt primair een taak voor de politieke
partijen zelf, maar zij kunnen wel door subsidie worden gesteund, met name
door de mogelijkheid van subsidie voor de informatievoorziening aan de leden.Naar onze wijze van zien is het goed dat de activiteiten in relatie met
zusterpartijen in Europa en in de Derde Wereld onder de wet vallen. In Europa
is meer contact tussen politieke partijen nodig en dient de integratiefunctie
te worden versterkt. Ik denk ook aan het feit dat het Verdrag van Maastricht
de belangrijke rol van politieke partijen op Europees niveau noemt.De opbouw van politieke partijen in jonge democratieën is eveneens
van groot belang. Duurzame democratie laat zich moeilijk denken zonder in
de samenleving verankerde partijen. Maar hoe een politieke partij te verankeren
in een civiele samenleving die heel zwak is georganiseerd, zoals in veel landen
in transitie het geval is? Het houden van verkiezingen in een veelpartijendemocratie
is van grote waarde. Het westen dringt hier voortdurend op aan, als het om
Afrika gaat. Maar het geeft geen garantie voor een duurzame democratie. Daarvoor
moet in een taai proces heel wat meer gebeuren. Zonder duurzame democratie
is duurzame economische ontwikkeling eveneens een illusie. De heer Hirsch
Ballin heeft gesproken over de wenselijkheid van kwaliteitsverbetering van
mensen die in vertegenwoordigende lichamen zitten, op landelijk, provinciaal
en lokaal niveau. Ik sluit mij geheel aan bij wat hij daarover heeft gezegd.Voorzitter! De verantwoordelijkheid die rust op gevestigde democratieën
zoals de onze, is naar mijn wijze van zien groot. Het wetsontwerp geeft hiervoor
enige ruimte die in de toekomst wel groter mag worden. Ik overhandig zo dadelijk
aan de minister van Binnenlandse Zaken het verslag van een conferentie die
in het Belgische parlement plaatsvond, met een overzicht van hoe de subsidiëring
van politieke partijen is geregeld in 15 landen in West-Europa en in 9 landen
in Afrika, plus de Verenigde Staten en Canada. Zo is geprobeerd de gedachten
die door de heer Hirsch Ballin en door mij naar voren zijn gebracht, neer
te leggen in een stukje relevante documentatie.Terug naar onze eigen situatie. Negen jaar geleden startte het proces
dat wij vandaag afronden. De wet treedt in werking op een bij koninklijk besluit
te bepalen tijdstip, zegt het voorlaatste artikel van de wet. Het zou de minister
van Binnenlandse Zaken sieren, wanneer dat uiterlijk negen dagen na vandaag
zou geschieden. Zou hij dat kunnen bewerkstelligen?Voorzitter! Wij leven in een tijd van herdenking. De Franse filosoof en
schrijver Albert Camus heeft eens gezegd dat vrijheid geen rustig bezit is,
maar steeds opnieuw herwonnen moet worden. Waakzaamheid staat daarbij centraal.
Dat is een opdracht voor de hele samenleving en voor alle burgers in die samenleving.
Dat is meestal geen zaak van grote gebaren, maar veel meer van taaie vasthoudendheid
en van voortgezette toewijding. In dat proces spelen politieke partijen in
onze wijze van zien een essentiële en unieke rol. Daarom achten wij directe
subsidiëring aan politieke partijen verantwoord.De heer Holdijk (SGP):Voorzitter! Ook bij dit onderwerp mag ik het woord voeren namens de SGP-,
de RPF- en de GPV-fractie. De opening van mijn bijdrage bestaat uit enkele
procedurele vragen en opmerkingen. Het voorliggende wetsvoorstel is bij de
Tweede Kamer ingediend op 28 oktober 1997. Het is na een nota van wijziging
met twee amendementen op 25 juni 1998 met vrijwel algemene stemmen, die van
de SP-fractie uitgezonderd, aangenomen. Op 10 november 1998 werd het voorlopig
verslag van deze Kamer vastgesteld, terwijl het antwoord van de regering daarop
ons bereikte op 27 april jongstleden. Deze gang van zaken doet ons de vraag
stellen of de regering eigenlijk wel prijs stelde op afdoening van dit wetsvoorstel
voor het zomerreces. Welke problemen hebben de vertraging in de beantwoording
veroorzaakt? Wat moet concreet worden begrepen onder "onvoorziene capaciteitsproblemen",
waar de minister zich in zijn brief van 19 april jongstleden op beroept?Voorzitter! Bij deze vragen betreffende de afhandeling van het wetsvoorstel
voegen zich nog enkele andere. Mevrouw Schoondergang heeft er ook een paar
opgeworpen. Nog vóór deze Kamer het voorlopig verslag vaststelde,
op 10 november, werd op 4 november 1998 reeds een wijziging op het onderhavige
voorstel ingediend bij de Tweede Kamer. De eerste vraag zou zijn of het uit
een oogpunt van ordelijke behandeling niet sterk de voorkeur zou hebben verdiend,
beide wetsvoorstellen gezamenlijk af te handelen. Dat is natuurlijk ook een
vraag aan deze Kamer. Bovendien merk ik op dat de Tweede Kamer over wetsvoorstel
26278 reeds op 8 december 1998 een verslag heeft uitgebracht, dat echter,
bij mijn weten, tot op vandaag een reactie van de regering
moet ontberen. Spelen misschien ook hier "onvoorziene capaciteitsproblemen"
een rol?Verder blijkt uit de memorie van antwoord op het thans voorliggende voorstel
dat het wijzigingsvoorstel op tenminste een tweetal punten nader gewijzigd
of aangevuld zal moeten worden. Vraag is, met het zomerreces in het vooruitzicht,
wanneer afhandeling van dit wijzigingsvoorstel door Tweede Kamer en Eerste
Kamer is voorzien.Onze fracties hebben in het voorlopig verslag op het thans voorliggende
voorstel de vraag gesteld hoe de regering zich de inwerkingtreding van beide
wetsvoorstellen heeft gedacht. Het wijzigingsvoorstel spreekt in artikel II
over gelijktijdige inwerkingtreding of, indien de Wet subsidiëring politieke
partijen eerder in werking is getreden, met ingang van de dag na datum van
uitgifte van het Staatsblad. Wat stelt de regering zich thans per saldo voor,
gelet op de door mij geschetste gang van zaken? Ik hoor hierop graag een antwoord
van de regering.Voorzitter! Deze opmerkingen over de procedurele gang van zaken steken
wel heel schril af tegen de principieel-inhoudelijke vraagpunten die door
diverse fracties in deze Kamer zijn aangesneden in het voorlopig verslag.
Deze zijn zo-even in het bijzonder door de heer Scholten verwoord aangaande
de zoektocht naar de identiteit en exclusiviteit van politieke partijen. Die
principieel-inhoudelijke vraagpunten betroffen vragen naar de rechtvaardiging
van subsidies aan politieke partijen en naar de risico's van het aanvaarden
ervan.Ten principale plaatsten sommige fracties vraagtekens bij de wenselijkheid
van rechtstreekse subsidiëring. De heer Rensema stelde zo-even met nadruk
de vraag naar de noodzakelijkheid hiervan in verband met de genoemde wenselijkheid.
Het waren ook juist deze vragen die onze fracties van "reserves" ten aanzien
van het wetsvoorstel deden spreken in het voorlopig verslag. Toch verwacht
ik nauwelijks dat het wetsvoorstel in deze Kamer met geringere steun dan in
de Tweede Kamer het geval was, zal worden aangenomen. Daar zijn verschillende
verklaringen voor te bedenken. In de eerste plaats moge het waar zijn, zoals
door de Raad van State is opgemerkt, dat ten principale een wissel wordt omgezet
met dit wetsvoorstel in die zin dat een directe financiële relatie ontstaat
tussen een politieke partij en de rijksoverheid. Wij zijn echter aan deze
in beginsel ongewenste situatie volgens ons reeds lang gewend geraakt. Het
valt de minister dan ook niet moeilijk om in de memorie van antwoord het principiële
karakter van de verandering te nuanceren door erop te wijzen dat er reeds
geruime tijd subsidiëring plaatsvindt van activiteiten van politieke
partijen. En wat die partijen betreft: wat eens een ongedacht douceurtje of
een extraatje was, is zodanig gemeengoed geworden dat men zich geheel op deze
inkomsten van de overheid heeft ingesteld. Men zal ongetwijfeld stellen dat
men zonder deze niet meer naar behoren kan functioneren. En dat is waar, zeker
wanneer men de laatste tien jaar met een gestaag of soms spectaculair verlopende
daling van het ledenbestand is geconfronteerd. Wie zegt er thans nee tegen
een voorstel dat belooft dat de subsidies na dezen gemiddeld 20% hoger zullen
liggen dan die ingevolge de huidige subsidieregelingen worden toegekend?Dan is er nog het punt van de vrees voor te grote afhankelijkheid van
de overheid vanwege het gevaar dat de overheid aan het subsidie een titel
tot vergaande bemoeienis zou ontlenen. De minister merkt heel nuchter op dat
overheidssubsidie altijd een zekere overheidsbemoeienis impliceert. Daarin
heeft hij gelijk. Maar, zo voegt hij eraan toe: de subsidie mag niet op een
zodanig niveau komen dat men daarvan afhankelijk wordt en dat daardoor het
streven naar een eigen financiële basis verwaarloosd zou worden. Bij
welk subsidieniveau de risico's van overheidsafhankelijkheid zich gaan voordoen,
kan hij echter niet aangeven. Dat valt te begrijpen, omdat het maar de vraag
is wanneer de subsidieontvanger zich afhankelijk gaat voelen en eventueel
een streep trekt, of dat nu bij 30% of 50% het geval is. Dat overheidssubsidie
niet per se bedreigend behoeft te zijn wordt gelukkig bewezen door de positie
van de van overheidswege gefinancierde bijzondere onderwijsinstellingen, ook
al reikt de overheidsbemoeienis hier veel verder dan ik voor politieke partijen
wenselijk zou achten.Ik ga thans concreet in op de voorgestelde regeling. De regering ziet
het als een verbetering ten opzichte van het bestaande stelsel dat de partijen
over een ruimere bestedingsvrijheid komen te beschikken en dus meer zeggenschap
krijgen over en verantwoordelijkheid voor de besteding van de beschikbare
gelden. Behoudens de geoormerkte bedragen ten behoeve van de politieke jongerenorganisaties
en de wetenschappelijke instituten, is er geen verdere bestedingswijze van
het subsidie voorgeschreven. Ik help het hopen dat deze grotere vrijheid,
die overigens zeer beperkt is, een voordeel zal blijken. De kans lijkt echter
ook aanwezig dat de inzet van de gelden een heftige strijd binnen de partijapparaten
te zien zal geven. Een duidelijk pluspunt acht ik in elk geval wel dat de
besluitvorming door de overheid over de subsidieverlening in hoge mate een
wettelijk gebonden bevoegdheid zal worden. Ook een duidelijk pluspunt is dat
er bewust voor is gekozen om het voeren van verkiezingscampagnes niet te subsidiëren.
Uit de bijdrage van de heer Scholten bleek dat hierover nadere vragen te stellen
zijn.Ten slotte maak ik nog enkele opmerkingen over de invloed van de ledentallen
op de toedeling van het subsidie. De regeling zal er niet toe mogen kunnen
leiden dat het verlies van leden financieel wordt gehonoreerd of gecompenseerd.
Er moet een prikkel blijven bestaan om een gezond en krachtig ledenbestand
in stand te houden. Ondanks suggesties van diverse fracties wil de regering
er niet van weten om het ledental van politieke partijen als een verdeelmaatstaf
bij de berekening van het subsidie te hanteren. De bezwaren daartegen lijken
voornamelijk voort te komen uit de controleoptiek. Het lidmaatschap van een
politieke partij wordt als een zeer privacygevoelig gegeven aangemerkt, waarschijnlijk
terecht. Daarom kiest men voor het zetelaantal in de Tweede Kamer en, onder
omstandigheden, dat in de Eerste Kamer. Ook daar is veel voor te zeggen in
zoverre dat deze verdeelsleutel ziet op de uitslag van de verkiezingen en
als zodanig de beste indicatie is voor het maatschappelijk draagvlak van een
politieke organisatie.Echter, bij de politieke jongerenorganisaties wordt wél rekening
gehouden met de eigen ledentallen. Daar valt op zichzelf genomen ook wel iets
voor te zeggen, maar ik begrijp voorlopig nog niet waarom zich
bij deze organisaties vanuit controleoogpunt niet hetzelfde bezwaar aandient
als bij de politieke partijen. Wellicht wil de minister nog eens een poging
doen om ons het verschil uit te leggen.Tot besluit nog één vraag over de politieke jongerenorganisaties.
Ingevolge het wetsvoorstel – ik verwijs naar artikel 6, onder c –
wordt het subsidie voor deze organisaties bepaald door twee factoren: een
bedrag per Kamerzetel en een bedrag per lid; er is dus geen sprake van een
basisbedrag. Verenigingen met meer leden krijgen meer subsidie. Wij gaan ermee
akkoord dat het ledental mede bepalend is, even afgezien van de controleperikelen,
maar waarom wordt het belang van een jongerenorganisatie hoger aangeslagen
naarmate zij aan een grotere politieke partij is gelieerd? Spreekt uit dit
verschil in de grond van de zaak niet een verschil in politieke waardering
voor de onderscheiden jongerenorganisaties en mag de overheid dat onderscheid,
dus via het zetelaantal van de politieke partijen dus, maken?Voorzitter! Ik zal met belangstelling naar de reacties van de minister
luisteren.De heer Bierman:Mijnheer de voorzitter! Uit de schriftelijke voorbereiding zal de minister
al hebben geproefd dat mijn groepering buitengewoon gesteld is op het krijgen
van subsidie. Dat hangt onder andere samen met de ook door de minister geconstateerde,
toenemende complexiteit van de samenleving. Echter, niet alleen de samenleving
is complexer geworden. Gelukkig is de daarbij behorende besluitvorming ook
complexer geworden. Die is nog niet zo complex dat zij de complexiteit van
de samenleving dekt. Duidelijk is wel, dat er ook een complexer gemaakte besluitvorming
is ontstaan. Ik wil niet vooruitlopen op het debat dat wij volgende week zullen
voeren, maar men kan zich wellicht voorstellen dat sommige wetsvoorstellen
als gevolg van de krachtmeting tussen coalitiepartijen een zodanige vorm hebben
gekregen dat die moeilijk aan de achterban zijn uit te leggen. Ik krijg derhalve
graag gelden ter beschikking om in mijn achterban de scholingsgraad te bereiken
dat ik dat soort voorstellen steeds zal kunnen uitleggen. Hoewel ik op grond
van de tijdelijke regeling nu al enige gelden mag ontvangen – waarvoor
ik deze minister en zijn voorganger erkentelijk ben – kan ik als ervaringsdeskundige
vertellen dat dit wegwijs maken op dit moment niet altijd meevalt. Waardering
heb ik voor de toezegging van de minister om voor koepelorganisaties die een
duidelijk politiek vaandel dragen, zoals mijn groepering, een aanvullende
regeling te creëren. Zo'n regeling moet ervoor zorgen dat ook zij kunnen
delen in de voordelen die uit dit wetsvoorstel voortvloeien.Teleurgesteld ben ik over het feit dat het allemaal zo lang heeft geduurd.
Niet dat ik zo graag die 20% subsidieverhoging wilde hebben, maar wel omdat
ik graag over de zendtijd had beschikt die aan dit wetsvoorstel verbonden
is. Door middel van een wijziging van de Mediawet zal ook het lidmaatschap
van de Eerste Kamer leiden tot toekenning van zendtijd. Gezien de samenloop
met de statenverkiezingen ben ik benieuwd naar de redenen voor de lange duur
van een en ander. Ik vermoed dat de complexiteit van de samenleving een rol
heeft gespeeld. Doordat wij geen zendtijd kregen, hebben wij wellicht hier
en daar zetels gemist die ervoor hadden kunnen zorgen dat wij sterker in de
Eerste Kamer terugkeren dan nu misschien het geval is.Sprekende over de Mediawet, heb ik kunnen constateren dat overal het lidmaatschap
van de Eerste Kamer als maatstaf is ingevoerd. Echter, de toevoeging "en groeperingen"
is geschrapt. Dit houdt in dat groeperingen die volgens de Kieswet wel in
deze Kamer zitting kunnen nemen, niet over zendtijd kunnen beschikken. Ook
in dit verband spreek ik weer als ervaringsdeskundige, want ik heb zitting
in de Eerste Kamer, maar beschik desondanks niet over zendtijd. Ik mis nu
het medium waarlangs ik kan uitleggen hoe ik aankijk tegen een complex wetsvoorstel
als dat wat wij hier volgende week behandelen. Ook kan ik niet via dit medium
rechtzetten wat mij nog vandaag is overkomen. Iemand belde mij met enkele
vragen, zonder daarbij te melden dat het een interview betrof. Vervolgens
werd van dit gesprek een artikel – in De Telegraaf – gebakken
dat ik graag met gebruikmaking van mijn zendtijd had willen rechtzetten. Als
er nog een mogelijkheid is om een en ander te corrigeren, zou ik graag zien
dat groeperingen de mogelijkheid werd gegeven om zendtijd te krijgen. Daardoor
zouden zij op dit punt de mogelijkheid krijgen om goed te functioneren.Voorzitter! Ik ben buitengewoon tevreden over het verloop tot nu toe,
maar ik zou het zeer op prijs stellen als werd voldaan aan de wens van de
heer Scholten om het wetsvoorstel binnen zeer korte tijd – negen dagen –
in te voeren. De beantwoording van de minister wacht ik met belangstelling
af.De heer Hessing (D66):Voorzitter! Uit de laatste woorden van de heer Bierman maak ik op dat
hij, naar aanleiding van het artikel in De Telegraaf van vandaag, de volgende
week een vóórstem overweegt en dat vind ik een bemoedigend gegeven.Minister De Vries is één van de ministers van dit kabinet
die het publieke debat niet alleen stimuleert op het terrein van zijn eigen
portefeuille. Integendeel, hij kijkt met regelmaat over de heg heen naar de
buren. Zo heeft hij zich recent laten ontvallen dat het bespottelijk is, dat
politieke partijen in Nederland niet in staat worden gesteld om hun visie
op serieuze maatschappelijke problemen professioneel te ontwikkelen en uit
te dragen. Politieke partijen werken in het publieke domein en het is in het
algemeen belang dat zij dit doen. Hij acht dan ook een grotere subsidie voor
politieke partijen onontkoombaar. Minister De Vries onderbouwde zijn betoog
met het verhaal dat hij ooit van voormalig CDA-voorzitter Helgers had gehoord.
Helgers zei dat één brief aan alle CDA-leden onmiddellijk de
bodem van de verenigingskas in zicht zou brengen. Ongetwijfeld zegt dit ook
iets over het aantal leden van het CDA, maar toch. In ieder geval kan ik de
bescheiden mogelijkheden van partijen, als voormalig penningmeester van D66,
uit eerste hand beamen.Derhalve, voorzitter, kan mijn fractie begrip opbrengen voor de uitlating
van minister De Vries. In een robuuste democratie passen robuuste politieke
partijen. Het minste wat gedaan kan worden, is met regelmaat publiekelijk
te bezien in hoeverre politieke partijen er nog in slagen hun
functies waar te maken en wat er nodig is om de verankering van partijen in
de samenleving te versterken.Hoewel voor iedereen zichtbaar is dat politieke partijen in het politieke
spectrum aan belang hebben ingeboet – andere sprekers spraken daar ook
over – voor een ordentelijke werking van ons democratisch proces en
het daarin vervatte vertegenwoordigende stelsel zijn politieke partijen nog
steeds onmisbaar. Want het is nog steeds zo dat politieke partijen, naast
vele andere rollen die zij hebben, zich verantwoordelijk weten voor het selecteren
van kandidaten voor vertegenwoordigende lichamen. Deze partijen bezitten daartoe
het monopolie. Een stelsel van representatieve democratie zoals wij dat kennen,
is zonder politieke partijen niet goed denkbaar, zo stelt ook de Raad voor
het openbaar bestuur. En daar valt weinig op af te dingen. Het is nog niet
zo dat gevestigde andere belangengroeperingen zich bezighouden met het selecteren
van kandidaten voor vertegenwoordigende lichamen. Dat zou het geval zijn,
wanneer bijvoorbeeld de ANWB zou besluiten om het verzet tegen rekeningrijden
kracht bij te zetten door aan Kamerverkiezingen deel te nemen met een eigen
lijst. Een dergelijke directe participatie van belangengroeperingen aan het
politieke proces is nog niet aan de orde, hoewel bij waterschapsverkiezingen
de band tussen bijvoorbeeld milieuorganisaties en kandidaten toch duidelijk
zichtbaar is. Kortom, het is een feitelijk monopolie van partijen waarover
we spreken, geen formeel monopolie. Wellicht kan de komst van het correctief
referendum – ik werp nog maar een blik vooruit – de eventuele
aandrang van dergelijke belangengroeperingen om zich direct met het politieke
handwerk bezig te gaan houden, wegnemen. Om bij het voorbeeld te blijven:
de ANWB zou straks het rekeningrijden wellicht via een referendum kunnen proberen
tegen te houden – ervan uitgaande dat de uitvoeringswet van het referendum
terzake voortvarend naar het Staatsblad wordt geleid. Nu, dat is toekomst.Voorzitter! Hoe dit ook zij, de positie van politieke partijen in Nederland
is zorgelijk. Ik spreek dat anderen na, maar het is niet anders. Uit de memorie
van antwoord blijkt dat de politieke partijen in Nederland vanaf 1990 –
uiteraard was dit ook daarvoor al gaande – een kleine 20% aan leden
hebben verloren, ondanks de forse groei van het ledenaantal van achtereenvolgens
RPF, GPV, D66 en SP. Het tempo van de daling lijkt af te nemen, maar niemand
kan de garantie geven dat de bodem in zicht is, en dat gegeven op zich is
zorgelijk.Zeker, het punt van de dalende ledenaantallen is niet nieuw en ook andere
maatschappelijke organisaties hebben met dit verschijnsel te kampen, maar
dat neemt niet weg dat de gevolgen van de dalende tendens niet moeten worden
onderschat. De Raad voor het openbaar bestuur stelt in zijn advies "Tussen
staat en electoraat, politieke partijen op het snijvlak van overheid en samenleving",
dat de daling "as such" geen bewijs vormt voor de erosie van de politieke
belangstelling. Dat kan zo zijn, maar daarmee is nog geen oordeel gegeven
over de kwalitatieve kracht van partijen bij afnemende ledenaantallen. Minder
leden betekent simpelweg dat de spoeling dunner wordt, hetgeen zijn weerslag
zou kunnen hebben op de kwalitatieve inbreng van partijen. De heer Scholten
sprak over 30.000 actieve partijleden voor 30.000 functies, één
op één. Inderdaad, geen bemoedigend gegeven.Naar het oordeel van mijn fractie doet de Raad voor het openbaar bestuur
iets te luchtig over de constatering, dat sommige partijen nu al incidenteel
een tekort aan geschikte kandidaten hebben. Dat is op zichzelf een teken aan
de wand dat serieus moet worden genomen.Los daarvan is mijn fractie het met de regering eens dat, uitgaande van
de omstandigheid dat politieke partijen doorslaggevende invloed hebben op
de politieke besluitvorming, vragen gesteld kunnen worden over de legitimiteit
van deze invloed wanneer politieke partijen onvoldoende in de samenleving
geworteld blijken te zijn. De dalende ledentallen vormen met de beste wil
van de wereld niet de aanwijzing, dat het daarmee goed zit. Integendeel! Het
is dan ook verstandig, dat de minister de politieke partijen zelf om een reactie
op het advies van de Raad voor het openbaar bestuur heeft gevraagd. Mijn fractie
is benieuwd wanneer het kabinet met een reactie op het advies van de raad
kan komen.Voorzitter! In het licht van de hiervoor door mij genoemde punten heeft
mijn fractie het voor ons liggende wetsvoorstel beoordeeld. Naar het oordeel
van mijn fractie is er aanleiding om de ondersteuning van politieke partijen
niet alleen van een wettelijke basis te voorzien, maar ook om het beschikbare
budget te verhogen. Het mag niet zo zijn, dat vanwege financiële perikelen,
het uitoefenen van functies door politieke partijen in het gedrang komt of
dat, zoals gezegd, dat in kwalitatief opzicht achterblijft. Voorkomen moet
worden dat partijen in deze gevarenzone terechtkomen. Juist met het oog op
legitimiteit is het van belang, dat politieke partijen niet afhankelijk worden
van overheidsfinanciering. Dat stelt grenzen aan de omvang van de geldelijke
ondersteuning. Buiten twijfel moet immers staan, dat partijen zelf voldoende
geworteld zijn in de samenleving. Politieke partijen dienen zich derhalve
niet aflatend in te spannen burgers voor het eigen gedachtegoed te winnen
en dat wel zodanig te doen, dat deze aanhankelijkheid ook in lidmaatschappen
wordt omgezet.Naar het oordeel van mijn fractie kan niet gesteld worden, dat partijen
thans te zeer op overheidssteun gaan leunen, ook niet na de verhoging waartoe
dit wetsvoorstel leidt. Uiteraard hebben de toegekende bedragen een arbitrair
karakter. Dat is gemeld. Het totaal van de bedragen waarom het gaat is evenwel
nog te overzien: ruim 10 mln. en per partij gaat het om bedragen van ruim
0,25 mln. tot ruim 1,5 mln. Een beetje skybox in de ArenA kost beduidend meer.
Zo is toch het beeld. Wel dient dit punt nauwlettend gevolgd te worden. Een
verdere verhoging van subsidie – de Partij van de Arbeid sloot dat niet
uit – die wellicht op enig moment noodzakelijk blijkt te zijn, omdat
de ledenaantallen blijven afnemen, zou de balans wel eens naar de verkeerde
kant kunnen laten doorslaan. Waakzaamheid is dus geboden. Mijn fractie is
dus ook benieuwd naar het antwoord op de vraag die de heer Scholten heeft
gesteld. Waar zou de grens kunnen liggen? Is dat bij 30%? Is een verhouding
50%-50% nog aanvaardbaar? Bij welke grens zou je kunnen zeggen, dat de afhankelijkheid
van partijen ten opzichte van overheidssubsidie te groot wordt?
Ik vind dat een punt van aandacht. Ik heb op deze vragen niet direct een antwoord
en hoor graag wat de visie van de minister in dezen is.Het enige serieuze punt van discussie op dit moment betreft de vraag of
naast de Kamerzetels ook de ledenaantallen van partijen mee zouden moeten
wegen bij de verdeling van de beschikbare subsidiebedragen. Ik heb de indruk
dat deze kwestie kamerbreed de aandacht heeft. Mijn fractie is in ieder geval
voorstander van het meewegen van de ledenaantallen. Met de Raad voor het openbaar
bestuur en de Raad van State is mijn fractie van oordeel, dat de wijze waarop
de subsidie wordt toegedeeld, een bijdrage kan leveren aan de versterking
van de verankering van partijen in de samenleving. Door bij de verdeling van
de subsidie de ledenaantallen van de partijen mee te wegen, worden partijen
extra gestimuleerd tot ledenwerving. In de memorie van antwoord wijst de regering
deze mogelijkheid van de hand, maar de onderbouwing van deze afwijzing lijkt
meer ingegeven te zijn door de wens om het voor ons liggende wetsvoorstel
ongeschonden de eindstreep te laten passeren dan door de oprechte overtuiging
dat het niet anders kan. Ook de regering geeft namelijk aan dat het niet ondenkbaar
is te komen tot een subsidieverdeling waarbij het ledental van de politieke
partij wordt meegenomen. De regering tekent daarbij aan, dat het onjuist is
te veronderstellen, dat partijen op dit punt niet gemotiveerd zouden zijn.
Dat heeft overigens niemand beweerd. Waar het om gaat is, dat partijen een
extra duwtje krijgen om op het punt van ledenwerving een uiterste inspanning
te plegen. Het is wat dat betreft hier net als bij energiebesparing en zo
langzamerhand is iedereen toch wel overtuigd van de noodzaak daartoe. Niettemin
probeert de overheid het feitelijke gedrag van consumenten met de ecotaks
een extra duwtje in de goede richting te geven.Een van de weinige middelen die de overheid ter beschikking staan om het
fundament van politieke partijen te versterken, is juist gelegen in de subsidieverlening.
Laten wij die mogelijkheid dan ook optimaal inzetten. Natuurlijk, het zal
niet gemakkelijk zijn om tot een betrouwbare telling te komen, maar dat moet
toch lukken. In dit netjes aangeharkte land, waar zo'n beetje alles is geregistreerd,
moet dat tot de mogelijkheden behoren.Ook mijn fractie plaatst een vraagteken bij de stelling dat het lidmaatschap
van een politieke partij bijzonder privacygevoelig zou zijn. Waar dat bijzondere
karakter in zit, is ons niet geheel duidelijk. Zelfs als het zo zou zijn,
is het nog maar de vraag of dat gegeven zou verhinderen dat een betrouwbare
telling zou kunnen worden verricht. Anderen hebben reeds aangegeven dat het
bij jongerenorganisaties ook kan. Ik meen dat de inventiviteit moet kunnen
worden aangewend om tot een betrouwbare telling te komen. Wat is de reactie
van de minister op het principiële punt van het meewegen van ledenaantallen?Voorzitter! Ik rond af. De overheid kan meer doen als het gaat om politieke
partijen. Het advies van de Raad voor het openbaar bestuur maakt daar gewag
van. Ik denk aan het faciliteren van organisaties, waaronder politieke partijen,
die de kwaliteit van het politieke debat, de politieke meningsvorming en de
politieke participatie willen bevorderen. Waarom geen goede vergaderfaciliteiten
op verschillende plaatsen in den lande aangeboden? Waarom geen bijzondere
posttarieven, om bij de anekdote van minister De Vries te blijven? Met de
nodige creativiteit valt hier nog wel wat te bereiken, maar het debat daarover
moet ten principale op een ander moment worden gevoerd, wellicht aan de hand
van de reactie van het kabinet op het advies van de Raad voor het openbaar
bestuur. Ik wacht met belangstelling de antwoorden van de minister af.De beraadslaging wordt geschorst.De voorzitter:Ik deel de Kamer mede dat de betrokken vaste commissies van de Eerste
Kamer beraadslaagd hebben over twee ontwerpbesluiten met betrekking tot de
opneming van het Schengenacquis in de EU-structuur. Deze ontwerpbesluiten,
aangeboden bij brief DPC/JP/182/99, behoeven de instemming van de Kamer. De
commissies adviseren de Kamer met de ontwerpbesluiten in te stemmen. Ik stel
voor, dit advies te volgen.Daartoe wordt besloten.De vergadering wordt enkele ogenblikken geschorst. 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/h-ek-19981999-1308-1318.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl