Behandeling voorstel van rijkswet Goedkeuring van het op 11 mei 1994 te Straatsburg tot stand gekomen Elfde Protocol bij het Verdrag tot bescherming van de rechten van de mens en de fundamentele vrijheden, betreffende herstructurering van het bij dat Verdrag ingestelde controlemechanisme, met Bijlage (Trb. 1994, 141 en 165) (23936, R1523)
Staten-Generaal — Handelingen 
Datum: 2014-07-12 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Inhoudsopgave
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Handeling 1995-1996, pag. 4205-4216

 
 
 

Handeling

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Vergadernummer
Datum vergadering

22-02-1996

Tweede Kamer der Staten-Generaal

1995-1996

nr. 59, pagina 4205-4216

22-02-1996

 

 

 
 
 Toon meer van: Inhoudsopgave
 
 

 
 
 Er is geen inhoudsopgave aanwezig.
 
 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties over kamerdossier

Kamerdossier 23936Toon publicaties die dit dossier behandelen

 
 
 Publicaties in vergadering

Stemmingen over zes moties, ingediend in het debat over tracébesluiten, te weten: motie-M.B. Vos over het ontwerp-tracébesluit voor de A4 (24601, nr. 2); motie-Van 't Riet over een inhaalverbod voor vrachtauto's op de A16 (24601, nr. 3);de motie-Stellingwerf/Van den Berg over prioriteit voor het ontbrekende deel van de A4 en de beoogde verbreding van de A16 (24601, nr. 4); en drie andere motiesPagina 4219-4220
Stemmingen in verband met het voorstel van rijkswet Goedkeuring van het op 2 februari 1993 te Straatsburg tot stand gekomen Tweede Protocol tot wijziging van het Verdrag betreffende beperking van gevallen van meervoudige nationaliteit en betreffende militaire verplichtingen in geval van meervoudige nationaliteit (Trb. 1994, 265) (24152, R1536)Pagina 4218-4219
Stemmingen in verband met het wetsvoorstel Regelen inzake het verrichten van veiligheidsonderzoeken (Wet veiligheidsonderzoeken) (24023)Pagina 4217-4218
Stemmingen over drie moties, ingediend in het debat over laagvliegen in Canada, te weten: motie-Hoekema/Middel over het aantal oefenvluchten (24400 X, nr. 74); motie-M.B. Vos over het laagvliegen boven Canada (24400 X, nr. 75); motie-M.B. Vos over de laagvliegoefeningen in het leefgebied van de Innu (24400 X, nr. 76).Pagina 4219-4219
59ste vergadering; 22 februari 1996Pagina 4205-4205
Regeling van werkzaamheden (donderdag 22 febrauri 1996)Pagina 4216-4217
Lijst van ingekomen stukken, met de door de voorzitter ter zake gedane voorstellen (donderdag 22 februari 1996)Pagina 4221-4221
Stemmingen in verband met het voorstel van rijkswet Goedkeuring van het op 11 mei 1994 te Straatsburg tot stand gekomen Elfde Protocol bij het Verdrag tot bescherming van de rechten van de mens en de fundamentele vrijheden, betreffende herstructurering van het bij dat Verdrag ingestelde controlemechanisme, met Bijlage (Trb. 1994, 141 en 165) (23936, R1523), en over: de motie-Van Oven/Blaauw over daadwerkelijke uitvoering van de verdragsbepalingen (23936, R1523, nr. 9)Pagina 4220-4221
Stemmingen over twee moties, ingediend in het debat over herziening van de schadeloosstelling voor de leden van de Tweede Kamer, te weten: motie-Poppe over het afzien van de bijstelling van de schadeloosstelling (18677, nr. 9); de motie-Rehwinkel c.s. over bevordering van de invoering van de maatregelen inzake de schadeloosstelling (18677, nr. 10)Pagina 4218-4218
Behandeling voorstel van rijkswet Goedkeuring van het op 11 mei 1994 te Straatsburg tot stand gekomen Elfde Protocol bij het Verdrag tot bescherming van de rechten van de mens en de fundamentele vrijheden, betreffende herstructurering van het bij dat Verdrag ingestelde controlemechanisme, met Bijlage (Trb. 1994, 141 en 165) (23936, R1523)Pagina 4205-4216
Stemmingen in verband met het voorstel van rijkswet Regels met betrekking tot het gebruik van geweld door militairen in de uitoefening van de bewakings- en beveiligingstaak (Rijkswet geweldgebruik krijgsmacht in de uitoefening van de bewakings- en beveiligingstaak) (23787, R1506)Pagina 4219-4219
Behandeling van wetsvoorstel Wijziging van de Wet aanpassing pensioenvoorzieningen Bijstandkorps en de Samenloopregeling Indonesische pensioenen 1960 (reparatie samenloopregelingen pensioenen) (24415); wetsvoorstel Goedkeuring van de op 19 maart 1991 te Genève tot stand gekomen herziening van het Internationaal Verdrag tot bescherming van kweekprodukten (Trb. 1992, 52) alsmede wijziging van de Zaaizaad- en Plantgoedwet (Uitvoeringswet UPOV 1991) (24129)Pagina 4205-4205

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 159 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 

 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Aan de orde is de behandeling van: 
 
 het voorstel van rijkswet
Goedkeuring van het op 11 mei 1994 te Straatsburg tot stand gekomen Elfde
Protocol bij het Verdrag tot bescherming van de rechten van de mens en de
fundamentele vrijheden, betreffende herstructurering van het bij dat Verdrag
ingestelde controlemechanisme, met Bijlage (Trb. 1994, 141 en 165) (23936, R1523).
 
 
 
 
 
 De algemene beraadslaging wordt geopend.
 
 
 
 
 
 De heer Van Oven (PvdA):
 
 Voorzitter! De fractie van de PvdA kan instemmen met het Elfde protocol,
al is de gekozen oplossing niet erg bevredigend. In de eerste plaats zadelt
men nu toch één instantie op met de verwerking van alle klachten,
terwijl het de voorkeur zou hebben verdiend om één instantie
de grote massa te laten afhandelen, terwijl een aparte instantie meer principiële
 zaken in alle rust zou kunnen verwerken. In de tweede plaats
is gekozen voor een oplossing, waarbij twee van de aanvankelijk zitting houdende
rechters ook in tweede instantie optreden. Daarmee voldoet de gekozen oplossing
niet eens aan de door het Hof in Straatsburg zelf aan onpartijdige rechtspraak
gestelde eisen.
 
 Voorzitter! Dat is geen kritiek op de regering. Deze heeft zich beijverd
voor andersluidende, creatieve oplossingen. Dat is echter niet gelukt en het
moet de regering worden toegegeven, dat in het overleg van 10 december 1992
kamerbreed – en dus ook door mijn partij – met het nu voorgestelde
compromis akkoord is gegaan.
 
 Niettemin vraagt mijn fractie zich op dit moment af of het nieuwe systeem
werkelijk aan de groeiende stroom zaken zal kunnen beantwoorden. Nu al geven
de cijfers aan, dat sprake is van een zeer snel groeiende stroom klachten:
in 1991 waren dat er 5000 en in 1993 ruim 9000. Dat aantal zal zeker nog onevenredig
vermeerderen door de toetreding van enkele Oosteuropese lidstaten, waaronder
Rusland. Juist tegen de nieuwe verdragstaten plegen relatief veel klachten
te worden ingediend en door de uitbreiding van de mogelijkheid tot hoorzittingen
zal de per zaak te besteden tijd nog veel meer toenemen. Ideeën voor
nieuwe protocollen, omstandigheden waaronder vrijheidsberoving plaatsvindt,
behandeling van gedetineerden, sociale en culturele rechten zouden een nog
grotere werklast voor het nieuwe Hof kunnen veroorzaken. Ik wijs er daarbij
op, dat de agent van de Nederlandse regering bij de Europese Commissie en
het Europese Hof, de heer Vey Mestdagh, weliswaar op persoonlijke titel, niet
heeft nagelaten om voor de gevolgen van de toenemende werklast van het nieuwe
Hof te waarschuwen. In 1994 heeft hij het in een artikel "Een sprong in het
ongewisse genoemd" en zich afgevraagd of "this decision truly represents any
solution to the problems that confront Strassbourg".
 
 Jongstleden zaterdag rolde nog een nummer van het NJCM-bulletin op de
mat, waarin hij schrijft dat alleen al een geringe toename in het aantal hoorzittingen
het nieuwe systeem volledig kan verstoppen. Nogmaals, het is zijn goed recht
om dergelijke uitlatingen te doen, maar het impliceert wel dat wij aan de
regering kunnen vragen of zij werkelijk denkt dat het nieuwe systeem werkbaar
is.
 
 Is het denkbaar dat in het reglement van orde geregeld wordt dat een hoorzitting
aan één lid van het nieuwe Hof wordt gedelegeerd? Of is in verband
met die hoorzittingen ook een andere besparingsmaatregel denkbaar? Ik vraag
de minister om te bevorderen dat het reglement van het orde van het nieuwe
Hof in het Tractatenblad wordt gepubliceerd.
 
 Op het ogenblik komt de Commissie twaalf weken per jaar bijeen. Het lijkt
erop dat zelfs een uitbreiding van die tijd met een factor 4 volstrekt onvoldoende
zal zijn. Ik heb het dan nog niet eens over de gesignaleerde gebreken bij
de ondersteuning van de griffie van het Hof en bij de vertaalfaciliteiten,
die in verband met de toetreding van Oosteuropese lidstaten aanzienlijk zullen
moeten worden uitgebreid.
 
 Normaal gesproken wordt na toetreding van nieuwe leden een nieuwe verdeelsleutel
toegepast, die ertoe leidt dat netto minder door de lidstaten wordt betaald.
Is het denkbaar dat dat in dit geval uitblijft en dat de procentuele teruggang
feitelijk wordt gecompenseerd door de totale bijdrage navenant te verhogen?
 
 Is door de lidstaten voorzien in een snelle, regelmatige evaluatie van
het systeem? Hoe stelt de regering zich daarbij op? Is het denkbaar dat de
nu getroffen regeling bij gebleken gebreken snel wordt aangepast? Is de regering
bereid om, zodra de noodzaak daartoe blijkt, daaromtrent voorstellen te doen
in het Comité van ministers? Is de minister bereid om de werking van
het nieuwe systeem te evalueren, ook in de richting van de Tweede Kamer?
 
 De discussie over de toetreding van Rusland tot de Raad van Europa hebben
wij inmiddels achter de rug. Na de beslissing van het Comité van permanente
vertegenwoordigers daarover moet ervan worden uitgegaan dat de Russische federatie
binnen afzienbare tijd ook tot het EVRM zal toetreden. Dat is een gegeven.
Het legt wel een zware hypotheek op het hele systeem. In zijn brief van 2
februari heeft de minister daar opmerkingen over gemaakt. Vanochtend is het
Nederlandse lid van de Commissie, prof. Schermers, hierop in de Volkskrant
ingegaan. Worden met het oog op de verwerking van de klachten nog bijzondere
maatregelen voorbereid? Bestaat er voldoende zekerheid dat de Russische overheid
daadwerkelijk bereid zal zijn, de Straatsburgse uitspraken te respecteren?
Zo niet, dan dreigt ondergraving van de geloofwaardigheid van het hele systeem.
Heeft het Comité van ministers zich al beraden op de situatie dat de
Russische federatie in het naleven van de uitspraken van het Hof te kort schiet?
 
 In ieder geval lijkt het mijn fractie gewenst dat de landenrapportage
op grond van artikel 57 van het verdrag nieuw leven wordt ingeblazen. De landenrapportage
komt erop neer dat de secretaris-generaal van de Raad van Europa aan landen
kan vragen verslag uit te brengen over de stand van zaken in hun land ter
uitwerking van de mensenrechten. Tot dusver is dit helaas een dode letter
geweest. Ik stel de minister voor te bevorderen dat dit instituut nieuw leven
wordt ingeblazen. Ik vraag hem daartoe in het Comité van ministers
stappen te zetten. Afhankelijk van zijn antwoord doe ik de Kamer hierover
een voorstel.
 
 De voorziening van de statenklacht wordt in het Elfde protocol uitgebreid,
omdat de rechtsmacht van het Hof op dit punt mandatoir wordt. Het valt op –
de regering erkent dat met zoveel woorden – dat van deze mogelijkheid
weinig gebruik gemaakt wordt. De regering verwacht zelfs dat de animo om hiervan
gebruik te maken nog minder zal worden nu het Comité van ministers
geen rol meer speelt in de behandeling van statenklachten. Het gaat nu om
een puur justitiële zaak. Die animo was al heel gering. Terwijl het aantal
individuele klachten snel toenam, hebben wij gedurende de gehele tijd dat
het EVRM in werking was, niet meer dan een achttiental statenklachten meegemaakt.
En dan was het vaak ook nog zo dat het Hof of de Commissie de indruk wekte
zo mogelijk te willen vermijden om lidstaten in ronde bewoordingen te veroordelen.
Natuurlijk speelt daarbij ook het ontbreken van enige sanctiemogelijkheid
een rol.
 
 Feitelijk is die gang van zaken ten minste in strijd met de strekking
van een resolutie van de parlementaire vergadering, die in 1967 is aangenomen
in verband met de klachten tegen Griekenland. Daarin is uitgesproken
dat de verdragsluitende partijen op grond van artikel 24 van het verdrag de
plicht hebben om op te treden. Voor het geval dat niet gebeurt, wordt in de
resolutie uitgesproken: the mechanics of collective guarantee of human rights,
set up by the Convention, runs the risk of becoming meaningless. Wordt die
resolutie nog wel in ere gehouden? Op deze manier wordt naar het oordeel van
mijn fractie een kans gemist om schendingen van mensenrechten in internationaal
verband aan de orde te stellen, zonder de betrekkingen in het interstatelijk
verkeer op onoverkomelijke wijze te belasten. Dat was toch de bedoeling van
het systeem. Had, achteraf gezien – dat moet ik er onmiddellijk bij
zeggen – ook niet van bijvoorbeeld de Nederlandse regering ter zake
een actievere opstelling verwacht mogen worden? Ik denk hierbij aan het Greenpeace-incident
waarbij een Nederlands burger is omgekomen. Had een klacht tegen Frankrijk
toen niet in de rede gelegen?
 
 Het berusten in de huidige situatie zou betekenen dat wij toegeven dat
het statenklachtensysteem de spankracht van het verdrag eigenlijk overtreft
en dat het, wat de behandeling van individuele klachten betreft, weliswaar
een succes is geworden, maar dat wij het in het interstatelijk verkeer beter
kunnen vergeten. Als die aanname juist is, zou het eigenlijker zijn om het
statenklachtensysteem uit het verdrag te schrappen. Dat is echter ook weer
niet absoluut noodzakelijk. Denkbaar is immers dat wij dat systeem reserveren
voor die situatie waarin individuele klachten om de een of andere reden niet
doorkomen, dus onvoldoende indruk maken op het land waartegen de klacht is
gericht. Dat kan al tijdens de procedure het geval zijn, maar het kan ook
zo zijn dat het land zich niets van de uitspraak aantrekt. Een statenklacht
ter ondersteuning van een individu ter directe handhaving van het systeem
van individuele klachten zelf zou in zo'n geval dus wel kunnen werken. Voor
het optreden tegen schendingen van mensenrechten in het interstatelijk verkeer –
daarbij moet je al snel denken aan schendingen van mensenrechten van groepen
of volken – zouden wij ons binnen het kader van de Raad van Europa weer
op andere mogelijkheden moeten beraden. Daarbij komt dan onwillekeurig weer
de oude gedachte op aan een hoge commissaris voor de mensenrechten binnen
de Raad van Europa of een hoge commissaris voor minderheden. Is de regering
bereid om deze problematiek binnen het Comité van ministers aan de
orde te stellen en de Kamer over de resultaten daarvan te informeren?
 
 Voorzitter! Ik maak nog een paar opmerkingen over de doorwerking van de
Straatsburgse jurisprudentie in Nederland, in de eerste plaats met betrekking
tot wetgeving. In dat kader is het de vraag of in nationaal verband voldoende
wordt gedaan om de doorwerking van het verdrag te waarborgen. Daarvoor zijn
wel schema's gesuggereerd en vragenlijstjes die de wetgever telkens zou kunnen
aflopen. De noodzaak hiertoe is stellig aanwezig. Ik wijs in dit verband ook
op het recente artikel van prof. Schermers in verband met de koppelingswet.
Het is natuurlijk altijd te laat, als er uit verdragsrechtelijke hoek bezwaren
worden geuit op het moment dat de Kamer over een wetsvoorstel gaat stemmen
of vlak daarvoor. Met name door prof. Alkema is het voorstel gedaan om de
regering jaarlijks aan de Staten-Generaal te laten rapporteren over de rechtspraak
van het Hof en de Commissie, met een analyse van de gevolgen daarvan voor
de Nederlandse wetgeving. Is de regering bereid om jaarlijks een dergelijke
rapportage uit te brengen?
 
 Ook wat de rechtspraak betreft, is het de vraag of er voldoende voorzieningen
zijn om van de Straatsburgse jurisprudentie kennis te nemen. Niet alle uitspraken
van Straatsburg worden immers in de vakbladen gepubliceerd. In de Nederlandse
jurisprudentie gaat het misschien om 10% à 20% van de arresten van
het Hof. De zogenaamde A- en B-series uit Straatsburg zijn niet erg toegankelijk
en zijn bovendien tot Engelse en Franse teksten beperkt. Voor de nieuw aangesloten
lidstaten zal dat overigens een apart probleem vormen, omdat die waarschijnlijk
in het geheel niet kunnen beschikken over uitspraken die in het verleden zijn
gedaan, in de eigen taal. Hoe is het toch mogelijk dat die nieuwe lidstaten
bereid zijn gebleken om het gehele jurisprudentie-acquit te accepteren? Is
het denkbaar dat alle Straatsburgse jurisprudentie op database beschikbaar
komt voor rechterlijke macht en balie?
 
 Binnen de Centrale raad van beroep bestaat in Nederland een zogenaamde
Verdragenkamer, die het gehele college over de uitleg van het Europese mensenrechtenverdrag
en andere verdragen informeert. Zou het niet wijs zijn om de totstandkoming
van een dergelijke voorziening binnen ieder rechterlijk college in Nederland
te bevorderen?
 
 Met alle kritische opmerkingen die ik heb laten horen, vindt mijn fractie
het toch juist om op dit ogenblik ook stil te staan bij de historische betekenis
van het mensenrechtenhandhavingsmechanisme, dat 45 jaar geleden is opgebouwd
en vanaf die periode in Straatsburg is uitgebouwd tot een daadwerkelijk functionerend
rechtshandhavingssysteem. De betekenis daarvan mag absoluut niet worden onderschat.
"For better or for worse" hebben de diverse lidstaten zich naar aanleiding
van uitspraken van Hof en Commissie gedrongen gezien – dwang is niet
mogelijk, maar drang wel – om hun wetgeving aan te passen aan de eisen
van de conventie. Het is het diepste verlangen van de fractie van de PvdA
dat dit systeem, ondanks de dreigende problemen, blijft functioneren. Mijn
fractie verzoekt de regering dit met kracht te bevorderen en in de toekomst
concrete bedreigingen van het systeem terstond aan de Tweede Kamer te melden.
 
 
 
 
 
 De heer Blaauw (VVD):
 
 Voorzitter! Het EVRM is in de loop der jaren steeds meer een toevlucht
geworden voor de Europese burger. Een evenement dat al veel eerder werd geconstateerd.
De capaciteit van de twee klachteninstanties die er bestaan, te weten de Europese
Commissie en het Europese Hof voor de rechten van de mens, werd volledig overschreden.
Gelukkig ligt hier nu voor het Elfde protocol waarover in feite acht jaar
is onderhandeld en gediscussieerd om te komen tot consensus. Consensus echter
niet helemaal in de richting die door de VVD-fractie wordt gesteund. Zij heeft
dezelfde bezwaren als die welke de heer Van Oven heeft aangegeven en dezelfde
bezwaren die ook door de Nederlandse regering naar voren zijn gebracht maar
waarover zij spijtig genoeg geen consensus kon bereiken, namelijk
een systeem met twee rechterlijke instanties, twee lagen. Het compromis is
nu gevonden in de voorziening dat een intern beroep kan worden gedaan in belangrijke
zaken die raken aan de uitleg en de toepassing van het EVRM binnen het Europese
Hof voor de rechten van de mens. Ook in de schriftelijke behandeling geeft
de minister aan dat ook hij nogal wat vraagtekens heeft bij de effectiviteit
van deze systematiek. Daarom sluit ik mij aan bij de vraag van collega Van
Oven of wij te zijner tijd gerapporteerd kunnen worden over de werking van
die systematiek en of die voldoende is voor Nederland. Als wij moeten constateren
dat die onvoldoende is, zullen er stappen moeten worden ondernomen om het
wel naar een bevredigende situatie te doen leiden. Ik realiseer mij dat er
dan opnieuw sprake zal zijn van een heel lang traject, maar wij moeten wat
dat betreft wel alert blijven.
 
 In de ogen van de VVD-fractie is het belangrijk dat het nieuwe Hof rechters
full-time in dienst heeft, hoewel het natuurlijk ook nadelen heeft omdat men
misschien wat verkokerd zou kunnen gaan kijken. Ik ben het wel volledig eens
met collega Van Oven waar hij zich afvraagt of dit voldoende is. De rechters
zitten weliswaar gedurende het gehele jaar, maar wel in een andere configuratie
dan in het verleden toen en er twee rechters zestien weken zaten, dus 32 weken.
De winst is derhalve niet vier keer zo groot, maar in feite veel kleiner,
terwijl de stijging van het aantal klachten bijna exponentieel omhoog gaat.
Uiteraard wordt er ook gewerkt aan de personele bezetting, zoals is aangegeven
in de uitwerking van het protocol. Ook daarvan moeten wij afwachten hoe het
werkt en of het een verbetering is of niet. Ik hoop in de toekomst van de
minister te horen hoe de beoordeling daarvan op dat moment is.
 
 Voorzitter! Niet alleen statenklachten zijn niet langer optioneel: dit
geldt ook voor het individuele klachtrecht. Nieuwe lidstaten van de Raad van
Europa kunnen alleen partij worden van het verdrag indien zij tevens het individuele
klachtrecht als rechtsmacht van het Hof erkennen. Voor het toetreden van nieuwe
lidstaten uit Midden- en Oost-Europa is dit natuurlijk een heel interessant
punt en het zal de minister niet verbazen dat ik hierover spreek. Het is vooral
interessant omdat een aantal landen al zelf beperkingen heeft afgedwongen
onder de vorige systematiek. Want is het de bedoeling dat lidstaten die toetreden
na het van kracht worden van het Elfde protocol ook weer allerlei soorten
van voorbehouden kunnen gaan maken ten opzichte van zaken die op het verleden
betrekking hebben? Of is het zo dat het nu gewoon allemaal rechtlijnig moet
gebeuren zoals het is voorgeschreven?
 
 De discussie over de toetreding van Rusland is in dit huis gesloten, dus
het heeft geen zin om daarop terug te komen. Een van de zorgen die de VVD-fractie
in dat debat heeft geuit, was dezelfde als die de heer Van Oven naar voren
heeft gebracht. Het gaat om de verwatering van voor ons het belangrijkste
element van de Raad van Europa: het beschermen van de rechten van de mens
en het zijn van een laatste punt waar die rechten volledig boven alles uit
gaan. Wij worden dus met wat meer problemen geconfronteerd: zal Rusland ogenblikkelijk
het Elfde protocol accepteren en tekenen? Ik geef toe dat er wat tijd voor
is gegeven, maar kan de minister ook hierop nader ingaan? Kan hij aangeven
wat in zijn gedachten het tijdstraject is en wanneer wij hierover kunnen worden
ingelicht?
 
 Voorzitter! Het gaat natuurlijk niet alleen over Rusland. Er staan ook
andere landen gereed. Momenteel worden de problemen van voormalig Joegoslavië
ontrafeld en er schijnen erkenningen van staten uit te kunnen komen. Dan is
het ook logisch dat die staten zich zullen wenden tot de Raad van Europa.
Wat voor criteria worden dan aangelegd voor de staten die zijn voortgekomen
uit voormalig Joegoslavië? Wat is de opstelling van de minister als het
gaat om de positie van die landen? Kroatië heeft inmiddels zijn aanvraag
lopen bij de Raad van Europa, maar ik kan mij voorstellen dat door allerlei
versnellingen ook Servië zou willen toetreden. En hoe zit het dan met
het probleem van de mensenrechten en klachten daarover?
 
 Landenrapportage is een goede zaak. Wij moeten hier te veel terugvallen
op de grote jaarlijkse rapportage van het Amerikaanse congres als het gaat
over een analyse van de situatie van de mensenrechten in diverse landen, of
wij moeten terugvallen op informatie die ons door niet-gouvernementele organisaties
wordt verstrekt. Wil de minister ook achter die landenrapportage druk zetten,
zodat de Raad van Europa, en in het bijzonder het Hof, in dezen een goede
positie kan innemen?
 
 Collega Van Oven noemde ook nog de statenklacht en ik sluit mij bij hem
aan. Wanneer en waar gaan wij nu onze gevoelens aankaarten over de toepassing
en schending van de mensenrechten in een land waarmee wij banden hebben via
de Raad van Europa? Doen wij dat in eerste instantie in OVSE-verband of via
de Europese Unie omdat wij Europa-akkoorden hebben gesloten met die landen?
Wanneer is de schending zo groot dat wij zouden moeten overgaan naar de statenklacht?
Is daar een traject in te vinden en is er voor de regering een opklimmende
ladder: het moet eerst hier aangekaart worden, dan daar en als het verder
niet lukt, komt het tot een statenklacht? Vaak zoekt men een vluchtweg: als
ik maar geen statenklacht forceer en het via een aantal individuen kan regelen,
zodat het een individuele klacht wordt, dan houd ik het tenminste buiten de
diplomatieke relaties tussen landen. Ik heb daar begrip voor. Het kan een
middel zijn op bepaalde momenten. Maar ergens moet er een pijnpunt zijn dat
men overschrijdt waarna men zegt: nu ga ik toch via de statenklacht werken.
 
 Ik wil een voorbeeld noemen. Misschien kan de minister dat nader uitwerken.
Door de moderne elektronica gewordt ons veel tegenwoordig. Via Internet hebben
wij doorgekregen dat de politie in Slowakije bezig is de taalwet aldaar dwingend
te controleren. Dat is in spanning met het verdrag tussen Slowakije en Hongarije.
Het is in spanning met onze relaties met Slowakije. Ik noem dit slechts als
voorbeeld. Daar behoeft niet daadwerkelijk iets uit voort te komen. Hoe zou
je dit voorbeeld moeten aanpakken?
 
 Voorzitter! Wij blijven Nederlanders. Daarom wil ik het tot slot hebben
over de kosten van het Hof. Zij komen voor rekening van de Raad van Europa.
Via de bekende sleutels worden deze kosten verdeeld. Collega Van Oven heeft
daarover ook al iets gezegd. Hoe gaat dat verlopen? In het antwoord op vragen
over artikel 50 zijn de geschatte kosten aangegeven. Ik vrees
echter dat men wat optimistisch is over de wijze waarop wij aan dat geld komen.
Ik vrees dat het te koste gaat van het minimale bedrag dat beschikbaar is
voor de Raad van Europa zelf. De Assemblée en de andere instituties
groeien als kool door het toetreden van steeds meer lidstaten, door het uitbreiden
van commissies en van posten. Zo kan ik nog wel even doorgaan. Die ontwikkeling
is parallel aan alle andere organisaties. Ik heb dus begrip voor de terughoudendheid
en voor het "bloemkoolwerk" dat ontstaat door wijziging van de organisaties.
In hoeverre kunnen wij voorkomen dat het Hof gevrijwaard wordt en voldoende
middelen heeft vanwege de zeer zware werklast die het krijgt? Ik moet er niet
aan denken hoe druk het Hof het krijgt wanneer de zaak werkelijk goed gaat
lopen na toetreding van Rusland. Voor het Hof mogen er daarom mijns inziens
geen financiële barrières zijn.
 
 Voorzitter! Ook de VVD-fractie is verheugd dat wij dit wetsvoorstel voor
ons hebben. Er worden in ieder geval verbeteringen aangebracht. Er komt een
nieuwe systematiek. Wij steunen dan ook volledig de opstelling van de regering
om akkoord te gaan met het Elfde protocol.
 
 
 
 
 
 De heer Van den Bos (D66):
 
 Voorzitter! De behandeling van een klacht bij Commissie en Hof voor de
rechten van de mens duurt gemiddeld vijf jaar. Vijf jaar! Allemachtig! Dat
betekent dat alleen mensen die beschikken over exceptioneel veel geduld zich
geroepen zullen voelen, zich in Straatsburg te beklagen, gesteld natuurlijk
dat de potentiële klager weet wat hem te wachten staat. Deze ingebouwde
afschrikking van mensen zoals u en ik, voorzitter, die een broertje dood hebben
aan overmatig lange procedures is vanzelfsprekend nooit de bedoeling geweest
van de opstellers van het verdrag. Daarom is het goed dat het controlemechanisme
wordt hervormd. De reorganisatie is bovendien urgent vanwege de recentelijk
gerealiseerde en nog te verwachten toename van lidstaten. De rechtsstatelijke
aard van veel van deze nieuwkomers rechtvaardigt bovendien de verwachting
van een onevenredige aanzwelling van de klachtenstroom. Collega's Van Oven
en Blaauw spraken daar al over.
 
 De grote vraag is nu, of deze hervorming voldoende is, vooral in het licht
van de toetreding van Rusland. De regering zegt dat deze vraag pas beantwoord
kan worden als het nieuwe systeem een of meer jaren functioneert. De winst
zou vooral moeten komen uit het permanente karakter van het gerestaureerd
Hof. Volgens de eerder geciteerde onderhandelaar De Vey Mestdagh heeft nog
niemand ook maar een flauw idee van de effectiviteit van het nieuwe systeem
en gaat het om een sprong in het ongewisse. Deelt de bewindsman deze kwalificatie?
Zo ja, zou hij nog eens duidelijk willen motiveren waarom de regering toch
akkoord is gegaan met het bereikte resultaat? Gaat het hier in wezen niet
om de vraag, om minister Van Mierlo te parafraseren, aan welke kant van de
twijfel men gaat staan? Welke perspectieven ziet de regering voor de uitbreiding
en verbetering van het instrumentarium, indien snel zou blijken dat de huidige
opzet te kort schiet? Ik denk hier met name ook aan de hoorzittingen. Wat
is het oordeel van de Nederlandse regering over de financiële situatie?
Mijn fractie denkt, evenals de fractie van de Partij van de Arbeid, eerder
aan verhoging van de bijdrage dan aan verlaging.
 
 Voor de toekomst van de Raad van Europa en ook van het Hof is het van
het grootste belang hoe Rusland als nieuwe lidstaat zich zal gedragen. Is
er al iets bekend over de wijze waarop de Russische regering haar burgers
gaat informeren over het bestaan van het klachtenrecht? Verder is het natuurlijk
wezenlijk dat de Russen de uitspraken van het Hof respecteren. Voor zover
zij daarbij in gebreke blijven, zullen wij alle ons ter beschikking staande
juridische en politieke middelen moeten aanwenden om de democraten in opleiding
op het juiste spoor te manoeuvreren. Het Comité van ministers en de
Assemblée zullen hiertoe de grootst mogelijke alertheid in acht moeten
nemen.
 
 Mijn fractie kan leven met het bereikte institutionele compromis, hoewel
zij, evenals de andere fracties, een duidelijke voorkeur had voor een rechtelijk
systeem met twee gescheiden instanties. Bepaald ongelukkig zijn wij met de
constructie dat twee van de in de eerste fase zitting houdende rechters ook
in de appelkamer van zeventien vertegenwoordigd kunnen zijn. Het is toch bizar
dat rechters de beroepsinstantie van zichzelf kunnen zijn? Ook hebben wij
moeite met de mogelijke herbenoeming van een rechter voor zes jaar op voordracht
van zijn eigen regering. Staat die niet op gespannen voet
met de zo essentiële onafhankelijkheid? Wat de landenrapportage betreft
sluit mijn fractie zich aan bij de opmerkingen van de vorige twee sprekers.
 
 Ten slotte de statenklachten. Er zijn er tot nu toe maar twaalf ingediend.
Dat is natuurlijk waanzinnig weinig in het licht van wat er te klagen viel.
Zeker, er kan van het louter bestaan van dit recht een bepaalde preventieve
werking uitgaan. Nu de rechtsmacht van het Hof in dezen mandatoir wordt, rijst
natuurlijk wel de vraag of deze verandering eerder een stimulerende of een
afschrikwekkende werking zal hebben op de lidstaten om van dit recht gebruik
te maken. Wat is het oordeel van de regering hierover? Hoe heeft zij zich
in de onderhandelingen hierover opgesteld?
 
 Mijn fractie verwacht dat in de nieuwe constellatie de lust van staten
om elkaar in toga gehuld te lijf te gaan eerder af dan toe zal nemen. Dat
is betreurenswaardig. Verdragsteksten blijven het minst slechte wapen om elkaar
mee om de oren te slaan. Helaas is de internationale politieke werkelijkheid
nog al te vaak harder dan de juridische leer.
 
 
 
 
 
 De heer Gabor (CDA):
 
 Mijnheer de voorzitter! De CDA-fractie gaat akkoord met het voorliggende
Elfde protocol. In de schriftelijke behandeling heeft het kabinet onze vragen
en die van de collega's zeer bevredigend beantwoord. Kortheidshalve sluit
ik mij aan bij het buitengewoon gedegen betoog van de heer Van Oven, waarin
hij een aantal zaken aan de orde heeft gesteld, en bij de betogen van de collega's
Blaauw en Van den Bos.
 
 De CDA-fractie hecht eraan dat er nu een nieuwe structuur gekozen wordt.
Dat was hard nodig. Het is absoluut noodzakelijk dat de zaak opnieuw wordt
geherstructureerd. Wij vinden het ook terecht dat het kabinet de eenstemmigheid
zwaarder heeft laten wegen dan het doorzetten van het eigen voorstel, dat
immers geen kans had om gehaald te worden. Er is dus waardering voor de inzet
en wij kunnen akkoord gaan met het bereikte resultaat.
 
 Collega Blaauw heeft een paar zeer behartigenswaardige woorden gesproken
over de dreigende verwatering van de Raad van Europa. Hij heeft ook de vraag
gesteld welke voorwaarden andere landen in het komende proces wellicht nog
mogen stellen. Ik schaar mij achter die vragen. Ook ik zou die vragen hebben
gesteld. Hetzelfde geldt ten aanzien van de landenrapportage, waar ik bijzonder
aan hecht. In OVSE-verband zijn daar natuurlijk afspraken over gemaakt. Ook
in dit verband is het echter van belang. Bij de statenklacht vraag ik mij
af hoe het wordt opgebouwd. Wanneer zijn wij zover dat het echt een effectief
instrument is?
 
 In aanvulling op de vragen die reeds zijn gesteld, draag ik slechts twee
punten aan. Wij lezen in de rapportage dat het aantal klachten dat behandeld
moet worden sterk toeneemt – ik citeer nu uit het verslag – en
dat er zelfs sprake is van een drastische toename. Dat geldt over de eerste
paar maanden van 1995. Kan de minister er inzicht in geven of die stijging
in de rest van 1995 is doorgezet en, zo ja, in welke mate? Hoe ontwikkelt
de werkdruk van het Hof zich?
 
 De laatste vraag betreft het tijdschema van het in werking treden van
het protocol. Is al bekend hoeveel landen dat inmiddels hebben goedgekeurd?
En welke landen zijn dat?
 
 
 
 
 
 De heer Hendriks:
 
 Voorzitter! Het voorliggende wetsvoorstel heeft in hoofdlijnen mijn instemming
en ik zal het dan ook steunen. Ik wil echter twee bemerkingen uitspreken.
 
 In artikel 23 is een benoemingstermijn ingevoerd en daaraan is een leeftijdsgrens
van 70 jaar verbonden. Ik dacht dat dit inmiddels achterhaald is en betreur
dit. Er zijn andere mogelijkheden om limitatief op te treden bij het werken
van rechters in de rechterlijke macht.
 
 Het tweede punt betreft een nogal schrijnend geval. Zoals bekend, krijgen
wij in het parlement vaak ultieme zaken voorgelegd. Elk kamerlid weet daarover
mee te praten. Het is mij al een paar keer overkomen dat, als mensen in Nederland
niet in rechte erkend werden, zij naar een hogere rechtsorde gingen en dan
kwamen zij in Straatsburg c.q. Luxemburg. Zij werden daar wel in rechte erkend,
maar konden daarna niet meer terug naar het vaderland, omdat het proces niet
meer kon worden heropend. Dat vind ik nog steeds een slechte zaak. Ik ben
juridisch niet voldoende op de hoogte van de mogelijkheden om een en ander
alsnog aan te vullen; ik leg het alleen ter tafel als signaal. Bij een volgende
herziening van de wet zou hiervoor een oplossing gevonden moeten worden.
 
 
 
 
 
 De vergadering wordt van 10.53 uur tot 11.08 uur geschorst.
 
 
 
 
 
 Minister Van Mierlo:
 
 Mijnheer de voorzitter! Ik dank de Kamer voor de attentie, de gemaakte
opmerkingen over dit belangrijke protocol en de wijze waarop zij dat heeft
gedaan. Zij heeft begrip getoond voor de moeilijke situatie waarin de regering
verkeert. Een groot deel van de opvattingen van de Kamer loopt parallel met
die van de regering. Wij kunnen niet verschrikkelijk veel meer doen.
 
 Het spijt mij dat ik de Kamer even heb laten wachten op het antwoord,
maar er zijn onverwachts zoveel concrete en niet al te eenvoudige vragen gesteld,
dat ik behoefte had aan een schorsing. Voor zover het mij niet lukt om concrete
antwoorden te geven zal ik die op korte termijn aan de Kamer doen toekomen.
Enkele antwoorden kunnen pas gegeven worden bij het verlopen van de tijd.
 
 Toen ik onlangs met de Kamer mocht debatteren over de toetreding van Rusland,
merkte de heer Verkerk op dat hoe meer de Commissie en het Hof voor de rechten
van de mens zouden worden overbelast, hoe beter het zou zijn, omdat dit zou
betekenen dat de Russische burgers hun weg naar Straatsburg weten te vinden.
Er dreigt nog steeds een overbelasting van Commissie en Hof. Niet alleen de
toetreding van de Russische federatie is daaraan debet, maar ook de klachten
uit de recent toegetreden landen uit Midden- en Oost-Europa. De gestage toename
van klachten op een manier die inderdaad zorgen baart, dateert vanaf het begin
van de jaren tachtig. Sinds die tijd spreekt men in het Straatsburgse over
"the burden of succes". Het toezichtmechanisme onder de Europese conventie
is een groot succes gebleken, misschien wel het grootste succes in mensenrechtenland
ooit, maar dan wel een succes dat zwaar weegt en steeds zwaardere eisen stelt.
De verwerkingscapaciteit van Commissie en Hof kent haar grenzen
en de behandeling van klachten – het kan niet worden ontkend –
duurt in veel gevallen te lang.
 
 Wat nu voor ons ligt is het resultaat van tien jaar zeer intensieve en
uiterste moeizame beraadslagingen tussen regeringsexperts op het gebied van
de Europese conventie voor de rechten van de mens, leden van de Europese Commissie,
rechters uit het Europese Hof en een groot aantal niet-gouvernementele juridische
adviseurs. Hoe hoog het juridisch gehalte van de problemen en van degenen
die zich daarmee bezighielden ook was, het resultaat, dit Elfde protocol is
onder politieke druk tot stand gekomen. Die politieke druk heeft zijn sporen
in het protocol nagelaten. Bij de beantwoording van de uiteindelijke kardinale
vraag, of men moest komen tot een fusie van Commissie en Hof of dat een rechtsgang
in twee instanties de voorkeur verdiende, werd dan ten langen leste de knoop
doorgehakt in de voorbereiding van de top van Wenen die in oktober 1993 werd
gehouden. Formeel werd daar beslist, dat er binnen een halfjaar een fusieprotocol
op tafel diende te liggen. Commissie en Hof moeten dus opgaan in één
enkel Hof, maar dan wel met de mogelijkheid van intern beroep in belangrijke
zaken.
 
 Voorzitter! Met de Kamer ben ook ik niet echt gelukkig met de wijze waarop
het Straatsburgse toezichtmechanisme is hervormd. Dit zal de Kamer niet verbazen
in het licht van de historie van de opstelling van de Nederlandse regering.
Gesteund door een uitgebreid beargumenteerd rapport van de adviescommissie
mensenrechten heeft Nederland lange tijd gepleit voor een zuiver rechterlijk
toezicht in twee instanties. Een dergelijke hervorming zou een essentiële
verbetering en stroomlijning in het mechanisme hebben aangebracht en zou hebben
aangesloten bij het huidige systeem. Een en ander zou, zoals de verwachting
van velen was, beter dan een enkel Hof die enorm aanzwellende stroom van klachten
kunnen verwerken. Nederland en Zweden gingen hierbij voorop en gingen op den
duur kopje onder in een plotseling zeer gepolitiseerd debat, nadat de secretaris-generaal
van de Raad van Europa zich had uitgesproken voor een fusie. Toen kwam er
druk vanuit de parlementaire Assemblée van de Raad van Europa en vervolgens
zware druk, zoals al is vermeld, vanuit het eigen parlement op de Nederlandse
regering om die houding op te geven.
 
 Zo blijkt hoe raar dingen kunnen gaan. De kamerleden zijn als het ware
geen rechtsopvolgers van hun voorgangers, maar dat is de regering wel. In
het debat op 10 december 1992 heeft de heer Stoffelen gedreigd met een kamerbrede
motie, indien Nederland niet zou meewerken aan consensus met betrekking tot
het fusievoorstel. Om de sfeer in het overleg even te schetsen, citeer ik
een enkele passage uit het verslag: "De heer Stoffelen vond het heel belangrijk
dat Nederland bovenal probeert consensus te verwerven over het fusievoorstel
en de heer Stoffelen zou het daarom jammer vinden als de minister de Kamer
in de richting van het indienen van een motie zou duwen".
 
 Ik was blij – dat zuivert meteen de lucht – met de ruiterlijke
erkenning van de heer Van Oven dat de zaak voornamelijk vanuit zijn eigen
partij de verkeerde kant is opgeduwd. Ik moet echter heel eerlijk zeggen:
ik denk dat wij ons, ook als het niet was gebeurd, te gelegener tijd waarschijnlijk
niet zouden hebben kunnen blijven verzetten. Hoe dan ook, de heer Van den
Broek is toen niet omgegaan, maar later de heer Kooijmans wel en nu zitten
wij met deze realiteit.
 
 Voorzitter! De meeste van de door de heer Van Oven naar voren gebrachte
punten en gestelde vragen hebben in de schriftelijke voorbereiding al aandacht
gekregen. Ik zal straks trachten, op de door hem en anderen alsnog gemaakte
opmerkingen en gestelde vragen zo goed mogelijk te reageren. Ik wil eerst
nog een paar algemene zaken behandelen.
 
 Een kernvraag is of het nieuwe systeem soelaas zal brengen in de situatie
die door iedereen als benauwend wordt ervaren. Het echte antwoord op die vraag
zal natuurlijk pas komen wanneer het systeem een paar jaar heeft gefunctioneerd.
De winst zal – ik herhaal het – moeten komen uit het permanente
karakter van het nieuwe Hof en, wil ik benadrukken, niet alleen vanwege het
full-time werk van de rechters, maar vooral ook vanwege de samenvoeging van
de twee staven, namelijk de ambtelijke staven van de huidige Commissie en
het huidige Hof. De staf van het huidige Hof zal straks kunnen worden ingezet
bij de behandeling van klachten in eerste aanleg. Daar zit de bottleneck.
Men moet beseffen dat ruim 90% van het werk van het nieuwe Hof werk zal zijn
dat tot dan toe door de Commissie werd verricht. Een kleine 10% van de klachten
gaat in het huidige systeem naar het Hof. Het schiften van de duizenden klachten,
de beoordeling van de feiten en de ontvankelijkheid en het doen van een eerste
uitspraak zijn werkzaamheden die hoe dan ook verricht moeten worden. Wanneer
al gesproken kan worden van een fusie van Commissie en Hof, gaat – wat
het soort werk en de werkbelasting betreft – het Hof eerder op in de
Commissie dan andersom. Bij het ontwerpen van de nieuwe procedures hebben
de opstellers van het Elfde protocol dan ook zwaar geleund op de procedures
van de Commissie.
 
 Daarbij moet worden bedacht dat de bescherming van mensenrechten in veel
landen van Midden- en Oost-Europa nog slechts rudimentair is ontwikkeld. Wanneer
men dit afzet tegen de hoog gestemde normen van het EVRM en de hoge eisen,
vervat in de jurisprudentie van Commissie en Hof, wordt duidelijk dat er in
de toekomst met aanzienlijk hogere aantallen klachten rekening zal moeten
worden gehouden. Die aantallen zullen fors hoger zijn dan de aantallen die
nu al, in de eerste jaren na de entree van de eerste nieuwe democratieën,
in Straatsburg worden ingediend. Hoewel de grote stroom nog op gang moet komen,
komt na vier jaar al bijna een kwart van alle klachten uit Midden- en Oost-Europa.
Overigens, wat de ontwikkeling van de aantallen klachten betreft, werd in
1994 het aantal 10.000 genoteerd. De verwachting was toen dat er aanzienlijk
meer klachten zouden komen in 1995 maar vervolgens bleek dat het aantal zich
stabiliseerde op het niveau van 10.000.
 
 Voorzitter! Deze stroom baart iedereen zorgen. Tegelijkertijd wordt hiermee
de grote winst getekend voor burgers in de landen die erbij zijn gekomen.
Het is het directe resultaat van de toelating van staten die, hoewel ze nog
niet voldoen aan de oorspronkelijke toelatingseisen van de Raad van Europa,
nu door hun eigen ingezetenen via het Straatsburgse toezichtmechanisme bij
de les kunnen worden gehouden, kunnen worden gecorrigeerd
en gestimuleerd.
 
 De vraag is gesteld wat men in dit verband van Rusland mag verwachten.
Voorzitter! Ik neem aan dat men met het oog op de werklast hoopt dat de omvang
niet al te groot zal zijn maar men zal een en ander toch moeten stimuleren.
Over de consequenties daarvan zal ik later spreken. Men zal de burgers niet
moeten "opstoken" om naar de Raad van Europa te gaan – dat is de taak
niet – maar men zal aan deze mogelijkheden toch bekendheid moeten geven.
Die bekendheid moet zodanig zijn dat mensen, wanneer zij in hun rechtsgevoel
worden aangetast, weten dat er een weg is.
 
 
 
 
 
 De heer Van Oven (PvdA):
 
 Voorzitter! Er treedt dus winst op voor de Oosteuropese burgers. Vanochtend
heeft het commissielid Schermers in de Volkskrant de verwachting uitgesproken
dat er, als gevolg van de ernst van de klachten uit Oost-Europa, sprake zou
kunnen zijn van een zekere verruwing. Deelt de minister dit standpunt?
 
 
 
 
 
 Minister Van Mierlo:
 
 Die kwestie is ook de vorige keer aan de orde geweest. Wij hebben hier
te maken met een gevolg van de nieuwe houding die wij in 1992 hebben gekozen
ten opzichte van de Raad van Europa. Als men de zuivere toetssteen van deze
Raad en van het Hof, de zuiverheid van dat erfgoed, verruilt voor een meer
dynamische beoordeling gericht op het hoger opkrikken van het mensenrechtenniveau,
ontstaat er naar mijn gevoel per definitie een zekere verwatering van het
allerhoogste niveau waarmee wij onszelf hebben verwend. Daar staat tegenover
dat op een wat lager, wat minder verfijnd maar wèl essentieel niveau
meer mensen in Europa bescherming kunnen vinden. Het is de prijs die je daarvoor
betaalt. Schermers zegt terecht: "Als het Westeuropese licht straalt op de
Russische opvattingen, dan zullen die er op langere termijn beter op worden."
Dat is gewoon de andere kant. Nogmaals, ik wil het debat van twee weken geleden
absoluut niet overdoen, maar dit is toch een aspect dat wij in de komende
jaren voor ogen moeten houden. Het zal niet meer zo mooi zijn als het geweest
is, maar daarentegen zullen meer mensen een mooiere bescherming krijgen, althans
een mooiere rechtsgang. Het is echt een medaille met twee kanten. Aanvankelijk
stond ik misschien meer aan de kant van degenen die bepleiten om het puriteinse
niveau te behouden, maar naarmate ik er meer over doordenk, ben ik meer geneigd
om de conclusie te trekken dat wij toch de goede weg zijn ingeslagen om van
onze hoge, zuivere verhevenheid stapjes omlaag te doen waardoor wij met een
dynamische interpretatie misschien meer mensen kunnen beschermen tegen de
grofste schendingen van de mensenrechten.
 
 
 
 
 
 De heer Van Oven (PvdA):
 
 Voorzitter! Ik kan deze redenering heel goed volgen, maar ze heeft wel
een merkwaardige consequentie, namelijk dat het mogelijk is dat klachten over
schendingen van de mensenrechten waaromtrent al eerder door Commissie en Hof
is beslist, door deze ontwikkeling niet meer voor behandeling in aanmerking
komen. In die zin zou er als het ware een stap terug worden gezet. Dat is
toch wel een heel merkwaardige consequentie van deze ontwikkeling.
 
 
 
 
 
 Minister Van Mierlo:
 
 Het is niet onmogelijk dat u gelijk hebt. En als het zo is, kunnen wij
misschien toch nog opnieuw proberen, die dingen te beïnvloeden. In ieder
geval vind ook ik dat er echt waakzaamheid geboden is in het Comité
van ministers. Misschien zullen wij de klachten op het hoogste of het meest
verfijnde niveau wat minder snel kunnen behandelen, maar het gaat er natuurlijk
ook om of er uitvoering wordt gegeven aan de vonnissen. Ook daarin speelt
het Comité van ministers een rol.
 
 Voorzitter! Wij zijn een risicovolle weg opgegaan en er is een goede redenering
voor op te zetten, maar het dwingt ons wel tot de waakzaamheid waartoe de
heer Van Oven ons oproept, zowel bij de uitvoering als ten aanzien van de
vraag, wat er nog terechtkomt van behandeling van de klachten op het niveau
waarmee wij de mensenrechtensituatie juist zouden willen "veredelen". Ik kan
alleen maar zeggen dat de regering het eens is met de heer Van Oven en dat
zij zijn cri de coeur ter harte neemt. Wij moeten inderdaad proberen, ook
in kwalitatieve zin in de Raad van Europa het maximale te redden van het erfgoed
dat wij proberen te beschermen. Ik kan mij ook voorstellen dat het overleg
tussen Kamer en regering over dit onderwerp wat verhevigd wordt, dat wij er
meer over praten. Het is naar mijn gevoel typisch een onderwerp dat in een
parlement besproken moet worden. Het gaat om het rechtsgoed dat daar meer
mee te maken heeft dan met het directe beleid.
 
 Voorzitter! Bijna alle woordvoerders hebben gesproken over statenklachten.
Het is waar, van een mogelijkheid om een statenklacht in te dienen wordt maar
zelden gebruik gemaakt. Het recht van staten om elkaar voor een internationaal
gerecht te dagen is dan ook van een geheel andere orde dan het individuele
klachtrecht, dat in het verlengde ligt van een reeds nationaal gevoerde procedure.
In tegenstelling tot wat de heer Van Oven wel eens gesteld heeft, belast een
statenklacht wel degelijk het interstatelijke verkeer. Je kunt rustig zeggen
dat zo'n klacht ervaren wordt als een onvriendelijke daad van het ene land
tegenover het andere. Dat is de politieke realiteit, niettegenstaande het
feit dat het systeem toch voorziet in de mogelijkheid om dat te doen. Een
statenklacht is dan ook voornamelijk bedoeld voor situaties van grove en stelselmatige
schendingen van mensenrechten, waarin individuele burgers de mogelijkheid
ontberen om zelf klachten in te dienen. Dat was bijvoorbeeld het geval bij
de statenklachten indertijd van de Noordse landen en Nederland tegen Griekenland
en later tegen Turkije. Dat is nu in die zin anders, omdat dit individuele
klachtrecht imperatief is geworden, als erkenning.
 
 Het spaarzame gebruik van het statenklachtrecht wil niet zeggen dat het
bestaan ervan niet een werking heeft. Het enkele bestaan ervan heeft een corrigerende
werking. Staten die jegens elkaar een dergelijk recht hebben erkend, hebben
in het algemeen een wat groter onderling plichtsbesef. Bovendien zijn staten
sowieso gehouden zich bij een Straatsburgse uitspraak neer te leggen. De praktijk
heeft uitgewezen dat in de gevallen waarin staten elkaar voor de Straatsburgse
instanties hebben gedaagd, dit ook wel enig effect heeft gehad.
 
 Er is gesproken over de doorwerking in Nederland, met name door de heer
Van Oven. Het is een punt waar hij al vaker zijn zorgen over
heeft geuit. Hij vraagt zich af of de publikatie van Straatsburgse uitspraken
in Nederland en de doorwerking van de jurisprudentie in de nationale rechtsorde
wel voldoende gewaarborgd is. Ik wil hem erop wijzen dat sinds twee jaar samenvattingen
van alle uitspraken – dus niet partieel, zoals door hem gesteld werd –
van het Hof in Straatsburg verschijnen in het Nederlands tijdschrift voor
de mensenrechten, het NJCM-bulletin. Bovendien worden daarin de zaken tegen
Nederland uitgebreider besproken en geannoteerd. In het rechtspraakkatern
van het Nederlands Juristenblad, het NJB, worden de overwegingen van veel
belangrijke uitspraken in extenso weergegeven. Hetzelfde geldt voor de Nederlandse
jurisprudentie. Voor die twee laatste periodieken geldt natuurlijk dat zij
verschillende aandachtsgebieden hebben en dat de desbetreffende redacteuren
en annotatoren bezien welke zaken belangrijk zijn voor het Nederlandse recht.
Daar zit dus een selectief element in. Omdat de Straatsburgse jurisprudentie
doorwerkt in vrijwel ieder nationaal rechtsgebied – daarover heeft al
het nodige gestaan in de nota naar aanleiding van het verslag – valt
eigenlijk geen juridisch vaktijdschrift meer open te slaan of je wordt geconfronteerd
met de Europese conventie. Als voorbeeld hoef ik alleen maar te wijzen op
recente uitspraken die Nederland betroffen en die naast traditionele klachten
op het gebied van strafrecht en strafvordering betrekking hadden op bijvoorbeeld
familierecht, belastingrecht en octrooiwetgeving.
 
 Juist omdat zoveel uiteenlopende zaken op verschillende rechtsgebieden
moeten worden behandeld, ligt het niet zo voor de hand om daarvoor speciale
EVRM-kamers in te richten. Het EVRM zou dan overigens een te beperkte invalshoek
zijn, aangezien Nederland partij is bij een nog groter aantal bindende mensenrechtenverdragen.
Mensenrechten, grondrechten, moeten dwars door alle disciplines heen hun weerslag
krijgen in zowel wetgeving als rechtspraak. Zo niet, dan zou men kiezen voor
wat uiteindelijk zou uitmonden in een constitutioneel hof. Maar alleen al
door daarnaar te verwijzen, kom ik terecht in een discussie die toch wel verder
gaat dan alleen het Elfde protocol.
 
 Voorzitter! De heren Van Oven en Van den Bos hebben gesproken over een
spanning tussen de onafhankelijkheid van de rechter en de herbenoeming. Dat
is niet op te lossen. Die spanning kan worden weggenomen door niet te herbenoemen,
maar dan mis je de opbouw van expertise te veel. Een andere oplossing zou
een langere benoemingsperiode zijn, maar dat klopt dan meestal weer niet met
de termijn. De rechters komen daar namelijk terecht na een zeer waardevolle
carrière. Het resultaat is inderdaad niet bevredigend, maar er is geen
andere oplossing voorhanden.
 
 Verschillende woordvoerders hebben geklaagd over de dubbelfuncties. Ik
klaag met hen; ik zou het ook graag anders geregeld zien, maar ook hier is
er – nog – geen mogelijkheid om daarin verandering te brengen.
Nederland heeft in de onderhandelingen uitdrukkelijk gepleit voor het instituut
van een ad hoc nationale rechter in de Grote kamer, die dan nog niet eerder
bij de zaak betrokken is geweest. Daarvoor bestond echter onvoldoende steun.
Bovendien is de mogelijkheid van het optreden van de nationale rechter en
de president van de betreffende Kamer zowel in Kamer als in de Grote kamer
terug te voeren op het concept, dat de landen die een fusie van Commissie
en Hof voorstonden voor ogen hadden. Zij beschouwen de behandeling door de
Grote kamer niet als een echt beroep maar als een vorm van intern verzet.
Daarbij gaat het dus niet om een nieuwe procedure voor een andere rechter.
 
 
 
 
 
 De heer Van Oven (PvdA):
 
 Mijnheer de voorzitter! We kennen in Straatsburg het instituut van de
descenting opinion. Dat geeft juist wat betreft de dubbelfunctie een goede
mogelijkheid om de gang van zaken te evalueren. Interessant zijn natuurlijk
juist die uitspraken, waarin de Grote kamer een ander standpunt inneemt dan
in eerdere instantie is gebeurd. Wanneer juist in die zaken zou blijken, dat
dubbelfunctionarissen de descentors zijn, kan dit materiaal bieden om die
constructie na een aantal jaren weer te corrigeren.
 
 
 
 
 
 Minister Van Mierlo:
 
 Als dat in het verdrag vastligt, zul je dat moeten openbreken op dat punt.
Het is niet uitgesloten. Als een dergelijke aanstelling de bekroning is van
een leven vol wijsheid en ervaring, kan ik mij voorstellen dat een rechter
voor zichzelf de innerlijke ruimte heeft om bij een nieuwe behandeling tot
een ander standpunt te komen. Ik deel echter de bedenkingen van de heer Van
Oven. Wij zullen het niet nalaten om, als dat mogelijk is, er alsnog iets
aan te doen maar ik ben bang, dat de prijs van het openbreken van het verdrag
te hoog zal zijn.
 
 Voorzitter! Met name door de heer Van Oven zijn opmerkingen gemaakt over
het Reglement van orde. Dat zal het nieuwe Hof zelf moeten opstellen. Er mag
van worden uitgegaan, dat het uitgangspunt zal zijn dat hoorzittingen zoveel
mogelijk worden beperkt. Ik krijg dit bericht overigens van mensen, die weten
hoe het in elkaar zit.
 
 De heer Van Oven heeft ook gevraagd of het reglement van orde niet in
het Tractatenblad moet verschijnen. Dat is ongebruikelijk; het Tractatenblad
dient ter bekendmaking van voor het Koninkrijk bindende volkenrechtelijke
instrumenten, zoals verdragen en besluiten van volkenrechtelijke organisaties.
De ratio daarvan is, dat bekendmaking gericht is op een rechtsgevolg hier
te lande. Zo'n rechtsgevolg zit er niet aan het reglement van orde. Dat geldt
slechts voor het Hof. Of het nu in een blad gestaan heeft of niet, het kan
zo weer gewijzigd worden. Het Hof regelt zijn eigen orde, zoals het Koninkrijk
de eigen bekendmaking regelt. Beide processen lopen zelden synchroon, zodat
de actualiteit van het Tractatenblad wel eens kan tegenvallen. Ik kan wel
toezeggen, dat ik zal zorgdragen voor het afdrukken van het nieuwe reglement.
De Kamer kan er dan kennis van nemen.
 
 Ik kom op de toetsing van voorgenomen regelgeving door Justitie. Dit gebeurt
al. Justitie heeft er speciale deskundigen voor om wetgeving op dit verdrag
te toetsen. De koppelingswet is getoetst en in overeenstemming met het EVRM
bevonden. Het verhaal van prof. Schermers in het Nederlands Juristenblad is
op dit punt dus een beetje ongenuanceerd. Toetsing gebeurt vooraf door Justitie,
maar ook door de Raad van State.
 
 De Greenpeace-affaire is op regeringsniveau tussen Nederland en Frankrijk
uitgebreid aan de orde geweest. Naar ons oordeel was het geen
reden voor een statenklacht.
 
 Ook de heer Blaauw heeft over de statenklacht gesproken. Wij zullen de
hantering zeker afstemmen met gelijkgezinden. In het verleden is dit ook al
gebeurd. Ik herinner aan de statenklacht tegen Griekenland. In de nieuwe situatie
zullen statenklachten meer met andere landen worden besproken, onder andere
vanwege het kwetsbare karakter. Het delen van de nadelen kan wel eens in het
belang van iedereen zijn die er gebruik van wil maken.
 
 Wij kunnen een evaluatie toezeggen. De regering heeft daar zelf ook behoefte
aan. Ik vind dat wij meer over dit soort zaken moeten praten. Wellicht kan
institutionalisering plaatsvinden. Voor de evaluatie zullen wij wel een paar
jaar moeten nemen. De praktijk moet zich naar de situatie vormen.
 
 Rusland heeft gezegd dat het binnen een jaar zal ratificeren. Dat is gebeurd
op grond van de uitnodigingsbrief van het Comité van ministers van
de Raad van Europa.
 
 Ik kom op de kosten van het nieuwe Hof. Nederland pleit al zeer lang voor
een prioriteit van de Straatsburgse rechtspleging, ook in financiële
zin. Als kamerlid is het mij een keer gelukt om succes te boeken met een claim
voor een verhoging van de bijdrage van Nederland. Stel dat je zoiets doet
als wij gedaan hebben: een belangrijke wijziging aanbrengen in datgene wat
de Raad van Europa representeert. Ik noem het vervangen van de zuiverheid
van normen door een meer dynamische hantering. Er dreigt een veel groter beroep
op het Hof te worden gedaan. Daardoor dreigt een zekere ontreddering. Degenen
die de verantwoordelijkheid nemen voor dit besluit, maar ook het land dat
toetreedt, hebben hiermee te maken. Het toetredende land spreekt met de wens
van een lidmaatschap uit dat het maximaal aan de normen wil voldoen. Dat betekent
dat er voor beide kanten verplichtingen zijn. Rusland zal in de eerste plaats
verantwoordelijk gesteld moeten worden voor de extra kosten. Dat is de bijdrage
van Rusland. In dit geval zal dat waarschijnlijk niet leiden tot een verlaging
van onze betalingen. Normaal gesproken, is dat wel het geval; als de spoeling
groter wordt, kan het aandeel van een ieder kleiner worden. Dat zal nu echter
zeker niet het geval zijn. Ik denk dat het realistisch is om in te schatten
dat de kosten de komende jaren omhoog gaan. Naar mijn opvatting moeten wij
die consequentie gewoon dragen. Die vloeit immers voort uit het feit dat wij
deze risicovolle weg bewandelen.
 
 Rusland krijgt aanzienlijke bedragen aan economische hulp. Het moet zich
in de komende jaren zo inrichten dat het kan voldoen aan de normen. Dat betekent
dat Rusland zal moeten gedogen dat een groter deel van de hulpgelden aangewend
moet worden in het kader van de mensenrechten. De hulpgelden die Rusland krijgt,
zullen dus een verschuiving moeten doormaken van economische terreinen naar
het terrein van de mensenrechten. Hier zijn aanzienlijke voorzieningen voor
nodig. Er is besloten om 150 mln. franc, 50 mln. gulden, naar Rusland te laten
gaan om het te helpen bij die poging. De Europese Commissie heeft vorige week
een voorstel uitgewerkt voor de nadere inrichting van haar bijdrage.
 
 In het algemeen is het evenwel onzeker hoe de kosten zich zullen ontwikkelen.
Daar waar zij omhoog gaan, vind ik dat er voor alle betrokkenen, dus zowel
degenen die toetreden, als degenen die de toetreding hebben toegestaan, een
verantwoordelijkheid ligt om die kosten te dragen. Ik ben het ermee eens dat
in de allereerste plaats het Hof ruim over middelen moet kunnen beschikken
om zijn werk goed te doen.
 
 De heer Van Oven heeft gesproken over de jurisprudentiedatabase. Deze
wordt op het ogenblik in Straatsburg opgezet en zal naar verwachting binnen
afzienbare tijd voor iedereen, dus ook voor onze rechterlijke macht, beschikbaar
komen.
 
 Verder heeft de heer Van Oven nog gesproken over artikel 57 inzake de
rapportage. Dit artikel geeft de secretaris-generaal de mogelijkheid om staten
om een nadere rapportage te vragen. Nederland heeft al diverse malen op deze
mogelijkheid gewezen en is daar een voorstander van.
 
 De heer Van den Bos sprak over de sprong in het ongewisse. Daar heeft
hij wel een beetje gelijk in. Dit is nu een gegeven geworden. Nederland is,
zoals ik heb gezegd, indertijd hiertoe gedwongen, ook door de Kamer. De heer
Van den Bos vroeg waarom ik dit gedaan heb. Ik heb dit zo goed mogelijk proberen
te uitleggen aan mijn voorgangers. Daar bestond begrip voor. Wij zijn dus
met dat systeem akkoord gegaan en daar moeten wij het nu mee doen. Dat betekent
dat wij de consequenties ervan moeten dragen.
 
 
 
 
 De voorzitter:
 
 Hoeveel tijd denkt u nog nodig te hebben? U zet het programma van de Kamer
namelijk een beetje onder druk.
 
 
 
 
 
 Minister Van Mierlo:
 
 Mij rest nog om in antwoord op een vraag van de heer Hendriks op te merken,
dat men naast Straatsburg altijd nog terug kan naar de Nederlandse rechter.
Het punt van de leeftijdsgrens is uitvoerig aan de orde geweest in de stukken.
Daar is verder niets aan te doen; die grens is bepaald op 70 jaar.
 
 
 
 
 
 De heer Hendriks:
 
 Ik was op de hoogte van de mogelijkheid dat men terug kan vallen op de
Nederlandse rechtspraak. Alleen, ik ken een paar voorbeelden waaruit blijkt,
dat men in Straatsburg wel erkend is in rechte, maar dat het dossier in Nederland
gesloten is. Dat bevreemdt mij. Ik besef overigens dat dit een kwestie is
die niet op uw beleidsterrein ligt, maar meer op het terrein van de juridische
afdeling.
 
 
 
 
 
 Minister Van Mierlo:
 
 Het enige wat ik u kan zeggen, is dat men in principe altijd terug kan
naar de Nederlandse rechter. Als u de voorbeelden weet te specificeren, wil
ik wel laten uitzoeken of er een nog conciezer antwoord te geven is.
 
 
 
 
 
 De heer Hendriks:
 
 Ik zal het op papier zetten en dan hoop ik dat het ook u zal bereiken.
 
 
 
 
 
 Minister Van Mierlo:
 
 Voorzitter! Ik ben aan het eind van mijn betoog. Als mijn beantwoording
niet voldoende zou zijn geweest, dan hoor ik dat wel en zal ik eventueel nog
schriftelijk reageren.
 
 
 
 
 De voorzitter:
 
 Ik constateer dat de minister zijn betoog in eerste termijn heeft afgerond.
Ik wil graag van deze gelegenheid gebruik maken om een delegatie uit Polen,
die zich bezighoudt met de onderwerpen verkeer en vervoer, van harte welkom
te heten in deze zaal.
 
 Ik vind het bijzonder leuk dat u ons hier even aan het werk ziet. U bent
getuige van een debat tussen de minister van Buitenlandse Zaken en
leden van de vaste commissie voor Buitenlandse Zaken over het Europees mensenrechtenverdrag.
 
 Ik wens u namens de Kamer verder een heel fijne dag in onze eigen omgeving
toe.
 
 
 
 
 
 (Applaus)
 
 
 
 
 De voorzitter:
 
 Ik constateer dat er behoefte is aan een tweede termijn. Ik stel de spreektijden
vast op een derde van die in eerste termijn.
 
 
 
 
 
 De heer Van Oven (PvdA):
 
 Voorzitter! Ik dank de minister van Buitenlandse Zaken voor zijn beantwoording.
Met het grootste deel ervan kan mijn fractie volmondig instemmen. Er zijn
nog een paar puntjes die overblijven.
 
 Het is duidelijk dat wij allen de zorgen delen over de toestroom van het
aantal zaken en over de mogelijke naleving van uitspraken door de Russische
federatie.
 
 Ik heb begrip getoond voor een eventuele verwachting van de minister,
die erop neerkomt dat hij met prof. Schermers meent dat er van een vergroving
van de normen zou kunnen worden gesproken. Ik zou hem met nadruk willen verzoeken
op dat punt de grootste waakzaamheid aan de dag te leggen en als signalen
in die richting opkomen, de Kamer daarvan in kennis te stellen en zo mogelijk
actie te ondernemen binnen het Comité van ministers.
 
 De minister heeft gezegd dat de Nederlandse regering altijd voorstander
is geweest van de landenrapportage in het kader van artikel 57 van het verdrag.
Ik zou dat willen onderstrepen en wel door de regering te verzoeken dat punt
binnen het Comité van ministers aan de orde te stellen. Daartoe wil
ik mede namens de heer Blaauw een motie indienen.
 
 
 
 
 De Kamer,
 
 gehoord de beraadslaging,
 
 overwegende, dat het gewenst is de landenrapportage als toezichtsinstrument
in het kader van het EVRM te versterken;
 
 verzoekt de regering te bevorderen dat de secretaris-generaal van Europa
regelmatig aan de lidstaten om een uiteenzetting verzoekt van de wijze waarop
het nationaal recht de daadwerkelijke uitvoering waarborgt van de verdragsbepalingen,
 
 en gaat over tot de orde van de dag.
 
 
 
 De voorzitter:
 
 Deze motie is voorgesteld door de leden Van Oven en Blaauw. Naar mij blijkt,
wordt zij voldoende ondersteund.
 
 Zij krijgt nr. 9 (23936, R1523).
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 De heer Van Oven (PvdA):
 
 Voorzitter! Mijn tweede opmerking geldt de statenklachten, waarvan de
minister heeft gezegd dat het bestaan ervan een zekere corrigerende werking
heeft, ook al wordt dit instrument slechts toegepast in geval van grove en
stelselmatige schending van mensenrechten, met name wanneer burgers de mogelijkheid
ontberen om zelf een klacht in te dienen. Ik wijs erop dat deze toepassing
verbreed kan worden tot die gevallen waarin de burger weliswaar in staat is
om zelf een klacht in te dienen, maar de materiële effectuering van de
uitspraak onvoldoende gewaarborgd is. Wanneer in een dergelijk geval binnen
het Comité van ministers besloten zou worden om "massaal in actie te
komen", heeft dit een soort "backbone"-functie, een versterkende functie bij
de naleving van die uitspraken. Ik verzoek de minister dan ook, die suggestie
te doen.
 
 Ik merk overigens op dat het iets te gemakkelijk is om te zeggen dat er
over de Greenpeace-affaire uitgebreid met de Franse regering is gesproken
en dat men daar wel uitgekomen is. Dat klinkt alsof een dergelijk incident
bij wijze van dading zou kunnen worden afgedaan. Het gaat er natuurlijk juist
om dat, wanneer sprake is van een heel duidelijke schending van mensenrechten,
dit publiekelijk aan de kaak wordt gesteld.
 
 Ik kom ten slotte op het effect van de Straatsburgse jurisprudentie op
de wetgever. Daarbij heeft de minister, ongetwijfeld terecht, gezegd dat het
ministerie van Justitie hier wel degelijk op let. Maar dat is natuurlijk maar
één kant van de wetgeving. De andere kant is het parlement en
ik ben ervoor dat dit in staat wordt gesteld om zich bewust te zijn van de
effecten van de Straatsburgse jurisprudentie op komende wetgeving. Daarom
heb ik ook om die jaarlijkse rapportage gevraagd. Omdat de minister die niet
in heel duidelijke termen heeft toegezegd, dien ik ook op dit punt een motie
in.
 
 
 
 
 De Kamer,
 
 gehoord de beraadslaging,
 
 overwegende, dat het gewenst is bij wetgeving in het bijzonder in de sfeer
van de grondrechten goed op de hoogte te zijn van de eisen en voorwaarden
die voortvloeien uit de rechtspraak van de Straatsburgse organen;
 
 verzoekt de regering jaarlijks te rapporteren over de rechtspraak van
Hof en Commissie met een analyse van de mogelijke gevolgen voor de Nederlandse
wetgeving,
 
 en gaat over tot de orde van de dag.
 
 
 
 De voorzitter:
 
 Deze motie is voorgesteld door het lid Van Oven. Naar mij blijkt, wordt
zij voldoende ondersteund.
 
 Zij krijgt nr. 10 (23936, R1523).
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Minister Van Mierlo:
 
 Voorzitter! Ik dank de heer Van Oven voor zijn nadere opmerkingen. Hij
heeft nog eens zijn grote zorgen benadrukt over de toestroming van individuele
klachten en met nadruk verzocht om waakzaamheid te betrachten. Ik geef toe:
als het om waakzaamheid gaat, moet dat woord een paar keer vallen. Ik had
het al een paar keer laten vallen, maar ik zeg het toe, want ik erken ook
het belang daarvan. Ik kan de heer Van Oven toezeggen dat er op afgegeven
signalen actie zal worden ondernomen, in de richting van zowel het Comité
van ministers als de Kamer.
 
 Ik ben de heer Van Oven werkelijk meer dan normaal dankbaar dat hij mij
in de gelegenheid stelt om eens een keer een motie te omarmen in plaats van
naast mij neer te leggen. Nederland wenst die landenrapportage. Ik wil dat
verzoek graag aan de orde stellen. Ik vind het prettig dat ik daarbij kan
wijzen op een verzoek van de Kamer. 
 
 De heer Van Oven heeft gesproken over de statenklachten. Wij zouden massaal
in actie moeten komen juist in die gevallen dat in een belangrijke kwestie
een individueel klachtrecht niet gehonoreerd wordt. Ik heb al gezegd dat bij
statenklachten het argument sterker wordt dat wij deze klachten meer met elkaar
moeten bespreken. De heer Van Oven denkt daarbij aan de preventieve werking
die uitgaat van het feit dat men weet dat deze klacht besproken wordt. Dat
kan leiden tot een ruimere toepassing van statenklachten. Zoals de heer Van
Oven het formuleert zal ruimere toepassing leiden tot grotere effectiviteit
bij de preventie. De houding van de regering zal worden bepaald door deze
overweging.
 
 Ik begrijp goed dat de heer Van Oven mijn antwoord over Greenpeace mager
vond. Ik zeg ronduit dat die beslissing te maken heeft met het feit dat het
nogal wat is om op dit moment gezien de verhouding tussen Frankrijk en Nederland
met een officiële statenklacht te gaan werken. De Nederlandse regering
heeft eerder uit overwegingen van prudentie dan uit juridische overwegingen
besloten dat niet te doen.
 
 Er is gevraagd om een jaarlijkse rapportage. Als de Kamer daarom vraagt,
zullen wij jaarlijks rapporteren. Zo'n rapportage kan een mer à boire
worden. Justitie en de Raad van State zorgen al voor een jaarlijkse rapportage.
De heer Van Oven is van mening dat de Kamer een oordeel moet kunnen uitspreken.
 
 
 
 
 
 De heer Van Oven (PvdA):
 
 Dat betekent al dat het geen mer à boire kan zijn. Dat zou de Kamer
ook niet kunnen verhapstukken.
 
 
 
 
 
 Minister Van Mierlo:
 
 Ik heb het over de rapportage.
 
 
 
 
 
 De heer Van Oven (PvdA):
 
 Die rapportage behoeft geen totaal overzicht te zijn van alle uitspraken
met alle mogelijke interpretaties. Het gaat mij erom dat de Kamer een handzaam
overzicht krijgt van de belangrijkste uitspraken met de consequenties daarvan
voor de Nederlandse wetgeving.
 
 
 
 
 
 Minister Van Mierlo:
 
 Wij doen dan werk over dat al wordt gedaan.
 
 
 
 
 
 De heer Van Oven (PvdA):
 
 Dat gebeurt nu intern. Ik vraag om een systematisch rapport voor de Kamer.
 
 
 
 
 
 Minister Van Mierlo:
 
 Ik geef toe dat het dan meer gaat om serviceverlening. In werkelijkheid
wordt het werk al gedaan. Van alle uitspraken verschijnen samenvattingen in
het tijdschrift voor de rechten van de mens.
 
 
 
 
 
 De heer Van Oven (PvdA):
 
 Die serviceverlening zou door de Kamer bijzonder op prijs worden gesteld.
 
 
 
 
 
 De heer Blaauw (VVD):
 
 Ter ondersteuning zeg ik het volgende. De minister heeft in eerste termijn
gezegd dat wij over dit soort zaken vaker met elkaar moeten praten. Dit kan
daarbij betrokken worden, zodat wij ook langs deze kant dat platform creëren.
 
 
 
 
 
 Minister Van Mierlo:
 
 Misschien is er een concept, een manier te vinden waardoor het niet een
vreselijk, extra administratief karwei wordt. De heer Blaauw zegt dat het
over essenties gaat voor de Nederlandse rechtspraak. Ik zal het toezeggen.
Dan kan het misschien ook ingebed worden in een stuk waarover de Kamer van
gedachten kan wisselen met de regering. Ik meen het als ik zeg dat ik vind
dat wij over dit gedachtengoed meer moeten praten met elkaar. Dat vind ik
ook een beetje de gezamenlijke les die wij kunnen trekken uit het verschil
van mening dat wij de afgelopen tijd hebben gehad. Ik ben blij dat de Kamer
er behoefte aan heeft. De regering heeft het ook.
 
 
 
 
 
 De heer Van Oven (PvdA):
 
 Naar aanleiding van de uitspraak van de minister kan ik de tweede motie
intrekken.
 
 
 
 
 
 Minister Van Mierlo:
 
 Ik heb graag dat de eerste motie wel in stemming wordt gebracht.
 
 
 
 
 De voorzitter:
 
 Aangezien de motie-Van Oven (23936, R1523, nr. 10) is ingetrokken, maakt
zij geen onderwerp van beraadslaging meer uit.
 
 
 
 
 
 De algemene beraadslaging wordt gesloten.
 
 
 
 
 De voorzitter:
 
 Ik stel voor, het voorstel van rijkswet en de moties aan de stemmingslijst
van hedenmiddag toe te voegen. De stemmingen zullen over een kwartier beginnen.
 
 
 
 
 
 Aldus wordt besloten.
 
 
 
 
 
 De vergadering wordt van 12.05 uur tot 12.20 uur geschorst.
 
 
 
 
 Voorzitter: Deetman
 
 
 
 
 De voorzitter:
 
 De ingekomen stukken staan op een lijst die op de tafel van de griffier
ter inzage ligt. Op die lijst heb ik voorstellen gedaan over de wijze van
behandeling. Als aan het einde van de vergadering daartegen geen bezwaren
zijn ingekomen, neem ik aan, dat de Kamer zich met de voorstellen heeft verenigd.
 
 
 
 
 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/h-tk-19951996-59-4205-4216.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl