Behandeling van de brief van de staatssecretaris van Sociale Zaken en Werkgelegenheid over het vrij verkeer van werknemers uit de nieuwe EU-lidstaten (29407)
Staten-Generaal — Handelingen 
Datum: 2014-07-07 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Handeling 2003-2004, pag. 3144-3171

 
 
 

Handeling

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Vergadernummer
Datum vergadering

10-02-2004

Tweede Kamer der Staten-Generaal

2003-2004

nr. 46, pagina 3144-3171

03-02-2004

 

 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties over kamerdossier

Kamerdossier 29407Toon publicaties die dit dossier behandelen

 
 
 Publicaties in vergadering

Stemmingen in verband met het wetsvoorstel Gemeentelijke herindeling van een deel van de Achterhoek, de Graafschap en de Liemers en Bathmen, tevens wijziging van de grens tussen de provincies Gelderland en Overijssel (28855)Pagina 3134-3136
Regeling van werkzaamheden (dinsdag 3 februari 2004)Pagina 3132-3134
Debat naar aanleiding van het algemeen overleg van 28 januari 2004 over het geneesmiddelenbeleidPagina 3141-3144
Lijst van ingekomen stukken, met de door de voorzitter ter zake gedane voorstellen (dinsdag 3 februari 2004)Pagina 3192-3194
Debat naar aanleiding van een algemeen overleg op 27 januari 2004 over de direct gekozen burgemeesterPagina 3136-3141
Voortzetting van de behandeling van het wetsvoorstel Wijziging van onder meer de Wet op het primair onderwijs, de Wet op de expertisecentra, de Wet op het voortgezet onderwijs, de Wet educatie en beroepsonderwijs en de Wet op het hoger onderwijs en wetenschappelijk onderzoek, ter waarborging van de bekwaamheid tot het uitoefenen van beroepen in het onderwijs (Wet op de beroepen in het onderwijs) (28088)Pagina 3171-3192
Stemmingen in verband met het wetsvoorstel Wijziging van de Wet op de Ruimtelijke Ordening, de Wet op de stads- en dorpsvernieuwing en de Wet op de economische delicten (onderbrenging van overtredingen van bestemmingsplanvoorschriften en daarmee samenhangende overtredingen onder de werkingssfeer van de Wet op de economische delicten) (28734)Pagina 3134-3134
Presentie en opening (dinsdag 3 februari 2004)Pagina 3125-3125
Behandeling van de brief van de staatssecretaris van Sociale Zaken en Werkgelegenheid over het vrij verkeer van werknemers uit de nieuwe EU-lidstaten (29407)Pagina 3144-3171
Vragen van het lid Duyvendak over de verdeeldheid in het kabinet rond de eventuele toetreding van Turkije tot de EU, vragen van het lid Smits over uitspraken van voorzitter Hillen van het College voor zorgverzekeringen, over afschaffing verstrekkingen uit AWBZ o.a. van rollators voor ouderen en vragen van het lid Kant over ontslagen en vacaturestop bij de thuiszorg (mondelinge vragenuur)Pagina 3125-3132

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 251 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
Aan de orde is de behandeling van:de brief van de staatssecretaris
van Sociale Zaken en Werkgelegenheid over het vrij verkeer van werknemers
uit de nieuwe EU-lidstaten (29407).De beraadslaging wordt geopend.De heer Visser (VVD):Voorzitter. Het toekomstideaal van een grote EU met diverse vrijheden
wordt door iedereen herkend en nagestreefd. In het debat daarover moet echter
ook het verband worden gelegd tussen immigratie enerzijds en de effecten ervan
op de arbeidsmarkt, sociale zekerheid en sociale voorzieningen anderzijds.
Het vrije verkeer van personen binnen de EU – de huidige en de uitgebreide –
kan niet los worden gezien van dat thema. Mijn grootste kritiek op de regering
is dat zij dat verband nooit heeft gelegd. Zij stelde voor het vrije verkeer
van personen uit nieuwe lidstaten in te voeren zonder de brede consequenties
ervan onder ogen te zien. Nu ligt er op aandringen van de Kamer een notitie
van het CPB. Dat is winst, maar eigenlijk had die er twee jaar geleden al
moeten liggen. Ik wil daarom een paar opmerkingen vooraf maken over immigratie
en sociale voorzieningen.De WRR stelde niet lang geleden in het rapport "Nederland als immigratiesamenleving"
dat bij de opbouw van onze sociale rechtsstaat geen rekening is gehouden met
grootschalige immigratie. De grenzen van Nederland zijn volgens de WRR geen
geografisch begrip, maar liggen nu vooral bij de toegang tot maatschappelijke
instituties, zoals de sociale zekerheid, de gezondheids zorg
en de woning- en arbeidsmarkt. Vorige zomer kwam het CPB met de studie "Immigration
and the Dutch economy". Daarin heeft het CPB de waarschuwing opgenomen dat
de immigratie zoals wij die nu kennen, geen antwoord geeft op de consequenties
van de vergrijzing. Het CPB berekent dat de nettobijdrage van immigranten
aan de samenleving wel eens achter kan blijven of zelfs negatief kan zijn
indien komende immigranten de zelfde karakteristieken hebben als in het verleden,
zijnde laagopgeleid en niet-westers. Het CPB stelt dat deze gemiddelde negatieve
bijdrage van immigranten niet alleen maar het gevolg is van achterblijvende
arbeidsmarktparticipatie, maar gedeeltelijk ook wordt veroorzaakt door het
genereuze systeem van collectieve regelingen. Het CPB concludeert dat immigratie
beperkt moet zijn, gericht op immigranten met een hoog economisch potentieel
en op moeilijk vervulbare vacatures. Ik plaats die discussie over het vrije
verkeer van personen in die brede discussie. Daarom was mijn verbazing groot
over het feit dat deze notitie stelde dat mensen niet snel bereid zijn tot
emigratie naar een ander land.Mevrouw Bussemaker (PvdA):Voorzitter. De heer Visser spreekt wijze woorden over immigratie en integratie.
Hij spreekt ook over het rapport van het CPB. Deelt hij de conclusie van de
commissie-Blok? Die stelt in haar rapport dat immigratie misschien niet direct
positieve effecten heeft opgeleverd, maar zeker ook geen negatieve effecten.De heer Visser (VVD):De commissie-Blok trekt bijna de zelfde conclusie als het CPB. Het CPB
voegt er wel een waarschuwing aan toe. De commissie-Blok deed dat niet. Wij
gaan daar de komende maanden over discussiëren. Veel partijen vroegen
zich na het verschijnen van het rapport van die commissie af waarom het thema
immigratie er niet in stond verwerkt. Ik geef toe dat ik op dat vlak een stap
verder ga.Mevrouw Bussemaker (PvdA):De discussie daarover volgt nog. Ik wil nu alleen weten of u de conclusie
van de commissie-Blok deelt dat de immigratie misschien geen positieve, maar
zeker ook geen negatieve effecten heeft opgeleverd.De heer Visser (VVD):Die deel ik niet, want het blijkt niet uit het CPB-rapport waar ik net
naar verwees.De heer Bakker (D66):Voorzitter. De heer Visser haalde net een tussenzin uit een van die rapporten
aan, namelijk "indien nieuwe migranten de zelfde kenmerken hebben als oude
generaties en populatie migranten". Verwacht hij dat de potentiële migratie
uit Oost-Europa die zelfde kenmerken zal hebben?De heer Visser (VVD):Dat is precies de kwestie. Wat zijn de te verwachte effecten op de arbeidsmarkt
en hoe daarmee om te gaan. Hierop kom ik uitgebreid terug.De heer Bakker (D66):Hebt u enige aanleiding om te veronderstellen dat dit eenzelfde soort
populatie zal zijn? Eerlijk gezegd, denk ik dat tot nu toe uit alles het tegendeel
blijkt.De heer Visser (VVD):Dat hoor ik dan graag in uw termijn. Ik heb hierover nog een aantal opmerkingen
te maken.Mijn grootste verbazing gold de opmerking in de notitie dat mensen niet
snel bereid zijn tot emigratie naar een ander land. Uit het recente verleden,
dus uit de afgelopen vijftien jaar, blijkt iets anders. Het gaat dan om verschillende
vormen van migratie, dus om asielmigratie met alle consequenties van dien,
gezinshereniging, gezinsvorming en arbeidsmarktmigratie. Je kunt in elk geval
niet de conclusie trekken dat mensen niet snel bereid zijn om te emigreren.
Integendeel, anders zouden wij niet op heel veel terreinen een felle politieke
discussie over dit onderwerp voeren.Ik plaats nog twee kritische kanttekeningen bij deze maatregel. Ten eerste
is het quotum van 22.000 geen politiek of maatschappelijk wenselijk getal,
maar de toevallige uitkomst van het bepalen van de mediaan bij een bureaustudie.
Wie beweert dat het nuttig en noodzakelijk is om zoveel verblijfs- en werkvergunningen
te gaan verstrekken? Het quotumvoorstel lijkt mij meer een oplossing voor
problemen in de Treveszaal dan een reactie op ontwikkelingen in de samenleving.
De regering doet voorstellen waarvan het gevolg volgens haarzelf heel goed
zou kunnen zijn dat er tienduizend mensen extra een uitkering zullen krijgen.
En de PvdA lijkt dit positief te ontvangen. De financiële consequenties
kunnen volgens het kabinet zelf 70 mln negatief zijn. Niemand vraagt hoe deze
problemen zullen worden opgelost, ik wel. Hoe gaat het kabinet dit compenseren?
Wie gaat deze solidariteit opbrengen?Ten tweede ben ik er verbaasd over dat ook maar enige vorm van regulering
ontbreekt. Zonder arbeidsmarkttoets is er geen garantie dat de vacatures bij
aantoonbare tekorten worden vervuld. Het risico van verdringing blijft met
deze voorstellen onverminderd groot. Wat is de ratio hiervan? Waarom gebruikt
het kabinet hierbij niet het instrument van convenanten, terwijl de staatssecretaris
dit onlangs nog met verve verdedigde? Als er een convenant is, kun je letten
op aantoonbare tekorten op de arbeidsmarkt, want dan zitten werkgevers, CWI
en bewindslieden met elkaar aan tafel om daarover afspraken te maken. Daarmee
verminder je dan ook de bureaucratie.Mevrouw Bussemaker (PvdA):Ik probeer te begrijpen wat u zegt. Zegt u nu dat u geen tewerkstellingsvergunningen
maar convenanten wilt?De heer Visser (VVD):Wij hebben een aantal maanden geleden gesproken over het gebruik van het
instrument convenanten om problemen per sector aan te tonen. Het oorspronkelijke
wetsvoorstel uit 2001 was gericht op de situatie in Midden- en Oost-Europa.
De staatssecretaris heeft dit instrument met verve verdedigd, dus het verbaast
mij dat hij dit instrument hierbij niet gebruikt. Volgens mij is het in een
overgangsperiode een veel betere manier om er enigermate zicht op te krijgen
waar zich tekorten voordoen. Dan ontstaat er ook geen bureaucratie door individuele
toetsing.Mevrouw Bussemaker (PvdA):Drie maanden geleden zei u nog dat de grenzen dicht moeten. Ik begrijp
dat u daar niet meer achter staat, maar dat u arbeidsmigratie wel degelijk
wilt toestaan in de sectoren waar zich knelpunten voordoen.De heer Visser (VVD):Ik heb het woord "dicht" nooit gebruikt.Mevrouw Bussemaker (PvdA):U heeft in ieder geval gesuggereerd dat er niemand tot Nederland toegelaten
zou moeten worden, overigens ook toen zonder dat u de feiten kende.De heer Visser (VVD):Dat heb ik helemaal niet gesuggereerd, ik heb erop gewezen dat het kabinet
een vergaand voorstel doet zonder de consequenties ervan te overzien. Ik heb
op een aantal consequenties gewezen, die door de studie van het CPB veeleer
worden bevestigd dan ontkend.Mevrouw Bussemaker (PvdA):Ik wil u nog wel even herinneren aan uw eigen woorden in het debat van
24 september 2003. U roept in uw motie de regering op, tijdig maatregelen
te nemen en zo nodig de Nederlandse arbeidsmarkt vooralsnog gesloten te houden
voor werknemers uit de nieuwe lidstaten. Is dat gesloten houden of niet? Ik
kan het niet anders lezen.De heer Visser (VVD):U sloeg wel de woorden "indien nodig" over. Wij hebben in dat debat uitgebreid
aangegeven waarop wij het oog hadden. Wij hebben erop aangedrongen, na te
gaan in welke sectoren de problemen zich voordoen. U moet wel het verslag
van het hele debat nalezen.Mevrouw Bussemaker (PvdA):Dat zou wat lang duren, want dat debat heeft een paar uur geduurd. Ik
heb het dictum van uw motie voorgelezen. Maar goed, wij kunnen nagaan waar
de knelpunten zich voordoen. Nu constateert de staatssecretaris op basis van
een rapport van het CPB dat het reuze meevalt, dat er ongeveer tienduizend
mensen te verwachten zijn. Wat is uw probleem dan nog? De VVD loopt toch altijd
achter het CPB aan? Waarom zijn die getallen voor u nu ineens ongeloofwaardig?De heer Visser (VVD):Het valt mij niet mee dat uit die studie blijkt dat het heel wel mogelijk
is dat er tienduizend mensen extra een uitkering zullen moeten krijgen. Het
verbaast mij dat u daar zo gemakkelijk overheen stapt. Het valt mij ook op
dat er een tekort van 70 mln in het budget voor de sociale zekerheid zal ontstaan,
dat is een getal waar wij in de Kamer niet te makkelijk overheen moeten stappen.Mevrouw Bussemaker (PvdA):Ik stap helemaal nergens overheen, ik neem wel afstand van de suggestie
die u heeft gewekt dat iedereen hierheen zou komen om onmiddellijk bijstand
aan te vragen, want dat kan helemaal niet. Die indruk wekt u nu weer.De heer Visser (VVD):Ik heb die suggestie helemaal nooit gewekt, dus ik hoef haar ook niet
te weerleggen.De heer Bakker (D66):Voorzitter. Is de heer Visser het niet met mij eens dat het verstandig
zou zijn om aan de vooravond van de hereniging van West- en Oost-Europa de
totale effecten van die stap en niet louter de effecten op de arbeidsmarkt
te bekijken? Moeten wij het niet ook zien in het perspectief van de gevolgen
voor Nederland van het opengaan van al die markten? U weet dat Nederland in
het verleden, elke keer als de Europese Unie werd uitgebreid, vrijwel automatisch
profiteerde omdat Nederland in hoge mate van export afhankelijk is. Ziet u
ook eens die kant van de medaille in plaats van alleen maar de mogelijke bedreigingen
te schetsen.De heer Visser (VVD):Die kant van de medaille zie ik ook. Dat ontslaat mij echter niet van
de verplichting om te kijken naar de effecten op korte termijn van dit voorstel.
Ik zei in mijn inleiding dat van het uiteindelijke ideaal waar wij allen naar
streven, niemand afstand heeft genomen.De heer Bakker (D66):Eigenlijk zegt u dat u wel de lusten wilt, maar dat u de lasten voor u
uit schuift.De heer Visser (VVD):Als ik er niet over was begonnen, hadden wij de lasten niet voor ogen
gehad. Ik zoek naar een middel om de lasten minder te maken. Als u dat niet
doet, is dat uw verantwoordelijkheid.Mevrouw Van Gent (GroenLinks):U sprak zojuist over verdringing. Uw partij heeft grote bezwaren tegen
het vrije verkeer van werknemers. Vrij verkeer van diensten blijft echter
mogelijk. Het is dus mogelijk dat mensen in Polen via uitzendbureaus worden
ingehuurd en vervolgens in Nederland aan de slag gaan onder slechtere arbeidsvoorwaarden
en -omstandigheden dan Nederlandse werknemers. Hoe wilt u dat voorkomen?Hoe denkt u verder over illegale arbeid? Als je dit niet goed regelt,
zal de illegale arbeid toenemen. Wij oefenen daarop ook te weinig controle
uit. Ik vind dat het wat gemakkelijk wordt gezegd. U gaat voorbij aan een
aantal andere problemen die natuurlijk wel moeten worden opgelost.De heer Visser (VVD):Ik was niet van plan daaraan voorbij te gaan. Illegale arbeid en alles
wat daarmee samenhangt, zoals verhuur door huisjesmelkers die op grote schaal
mensen in kleine kamertjes bij elkaar zetten, moet je keihard aanpakken. Dat
moet je sowieso doen, of de Unie nu wordt uitgebreid of niet. Wat dat betreft
zitten wij op dezelfde lijn van denken. Het is niet iets waaraan je zomaar
voorbij kunt gaan.Mevrouw Van Gent (GroenLinks):Misschien bent u het ook met mij eens dat vrij verkeer van diensten het
mogelijk maakt dat mensen via uitzendconstructies in Nederland aan de slag
gaan onder slechtere arbeidsvoorwaarden en wellicht arbeidsomstandigheden
dan Nederlandse werknemers. Dat is toch een akelig probleem dat u niet oplost.
Ik vraag u om daaraan ook iets te doen als het vrije verkeer van werknemers
niet op een goede manier wordt geregeld.De heer Visser (VVD):Je kunt niet zeggen dat het invoeren van vrij verkeer van personen alle
problemen inzake illegaliteit en detacheringsconstructies oplost. Dat hadden
wij dan ook kunnen doen zonder uitbreiding van de EU.Mevrouw Van Gent (GroenLinks):Ik wil graag dat u ingaat op dat vrije verkeer van diensten en die uitzendconstructies.
Die zijn nu al praktijk. Daardoor vindt ook verdringing plaats op de Nederlandse
arbeidsmarkt. Omdat voor verschillende mensen verschillende arbeidsvoorwaarden
gelden, is het voor werkgevers uitermate aantrekkelijk om via het vrije verkeer
van diensten werknemers hierheen te halen ten koste van Nederlandse werknemers.De heer Visser (VVD):De omzeilingsconstructies vormen een serieus probleem, waarnaar wij moeten
kijken. Werkgevers moeten niet van twee walletjes eten. Je hebt of het ene
te veroordelen of het andere. Je moet er wel rekening mee houden dat op de
meer concurrerende Europese arbeidsmarkt onze arbeidsvoorwaarden sowieso onder
druk komen te staan. Wij gaan er namelijk internationaal mee concurreren.
Ik zal hier echter niet zeggen dat ik voorstander ben van de instandhouding
van de detacheringsconstructies en ik laat mij dat ook niet in de mond leggen.
Als u straks een goed voorstel hebt, hoor ik dat graag van u.Mevrouw Bussemaker (PvdA):Het is een belangrijke opening als de heer Visser zegt dat hij geen voorstander
is van detacheringsconstructies. Wij weten uit het verleden dat via detacheringsconstructies
mensen hier illegaal komen werken of buiten de cao's die hier zijn afgesproken.
Zegt u nu dat u het steunt, als de Kamer met een voorstel komt om een einde
te maken aan de detacheringsconstructies en het verschijnsel dat mensen niet
onder de in Nederland afgesproken arbeidsvoorwaarden werken?De heer Visser (VVD):Ik wil dat voorstel eerst zien. Ik zal het serieus bekijken.Er zijn voor mij nog een paar onduidelijkheden en daarom wil ik op een
paar punten nog graag antwoord van de staatssecretaris. Het eerste betreft
de 70 mln die ik net noemde. Zijn daarbij de effecten voor de IHS betrokken?
Ik wil ook graag weten wat de consequenties zijn van het verstrekken van 22.000
verblijfsvergunningen voor de begroting van de IND. Normaal moeten dergelijke
vergunningen kostendekkend worden verleend. Voor EU-burgers zijn zij echter
tegen gereduceerd tarief beschikbaar. Is daarmee rekeninggehouden in de voorstellen
van het kabinet? Een aantal maanden geleden hebben wij al gesproken over de
oplopende tekorten van de IND vanwege werkzaamheden op dit terrein.Dan heb ik een andere praktische vraag naar aanleiding van het quotumvoorstel
van het kabinet. Wordt het aantal seizoenarbeiders in het quotum één
keer meegeteld of kunnen die vier keer worden meegeteld, bijvoorbeeld als
zij vier keer een seizoen hebben gewerkt?Hoe wil het kabinet omgaan om met het overschrijden van die zogenaamde
grenswaarde, dat quotum? Wat gebeurt er als dat wordt overschreden? Wordt
dan geen enkele tewerkstellingsvergunning meer verleend, ook niet voor seizoensarbeid?
Wat zijn de verhoudingen binnen de 22.000 tussen seizoensarbeid en langer
durende contracten?Voorzitter. Het lijkt de VVD verstandiger om voor de overgangsmaatregel
een iets andere invulling te kiezen. Laat het kabinet op basis van de nieuwe
convenantenwet afspraken met het CWI en werkgevers maken, opdat de tewerkstellings-
en verblijfsvergunningen worden afgegeven ten behoeve van die sectoren waar
aantoonbare tekorten op de arbeidsmarkt zijn. Dat is een vorm van sturing
en regulering tegelijk.Het belangrijkste vindt de VVD dat de komende twee jaren worden gebruikt
om immigratie van mensen buiten de EU en de effecten daarvan op de samenleving
te inventariseren en aan te pakken. Dat is voor ons de brede discussie waarin
het onderwerp van het vrije verkeer binnen de grote EU aan de orde komt.De heer Rouvoet (ChristenUnie):Voorzitter. Wat de heer Visser zojuist heel snel zei, was via de media
ook al tot ons gekomen. Stelt de VVD-fractie nu werkelijk voor om voor werk
op die terreinen waarvoor geen Nederlanders zijn te vinden, het vrije verkeer
van werknemers binnen de grotere Europese Unie toe te staan? Daarover las
ik vanmorgen iets in de media. Dit zou toch een herintroductie zijn van het
gastarbeiderschap, maar dan binnen de Europese Unie. Dat kan de heer Visser
toch niet serieus voorstellen.De heer Visser (VVD):Nee, wat ik voorstel is dat wij een overgangsmaatregel moeten willen hanteren.
Wij zien dat steeds meer landen om ons heen een overgangsmaatregel hanteren
en dat heeft effecten voor de Nederlandse arbeidsmarkt. Die effecten worden
alleen maar groter naarmate meer landen zo'n maatregel nemen. Toen wij hierover
in september spraken, namen nog maar twee landen zo'n maatregel. Nu zijn het
er meer en het risico voor de Nederlandse arbeidsmarkt wordt daarmee groter.
Ook het risico van verdringingseffecten op de Nederlandse arbeidsmarkt wordt
daarmee groter. Daarom zeg ik: het wetsvoorstel dat wij niet lang geleden
in deze Kamer bespraken, biedt het instrument van het opstellen van een convenant
hiervoor. Wij zouden kunnen nagaan in welke sectoren aantoonbare tekorten
bestaan en of daarvoor wel of niet aanbod op de Nederlandse arbeidsmarkt beschikbaar
is.De heer Rouvoet (ChristenUnie):Ik kan mij wel iets voorstellen bij deze redenering, maar als je zoiets
wilt moet je, in lijn met uw aanvankelijke motie, de ontwikkelingen nog een
poosje willen afwachten en de grenzen zolang dichthouden. De toegang tot onze
arbeidsmarkt is dan gesloten. Ondertussen kun je dan nagaan waar er knelpunten
zijn. Echter, tegelijk kun je niet zeggen: voor het werk waarvoor wij geen
Nederlanders kunnen vinden, willen wij mensen uit andere landen toelaten.
Voor de rest zou je het dan doen voorkomen dat er geen vrije verkeer van werknemers
is. Daarmee zou je erg selectief shoppen, gelet ook op het vrij fundamentele
beginsel van de uitgebreide Europese Unie.De heer Visser (VVD):Als u dat mij verwijt, verwijt u dat ook het merendeel van de landen van
de Europese Unie. Daar worden nu soortgelijke maatregelen aangekondigd.De heer Rouvoet (ChristenUnie):Ik hecht eraan te zeggen dat ik mensen graag aanspreek op datgene waarvoor
wij zelf verantwoordelijk zijn. U verwijst mij nu naar andere landen, maar
u bent als medewetgever verantwoordelijk voor de aanpak in Nederland. Daarom
vraag ik of het voorstel van de VVD-fractie inhoudt dat de grenzen nog een
tijdje gesloten worden gehouden en dat ondertussen wordt nagegaan waar zich
knelpunten voordoen of dat zij een vorm van moderne gastarbeiderschap binnen
de Europese Unie wil introduceren. In het laatste geval wil zij dus nagaan
waar zich knelpunten voordoen en voor welk werk geen Nederlanders zijn te
vinden. Daarvoor zouden dan de mensen uit de nieuwe Midden- en Oost-Europese
lidstaten van de Europese Unie gebruikt kunnen worden. Is dat
het voorstel van de VVD?De heer Visser (VVD):Nee, want u vat dat samen als een moderne vorm van gastarbeiderschap.
Dat vind ik een karikatuur van wat ik voorstel.De heer Rouvoet (ChristenUnie):Dan rust op u de verantwoordelijkheid om uit te leggen waarin het voorstel
van de VVD-fractie verschilt van het gastarbeiderschap dat wij kenden in met
name de jaren zestig. Bij dat laatste denk ik aan de komst van grote groepen
mensen naar ons land om hier dat werk te doen waarvoor geen Nederlanders beschikbaar
zijn. Ik gebruik deze woorden omdat zij ook in de media zijn gebruikt. U weerspreekt
de juistheid ervan ook niet. U kunt nu echter niet alleen zeggen dat ze een
karikatuur zijn van uw voorstel. U zult moeten aangeven op welk punt ik de
fout inga. Daar sta ik voor open.De heer Visser (VVD):Er is het gevaar van verdringing op de Nederlandse arbeidsmarkt. Hoe groter
die is, hoe meer Nederlandse werklozen er zullen komen. We hebben nog maar
kort de nieuwe Wet werk en bijstand. Ik ben er dus bang voor dat als wij dit
vrije verkeer in deze economische situatie meteen mogelijk maken en een aantal
ons omringende landen wel met overgangsmaatregelen werken, wij te maken krijgen
met consequenties die wij niet willen. Dat zullen zijn: consequenties in budgettaire
zin. Ik heb verwezen naar de 70 mln. Veel belangrijker zullen de consequenties
zijn voor de mensen die in deze moeilijke economie naar werk zoeken. Tegelijkertijd
weet ik dat zich in een aantal sectoren problemen voordoen vanwege een tekort
aan werknemers. Ik begon mijn bijdrage ook met te zeggen dat wij dit debat
moeten zien in de bredere context van onze omgang met immigratie en onze economie.
Wij hebben dit voorstel van het kabinet ontvangen zonder dat het in een bredere
context is geplaatst. Ik vind dat wij de overgangsperiode moeten gebruiken
om ervoor te zorgen dat er maatregelen komen voor immigratie van buiten de
EU. Op afzienbare termijn hebben wij binnen de EU een grotere mate van arbeidsmarktparticipatie
en immigratie.De heer Rouvoet (ChristenUnie):Ik vind dat er moet worden gekozen. Je kunt ervoor kiezen het recht op
vrij verkeer van werknemers voluit te erkennen. Dat uitgangspunt hoort er
binnen de EU te zijn. Er kan ook reden zijn om de zaak nog een tijdje gesloten
te houden. De heer Visser gaat daar echter tussenin zitten. Vanwege nationale
belangen met betrekking tot economie, bijstand en dergelijke wil hij niet
dat mensen hier zomaar kunnen gaan werken. Hij wil de mensen wél toelaten
voor een aantal klussen waarvoor wij geen Nederlanders vinden. Ik vind niet
dat hij die middenpositie kan innemen.De heer Visser (VVD):Ik begrijp niet waarom u dat een middenpositie noemt. Volgens mij lijkt
mijn positie zeer sterk op datgene wat in lidstaten om ons heen gebeurt. De
wetgeving verandert nationaal, dus de afzonderlijke lidstaten zullen in de
techniek andere voorstellen indienen.De heer Bruls (CDA):Ik deel een groot aantal van de overwegingen van de heer Visser. Je zou
er nog dingen aan kunnen toevoegen, bijvoorbeeld met betrekking tot huisvesting.
Hoe pak je dat aan? Hoe controleren wij de paspoorten van mensen die vroeger
Pools waren en nu niet meer, maar dat misschien wel weer kunnen worden? Ik
heb echter behoefte aan verduidelijking van het standpunt van de heer Visser.
Hij pleit voor een arbeidsmarkttoets. Ik ben het daarmee eens, maar is hij
het ermee eens dat die toets twee kanten op moet werken? Enerzijds moet de
behoefte op de arbeidsmarkt worden bezien. Anderzijds moet er een zodanig
flexibel systeem komen dat wij ook tegemoet kunnen komen aan behoeften van
sectoren die geconfronteerd worden met krapte op de arbeidsmarkt.De heer Visser (VVD):Ik heb iets soortgelijks voor ogen.Mevrouw Bussemaker (PvdA):Ik bouw voort op de vragen van de heer Rouvoet over het gastarbeiderschap
binnen Europa. Kan de heer Visser het zich voorstellen dat binnen twee jaar
een eind wordt gemaakt aan die constructie door écht voor vrij verkeer
te pleiten?De heer Visser (VVD):Kan ik mij voorstellen dat de overgangstermijn niet twee jaar maar één
jaar is? Is dat de vraag?Mevrouw Bussemaker (PvdA):Stel dat na een overgangstermijn van twee jaar het vrije verkeer van werknemers
binnen Europa totstandkomt. Wat zou er in de tussentijd moeten gebeuren om
ervoor te zorgen dat dat op een evenwichtige manier vorm krijgt?De heer Visser (VVD):Mijn streven is erop gericht, de overgangsperiode twee jaar te laten duren.
Volgens mij moeten wij daaraan werken. Er is geen verborgen agenda in de zin
dat ik voor een uitschuif ben.Wat doen wij gedurende de overgangsperiode? Die vraag heb ik al eerder
gehoord.Mevrouw Bussemaker (PvdA):U geeft nu alleen maar aan dat u een arbeidsmarkttoets wilt. Dat kun je
tot in lengte van jaren volhouden. Wat wilt u doen om ervoor te zorgen dat
dat vrije verkeer na twee jaar niet leidt tot illegalenconstructies, tot het
ontduiken van de Nederlandse arbeidsvoorwaarden?De heer Visser (VVD):Gedurende die twee jaar moeten wij alles op alles zetten om de situatie
van de Nederlandse economie te verbeteren. Er ligt een pakket van maatregelen
voor waarover je het op onderdelen wel of niet eens kunt zijn. Verder moeten
wij het probleem van de illegale arbeid aanpakken en alles wat daarmee annex
is. Illegale arbeid wordt niet alleen verricht door mensen uit Midden- en
Oost-Europa. Huisjesmelkers en werkgevers die misbruik van deze mensen maken
moeten worden aangepakt. Ik geloof niet dat het vrije verkeer de oplossing
is voor de illegalenproblematiek. Verder vind ik het erg belangrijk om voor
ogen te houden dat wij, op het moment dat wij een vrij verkeer van personen
in de EU hebben, niet kunnen doorgaan met de huidige migratie van buiten de
EU. Ik heb een aantal interessante bijdragen hierover van uw fractievoorzitter
gelezen; die moeten wij mijns inziens betrekken bij de gehele discussie. Daarnaast
ben ik van oordeel dat het kabinet van het begin af aan beter over deze problematiek
had moeten nadenken teneinde de discussie in een bredere context te plaatsen. Voorzitter. Vergeleken met een aantal maanden geleden kom ik nu tot de
conclusie: beter ten halve gekeerd dan ten hele gedwaald. Het voorstel dat
nu voorligt, is in feite een overgangsmaatregel. Niet lang geleden beweerde
het kabinet nog stellig dat zo'n overgangsmaatregel niet nodig was. Het kabinet
geeft dus eigenlijk aan naar de argumenten geluisterd te hebben door met dit
voorstel te komen. Goed beschouwd is mijn motie waarnaar mevrouw Bussemaker
verwees, in zekere zin uitgevoerd. Ik zeg er wel meteen bij dat het nu van
belang is om de volgende stap te zetten.Mevrouw Bussemaker (PvdA):Voorzitter. De teneur van de debatten die het vorig najaar over dit onderwerp
zijn gevoerd in zowel de vaste commissie voor Sociale Zaken en Werkgelegenheid
als de commissie voor Europese Zaken was er een van: de Polen komen! Ze hebben
hangsnorren, zoals mijn collega Timmermans zei, en ze pikken onze banen in
en jagen de bijstand op kosten. Dat was in ieder geval de teneur van de inbrengen
van de kant van de VVD en het CDA bij het debat in het najaar over het vrije
verkeer met staatssecretaris Rutte en later dat jaar met staatssecretaris
Nicolaï. Men kende de feiten niet, maar de conclusie was duidelijk.De heer Bruls (CDA):De teneur van mijn inbreng was in ieder geval dat ik mij zorgde maakte
over de werking van onze arbeidsmarkt en dat met name wij orde op zaken moesten
stellen. Dus niet: zij zijn fout. Nee, wij moeten iets doen.Mevrouw Bussemaker (PvdA):Dat is een belangrijke nuancering die u aanbrengt ten opzichte van het
najaar. Ik heb de verslagen van het debat toen en van het debat tussen de
Europawoordvoerders gelezen en daarin kreeg ik wel degelijk de indruk dat
uw collega Van Dijk de gedachte opperde dat er mensen uit Midden- en Oost-Europa
hierheen komen en de banen inpikken die wij zo hard nodig hebben voor de werklozen
hier. Dat is een teneur die mij niet aanspreekt en die ik ook niet vind passen
bij het grote belang dat mijn fractie aan Europa en een zorgvuldige omgang
met de nieuwe lidstaten hecht.Voorzitter. Uit eerdergenoemd debat over het vrije verkeer heb ik de indruk
gekregen dat men nog niet zo geïnteresseerd was in de feiten maar dat
de conclusie al wel vaststond. Er moest een overgangsmaatregel komen en eventueel
moesten de grenzen gesloten blijven, zoals in de motie van de heer Visser
stond. Mede op ons verzoek heeft de staatssecretaris toegezegd met een notitie
te komen. Bij dat debat heb ik een- en andermaal gezegd dat ik graag de bedreigingen
én de kansen in kaart gebracht wilde hebben, dat wij ook gevoelig zijn
voor feiten en dat ook wij beseffen dat feiten kunnen veranderen. Mijn fractie
is blij dat die notitie er nu is. Ze geeft aan dat de eerder verwachte aantallen
mee lijken te vallen, namelijk zo'n 10.000 mensen, maar dat ze nog steeds
omgeven zijn met onzekerheden. Daarnaast moeten wij constateren dat de overgangsbepalingen
die oorspronkelijk vooral bedoeld waren voor Oostenrijk en Duitsland om die
binnenboord te houden bij de uitbreiding, door steeds meer landen worden gehanteerd
om gebruik te maken van beperkingen. Nu zijn het alleen nog Zweden, het Verenigd
Koninkrijk en Ierland die hebben besloten om geen enkele beperking op te leggen.
Dit is tegen de achtergrond van afspraken die indertijd met de nieuwe lidstaten
zijn gemaakt en in het kader van de Europese gedachte heel vervelend en pijnlijk,
maar het is wel een feit waar wij mee te maken hebben als wij een besluit
nemen tot het al dan niet invoeren van de voorliggende overgangsmaatregel.Tegen die achtergrond vindt mijn fractie het besluit van de regering om
voor werknemers uit de nieuwe lidstaten het vereiste van een tewerkstellingsvergunning
te handhaven, met name, zoals de regering zegt, om zo te garanderen dat men
niet onder het cao-loon en onder arbeidsomstandigheden gaat zitten, verstandig
maar ook wel enigszins verrassend als ik naar de coalitiefracties luister,
die zich enorm druk maken over administratieve lasten. Ik kan mij namelijk
voorstellen dat zo'n tewerkstellingsvergunning wel administratieve lasten
voor werkgevers oplevert. Mijn fractie is bereid om daar niet al te moeilijk
over te doen, als dat inderdaad bijdraagt aan het garanderen van goede arbeidsvoorwaarden
en het voorkomen dat men onder het Nederlands minimumloon gaat zitten. Ik
ben benieuwd naar de reactie van de staatssecretaris hierop.Mijn fractie kan zich voorstellen dat er argumenten zijn om het besluit
in mei 2005 te heroverwegen indien voor die datum inderdaad meer dan 22.000
tewerkstellings vergunningen dreigen te worden afgegeven. Eerlijk
gezegd lijkt mij dat een hypothetische grens gezien de beschikbare gegevens.
Ook om andere redenen is er aanleiding tot vragen. De heer Visser heeft ze
voor een deel al gesteld. Waar is die grens van 22.000 precies op gebaseerd?
De hypothese lijkt overigens meer een aanname. Men wil op termijn vrij verkeer,
maar als het aantal vergunningen een bepaalde grens overschrijdt, moet er
opnieuw over gesproken worden. Waar wordt dan opnieuw over gesproken? Wordt
er een extra arbeidsmarkttoets ingevoerd? Wordt de illegale arbeid echt aangepakt?Duidelijk is in ieder geval dat het resultaat een compromis is. D66 stuurde
aan op vrijlating en CDA en VVD wilden een beperking. Wil de staatssecretaris
althans nog veinzen dat er ook inhoudelijke argumenten hiervoor zijn? Of geeft
hij toe dat het eigenlijk alleen maar gaat om een politieke uitruil?Voorzitter. Mijn fractie heeft veel kritiek op de punten die de regering
onterecht niet of onvoldoende aanroert. De regering spant het paard achter
de wagen omdat zij onvoldoende wil doen aan bestrijding van illegale arbeid.
Als u mij toestaat, wil ik daar nog enkele opmerkingen over maken.De voorzitter:Dat kan ik niet doen. Wij hebben spreektijden van vijf minuten afgesproken
en u heeft nog een halve minuut.Mevrouw Bussemaker (PvdA):Ik wil weten op welke wijze de komende twee jaar de illegale arbeid aangepakt
wordt. Hoe wil de regering ervoor zorgen dat de detacheringsconstructies ongedaan
worden gemaakt?De heer Bakker (D66):Voorzitter.De voorzitter:Ik wil de spreektijd ook niet verlengen door nu nog interrupties toe te
staan. Het spijt me.De heer Bakker (D66):Maar ik heb echt een vraag aan mevrouw Bussemaker.De voorzitter:Die verwerkt u maar in uw eigen termijn.Mevrouw Bussemaker (PvdA):Hoe wordt vermeden dat malafide uitzendbureaus de kans krijgen? Hoe wordt
een evenwicht bereikt tussen vrij verkeer van werknemers en vrij verkeer van
kapitaal en vooral van diensten? Als de diensten vrij worden gelaten, maar
het verkeer van werknemers wordt gereguleerd, ontstaat er een buitengewoon
onevenwichtige situatie op de Nederlandse arbeidsmarkt. De staatssecretaris
kan een lichte toets invoeren voor diensten en op die manier detacheringsconstructies
vermijden. Dan laat hij zien dat een echte sociaal-liberaal is. Hij kan echter
ook laten zien dat hij als een schoothondje achter zijn grote voorbeeld Bolkestein
aanloopt. Ik hoop van harte dat de staatssecretaris bereid is om zijn sociaal-liberale
profiel te vertalen in een regulering van diensten in het nieuwe Europa.Mevrouw Van Gent (GroenLinks):Voorzitter. Op de dag van de arbeid, op 1 mei a.s., treden tien nieuwe
leden toe tot de EU. De inwoners van deze nieuwe lidstaten zijn vrij om zich
door Europa te bewegen, maar zij mogen in het overgrote deel van de Unie nog
niet aan het werk. Duitsland en Oostenrijk lopen hierin voorop. Zij willen
de komende jaren – wellicht loopt dit tot 2011 – hun arbeidsmarkt
afschermen voor de komst van werknemers uit Oost- en Midden-Europese landen.
Uit de brief die wij vandaag bespreken, blijkt dat ook Nederland zich een
beetje tot dit kamp rekent. De fractie van GroenLinks vindt dit een slap en
onduidelijk compromis. Deze staatssecretaris heeft de ondankbare taak om dat
compromis te verdedigen. Als wij de kranten mogen geloven, heeft men het in
Treveszaal gewoon op een akkoordje gegooid. Aanvankelijk was geen enkele Oost-Europeaan
welkom. Vervolgens werden dat er 10.000, 30.000 en uiteindelijk is het afgekaart
op een aantal van 22.000. Dit is hoger dan het aantal werknemers dat het CPB
verwacht. Waarschijnlijk is geen enkele Pool, Hongaar, Let of Tsjech de dupe
van dit kabinetsbesluit.De vraag is echter of Nederland een onbetrouwbare partner is; een land
dat wel A heeft gezegd, maar geen B durft te zeggen; een land dat aanvankelijk
het uitgangspunt had "beloofd, is beloofd", maar die belofte weinig waard
lijkt te vinden. Is Nederland een land dat weigert om EU-onderdanen die hier
komen werken een fatsoenlijk cao-loon te betalen?De GroenLinksfractie vraagt vandaag wel opheldering over de grens van
22.000. Geldt de grenswaarde voor alle werknemers uit Midden- en Oost-Europese
landen samen, oftewel mogen de huidige Poolse verpleegkundigen gewoon blijven
werken? De staatssecretaris schrijft in zijn brief aan de Kamer: als voor
mei 2005 de grenswaarde van 22.000 tewerkstellingsvergunningen dreigt te worden
overschreden, zal het kabinet zijn besluit heroverwegen. Dat klinkt relaxed,
ontspannen, in de trant van: wij zien wel wat er gebeurt, wij houden gewoon
de vinger aan de pols. Daar is op zich niets op tegen. Maar in de pers gaat
diezelfde staatssecretaris een stuk verder, want in Tubantia van 24 januari
zegt hij: wij hebben besloten om op 22.000 een grens te stellen. Als over
een jaar ook maar enigszins blijkt dat wij die harde bovengrens overschrijden,
dan moeten wij de huidige regelgeving weer opschorten. Hoe zit het nu precies,
staatssecretaris? Mogen er in één jaar maximaal 22.000 tewerkstellingsvergunningen
worden verstrekt en dus niet één meer? Gaat de deur voor Polen
en Tsjechen op slot bij die 22.000? Gaat de staatssecretaris aan nummer 22.001
uitleggen dat hij of zij er niet in mag omdat Zalm en Brinkhorst het oneens
waren? Graag helderheid over dit punt.Het standpunt van de VVD hebben wij gehoord. Het standpunt van het CDA
is bij interruptie gegeven, maar ook in de krant heeft het van zich laten
horen. De positie van CDA en VVD lijkt aardig, want men is ten opzichte van
het kabinet en VNO-NCW lekker dualistisch. Dat vindt mijn fractie in sommige
opzichten best aardig, maar het is wel jammer dat dit dualisme vervolgens
leidt tot het in stand houden van een asociale systematiek. In wezen zeggen
deze partijen dat de grenzen dicht gaan, maar over het verkeer van diensten
of illegale arbeid wacht men nog nuttige voorstellen af. Zij willen niet van
meerdere walletjes eten, maar wat zij vervolgens wel doen, is volstrekt onhelder,
want er is geen enkel concreet voorstel gedaan. Ik heb zojuist een conceptmotie
overhandigd, dus die moeten zij dan maar even goed nalezen. Ik kom daar zeker
op terug. Het lijkt erop dat de staatssecretaris in het kabinet veel heeft moeten
overbruggen.De heer Bruls (CDA):Ik heb geen conceptmotie gezien, maar dat is niet zo relevant.Mevrouw Van Gent (GroenLinks):Mijnheer Bruls, ik ben u vergeten, maar ik kom nog bij u.De heer Bruls (CDA):U vergeet veel meer. Wat wilt u eraan doen om aan de onderkant van de
arbeidsmarkt echte banen te creëren en in stand te houden en Nederlandse
werkzoekenden een plek daarop te geven? Of is het het aloude riedeltje van
10.000 Melkertbanen en een aantal mensen dat toch niet uit de uitkering kan
komen, dat u altijd vol verve verdedigt. Moeten wij verder blijven toekijken?
Dat noem ik pas echt slapen.Mevrouw Van Gent (GroenLinks):U weet dat ik altijd klaarwakker ben, zeker als ik met u in debat mag,
want dat is altijd een hoogtepunt.De heer Bruls (CDA):U prikkelt mij wel.Mevrouw Van Gent (GroenLinks):Over gesubsidieerde arbeid hebben wij een ander standpunt dan u, want
u breekt banen af en wij houden ze graag in stand. Wij hebben eerder voorstellen
gedaan voor het beschermen van de arbeidsmarkt, zoals uitbreiding van de werkingssfeer
van de WAGA tot diensten. Via uitzendconstructies worden hier mensen met slechte
arbeidsvoorwaarden ingehuurd, puur omdat werkgevers daar voordeel bij hebben.
Zij hebben maling aan de Nederlandse werkzoekenden, die gewoon op basis van
de Nederlandse arbeidsvoorwaarden in dienst genomen moeten worden. Die verantwoordelijkheid
zal beter moeten worden opgepikt. Als het niet meer mogelijk wordt om mensen
naar Nederland te halen met slechtere arbeidsvoorwaarden, ben ik ervan overtuigd
dat het verschil met het inhuren vervalt. Werkgevers zullen hun blik dan ook
meer richten op degenen die in Nederland langs de kant staan, want u en ik
zijn het erover eens dat die mensen ook aan de slag moeten.De heer Bruls (CDA):Zeker, maar ik hoor vaak van werkgevers, waarover u wat minder spreekt,
dat zij wel geprobeerd hebben om via het CWI mensen te krijgen, maar dat zij
niet zo hard werken of zich ziek melden voordat zij moeten komen. Heeft het
probleem ook niet te maken met de wijze waarop wij mensen stimuleren om de
arbeidsmarkt op te gaan en dat soort werk te accepteren?Mevrouw Van Gent (GroenLinks):Ik ben er zeer voor om mensen te stimuleren, maar ben er niet voor dat
wij cao-afspraken en arbeidsvoorwaarden en arbeidsomstandigheden gaan ondermijnen.
Ik heb altijd nog een klein beetje hoop dat ook het CDA voor een sociale invalshoek
op dit vlak is, zodat wij daarover zaken kunnen doen.De heer Bruls (CDA):Dat is nu niet aan de orde.Mevrouw Van Gent (GroenLinks):Van bonden tot werkgevers wordt ervoor gepleit om de werkingssfeer van
detacheringsconstructies nu eens aan te passen. Alleen Nederland en Duitsland
hebben dat niet op een goede manier geregeld. Je hoeft niet eens zo'n revolutionair
typje te zijn om daar wat aan te doen.De heer Van der Vlies (SGP):Ook ik kreeg de indruk dat mevrouw Van Gent een blaadje kwijt was van
haar voorbereide speech, namelijk het blaadje over het arbeidsmarktbeleid
dat wij voor diverse doelgroepen hebben. Het is heel simpel: een cao-gegarandeerde
baan die ingenomen wordt door iemand uit de toetredende landen, kan niet worden
ingenomen door iemand uit de doelgroepen die wij willen promoten. Ik had van
mevrouw Van Gent begrepen dat zij toch op z 'n minst zorg had voor het "eigen
doelgroepenbeleid", om het zo aan te duiden.Mevrouw Van Gent (GroenLinks):Ja, dat heb ik ook gezegd. Ik vind het op zich een redelijk voorstel van
de staatssecretaris om de vinger enigszins aan de pols te houden. Ook het
Centraal Planbureau heeft glashelder aangegeven dat wij niet moeten overdrijven
bij de vraag hoeveel werknemers naar Nederland toe zullen komen. Overigens
ken ik de heer Van der Vlies niet als iemand die overdrijft. Toch wil men
vrij verkeer van werknemers nu gaan inperken, terwijl er afspraken over zijn
gemaakt. De GroenLinksfractie meent dat wij nu juist het vrij verkeer van
diensten waarbij mensen via detacheringsconstructies en malafide uitzendbureaus
onder slechte arbeidsvoorwaarden in Nederland aan de slag gaan en daarmee
extra concurreren met Nederlandse potentiële werknemers, goed moeten
regelen. Laten wij ook werkgevers op hun verantwoordelijkheid aanspreken om
binnen eigen land te kijken welk arbeidspotentieel er is. Nu doen ze dat vaak
niet, omdat zij via een detacheringsconstructie veel voordeliger elders mensen
kunnen inhuren. Maar goed, als ik de heer Van der Vlies hoor, denk ik dat
hij dit met mij eens is.De heer Van der Vlies (SGP):Ik heb heel bewust gesproken over een "cao-gegarandeerde baan". Dat zo
zijnde, is het verdringingsvraagstuk wel degelijk relevant. Dat hoor ik u
nog niet echt royaal bevestigen.Mevrouw Van Gent (GroenLinks):Ik zal daar straks nog enige vragen over stellen, met name waar het gaat
om de verplichtingen van werkgevers. Verder vindt de heer Van der Vlies het
misschien niet leuk, maar het is wel zoals het is: als het niet vandaag is,
is er zeker uiterlijk in 2011, maar waarschijnlijk al eerder, gewoon een vrij
verkeer van werknemers in de Europese Unie. Dat moet dan goed geregeld worden
en men moet dan niet mensen uit verschillende landen tegen elkaar gaan uitspelen
met verschillende arbeidsvoorwaarden.Over de opvattingen van de fracties van het CDA en de VVD heb ik nu wel
genoeg gezegd. Ik wil daarom overstappen naar de Wet arbeidsvoorwaarden grensoverschrijdende
arbeid. In onze ogen is er daar een groot probleem. Op dit moment is dat alleen
voor de bouw geregeld. Alleen Nederland en Duitsland hebben de werkingssfeer
niet voor alle sectoren geregeld, andere landen hebben dat al wel gedaan.
Het is een oude wens van ons om dit op een goede manier te regelen. Als dat
niet wordt gedaan, betekent dat toch een ondermijning van de Nederlandse arbeidsvoorwaarden
en arbeidsomstandigheden. Het is dan ook heel teleurstellend dat de staatssecretaris
er geen problemen mee heeft als Polen en andere Europeanen met slechtere arbeids voorwaarden in Nederland aan de slag gaan. Waar werkgevers een cao-loon
aan Nederlandse werknemers moeten betalen, kunnen zij voor buitenlanders immers
volstaan met het absolute minimumloon. De fractie van GroenLinks pleit voor
algehele toepassing van de Wet arbeidsvoorwaarden grensoverschrijdende arbeid,
de WAGA. Niet alleen in de bouwsector, maar in alle sectoren moet fatsoenlijk
salaris voor alle werknemers als regel gelden. Het argument waarmee de staatssecretaris
in zijn brief dit pleidooi afwijst en dat neerkomt op "te veel gedoe", deugt
naar mijn mening niet. Andere landen stellen deze eis van gelijke monniken,
gelijke kappen, namelijk wel. Zijn zij nu zo dom, of zijn wij nu zo slim?
Mevrouw Bussemaker had het er ook al over. De WAGA is typisch een punt waarop
de staatssecretaris zich als sociaal-liberaal zou kunnen profileren. Het komt
dus niet alleen aan op praatjes bij Den Haag Vandaag of in een zaaltje of
een café met zijn liberale kameraden, maar op concrete daden. Dat zou
ons enorm aanspreken.Ik wijs de CDA-fractie op een amendement dat mevrouw Verburg op 13 september
1999 heeft ingediend om de werkingssfeer van de WAGA uit te breiden. Zij heeft
dit amendement ingetrokken en vervangen door een motie, waarin zij de regering
ertoe opriep om de SER te laten adviseren over de WAGA. Deze motie is aangenomen.
Ik heb begrepen dat de SER het heel goed zou vinden om de werkingssfeer van
de WAGA uit te breiden. Ik ken de heer Bruls als iemand die consistent is,
want hij komt altijd terug op dezelfde thema's. Hij zou nu ook met verve de
uitbreiding van de werkingssfeer van de WAGA moeten steunen.Welke eisen stelt de staatssecretaris aan werkgevers die werknemers uit
Oost- of Midden-Europa laten komen? Ik denk daarbij aan zaken als inburgering,
het leren van de Nederlandse taal en huisvesting. De commissie-Blok heeft
daar ook een aantal dingen over gezegd. Het mag niet zo zijn dat werkgevers
lasten kunnen afwentelen op de samenleving en daarmee het draagvlak voor de
verzorgingsstaat aantasten. Ik ben dus benieuwd hoe de staatssecretaris daar
tegenaan kijkt en welke eisen hij wat dat betreft aan werkgevers gaat stellen.De heer Bakker (D66):Ik heb nog een vraag over detacheringsconstructies. U zegt: laat de cao's
gelden voor alle mensen uit Oost-Europa die hier komen werken, ongeacht de
constructie. Wij hebben daarover al eerder gedebatteerd. Mijn vraag is: steekt
u met uw standpunt niet de kop in het zand? Op 1 mei 2004 hebben wij natuurlijk
wel te maken met één grote markt en met vrij verkeer van, in
elk geval, goederen. Wij kunnen dan wel van alles en nog wat voor werknemers
regelen, maar de goederen komen toch. De realiteit van dit moment is dat tal
van bedrijven zich afvragen of zij het nog aankunnen om in Nederland te blijven
produceren, of dat zij de productie geheel of gedeeltelijk moeten verplaatsen
naar Midden- en Oost-Europa. Als dat de realiteit is, is het dan wel zo verstandig
om het standpunt in te nemen dat de Nederlandse arbeidsmarkt een eiland is
en koste wat het kost altijd moet blijven zoals die is?Mevrouw Van Gent (GroenLinks):Ik hoop niet dat wij ons aansluiten bij de landen met de slechtste arbeidsomstandigheden
en arbeidsvoorwaarden, maar dat wij blijven staan voor de afspraken die wij
daarover hebben gemaakt en voor de standaard die wij op dat gebied hanteren.
Bij de Wet arbeidsvoorwaarden grensoverschrijdende arbeid gaat het om een
beperkt aantal mensen die nu via allerlei "irritante" constructies hier naartoe
worden gehaald, waardoor de Nederlandse arbeidsvoorwaarden worden ondermijnd.
De fractie van GroenLinks ziet niets in deze constructie. Bedrijven dreigen
weg te gaan, maar ik denk dat dit wel mee zal vallen als het om dit punt gaat.
Ik laat mij daardoor niet onder druk zetten om onze arbeidsomstandigheden
te verslechteren en aan te sluiten bij de zwakste schakels van Europa. Ik
voel daar niets voor.De heer Bakker (D66):Dat heb ik ook niet bepleit.Mevrouw Van Gent (GroenLinks):Gelukkig maar.De heer Van Bommel (SP):Voorzitter. Te vaak wordt er over arbeidsmigratie en migratie in zijn
algemeenheid gesproken in fatalistische termen, alsof het een onbeheersbaar
proces zou zijn en niet het gevolg van een beleid dat de overheid kan voeren
in de sfeer van investeringen en werkgelegenheid, zaken die politiek aangestuurd
kunnen en, wat de SP-fractie betreft, moeten worden. De brief van de staatssecretaris
maakt duidelijk dat het loslaten van de huidige regels voor arbeidsmigratie
voor de nieuwe EU-lidstaten leidt tot duizenden of zelfs tienduizenden extra
immigranten naar Nederland. Het voorgestelde aantal van 22.000 lijkt dan ook
een willekeurig aantal. Dat roept de vraag op of het beeld juist is dat in
de media is ontstaan. Zijn de 22.000 een compromis tussen twee bewindspersonen,
namelijk Zalm die zegt "grenzen dicht" en Brinkhorst die zegt "grenzen open"?Voorzitter. Uitgangspunt binnen de Europese Unie is dat er in uiterlijk
2011 sprake zal zijn van een vrij verkeer van personen. Als Nederlands parlement
kunnen wij vandaag alleen spreken over de wenselijkheid van een overgangsregeling.
Duitsland en Oostenrijk hebben daar al voor gekozen, Duitsland als verreweg
het belangrijkste land in ieder geval tot 2006, maar mogelijk langer. Met
uitzondering van Ierland, het Verenigd Koninkrijk en Zweden kiezen alle landen
voor een overgangsregeling, of zij moeten er nog een besluit over nemen. Ook
de Nederlandse regering heeft gekozen voor een overgangsregeling, niet zozeer
in tijd, maar in het aantal migranten. Zij gaat uit van het genoemde maximumaantal
van 22.000 migranten in 2004 en 2005. De notitie van het CPB houdt ons voor
dat de economische effecten van de arbeidsmigratie uit Oost-Europa verwaarloosbaar
zijn, wat restrictieve regelgeving door de Nederlandse regering overbodig
zou maken. De vooronderstellingen waar het CPB van uitgaat, zijn naar de mening
van de SP echter twijfelachtig. Het effect dat de tijdelijke stop op arbeidsmigratie
door Duitsland en Oostenrijk voor de Nederlandse situatie zal hebben, heeft
een hoog nattevingergehalte. Wim Groot, hoogleraar gezondheidseconomie aan
de universiteit van Maastricht, houdt op grond van de beroerde levensomstandigheden
in de nieuwe lidstaten rekening met de komst van 50.000 à 60.000 personen
per jaar. Op termijn zou het voor Nederland gaan om 150.000 mensen. Wat is
de reactie van de regering op een dergelijk scenario, dat duidelijk
in aantal afwijkt van wat ons wordt voorgespiegeld?Voorzitter. Ik ben er niet op uit een wij-zijtegenstelling te creëren.
Ik maak mij wel grote zorgen over de gevolgen van de arbeidsmigratie voor
de verhoudingen binnen onze samenleving. Daarom ook verbaas ik mij over de
laconieke opstelling van sommigen op dit terrein. Terwijl onze regering op
het punt staat om 26.000 deels goed geïntegreerde asielzoekers het land
uit te zetten, wordt de deur opengezet voor jaarlijks 22.000 arbeidsmigranten
uit de nieuwe lidstaten. De Nederlanders die daar momenteel schande van spreken,
hebben volgens de SP-fractie het gelijk aan hun kant. De verwachte gevolgen
van een liberaal toelatingsbeleid van arbeidsmigranten zijn een nog schevere
inkomensverhouding tussen laag- en hoogopgeleide Nederlanders en een toenemende
druk om sociale voorzieningen af te bouwen. Nu reeds staan die voorzieningen
zwaar onder druk. Daar kan niemand de ogen voor sluiten. Omdat het aantal
moeilijk vervulbare vacatures laag is – het CPB spreekt over 5000 –
zal arbeidsmigratie leiden tot een hogere werkloosheid onder een deel van
de arbeidsmarkt. In de praktijk zal dat betekenen dat laagopgeleide Nederlanders
de prijs betalen in de vorm van werkloosheid of lagere lonen. In plaats van
arbeidsmigranten toe te laten dient de regering prioriteit te geven aan het
reactiveren van mensen die nu nog buiten het arbeidsproces staan. De regering
beweert steeds dat dit staand beleid is, maar in de praktijk werpt dit veel
te weinig vruchten af, terwijl er nu aan de achterkant de deur wordt opengezet.Voorzitter. Sommige partijen betuigen samen met VNO-NCW hun liefde aan
de arbeidsmigratie als of dit de ultieme vorm van internationale solidariteit
zou zijn. Wanneer werkgeversorganisaties idealistische standpunten innemen
op dit terrein, geldt wat mij betreft het gezegde: boer pas op uw kippen.
Win-win betekent in dit verband dat werkgevers op lagere arbeidskosten uitkomen,
omdat de Polen genoegen nemen en zelfs blij zullen zijn met een loon waar
geen Nederlander van kan rondkomen. De voorstanders van de vrije arbeidsmigratie
gaan eraan voorbij dat de radicale invoering van de vrije markteconomie in
Oost-Europa tot een enorm verlies van werkgelegenheid en tot het wegvallen
van sociale voorzieningen daar heeft geleid. Dit is dus geen pleidooi voor
het herstel van het dictatoriale staatssocialisme daar, maar voor de regulering
van het roofdierkapitalisme dat ertoe leidt dat de Oost-Europeanen zich gedwongen
zien om buiten hun land een overlevingsperspectief te zoeken.De heer Bakker (D66):Uw verhaal geldt niet alleen voor 2004 tot en met 2010. Het geldt per
definitie. In 2011 gaan de grenzen open. Wanneer u zichzelf serieus neemt,
moet uw verhaal eindigen in een pleidooi voor uitstappen uit de Europese Unie.
Dan ben u althans consistent en geloofwaardig.De heer Van Bommel (SP):Ik wil eerst het volgende ter correctie zeggen. Er is bij mijn fractie
en zeker bij mij geen hang naar staatssocialisme. Dat weet de heer Bakker
ook wel. Hij wilde daarover een debatje uitlokken, maar daar begin ik niet
aan.Zijn veronderstelde conclusie van mijn betoog is echter niet juist. Ik
zeg namelijk het volgende. Wanneer wij nu akkoord gaan met die 22.000, zal
het effect zijn, zoals ik dat zojuist heb beschreven. Bovendien is er een
effect op de samenleving die deze mensen achter zich laten.Ik pleit dus niet voor wat de heer Bakker als het eindscenario van mijn
bijdrage schetst: dat je tot in lengte van dagen zal moeten bepleiten om deze
regeling niet toe te passen, dus de vrijwaringsclausule te gebruiken. Op die
manier worden zij niet als werknemer toegelaten. In het verlengde daarvan
zou er zelfs moeten worden gedacht aan uittreding uit de Europese Unie, aldus
de heer Bakker.Dat is niet waar wij voor pleiten. Wij pleiten voor een geleidelijke ontwikkeling.
De nieuwe lidstaten moeten de kans krijgen om hun achterstand op de huidige
leden van de Europese Unie enigszins in te lopen. Op die manier ontstaan er
in het eigen land perspectieven voor de werknemers. Zij kunnen in hun eigen
land dus de arbeidsmarkt betreden; zij hoeven dan niet in de grote verleiding
te komen, die vanzelfsprekend is voor individuele werknemers, om nu af te
reizen en gebruik te maken van de mogelijkheden die zij zien op bijvoorbeeld
de Nederlandse arbeidsmarkt.Vandaar mijn conclusie. Deze overwegingen brengen mij ertoe om te pleiten
voor het instellen van de vrijwaringsclausule voor arbeidsmigranten uit Oost-Europa
tot in ieder geval 2006. De arbeidsmarkttoets blijft dan enkele jaren van
kracht. Daarna zou deze kwestie wat mij betreft opnieuw bekeken moeten worden.Ik heb nog enkele opmerkingen over de detacheringsrichtlijn van de Europese
Unie. Welnu, die moet in de Nederlandse wetgeving geïmplementeerd worden.
Mijn fractie vindt het ontoelaatbaar dat werkgevers voor de reeds in Nederland
werkzame Polen de cao-bepalingen ontduiken door gebruik te maken van juridische
schijnconstructies die hen tot ondernemers maken. Zij weten dat zij hierdoor
beschermd zijn. De Wet arbeidsvoorwaarden grensoverschrijdende arbeid (WAGA)
dient dan ook zo snel mogelijk aangepast te worden om een eind te maken aan
deze onderbetaalde arbeid. Waarom is de regering tot nog toe dus zo nalatig
geweest op het punt van de invoering van de Europese detacheringsrichtlijn?De heer Bruls (CDA):Mijnheer de voorzitter. Ik werd zojuist door mevrouw Van Gent terecht
in het kamp der niet-revolutionairen gestopt. Toch voel ik echter een zekere
band ontstaan met degenen die preken tegen de wolven van het kapitalisme en
de liberalen in de Kamer. Het is tijd van een goed christen-democratisch verhaal.De CDA-fractie is, was en zal voorstander zijn van het vrij verkeer van
werknemers in Europa, ook als er op 1 mei een tiental lidstaten bij komen.
Wij menen echter wel dat er goede redenen zijn om gebruik te maken van de
mogelijkheid, die is afgesproken in Europees verband, om een overgangsperiode
in het leven te roepen, de vrijwaringsperiode. In het huidige tijdsgewricht
zijn daarvoor twee belangrijke redenen te noemen. De eerste heeft alles te
maken met de zich ontwikkelende arbeidsmarkt in relatie tot de verslechterende
economie. Met name aan de onderkant van de arbeidsmarkt is er een grote toename
van de werkloosheid te constateren. Ik denk aan degenen die net
van school komen of nog een onvoldoende kwalificatie hebben. Voor hen is het
heel moeilijk om nu aan werk te komen.Ook op langere termijn voorzien wij iets dergelijks. Als er krapte is
in heel veel functies en heel veel sectoren, zal juist aan de onderkant voor
degenen die aangewezen zijn op laag betaalde arbeid, de situatie precair blijven.
Wij noemen dat ook wel de Januskop van de arbeidsmarkt. Het moet dan ook een
uitdaging voor ons allen, ook hier, zijn om dat aan te pakken. Ik bedoel het
bieden van perspectief aan die mensen, opdat zij echt banen kunnen krijgen
en niet worden weggestopt in een gesubsidieerde baan of achter de fresia's
in de WAO. Dit perspectief moeten wij die mensen dus níet willen bieden.De tweede belangrijke reden dat wij wat voorzichtig willen omgaan met
de invoering van het vrij verkeer voor werknemers heeft te maken met de opstelling
van andere Europese lidstaten. Dat is misschien het allerbelangrijkste. Dit
is ook het grote verschil met enkele jaren geleden. Zeker in de ons direct
omringende EU-landen worden stuk voor stuk maatregelen genomen of die zijn
er al om gebruik te maken van de vrijwaringsperiode. Er zijn ook landen, zoals
Denemarken en België, die daarbij een arbeidsmarkttoets, een toets op
de behoefte op de arbeidsmarkt, gebruiken. Dat gezegd hebbende, merk ik op
dat het opvallend is dat het kabinet de toets op de arbeidsmarktbehoefte niet
wil overnemen. Men wil wel een lichte vorm van een vergunningstelsel hanteren,
maar daarbij wordt alleen gelet op arbeidsvoorwaarden en -omstandigheden.
Dat is op zichzelf zeer belangrijk, maar die zijn ook zonder vergunningstelsel
aan de orde. Men moet zich altijd houden aan de Nederlandse wet- en regelgeving
op dat gebied. Het belangrijkst is dat de bewegingen op de arbeidsmarkt worden
bestudeerd. Aan de hand van zo'n toets kun je beslissen om voorrang te bieden
aan de bij het CWI voor bepaalde sectoren of beroepsgroepen ingeschreven werkzoekenden
en om alles op alles te zetten om die mensen aan het werk te krijgen indien
dat niet van zelf gaat. Aan de andere kant kun je dankzij zo'n toets naar
het oordeel van mijn fractie ook rekening houden met het gerechtvaardigde
belang van die sectoren die dat al jarenlang proberen en zich ervoor inzetten.
Ik wijs maar op het project Seizoensarbeid dat de land- en tuinbouwsector
heeft opgezet. Dat is een serieuze poging om mensen seizoensarbeid te laten
doen in een voor de Nederlandse economie zeer belangrijke sector. Die heeft
resultaten opgeleverd. Daarover moeten wij het hebben. Dat is namelijk mogelijk
door de arbeidsmarkttoets in te voeren.Het tweede opvallende punt in de kabinetsnotitie betreft de grenswaarde
van 22.000. Andere sprekers hebben hierover al het nodige gezegd. Mijn fractie
kan met die waarde niet zo goed uit de voeten. Zij beschouwt het getal als
van weinig tot generlei waarde. Als dat getal wordt gehanteerd en de 22.000
wordt bereikt, wordt er een heroverweging gemaakt. Waarvan? Wat gaat er dan
gebeuren? Gaan wij dan strenger toetsen of gaan wij dan nog eens praten? Ik
ken mensen die zeggen dat wij het volgende debat dan net zo goed al voor twee
mei a.s. kunnen plannen. Je moet namelijk de tienduizenden werknemers uit
Oost-Europese en andere landen meetellen die nu illegaal op de arbeidsmarkt
opereren. Die aantallen mensen kunnen zich net zo goed legaal aandienen. Als
dat gebeurt, is die waarde snel bereikt. Wat doe je als dat het geval is?
Zeg je dan tegen werkgever x die nog net nummer 22.000 heeft kunnen werven,
dat dit prima is en zeg je dan tegen zijn buurman die in aanmerking kon komen
voor nummer 22.001 en verder dat het jammer is? Dit lijkt mij problematisch.De notitie besteedt weinig tot geen aandacht aan de bestrijding van illegale
arbeid. Vandaag hoor ik weer dat het vrije verkeer van werknemers voor de
nieuwe toetredende landen uit Oost-Europa zonder meer leidt tot het terugdringen
van de illegale arbeid. Dat is een misvatting. Niets bewijst dat. Alle door
ons in het afgelopen jaar genomen maatregelen als bijvoorbeeld het door mij
genoemde project Seizoensarbeid en de door de heer Visser genoemde mogelijkheid
van convenanten hebben niet weten te verhinderen dat alle schattingen van
illegale arbeid stuk voor stuk hoger zijn uitgevallen. Wij weten niet wat
de precieze omvang van illegale arbeid is, maar aangenomen kan worden dat
die steeds groter wordt. Wat gaat de staatssecretaris hieraan doen?Mevrouw Bussemaker (PvdA):De heer Bruls vraagt aan de staatssecretaris wat hij hieraan gaat doen.
Wat is hij zelf van plan om hieraan te doen? Ik deel zijn zorg om verdringing
op de arbeidsmarkt, met name in het kader van de jeugdwerkloosheid. De illegale
arbeid kan wel eens de grootste oorzaak zijn van verdringing op de arbeidsmarkt.
Is de heer Bruls het met mij eens dat de uitzendbureaus die dat organiseren,
de malafide uitzendbureaus, veel strenger moeten worden aangepakt dan nu het
geval is?De heer Bruls (CDA):Zeker. Dat geldt voor degene die gebruik maakt van die constructie en
van mensen uit welk land dan ook. Het geldt natuurlijk ook voor de werkgevers
die gebruik maken van illegale arbeid en de opdrachtgever zijn van die bureaus.
Volgens mij is een daarop gericht beleid het meest effectief. Dat is op zichzelf
ook de bedoeling.Mijn fractie juicht de inzet van 80 inspecteurs extra bij de arbeidsinspectie
toe. Zij heeft er ook jaren geleden al om gevraagd. Het is echter onvoldoende.
Samenwerking is in dezen essentieel, samenwerking tussen de vreemdelingendienst,
de politie, de arbeidsinspectie, het CWI en brancheorganisaties, maar ook
de fiscus. Volgens mij verleent de fiscus nog steeds geen prioriteit aan de
aanpak van illegale arbeid, terwijl bij de arbeidsinspectie een stap in de
goede richting is gezet. Het is goed om van de staatssecretaris te vernemen
of hij bereid is om te bepleiten dat ook de fiscus dit tot een prioriteit
verheft in haar jaarplanning. Volgens mij zit daar de sleutel voor het succes.
Wij hebben interventieteams. Je kunt je voorstellen dat die zich niet beperken
tot slechts enkele regio's, maar zich over het gehele land verspreiden. De
staatssecretaris heeft zich hier al eens over uitgelaten. Het lijkt mij een
goed voornemen om dat dit jaar werkelijk vorm te geven.Een paar opmerkingen tot slot. Ik pleit voor het handhaven van een arbeidsmarkttoets
met een vergunningstelsel, maar ik ben het wel met de regering eens dat dit
met een lichtere, snellere en flexibele procedure moet. Volgens mij kan het
ook, want de huidige procedure beslaat een groot aantal weken. Er zou
ook meer gebruik kunnen worden gemaakt van de expertise van de brancheorganisatie
en het CWI om veel sneller te kunnen bepalen of er sprake is van krapte op
de arbeidsmarkt. Dit lijkt mij zeer belangrijk, net als het bieden van goede
huisvesting. Ik merk dat gemeenten in Limburg en Oost-Brabant daar wel iets
aan willen doen, maar dat zij vinden dat het CWI onvoldoende werk maakt van
de vergunningen.Mevrouw Van Gent (GroenLinks):Maar hoe zit het dan met de uitbreiding van de WAGA, met de detacheringsconstructies?
U weet toch net zo goed als ik dat werkgevers geen schatjes zijn en dat je
hen soms gewoon aan bepaalde voorschriften moet houden. U bent bang voor de
Nederlandse arbeidsmarkt en ik maak mij er ook zorgen over, maar door de constructies
via malafide arbeidsbureaus is het voor werkgevers gewoon mogelijk om werknemers
in te huren die goedkoper zijn dan mensen uit Nederland. Dit kan toch niet
de bedoeling zijn, dus waar staat het CDA? Ik heb het ingetrokken amendement
en de aangenomen motie van mevrouw Verburg nog genoemd; laten wij nu spijkers
met koppen slaan.De heer Bruls (CDA):Soms kijk je niet ver genoeg terug, soms te ver. Dit laatste geldt voor
u. Ik kan me herinneren dat u bij de behandeling van de begroting van Sociale
Zaken ook een dergelijk voorstel had gedaan. Dat heeft een meerderheid van
de Kamer toen niet gesteund, wij ook niet. Ik waardeer uw poging, maar volgens
mij is het een herhaling van zetten. Het is wel belangrijk om te constateren
dat u een aantal zaken door elkaar haalt, want de WAGA geeft ook aan dat het
verplicht is om het minimumloon te betalen en zich te houden aan de Nederlandse
arbeidstijden. U wilt als het ware cao's algemeen verbindend verklaren, ook
voor buitenlandse ondernemingen. Ik denk dat het kabinet er gelijk in heeft –
en volgens mij heeft mevrouw Verburg dit ook gezegd – dat dit tot een
enorme wirwar van rechtsregimes zal leiden. Overigens zou ook ik het toejuichen
als er zoveel mogelijk dezelfde arbeidsvoorwaarden golden, maar het gaat mijn
fractie op dit moment te ver om dit te verplichten aan een bijzonder klein
deel van de markt. Het gaat immers niet om alle uitzendbureaus, want die zijn
gehouden aan een andere wet.Voorzitter: CornieljeDe heer Bakker (D66):Voorzitter. Je kunt veel kritiek hebben op de Europese Unie en ook mijn
fractie heeft kritiek, maar D66 is vóór de hereniging van een
vrij Europa als ideaal, maar ook als realiteit, als één markt
zonder grenzen. Dit zal per 1 mei een realiteit zijn, terwijl het voor het
Europa van de vijftien al jarenlang een realiteit is. Een onderdeel van het
vrije Europa is een vrij verkeer van goederen, diensten, kapitaal en personen,
en dus ook van werknemers. Nu is de Europese Unie al vaker uitgebreid, ook
met voorheen armere landen, zoals Ierland, Spanje en Portugal. Dit heeft nooit
geleid tot grote migrantenstromen, maar wel tot grote voordelen voor Nederland.
Ons land is immers in hoge mate afhankelijk van zijn export, zodat wij ons
voordeel kunnen doen met uitbreiding van de Europese markt.Verder is Europa één markt, maar er is ook sprake van globalisering,
met alle dynamiek van dien. Wie zegt dat wij de grenzen nog maar een poosje
zoveel mogelijk dicht moeten houden, steekt volgens mij absoluut de kop in
het zand voor de ontwikkelingen op de arbeidsmarkt en in de economie. Ik zei
het zojuist al bij interruptie: je kunt de mensen misschien nog wel even tegenhouden,
maar de goederen komen toch. En in de economische werkelijkheid van het Europa
van vandaag en in de concurrentiestrijd die nu woedt, zijn er maar heel weinig
bedrijven die zich niet afvragen of zij hun productie niet geheel of gedeeltelijk
naar het buitenland zouden moeten overbrengen of op een andere manier de kosten
zouden moeten drukken. Nogmaals, door de grens voor een paar jaar dicht te
houden doe je niets aan dat vraagstuk af en los je er niets van op.Daar komt bij dat alle serieuze deskundigen geen grote stromen migranten
uit Midden- en Oost-Europa verwachten. De feiten logenstraffen het ook. Ik
heb al gewezen op eerdere uitbreidingen. In een land als Duitsland, dat over
de volle lengte grenst aan landen in Oost-Europa, worden de quota die daar
gelden, absoluut niet vol gemaakt. Er is dus geen reden voor de grote zorg
die hier wordt uitgesproken.De heer Visser (VVD):De heer Bakker stelt belang in feitelijkheden en realiteit. Misschien
mag ik hem eraan herinneren dat de landen waarnaar hij verwijst in verband
met vorige uitbreidingen, zijnde Spanje en Portugal, niet toetraden tot de
EU. Die bestond toen nog niet. Toen is wel een overgangsmaatregel getroffen
voor het vrije verkeer.De heer Bakker (D66):Met dat laatste heb je mij, want dat wist ik niet. Ik stel echter wel
vast dat sindsdien geen grote druk is ontstaan, noch vanuit Ierland noch vanuit
Portugal noch vanuit Spanje, ook niet in illegale zin.Als wij praten over de vraag of de grenzen dicht moeten voor werknemers
uit andere landen, voeren wij echt het verkeerde debat. Het debat behoort
te gaan over de vraag hoe de Nederlandse economie en de Nederlandse arbeidsmarkt
in het brede en vrije Europa van één markt en eigenlijk in de
wereld moeten overleven. Dan leidt dit debat eigenlijk alleen maar af.Ik voel eerlijk gezegd ook helemaal niets voor voorstellen om de detachering
anders te regelen, omdat je daarmee opnieuw om het probleem heenloopt. Wij
zijn het natuurlijk eens dat wij illegale vormen wel moeten aanpakken.De heer Bruls (CDA):Ik vind dat de heer Bakker een goede analyse geeft. Wij moeten het debat
inderdaad in een bredere context voeren. Ziet hij echter niet met mij, kijkend
naar echte deskundigen op die arbeidsmarkt, bijvoorbeeld uitzendbureaus die
actief zijn en die vaak legaal dan wel illegaal met tienduizenden Oost-Europeanen
werken, dat wij wellicht een bepaalde overgangsperiode nodig hebben voor maatregelen
om onze economie en arbeidsmarkt concurrerend te maken?De heer Bakker (D66):Ik stel vast dat wij die overgangsmaatregelen dan al veel eerder hadden
moeten nemen. Wij zijn het snel met elkaar eens dat de politiek een paar jaar
heeft stilgelegen c.q. andere dingen heeft gedaan. U bent toch van de joods-christelijke
waarden in Europa. Ik voel er niets voor om de kernwaarden
van Europa, zijnde een Europa met een vrij verkeer van kapitaal, personen,
goederen en diensten, ter discussie te stellen omdat wij onze zaken niet op
orde hebben. Ik voorzie niet de grote stromen waar u bang voor bent. Ik vind
het compromisvoorstel van het kabinet een verstandig voorstel. Als die grote
stromen wel komen, kun je altijd de kraan iets dichtdraaien. Ik zie daartoe
echter geen reden.De heer Bruls (CDA):Mijn gehele fractie is van ganser harte voor de bevordering van de kernwaarden.
Is één Europa echter ook niet gediend met een geleidelijke invoering
van bepaalde maatregelen, evengoed als Polen ook bepaalde overgangsmaatregelen
heeft? Dat bevordert toch juist de eenwording?De heer Bakker (D66):Ik begrijp absoluut niet waarom dit nu ineens allemaal zou moeten. Wij
bepleiten al jarenlang de hereniging van Europa, al sinds de val van de Muur
in 1990. Ik heb u daarover nooit gehoord. Het laatste halfjaar ligt Europa
een beetje onder vuur en nu vindt u het nodig om als partij van de joods-christelijke
waarden een coalitie te sluiten met de partij van de anti-Europese sentimenten
en de partij van de bange mensen.Ik vind dus dat het kabinet een verstandig compromisvoorstel heeft gedaan.
Er is sprake van een vrij verkeer en mochten er grote stromen op gang komen,
dan hervatten wij de discussie en kan er altijd nog reden zijn om te zeggen
dat de deskundigen te positief waren of te laconiek waren en dat wij alsnog
de zaak aanscherpen. Daarover is dan zelfs met mij te praten. In de geschiedenis
van de Europese Unie zien wij absoluut geen enkel voorbeeld van de zorg die
hier wordt geuit. Mijn veronderstelling is dat u dit in de coalitie vooral
voor binnenlands gebruik doet en dat het weinig te maken heeft met een werkelijke
Europese discussie. Bovendien doen de ontwikkelingen in de afgelopen jaren
mij niet verwachten dat grote aantallen Italianen, Portugezen, Oostenrijkers,
Spanjaarden en Belgen elders in de Europese Unie bezig zullen zijn. Ik heb
geen reden te veronderstellen dat voor de Polen iets anders geldt.Voorzitter. Dan mijn laatste vraag. Ik zou wel eens willen weten voor
welke aanpak de heren Bruls, Visser en Varela in 2011 kiezen. Dan is alles
nog precies hetzelfde. Kortom, zij vermijden een antwoord op de principiële
vraag door die in de tijd vooruit te schuiven. Ik zou zeggen: laten wij nu
doorpakken. Het vrije verkeer van werknemers in de EU is inherent aan Europa.
En D66 is daarvoor.De heer Van der Vlies (SGP):Mijnheer de voorzitter. De uitbreiding van de Europese Unie met tien nieuwe
lidstaten is door de SGP-fractie steeds gesteund. De vraag waar wij nu voor
staan, is of het verstandig is om per 1 mei a.s. zonder overgangstermijn het
vrije verkeer van werknemers uit Midden- en Oost-Europese landen al dan niet
toe te staan. Mijn fractie wil die vraag beantwoorden aan de hand van enkele
deelvragen. Wat is de arbeidsmarktsituatie in Nederland? Hoe groot is de arbeidsmobiliteit
en wat is het beleid van de andere Europese lidstaten? Allereerst wil ik iets
zeggen over de arbeidsmarktsituatie in Nederland.Het kabinet-Kok II heeft destijds besloten tot het vrije verkeer van werknemers
direct na toetreding van de nieuwe lidstaten. Daartoe werd besloten vanwege
de grote krapte op de arbeidsmarkt van ons land in het jaar 2000. Dat is duidelijk
te lezen in de adviesaanvraag aan de SER. Een van de vragen luidde immers:
welke bijdrage kan arbeidsmobiliteit leveren bij het oplossen van vacatureknelpunten
op de arbeidsmarkt in Nederland? Met andere woorden: ons land had toen grote
behoefte aan werknemers en overgangstermijnen waren daarom niet nodig. Die
situatie is echter drastisch gewijzigd. De krapte op de arbeidsmarkt is verdwenen.
Vorig jaar kwamen er 130.000 mensen met een WW-uitkering bij. De regering
heeft haar handen vol aan het werkgelegenheidsbeleid. Er zijn veel groepen
werkzoekenden die allen om de voorrang strijden en de regering is er nog niet
eens in geslaagd om een prioriteitsstelling aan te brengen. Ik noem naast
de WW'ers, de jeugdwerkloosheid, de langdurig werklozen, allochtonen, herintredende
vrouwen, ouderen van 57,5 jaar en ouder met een sollicitatieplicht, gehandicapten,
bijstandsgerechtigden en de ex-Melketiers of ex-ID'ers.Mijn fractie is van mening dat de Nederlandse regering eerst tot taak
heeft om deze categorieën mensen te faciliteren bij het vinden van een
baan. Met name door de aanpassing van de WWB, de WAO en het stellen van een
sollicitatieplicht voor ouderen heeft de overheid er zelf voor gezorgd dat
de druk op de arbeidsmarkt nog groter is geworden. Mijn fractie is daarom
van mening dat de overheid diezelfde werkzoekende mensen niet moet laten verdringen
door een eventuele toestroom van werknemers uit Midden- en Oost-Europa. Ook
al zouden de tewerkstellingsvergunningen beperkt blijven tot 22.000 mensen,
dan is dat in onze inschatting toch een verdringing van 22.000 banen. Naar
verwachting zal het hierbij met name gaan om lager geschoold werk. Echter,
voor dit werk hebben wij nu juist onlangs in de WWB het begrip algemeen geaccepteerde
arbeid geïntroduceerd. Als het gaat om hoger geschoold werk, is mijn
fractie van mening dat het vrije verkeer van werknemers een brain drain in
de landen van herkomst tot gevolg kan hebben. Dat is voor die landen ongewenst.
Mijn fractie is daarom van mening dat dit gekwalificeerd personeel juist in
het eigen land dient te blijven om de kennis en kunde daar aan te wenden.
Dit alles overziende, is mijn fractie van mening dat het toelaten van 22.000
werknemers in te hoge mate Nederlandse werkzoekenden van de arbeidsmarkt verdringt.
Dat heeft consequenties voor de sociale zekerheidsuitgaven, die hoog zullen
blijven.Dan wil ik iets zeggen over de arbeidsmobiliteit. Hoe groot is die? De
regering stelt dat de aantallen werknemers die naar ons land zullen komen,
wel mee zullen vallen. Ook uit het CPB-onderzoek blijkt de inschatting dat
de toestroom gering zal zijn. Opvallend is wel dat de regering daarbij meerdere
malen opmerkt dat de cijfers onzeker zijn en dat een hogere migratie niet
kan worden uitgesloten. Alles overziende verwacht mijn fractie hogere aantallen.
Uit de brief blijkt dat de werknemers tot migratie overgaan als de welvaart
(het bruto binnenlands product) in het land van bestemming ten minste 33%
hoger ligt dan in het land van oorsprong. Uit de tabel blijkt
dat dit bij acht van de tien toetredende landen het geval is. Polen scoort
daarbij het pregnantst. Daar doet zich het grootste verschil voor, terwijl
juist daar de werkloosheid bijna het hoogst is. Deze feiten, gevoegd bij de
relatief hoge salarissen en sociale voorzieningen, zullen er naar de mening
van mijn fractie toe leiden dat meer mensen hier willen komen werken dan door
het CPB is ingeschat. Juist als Nederland vrijwel het enige land is dat geen
overgangstermijn hanteert, is de kans op toestroom naar ons land onzes inziens
groot. Belangrijk is dan ook hoe het beleid van de andere EU-lidstaten is.
Alleen het Verenigd Koninkrijk, Ierland en Zweden stellen per direct hun grenzen
open. Dat zijn juist landen met een hoge geografische drempel in de arbeidsmigratie.
De consequenties van het per direct openstellen van onze grenzen zijn dat
de toestroom gezien de ligging en het arbeidsklimaat zich juist op Nederland
zal concentreren. De conclusie die de SGP-fractie op dit punt trekt is dat
Nederland er verstandig aan zou doen per 1 mei 2004 twee jaar lang niet de
grenzen open te stellen voor werknemers uit toetredende landen. Na die twee
jaar kan het opnieuw worden bezien.Mijn fractie is zich bewust van het feit dat het vrije verkeer van arbeid
hierdoor enigszins wordt opgeschort, maar daar zijn dan ook sterke argumenten
voor. Ook de toetredende landen zelf hebben harde voorwaarden gesteld. Neem
Polen: voor de landbouwgrond wordt een overgangstermijn van maar liefst 12
jaar gehanteerd. Waar hebben wij het dan over?De heer Rouvoet (ChristenUnie):Voorzitter. Ik vervang in dit debat mijn fractiegenote Tineke Huizinga.Het gaat vandaag over de brief van het kabinet inzake de implementatie
van het vrije verkeer van werknemers. In november voerden wij in de Kamer
het debat naar aanleiding van het wetsvoorstel inzake de goedkeuring van het
Verdrag van Athene over de toetreding van tien nieuwe lidstaten. Namens mijn
fractie is in dat debat aangegeven dat wij wilden wachten op de notitie van
de staatssecretaris over een eventuele beperking van het personenverkeer. Wij hebben nu te maken met verschillende ramingen van de te verwachten
migratiestroom. Op basis van een eigen raming heeft het kabinet-Kok II in
2001 gekozen voor een onmiddellijk vrij verkeer van werknemers uit de toetredende
landen per 1 mei a.s. Het kabinet was van oordeel dat de arbeidsmigratie naar
Nederland vanuit die nieuwe lidstaten gering zou zijn. Er zijn echter veranderde
economische omstandigheden, zowel in Nederland als in de toetredende landen,
zodat er ruimte is ontstaan voor nieuwe afwegingen. Met name de situatie in
Polen baart zorgen. Kunnen wij nog uitgaan van de situatie en de keuze van
toen? Daar komt nog iets bij. Een aantal landen heeft al een keuze gemaakt.
Duitsland en Oostenrijk hebben gekozen voor een stevige overgangstermijn.
Al die ontwikkelingen kunnen voor Nederland tot gevolg hebben dat er meer
werknemers naar ons land komen. Dat is voor mijn fractie reden om zich open
te stellen voor een discussie over beperkende maatregelen. Onze reactie op
de motie-Visser lag in die lijn. Wij vinden het wel van belang om hierbij
het vertrouwensbeginsel in EU-verband in het oog te houden. Er is steeds uitgedragen
dat er geen overgangstermijn zou zijn.Er zijn verschillende ramingen. Het CPB gaat uit van een netto-immigratie
van 5000 à 10.000 werknemers per jaar in de periode mei 2004 tot mei
2006. In de raming zitten veel onzekerheden. Hoeveel moeilijk te vervullen
vacatures zullen die arbeidsmigranten gaan invullen? Hoe meer van die vacatures,
hoe minder zij ingezetenen van de arbeidsmarkt zullen verdringen. De staatssecretaris
schrijft dat bij een jaarlijkse nettotoestroom van 3500 tot 8500 arbeidsmigranten
de gevolgen voor de totale arbeidsmarkt beperkt zullen zijn. Hoe zit het met
specifieke sectoren? Zullen bij knelpunten oplossingen voorhanden zijn? Kortom,
ik hoor de staatssecretaris graag nader over de door hem gemaakte schatting
van het verdringingseffect.Er zullen ook gevolgen zijn voor het stelsel van sociale zekerheid. De
werknemers zullen niet uitgesloten kunnen worden – dat is wat ons betreft
ook niet wenselijk – van de sociale verzekeringen. Er zullen extra kosten
ontstaan. Het kabinet gaat ervan uit dat het geen structureel effect heeft
maar dat het wel moet worden meegewogen. Ik hoor graag waarop die inschatting
is gebaseerd.De fractie van de ChristenUnie is van mening dat als je nieuwe lidstaten
laat toetreden, het gevolg daarvan is dat werknemers vrij verkeer hebben en
dat ze dus ook naar ons land zullen komen. Nu gaat dit debat niet over de
voor- en nadelen van het vrije verkeer van werknemers als zodanig, maar voor
ons is wel van belang dat het vrije verkeer van werknemers bijdraagt aan de
totstandkoming van een Europese arbeidsmarkt. De staatssecretaris wijst in
zijn notitie overigens op het feit dat vrij verkeer in beginsel welvaartsverhogend
is. In zijn advies "Arbeidsmobiliteit in de EU" stelt de SER dat een grotere
mobiliteit van arbeid bijdraagt aan een betere werking van de arbeidsmarkt
en daarmee aan een betere concurrentiepositie voor het Europese bedrijfsleven.
Dat zijn dus allemaal positieve kanten van het vrije verkeer van werknemers,
hetgeen ook uitgangspunt behoort te zijn in onze besluitvorming. Daarnaast
heeft arbeidsmigratie een positieve werking voor de Midden- en Oost-Europese
landen zelf daar een deel van het verdiende geld zal terugvloeien naar het
land van herkomst. Niettemin, de ontwikkelingen die ik eerder aangaf, mogen
ons de ogen niet doen sluiten voor de effecten ook in eigen land van een eventueel
hogere toestroom van werknemers naar ons land. Dat betekent dat beperkingen
gezocht moeten kunnen worden. Nu zoekt Nederland die niet zozeer in de termijn
van het aantal jaren dat de arbeidsmarkt hier gesloten wordt gehouden, als
wel in het aantal. En daar komt dat quotum vandaan.In dit debat is al een aantal keren naar voren gebracht dat het voorliggende
voorstel trekken van een compromis heeft. Ik denk dat dit waar is. De vraag
is evenwel of dat erg is. Is het nu zo erg dat er een compromis is gevonden
tussen het gesloten houden van de arbeidsmarkt of het volledig open gooien
van de arbeidsmarkt met alle gevolgen van dien, ook voor de eigen werkgelegenheid?
Ik ben er niet zo verontwaardigd over dat er een compromis is gevonden tussen
die twee uitersten die kennelijk ook in het kabinet vertegenwoordigd zijn.
De vraag is wel of het aantal van 22.000 houdbaar is. Als die grenswaarde
wel volloopt, wat gaat er dan gebeuren? Wat wordt er dan gezegd
tegen degene die als 22.001ste hier wil komen werken? Ofwel wat is gelet op
het rechtsgelijkheidsbeginsel de juridische status van een kabinetsbesluit
om de WAV wel van toepassing te verklaren met uitzondering van het criterium
van toetsing op het prioriteitsgenietend aanbod? Dat lijkt mij tamelijk lastig
houdbaar. En waaruit bestaat die heroverweging dan? Is dat dan het weer voluit
en volledig toepassen van de WAV inclusief de toets op het prioriteitsgenietend
aanbod?Evenals de heer Van Bommel wil ik een verbinding leggen tussen de 26.000
mensen die wij nu op het punt staan uit ons land te verwijderen, te weten
de uitgeprocedeerde asielzoekers, en de 22.000 buitenlandse werknemers die
wij maximaal willen toestaan. Nu weet ik wel dat je die twee bestanden niet
zomaar kunt koppelen, want dat zou veel te naïef zijn, omdat er allerlei
haken en ogen aan zitten. Is het echter niet wat bizar dat wij met man en
macht werkwillige, ingeburgerde en vaak goed opgeleide vreemdelingen hier
het land uitzetten en wij tegelijkertijd vreemdelingen die vaak onze taal
niet eens spreken, hiernaartoe halen? Ofwel, wil de staatssecretaris reageren
op de suggestie om de groep uitgeprocedeerde asielzoekers de kans te geven
om aan de slag te gaan in Nederland en om mee te lopen in dat quotum van 22.000
en zich dus door het vinden van een baan te kwalificeren voor een tewerkstellingsvergunning
c.q. een verblijfsvergunning?De heer Visser (VVD):Met uw voorstel vermengt u in feite de asielprocedure met onze economische
en arbeidsmarktproblematiek. U geeft degenen die onterecht een beroep hebben
gedaan op de asielprocedure nu een tweede kans door zich alsnog op de arbeidsmarkt
te kwalificeren. Dat is wat mij betreft een ongewenst vermengen van twee totaal
verschillende zaken met een precedentwerking naar de toekomst.De heer Rouvoet (ChristenUnie):Van een vermenging met de asielprocedure is geen sprake, want die is afgesloten.
Feit is dat wij met een groot aantal mensen te maken hebben die naar de mening
van mijn fractie onder een pardonregeling hadden moeten vallen. Deze discussie
wil ik nu echter niet voeren. Ik wijs er alleen op dat er een megaoperatie
nodig is om 26.000 mensen uit te zetten, terwijl een groot aantal daarvan
zeer gekwalificeerd is en meer dan vijf jaar in Nederland woont. Deze mensen
zijn uitstekend in staat om hier werk te vinden. Ik weet dat die bestanden
niet één op één gekoppeld kunnen worden. Ik vraag
de staatssecretaris of het mogelijk is om bepaalde gekwalificeerde mensen
niet te uit zetten, waardoor hun plek niet hoeft te worden ingenomen door
Polen of Tsjechen.De heer Varela (LPF):Voorzitter. Ik maak mij grote zorgen over de wijze waarop wij ons politiek
voorbereiden op de toetreding van tien nieuwe landen tot de EU. De LPF is
van mening wij niet goed zijn voorbereid op wat ons te wachten staat. Wij
hebben geen idee wat er op ons afkomt. Het CPB houdt ons voor dat er ongeveer
10.000 Oost-Europeanen naar ons land zullen komen. Het kabinet stelt de grens
op 22.000 omdat het de seizoensarbeiders erbij optelt. Ik heb echter onderzoeken
gezien waarin aantallen tussen de 50.000 en 60.000 worden genoemd. Staatssecretaris,
wat is dat?Mevrouw Bussemaker (PvdA):Kunt u ons deelgenoot maken van uw bronnen?Mevrouw Van Gent (GroenLinks):Kan de heer Varela zijn zorgen nader onderbouwen? Je moet geen paniek
zaaien als het niet nodig is.De heer Varela (LPF):De hoogleraar economie, Wim Groot, van de universiteit van Maastricht
heeft laten berekenen dat er met het openstellen van de grenzen tussen de
50.000 en 60.000 nieuwe migranten bij zullen komen. Ik vraag mij af hoe zich
dit verhoudt tot de cijfers van het kabinet.Mevrouw Van Gent is van mening dat ik paniek zaai.Mevrouw Van Gent (GroenLinks):U noemt een bron. Ik neem aan dat u ons die gegevens overhandigt. U geeft
in feite aan dat de berekeningen van het CPB complete flauwekul zijn, maar
volgens mij was dat zeker geen nattevingerwerk.De heer Varela (LPF):Als je het rapport van het CPB goed leest, zie je dat er sprake is van
veel endogene factoren. Ik heb wel degelijk de indruk dat het nattevingerwerk
is. Het is opvallend dat de cijfers zo enorm verschillen. Ik hoor graag van
de staatssecretaris waar dat in zit.Het kabinet stelt de grens op 22.000 Oost-Europeanen per jaar. Ik vraag
mij hardop af of wij niets geleerd hebben. Ongeveer 40 jaar geleden begon
de eerste golf arbeidsmigranten op gang te komen. In die tijd had men geen
idee wat men zich op de hals haalde. Goedkope arbeidskrachten zouden de economische
ontwikkeling stimuleren. Iedereen zou er beter van worden. Ik ben van mening
dat de politiek toen niet goed heeft nagedacht. Er is alleen naar de opbrengst
gekeken en niet naar de kosten voor de economie en de samenleving. De kosten-batenanalyse
die onlangs in het rapport van de commissie-Blok – waar ik zelf zitting
in heb – is gepresenteerd, toont aan dat het uiteindelijke economische
voordeel vrijwel nihil is geweest.Het is nu wel duidelijk dat wij voor een tweede golf arbeidsmigranten
staan. De grenzen gaan open en de vraag is hoe wij ons daar optimaal op kunnen
voorbereiden.Mevrouw Van Gent (GroenLinks):De heer Varela shopt in conclusies, maar als hij geen voordelen noemt,
moet hij ook geen nadelen noemen. Wij zaten samen in die commissie en dat
ben ik nog niet vergeten, mijnheer Varela.De heer Varela (LPF):Het was gezellig.Mevrouw Van Gent (GroenLinks):Heel gezellig, maar er moet wel juist worden geciteerd.U bent tegen het ondermijnen van de Nederlandse arbeidsvoorwaarden. Ik
kan dus op uw steun rekenen voor mijn motie over uitbreiding van de werkingssfeer
van de WAGA tot detacheringen. Dat is belangrijk, anders doen wij niets.De heer Varela (LPF):Daar kom ik straks op.Voorzitter. Hoe hebben de EU-landen Duitsland en Oostenrijk zich voorbereid
op de verwachte stroom immigranten? Zij houden de grens grotendeels voor zeven
jaar gesloten. Je vraagt je af waarom zij dat doen. Wat verwachten
zij? Duitsland heeft ervaring met de toestroom van Oost-Europeanen. Toen in
1989 de muur viel, was de verwachting dat het allemaal wel mee zou vallen.
Inmiddels weten wij wel beter. Dat bleek toch anders uit te pakken. De les
die men daaruit heeft geleerd, zou ook een les voor andere landen moeten zijn.
Het feit dat ik daar niemand over hoor, baart mij ernstig zorgen.Wat doen wij? Wij laten elk jaar 22.000 mensen toe en na een tijdje kijken
wij of het werkt. Ik heb 22.000 gedeeld door 365 en dat zijn er dus 60 per
dag; elke dag een bus vol mensen, ook in de weekends en op feestdagen. Mijn
eerste vraag is waar wij al deze mensen zullen huisvesten. Krijgen wij eilanden
met caravans?Wie naar Nederland komt om te werken, heeft onmiddellijk ook recht op
de voorzieningen waarvoor premies worden betaald, onder andere de WAO. Hoe
zullen wij dat allemaal betalen? Of wordt de regeling om voor een uitkering
in aanmerking te komen, aangepast, zodat je rechten moet opbouwen?Straks zullen 22.000 banen door migranten worden ingenomen. De vraag is
natuurlijk voor wie zij in de plaats komen. De kans is groot dat werkgevers
op zoek zullen gaan naar goedkope arbeidskrachten. Zij zullen de geboden kansen
grijpen. Normaal gesproken, vallen werknemers uit toetredende landen onder
de Nederlandse cao's, maar als een arbeidsbemiddelaar uit Oost-Europa mensen
onder contract neemt en voordelig aanbiedt, is dat volstrekt legaal. Dat gaat
wel ten koste van degenen die hier nu nog werkzaam zijn. De vraag is hoe wij
dit tijdig aanpakken en hoe wij de gaten in de mazen van de wet dichten.Bij migratie spelen twee factoren altijd een rol: de push- en de pullfactoren.
Naarmate de omstandigheden in het land van herkomst ongunstiger zijn en die
in het land van bestemming gunstiger, neemt de migratiestroom altijd toe.
De werkloosheid in de nieuwe toetredingslanden is hoog. Uit het tabelletje
van de heer Van der Vlies blijkt dat de werkloosheid in onder andere Polen
schrikbarend hoog is, namelijk tegen de 20%. Dat is een belangrijke pushfactor.
Ook de pullfactor is sterk. Zo is bijvoorbeeld het inkomen per hoofd van de
bevolking in nieuwe landen minder dan een kwart van dat in Nederland. Gedreven
door een uitzichtloze situatie in eigen land en de hoop op een vorstelijk
inkomen hier zullen werknemers massaal naar het Westen trekken. Het is net
als met water, dat altijd naar het laagste punt stroomt. Toevalligerwijs is
Nederland het laagste land van Europa, dus wij kunnen onze borst nat maken.
Als de golf een vloedgolf blijkt te zijn, dan zijn wij te laat, omdat wij
verzuimd hebben om passende maatregelen te nemen door een kanaal te graven
en dijken te bouwen. Het gaat om tijdelijke regulering.Ik eindig met een aantal vragen aan de staatssecretaris. Is door de regering
notie genomen van de maatregelen in Duitsland en Oostenrijk? Is er, behalve
naar de verschillen, ook naar de overeenkomsten gekeken? Zo ja, wat hebben
wij daaruit geleerd? Verschillende partijen hebben toegegeven dat zij in het
verleden allerlei fouten hebben gemaakt. De vraag is dan ook welke lessen
het kabinet heeft getrokken uit de eerste golf migranten uit het Zuiden. Welke
consequenties hebben die lessen en op welke wijze worden zij meegenomen in
het beleid voor de komende tweede golf uit het Oosten? Heeft het kabinet bij
deze golf uit het Oosten, naast de economische baten, ook gekeken naar de
economische kosten en naar de randvoorwaarden zoals huisvesting en sociale
voorzieningen en verzekeringen?De heer Bakker (D66):Zowel de heer Varela als sommige anderen verwezen naar het "onderzoek"
waarin veel grotere aantallen zouden staan. Voor de helderheid van het debat
is het goed om te zeggen dat het hier gaat om een column van de heer Groot,
hoogleraar gezondheidseconomie. In dat stuk geeft hij gewoon op persoonlijke
titel een opvatting. Het gaat volgens mij niet om een onderzoek.De heer Varela (LPF):Nee, het is wél een onderzoek.De heer Bakker (D66):Nu de heer Varela de angst voor Oost-Europa aan het maximaliseren is,
vraag ik hem wat dit betekent voor zijn opvatting over het concept Europa,
als één grote Europese ruimte waarin goederen, diensten, kapitaal
en personen zich vrij kunnen bewegen.De heer Varela (LPF):Ik ben geen paniek aan het zaaien of angst aan het creëren. Ik probeer
gewoon realistisch te zijn. Ik kijk naar de situatie in de toetredende landen
en naar de situatie in Nederland en trek daar vervolgens mijn conclusies uit.
Verder geloof ik niet in het concept van Europa. Wij willen allemaal een soort
van federale staat à la de Verenigde Staten. Op zichzelf is dat natuurlijk
heel mooi, maar de arbeidsmobiliteit is in Europa lang niet zo groot als in
de Verenigde Staten. Verder zijn er aspecten als taal en cultuur. Als je in
Nederland als tandarts je baan kwijtraakt, kun je het vergeten dat je in Griekenland
tandarts kunt worden.Mevrouw Van Gent (GroenLinks):Ik wil nog even een afvoerputje met de heer Varela doornemen, namelijk
het afvoerputje van de malafide uitzendbureaus die via een omweg mensen goedkoop
naar Nederland halen. Vindt hij dat een slechte zaak en is hij bereid om met
mij de Wet arbeidsvoorwaarden grensoverschrijdende arbeid aan te passen, zodat
dergelijke detacheringsconstructies niet meer mogelijk zijn?De heer Varela (LPF):Ik heb al aangegeven dat ik niet voor allerlei detacheringsconstructies
ben die proberen de Nederlandse cao te omzeilen.De heer Rouvoet (ChristenUnie):De heer Varela eindigde met de conclusie dat tijdelijke regulering noodzakelijk
is. Als ik zijn betoog goed begrijp, is hij echter niet alleen voor tijdelijke
regulering, maar ziet hij helemaal niets in het openstellen van de grenzen
voor Oost-Europese werknemers. Alle bezwaren die hij heeft genoemd, zullen
immers ook in 2011 nog gelden. Zie ik dat goed?De heer Varela (LPF):Ik heb niet voor niets in mijn betoog het punt van de push- en de pullfactoren
genoemd. Als er grote welvaartsverschillen tussen landen zijn, kun je er donder
op zeggen dat de migratiestromen toe gaan nemen. Zo is het altijd gegaan.De heer Rouvoet (ChristenUnie):U bevestigt dus dat het u niet gaat om tijdelijke regulering, maar dat
u helemaal niets ziet in het vrije verkeer van werknemers uit Midden- en Oost-Europese landen, ook niet in 2011?De heer Varela (LPF):In 2011 zullen wij de situatie opnieuw moeten bezien. Als wij dan moeten
constateren dat de welvaartsverschillen nog steeds enorm groot zijn, kan ik
nu al zeggen dat ik op dat moment geen voorstander van het openstellen van
de grenzen zal zijn.De vergadering wordt enkele minuten geschorst.Staatssecretaris Rutte:Voorzitter. In september kwam vanuit de Kamer de vraag om nog eens goed
te kijken naar eerdere besluitvorming onder het tweede kabinet-Kok betreffende
het vrije verkeer van werknemers. Het kabinet heeft in de eerste plaats de
verwachtingen overwogen die bij de landen van Oost-Europa zijn gewekt. Ten
tijde van het tweede kabinet-Kok is wel degelijk besloten dat de grens voor
werknemers open gaat en dat er vrij verkeer van werknemers komt, niet pas
vanaf 2011, maar meteen op 1 mei 2004. Het kabinet heeft steeds overwogen
dat argumenten om daarop terug te komen, stevig moeten zijn. In de maand november
ben ik zelf behoorlijk gaan twijfelen, toen ik een aantal ramingen en cijfers
zag en dacht: als de zaak zo onzeker is, moeten wij er nog eens heel goed
naar kijken, ook in de nieuwe context van de oplopende werkloosheid en de
situatie waarin onze economie zich in meer algemene zin bevindt. Daartoe uitgenodigd
door de Kamer ben ik gaan werken aan de notitie die uiteindelijk in januari
aan de Kamer is toegezonden. Na kabinetsoverleg in november heb ik, juist
wegens de zorgen over de combinatie van oplopende werkloosheid en verslechtering
van de economie, aan het Centraal Planbureau gevraagd om nog eens goed aan
te geven om hoeveel mensen het eigenlijk gaat.Het Centraal Planbureau kwam naar mijn gevoel met vrij lage cijfers. Toen
het rapport half januari uitkwam, was mijn eerste reactie dat het eigenlijk
wel meevalt. Tegelijkertijd geeft ook het Centraal Planbureau aan dat het
rapport met een aantal onzekerheden is omgeven, maar op zichzelf genomen is
het een degelijk stuk werk. Dat zeg ik onder anderen tegen de heer Varela.
Er is geen sprake van nattevingerwerk; het Centraal Planbureau is naar mijn
overtuiging een eerbiedwaardig instituut en heeft een degelijk stuk werk geleverd.
Het CPB heeft daarbij alle mogelijk stukken die er al waren, gerecycled en
er een aantal eigen observaties naast geplaatst. Tevens heeft het CPB een
aantal gezaghebbende ramingen gedaan. Niettemin geeft ook het CPB in alle
eerlijkheid toe dat er sprake blijft van onzekerheden.Die twee gegevens, dat wil zeggen aan de ene kant de verwachting, gewekt
bij de toekomstige Oost-Europese lidstaten van de Europese Unie en aan de
andere kant de zeer meevallende cijfers over de verwachte migratiestromen,
hebben mij ertoe gebracht het kabinet voor te stellen om wel het besluit van
het tweede kabinet-Kok betreffende het vrije verkeer van werknemers overeind
te houden, maar heel duidelijk een grenswaarde in te bouwen. Tegelijkertijd
moet ervoor worden gezorgd dat in de aanloop naar de 22.000 precies kan worden
bijgehouden om hoeveel mensen het gaat en wie er binnen komen. Daarbij moet
ook de kwaliteit van het arbeidscontract worden getoetst, evenals van de arbeidsvoorwaarden
en -omstandigheden. Dat was de aanvliegroute naar het besluit van het kabinet.Ik wil iets zeggen over die 22.000. Waar komt dit aantal vandaan en wat
doen wij als wij daar overheen gaan? Vervolgens ga ik in op een aantal opties,
die met name van de kant van de fracties van CDA en VVD zijn genoemd, om dit
probleem eventueel op een andere manier aan te pakken. Verder wil ik een aantal
concrete vragen beantwoorden en ten slotte doe ik een poging om een brug te
slaan tussen het kabinet en een meerderheid in de Kamer. Ik zal daartoe een
poging doen, want het is een belangrijk onderwerp en daarom voeren wij dit
debat.Mevrouw Van Gent (GroenLinks):Begint u daar dan mee, want de zaak is al geregeld.Staatssecretaris Rutte:Neen, mevrouw Van Gent, zo werkt het niet. U suggereert dat er iets is
geregeld, maar ik kan u verzekeren dat er niets is geregeld. Ik meen dat alle
sprekers, ook van de coalitiefracties, kunnen bevestigen dat er niets is geregeld.
Dit debat wordt gevoerd in de beste tradities van dit kabinet. Het onderwerp
staat niet in het regeerakkoord, dus wij voeren het debat in alle openheid
en wij gaan proberen elkaar te overtuigen.Laat ik eerst iets zeggen over de 22.000. Waarom is er sprake van een
aantal van 22.000? Is dat een kwestie van handjeklap geweest? Nee, 22.000
is precies de mediaan van de ramingen van het CPB. Deze geven namelijk aan
dat er al 10.000 zijn die als seizoenarbeiders naar Nederland zijn gereisd.
Als de grens wordt opengezet voor werknemers, verwacht men een toename van
nog eens 5000 à 10.000. Om dan de brutomigratie te krijgen, moet je
dat getal met anderhalf vermenigvuldigen. Dat wordt dan boven op de reeds
aanwezige 10.000 nog eens 7.500 tot 15.000. De mediaan daarvan ligt op ruim
21.000 en dat is afgerond 22.000.Wat gebeurt er als je op die 22.000 komt? Je zou al maanden van tevoren
zien aankomen dat het niet goed gaat, dat de ramingen ernaast zitten en dat
het er toch veel meer worden. Dat betekent dat het kabinet ruim van tevoren
moet besluiten of het plafond omhoog gaat of niet. Mocht het besluiten om
het plafond niet te verhogen, dan kun je altijd terugvallen op het bestaande
regime, inclusief de arbeidsmarkttoets. Er is sinds 16 april 2003 een zogenaamde
"standstil"-clausule in het gehele systeem ingebouwd. Deze voorziet er ook
in dat landen de zaak niet mogen laten verslechteren ten opzichte van de situatie
van 16 april 2003. Je valt op zijn minst terug op het bestaande systeem.Er is een aantal suggesties gedaan door de fracties van VVD en CDA om
te kijken of het ook op een andere manier kan worden opgelost.De heer Varela (LPF):Ik had u de vraag gesteld welke lessen u geleerd hebt van de afgelopen
40 jaar. Wij hadden eerst te maken met golven uit het zuiden en nu krijgen
wij golven uit het oosten. Wat hebt u daarvan geleerd?Staatssecretaris Rutte:Een van de dingen die ik daarvan heb geleerd, is dat de golven uit het
zuiden erg zijn meegevallen. Het aantal mensen dat uit Spanje en Portugal
hiernaartoe kwam, is ver beneden de ramingen gebleven. Dat heb ik daarvan
geleerd. Maar ik ben ook een voorzichtig mens – al vindt niet iedereen
in mijn partij dat – en vond het toch belangrijk om in ieder geval de
bovengrens duidelijk te markeren waarop wij tot heroverweging komen.De heer Visser (VVD):Zou het feit dat het toen is meegevallen, te maken kunnen hebben met een
overgangsmaatregel?Staatssecretaris Rutte:Dat heeft zeker gevolgen gehad, daarom willen wij ook hier een overgangsmaatregel,
namelijk die grenswaarde van 22.000. Ik versta de inbreng uit een aantal fracties
echter zo dat er wordt gezegd: dit is één mogelijke overgangsregel,
maar er zijn ook andere. Laat ik daar kort op ingaan. Ik heb zelf natuurlijk
ook gekeken of het mogelijk zou zijn om bijvoorbeeld een selectieve arbeidsmarkttoets
in te bouwen. Dat zou je kunnen doen per sector of per beroep. Die mogelijkheden
zijn er, maar er zitten grote nadelen aan vast. Even los van de verwachtingen
die er in Oost-Europa zijn gewekt en die daarmee met voeten zouden worden
getreden, is de bureaucratie het belangrijkste nadeel voor de binnenlandse
economie. Het zou betekenen dat de arbeidsmarkttoets voor belangrijke sectoren
of voor belangrijke beroepsgroepen gewoon gehandhaafd blijft, inclusief alle
daarbij behorende bureaucratie. De grootste bureaucratie komt immers niet
voort uit het aanvragen van een tewerkstellingsvergunning, maar uit het element
van de arbeidsmarkttoets binnen de vergunningsprocedure. De toets zorgt ervoor
dat het niet één week duurt, maar 11 tot 13 weken. Ik heb ernaar
gekeken of dat zou kunnen, maar het heeft grote nadelen. Als je kijkt naar
de sectoren, dan komt meteen de vraag aan de orde voor welke sector je de
toets dan zou moeten instellen. Moet je hem op de landbouw loslaten? Dat zou
raar zijn, want in de agrarische sector is er op dit moment een enorme vraag
naar arbeidskrachten, ook uit Oost-Europa. Tegelijkertijd moeten wij met elkaar
vaststellen dat er ook heel veel Nederlanders zijn die dat werk zouden kunnen
doen. Dan krijg je toch een heel ingewikkelde afweging of je de arbeidsmarkttoets
voor de landbouw wel of niet moet handhaven. Als je hem wel handhaaft, dan
weet je dat er sowieso nu al 10.000 mensen per jaar zijn die ondanks de arbeidsmarkttoets
en alle daaraan verbonden bureaucratie naar Nederland komen werken uit Oost-Europa.
Dan dwing je dus de agrarische sector om de hele bureaucratie overeind te
houden. Zou je de toets loslaten, dan komt natuurlijk direct de vraag aan
de orde: waarom laat je hem niet helemaal los? Dit is immers de sector waarin
de meeste mensen uit Oost-Europa aan het werk komen. Hetzelfde kun je je afvragen
voor de bouw. Bij de bouw doet zich nog het additionele probleem voor dat
het daar vooral gaat om zelfstandigen zonder personeel. Die vallen uiteraard
buiten de Wet arbeid vreemdelingen en hebben hun eigen positie.Een arbeidsmarkttoets per beroep hebben wij ook bekeken. Het grote nadeel
daarvan is dat je moet controleren om welke beroepen het precies gaat. De
ervaring van het CWI toont aan dat dit lastig is, fraudegevoelig en zeker
ook moeilijk handhaafbaar. Dus ook die optie zou ik op grond van ervaringsgegevens
niet willen aanbevelen. De heer Visser heeft toen nog opgemerkt of je eventueel
zou kunnen werken met de sectorale convenanten. Dat wetsvoorstel is hier immers
gepasseerd en ligt nu in de Eerste Kamer, waar de behandeling nog moet plaatsvinden.
Het lastige met die optie is dat het doel van de sectorale convenanten natuurlijk
in de allereerste plaats is om ervoor te zorgen dat er wel prioriteitgenietend
aanbod komt uit de EU. De sectoren moeten er vervolgens dus alles aan doen
om ervoor te zorgen dat het aanbod zich alsnog binnen de grenzen van het oude
Europa, zoals de Amerikaanse minister van defensie het omschrijft, voordoet
in plaats van ook in de toetredende landen. Het CWI zou inderdaad moeten nagaan
hoe het precies zit.Daarover moet het CWI ook afspraken maken met de convenantpartners. Het
is buitengewoon lastig om in de context van het wetsvoorstel over sectorale
convenanten de arbeidsmarkttoets los te laten. Ten principale zal er dus ook
in die gevallen sprake zijn van de arbeidsmarkttoets. Dat is eigenlijk ook
te constateren in de projectseizoensarbeid. LTO Nederland heeft dat in samenwerking
met het CWI en ons vorm gegeven. Ook daarbij is er dus wel degelijk sprake
van het versneld naar Nederland halen van mensen uit Oost-Europa. De volledige
arbeidsmarkttoets is daarop evenwel van toepassing. Het wetsvoorstel over
de sectorale convenanten zorgt alleen voor een wettelijke basis daarvan.Ik zal het anders formuleren. Zelfs voor de Chinese koks geldt nog steeds
een toets op de arbeidsmarkt, als wij die via de sectorale convenanten naar
Nederland halen. Dit is een van de redenen voor het oorspronkelijke wetsvoorstel.Om al deze redenen geef ik de Kamer in overweging om het niet te doen.
Daarbij komen de volgende praktische redenen. Het brengt bureaucratie met
zich mee en het is een veel verdergaande vorm van een overgangsmaatregel,
die terugkomt op het Kok II-besluit.De heer Bruls heeft nog de suggestie gedaan om de huidige arbeidsmarkttoets
weliswaar te handhaven, maar de procedure te versnellen. In de afgelopen weken
hebben wij ook dit bekeken. Ingevolge het kabinetsvoorstel duurt het een week
om de tewerkstellingsvergunning aan te vragen. Ik heb mij goed op de hoogte
laten stellen van de feiten en daaruit bleek helaas dat het niet mogelijk
is om de procedure te versnellen. Dit heeft er alles mee te maken dat het
CWI wel degelijk moet vaststellen of er sprake is van aanbod van arbeid binnen
de prioritaire gebieden. Daarvoor staat een termijn van minimaal vijf weken.
Dit is vanaf het moment van het plaatsen van een vacature tot het aanvragen
van een tewerkstellingsvergunning. Dat is de tijd om het reële arbeidsaanbod
daadwerkelijk uit te lokken. Het is dus niet mogelijk om dat te versnellen.Daarbij komt dat de werkgever een vacature ten minste zes weken voor de
aanvraag van de tewerkstellingsvergunning op het EURES-netwerk moet plaatsen.
Het totaal is dan al elf weken. Pas na deze termijn kan de aanvraagprocedure
in werking treden.Ik begrijp waarom de heer Bruls zijn suggestie heeft gedaan. Ik ben er
ook een groot voorstander van, als zijn voorstel ook maar enigszins uitgevoerd
zou kunnen worden. Het kabinetsvoorstel leidt binnen één week
tot een aanvraag, maar in het voorstel van de heer Bruls duurt de aanvraag
elf weken, oplopend tot dertien weken. Het is simpelweg niet mogelijk om dat
te versnellen.De heer Bruls (CDA):Dit is voor mijn fractie een essentieel punt in het debat. Is het niet
mogelijk om de procedures in elkaar te schuiven? Dat was ook de portee van
mijn opmerkingen in eerste termijn.Staatssecretaris Rutte:Ook daar hebben wij naar gekeken, maar dat bleek niet mogelijk. Als het
mogelijk zou zijn, zou de procedure in de allerbeste situatie tot vijf weken
bekort worden. Dat is dus nog steeds vijf weken met een arbeidsmarkttoets,
vergeleken met maximaal één week zonder arbeidsmarkttoets en
met het duidelijke plafond van 22.000 volgens het voorstel van het kabinet.
De werkgever blijft echt verplicht om de vacature zes weken voor de aanvraag
van de tewerkstellingsvergunning te plaatsen. Dat hoeft niet per se op EURES,
het Europese CWI-netwerk; in de praktijk gebeurt dat echter wel vaak.Als het om een moeilijk te vervullen vacature gaat, moet de werkgever
al drie maanden voor het indienen van de tewerkstellingsvergunning met werven
zijn begonnen. Ook dit is nu onderdeel van de gangbare procedures. Wij kijken
toch of een en ander in elkaar geschoven kan worden. Nogmaals, dat leidt maximaal
tot een verkorting tot vijf weken. Het is echter buitengewoon kwestieus of
dit mogelijk is. Zeer waarschijnlijk blijft er dus sprake van een periode
van elf weken.Ik wil na het beantwoorden van meer technische vragen proberen om een
brug te slaan. Onder anderen mevrouw Van Gent en mevrouw Bussemaker hebben
gevraagd of het niet wenselijk is dat de WAGA wordt uitgebreid naar andere
sectoren dan de bouw. Ik herinner eraan dat bij de begrotingsbehandeling de
motie-Karimi c.s. over dit onderwerp door de Kamer is verworpen. Wij hebben
dat debat dus al tijdens de begrotingsbehandeling gevoerd. Ik had toen de
eer om daarover van gedachten te wisselen met u.Mevrouw Bussemaker (PvdA):Dat was niet tijdens de begrotingsbehandeling. Het was tijdens het debat
over de uitbreiding van de Europese Unie. Juist omdat u daar toen niet was,
is het nu nodig om het weer te voeren.Staatssecretaris Rutte:In ieder geval heeft een Kamermeerderheid recentelijk de motie-Karimi
c.s. verworpen. Daarmee is dat punt komen te vervallen. Volgens mijn informatie
was dat in december. Ik dacht dat dit tijdens de begrotingsbehandeling was,
maar het zal bij het debat over de uitbreiding van de EU zijn geweest. Kun
je nagaan: soms denk ik debatten te hebben gevoerd die ik helemaal niet heb
gevoerd. Hier stond dat ik dat wel had gedaan. Mijn excuses daarvoor.Mevrouw Van Gent (GroenLinks):Dat kan wel zo zijn, maar wij voeren natuurlijk een debat over de consequenties
voor de Nederlandse arbeidsmarkt en malafide constructies. Wij willen die
van links tot rechts voorkomen. Het is in mijn ogen dus alleszins redelijk
als wij de Wet arbeidsomstandigheden grensoverschrijdende arbeid alsnog aanpassen.
Nederland en Duitsland zijn namelijk de enige landen die dat nog niet hebben
gedaan.Staatssecretaris Rutte:Ik wilde net toelichten waarom ik geen voorstander ben van uitbreiding
van de Wet arbeidsomstandigheden grensoverschrijdende arbeid. De huidige regeling
is de implementatie van de Europese richtlijn in haar oorspronkelijke vorm.
De regering heeft altijd als uitgangspunt gehad dat er geen nationaal beleid
wordt gevoerd dat afwijkt van Europese richtlijnen. Dit komt terug in diverse
uitingen van onder andere de fractie van de PvdA-fractie. Om die reden is
in de bouw de Nederlandse cao van toepassing bij detachering van mensen uit
het buitenland. Die geldt alleen voor de bouwsector. Ik zeg toe dat ik hiermee
rekening zal houden bij de voorbereiding van mijn notitie over migratie en
sociale zekerheid voor de Ministerraad. Ik kom daar zo meteen op terug.Eerder heb ik de Kamer toegezegd om in te gaan op de argumentatie. Daar
is minister De Geus in november jl. uitgebreid op in gegaan in een brief aan
de Kamer. Wij hebben de discussie daarover dus al gevoerd. De kern is dat
wij geen nationale regelgeving boven Europese regelgeving willen stapelen.Mevrouw Bussemaker (PvdA):Wij hebben deze discussie inderdaad eerder gevoerd. In 1999 heeft mevrouw
Verburg een amendement ingediend om dit naar andere sectoren uit te breiden.
De regering stelde toen voor om het op dat moment niet te doen, maar zonodig
wel in een andere situatie. Zij stelde ook voor om het aan de sociale partners
te vragen. Die waren het er niet mee eens. Ik constateer dat de situatie nu
echt anders is, juist door de uitbreiding van de Europese Unie en de verslechtering
van de arbeidsmarkt. Ik vraag u dus nogmaals om te overwegen om de Wet arbeidsomstandigheden
grensoverschrijdende arbeid uit te breiden naar sectoren waar het ontduiken
van arbeidsvoorwaarden risicovol is. Als u dat niet doet, laat u verdringing
gewoon toe.Staatssecretaris Rutte:Ik ben het eens met mevrouw Bussemaker dat de situatie ten opzichte van
1999 is gewijzigd. Om die reden heeft de minister van Sociale Zaken, A.J.
de Geus, op 25 november 2003 een brief aan de voorzitter van de Tweede Kamer
gestuurd. Dat is dus zeer recentelijk gebeurd. In die brief heeft hij de argumenten
opgesomd om dit niet te doen. Ik kan mij daar volledig in vinden, omdat het
zou betekenen dat nationale regelgeving zou worden gestapeld op Europese regelgeving.
Dat lijkt mij onverstandig. Ik herhaal echter dat deze discussie al eens is
gevoerd. Ik vraag mij dan ook af of het zinvol is om dat zo snel weer te doen.
Als u het echter wilt, doe ik dat natuurlijk, want u hebt het laatste woord.
Mijn advies is om het zo te laten en om geen nationale regelgeving op Europese
regelgeving te stapelen. De Stichting van de Arbeid heeft overigens geen eensluidend
advies gegeven over de uitbreiding van de Wet arbeidsomstandigheden grensoverschrijdende
arbeid. Dit zeg ik onder anderen tegen mevrouw Van Gent. Het is meer een technisch
punt.De heer Visser heeft gevraagd of seizoensarbeider eenmalig of meerdere
malen wordt meegeteld. Eigenlijk is het heel simpel: als een seizoensarbeider
hier van januari tot en met maart werkt en terugkeert voor een verblijf van
oktober tot en met december, telt het als twee tewerkstellingsvergunningen.
Ik kijk dus steeds naar de afgifte van de tewerkstellingsvergunningen. Het
vermenigvuldigen met 0,25 van de 10.000 seizoensarbeiders zou namelijk niet
kunnen als een aantal van hen op dezelfde tewerkstellingsvergunning
gedurende meerdere perioden kwamen werken. De heer Visser heeft eveneens gevraagd
hoe het zit met de dekking van de extra lasten voor de sociale zekerheid.
Wij hebben hierover gesproken in het kabinet en vastgesteld dat die lasten
moeten worden geclaimd op de begroting van het ministerie van Sociale Zaken
en Werkgelegenheid voor het jaar 2005. Dit betekent dat het kabinet zelf zal
zorgen voor dekking van die oplopende kosten. Die zijn overigens gebaseerd
op een bovengrens, in het negatieve scenario is het 120 mln bruto en 70 mln
netto.De financiële gevolgen voor de IND in verband met de kosten van een
verblijfsvergunning zullen naar onze overtuiging beperkt zijn, maar ze zijn
nog niet duidelijk. Ik ben nog in overleg met mijn collega Verdonk om dit
uit te pluizen en deze kosten goed te verwerken, maar het zal niet gaan om
grote bedragen; in het allerergste geval praten wij over enkele miljoenen.Mevrouw Bussemaker heeft gevraagd naar de administratieve lasten voor
de werkgever bij handhaving van de tewerkstellingsvergunning, maar dan zonder
arbeidsmarkttoets. Ik ben hier al even op ingegaan; het komt er eigenlijk
op neer dat zonder arbeidsmarkttoets de vacaturemelding en de werving door
de werkgever niet meer nodig is. Wel is er nog een toets op de arbeidsovereenkomst
en een verklaring van goede huisvesting nodig. De looptijd is daarbij een
week, tegenover dertien weken bij handhaving van de arbeidsmarkttoets.Mevrouw Van Gent heeft nog gevraagd welke eisen het kabinet stelt aan
werknemers uit de Midden- en Oost-Europese landen, onder andere op het terrein
van de integratie. De vereisten van de Wet arbeid vreemdelingen zijn hierbij
van toepassing, waarbij het gaat om de betaling van het cao-loon, het wettelijk
minimumloon en de huisvesting. Aan burgers die in de Europese Unie wonen,
kunnen volgens het EU-recht geen integratie-eisen gesteld worden; dit is het
principe van gelijke behandeling met Nederlandse burgers. Het blijft dus beperkt
tot de elementen die ook in de brief aan de Kamer staan.Mevrouw Van Gent (GroenLinks):Ik weet ook wel dat die eisen niet gesteld kunnen worden, maar het lijkt
mij reëel om na te gaan hoe de Nederlandse overheid controleert of er
iets gedaan wordt aan inburgering, aan het leren van de Nederlandse taal en
aan huisvesting. Men kan ook een contract voor onbepaalde tijd krijgen en
dan lijkt het mij zinvol dat men inburgert, de Nederlandse taal leert en adequate
huisvesting heeft en niet met twintig man in een oude schuur hoeft te verblijven.Staatssecretaris Rutte:Ik noemde de huisvesting al, want dat element is een onderdeel van de
aanvraag van een tewerkstellingsvergunning; ik zal er zo dadelijk nog iets
over zeggen. Maar die andere elementen zijn er geen onderdeel van en dat zullen
ze wat mij betreft ook niet worden. Je zou het namelijk wel heel ingewikkeld
maken door zulke eisen te stellen aan mensen uit Polen, dat straks een onderdeel
van de Europese Unie zal zijn, zodat zij dan geen andere positie zullen hebben
dan Duitsers of Engelsen.Mevrouw Van Gent (GroenLinks):U kondigde zojuist een notitie over sociale zekerheid en migratie aan.
Ik zou het wel gewenst vinden om daarin ook aandacht te besteden aan inburgering,
Nederlandse taal en huisvesting, omdat ik dit serieuze zaken vind. Er is vroeger
wellicht te weinig rekening mee gehouden dat deze dingen goed geregeld moeten
worden.Staatssecretaris Rutte:Ik zeg dat graag toe.De heer Visser (VVD):Voorzitter. Ik zou mevrouw Van Gent er wel op wijzen dat zij dan consequent
moet zijn. Zij vindt het blijkbaar niet nodig om inburgeringseisen te stellen
aan een Marokkaan met een vaste verblijfsvergunning, maar wel aan een Pool.Mevrouw Van Gent (GroenLinks):Ik vind het voor iedereen nodig. Ik zou zeggen, leest u in het rapport
van de commissie-Blok maar eens na wat mijn persoonlijke invalshoek is. U
heeft al die pagina's vast al gelezen.Staatssecretaris Rutte:Voorzitter. De heer Van der Vlies zei dat het bereiken van de grenswaarde
van 22.000 zal leiden tot eenzelfde verdringing. Het is toch iets anders.
Volgens het meest negatieve scenario van het CPB zou het zelfs om 25.000 personen
gaan, maar als je dan de cijfers van 2004 en 2005 bij elkaar optelt, dan zou
er in 2006 sprake zijn van maximaal 9000 werkloosheidsuitkeringen extra. Dat
zou dan de maximale verdringing zijn. Je kunt de cijfers dus niet zo maar
optellen, want veel mensen zijn hier maar tijdelijk.Verder heeft Zweden afgelopen vrijdag alsnog besloten om een overgangstermijn
in te stellen. Daarnaast is het niet juist dat Denemarken een arbeidsmarkttoets
zou hanteren, want dit land hanteert alleen een arbeidsvoorwaardentoets. Het
is dus bij wijze van spreken plus 1 en min 1.De heer Van der Vlies (SGP):De informatie over Zweden had ik niet; de laatste wijzigingen kende ik
niet.Het Verenigd Koninkrijk en Ierland kennen natuurlijk de territoriale barrière
van de over te steken zee. Dat is dus een heel andere situatie. Alle andere
landen doen het wel. Dat motiveert mij om te bepleiten dat het ook hier gebeurt.
Wij spreken nu over de mate waarin.Ik wil even terug naar het één op één en de
22.000 banen hier die worden ingenomen door mensen van elders. Dat belemmert
22.000 gegadigden uit ons doelgroepenbeleid in de arbeidsmarktbemiddeling
om die banen in te nemen. Als de staatssecretaris zegt dat het uiteindelijk
leidt tot 9000 extra werkloosheidsuitkeringen, betekent dit dat een tewerkstellingsvergunning
geen voltijdbaan voor een heel jaar kan betreffen. De verdringing vindt echter
wel plaats en kan leiden tot een meer definitieve positie op de arbeidsmarkt
van iemand.Staatssecretaris Rutte:Het Centraal Planbureau geeft aan dat dit niet één op één
te berekenen is. Een aantal van die banen wordt tijdelijk ingevuld, bijvoorbeeld
de seizoenarbeid voor drie maanden. Het aantal mensen dat erbij komt moet
je vermenigvuldigen met 0,7 om het aantal voltijdbanen te krijgen, want ook
daar is sprake van het vertrek van mensen.Het CPB geeft ook aan dat de uitbreiding op zichzelf leidt tot economische
groei. Dat is ook de reden dat het zo belangrijk is dat de Europese
Unie zich uitbreidt. Het CPB neemt dat mee in de berekeningen en komt in het
meest negatieve scenario op een nettoverdringing van 9000 uitkeringen, als
de bovengrens op 25.000 wordt gesteld. Het kabinet stelt die grens op 22.000.De heer Rouvoet heeft gevraagd waarom geen sprake is van een structureel
effect in de bedragen die bij de sociale zekerheid en de kosten ervan worden
genoemd. Het uitgangspunt daarbij is de raming van het CPB dat het extra arbeidsaanbod
als gevolg van extra migratie na een aantal jaren wordt geabsorbeerd door
de arbeidsmarkt. Het extra arbeidsaanbod leidt dus ook tot extra werkgelegenheid.
Daarom neemt het aantal extra werkloosheidsuitkeringen na een aantal jaren
weer af. Het piekt op een gegeven moment en daarna loopt het weer terug in
de CPB-ramingen.De heer Varela sprak een aantal keren over 22.000 banen. Ik wil daar een
paar zaken tegenover plaatsen. Nu al komen 10.000 mensen hierheen. Dat zijn
de seizoenarbeiders. Het structurele effect in het voorstel van het kabinet
op het aantal mensen dat hier na twee jaar structureel zou werken, is 16.000.
Dat is het effect van de seizoenarbeiders die weer vertrekken en het netto-effect
van de 12.000 per jaar daar bovenop, waarvan een derde weer vertrekt.De heer Rouvoet heeft gevraagd of ingeburgerde asielzoekers niet kunnen
meelopen in de grenswaarden. Ik wil vasthouden aan het uitgangspunt van het
kabinet om asielbeleid en arbeidsmigratie strikt gescheiden te houden. De
discussie over asielbeleid is al eerder gevoerd in deze Kamer en zal ongetwijfeld
nog vaker worden gevoerd.De heer Rouvoet (ChristenUnie):Ik wil die onderwerpen ook gescheiden houden, maar de vraag is niet of
wij asielbeleid en arbeidsmigratie door elkaar gooien. Het gaat niet om de
procedure of de titel waarop mensen binnenkomen, maar het gaat om de groep
mensen die hier nu zijn en die wij gaan uitzetten. Mijn vraag is of een methode
denkbaar is om voor die groep van 26.000 mensen te bekijken of mensen zich
kunnen kwalificeren voor een tewerkstellingsvergunning.Staatssecretaris Rutte:Ik zou het vreemd vinden om mensen die te horen hebben gekregen dat zij
uit Nederland weg moeten omdat zij geen recht hebben om in Nederland te blijven,
alsnog te laten blijven op grond van het quotum dat wij voor mensen uit de
MOE-landen invoeren. Ik vrees echter dat wij het daarover vandaag niet eens
worden. Het onderwerp hoort ook meer thuis in de debatten over integratie
en immigratie.De heer Varela heeft gevraagd hoe de verschillende ramingen zich ten opzichte
van elkaar verhouden. Hij heeft genoemd de raming en inschatting van Wim Groot,
die uitgaat van 50.000 à 60.000. Wim Groot geeft daarvoor geen duidelijke
onderbouwing. Het artikel in Het Financieele Dagblad wekt de indruk dat het
huidige aantal seizoenarbeiders, waarbij hij spreekt over in totaal 12.000
in 2003, met een factor vier wordt vermenigvuldigd. Dat levert op zichzelf
geen betrouwbare schatting op van het aantal immigranten. Ik heb al gezegd:
ook de CPB-ramingen worden door dat bureau van een aantal kanttekeningen voorzien.
Dat is reden voor het kabinet om het zekere voor het onzekere te nemen en
om te pleiten voor een overgangsregime met een grenswaarde van 22.000.Ik heb al iets gezegd over de migratie uit Portugal, Spanje en Griekenland.
Tegen de heer Varela zeg ik: ja, het kabinet heeft gelet op de maatregelen
van de ons omringende landen. Die zijn door het Centraal Planbureau bij de
ramingen betrokken. De ramingen van het Centraal Planbureau ten tijde van
Kok II waren veel lager dan de ramingen die wij nu hebben.Heeft het kabinet gelet op de kosten en de baten? Wellicht ten overvloede
zeg ik dat aan dit besluit nadrukkelijk een zeer duidelijke afweging ten grondslag
ligt met betrekking tot de kosten en de baten van onze voornemens.De heer Varela (LPF):Voorzitter. Toen ik de staatssecretaris zojuist vroeg of hij iets heeft
geleerd van de migratie in de afgelopen veertig jaar uit het zuiden doelde
ik niet op de landen Spanje en Portugal. Ik doelde met name op landen als
Turkije en Marokko.Staatssecretaris Rutte:Die landen heb ik u niet horen noemen. Ik volg de berichten in de kranten
over de discussie van deze Kamer over dit onderwerp. Die betreft het rapport
aan de totstandkoming waarvan u zelf hebt meegewerkt, het rapport van de commissie-Blok.
Het kabinet houdt zich natuurlijk ook bezig met het vraagstuk van het beperken
van immigratie, het bevorderen van integratie en het bestrijden van discriminatie.
Het wil de maatregelen hiervoor goed vorm geven en de aanpak verstevigen.
Ik meen dat het kabinet zich, overigens in andere persoon dan in die van mijzelf,
verheugt op het debat daarover.Er is voorts gevraagd of het kabinetsbesluit gevolgen heeft voor de toetsing
op passende huisvesting. Op zichzelf heeft het daarvoor geen gevolgen, omdat
het CWI thans al toetst aan de hand van de vraag of in bepaalde sectoren al
dan niet goed wordt gehuisvest. In principe is dit een zaak voor de werkgever.
De werkgever moet dus een verklaring hebben waaruit blijkt dat de huisvesting
goed is geregeld. Ik kom hierop nog terug bij mijn poging om een brug met
de opvatting van de Kamer te slaan.De voorzitter:Hoeveel tijd denkt u voor uw betoog nog nodig te hebben?Staatssecretaris Rutte:Als ik niet geïnterrumpeerd word: zeven minuten.De voorzitter:Ik wijs erop dat wij nog een tweede termijn moeten houden en dat wij volgens
de planning daarvoor dan nog maar vijf minuten zouden hebben. U kunt echter
uw betoog vervolgen.Staatssecretaris Rutte:Ik heb nu geprobeerd alle kortere vragen te beantwoorden. Vervolgens kom
ik terug op de hoofdlijnen. Er zouden verwachtingen zijn gewekt in de richting
van Oost-Europa. Tegelijkertijd is er grote bezorgdheid bij veel leden van
deze Kamer en mijzelf vanwege de oplopende werkloosheid en de situatie van
de economie in Nederland. De ramingen van het Centraal Planbureau vallen evenwel
mee en daarom heeft het kabinet besloten om het eerdere besluit van het kabinet-Kok
II te amenderen en om een grenswaarde in te bouwen. Onder andere door de VVD-
en de CDA-fractie is voorgesteld om aan de hand van een arbeidsmarkttoets
na te gaan of een en ander is op te lossen. Ik heb geprobeerd aan te tonen dat een aantal zwaarwegende overwegingen reden zouden moeten
zijn om die weg niet op te gaan. Ik wil de Kamer dan ook graag in overweging
geven om het kabinetsvoorstel te volgen, maar haar wel een aantal toezeggingen
doen. Ik heb goed geluisterd naar het debat en naar de verschillende argumenten.Om te beginnen, mijnheer de voorzitter, zou ik mij kunnen voorstellen
dat wij het aantal van 22.000 als een harde grens beschouwen. Dat betekent
dat dat een "nee, tenzij"-grens is. Dat houdt in dat zodra wij merken dat
de aantallen die grens naderen, ik de Kamer zal meedelen wat de afweging van
het kabinet is en of het vindt dat deze grens als dan niet kan worden verhoogd.
Op die manier kunnen wij expliciet met elkaar over de hoogte van de grens
een debat voeren.Verschillende sprekers hebben iets gezegd over de huisvesting. Ik denk
in dit verband aan de werkbezoeken die ik heb afgelegd. Ook ik maak mij zorgen
over de huisvesting. Dat is de reden dat al is besloten om in Noord-Limburg
en Zuidoost-Brabant de eisen voor het verkrijgen van een tewerkstellingsvergunning
aan te scherpen en wel in die zin dat werkgevers van de gemeente een verklaring
moeten kunnen krijgen waarin staat dat er bij hen sprake is van goede huisvesting.
Ik zeg de Kamer toe dat ik in Noord-Holland en het Westland eenzelfde soort
check op de huisvesting zal laten doen.De heer Bruls (CDA):Voorzitter. Mijn buurman en ik ontploften bijna. Wij begrijpen dit niet.
De gebieden die de staatssecretaris noemt zijn juist de gebieden waar de lokale
overheden zich geweldig inspannen voor de huisvesting en als dank moeten zij
strengere eisen stellen. Ik vind dat contrair met het betoog van de staatssecretaris
om de verstrekking van de vergunningen wat gemakkelijker te maken. Overigens,
dit is niet mijn opvatting. De staatssecretaris zei dit. Van wat hij nu zegt
begrijp ik echt helemaal niets.Staatssecretaris Rutte:Ik doe dit op verzoek van de gemeenten waar ik op bezoek ben geweest.
Zij hebben mij gevraagd om de toets op huisvesting door het CWI veel degelijker
te laten plaatsvinden. De werkbezoeken en de vragen uit deze regio alsmede
de signalen uit de fractie van het CDA zijn hier aanleiding voor. Zij gaven
aan dat in het bijzonder in deze regio's de situatie nijpend is. Men heeft
mij aangegeven dat het zou helpen als er een meer striktere toetsing op huisvesting
zou komen en de gemeenten bereid zouden zijn daarbij een rol te spelen.De heer Bruls (CDA):Maar wat biedt u die gemeenten dan verder? Wat betekent het bijvoorbeeld
op het gebied van wooncontingenten?Staatssecretaris Rutte:Ik heb de vragen beantwoord in samenwerking met de collega van VROM. Dit
soort vraagstukken zijn ook onderdeel van het ruimtelijkeordeningsbeleid.
Ik heb het niet precies paraat. Ik had het idee dat ik aan uw zorg tegemoet
ben gekomen door aan te geven hoe binnen het ruimtelijkeordeningsbeleid het
aspect van de migratie belangrijke aandacht krijgt. Het is niet mijn bedoeling
om goed presterende gemeenten dwars te zitten. Het tegenovergestelde is het
geval. Het is mijn bedoeling om goed presterende gemeenten te ondersteunen
en hun vragen een gevolg te geven. Ik hoop dat wij elkaar daarop kunnen vinden.Met de invoering van de Wet werk en bijstand is het begrip "passende arbeid"
vervangen door het begrip "algemeen geaccepteerde arbeid". Ik ben voornemens
om met de steden waar grote universiteiten zijn gevestigd in gesprek te komen
om met elkaar te komen tot een gezamenlijke inzet. Ex-studenten moeten in
principe geen beroep meer kunnen doen op een bijstandsuitkering zolang er
banen aan de onderkant van de arbeidsmarkt beschikbaar zijn. Ik doe dat vanuit
de overtuiging dat het beter is voor een student om een baan te vinden vanuit
een baan dan vanuit een uitkering, en ook om daarmee te voorkomen dat het
beroep op de bijstand oploopt. Er moet een extra aanbod van arbeid komen,
ook voor de banen waarvoor dat op dit moment soms onvoldoende is. Ik geef
daarbij nog eens in overweging dat het tewerkstellingsvergunningenbeleid volledig
vraaggestuurd blijft. Dat betekent dat het vanzelfsprekend zo is dat, als
er Nederlands aanbod is, het Poolse aanbod wordt verdrongen. Namens de SP
werd gezegd dat het hele stelsel van sociale zekerheid activerender moet worden.
Het is een concrete maatregel om er in ieder geval voor te zorgen die banen
vervuld worden door studenten en niet door Polen.Mevrouw Bussemaker (PvdA):Wat is nu precies nieuw ten opzichte van alles wat wij al bij de WWB besproken
hebben? Toen hebben wij gediscussieerd over de vervanging van het begrip "passende
arbeid". Daar vallen dan toch ook studenten onder?Staatssecretaris Rutte:Ja zeker. Het nieuwe is dat ik met de wethouders sociale zaken van de
dertien of veertien steden waar grote universiteiten gevestigd zijn, de discussie
zal aangaan om te bezien of wij tot een gemeenschappelijke mening kunnen komen.
Binnen de mogelijkheden die de WWB schetst en de belangen van de gemeente
om de schadelast van de bijstand minimaal te houden, moet ervoor worden gezorgd
dat de ex-studenten zich aanbieden voor die vacatures op de arbeidsmarkt in
plaats van voor een uitkering.De heer Bakker (D66):Dat lijkt mij een heel verstandige eerste stap in de richting van studenten,
maar wat is er op tegen om dat ook te doen voor andere groepen? Wat is er
tegen om dat soort afspraken landelijk te laten gelden?Staatssecretaris Rutte:Ik heb maandelijks overleg met de VNG en daarbij wordt ook over dit soort
onderwerpen gesproken. Wij zijn op dit moment bezig met het leggen van de
laatste hand aan een gemeenschappelijke agenda voor het arbeidsmarktbeleid.
Een aantal van dit soort aspecten zal zijn plek hierin vinden. Ik merk dat
in een aantal studentensteden dit thema van studenten en bijstand speelt.
Het is mijn mening dat het goed zou zijn om daarin tot een zekere mate van
landelijke afstemming te komen. Ik kan steden daar niet in dwingen, want gemeenten
zijn binnen de WWB autonoom. Ik vermoed echter dat wij op dit punt tot een
gemeenschappelijke inzet kunnen komen.Ik zal driemaandelijks over de voortgang rapporteren, zodat de Kamer heel
precies de ontwikkelingen kan volgen.Op het punt van de illegaliteit is aan de Kamer door collega Verdonk al
eerder een nota toegezegd. In mijn brief aan de Kamer staan al enkele opmerkingen over het nieuwe landelijk dekkende netwerk van interventieteams,
dat wij versneld in de lucht gaan brengen. In grote steden als Utrecht en
Den Haag wordt al gewerkt aan projecten voor warehouses en distributiecentra.
Er is al gerefereerd aan de uitbreiding van de arbeidsinspectie om de capaciteit
te versterken. Ik heb eerder gerapporteerd over de bezigheden van de arbeidsinspectie
en de SIOD op het punt van de uitzendbureaus en de vele intermediairs. In
de ketenbenadering in samenwerking met de vreemdelingenpolitie en de Belastingdienst
wordt eraan gewerkt om ervoor te zorgen dat ook een aantal zware opsporingszaken
versneld kunnen worden uitgevoerd. Dat betekent dat de aanpak van de illegaliteit
hoge prioriteit heeft. Ik vind het onaanvaardbaar dat er in Nederland nog
steeds zoveel ruimte is om dit soort praktijken uit te voeren. Dat is ook
de reden waarom wij opnieuw aan het kijken zijn naar de eerstedagmeldingen.
Ik wil de discussie daarover snel afronden binnen het kabinet. Ik zeg ook
toe dat ik snel naar de Kamer kom met een standpunt over de uitzendbureaus.
Zoals bekend, ben ik geen voorstander van het weer invoeren van het vergunningenstelsel,
maar er liggen inmiddels andere ideeën waarop ik snel wil concluderen
en waarover ik met een voorstel zal komen om ervoor te zorgen dat in de uitzendbranche
het kaf van het koren wordt gescheiden. Verder wijs ik op mijn eerdere toezegging
omtrent de notitie over migratie en sociale zekerheid.Ik meen dat wij goede argumenten moeten hebben om de verwachtingen die
het tweede kabinet-Kok heeft gewekt, dat de grenzen voor werknemers opengaan,
hier te herroepen. Tegelijkertijd vind ik met de Kamer dat grote waakzaamheid
en zorg geboden is. De economie heeft het moeilijk en de werkloosheid loopt
op. Tegelijkertijd zijn er de meevallende ramingen van het CPB. Vandaar dat
ik het voorliggende voorstel van het kabinet graag in de warme belangstelling
van de Kamer aanbeveel. Zoals ik al heb aangegeven, is de grens van 22.000
een absolute bovengrens. Zo wij die op een gegeven moment zouden willen verhogen,
zullen wij daarvoor expliciet naar de Kamer terugkomen. Wij menen wel dat
middels het onderhavige voorstel op een verstandige manier een eerste stap
kan worden gezet op weg naar het vrije verkeer van werknemers. Er is sprake
van een duidelijke overgangssituatie. Ik hoop dat de Kamer mij daarin kan
volgen.De voorzitter:Voor de tweede termijn stel ik de spreektijd per fractie vast op maximaal
één minuut.De heer Visser (VVD):Voorzitter. Ik moet constateren dat de toezeggingen van de staatssecretaris
niet tegemoetkomen aan ons bezwaar op het punt van de verdringing op de arbeidsmarkt.
Hij heeft zelf ook een aantal keren gewezen op het risico van die verdringing.
Dat brengt mij tot het indienen van de volgende motie.De Kamer,gehoord de beraadslaging,constaterende dat sprake is van een sterk oplopende werkloosheid in vrijwel
alle economische sectoren;overwegende dat de toetreding van de Midden- en Oost-Europese landen effecten
zal hebben op de arbeidsmarkt van de huidige EU-lidstaten;overwegende dat een meerderheid van de huidige EU-lidstaten diverse overgangstermijnen
hanteren met betrekking tot het vrij verkeer van personen, hetgeen de druk
op de Nederlandse arbeidsmarkt vergroot;overwegende dat derhalve een vorm van regulering van het werknemersverkeer
geboden is gedurende een overgangsperiode;overwegende dat de regering dit erkent en met een quoteringsvoorstel is
gekomen, wat echter de verdringing op de arbeidsmarkt niet voorkomt;roept de regering daarom op, een flexibel stelsel van tewerkstellingsvergunningen
inclusief een arbeidsmarkttoets te hanteren ten aanzien van de toetredende
EU-lidstaten,en gaat over tot de orde van de dag.De voorzitter:Deze motie is voorgesteld door de leden Visser en Bruls. Naar mij blijkt,
wordt zij voldoende ondersteund.Zij krijgt nr. 2(29407).Mevrouw Bussemaker (PvdA):Volgens mij is het van tweeën één. Of je voert werkvergunningen
in met de extra toets of je gaat met het kabinetsstandpunt mee. Maar wat wilt
u nu met een flexibel stelsel? Dat is toch precies wat de staatssecretaris
opperde? Dus waarin verschilt u dan met hem van mening?De heer Visser (VVD):De staatssecretaris heeft een aantal toezeggingen gedaan onder handhaving
van het huidige voorstel. Hij heeft bezwaren geuit die zich richten op de
bureaucratie. De vraag is hoe die bezwaren zich verhouden tot het bezwaar
van de oplopende werkloosheid. Dan kies ik nog steeds voor de arbeidsmarkt,
waarbij ik erop wijs dat de verdringing op de arbeidsmarkt zich vooral aan
de onderkant ervan zal voordoen. Het verbaast mij dat u daar steeds zo gemakkelijk
overheen stapt.Mevrouw Bussemaker (PvdA):Daar stap ik helemaal niet gemakkelijk overheen. Ik heb er een aantal
opmerkingen over gemaakt, maar ik constateer dat u met deze motie vooral meer
bureaucratie gaat invoeren. En het verbaast mij buitengewoon om dat uit de
mond van een VVD'er te horen.De heer Visser (VVD):Vergeleken met nu is er altijd minder bureaucratie.De heer Van der Vlies (SGP):Ik sluit niet uit dat het aan mij ligt, maar het verschil tussen hetgeen
in de motie wordt gevraagd en de staatssecretaris heeft toegezegd, is mij
niet duidelijk. Ik heb het dan over de toezeggingen, inclusief de zeven preciseringen,
bijvoorbeeld ten aanzien van de invulling van banen aan de onderkant van de
arbeidsmarkt door onder andere Nederlandse studenten.De heer Visser (VVD):Als een van de preciseringen noemde de staatssecretaris de uitvoering
van de Wet werk en bijstand. Dat lijkt mij geen toezegging, want die wet moet
sowieso uitgevoerd worden. Daarnaast heeft hij gezegd dat het
aantal van 22.000 voor hem een harde grens is. Dat was echter al duidelijk
in de notitie.Mevrouw Bussemaker (PvdA):Voorzitter. Ik constateer dat de regering, evenals bij het debat over
de uitbreiding van Europa, in ieder geval de steun van de PvdA-fractie heeft
om tot een redelijke oplossing te komen. Op twee punten zijn wij echter nog
niet tevreden. Ik gebruik mijn beperkte spreektijd tot het indienen van twee
moties.De Kamer,gehoord de beraadslaging,overwegende dat illegale arbeid tot ernstige verstoringen op de arbeidsmarkt
leidt;overwegende dat een belangrijk deel van de illegale arbeid uit Midden-
en Oost-Europa komt;constaterende dat de regering pas in 2005 een verhoging van de bestuurlijke
boete naar een gemiddelde van € 3000 wil invoeren voor werkgevers
die illegalen in dienst hebben;verzoekt de regering, te streven naar invoering van de bestuurlijke boete
per 1 juli 2004 en de boete substantieel te verhogen,en gaat over tot de orde van de dag.De voorzitter:Deze motie is voorgesteld door de leden Bussemaker en Bruls. Naar mij
blijkt, wordt zij voldoende ondersteund.Zij krijgt nr. 3(29407).De Kamer,gehoord de beraadslaging,overwegende dat vrij verkeer van werknemers binnen Europa niet mag leiden
tot uitholling van arbeidsvoorwaarden,overwegende dat via detacheringsconstructies verschillen kunnen ontstaan
in arbeidsvoorwaarden;overwegende dat de Wet arbeidsvoorwaarden grensoverschrijdende arbeid
voorschrijft dat in de bouw het werklandbeginsel ten aanzien van algemeen
verbindend verklaarde cao-bepalingen dient te worden gehanteerd; overwegende dat het hanteren van het werklandbeginsel ook in andere risicosectoren
wenselijk is;verzoekt de regering, de toepassing van het werklandbeginsel ook voor
te schrijven voor andere sectoren dan de bouw,en gaat over tot de orde van de dag.De voorzitter:Deze motie is voorgesteld door de leden Bussemaker en Van Gent. Naar mij
blijkt, wordt zij voldoende ondersteund.Zij krijgt nr. 4(29407).Mevrouw Van Gent (GroenLinks):Voorzitter. De fractie van GroenLinks vindt het verstandig dat het kabinet
een grens wil hanteren. Is het echter wel mogelijk om hier een harde grens
van te maken? Het lijkt erop dat dit aantal een compromis is tussen Zalm en
Brinkhorst. Kan nummer 22.001 het vergeten? Is dan geen sprake van rechtsongelijkheid?GroenLinks is voor een generaal pardon voor de 26.000 uitgeprocedeerde
asielzoekers. Dat wij in dit geval de lijn van het kabinet steunen, wil niet
zeggen dat wij hardvochtig oordelen over deze 26.000 mensen.De staatssecretaris heeft geprobeerd, een bruggetje te slaan. Naar mijn
mening wil de heer Visser alleen maar een nummertje maken met een motie die
niets toevoegt aan de toezeggingen van de staatssecretaris. Overigens komt
de mededeling dat studenten geen bijstand meer kunnen krijgen en als een aparte
groep worden aangemerkt, als een duveltje uit een doosje. Daar is het laatste
woord nog niet over gesproken. De andere punten van het bruggetje kunnen op
steun van mijn fractie rekenen. Het is absoluut treurig gesteld met de huisvesting
en de illegaliteit moet keihard worden aangepakt.De heer Van Bommel (SP):Voorzitter. De maximale verdringing zal, aldus de staatssecretaris, 9000
personen/uitkeringen betreffen. Bij een oplopende werkloosheid zien wij dat
als een groot probleem, waar het kabinet iets aan moet doen. Het siert dit
kabinet niet, daarover zo lichtvaardig te spreken. Mijn tweede opmerking betreft de zogenaamde toezeggingen, want feitelijk
is er weinig nieuws. Het nieuwe aspect zijn de studenten, alsof dat argument
mijn fractie over de streep trekt. Dat is absoluut niet het geval. Dat is,
sprekend over verdringing, niet de meest kwetsbare groep op de arbeidsmarkt.
De motie over de arbeidsmarkttoets spreekt ons dan ook aan. Wij zullen haar
waarschijnlijk steunen.Juist door de inkomensverschillen tussen bijvoorbeeld Polen en Nederland
zullen groepen werknemers naar Nederland komen, in de hoop en de verwachting
dat zij hier aan de slag kunnen komen. Als dat niet het geval is, is de uiteindelijke
weg naar de illegaliteit de enige die hen nog open staat. Het kabinet heeft
hiervoor nog steeds geen sluitende oplossing geboden, waardoor het probleem
wordt versterkt.Wij steunen de motie over grensoverschrijdende arbeid. Dat probleem kan
het kabinet wel oplossen. Doen dus.De heer Bruls (CDA):Voorzitter. Er zijn een paar pionnetjes geslagen, maar op deze brug worden
wij supernat. Zo kom ik de Waal niet over om bij mijn geliefde Nijmegen te
komen. Vandaar dat mijn fractie de motie van collega Visser mede heeft ondertekend.
Dat geldt ook voor de motie over illegale arbeid, een onderwerp waarover de
staatssecretaris onvoldoende duidelijk is geweest. Ik kan mij voorstellen
dat dit met de aard en de snelheid van dit debat heeft te maken.Ik heb in ieder geval de behoefte om op twee onderdelen aanvullende informatie
te ontvangen, eventueel via een brief. De prioriteitstelling bij de fiscus
met betrekking tot de aanpak van illegalen is in de beantwoording onhelder
gebleven. Daarnaast heb ik behoefte aan meer inzicht in de juridische constructies.
Wat zijn de mogelijkheden en de risico's, bijvoorbeeld van een ZZP-constructie?
Ik ben hierover bewust niet met de wilde verhalen gekomen, omdat zij een bepaalde
onderlegger moeten hebben.De heer Bakker (D66):Voorzitter. Ik stel het bijzonder op prijs dat de staatssecretaris zich
niet gek heeft laten maken. Hij heeft een aantal toezeggingen gedaan en een
bruggetje geslagen; wat heet, hij heeft een vierbaansbrug aangelegd, maar
kennelijk beoordeelt een meerderheid in deze Kamer dat volstrekt anders. Zij
wil op basis van een column van een hoogleraar in rollators en vanuit een
volstrekte tunnelvisie op de economie en de arbeidsmarkt stoer doen. Terwijl
in de economie het water van alle kanten komt, steekt men de vinger in de
dijk en zegt: kijk eens hoe stoer wij zijn, want deze druppel houden wij tegen.
Zij doen dat ten koste van veel bureaucratie, het verkwanselen van de principes
van een open en vrij Europa en van een internationale visie. Na alle discussies
van het afgelopen weekeind weet ik, als ik dat nog niet wist, waar de echte
liberalen zitten.Mevrouw Bussemaker (PvdA):Uw minister, de heer Brinkhorst, heeft in het kabinet gevochten als een
leeuw om nog iets van het standpunt van het vrije Europa overeind te houden,
zo heb ik uit de kranten begrepen. Uw coalitiegenoten gooien dat hier weer
te grabbel. Hoort u dat alleen aan en gaat u over tot de orde van de dag of
krijgt dit nog een vervolg?De heer Bakker (D66):Tussen de staatssecretaris en anderen is al even gewisseld dat er op dit
punt geen afspraken zijn gemaakt. Alle fracties zijn vrij. Op zichzelf is
dat een belangrijk beginsel waarover ik niet zal mokken, maar het maakt ook
onderdeel uit van het gedachtegoed van de VVD om moties af en toe, met grote
gebaren, niet uit te voeren. Ik zou het deze keer niet zo erg vinden als de
motie niet wordt uitgevoerd.De heer Van der Vlies (SGP):Mijnheer de voorzitter. Ik wil de staatssecretaris graag dankzeggen voor
zijn beantwoording. De uitbreiding van de Europese Unie komt eraan en dat
heeft consequenties. Die consequenties moeten wij gewoon trekken, dus het
eindbeeld kan niet anders zijn dan het vrije verkeer. Het is echter wel heel
legaal om ervoor te zorgen dat er ondertussen geen ongelukken gebeuren. Als
onze arbeidsmarkt, met alle bemiddelingen, doelgroepenbeleid en wat dies meer
zij, ontregeld zou geraken, zijn wij alleen maar verder van huis. Ik vind
het dan ook heel legaal dat wij hierop letten en de meeste ons omringende
landen doen dat ook. Er is op zichzelf niets mis mee en het past ook in het
Europese beleid rond de toetreding.Vervolgens gaat het om de gewekte verwachtingen ten opzichte van hetgeen
wij nu doen. De omstandigheden zijn echter ook significant gewijzigd. Waar
staat mijn fractie nu voor, op het bescheiden plekje dat wij in de Kamer innemen?
Het beleid van de regering maar volgen, met de zeven planken die het bruggetje
vormen, of toch een zwaarder accent op de toets die de arbeidsmarktcomponenten
met zich brengen? Wij zullen het in de fractie afwegen. Mijn sympathie ging
uit naar het laatste, maar inmiddels heeft de staatssecretaris wel een oprechte
poging gedaan om naar elkaar toe te buigen.De heer Rouvoet (ChristenUnie):Voorzitter. Ik dank de staatssecretaris voor zijn antwoord. In eerste
termijn heb ik aangegeven dat wij, alles afwegende, wel sympathie voelden
voor de benadering van het kabinet en de lijn van een quotumregeling wel wilden
steunen. De nu afgesproken 22.000 is een soort van tussenweg, een compromis
tussen enerzijds het volstrekt vrije verkeer van werknemers vanaf dag één,
en anderzijds de noodzakelijke bescherming van nationale belangen op het gebied
van werkgelegenheid en arbeidsmarkt. Het aantal van 22.000 is een compromis,
maar ik vind dat niet erg. Het aantal is ook adequaat gekozen. Hopelijk blijven
wij er onder, maar als dat niet het geval is, komt de vraag op die mevrouw
Van Gent stelde, namelijk wat wij dan gaan doen.Alle bezwaren die worden ingebracht tegen het aantal van 22.000, zijn
op zichzelf valide, maar gelden over 2, 4 of 7 jaar in principe ook nog. Daarom
ben ik niet zo gecharmeerd van opmerkingen van een aantal fracties hierover.
Het gaat om tijdelijke regulering, maar de bezwaren die worden ingebracht,
hebben vooral een langer durende strekking en richten zich eigenlijk tegen
het verschijnsel van het vrije verkeer van werknemers als zodanig. Ik heb gevraagd hoe er wordt gehandeld met de eerstvolgende persoon na
de 22.000. Hoe wordt dan omgegaan met het gelijkheidsbeginsel?Het bruggetje dat ik probeerde te slaan in de richting van het probleem
van de uitgeprocedeerde asielzoekers, is echt alleen een bruggetje, dus niet
een koppeling van bestanden en ook geen vermenging van procedures. Wel is
het een bruggetje in de richting van degenen die hier werk zouden kunnen vinden,
maar nu het land uit moeten, waarna wij in de plaats daarvan een Pool of een
Tsjech naar Nederland halen die nog bij het nulpunt moet beginnen. Dat lijkt
mij niet logisch en is ook moeilijk aan de samenleving uit te leggen. Ik zou
het plezierig vinden als de staatssecretaris op dit punt een klein openingetje
zou willen laten.De heer Varela (LPF):Voorzitter. In eerste termijn heb ik gezegd dat ik mij zorgen maak en
dat ik straks een vloedgolf verwacht, vooral voor de sociale zekerheid en
met name voor de WAO. Ik dien daarover een motie in.De Kamer,gehoord de beraadslaging,constaterende dat er momenteel geen referte-eis is in het kader van de
WAO, hetgeen betekent dat iedereen die op de eerste werkdag in de ziektewet
belandt, op termijn toegang heeft tot de WAO;overwegende dat arbeiders uit de MOE-landen weliswaar in Nederland werkzaam
zijn, maar geen Nederlandse werknemer zijn;van mening dat de Nederlandse samenleving niet belast mag worden met de
consequenties van arbeidsongeschiktheid van buitenlandse werknemers;verzoekt de regering om de toegang tot de WAO zodanig aan te scherpen
dat alleen mensen met de Nederlandse identiteit toegang krijgen tot de WAO, en gaat over tot de orde van de dag.De voorzitter:Deze motie is voorgesteld door het lid Varela. Naar mij blijkt, wordt
zij voldoende ondersteund.Zij krijgt nr. 5(29407).De heer Varela (LPF):De LPF-fractie vindt dat migranten er baat bij hebben dat zij bij een
langdurig contract in Nederland goed zijn voorbereid op de nieuwe taal en
cultuur. Daarom dien ik de volgende motie in.De Kamer,gehoord de beraadslaging,constaterende dat uit het onlangs gepresenteerde rapport van de commissie-Blok
is gebleken dat beheersing van de taal en begrip van de cultuur essentiële
randvoorwaarden zijn voor een goede inburgering van nieuwe groepen immigranten;overwegende dat het niet denkbeeldig is dat de arbeidsmigranten uit de
toetredende landen straks als groepen hierheen komen en binnen Nederland aan
groepsvorming of gezinsvorming gaan doen, waardoor een geslaagde integratie
van deze groepen in de Nederlandse samenleving bedreigd wordt;overwegende dat er momenteel onvoldoende scholingsmogelijkheden bestaan
om grote groepen nieuwe migranten snel wegwijs te maken in het Nederlands
en de Nederlandse cultuur;van mening dat kennis van het Nederlands en de Nederlandse cultuur belangrijke
voorwaarden zijn om hier te kunnen leven, wonen en werken;verzoekt de regering om, net als bij migranten in het kader van gezinsvorming,
duidelijke eisen te stellen aan de arbeidsmigranten uit de MOE-landen met
een contractduur langer dan één jaar voor wat betreft kennis
van het Nederlands en de Nederlandse cultuur,en gaat over tot de orde van de dag.De voorzitter:Deze motie is voorgesteld door het lid Varela. Naar mij blijkt, wordt
zij voldoende ondersteund.Zij krijgt nr. 6(29407).De heer Rouvoet (ChristenUnie):Ik heb een vraag over de eerste motie die de heer Varela heeft ingediend.
Ik aarzelde om de indiening daarvan te ondersteunen, omdat ik mij afvroeg
of de motie zoals die nu luidt, niet gewoon in strijd is met de wet. Stelt
de heer Varela voor om de wet, met name de WAO, te wijzigen om mogelijk te
maken wat hij wil? Dat lijkt mij eerlijk gezegd ondoenlijk. Zoals de motie
nu luidt, lijkt zij mij in strijd met de wet. De staatssecretaris is van mening
dat er geen premie kan worden geheven als men niet onder de sociale verzekeringswetgeving
valt. Dan is er echt sprake van verdringing, want dan zijn buitenlandse arbeidskrachten
goedkoper dan Nederlandse. Ik denk niet dat u dat beoogt.De heer Varela (LPF):Ik heb een afweging gemaakt. Als het arbeidskrachten uit toetredende landen
gemakkelijk wordt gemaakt om van de WAO-regeling gebruik te maken, heeft dat
een aanzuigende werking. Stel dat een werknemer uit Polen met een contract
voor een jaar op de tweede dag dat hij hier werkt van een ladder valt en zijn
rug breekt. Dan vraag mij af in hoeverre wij erin moeten meegaan dat wij lange
tijd zijn WAO-uitkering moeten betalen. Ik vermoed dat dit een enorme aanzuigende
werking heeft. Als er allerlei wetten en regels worden vastgesteld, moeten
er ook prikkels worden ingebouwd.De heer Rouvoet (ChristenUnie):U stelt dus voor om die mensen niet onder de WAO te laten vallen. Even
los van de vraag of het kan – ik denk dat het niet zo maar mogelijk
is – stel ik voor dat de arbeidsmigranten waar u op doelt dan ook geen
WAO-premie betalen. Zij worden dan goedkoper dan Nederlandse werknemers en
zullen de Nederlandse werknemers gemakkelijker verdringen. Volgens mij is
dit in tegenspraak met wat u in dit debat steeds hebt betoogd.De heer Varela (LPF):De beste oplossing bestaat volgens mij niet en ik kies het beste van het
slechtste. Deze regels en wetten hebben een aanzuigende werking. Als u lessen had getrokken uit de eerdere golf immigranten uit het zuiden, zou
beter weten.Mevrouw Bussemaker (PvdA):Ik sluit mij aan bij de vragen van de heer Rouvoet. De bijdrage van de
heer Varela heeft echter nog een andere vraag bij mij opgeroepen. In zijn
eerste termijn had de heer Varela het over het verdienen van sociale zekerheidsrechten.
Dat vond ik een interessant perspectief, want ook wij hebben wel eens geopperd
dat daar in elk geval goed over moet worden nagedacht. Nu zegt hij dat niet-Nederlanders
niet in aanmerking komen voor de WAO. Hoe verhoudt de motie zich tot zijn
uitspraak in eerste termijn over het verdienen van sociale zekerheidsrechten?De heer Varela (LPF):Ik kijk naar de prikkels die dit soort regelingen oproept. Er is een enorme
aanzui-gende werking en blijkens de statistieken zijn bepaalde groepen nu
eenmaal oververtegenwoordigd in de WAO. Waarom zou dit voor de nieuwe groepen
migranten niet gelden?Staatssecretaris Rutte:Voorzitter. Er zijn een paar concrete vragen gesteld. Ik begin met de
vragen van mevrouw Van Gent en de heer Rouvoet. Een aantal van 22.001 zou
niet eerlijk zijn. De besluitvorming in Europa van 16 april 2003 schrijft
juist voor dat een land zich niet mag verslechteren ten opzichte van de situatie
op 16 april 2003. Zodra het quotum dus volloopt, zou er worden teruggevallen
op het vigerende systeem, dus inclusief de arbeidsmarkttoets en de mogelijkheid
om bepaalde sectoren daarvan te ontheffen. Daarbij vind ik het wel van belang –
dat heb ik ook in overleg met de land- en tuinbouworganisatie gezegd –
ervoor te zorgen dat dit ruim van tevoren bekend is, zodat er voldoende tijd
is om voor een persoon die niet meer in het ongetoetste systeem binnen kan
komen, een aanvraag te kunnen doen binnen het huidige stelsel. Dat leidt niet
zozeer tot rechtsongelijkheid, omdat het volstrekt helder is op voorhand dat
er een maximum is van 22.000. Belangrijk is wel dat je de desbetreffende organisatie
de kans geeft om tijdig maatregelen te nemen. Dat kan ook, omdat je ruim van
tevoren ziet aankomen of het goed gaat of niet goed gaat.De heer Bruls had het over de positie van de Belastingdienst. Daarover
heb ik al iets gezegd bij de illegale arbeid. Ik wil het graag herhalen. De
Belastingdienst speelt een vitale rol in het nieuwe stelsel, het landelijk
dekkende netwerk van interventieteams. Dat doet de Belastingdienst tezamen
met de arbeidsinspectie, UWV en de andere grote organisaties die zich bezighouden
met belastinginning en met de inning van werknemers- en werkgeversbijdrage.
Daar participeert de Belastingdienst ten volle in. De constructies die de
heer Bruls noemt, kunnen zich voordoen. Dat zijn de zogenaamde schijnconstructies
waarin mensen zich voordoen als zelfstandige, terwijl zij geen zelfstandige
zijn. De bestrijding van de illegale arbeid is er mede op gericht, dat soort
schijnconstructies te bestrijden. Ik heb daar wat voorbeelden van die ik de
heer Bruls onderhands zou kunnen geven. Wij weten vanuit de arbeidsinspectie
dat zulke gevallen zich voordoen en zij worden bestreden. Dat zijn ook de
spannende verhalen die zich aftekenen.Dan wil ik nog ingaan op de ingediende moties. Ik begin met de motie-Bussemaker
over de bestuurlijke boete. Ik wil aanneming van deze motie ontraden, maar
zeg de Kamer wel toe dat dit zo snel mogelijk wordt ingevoerd. Alleen is het
tijdschema op dit moment zodanig dat het voorstel nu ligt bij de Raad van
State, dan moet er een AMvB worden gemaakt, die vervolgens eveneens naar de
Raad van State moet. Het duurt drie maanden voordat de AMvB daarvan terugkomt.
Streefdatum is dus 1 januari 2005, maar als het eerder kan, doen wij
het eerder. Ik ontraad dus aanneming van deze motie, maar naar de geest wil
ik haar graag uitvoeren.Wij hebben het al uitgebreid gehad over de WAGA en het werkloonbeginsel.
Kortheidshalve verwijs ik naar dat deel van het debat. Ik ontraad aanneming
van de desbetreffende motie.Ik ontraad aanneming van allebei de moties van de heer Varela. Het lijkt
mij onverstandig om met de WAO te doen wat de heer Varela voorstelt. Ik heb
ook al betoogd waarom ik het voorstel van de heer Varela op het gebied van
taal en cultuur onverstandig vind. Het past niet binnen de Europese traditie
en de huidige Europese regelgeving.Tot slot de motie van de heren Visser en Bruls. Ik denk dat zich het debat
vanmiddag in de volle breedte heeft ontwikkeld. Alle argumenten en alle inzichten
zijn goed besproken. Dat is winst, daar hebben wij een parlementaire democratie
voor. Ik moet ook niet moeilijk doen als ik geen Kamermeerderheid achter het
voorstel van de regering kan krijgen. Dat kan zo zijn. Toch wil ik nog een
keer helder markeren waar dat verschil van inzicht precies ligt. Ik maak mij
zorgen over het beeld dat de toetredende Oost-Europese landen van ons krijgen.
Er zijn daar verwachtingen gewekt en ik vind het moeilijk om aan die landen
uit te leggen dat nu op grond van deze CPB-raming besloten wordt om in Nederland
de arbeidsmarkttoets te handhaven. Ik vind dat een buitengewoon lastig verhaal.
Ik vind het bovendien buitengewoon spijtig dat dit voor deze belangrijke sectoren
zal leiden tot een enorme toename in de bureaucratie. Het betreft niet zozeer
een toename ten opzichte van wat wij nu hebben, maar wel ten opzichte van
het voorstel van de regering. Dat betekent dat in de land- en tuinbouw nog
steeds termijnen van ongeveer 13 weken moeten worden gehanteerd om mensen
naar Nederland te halen, van wie wij weten dat zij vervolgens ook naar Nederland
komen. Wij houden daarmee een enorme bureaucratie in de lucht. En waarom doen
wij dat? Ik heb uw argumenten goed gehoord, zij zijn natuurlijk volstrekt
valide en ik kan ze alleen maar respecteren, maar zij overtuigen mij niet.
Uw argument is de verdringing. Die verdringing heb ik geprobeerd aan te tonen,
ook uit de CBP-cijfers. De verdringing is al beperkt. Bovendien kunnen wij
nog maatregelen treffen – ik heb het voorbeeld van de studenten genoemd –
om ervoor te zorgen dat zich die verdringing in nog mindere mate zal voordoen,
omdat het aanbod van Nederlanders voor die banen zal toenemen. Dat vind ik
ook een taak van deze regering en daar staat het kabinet voor. Ik ontraad
de aanneming van deze motie ten sterkste.De beraadslaging wordt gesloten.De voorzitter:Ik stel voor, over de ingediende moties op een later tijdstip
te stemmen.Daartoe wordt besloten.De vergadering wordt van 19.27 uur tot 21.00 uur geschorst. 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/h-tk-20032004-3144-3171.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl