Voorzetting van de behandeling van het wetsvoorstel Wijziging van de Wet inburgering (vrijwillige inburgering, persoonlijk inburgeringsbudget en harmoniseren handhavingstermijnen) (31791) / Afscheidsbrieven Barry Madlener (PVV) en Wim van de Camp (CDA)
Staten-Generaal — Handelingen 
Datum: 2014-07-02 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


100ste vergadering
 
 
 2008-2009
 100
 
 
 
 Vrijwillige inburgering
 Aan de orde is de voorzetting van de behandeling van: het wetsvoorstel Wijziging van de Wet inburgering (vrijwillige inburgering,
persoonlijk inburgeringsbudget en harmoniseren handhavings­termijnen)
(31791).
 
 (Zie vergadering van 16 juni 2009.)
 
 
 De algemene beraadslaging wordt hervat.
 
 
 
 Minister
 Van der Laan
 
 Mevrouw de voorzitter. Voor dit hoge maar nog niet volledige gezelschap
is het een eer nu te antwoorden op wat er in de eerste termijn door de Kamer
is gezegd. Ik begin met wat algemene opmerkingen om vervolgens in te gaan
op de drie onderwerpen van het wetsvoorstel en op de amendementen.
 In vergelijking met andere landen is Nederland vroeg met zijn inburgeringsbeleid
en loopt het voorop. De Wet inburgering nieuwkomers is in september 1998 ingevoerd.
Wij hadden al een oudkomersregeling vanaf 1996. We werken nu dus aan de verbetering
van de Wet inburgering. Het is goed dat wij vooroplopen. Inburgering is een
teken van beschaving. Taal, taalvaardigheid en taalbeheersing vormen de sleutel
tot contact, een baan en een kansrijke toekomst voor je kinderen. Dat wordt
natuurlijk nog verbeterd door de kennis van de Nederlandse samenleving die
daardoor eveneens cruciaal is. Aan die hulp geven wij veel geld uit. Daar
mogen wij ook iets voor terug verwachten. Dat wordt van belang voor dit debat,
refererend ook aan het amendement-Dijsselbloem, dat is toegespitst op de vraag
wat je precies aan eigen verantwoordelijkheid van de mensen mag verwachten.
In deze algemene inleiding vind ik het van belang te zeggen – ik verwijs
dan met name naar wat mevrouw Van Toorenburg gezegd heeft over het creëren
van de mogelijkheid om de bijdrage voor vrijwillige inburgeraars
door gemeenten te laten afschaffen of uitstellen – dat wij hierbij niet
te maken hebben met een vrijblijvend aanbod. Het is een verplichtende uitnodiging
om mee te doen. Het kan dan zo zijn dat het voor ongeveer de helft van de
mensen juridisch verplicht kan worden gemaakt, maar voor iedereen is het moreel
verplicht om die hulp te aanvaarden. Daarover moeten wij geen misverstand
laten bestaan. Tussen die rechten en die plichten moet een balans bestaan.
Ik noem kort de voornaamste rechten en plichten. Ik doe dat ook omdat in de
discussie sommigen, niet in de Kamer maar daarbuiten, al snel vanuit hun politieke
visie of hun zorgen een disbalans zien.
 Eerst de rechten. Inderdaad, wij geven 350 mln. belastinggeld uit aan
deze voorzieningen. En dat is recht in hoofdletters. Wij hebben maatwerk mogelijk
gemaakt en dat wordt in de praktijk geleverd. Ik noem onder andere de gecombineerde
inburgeringsvoorzieningen, de duale inburgeringsvoorzieningen, het persoonlijk
inburgeringsbudget en de taalvoorzieningen voor mensen die een mbo-opleiding
willen volgen. Je kunt ongeveer 25 punten als duidelijke rechten omschrijven.
 Dan de plichten, de stok achter de deur voor degenen die niet willen,
terwijl wij vinden dat ze zouden moeten willen. Ik noem de boetes op basis
van de Wet inburgering. Ook noem ik het feit dat er geen recht op een permanente
verblijfsstatus ontstaat; ik ga daar straks nog over praten met de heer Dibi.
Ik noem verder het feit dat er geen recht op een Nederlands paspoort kan ontstaan
als de verplichting niet wordt nagekomen. Daarnaast zijn er de sancties op
basis van de Wwb.
 Wij spreken vandaag over drie wijzigingen, het aanscherpen van de handhavingstermijn,
het in de wet opnemen van de vrijwillige inburgering en het persoonlijk inburgeringsbudget.
Ook die zitten in die balans. Wij leveren door deze wijzigingen meer maatwerk
en bieden meer uitvoeringsmogelijkheden en een sneller resultaat. Maar wie
het zelf kan en ambities heeft, krijgt een rugzakje, te weten dat persoonlijk
inburgeringsbudget. Aan de andere kant van de balans worden de termijnen scherper
gesteld, waardoor mensen worden aangemoedigd om sneller in te burgeren. Als
dat niet lukt, wordt dat ook beter geregeld. Ik noem dat huiselijk "de ontsnappingsmogelijkheid".
 Ik ga nu eerst in op wat onder anderen de heer Van der Ham en mevrouw
Ortega hebben aangegeven en wat met name beklemtoond is door mevrouw Van Toorenburg
in reactie op het amendement-Dijsselbloem c.s. over de eigen bijdrage. Nogmaals,
ik heb heel goed geluisterd naar de discussie en de principiële bezwaren
van mevrouw Van Toorenburg; ook de heer Fritsma heeft zich hierover uitgelaten.
Ik verwijs terug naar de brief van 30 januari, omdat het kabinet in die
brief volgens mij vrij genuanceerd heeft aangegeven waarom het toch bereid
is om tegen de gemeenten te zeggen dat zij geen eigen bijdragen hoeven te
vragen van de vrijwillige – ik kan "vrijwillige" niet genoeg onderstrepen –
inburgeraars. Dat is vanwege een praktische reden: in de praktijk blijkt dit
een obstakel te zijn voor het deelnemen van vrijwillige inburgeraars. Wij
willen dat zij deelnemen, want zij moeten leren wat hier allemaal gewoon is.
 Nu kom ik bij mevrouw Van Toorenburg. Eigenlijk moet in de loop van de
cursus ook het inzicht ontstaan dat het heel raar is om voor zo'n fantastische
voorziening geen eigen bijdrage te betalen. Wij zitten hier dus in een dilemma
dat vergelijkbaar is met het dilemma dat wij vorige week bespraken: veel dingen
die wij vanzelfsprekend vinden, moeten door sommigen geleerd worden op onze
cursus. Het valt niet samen met dat type discussie, maar er zit wel een vergelijkbaar
dilemma in. Als mevrouw Van Toorenburg vindt dat de eigen verantwoordelijkheid
benadrukt moet worden of tot uiting moet komen en dat de eigen bijdrage voor
de vrijwillige inburgeraars daarvoor een goede methode is, kan ik daar helemaal
niets tegen inbrengen, want dat is zo. Daarnaast – ik zeg uitdrukkelijk
"daarnaast" – zeg ik echter dat het feit dat dit nu in de praktijk als
een obstakel werkt, op dit moment meer gewicht moet hebben dan de waarheid
die mevrouw Van Toorenburg in die stelling belichaamt. Ik weet niet of het
lukt om haar ervan te overtuigen dat het op dit moment verstandig is om het
amendement-Dijsselbloem c.s. te steunen. Uiteindelijk bepaalt mevrouw Van
Toorenburg dat natuurlijk zelf, maar ik mag wel een oproep aan haar doen.
Er is immers niets waarover wij in dit opzicht van mening verschillen. Dat
mag ik wel zeggen.
 
 
 
 Mevrouw
 Van Toorenburg
 CDA
 
 Ik wil natuurlijk beslist luisteren naar goede argumenten, maar één
argument van de minister verbaast mij toch wel een beetje. Ik ben ervan overtuigd
dat mensen die naar Nederland komen, helemaal niet verwachten dat alles gratis
is. Wij zijn in de wereld op dat punt bijna luilekkerland. Ik kan me werkelijk
niet voorstellen dat mensen uit andere landen denken dat de overheid € 10.000 à € 12.000
betaalt om ervoor te zorgen dat je het fijner hebt in dat andere land. Bij
dat argument plaats ik vraagtekens. Dat geldt niet voor de andere argumenten
en ik blijf luisteren.
 
 
 
 Minister
 Van der Laan
 
 Dit is weer een reëel punt van mevrouw Van Toorenburg. Als bepaalde
producten of diensten die in een samenleving worden geleverd, te goedkoop
of zelfs gratis zijn, kunnen zij zelfs een verkeerd imago krijgen. Heel plat
gezegd: in de advocatuur, waar ik vandaan kom, had je een probleem als je
tarieven te laag waren. Was je dan wel goed genoeg? Daar kunnen wij op een
ander moment filosofisch over doorpraten, maar het door mevrouw Van Toorenburg
aangegeven gevaar bestaat. Ik leg daarnaast – dat is dus niet ertegenover –
alle context van het beleid. Daarmee kan ik mevrouw Van Toorenburg misschien
overtuigen. Dit is geen luilekkerland. Dat willen wij laten zien met de campagne,
die een andere toon heeft dan de campagne van vorig jaar. De boodschap is
nu niet alleen maar "Het is mooi en het verbindt ons allemaal". Er wordt gezegd:
"Als jij niet gaat, doe jij je kinderen, je buren, je baas, je collega's en
jezelf tekort en dat vinden wij slecht." Die campagne is een uitdrukking van
de algemene houding. Waar ik kom, probeer ik twee dingen uit te zenden: het
is beschaving en het is goed dat wij als staat mensen die hier komen, door
hulp te bieden in staat stellen om mee te doen, maar het is belachelijk om
die hulp te laten liggen in de zojuist genoemde situaties met kinderen, je
baas, je collega's et cetera. Ik hoop dat ik daarmee en met de daarbij behorende
maatregelen, zoals het onderzoek naar de versterkte koppeling met de Wet werk
en bijstand en de kinderbijslag, laat zien dat het voor het kabinet heel grote
ernst is om ook de vrijwillige inburgeraars het gevoel te geven dat zij in
verzuim zijn als zij dit niet doen. Als mevrouw Van Toorenburg dat allemaal
in ogenschouw neemt, hoop ik dat zij ook vindt dat we gemeenten
de mogelijkheid – meer is het niet – moeten geven om op een andere
manier om te gaan met het vervelende obstakel van de eigen bijdrage. Gemeenten
kunnen bijvoorbeeld besluiten inburgeraars het geld kwijt te schelden als
zij hun best hebben gedaan of zijn geslaagd voor het examen. Dat laten we
dan aan hen over.
 Daarmee kom ik bij het punt van mevrouw Ortega over het VNG-pleidooi voor
het compenseren van het verlies van het stuk eigen bijdrage in de financiën.
Zij wil die compensatie toch weer bij het Rijk leggen. Ik begrijp het punt
wel, maar ik ben het er niet mee eens. Dat zeg ik tegen mevrouw Ortega en
via haar tegen de VNG. Wij geven de gemeenten meer ruimte om maatwerk te leveren
en dit soort problemen op te lossen. Waarom zou dat dan weer door het Rijk
betaald moeten worden? Deze oplossing is ook bedoeld om het gemeenten beter
te kunnen laten doen. Wat we zouden verliezen als we het doen zoals de VNG
voorstelt, is dat we de gemeenten binden aan een extra goede afweging. Hier
speelt namelijk ook een financiële component: is het het de gemeente
waard om de eigen bijdrage in dat geval kwijt te schelden of niet? Als de
kwestie weer gewoon bij ons op het bordje kan worden gelegd, waarvoor ik dus
geen enkele reden zie, zou dat als nadeel kunnen hebben dat gemeenten dat
te makkelijk gaan doen en ontsnappen aan de afweging. Dit is mijn reactie
op het op zichzelf sympathieke pleidooi van mevrouw Ortega.
 
 
 
 Mevrouw
 Ortega-Martijn
 ChristenUnie
 
 Ik wil de minister toch corrigeren. Ik heb alleen gevraagd wat hij vindt
van het pleidooi van de VNG. Ik heb vervolgens aangegeven dat ik niet vind
dat het wiel opnieuw uitgevonden moet worden, maar dat gemeenten moeten kijken
naar gemeenten waar het wel lukt om te werven en te selecteren. Ik heb de
minister daarop gevraagd of de mogelijkheid bestaat om beproefde methoden
eventueel te inventariseren en aan de gemeenten voor te leggen. Ik heb dus
zelfs een alternatief geboden voor het voorstel van de VNG.
 
 
 
 Minister
 Van der Laan
 
 Ik ben mevrouw Ortega een verontschuldiging verplicht. Het is waar; ik
herinner me nu dat mevrouw Ortega het veel genuanceerder heeft gezegd, met
meer afstand tot de VNG. Ik hoop dat zij mijn verontschuldiging aanvaardt.
Als een minister een dergelijk stuk van de VNG leest, is niet uitgesloten
dat hij direct rechtop gaat staan, zich vanuit een zekere verkramping vasthoudt,
kijkt waar het pistool hangt en terugschiet, in dit geval op de boodschapper.
Ik vond de reactie van de VNG dus niet zo goed. Hopelijk is het misverstand
hiermee rechtgezet.
 De heer De Krom vroeg waarom het advies van de commissie-Franssen om de
handhavingstermijn op drie jaar te stellen niet is gevolgd, maar de termijn
op drieënhalf jaar is gesteld. Daar is een aantal argumenten voor. Wij
willen een cumulatie voorkomen van prikkels op precies hetzelfde moment, na
drie jaar, die verkeerd zou kunnen uitpakken. Er zijn namelijk inburgeringsplichtigen
die met een lening en een vergoeding aan hun inburgeringsplicht voldoen. Dat
zijn er niet veel, maar ze zijn er wel. Zij komen voor vergoeding in aanmerking
als zij binnen drie jaar het inburgeringsexamen hebben behaald. Als nu de
handhavingstermijn diezelfde drie jaar zou zijn, zou de inburgeringsplichtige
die niet binnen drie jaar slaagt, behalve het mislopen van de vergoeding nog
eens die boete opgelegd krijgen. Dat geldt misschien niet voor veel mensen,
want er zijn niet veel mensen die een lening hebben, zoals de heer De Krom
weet. Het is echter onwenselijk om op hetzelfde moment die dubbele negatieve
prikkel te geven aan iemand die juist op dat moment snel moet doorschakelen
naar de herkansing van het examen.
 Een ander argument is dat we met drieënhalf jaar aansluiten bij de
termijn van de Wet inburgering buitenland. Het is dus voor de uniformiteit
toch beter om de termijn op drieënhalf jaar te houden. Het halfjaar verschil
zal voor de heer De Krom vermoedelijk niet al te zwaar wegen. Het is niet
het hoofdpunt van onze discussie. Ik snap de vraag dus heel goed, maar ik
hoop dat de heer De Krom kan leven met een termijn van drieënhalf jaar.
 Mevrouw Karabulut vraagt of er deskundigen zijn geraadpleegd over de termijn
en of het niet onrechtvaardig is om een verplichting op te leggen zonder daar
een redelijke termijn en goed onderwijs tegenover te stellen. Ook vraagt zij
waarom in verband met de handhavingstermijn van drieënhalf jaar de resultaten
van het leerlastonderzoek niet zijn afgewacht. Het harmoniseren van de termijn
was al een voornemen uit het Deltaplan inburgering. Er is met het Landelijk
Overleg Minderheden en de VNG overleg gevoerd over de termijn. Cursussen hebben
een kortere duur dan de handhavingstermijn van drieënhalf jaar. Binnen
die termijn kan de cursus dus worden aangeboden. Als het inburgeringsexamen
de eerste keer niet is gehaald, kan een vervolgcursus worden aangeboden en
gevolgd. Dat kan allemaal binnen die termijn van drieënhalf jaar. Om
die reden vind ik dat ook een redelijke termijn, te meer daar iedereen volop
bezig is met het verbeteren van de kwaliteit van de inburgeringstrajecten.
Wij zouden dit niet moeten loslaten. Ik geef een paar voorbeelden: het staatsexamen
NT2 voor de hoger opgeleiden, de taalkennisvoorziening voor degenen die via
een mbo-route aan de inburgeringsplicht willen voldoen, de taalcoaches schijnen
een vrij groot succes te zijn op lokaal niveau, de duale trajecten die gerichte
cursussen mogelijk maken voor het gewenste perspectief, het toevoegen van
nieuwe profielen aan het examen, zoals maatschappelijke participatie en ondernemerschap.
Wij hebben recentelijk een lijst gepubliceerd met de succesfactoren die gemeenten
en taalaanbieders het beste kunnen gebruiken bij het opstellen en inkopen
van inburgeringscursussen. Ik denk dat die periode van drieënhalf jaar
goed te verdedigen is.
 Ik kom nu bij het punt van de handhavingstermijn en de analfabeten dat
mevrouw Karabulut aan de orde heeft gesteld en waar ook mevrouw Van Toorenburg
en de heren Dijsselbloem en Dibi over gesproken hebben. Ik vind de gedachte
achter het amendement dat mevrouw Karabulut heeft ingediend sympathiek. Wij
hebben alleen een probleem met de formulering van het amendement. Met deze
formulering is het moeilijk of zelfs niet uitvoerbaar. De termijn is te onbepaald.
Volgens de huidige tekst van het amendement kan de inburgeringsplichtige tot
in lengte van jaren alfabetiseren en daardoor nooit meer toekomen aan het
voldoen aan de inburgeringsverplichting. Ook zou de voorgestelde verlenging
onverkort gelden voor een inburgeringsplichtige analfabeet die verwijtbaar
handelt. Dat vinden wij onwenselijk. Ik neem aan dat dit niet de groep is
waar mevrouw Karabulut op mikt en dat zij dit ook onwenselijk
vindt. Daarom moet ik aanneming van het amendement in de huidige vorm ontraden.
Ik vind de gedachte echter sympathiek. Daarom stel ik voor dat mevrouw Karabulut
en de andere Kamerleden die de gedachte omarmen – ik heb begrepen dat
dit er aardig wat zijn – nog even met de ambtenaren overleggen over
een goede technische formulering. Dan kan het amendement opnieuw ingediend
worden en dan zal ik het graag overnemen. Wij moeten het politiek eens zijn
over de verandering die nodig is, zonder dat mevrouw Karabulut en de andere
Kamerleden iets verliezen. Er moet een maximumtermijn worden gesteld aan verlenging
op grond van een gevolgde alfabetiseringscursus, die dan in mijn voorstel
slechts eenmaal kan worden verlengd. Ik hoop dat de Kamer daarmee akkoord
kan gaan. Ik wijs erop dat een tweede verlenging dan nog mogelijk is op grond
van de algemene verlengingsmogelijkheid in de wet. Daarbij komt dan het aspect
van verwijtbaarheid aan de orde. Ik hoop dat wij het erover eens zijn dat
dit reëel is.
 
 
 
 Mevrouw
 Karabulut
 SP
 
 Het is beslist niet de bedoeling dat er geen termijnen aan worden gesteld.
Ik ben bij het opstellen van het amendement uitgegaan van de huidige praktijk,
waarin gemeenten vaststellen hoe lang de alfabetiseringscursus duurt. Ik ben
blij dat de minister onze mening deelt dat het geborgd moet worden in de wet.
Een termijn daaraan stellen, lijkt mij prima. Aan welke termijn denkt de minister?
Wij zijn het uiteraard eens over het punt van het verwijtbaar handelen.
 
 
 
 Minister
 Van der Laan
 
 Dat is een terechte vraag. Nu heb ik alleen moeite om de juiste termijn
te noemen. Ik heb verschillende varianten gezien voor de oplossing van het
probleem dat u aan de orde stelt. De kern van uw amendement was en blijft
dat een keer een alfabetiseringscursus gevolgd mag worden, waarbij helemaal
nog niet wordt gekeken naar verwijtbaarheid. Daarna begint de termijn pas
te lopen. Zou dan de termijn die geldt voor de eerste cursus niet de juiste
termijn moeten zijn? Ik krijg net op tijd een briefje waarop dit nog wordt
gepreciseerd. Die termijn is maximaal twee jaar, dan zou het allemaal afgerond
kunnen zijn. Dat is mijn voorstel.
 
 
 
 Mevrouw
 Karabulut
 SP
 
 Het gaat er inderdaad om dat de handhavingstermijn voor de inburgering
wordt verlengd met de duur van het alfabetiseringstraject. Het kan ook anders
worden verwoord, maar dat is niet het belangrijkste.
 De minister spreekt nu over twee jaar. Ik weet dat een aantal gemeenten
en mensen die dit soort cursussen aanbieden, gemiddeld een termijn van tweeënhalf
jaar hanteren. Misschien is het zinnig om nog even naar die termijn te kijken
en die eventueel vast te stellen op tweeënhalf jaar. Daarnaast pleit
ik ervoor dat als die termijn onvoldoende blijkt te zijn, het college altijd
nog de mogelijkheid heeft voor een verlenging.
 
 
 
 Minister
 Van der Laan
 
 Juist met een beroep op de algemene mogelijkheid die mevrouw Karabulut
nu nog noemt, stel ik voor dat twee jaar voldoende is om de drive erin te
houden en rekening te houden met het aspect dat zij in haar amendement naar
voren brengt. Vervolgens kan het aan het college worden overgelaten. Moet
de termijn daarvoor echt tweeënhalf jaar zijn?
 
 
 
 Mevrouw
 Karabulut
 SP
 
 Ik verzin dit natuurlijk niet zelf. Dit zijn termijnen die gemiddeld worden
gehanteerd voor een alfabetiseringscursus. Dan nog lukt het in veel gevallen
niet. Deze termijn is genoemd door de deskundigen die met deze doelgroep werken.
Misschien kan de minister dit via zijn ambtenaren navragen.
 
 
 
 Minister
 Van der Laan
 
 Ik zal dit graag doen, maar ik zal uitleggen waarom ik hierover aarzel.
Ik spreek veel mensen en ik ben vergeten wie mij dit waar en wanneer heeft
verteld, maar ik sprak een oude juffrouw, als ik het zo mag zeggen, van het
soort waar ik nog les van heb gehad. Zij zei tegen mij dat zij dit vele jaren
heeft gedaan en dat zij voor de kerst de eerste resultaten zag. Dit was een
soort ervaringsregel in haar leven als docent; als je in augustus/september
begint, zijn de eerste resultaten duidelijk voor de kerst te zien. Daarmee
is niet gezegd dat het niet moeilijk is om mensen te alfabetiseren, want dat
blijft altijd lastig. Als je er echter heel erg op gespitst bent en je doet
je best, kunnen al na vier maanden de eerste substantiële resultaten
zichtbaar zijn. Dat was voor haar altijd weer een feest. Daarom aarzel ik
om stellig te zeggen dat twee jaar niet genoeg is. Ik weet daar ook te weinig
van. Ik zal nagaan of hier statistisch materiaal over beschikbaar is en ik
kom daar in tweede termijn op terug. Over de principes zijn wij het echter
dermate eens dat ik niet verwacht dat wij over dit verschil van een halfjaar
uit elkaar zullen lopen.
 
 
 
 De heer
 De Krom
 VVD
 
 Over hoeveel mensen praten wij nu? De mensen van de doelgroep waarover
wij nu praten, weten natuurlijk ook dat zij een inburgeringscursus moeten
doen. Daarom is mijn tweede vraag hoeveel mensen vooruitlopend daarop al zijn
begonnen in een alfabetiseringstraject.
 
 
 
 Minister
 Van der Laan
 
 Ik moet dit nagaan en ik zal hier in tweede termijn op terugkomen, maar
ik vrees dat het er heel veel zijn. Dit is een serieuze problematiek als wij
het systeem willen verfijnen en analfabetische mensen willen stimuleren en
op een andere manier bij de kladden grijpen dan diegenen die al gealfabetiseerd
zijn. Ik zal straks de informatie aan de heer De Krom geven, maar ik ben bang
dat dit een serieus probleem is.
 
 
 
 De heer
 De Krom
 VVD
 
 Die cijfers zie ik graag tegemoet, maar de vraag is ook hoeveel mensen
vooruitlopend op het inburgeringstraject al bezig zijn. Als zij dit niet doen,
waarom zijn zij daar dan nog niet mee begonnen?
 
 
 
 Minister
 Van der Laan
 
 Die tweede vraag neem ik uiteraard ook mee. Ik kan nu al zeggen dat ik
over de motieven om dit wel of niet te doen, alleen in algemene zin zal kunnen
praten. Ik herhaal het nog eens en ik kijk dan naar alle leden: al mijn inspanningen
zijn erop gericht om duidelijk te maken dat het een morele plicht van mensen
is om mee te doen aan de inburgeringscursus, analfabeet of niet. Ik zou hier
wel iedere maand met de Kamer over willen praten om te zien wat de voortgang
is. Daar zullen binnenkort trouwens voorstellen voor worden gedaan. Mag ik
naar de administratieve lasten gaan en het punt dat de heer Van der Ham aan
de orde heeft gesteld? Hij vroeg informatie over de hoogte
van de extra uitvoeringslasten. Het antwoord luidt dat in de praktijk is gebleken
dat verschillende termijnen naast elkaar extra uitvoeringslasten met zich
brengen. Het is duidelijk makkelijker voor de gemeente als niet steeds per
inburgeraar moet worden gekeken welke termijn van toepassing is.
 Ik zag mevrouw de voorzitter glimlachen en ineens schoot mij te binnen
wie deze juffrouw was.
 
 
 Want dat was mijn moeder.
 
 
 
 Minister
 Van der Laan
 
 Het was de moeder van de Kamervoorzitter. Ik ben blij dat zij het zelf
zegt. Het geeft, hoop ik, alleen maar extra gezag aan wat ik zojuist heb geciteerd.
 Bij het persoonlijk inburgeringsbudget beoordeelt de gemeente het uiteindelijke
programma van de inburgeraar, maar een dergelijke afweging wordt nu ook voor
inburgeraars zonder PIB gemaakt. In feite zijn de lasten voor de gemeente
minder groot omdat de inburgeraar met een PIB zelf een deel van het keuzeproces
voor zijn rekening neemt dat anders door de gemeente zou zijn verricht. Met
het opnemen van de vrijwillige inburgering in de wet wordt het aantal regelingen
verminderd. Ik zie voor de gemeenten dus geen toename van administratieve
lasten en ook voor de inburgeraars wordt het eenvoudiger. Daarom, zeg ik tot
de heer Van der Ham, acht ik een nader onderzoek niet noodzakelijk.
 Waarom willen wij de vrijwillige inburgering in de wet opnemen? Dat is
bedoeld om een deel van het probleem op te lossen dat bij de eerdere wetgeving
is ontstaan. Het is vooral technisch, maar het geeft ook een signaal. Dat
zeg ik tot mevrouw Van Toorenburg. Het geeft het signaal dat iedereen wordt
geacht de taal te spreken en dus zo nodig de taal te leren.
 Ik ga nu in op wat mevrouw Van Toorenburg en de heer De Krom specifiek
hebben gevraagd over Europa. Dat zijn natuurlijk heel relevante punten. Het
is heel vervelend als wij maar de helft van onze inburgeraars kunnen verplichten
en de andere helft niet en die dus moeten verleiden en werven, wat veel gebrekkiger
is. Het moet wel helemaal duidelijk zijn dat dit echt de situatie is. Als
wij daar kansen zouden laten liggen, de portee van hun vragen, dan zijn wij
verkeerd bezig. Dat is nog eens goed nagegaan en ik betrek daarbij ook de
vraag van mevrouw Ortega over de rol van de werkgever. De heer De Krom vraagt
of wij nog voornemens zijn de EU-regels zo te veranderen dat voor die groep
alsnog verplichte inburgering mogelijk wordt. Ik moet daarvoor uitleggen wat
dit in de EU-regelgeving allemaal in de weg staat. Dat is het antwoord op
die vraag. De juridische mogelijkheden zijn grondig onderzocht en leveren
strijd op met de volgende beginselen.
 Als er een inburgeringsplicht aan EU-onderdanen zou worden opgelegd, dat
is dat ten eerste in strijd met het in het EU-verdrag verankerde beginsel
van non-discriminatie. Aan EU-onderdanen mogen geen andere eisen worden gesteld
dan aan de eigen Nederlandse onderdanen. Dat is één. Als juridisch
obstakel is dit waarschijnlijk al onoverkomelijk. Dat is toen in ieder geval
door de Raad van State gezegd.
 Ten tweede is een inburgeringsplicht van EU-onderdanen in strijd met het
vrije verkeer van personen omdat die plicht dat vrije verkeer ten minste indirect
belemmert, namelijk mogelijk van invloed is op de overweging van EU-onderdanen
om zich wel of niet in Nederland te vestigen of bijvoorbeeld ergens anders
heen te gaan. Het EG-verdrag over het vrije verkeer van personen en de uitleg
daarvan door het Europese Hof van Justitie, bepaalt dat lidstaten alleen met
een beroep op de in het EG-verdrag genoemde uitzonderingsmogelijkheden het
vrije verkeer mogen belemmeren en beperken. Wat zijn die uitzonderingen? Dat
zijn alleen de openbare orde, de openbare veiligheid en de gezondheid. Hoe
groot het belang ook is waarover wij vandaag spreken, en dat is een enorm
groot belang, het valt niet onder deze uitzonderingen te brengen. Dus zou
het worden gezien als een belemmering van het vrije verkeer.
 Het koppelen van taaleisen aan de uitoefening van al dan niet gereglementeerde
beroepen, is niet relevant voor deze doelgroep uit de EU. Ik verwijs naar
de uitwerking in de motie van mevrouw Van Toorenburg en de heer Van Hijum.
Het is dus echt zaak om de reeds bestaande mogelijkheden beter te benutten.
Gemeenten hebben inburgeringsmiddelen voor die doelgroep en wij moeten hen
blijven aansporen om die te gebruiken.
 Ik wilde net naar het punt van mevrouw Van Toorenburg gaan, maar in wat
ik zojuist heb gezegd zit wat onduidelijkheid.
 
 
 
 Mevrouw
 Van Toorenburg
 CDA
 
 Juristen zijn het altijd oneens over juridische uitspraken. Dat is nu
eenmaal de kracht van juristen. Wij betwijfelen toch de stelling van de minister
dat bepaalde dingen niet zouden kunnen, ook omdat wij vanuit Europa –
ook van juristen – andere geluiden krijgen. Non-discriminatie is betrekkelijk
omdat wij wel eisen dat mensen voorbereid zijn op een toekomst in Nederland.
Feitelijk zijn wij mensen aan het discrimineren wanneer wij dat niet eisen.
Het vrije verkeer hoeft niet beperkt te zijn, omdat wij niet zeggen: u mag
niet naar Nederland komen. Je mag hier best komen, maar dan moet je wel aan
bepaalde eisen voldoen. Je moet je paspoort bij je dragen, je moet in Nederland
als je een auto wilt besturen een rijbewijs hebben. Dat zijn allemaal regels
die nu ook al gelden. Kunnen wij niet een beslissing uitlokken om toch eens
te kijken hoe ver wij hier kunnen komen? Wij kunnen hier juridisch naar kijken
en het gevoel hebben dat het misschien niet kan. Daar kun je dus ook anders
over denken. Pak eens door, leg het eens voor aan een rechter. Laten wij eens
met elkaar kijken hoe ver wij daarin kunnen komen, want alleen maar theoretisch
denken wat er mogelijk is, is wat ons betreft toch onvoldoende.
 
 
 
 Minister
 Van der Laan
 
 Wij doen natuurlijk wel wat meer dan alleen theoretisch kijken wat er
mogelijk is. Wij proberen een systeem op te zetten dat zo maximaal mogelijk
gebruik maakt van wat er mogelijk is en tegelijk dat systeem niet kwetsbaar
te maken voor uitspraken dat dit of dat helemaal niet kan. Als je zou experimenteren
met regelgeving moet je je goed realiseren – laten wij het dan maar
even als juristen onder elkaar nog één slagje ingewikkelder
maken – dat als je het verkeerd hebt ingeschat en iets blijkt niet te
mogen het systeem daarmee soms op een heel onvoorzienbare manier in elkaar
kan klappen, of dat blijkt dat je met terugwerkende kracht allerlei zaken
hebt aangericht waarmee je de meest verschrikkelijke gevolgen over je heen
kunt halen. Ik denk aan al die mensen tegen wie je nee hebt gezegd en
die geen bezwaar en beroep hebben aangetekend bij het Europees Hof, om een
voorbeeld te geven. Regelgeving leent zich heel moeilijk voor experimenten.
Een individuele zaak kan hiertegen niet worden aangespannen, want wij doen
het niet.
 Mevrouw Van Toorenburg zegt dat wij het goed bedoelen en vraagt wat nu
eigenlijk het verschil is. Dat wij het goed bedoelen, ben ik volstrekt met
haar eens. Je zou fier zo'n proefregeling kunnen verdedigen wat dat aspect
betreft, maar het heeft wel effect. Want als iemand uit een EU-land voor de
keus staat om zich vrij te vestigen in Nederland of in België en als
de verplichting hier geldt maar in België niet, dan zou dat voor het
Europees Hof natuurlijk een heel relevante omstandigheid zijn om te bepalen
of er sprake is van vrij verkeer.
 
 
 
 Mevrouw
 Van Toorenburg
 CDA
 
 Wij bestrijden dat het recht zich niet zou lenen voor experimenten. Het
begrip "proefproces" staat gewoon in de Van Dale en niet voor niets. Bovendien
hebben wij de prejudiciële beslissingen. Wij kunnen een advies vragen,
juist over dit soort ingewikkelde juridische kwesties. Waarom zouden wij dat
traject niet gewoon ingaan?
 
 
 
 Minister
 Van der Laan
 
 Dat het woord "proefproces" in de Van Dale staat is zonder meer juist,
maar het is nog iets anders of het daarin staat of in een wetboek. Je kunt
natuurlijk altijd proefprocessen voeren, maar dan heb je bestaande regelgeving
waarvan je met een proces probeert te testen of die houdbaar is of niet. Maar
het omgekeerde zou hier de situatie worden, namelijk dat wij in de regeling
iets gaan opschrijven waarvan wij niet weten of het het houdt. Daar zit veel
meer aan vast. Dat is een riskante aangelegenheid. Als jurist weet mevrouw
Van Toorenburg ook dat wij hier praten over iets wat pas over vijf, zes, zeven
of acht jaar tot het eindoordeel zou leiden van het Hof. Dan kan blijken dat
de hele regeling op een bepaald punt ongeldig is geweest. Dan wil je niet
eens denken aan de gevolgen die dat kan hebben voor al die mensen die bijvoorbeeld
op de regel die wij willen – want dat wij die willen is duidelijk –
een cursus hebben gevolgd waarvan achteraf zou blijken dat zij die niet hoefden
te volgen en waartoe wij hen niet hadden kunnen verplichten. Kunt u zich voorstellen
wat voor fantasierijke schadeclaims de Nederlandse advocatuur dan kan bedenken?
Wij zouden bijna niet meer slapen.
 
 
 
 Mevrouw
 Van Toorenburg
 CDA
 
 Van het laatste ben ik overtuigd, het andere blijft nog even liggen. Kunnen
wij niet een advies vragen? Dat blijft toch nog een beetje in de lucht hangen.
Het zou toch een heel verstandige weg zijn om dit in Europa serieus aan te
kaarten, met alle problemen die ook andere Europese landen natuurlijk aanvaarden.
Wij zijn ervan overtuigd dat Frankrijk en Duitsland morgen volgen als Nederland
het doet.
 
 
 
 Minister
 Van der Laan
 
 Ik wil dit graag toezeggen en wel om twee redenen. Wij willen allemaal
heel graag dat iedereen dit doet en wij willen voor 1000 promille uitzoeken
of wij de kas met dit instrument hebben leeggemaakt, of dat er ergens onderin
nog iets ligt.
 Juist omdat wij ons hierop willen concentreren, moeten wij onze tijd niet
verdoen met dit soort discussies. Het lijkt mij heel goed dat de informatie
die alle Kamerleden, met mevrouw Van Toorenburg voorop, hebben en die erop
zouden kunnen wijzen dat wij nog een stap verder kunnen gaan, wordt verzameld
en wordt gevoegd bij onze informatie. Ik wil dan een club van de allerbeste
deskundigen op Europees niveau aan het werk zetten om een second opinion te
geven.
 Ik zeg er nog iets bij en dat doe ik met een bepaalde gretigheid. Ik voel
hier het verband en het verbond tussen de CDA-fractie en de overige fracties
en het kabinet. Wij vinden het allemaal heel belangrijk en willen het zo graag.
Mag ik mevrouw Van Toorenburg dan ook in overweging geven deze toezegging
te betrekken bij wat ik zojuist heb gezegd over de eigen bijdrage. Dit onderstreept
dat ons doel hetzelfde is en dat wij een gezamenlijke koers varen.
 Vragen staat vrij, zelfs in het parlement.
 
 
 
 De heer
 De Krom
 VVD
 
 Vragen staat natuurlijk vrij, maar ik vind dit wel een wonderlijke opmerking,
omdat ik de relatie tussen het een en het ander niet zie. Als mevrouw Van
Toorenburg vasthoudt aan haar bezwaar tegen het inleveren van de vrijwillige
bijdrage, hoop ik wel dat de minister het onderzoek toch verricht. Maar dat
was mijn vraag niet.
 
 
 
 Minister
 Van der Laan
 
 Ik doe het onderzoek sowieso. Het gebaar dat de heer De Krom maakte en
dat ik versta als handjeklap, was enigszins ongepast. Ik heb gezegd dat het
van de context afhangt of de bezwaren van mevrouw Van Toorenburg dermate zwaar
wegen dat zij niet met een amendement akkoord kan gaan. Als wij deze stap
maken, onderstreept dat de bedoelingen van het kabinet en dat is voor haar
een relevante context. Ik heb de toezegging onvoorwaardelijk gedaan, dus dit
was niet nodig.
 
 
 
 De heer
 De Krom
 VVD
 
 Dat is dan duidelijk. De Kamer heeft al heel vaak gesproken over mensen
die uit EU-landen hiernaar toe komen en die wij niet kunnen verplichten tot
inburgering. Een aantal jaren geleden is er zelfs Kamerbreed een motie over
aangenomen. Ik constateer dat daar tot nu toe nog niets mee is gedaan. Waarom
heeft het kabinet hier de afgelopen twee jaar niets mee gedaan? Deze problematiek
strekt zich overigens ook uit tot de Europa-route of de België-route,
waar mensen ook onder die verplichting proberen uit te komen. Het is echt
een groot probleem.
 
 
 
 Minister
 Van der Laan
 
 Ik ben het helemaal eens met de heer De Krom. Ik betwist de opmerking
dat het kabinet de motie niet heeft uitgevoerd. Sterker nog, ik heb veel stukken
gelezen waarin steeds opnieuw wordt uitgelegd dat het de visie van de Raad
van State en andere deskundigen is, dat de wetgeving nu al schuurt met het
Europese verdrag en niet kan worden uitgebreid in de door ons gewenste richting.
Er is nul komma nul sprake van passiviteit, laat staan dat er iets als verzuim
aan de orde is. Het punt van mevrouw Van Toorenburg, de heer De Krom en naar
ik aanneem van de gehele Kamer is zo sterk en logisch en wordt door het kabinet
zo sterk gedeeld, dat ik het goed vind alles nog eens op een rijtje te zetten.
Voor zover deskundigen dat kunnen doen, willen wij daarover een zo volkomen
mogelijke zekerheid scheppen.
 Op een gegeven moment kunnen wij wellicht zelfs een reële discussie
gaan voeren over de huidige EU-regelgeving, die uiteraard niet als een natuurrecht
geldt van heel vroeger naar eeuwig.
 
 
 
 De heer
 De Krom
 VVD
 
 Waarom heeft het kabinet dat niet al lang gedaan in EU-verband? Dit probleem
is toch niet nieuw? Wat heeft het kabinet in EU-verband gedaan om de regels
aan te passen aan de wens van de Kamer?
 
 
 
 Minister
 Van der Laan
 
 Het EU-recht is in marmer gebeiteld en de heer De Krom weet dat nog beter
dan ik. Het is marmer van een goede kwaliteit. Dat is niet voor niets. Er
is heel grondig uitgezocht of het al of niet kon. Daar gaan wij nog eens overheen
met de toezegging die ik aan mevrouw Van Toorenburg heb gedaan. De heer De
Krom moet dit echter niet verbinden met de suggestie dat de regering, of regeringen
voor deze, passief of te passief zouden zijn geweest, want dat hoeft hier
helemaal niet aan de orde te zijn. Wij zijn een land van de EU en wij hebben
in dat kader een aantal bevoegdheden overgedragen aan de EU. Daar lopen wij
bij dit belangrijke punt tegenop. De heer De Krom kan de regering misschien
op heel veel punten een schuldgevoel bezorgen, maar in dit geval is dat niet
reëel.
 
 
 
 Mevrouw
 Karabulut
 SP
 
 Heel veel migranten uit andere EU-landen komen hier naar toe als arbeidsmigranten.
Wij zouden de werkvergunning voor Polen heel graag herinvoeren, maar het CDA
is nog niet zover. Ook in de toekomst blijft gelden dat, als men hier naar
toe komt, men vaak komt om te werken. Welke rol ziet de minister weggelegd
voor de werkgevers als het gaat om taal en inburgering?
 
 
 
 Minister
 Van der Laan
 
 De rol van de werkgevers komt juist in deze crisistijd steeds meer in
het licht te staan. Mijn ambtenaren zijn samen met de bonden bezig om de inburgering
steeds meer aan de werkgevers te koppelen. Gemeenten worden geholpen om niet
alleen naar zichzelf te kijken als het erom gaat wat zij kunnen doen, maar
ook om het speelveld te vergroten in de richting van de werkgevers. Neem de
deeltijd-WW. Er is nu de mogelijkheid om in de tijd dat men niet hoeft te
werken een cursus te volgen. Dat kan de inburgeringscursus zijn. Mijn ambtenaren
zijn al enkele maanden bezig om samen met de gemeenten de werkgevers actief
te benaderen om een en ander meer mogelijk te maken. Er zit wel veel aan vast.
De taalaanbieders werken voor de gemeenten en ook die moeten richting de werkgevers
worden geleid. Ik stel voor daar niet in het kader van dit wetsvoorstel over
door te praten. Binnenkort kan ik de Kamer er meer informatie over sturen.
In juli wordt namelijk een conferentie gehouden juist over deze kwestie. In
dat kader wordt bekeken hoe de werkgevers beter kunnen worden betrokken bij
de cursussen, bij de flexibilisering met het oog op waar die cursussen kunnen
plaatsvinden en bij het beter afstemmen van de werktijden op de cursussen.
Ik stel voor dit een andere keer uit te diepen.
 
 
 
 Mevrouw
 Karabulut
 SP
 
 Dat moeten wij zeker doen, want die kwestie speelt inderdaad nog. Vooruitlopend
op het advies ben ik ook benieuwd hoe de minister kijkt naar de uitvoering
van de inburgeringsplichten voor Europese onderdanen. Ik ben daarvoor, maar
als het gaat om arbeidsmigranten die hier komen werken, omdat de werkgevers
hen nodig hebben, zie ik daarin een plicht voor de werkgever.
 
 
 
 Minister
 Van der Laan
 
 Ik ben dat met u eens. Juist in dat geval is er sprake van een veel sterkere
verantwoordelijkheid voor de werkgever. In de praktijk wordt er ook al op
die manier uitvoering aan gegeven, ook als het om Polen gaat. Er zit al veel
meer verantwoordelijkheid bij de werkgevers. Ik kom hierover nog met informatie
naar de Kamer, maar dat doe ik na de conferentie in juli. Mijn ambtenaren
zijn overigens al eigen initiatieven van werkgevers tegengekomen. Ik kan de
Kamer daar al eerder informatie over geven. Die initiatieven zijn soms voortreffelijk.
Soms hebben werkgevers inburgeringscursussen ingekocht. Zij hebben die al
klaar staan. Er zijn dus veel ontwikkelingen op dat punt en die zijn heel
hoopgevend voor het oplossen van de problemen in dit kader. De Kamer krijgt
dus nog verdere informatie.
 Dan kom ik bij de vraag om leningen en vergoedingen open te stellen voor
vrijwillige inburgeraars, vooral met het oog op de eigen bijdrage. Het mogelijk
maken om het bedrag van de eigen bijdrage te lenen, zou veel geld kosten.
Een en ander zou de administratieve lasten en de bureaucratie aanzienlijk
verhogen. Wij vonden en vinden het allemaal belangrijk om de uitvoering van
de Wet inburgering te vereenvoudigen, de uitvoeringskosten juist te verminderen
en de administratieve lasten voor de burgers en de bureaucratie terug te dringen.
Wij zijn dus van mening dat dit geen goede weg zou zijn. Het voorstel van
mevrouw Van Toorenburg zou het probleem ook niet oplossen. In de praktijk
blijkt dat een deel van de gemeente het heffen van de eigen bijdrage van € 270
ervaart als een aanzienlijk obstakel dat niet wordt weggenomen door een lening
te verstrekken om die eigen bijdrage te betalen. Immers, bij een lening zit
evengoed sterk het gevoel dat er moet worden terugbetaald en daarmee de angst
en dus het obstakel. Van der LaanWij denken niet dat dit helpt. Deze discussie
hebben wij eigenlijk al daarstraks gevoerd. Ik hoop dat ik het hierbij mag
laten en mag ingaan op wat de heer Fritsma zegt.
 
 
 
 Mevrouw
 Van Toorenburg
 CDA
 
 Mogen wij het zo begrijpen dat gemeenten inderdaad vrijwillige inburgeraars
een betalingsregeling aanbieden, dat gemeenten inderdaad tegen vrijwillige
inburgeraars zeggen dat zij in maandelijkse termijnen kunnen betalen? Heel
veel gemeenten doen dat wel, sommige niet. Kan dit een richting zijn die het
kabinet aan de gemeenten geeft om ze hierin wat tegemoet te
komen? Wij willen ook niet dat mensen het niet kunnen betalen.
 
 
 
 Minister
 Van der Laan
 
 Mag ik met het antwoord volstaan dat dit een van de manieren is die gemeenten
kunnen kiezen? Afhankelijk van het soort probleem waar de bewuste inburgeraar
mee zit is dit misschien de meest logische en beste weg. Denk aan degene die
dolgraag wil, maar het geld niet heeft. In dat geval vind ik het een heel
goede weg. Wij hebben 440 gemeenten en wij willen hen, met de verantwoordelijkheid
waar steeds op gewezen wordt, de ruimte geven om dit zo goed mogelijk in de
praktijk te doen.
 De heer Fritsma zegt, in lijn met mevrouw Van Toorenburg, dat het zo zou
moeten zijn dat de immigrant zelf de kosten van de inburgering draagt, ook
op het principiële niveau. Alles wat ik gezegd heb in het debat met mevrouw
Van Toorenburg over de eigen bijdrage geldt ook, en wel a fortiori, als antwoord
op hetgeen de heer Fritsma gezegd heeft. Er speelt nog iets specifieks. Juist
de heer Fritsma, als kenner van het vreemdelingenrecht, weet dat. Ten aanzien
van vluchtelingen zou dit in strijd kunnen zijn met artikel 33 van de Richtlijn
minimumnormen erkenning vluchtelingen, waarin lidstaten worden aangespoord
om te voorzien in integratieprogramma's teneinde de immigratie van specifiek
vluchtelingen te bevorderen. Dit is echter maar voor een deel van toepassing.
Wij verschillen op principieel niveau.
 Ik wil nog één ding zeggen en dan mag de heer Fritsma vanzelfsprekend
alles terugzeggen. De vorige keer heeft de Kamer met de heer Fritsma bij interruptie
gedebatteerd over de vraag wat de PVV precies vindt van de betaling. Dit gaat
nog niet over de eigen bijdrage, maar over wat wij allemaal doen. Is het goed
dat wij dit doen? Ik ben hier ook wel benieuwd naar. Ik heb begrepen dat de
heer Wilders als leider van de PVV ooit voor de Wet inburgering gestemd heeft
met, ook toen al, het hele systeem erbij. Mensen mogen zeer zeker voortschrijdend
inzicht hebben, maar mijn vraag zou zijn of ik dit als uitgangspunt kan nemen
van het denken van de PVV.
 
 
 
 De heer
 Fritsma
 PVV
 
 De voormalige Groep Wilders is niet de PVV. Dit is een kwestie van appels
met peren vergelijken. Wat de vraag van het kostenaspect betreft, ik wil de
minister vragen of hij het niet een beetje een scheve situatie vindt dat de
Nederlandse belastingbetaler alleen al dit jaar een dikke 400 mln. betaalt
aan inburgering, terwijl er signalen zijn om de inburgering voor immigranten
zelf gratis te maken, om zelfs de eigen bijdrage terug te geven. Dat is toch
een scheve situatie? Juist de mensen voor wie een en ander bedoeld is betalen
niets en de Nederlandse belastingbetaler betaalt alles.
 
 
 
 Minister
 Van der Laan
 
 Bij de Nederlandse belastingbetaler reken ik de groep waarover wij het
nu hebben mee. Soms zal dat niet aan de orde zijn, maar in andere gevallen
weer wel. Het volgende vind ik het belangrijkst en ik hoop dat de PVV en het
kabinet hierover overeenstemming bereiken. Het is juist heel erg goed dat
wij dit geld ter beschikking stellen, mits – met drie strepen eronder –
wij zeggen dat wie extra hulp nodig heeft, hem kan krijgen maar hem wel moet
pakken. Ik hoop dat wij ons samen kunnen concentreren op de vraag hoe wij
ervoor zorgen dat niemand ontkomt aan de morele verplichting voor de vrijwillige
inburgeraars en de juridische verplichting voor de verplichte inburgeraars.
Ik hoop dat de heer Fritsma tevreden zou zijn als het ons uiteindelijk lukt
om iedereen naar de cursus te krijgen en daardoor beter in staat te stellen
om mee te doen met ons allemaal, ook om belasting te betalen. Het wordt door
de cursus immers makkelijker om werk te vinden. Ik hoop dat wij daarop kunnen
focussen in plaats van de principiële discussie te voeren over de vraag
of het op zich wel goed is om dit systeem zo op te zetten en of het niet helemaal
aan mensen zelf overgelaten zou moeten blijven. Ik heb dit een teken van beschaving
genoemd, en het zou mijn dag, week, maand en jaar goed maken als de heer Fritsma
daarin zou willen meegaan.
 
 
 
 De heer
 Fritsma
 PVV
 
 Ik heb er toch moeite mee dat het gezien wordt als een groot obstakel
om de eigen bijdrage te betalen. De reactie van de minister is: wij nemen
dat obstakel weg. Realiseert hij zich dat dit een hellend vlak kan worden?
Misschien vinden een heleboel mensen het ook een obstakel om bijvoorbeeld
de premie voor de ziektekostenverzekering te betalen. Moeten wij dat obstakel
dan ook wegnemen? Moeten wij dan ook zeggen: weet je wat, we maken het gratis?
Op een gegeven moment kun je wel aan de gang blijven door toe te geven aan
eisen om dingen gratis te maken.
 
 
 
 Minister
 Van der Laan
 
 Het wordt niet als eis gesteld door de groep waarover wij het hebben.
De mensen in deze groep, dat deel van de mensen van wie wij vinden dat zij
moeten inburgeren, zijn gewoon niet verplicht om naar de cursus te gaan. Als
overheden, met name gemeenten, proberen om hen te verleiden om dit wel te
doen en tegen hen zeggen dat zij het eigenlijk moeten doen, al is het niet
juridisch zo, kunnen de betrokkenen in laatste instantie zeggen dat zij het
geld niet hebben enzovoorts. Dan lukt het ons gewoon niet om dat resultaat
te halen. Op dat moment ben ik het met de heer Fritsma eens – en wil
het hier hardop zeggen – dat die mensen moreel in verzuim blijven ten
opzichte van de samenleving. Maar ik hoop dat de heer Fritsma er niet overheen
stapt dat dit probleem er dan evengoed nog ligt en dat wij met ons allen al
onze fantasie moeten gebruiken om hen daartoe wel te brengen. Daarvoor heb
ik net een paar dingen genoemd. Ik zou de heer Fritsma op zijn beurt wel eens
willen horen erkennen dat dit verstandige dingen zijn. Ik doel op de campagne
die wij voeren en de boodschap die wij uitstralen dat het te gek is als men
het niet doet.
 
 
 Hoeveel tijd hebt u nog nodig, minister?
 
 
 
 Minister
 Van der Laan
 
 Ik ben er bijna, mevrouw de voorzitter. Er resten mij nog vragen van mevrouw
Van Toorenburg en de heer Van der Ham over de evaluatie van het stelsel van
leningen en vergoedingen, ook in verband met de vrijwillige inburgeraars,
en van de heer De Krom en mevrouw Karabulut, die aandringen op een algehele
snelle evaluatie van de Wet inburgering. Ik neem deze vragen even samen.
 Het evaluatieonderzoek naar de Wet inburgering en de Regeling vrijwillige
inburgering zit nu in de aanbestedingsfase. De evaluatie van het stelsel van
leningen en vergoedingen en de mogelijkheid tot het openstellen van die faciliteiten
voor vrijwillige inburgeraars maakt deel uit van de wetsevaluatie.
De start van dit onderzoek is dit najaar gepland. De oplevering van het resultaat
wordt eind 2010 verwacht; dit zullen wij zo contractueel overeenkomen. Als
er ten aanzien van de leningen en vergoedingen tussendoor significante resultaten
zijn, kan het zo zijn dat wij die al eerder zullen delen met de Kamer. Als
de Kamer daaraan behoefte heeft – en dat is geventileerd– is daar
niets tegen, tenzij die resultaten niet goed te duiden zouden zijn zonder
de rest van het onderzoek erbij te hebben. Dan moet het noodgedwongen wachten,
maar als het eerder kan, is dat geen probleem.
 Mevrouw Ortega sprak over het uitwisselen van methodes voor de werving
van vrijwillige inburgeraars; dit is zojuist ook nog even aan de orde gekomen.
Ons hele systeem is erop gericht om zo snel mogelijk uit te wisselen wat goed
werkt en wat niet goed werkt, zodat gemeenten kunnen leren van elkaars benadering
en van de successen en failures. De wijkgerichte benadering is zo'n voorbeeld
van een goede praktijk die wordt uitgevent. Dat innovatietraject wordt ondersteund
en breed gedeeld met andere gemeenten. Er gebeurt echt veel op dat front.
Dit najaar is er een "kennistransfer", zoals het heet, rond de werving van
vrijwillige inburgeraars en de vraag wat daarvoor wel goede methodes zijn
en wat niet. Het is de bedoeling om een aparte handreiking te maken voor het
in kaart brengen van de verschillende doelgroepen en de wijze waarop die het
beste benaderd kunnen worden.
 Ik zeg nog iets over het persoonlijk inburgeringsbudget. Dit is naar onze
mening een intelligente voorziening, waarbij de inburgeraar vooral zelf zijn
programma kan samenstellen en zelf op zoek gaat naar de aanbieder die dit
volgens hem het beste kan verzorgen. Maar de gemeente blijft – dat is
heel belangrijk – de eindverantwoordelijke die het programma uiteindelijk
moet vaststellen. De kern is dus dat de inburgeraar veel ruimte krijgt en
zelf op zoek mag. Maar uiteindelijk wordt het wel vastgesteld onder verantwoordelijkheid
van de gemeenten. Als alles goed werkt, is er sprake van inburgering op maat.
 Er zijn zeven innovatietrajecten. Deze verlopen allemaal volgens planning.
De eerste PIB's zijn inmiddels verstrekt. Er zijn nog geen concrete resultaten
van bekend, maar de eerste ervaringen zijn positief. Met de wet regelen we
het PIB op hoofdlijnen. Verdere details laten we invullen door de gemeenten,
die de PIB's aanbieden en financieren. Ik zeg de Kamer toe dat ik haar van
de resultaten van de innovatietrajecten zo snel als mogelijk op de hoogte
zal brengen.
 
 
 
 Mevrouw
 Karabulut
 SP
 
 Welke randvoorwaarden wil de minister aan gemeenten stellen voor het persoonlijke
inburgeringsbudget?
 
 
 
 Minister
 Van der Laan
 
 Ik ging er een beetje snel doorheen omwille van de tijd, maar ik kan zeggen
dat er geen voorwaarden worden gesteld. Er zijn geen eisen vooraf aan de inburgeraar
bij de aanbieding van het inburgeringstraject. Dit laten we over aan de gemeenten.
De norm daarbij is dat dit zo vrij mogelijk kan worden ingevuld door de inburgeraar.
 
 
 
 Mevrouw
 Karabulut
 SP
 
 Gaat de minister geen nadere regels stellen, ook niet bij algemene maatregel
van bestuur? Hoe wil de minister dan de kwaliteit controleren? Hoe wil hij
garanderen dat gemeenten inderdaad hun verantwoordelijkheid nemen, dat zij
een intake doen en dat zij mensen die vaak niet in staat zijn om een heel
plan te schrijven, daarbij helpen en dat er een goede aanbieder wordt uitgekozen?
 
 
 
 Minister
 Van der Laan
 
 Het spijt me als ik daarover misverstanden heb gewekt. De kwaliteitsregels
en de daarop gerichte voorwaarden blijven natuurlijk allemaal onverkort gelden.
De vrijheid bestaat eruit dat de inburgeraar zelf op zoek kan naar de beste
taalaanbieder.
 
 
 
 Mevrouw
 Karabulut
 SP
 
 Gaat de minister de randvoorwaarden ook vastleggen in een algemene maatregel
van bestuur, opdat er ook aan voldaan wordt?
 
 
 
 Minister
 Van der Laan
 
 Daarvoor bestaat geen voornemen. Ik kijk even naar mijn ambtenaren, want
misschien vergis ik mij. Mag ik hierop in tweede termijn nog even terugkomen?
 
 
 
 Mevrouw
 Karabulut
 SP
 
 Heel graag, want ik vind dit een heel belangrijk punt. Ik had de minister
twee voorbeelden voorgelegd uit Tilburg. Het ene voorbeeld betreft het gericht
inkopen op een universiteit voor hogeropgeleiden. Het andere voorbeeld ging
om een groep mensen die werkten, waarbij het persoonlijk inburgeringsbudget
via de gemeenten werd ingezet. Dat lijken mij goede manieren.
 
 
 
 Minister
 Van der Laan
 
 Mij ook.
 
 
 
 Mevrouw
 Karabulut
 SP
 
 Maar daaraan moet je wel een aantal randvoorwaarden verbinden.
 
 
 
 Minister
 Van der Laan
 
 Het is alleen de vraag of die randvoorwaarden door de gemeenten mogen
worden gevonden of dat wij daarvoor een AMvB maken. Ik kom daar zo op terug.
Ik begrijp de vraag. Hier wreekt zich een beetje dat we vorige week de eerste
termijn van dit debat hadden, waardoor ik dit even heb laten liggen.
 De heer Van der Ham heeft een vraag gesteld over de arbeidsmarktpositie
van de nieuwkomers. Ik hoop eigenlijk dat ik daarop nu genoeg ben ingegaan.
 De heer Dibi heeft gevraagd naar het toekomstperspectief van de inburgeraars.
Dat is natuurlijk een beetje een algemene vraag. Maar dit najaar start een
pilot naar de participatiegraad van de inburgeraars. In algemene zin is het
perspectief – dat is het omgekeerde van de ratio waarom we dit alles
doen – volgens mij alleen maar enorm verbeterd als men de cursus gedaan
heeft.
 
 
 
 De heer
 Dibi
 GroenLinks
 
 Maar weet de minister wel wat er gebeurt als de cursus eenmaal gedaan
is? Weet de minister überhaupt hoe het de inburgeraars die geslaagd zijn,
vergaat in de Nederlandse samenleving? Hebben ze werk? Hebben ze een opleiding?
Ontvangen ze opnieuw een uitkering? Ik vind het heel belangrijk om op dat
soort vragen een antwoord te krijgen. Het nut van de inburgeringscursussen
moet natuurlijk wel bewezen worden. Terecht zegt de minister dat ze met gemeenschapsgeld
betaald worden.
 
 
 
 Minister
 Van der Laan
 
 Ik ben het eens met de heer Dibi. Er wordt veel gemonitord in Den Haag.
Mag ik dat zo zeggen? Ik ga er voetstoots van uit dat misschien niet in het ISI, maar wel eromheen, er allerlei resultaten bekend zijn.
Anders zou dit moeten worden georganiseerd.
 
 
 
 De heer
 Dibi
 GroenLinks
 
 Dat vind ik net iets te vrijblijvend. Als de inburgeringscursussen niet
leiden tot duurzaam werk of tot een opleiding, als zij geen effect hebben,
vind ik ze nutteloos. Gaat de minister de Kamer hierover nog informeren? Zo
ja, wanneer?
 
 
 
 Minister
 Van der Laan
 
 Ik zeg de heer Dibi toe dat ik de Kamer hierover nog zal informeren. Maar
ik voeg daaraan wel een van de dingen die ik de laatste zeven maanden geleerd
heb toe. Ik vind het belangrijk dat ik deze geleerd heb. Ik sprak ook altijd
in de termen van de heer Dibi: vanuit het huis en het isolement naar de baan.
Alsof dat een sprong is die mensen kunnen maken. Ik heb in de laatste zeven
maanden geleerd dat je inburgering moet zien als de treden van een ladder.
Het is ongeveer zes stappen vanuit isolement, naar een keer contact, naar
vrijwilligerswerk tot dit werk. Wij organiseren teleurstellingen als wij te
veel in termen van sprongen praten en wij organiseren succes en zelfvertrouwen
als wij als perspectief nemen dat het al mooi is wanneer die ene volgende
stap gezet wordt. Daarna kan de volgende stap worden gemaakt en hopelijk volgt
er daarna weer een. Ik zeg dit niet om de heer Dibi te corrigeren, want ik
neem voetstoots aan dat hij dit deelt. Wel vind ik het van belang hier te
zeggen dat ik de gedachte van de participatieladder graag leidend wil maken
om te weten te komen waar wij wel en niet tevreden over zijn. Ik ga eerst
kijken wat er allemaal ligt en daarna kom ik hierop nog terug bij de Kamer.
 
 
 
 De heer
 Dijsselbloem
 PvdA
 
 Ik wil het fijne contact dat zich tussen de minister en de heer Dibi ontwikkelt
niet verstoren, maar er ligt al een motie van mevrouw Ortega-Martijn. Ik heb
die nog mede mogen ondertekenen en de motie is ook aangenomen. In de motie
wordt gevraagd om op een verstandig moment een onderzoek te doen naar hoe
het inburgeraars vergaat in termen van participatie, werk et cetera. De minister
heeft daar ook al schriftelijk op gereageerd en heeft laten weten dat wij
het zo gaan doen. De heer Dibi wist dat niet meer en de minister misschien
ook niet ...
 
 
 
 De heer
 De Krom
 VVD
 
 Ik ook niet!
 
 
 
 De heer
 Dijsselbloem
 PvdA
 
 Nu weten wij allemaal weer dat wij het gewoon volgens de motie-Ortega-Martijn
gaan doen.
 
 
 
 Minister
 Van der Laan
 
 De heer Dijsselbloem helpt mij goed en ik stel dat op prijs. Daarmee doen
wij meer recht aan mevrouw Ortega dan ik zojuist heb gedaan. De stand van
zaken heb ik echter niet paraat. Wat de heer Dibi hier zojuist heeft neergelegd
en wat ook is verwoord in de motie, zal iedereen willen.
 
 
 
 De heer
 De Krom
 VVD
 
 De VVD-fractie sluit zich graag aan bij de opmerkingen van de heer Dibi
en ook bij wat, gehoord de opmerking van de heer Dijsselbloem, kennelijk al
eerder in de Kamer ter sprake is gekomen. De effecten van de wet zijn natuurlijk
heel belangrijk. De minister spreekt over de evaluatie. In mijn eerste termijn
heb ik het daar ook over gehad. Daar kan dit punt bij worden betrokken. Is
het mogelijk om de gehele evaluatie nog voor het zomerreces 2010 aan de Kamer
aan te bieden? Is de minister bereid de Kamer te betrekken bij de opzet en
de aanpak van de evaluatie?
 
 
 
 Minister
 Van der Laan
 
 Ik beantwoord eerst de laatste vraag van de heer De Krom. De aanbesteding
loopt al. Ik zal dus moeten bekijken of ik de Kamer nog inzicht kan geven
in de opzet en aanpak van de evaluatie voordat deze wordt uitgevoerd. Dit
najaar starten wij een pilot om te onderzoeken of en hoe het mogelijk is de
participatiegraad van inburgeraars te meten. Dat is de uitvoering van de motie
van mevrouw Ortega waarover de heer Dijsselbloem sprak. Ik zal nog kijken
naar het verband tussen de pilot en de onderzoeksvraag. Daarna kom ik terug
op het verzoek van de heer De Krom en de urgentie die hij ziet voor het bespreken
van de evaluatie. Ik heb al gezegd dat naar verwachting de evaluatie uitkomt
in het najaar van 2010. Ik weet nog niet of het mogelijk is dit enkele maanden
te vervroegen. Ik zou de heer De Krom graag de wedervraag willen stellen of
het veel uitmaakt of de evaluatie voor of na de zomer aan de Kamer wordt aangeboden.
 
 
 
 De heer
 De Krom
 VVD
 
 De reden van mijn verzoek is dat, uitgaand van een positief scenario,
in het voorjaar van 2011 de Kamerverkiezingen zullen plaatsvinden.
 
 
 
 Minister
 Van der Laan
 
 Ik noteer dat de heer De Krom dat positief vindt.
 
 
 
 De heer
 De Krom
 VVD
 
 Ja, het positieve aan het scenario voor de minister is dat het ervan uitgaat
dat het kabinet er dan nog zit. Dat is ook de achtergrond van mijn vraag:
als de evaluatie nog voor het zomerreces 2010 aan de Kamer wordt aangeboden,
kunnen wij deze in het najaar op een rustige manier bespreken. Het moet heel
zorgvuldig gebeuren, want de problemen met de inburgering zijn groot.
 
 
 
 Minister
 Van der Laan
 
 Ik begrijp dat het verband met de eventuele verkiezingen in het voorjaar
2011 is dat de heer De Krom het liefst spreekt over de evaluatie bij de huidige
samenstelling van het kabinet. Is dat niet mooi gezegd van mij?
 
 
 
 De heer
 De Krom
 VVD
 
 Wij constateren met ons allen dat de zaken niet goed gaan.
 
 
 
 Minister
 Van der Laan
 
 Daar moeten wij niet op vooruitlopen!
 
 
 
 De heer
 De Krom
 VVD
 
 Wij hebben een uitgebreid algemeen overleg over dit onderwerp gehad. Ik
vind dan ook dat het prioriteit en urgentie moet hebben. Als wij zaken kunnen
verbeteren, moeten wij niet onnodig tijd verloren laten gaan. Als in het voorjaar
van 2011 verkiezingen worden gehouden, ligt de boel gewoon een halfjaar stil.
Dat is zonde van de tijd.
 
 
 
 Minister
 Van der Laan
 
 Dat is niet goed. Ik wil de heer De Krom graag tegemoetkomen. Laten wij
als uitgangspunt nemen dat de evaluatie op een volwaardige manier in de huidige
kabinetsperiode, ervan uitgaand dat die loopt als oorspronkelijk is gepland,
wordt afgemaakt en ook kan leiden tot conclusies in de Kamer. Ik zal nagaan
 in welk tijdsframe dit optimaal en maximaal kan. Ik kom hierop
bij de Kamer terug na de vakantie.
 
 
 Dat laat u ons dus per brief weten.
 
 
 
 Minister
 Van der Laan
 
 Ja, dat zal ik de Kamer zo snel mogelijk na de zomer per brief laten weten.
Daarin komt wat meer informatie over de aanbestedingen en hoe die zullen verlopen.
 Voorzitter. Mevrouw Ortega heeft gevraagd naar vrijstellingen voor groepen
die juist wel graag willen inburgeren, maar dit niet mogen van de gemeente.
Er is gesproken over visueel gehandicapten, dus bijvoorbeeld blinden en slechtzienden.
Zowel binnen het inburgeringsonderwijs als bij het inburgeringsexamen zijn
er voor mensen met zo'n beperking mogelijkheden om deel te nemen. Het is aan
gemeenten om op basis van een advies van een onafhankelijk arts voor de inburgeraar
een keuze te maken tussen aangepast onderwijs en een aangepast examen, of
het verlenen van ontheffing. Een vrijstelling wordt alleen verleend op basis
van een diploma en dat is hier niet aan de orde. In 2007-2008 zijn er door
gemeenten ruim 1400 ontheffingen op medische gronden verleend, blijkt uit
het ISI. In verband met de privacy zijn de medische gronden daarin niet opgenomen.
Ik kan dus niet vertellen welke dat waren. Ik meen dat het belangrijk is voor
mevrouw Ortega dat bij een ontheffing van de plicht om in te burgeren, de
gemeente blinden en slechtzienden die dat willen een participatievoorziening
kan aanbieden. Ook kan de gemeente haar Wmo-budget inzetten voor hulpmiddelen
voor mensen met een handicap. Op die wijze kunnen blinden en slechtzienden
die niet in staat zijn het inburgeringsexamen te halen, toch worden ondersteund
in hun wens om te participeren. Ik zeg mevrouw Ortega toe dat ik de gemeenten
expliciet zal wijzen op deze mogelijkheden voor mensen met een beperking.
 De heer Dijsselbloem vroeg naar de praktijken van Argonaut inzake het
verlenen van medische ontheffingen. Ik zei net dat het om een onafhankelijk
arts gaat. Die arts verleent niet de ontheffing, maar adviseert de gemeente.
De gemeente kan vervolgens de ontheffing verlenen. De gemeente is vrij in
de keuze van de onafhankelijk arts en zit dus niet vast aan één
bureau. De onafhankelijk arts moet het advies opstellen conform het medisch
protocol dat onderdeel uitmaakt van de Regeling inburgering. Gemeenten moeten
zicht hebben op de werkzaamheden van de aangewezen onafhankelijk arts, want
zij zijn de opdrachtgever en beslissen uiteindelijk over de ontheffing.
 Er is door diverse sprekers gesproken over de evident ingeburgerden. De
heren Dijsselbloem en Van der Ham hebben gevraagd of diegenen die de taal
al spreken of al zijn ingeburgerd maar geen diploma bezitten, niet gewoon
kunnen worden ontheven van de inburgeringsplicht. Ik kreeg gisteren tijdens
een werkbezoek een brief van iemand die 27 jaar getrouwd is met een Indonesische
vrouw. Die persoon zegt: dit is te gek. Wij kennen allemaal de voorbeelden:
de geslaagde Japanner of de Amerikaan, et cetera. Het punt is dat wij voor
evident ingeburgerden een korte vrijstellingstoets hebben. Als die met succes
wordt afgelegd, heeft men voldaan aan de inburgeringsplicht. Dit wordt ook
erkend in de naturalisatieprocedure. Het is en blijft de eerst aangewezen
weg om te toetsen of men evident is ingeburgerd en niet naar de inburgeringscursus
hoeft. Er zijn mensen die daar een principieel bezwaar tegen hebben en zelfs
die korte vrijstellingstoets niet willen. Ik heb de Kamer toegezegd dat wij
bekijken of er misschien een makkelijkere oplossing is voor mensen voor wie
een toets eigenlijk niet redelijk is. Zij zouden het draagvlak van de inburgeringsmachine
kunnen aantasten als zij daar ingezonden brieven over blijven sturen en er
boos over zijn. Het onderzoek hiernaar is bijna klaar. Onze gedachten gaan
uit naar een hardheidsclausule voor mensen die geen toets willen en vinden
dat dit in redelijkheid niet van hen gevraagd kan worden. Als de gemeente
zegt: u moet dat gewoon doen, kan er een beroep worden ingesteld op de minister
c.q. het ministerie. Ik verzoek de Kamer daar nu niet verder op door te gaan,
want zij wordt onmiddellijk na de zomer geïnformeerd over de organisatie
van zo'n hardheidsclausule.
 Over de ontheffing op grond van aantoonbare inspanningen hebben wij eenzelfde
gedachtegoed in ontwikkeling. Dan gaat het over mensen die dat examen waarschijnlijk
nooit zullen kunnen doen. Dan zou zo'n hardheidsclausule ertoe strekken dat
het college in een individueel geval van die zesmaandenregel kan afwijken,
namelijk als onverkorte toepassing van die regel, naar het oordeel van het
college, leidt tot onbillijkheid van overwegende aard. Voor de goede orde:
wij hebben het dan niet over mensen die lichamelijk niet in staat zijn om
in te burgeren of die zwakker begaafd zijn. Daarvoor hebben wij namelijk al
de mogelijkheid om op basis van medische gronden een ontheffing te verlenen.
 Voorop staat dat een ontheffing van de inburgeringsplicht, waar de motie-Dijsselbloem
om vraagt, nooit te lichtvaardig moet worden gegeven, maar dat vindt de heer
Dijsselbloem natuurlijk ook. Je kunt pas na verloop van enige tijd goed beoordelen
of iemand het inburgeringsexamen zou kunnen halen en of hij voldoende inspanning
heeft verricht om op dat niveau te komen. Daar is nu eenmaal een periode voor
nodig. Daarom zou van de toepassing van de hardheidsclausule slechts beperkt
gebruik moeten worden gemaakt, namelijk alleen in die gevallen waarbij het
evident is dat een inburgeringsplichtige het examen echt niet zou kunnen halen
ondanks alle geleverde inspanningen. In zo'n geval heeft het geen zin meer
om te wachten tot de termijn is verstreken.
 Mevrouw Van Toorenburg heeft vragen gesteld over het vaststellingsstelsel.
Zij vroeg welke gemeenten al een verordening hebben die het verplicht opleggen
van een inburgeringsvoorziening mogelijk maakt. Wij hebben het dan over de
verplichte inburgeraars aan wie de gemeente een aanbod kan doen of van wie
de gemeente vaststelt dat zij het moeten doen. In Amsterdam moet de discussie
nog van start gaan. Amsterdam loopt niet in alle dingen van het leven voorop,
voorzitter. In Rotterdam is het een onderdeel van een totaalpakket gericht
op kwaliteitsverbetering en komt het na de zomer aan de orde. Den Haag heeft
het al ingevoerd en Utrecht gaat het na de zomer invoeren. In de G27 geldt
voor vijf gemeenten dat zij het al hebben ingevoerd of gaan invoeren, twee
gemeenten twijfelen, veertien gemeenten hebben besloten bij het aanbodstelsel
te blijven en van vijf gemeenten weten wij het niet.
 De heren De Krom en Fritsma hebben vragen gesteld over de relatie tussen
inburgering en het verblijfsrecht. De heer De Krom heeft gevraagd hoe de verblijfsrechtelijke
sancties in de wet worden verwerkt. De heer Fritsma heeft gevraagd
om bij iedereen die niet wil inburgeren, de verblijfsvergunning in te trekken.
In de Wet inburgering zijn al verblijfsrechtelijke sancties opgenomen. Die
kunnen in effect komen op 1 januari 2010. Een zelfstandige en permanente
verblijfsvergunning kan niet meer worden verkregen als het inburgeringsexamen
niet is gehaald. Wij kennen allemaal de discussie dat de een dat te ver vindt
gaan, terwijl de ander vindt – bijvoorbeeld de heer Fritsma –
dat in zo'n geval de verblijfsvergunning zou moeten worden ingetrokken. Wij
zitten hier dus een beetje in het midden. Niet omdat wij altijd maar gewoon
in het midden willen zitten, maar omdat dit volgens het kabinet past bij de
balans die hier gevonden moet worden.
 Tegen de heer Fritsma zeg ik dat het niet omzetten in een permanente verblijfsvergunning
al wordt ervaren als een zware sanctie. De heer Dibi heeft dit ook verwoordt.
Is het niet nogal wat dat je geen definitieve verblijfsstatus kunt krijgen?
Dat geeft een soort structurele onzekerheid bij mensen en zij geven daar veel
gewicht aan. Ik vind het dus slimmer om het zo te laten. Op die manier krijgen
zij een stimulans om dat examen alsnog te halen. Het kabinet zegt dat het
intrekken van de verblijfsvergunning een te zware sanctie is voor the time
being. Ik heb er vertrouwen in dat wij de boel zo op orde krijgen dat wij
het op de morele verplichting ook gaan redden, mijnheer Fritsma.
 
 
 
 De heer
 Fritsma
 PVV
 
 Ik vind dit toch wel een belangrijk punt. Juist hierin moet je duidelijk
zijn. Als mensen die nog maar net in Nederland zijn, het vertikken om op te
komen dagen bij een intakegesprek of een cursus, evident lak hebben aan de
samenleving, de taal niet willen leren en onwil tonen, moet je toch een heldere
boodschap uitdragen? Dan moet je laten weten dat als zij niet willen, zij
hier niets te zoeken hebben.
 
 
 Het woord is aan de minister.
 
 
 
 De heer
 Fritsma
 PVV
 
 Het kan toch niet zo zijn dat je mensen die hier net zijn en die het gewoon
vertikken ...
 
 
 U herhaalt zichzelf. Echt.
 
 
 
 De heer
 Fritsma
 PVV
 
 ... om in te burgeren, laat blijven? Dat is een kwestie van gezond verstand.
 
 
 
 Minister
 Van der Laan
 
 Ik wil de heer Fritsma absoluut geen gezond verstand ontzeggen of het
recht om daar een beroep op te doen. Ik kan hem ook begrijpen. Ik kan hem
hopelijk voor dit moment geruststellen. Zonder de hele lijst op te sommen,
wijs ik op wat wij allemaal al doen. Daar komt nog een onderzoek bij –
en dat heb ik vanochtend nog niet genoemd – naar de mogelijkheden om
de Wet werk en bijstand hieraan te verbinden. Wij willen dat stelselmatiger
doen en de kracht daarvan beter gebruiken dan nu gebeurt. Het kabinet onderzoekt
ook of er met de kinderbijslag iets kan worden gedaan. Wij werken in dezelfde
richting. Het is dus niet goed om hierin te berusten maar ik vind het nog
te vroeg om te zeggen of dit een verstandige sanctie is voor die hopelijk
kleine groep die er blijk van geeft gewoon niet te willen, na al die andere
dingen geprobeerd te hebben. Ik kan mij voorstellen dat, nadat je al dat andere
gedaan hebt en je de desbetreffende groep kunt identificeren, je ook die laatste
stap eventueel gaat zetten. Maar wij zijn zo ver niet.
 De heer Dibi heeft gevraagd naar mijn reactie op het voorstel van VluchtelingenWerk
Nederland om de verblijfsvergunning voor onbepaalde tijd voor asiel al na
drieënhalf jaar in plaats van vijf jaar te verlenen. De termijn voor
het verkrijgen van die verblijfsvergunning is nu juist onlangs verlengd van
drie jaar naar vijf jaar. Daar was ook een reden voor. Die termijn sluit beter
aan bij de geldende termijn in een aantal Europese landen om ons heen. Met
een kortere termijn zou Nederland dan als bestemmingsland voor asielzoekers
en mensensmokkelaars verhoudingsgewijs een stukje aantrekkelijker worden,
wat wij natuurlijk niet willen. Bovendien geldt voor het verkrijgen van een
verblijfsvergunning voor onbepaalde tijd regulier een termijn van vijf jaar.
Het systeem wordt er synchroner en daardoor mooier van. Dus naar dat voorstel
hebben wij geen oren.
 Mevrouw Ortega heeft gevraagd waar een inburgeraar terechtkan met een
klacht en de heer Dibi heeft gevraagd waarom een bezwaar- en beroepsprocedure
niet is opgenomen in de Wet inburgering. De Algemene wet bestuursrecht stelt
regels voor intern klachtrecht van gemeenten. Er zijn minimumeisen waaraan
een interne behandeling van dit soort klachten moet voldoen. Dat geldt hierbij
ook. Niet in de Wet inburgering maar in de Algemene wet bestuursrecht is een
beroep- en bezwaarprocedure voorzien die hierop volledig van toepassing is.
Wat de heer Dibi op dit punt wil, is er dus. Het zou ook in strijd zijn met
het systeem, namelijk één Algemene wet bestuursrecht die van
toepassing is op allerlei andere wetten, om dit aspect over te hevelen naar
de Wet inburgering.
 De heer Fritsma verzocht om een verhoging van het niveau van de Wet inburgering
buitenland naar het niveau A2. Wij hebben dat nu in onderzoek. Over de evaluatie
van deze wet wordt inmiddels gesproken. Als alles naar redelijke verwachting
verloopt, ontvangt de Kamer onmiddellijk na de zomer het kabinetsstandpunt
daarover. Daar hoort bij de vraag of het taalniveau en de eisen die wij aan
het taalniveau stellen, goed geregeld zijn en of er wellicht iets aan moet
veranderen. Daar wil ik nu niet op vooruitlopen; daarover komen wij binnenkort
nader te spreken.
 De heer Dibi heeft gevraagd waarom wat betreft het getal van 15.330 importbruiden
door mij een verwijzing is gemaakt naar immigratie uit Marokko. Wij bespreken
nu de evaluatie en komen snel na de zomer met een kabinetsstandpunt. In het
interview in De Telegraaf werd mij op een gegeven moment gevraagd wat ik vond
van Marokkaanse importbruiden. In dat verband heb ik het antwoord gegeven.
In een vervolginterview maar ook in andere uitspraken heb ik duidelijk gemaakt
dat bij het fenomeen van die 15.330 importbruiden wij naar de volledige groep
kijken, onder wie Irakezen, Soedanezen et cetera. Ik snap heus wel de vraag.
De heer Dibi zegt dat het aantal importbruiden dat uit Marokko komt wel meevalt.
Ik geloof dat dit ook zo is in die relativiteit. Ik zeg hier niet in zijn
algemeenheid dat het dan geen probleem is, want misschien is iedere importbruid
er wel een te veel.
 
 
 
 De heer
 Dibi
 GroenLinks
 
 Ik zeg ook niet dat het allemaal wel meevalt, over het algemeen genomen.
Ik vond het alleen opvallend dat u juist van de groep die het kleinst in aantal
is, zo'n groot thema maakte. Ik blijf erbij dat ik begrijp
dat het een hype is en dat het voor De Telegraaf belangrijk is om weer over
deze groep te beginnen.
 
 
 
 Minister
 Van der Laan
 
 Ik betwist dat het een hype is. Het is een probleem.
 
 
 
 De heer
 Dibi
 GroenLinks
 
 Ja, en het is ook een hype.
 
 
 
 Minister
 Van der Laan
 
 Dat laat ik voor uw rekening.
 
 
 
 De heer
 Dibi
 GroenLinks
 
 Dat neem ik graag voor mijn rekening. Dit blijft het favoriete speeltje
van de Nederlandse politiek en de Nederlandse media. Dat is soms onterecht,
zeker als je alle getallen naast elkaar plaatst. Het is opvallend dat de immigranten
uit Marokko worden genoemd als in een groot interview over importbruiden wordt
gesproken, terwijl de grootste daling juist bij die groep heeft plaatsgevonden.
We komen hier later wel op terug.
 De vraag die ik wilde stellen, is veel belangrijker. Hij gaat over de
kinderopvang en de praktische belemmeringen om deel te nemen aan de inburgering.
De kinderopvang blijkt een van die praktische belemmeringen te zijn. Ik weet
dat het onderwerp een heet hangijzer is binnen het kabinet en in de discussies
tussen kabinet en parlement. Ik vraag me af wat de ambities van de minister
op dit terrein eigenlijk zijn. Gaat hij zorgen voor structurele gratis kinderopvang
voor vrijwillige inburgeraars?
 
 
 
 Minister
 Van der Laan
 
 Ik laat natuurlijk wel eens iets liggen, maar ik herinner me niet dat
dit onderwerp in eerste termijn door de heer Dibi aan de orde is gesteld.
 
 
 
 De heer
 Dibi
 GroenLinks
 
 Zeker wel.
 
 
 
 Minister
 Van der Laan
 
 Dan faalt mijn geheugen. In de brief van 30 januari is gesproken
over wat het kabinet eraan doet. Het kabinet is ontzettend druk bezig om de
kinderopvang op lokaal niveau te helpen verbeteren en zet daarin binnenkort
weer nieuwe stappen, in overleg met de gemeenten. Ik kom er na de zomer op
terug. Is kinderopvang belangrijk? Ja. Wordt dat betwist in het kabinet? Nee,
het hele kabinet vindt dat. Wordt eraan gewerkt? Zeker.
 
 
 
 De heer
 Dibi
 GroenLinks
 
 De minister komt na de zomer op het onderwerp terug. Wat is precies zijn
ambitie voor de kinderopvang gekoppeld aan de inburgering? Wat wil hij bereiken?
Waar kunnen vrouwen met kinderen op rekenen als zij willen meedoen aan een
inburgeringscursus?
 
 
 
 Minister
 Van der Laan
 
 Daar ben ik dus heel druk mee bezig. Wat is precies de ambitie? Dat kinderopvang
geen obstakel is bij de inburgering, maar een begunstigende faciliteit. In
die algemene termen wil ik het nu omschrijven. Ik vind het echter niet zo
prettig dat deze vraag door de heer Dibi wordt neergezet op zo'n stevige toon
van "ga daar nu eens aan denken!". Daar zijn wij namelijk al een halfjaar
heel druk mee bezig. Als ik zeg dat ik er na de zomer op terugkom, dan kom
ik er ook na de zomer op terug. Ik laat dan stappen zien die gezet zijn en
resultaten die hopelijk behaald zijn. Ik kom niet vandaag dankzij de heer
Dibi op het idee om eens iets aan kinderopvang te gaan doen.
 
 
 
 De heer
 Dibi
 GroenLinks
 
 De minister moet mij niet kwalijk nemen dat ik, na dit al voor de zoveelste
keer te hebben aangekaart in debatten, ook met de vorige minister voor WWI,
zo langzamerhand eens wil weten wat hij concreet wil gaan bereiken op het
gebied van kinderopvang.
 
 
 
 Minister
 Van der Laan
 
 Dat zult u na de zomer horen.
 
 
 
 De heer
 Dibi
 GroenLinks
 
 Ik neem direct aan dat de minister het onderwerp ook belangrijk vindt,
maar ik wil hem dan wel kunnen afrekenen op een concrete en afrekenbare doelstelling
en die heb ik nog steeds niet gezien.
 
 
 
 Minister
 Van der Laan
 
 En dan vraagt u nu, in een interruptie op mijn laatste zin tijdens de
behandeling van een voorstel tot wijziging van de Wet inburgering over vrijwillige
inburgering, persoonlijk inburgeringsbudget en harmoniseren handhavingstermijnen:
en waarom hoor ik nu niet hoe het ermee staat? Ik zeg u dat u dat na de zomer
hoort. De vraag overvalt mij nu ook. Ik wil er geen enkel misverstand over
laten bestaan dat een van de lastige dingen in de organisatie van de inburgering
was dat het niet altijd goed ging met de kinderopvang. Daar is in het laatste
halfjaar heel hard aan gewerkt en heel veel in bereikt en dat ga ik u laten
zien.
 
 
 
 Mevrouw
 Karabulut
 SP
 
 De minister is geïrriteerd, maar hij geeft gelukkig zelf ook toe
dat de kinderopvang een heel belangrijke randvoorwaarde is. Mijn vraag gaat
echter over de evaluatie van de Wet inburgering buitenland. Het onderzoek
loopt al heel lang en de minister doet er uitspraken over in de krant. Dat
mag, maar ik vind het irritant en eigenlijk niet gepast dat wij het onderzoek
nog steeds niet hebben ontvangen. Kan de Kamer het onderzoek nu krijgen?
 
 
 
 Minister
 Van der Laan
 
 Ik heb vanmiddag of morgen een overleg met de staatssecretaris van Justitie
over het kabinetsstandpunt. Ik zal in dat overleg ook spreken over het doorzenden
van de pure feiten uit het onderzoek. Vorige week heb ik al gezegd dat het
mijn intentie is dat het "blote onderzoek", dus zonder kabinetsstandpunt,
al direct naar de Kamer gaat. Het kabinetsstandpunt zal zo snel mogelijk na
de zomer komen.
 
 
 De vergadering wordt enkele minuten geschorst.
 
 
 Ik vraag de jonge mensen en de kinderen op de tribune om gauw te gaan
zitten. Dan kunnen wij gaan beginnen. Dank jullie wel.
 Voor de tweede termijn van de kant van de Kamer geef ik als eerste het
woord aan de heer De Krom van de VVD-fractie. Ik hoop dat het een korte tweede
termijn kan zijn.
 
 
 
 De heer
 De Krom
 VVD
 
 Voorzitter. Ik heb in eerste termijn al gewezen op het belang van de evaluatie.
Ik dank de minister voor zijn toezegging om de Kamer daarbij te betrekken
en die zo mogelijk voor het zomerreces van 2010 bij de Kamer
aan te leveren. Dat geeft ons namelijk de gelegenheid, die wij echt moeten
aangrijpen, om de gehele wet in relatie tot de beoogde effecten te bezien.
Met die toezegging ben ik tevreden, maar ik wacht de definitieve bevestiging
natuurlijk wel even af.
 De VVD-fractie is met de fracties van het CDA en de PVV tegen het afschaffen
van de eigen bijdrage om de redenen die mevrouw Van Toorenburg in eerste termijn
zo eloquent heeft verwoord. Daar heb ik geen letter meer aan toe te voegen.
 Wij zijn ook van mening dat het niet doen van een inburgeringscursus of
het niet halen van een examen ook verblijfsrechtelijke consequenties moet
hebben. De samenleving investeert 1,5 mld. in vier jaar tijd en geeft daarmee
aan hoe groot het belang is om hier in te burgeren en de taal te spreken.
Waarom is dat zo belangrijk? Dat is een voorwaarde om hier uiteindelijk mee
te doen en niet in een sociaal isolement te belanden. Dan moet daar ook een
geloofwaardige sanctie op staan. Wij vinden dus dat je verblijfsvergunning
zou moeten worden ingetrokken als je dat allemaal niet haalt. Wij kunnen niet
aan de gang blijven met het opleggen van de ene na de andere boete. Als je
dit serieus neemt, dan dienen er ook serieuze consequenties aan verbonden
te zijn.
 Wij wachten de stukken over de evaluatie met veel belangstelling af.
 
 
 
 De heer
 Fritsma
 PVV
 
 Voorzitter. Een half miljoen allochtonen spreekt niet of nauwelijks Nederlands
en de inburgering van nieuwkomers loopt nog steeds niet goed. De drie beoogde
veranderingen van de wet die wij hier bespreken, gaan voorbij aan een paar
cruciale zaken. Bijvoorbeeld aan de eigen verantwoordelijkheid van migranten
die ook in financiële zin moet gelden. Ik dien op dit punt graag de volgende
motie in.
 
 
 De Kamer,
 gehoord de beraadslaging,
 overwegende dat in alle redelijkheid van immigranten verwacht mag worden
dat zij zelf investeren in hun toekomst in Nederland in plaats van dat de
belastingbetaler dat voor hen doet;
 overwegende dat het zeer belangrijk is om aan immigranten duidelijk te
maken dat de eigen verantwoordelijkheid vooropstaat in de Nederlandse samenleving;
 verzoekt de regering, te bewerkstelligen dat de kosten van inburgering
volledig door de inburgeringsplichtigen worden betaald en dit eventueel mogelijk
te maken met leningen die op termijn volledig moeten worden terugbetaald,
 en gaat over tot de orde van de dag.
 
 
 Deze motie is voorgesteld door het lid Fritsma. Naar mij blijkt, wordt
de indiening ervan voldoende ondersteund.
 Zij krijgt nr. 13(31791).
 
 
 
 
 
 De heer
 Fritsma
 PVV
 
 Het spreekt voor zichzelf dat onze samenleving niet zit te wachten op
mensen die niet eens willen inburgeren. Het is belachelijk dat mensen die
nog maar net in Nederland zijn hier kunnen blijven als ze het vertikken om
de taal te leren en niet eens komen opdagen bij de verplichte cursus. Ik dien
op dat punt de volgende motie in.
 
 
 De Kamer,
 gehoord de beraadslaging,
 overwegende dat in alle redelijkheid verwacht mag worden dat immigranten
een gezonde inzet hebben om in de Nederlandse samenleving in te burgeren;
 overwegende dat de Nederlandse samenleving niet is gebaat bij de komst
van immigranten die hier niet willen inburgeren;
 constaterende dat wat betreft de afhankelijke verblijfsvergunningen niet
is voorzien in doeltreffende sancties wanneer geen inzet wordt getoond om
in te burgeren;
 verzoekt de regering, te bevorderen dat een inburgeringsplichtige met
een afhankelijke verblijfsvergunning zijn of haar verblijfsvergunning verliest
wanneer de inburgeringscursus verwijtbaar niet wordt gestart, niet wordt afgemaakt
of niet wordt gehaald,
 en gaat over tot de orde van de dag.
 
 
 Deze motie is voorgesteld door het lid Fritsma. Naar mij blijkt, wordt
de indiening ervan voldoende ondersteund.
 Zij krijgt nr. 14(31791).
 
 
 
 
 
 De heer
 Fritsma
 PVV
 
 Mijn fractie is van mening dat mensen al voor hun komst naar Nederland
een gedegen kennis van de Nederlandse taal moeten hebben. Op dat punt dien
ik de volgende en laatste motie in.
 
 
 De FritsmaKamer,
 gehoord de beraadslaging,
 overwegende dat de inburgeringstoets in het buitenland veel te gemakkelijk
is en dat van migranten verwacht mag worden dat zij voor hun komst naar Nederland
de basis van de Nederlandse taal goed beheersen en een gedegen kennis hebben
van de Nederlandse samenleving;
 overwegende dat de inburgeringstoets in het buitenland derhalve verzwaard
moet worden, waardoor de dure, langdurige en slecht functionerende inburgeringscursussen in Nederland niet meer nodig zijn voor degenen op wie
de Wet inburgering in het buitenland van toepassing is;
 verzoekt de regering, er zorg voor te dragen dat de inburgeringstoets
in het buitenland zodanig wordt verzwaard dat het niveau vereist wordt dat
nu pas na het inburgeringstraject in Nederland wordt beoogd,
 en gaat over tot de orde van de dag.
 
 
 Deze motie is voorgesteld door het lid Fritsma. Naar mij blijkt, wordt
de indiening ervan voldoende ondersteund.
 Zij krijgt nr. 15(31791).
 
 
 
 
 
 De heer
 Fritsma
 PVV
 
 Tot slot vind ik het relevant om op te merken dat deze minister de nieuw
minister van dko is, van dweilen met de kraan open, zolang de voortgaande
massa-immigratie niet wordt aangepakt. Ook dit is niet los te zien van de
inburgeringsproblemen.
 
 
 
 De heer
 Dijsselbloem
 PvdA
 
 De heer Fritsma stelt in een van zijn moties dat de inburgeringsplichtigen
de kosten volledig voor eigen rekening moeten nemen. Ik stel vast dat dit
volstrekt in strijd is met uitspraken van zijn politiek leider, de heer Wilders,
die heeft gezegd dat wij daar geld voor moeten vrijmaken.
 Daarnaast vraag ik de heer Fritsma om zijn motie over de inburgering in
het buitenland aan te houden tot wij beschikken over de uitkomsten van het
evaluatieonderzoek en nog beter, het kabinetsstandpunt. Misschien kunnen wij
dan een goed inhoudelijk debat voeren.
 
 
 
 De heer
 Fritsma
 PVV
 
 De heer Wilders heeft gesteld dat er geld beschikbaar moet zijn voor integratie.
Dat is iets heel anders dan inburgering. Nogmaals, bij integratie spelen ook
onderwijs, begeleiding naar werk en dat soort zaken een rol.
 De heer Dijsselbloem vraagt mij om de motie over de verzwaring van de
Wet inburgering buitenland aan te houden. Ik doe dit niet, omdat mijn fractie
ervan overtuigd is dat het beter is als migranten goed voorbereid de Nederlandse
samenleving binnenkomen. Zij moeten dus voor hun komst al een gedegen kennis
van de Nederlandse taal hebben.
 
 
 
 De heer
 Dibi
 GroenLinks
 
 Ik vind dit een interessant punt. De uitspraak van de heer Wilders had
inderdaad betrekking op integratie. De inburgeringscursus kent twee profielen.
Een is gericht op werk en re-integratie en de ander op opvoeding en onderwijs.
Volgens mij is dit hetzelfde als de heer Fritsma zegt. Hij wil dus wel degelijk
geld vrijmaken voor inburgering.
 
 
 
 De heer
 Fritsma
 PVV
 
 Nogmaals, de lijn van de PVV is altijd heel eenduidig geweest. De kosten
van het inburgeringstraject moeten door de nieuwkomer zelf worden betaald.
Dit heeft mijn fractie altijd gesteld en de heer Wilders is hier niet van
afgeweken in het betreffende interview waar nu steeds naar wordt verwezen.
Nogmaals, geld voor inburgering kun je niet gelijkstellen met geld voor integratie.
Ook onderwijs en de begeleiding naar werk passen in het kader van integratie
en dat is iets anders dan alleen inburgering.
 
 
 Dit debatje is vorige keer letterlijk zo gevoerd; ik heb het zelf voorgezeten.
Als de heer Dibi nog iets nieuws kan verzinnen, heeft hij het woord.
 
 
 
 De heer
 Dibi
 GroenLinks
 
 De heer Fritsma zegt nu iets nieuws, want hij zegt dat met integratie
werk of onderwijs wordt bedoeld. De profielen van de inburgeringscursus zijn
nu juist gericht op re-integratie en onderwijs. De heer Fritsma is het misschien
oneens met de heer Wilders, want zoals hij het nu stelt, wil hij wel degelijk
geld vrijmaken voor inburgering.
 
 
 
 De heer
 Fritsma
 PVV
 
 Ik weet niet of ik in herhaling moet vallen, maar integratie en onderwijs
zijn niet gelijk te stellen met inburgering alleen.
 
 
 
 Mevrouw
 Van Toorenburg
 CDA
 
 Mevrouw de voorzitter. Ik dank de minister die zo veel moeite heeft gedaan
om ons alsnog te overtuigen van zijn standpunt, maar laat ik eerlijk zijn.
Zijn argumenten zijn zeer valide, maar het zijn niet de mijne. Je kunt op
twee manieren naar deze zaak kijken en mijn fractie houdt toch vast aan het
principiële standpunt dat mensen een eigen bijdrage zouden moeten betalen
en dat het kwijtschelden van die bijdrage de facto betekent dat die niet is
geleverd. Ik ga de argumenten niet herhalen. Die zijn in de eerste termijn
voldoende uitgewisseld. Wij zijn zeer ingenomen met de toezegging van de minister
om te bekijken of voor de mensen uit Europa inburgering mogelijk is. Het betreft
een motie van ons die vorig jaar is ingediend. Het gaat wat met horten en
stoten. Het wordt de derde keer dat wij haar helemaal analyseren, maar wij
hebben er alle vertrouwen in dat dit de finale analyse wordt. Wij wachten
de reactie van het kabinet af.
 
 
 
 Mevrouw
 Karabulut
 SP
 
 Voorzitter. Wat de eigen bijdrage betreft: als je inburgering als inburgeringsonderwijs
ziet en de parallel trekt met de leerplicht, dan mogen financiële obstakels
geen belemmering zijn voor deelname aan dat onderwijs. Deelname aan dat onderwijs
betekent vanzelfsprekend ook dat je dat onderwijs moet volgen. Doe je dat
niet, dan wordt er gehandhaafd. Ik denk dat de SP-fractie en de minister wat
dat betreft op één lijn zitten. Wel is enorm belangrijk dat
de middelen die wij vrijmaken voor inburgeringsonderwijs goed worden besteed,
dat wij inburgering daadwerkelijk als onderwijs gaan behandelen, dat de overheid
kwaliteitseisen stelt en dat er gekwalificeerd personeel is, zodat de lessen
kwalitatief goed zijn.
 Als de minister spreekt over verbeteren van de kwaliteit, dan betekent
dat voor mij, voor de SP-fractie, beslist niet alleen maar een aantal stelselwijzigingen
of het aanpassen van een aantal onderdelen van de wet. Nee, wij hebben zelf
het afgelopen jaar onderzoek verricht. Er zijn grote problemen. Er moeten
kwaliteitseisen worden opgesteld. Er moet weer gekwalificeerd personeel voor
de klas staan. De bureaucratie moet worden aangepakt. Dat zijn allemaal zaken
waaraan nog heel hard moet worden gewerkt. Dat zijn belangrijke oorzaken van
het feit dat bij instellingen heel veel verlies is geleden en dat er helaas
belastinggeld is verspild. Dit geldt voor de toekomst. Dus
niet doorgaan met de vermarkting van het onderwijs.
 Ik kom op het laatste punt over de eigen bijdrage. Als gemeenten daarmee
op zo'n manier omgaan dat ze achteraf belonen of berekenen, dan heb ik daarmee
helemaal geen moeite. Ik heb er ook geen moeite mee dat mensen die wel kunnen
bijdragen, dat ook doen. De gedachtegang van mevrouw Van Toorenburg kan ik
ook volgen. Maar laten wij vooral niet vergeten dat heel veel migranten evenals
de niet-migranten belasting betalen voor dit soort collectieve voorzieningen.
Laten wij ook niet de historie vergeten. Die is namelijk dat heel veel eerstegeneratiemigranten
net als alle andere ouderen in ons land meehelpen en mee hebben geholpen om
dit land op te bouwen. Dat wil ik nog gezegd hebben.
 Een aantal vragen is nog onbeantwoord gebleven. Welke voorwaarden gaat
de minister stellen aan het persoonlijke inburgeringsbudget? Daarop zou hij
terugkomen. Voor de handhavingstermijn verwijst de minister naar de VNG en
het Landelijk Overleg Minderheden als deskundigen. Ik spreek natuurlijk over
onderwijsdeskundigen. Waarom de minister niet het leerlastenonderzoek heeft
afgewacht alvorens dit wetsvoorstel te presenteren en met een termijn van
drieënhalf jaar te komen, is mij ook nog niet duidelijk. Daarop wil ik
nog een antwoord krijgen.
 Ik ben heel blij dat de minister ons amendement omarmt om de analfabeten
gelijke kansen te bieden en daarmee de handhavingstermijn te verlengen. Ik
zal het amendement aanpassen en ik hoor graag nog een reactie van de minister
op de termijn die zal moeten worden gehanteerd.
 
 
 
 De heer
 Dijsselbloem
 PvdA
 
 Voorzitter. Ik dank de minister voor zijn beantwoording. De term "luilekkerland"
viel ergens in het debat. Ik denk dat dit beeld vanuit het perspectief van
migranten die nu naar Nederland komen volstrekt niet hun werkelijkheid is.
Nederland is inmiddels zeer streng, mede dankzij de wet van de heer Job Cohen.
Zoals de minister ook zei, hebben wij als een van de eersten een verplicht
stelsel voor inburgering et cetera, et cetera. Ik denk dat veel migranten,
veel nieuwkomers in de samenleving, Nederland niet echt hoog op de ranglijst
van gastvrije landen zullen plaatsen. Dat wij dat doen, is desalniettemin
terecht, maar laten wij hier niet beelden oproepen die volstrekt niet bij
de werkelijkheid passen.
 Bij het punt van luilekkerland ging het met name om vrijwillige inburgeraars.
Het is niet zo dat een vrijwillige inburgeraar kan doen en laten wat hij wil.
Als hij of zij een aanbod krijgt van de gemeente, zegt de minister daarvan
terecht dat hij of zij eigenlijk moreel verplicht is om daarop in te gaan.
Ik ben het daar zeer mee eens. Wanneer men daarop ingaat, wordt er ook een
contract getekend en gaat de inburgeraar ook echt verplichtingen aan. Dan
gelden bijvoorbeeld ook boetes. Als je niet opkomt of wegduikt voor het examen,
geldt ook het boetestelsel gewoon voor jou. Dus zo vrijblijvend is het niet,
en er is wel degelijk een eigen bijdrage, namelijk je stinkende best doen.
 Dit gezegd hebbend, ben ik blij dat zich een meerderheid aftekent om voor
deze groep de verplichte financiële eigen bijdrage eruit te halen. Gemeenten
krijgen ruimte om daar ook in positieve zin nog wel mee te werken, maar dat
hoeft niet.
 Over het amendement van mevrouw Karabulut zei ik in eerste termijn al
dat wij daar zeer sympathiek tegenover staan. Ik begrijp nu dat het ook juridisch-technisch
wordt aangepast, dus mijn fractie zal het graag steunen.
 Over medische keuringen en een eventuele ontheffing zegt de minister terecht
dat het niet aan het bureau of de arts is maar aan het college, maar dat wil
dit natuurlijk objectiveren. Er moet een objectieve medische grond zijn om
tot een ontheffing te komen. Ik heb begrepen dat het bureau Argonaut dat ik
noemde toch wel een belangrijk landelijk punt is. De minister zegt dat dit
iedereen mag zijn die zich houdt aan het protocol, dus hiervan hebben gemeenten
blijkbaar een heel ander beeld. Voor mij blijft de vraag hoe streng wij hierin
zijn. De gemeenten die wij hebben gesproken, geven aan dat echt buitengewoon
streng wordt gekeken en dat zelfs mensen die echt zwaar psychotisch zijn en
al jaren onder psychiatrische behandeling staan toch door de medische keuring
heen komen, met andere woorden, gewoon moeten inburgeren. Misschien kan de
minister – maar dat hoeft niet in dit debat – nog eens laten kijken
naar de praktijk van de medische keuringen. Hoe gaat dit nu?
 De minister en ik hebben over ontheffingen een doorlopende discussie.
Hij vraagt om hem nog even de tijd te geven en zegt iets over een hardheidsclausule
die door hem zelf zou kunnen worden toegepast. Ik heb daar aarzelingen bij
omdat ik vrees dat dit misschien wel een hele stroom aanvragen gaat opleveren
van mensen die dan denken bij de minister een ontheffing te kunnen krijgen.
Mijn punt was een ander: ik wil graag van de vijfjarentermijn af. Nu mogen
de lokale colleges van B en W pas na vijf jaar – ook in allerlei gevallen
waarvan u en ik onmiddellijk zullen zeggen: laten wij erover ophouden –
ontheffing verlenen. Ik herhaal dat die termijn wat mij betreft van tafel
moet.
 
 
 
 Mevrouw
 Ortega-Martijn
 ChristenUnie
 
 Voorzitter. Ik dank de minister voor de duidelijke beantwoording van de
vragen. De ChristenUnie staat volledig achter de wijzigingen die zijn voorgesteld
in het wetsvoorstel.
 Ik geef de minister nog mee dat de motie waarover wij het zonet hebben
gehad is ingediend bij de begroting van WWI van vorig jaar. Die motie roept
de regering op om tweejaarlijks onderzoek te doen naar de participatie van
inburgeraars.
 Ik ben niet zo tevreden met de beantwoording door de minister over de
inburgeringsvoorziening voor visueel gehandicapten. Ik denk niet dat het goed
is dat mensen die aankloppen bij de gemeente wordt gevraagd om een ontheffing
aan te vragen en dat zij vervolgens elders moeten gaan shoppen. Daarom dien
ik de volgende motie in.
 
 
 De Ortega-MartijnKamer,
 gehoord de beraadslaging,
 constaterende dat inburgeringsplichtigen met een visuele beperking
door gemeenten wordt aangeraden om een ontheffing aan te vragen van de inburgerplicht;
 constaterende dat het kabinet wil inzetten op het verhogen van de participatie
van mensen met een beperking;
 van mening dat mensen met een visuele beperking recht hebben op een op
maat gesneden inburgeringsaanbod;
 verzoekt de regering, in samenwerking met gemeenten, aanbieders van inburgeringsprogramma's
en blinden- en slechtziendeninstellingen een inburgerprogramma voor blinden
en slechtzienden te ontwikkelen,
 en gaat over tot de orde van de dag.
 
 
 Deze motie is voorgesteld door de leden Ortega-Martijn, Dijsselbloem,
Van Toorenburg, Dibi en Karabulut.
 Zij krijgt nr. 16(31791).
 
 
 
 
 
 Mevrouw
 Ortega-Martijn
 ChristenUnie
 
 Tot slot wil ik de minister nog iets meegeven. Hij heeft gezegd dat werkgevers
meer betrokken moeten worden bij de arbeidsmigranten. De minister is heel
enthousiast over de inkoop van inburgeringstrajecten door werkgevers. Ik wil
hem dan ook oproepen om echt zijn best te doen om ervoor te zorgen dat alle
werkgevers die gebruikmaken van arbeidsmigranten enthousiast zelf inburgeringstrajecten
gaan inkopen.
 
 
 
 De heer
 Dibi
 GroenLinks
 
 Voorzitter. Dit is het volgende hoofdstuk van de inburgeringsreeks. Cursussen
mogen geen symbolische ophokuren zijn, zodat wij stoer kunnen roepen dat iedereen
die naar Nederland komt, moet inburgeren. De inburgering is bedoeld om, zoals
de minister terecht zegt, jezelf niet tekort te doen, je kinderen niet tekort
te doen, je buren niet tekort te doen, kortom iedereen in je omgeving niet
tekort te doen. Iedereen moet gewoon zijn steentje bijdragen aan de samenleving.
 Dat betekent dat wij niet weer dezelfde fouten mogen maken die bijvoorbeeld
zijn gemaakt bij de komst van de gastarbeiders. Zij zijn allemaal niet gedwongen
en gestimuleerd om de Nederlandse taal te leren of onderwijs te volgen en
aan de slag te gaan. Dat heeft allerlei problemen veroorzaakt, waar wij nu
nog dagelijks de wrange vruchten van plukken.
 De GroenLinks-fractie kan zich daarom ook goed vinden in de voorgestelde
wijziging in de Wet inburgering, die er hopelijk toe zal leiden dat gemeenten
meer vrijheid krijgen om met de kosten te spelen, zodat mensen toch in die
klassen terechtkomen.
 Mevrouw Van Toorenburg draagt bij het schrappen van de vrijwillige bijdrage
valide argumenten aan, maar het zijn niet onze argumenten. Wij vinden namelijk
dat het doel van de inburgering belangrijker moet zijn dan de verplichte eigen
bijdrage.
 De minister bracht de Wet werk en bijstand ter sprake. Het is mij opgevallen
dat er een profiel is toegevoegd aan het inburgeringsexamen. Het ging om werk
en re-integratie en daarnaast om opvoeding, gezondheid en onderwijs. Daaraan
is nu ondernemerschap toegevoegd. Dat verdient een compliment. Kan de minister
onderzoeken hoe de Wet werk en bijstand kan worden ingezet om degenen die
het profiel ondernemerschap hebben afgerond, microkredieten te verschaffen
om een onderneming te starten? Zij moeten gestimuleerd worden om ook echt
een onderneming te starten. Ik verneem graag de reactie van de minister. Ik
realiseer mij dat dit een nieuw puntje is en als het hem overvalt, begrijp
ik dat.
 Het laatste punt is voor mijn fractie heel belangrijk en dat is de kinderopvang.
Ik had eigenlijk een motie willen oplezen, maar omdat de minister zegt dat
hij na de zomer met zijn plannen gaat komen, zal ik die motie niet voordragen.
Hij moet dan echt wel ambitieus zijn en echt met iets op de proppen komen.
Het gebrek aan goede kinderoppasvoorzieningen mag geen reden meer zijn voor
vrouwen en mannen om niet deel te nemen aan de inburgeringscursussen.
 Wij komen nog te spreken over het WODC-onderzoek en de Wet inburgering.
Daarnaast zullen wij nog spreken over het interview in De Telegraaf, want
ik vind dat de minister daar niet heel zorgvuldig heeft gesproken. Dat wordt
een leuk debat.
 
 
 Wij zijn gekomen aan het eind van de tweede termijn van de zijde van de
Kamer. Het woord is aan de minister.
 
 
 
 Minister
 Van der Laan
 
 Voorzitter. Ik dank de Kamerleden voor hun opmerkingen in tweede termijn.
Ik dank ze ook nog voor hun opmerkingen in eerste termijn, want dat ben ik
zojuist vergeten.
 Ik blijf het goed vinden dat wij hier vaak met elkaar over spreken, soms
ook heel kritisch. Ik was zojuist inderdaad even geïrriteerd. Ik vind
het in elk debat namelijk belangrijk om zoveel mogelijk gemeenschappelijk
ook de dingen te zien die gelukkig wel een beetje goed gaan en waarvoor in
ieder geval heel veel inspanningen worden verricht. Dat is niet vanzelfsprekend
in de politiek. Dat speelde met het punt van de kinderopvang, al blijft het
allemaal heel broos. Wij zetten slechts heel kleine stapjes voorwaarts met
iets dat eigenlijk veel sneller voorwaarts moet gaan, omdat het zo belangrijk
is. Het is in ieder geval goed dat wij er weer over spreken.
 De heer De Krom vroeg mij te bevestigen wat ik zojuist heb gezegd over
de evaluatie. Ik zei het heel zorgvuldig. Ik gaf aan dat ik de Kamer direct
na de zomer informeer over de opzet en de timing. Met alle respect voor de
Kamer, maar ik ben niet van plan om dat allemaal samen met de Kamer te doen,
want dat zou leiden tot tijdverlies, terwijl onze bedoelingen volgens mij
voldoende overeenstemmen. Die informatie krijgt de Kamer dus na de zomer.
Dan kan zij zo nodig nog ingrijpen als zij vindt dat het niet goed is of als
zij nog iets mist. Dan kunnen wij er nog over spreken. Mijn streven is erop
gericht om de kwestie voor de zomer van 2010 hier op tafel te leggen. Daarmee
neem ik als het ware de bewijslast op mij voor de stelling dat, als het toch
later wordt, dit wat mij betreft onvermijdelijk was.
 Dan kom ik bij de motie van de heer Fritsma over de koppeling aan het
verblijfsrecht. Ook de heer De Krom sprak daarover. Het internationale recht
staat in de weg van het intrekken van een verblijfsvergunning voor vluchtelingen,
als één groep. De heer Fritsma, die afkomstig is van de IND,
kan dat waarschijnlijk wel volgen. Dat is dat juridische aspect, maar er zit
ook een bestuurlijk-politiek aspect aan. Stel dat wij het systeem op orde
hebben. Het is voor een minister misschien levensgevaarlijk om er termijnen
bij te noemen, maar ik vind wel dat wij aan het eind van deze kabinetsperiode
een machine moeten hebben opgetuigd in de balans van rechten en plichten.
Stel dat het goed loopt, dat de gemeenten erop zijn ingespeeld en dat de overgrote
meerderheid van de inburgeraars goed mee doet. Als je dan een te identificeren
groep zou overhouden van mensen die hardop zouden durven zeggen dat zij niet
willen, niet omdat zij al zijn ingeburgerd, maar omdat wij niets van hen te
willen en te verlangen hebben, dan wil ik wel met de heer Fritsma en de Kamer
in debat over de vraag of zo'n categorie van bewuste weigeraars wel voldoende
bereid is om mee te doen. Stel dat je daar juridische mogelijkheden voor zou
hebben, dan zou je wellicht verder kunnen gaan dan nu gebeurt en het daarvan
afhankelijk maken van de permanente verblijfsstatus in beeld brengen. Ik kan
mij overigens niet zo goed voorstellen dat wij die mensen overhouden. Dit
is ongetwijfeld vaag in de ogen van de heer Fritsma, maar ik doe dat bewust.
Ik creëer op die manier reële voorwaarden en ik houd ook enige slagen
om de arm om geen onrecht aan te richten. Het gaat mij dus om de groep van
mensen die in gebrekkig Nederlands tegen ons zeggen dat zij niets te maken
hebben met onze prachtige inburgeringsmachine en dat zij niet willen. Als
dat zo zou zijn, wil ik met de heer Fritsma verder. Ik zou het – ik
ben nu wel heel erg ambitieus – fijn vinden als hij dan nu deze motie
wil intrekken. Ik denk namelijk dat dit averechts werkt.
 
 
 
 De heer
 Fritsma
 PVV
 
 Vluchtelingen heb ik uit de motie gehouden. Ik heb het in mijn motie over
mensen met een afhankelijke verblijfsvergunning. Het gaat dan om gezinsvormers
en gezinsherenigers die een grote groep vormen bij de inburgering. Ik trek
deze motie niet in en ik houd haar ook niet aan. Voor mij is het namelijk
een principieel punt om de boodschap te geven dat je, als je naar Nederland
komt en het vertikt om de taal te leren en er hier iets van te maken, hier
niets te zoeken hebt. Dat moet een beginboodschap zijn. De minister wil er
een eindboodschap van maken. Hij wil eerst kijken naar het aantal onwilligen.
Of het er nu tien zijn of 10.000, dat maakt niet uit, de boodschap moet helder
zijn: als je niet wilt inburgeren, als je de taal niet wilt leren, dan trekken
wij je verblijfsvergunning in en heb je hier niets te zoeken. Dat moet meteen
scherp gesteld worden. Ik weet zeker dat de opkomst bij de inburgeringscursussen
dan ook meteen een stuk beter wordt.
 
 
 
 Minister
 Van der Laan
 
 Ik zal mij niet herhalen. Ik kan respect hebben voor het standpunt van
de heer Fritsma, zoals hij dat nu verwoordt. Ik hoop dat hij respect kan hebben
voor mijn standpunt als ik hieraan toevoeg dat het kabinet hiermee op zich
heeft genomen dat het alles op alles zet om mensen, die wij juridisch niet
kunnen verplichten, in de situatie te brengen dat zij zeggen: natuurlijk,
het is volstrekt logisch; hier ben ik, waar kan ik mij melden? Laten wij elkaar
het verschil gunnen zonder te zeggen dat wij het op dit punt principieel totaal
oneens zijn met elkaar. Dat lijkt mij al de winst van dit debat. Het is overigens
terecht dat de heer Fritsma mij erop wijst dat hij de asielzoeker al had afgezonderd.
In de gauwigheid heb ik hier overheen gelezen.
 Ik ben het eens met de reactie van de heer Dijsselbloem op de motie van
de heer Fritsma over het volledig zelf betalen van de inburgering. De heer
Dijsselbloem heeft gewoon gelijk; je kunt mensen deze bedragen niet laten
betalen. De cursus zelf kost zo'n € 6000. Het is niet reëel
om te zeggen dat mensen dit zelf moeten betalen. Ik heb niet voor niets gezegd –
vandaar dat wij deze machine optuigen en hulp aanbieden – dat ik dit
beschouw als teken van beschaving van Nederland, iets waar wij trots op kunnen
zijn, op voorwaarde dat iedereen er daadwerkelijk gebruik van maakt. Men kent
mijn wat populaire slogan: wij trekken niemand voor, wie extra hulp nodig
heeft moet hem kunnen krijgen, maar moet hem wel pakken. Ik zou het een grote
stap achteruit vinden als wij zouden zeggen: jullie moeten het allemaal zelf
betalen.
 Mevrouw Karabulut zegt het genuanceerder. Zij zegt: inburgering is eigenlijk
inburgeringsonderwijs volgen. In Nederland hebben wij het zo geregeld dat
wij onderwijs met name vanuit de belastingen betalen, hier en daar met eigen
bijdragen. Mevrouw Karabulut zegt het logisch te vinden dat mensen die er
hun eigen voordeel mee gaan doen, betalen. Los van de discussie die ik met
mevrouw Van Toorenburg heb – hierover komt zo nog een opmerking –
kan ik mevrouw Karabulut zeggen dat ik het met haar eens ben, ook op het punt
van kwaliteit dat zij hieraan verbindt. Er zijn inderdaad nog slagen te maken
op het punt van de inhoudelijke kwaliteit, los van het stelsel waar zij naar
vroeg.
 De heer Fritsma heeft nog een derde motie ingediend die ik eveneens ontraad.
Volgens deze motie moet de inburgeringstoets in het buitenland worden verzwaard.
Ik ben het geheel eens met de heer Dijsselbloem, die in zijn interruptie zei
dat wij de evaluatie moeten afwachten. Ik heb toegezegd dat de Kamer het kabinetsstandpunt
na de zomer ontvangt. Vervolgens kunnen wij deze discussie voeren.
 
 
 
 De heer
 Fritsma
 PVV
 
 Nog even terug naar de kosten: het is ook een teken van beschaving als
mensen hun eigen verantwoordelijkheid nemen. Ik wil een visie van de minister
op het feit dat 425 mln. wordt uitgetrokken voor inburgering voor nieuwkomers
die voor hun eigen toekomst, voor hun eigen positie op de arbeidsmarkt, gewoon
de taal moeten leren. Dan is het toch echt niet te veel gevraagd dat deze
mensen zelf ook een bijdrage leveren.
 
 
 
 Minister
 Van der Laan
 
 De heer Dijsselbloem zei het zonet aardig, vond ik: wij verlangen van
hen dat zij hun stinkende best doen om zo snel mogelijk de taal te leren en
kennis van de Nederlandse samenleving op te doen. Dat is een goede eigen bijdrage,
die gelukkig door heel veel mensen geleverd wordt. Dan moeten wij niet dat
niet belemmeren met een obstakel in de financiële sfeer. Tegen de heer
Fritsma merk ik nog op dat het vaak gaat om drie of vier gezinsleden. Dan
worden de opgetelde eigen bijdragen aanzienlijke bedragen. Laten wij in dit
licht de discussie niet overdoen. Ik vind dat dit met mevrouw Van Toorenburg
op een ordentelijke manier is uitgediscussieerd. Ik heb volledig begrip voor
haar standpunt. Ik noteer dat zij begrip heeft voor het standpunt van het
kabinet. Wij worden het echter niet eens, maar dat moet kunnen. Dat is ook
met de heer Fritsma de situatie op dit punt. Ik heb respect
voor de redenen waarom hij dit belangrijk vindt.
 
 
 Dit is al uitvoerig besproken.
 
 
 
 Minister
 Van der Laan
 
 Ik kom nog even terug op het toegezegde onderzoek. Ik weet natuurlijk
dat dit soort onderzoeken al gedaan is. Er is ook gesproken met de Europese
Commissie. Het blijft echter rondzingen, en ik wil het graag allemaal goed
op een rijtje hebben. Daarom doe ik de toezegging om ook de vraag te stellen
wat eventueel de ruimte is om het gesprek met Europa aan te gaan over de wijziging
van bepaalde juridische regelingen in het licht van de opvatting dat iedereen
moet meedoen. Hiermee bevestig ik de verwachting die ik zo-even heb gewekt,
al kader ik die wel in: wij blijven een lidstaat die dit uiteraard in laatste
instantie niet allemaal in eigen hand heeft.
 Mevrouw Karabulut vroeg naar het PIB en de voorwaarden die daaraan worden
gesteld. Hierover heb ik nog enige extra informatie gehad. Dit gaat altijd
via de gemeente, zoals mevrouw Karabulut natuurlijk weet. De normale kwaliteitseisen
blijven van toepassing. Intake is verplicht. Je kunt alleen kopen bij een
instelling met een keurmerk, waardoor de kwaliteitseisen worden gediend. Wij
zullen nog regelen dat de gemeente op adequate wijze begeleiding moet geven
bij het omgaan met het PIB. Daarbij kunnen dan nog andere dingen worden meegenomen.
Ik hoop dat deze hoofdzaken mevrouw Karabulut geruststellen dat wij niet te
veel maar wel de juiste voorwaarden zullen stellen.
 
 
 
 Mevrouw
 Karabulut
 SP
 
 Ja, voor een deel. De minister zei dat nog geregeld wordt dat gemeenten
de juiste begeleiding, en naar ik aanneem ook de bijbehorende intake, zullen
regelen. Wanneer gebeurt dat en hoe?
 
 
 
 Minister
 Van der Laan
 
 Als de Kamer dit wetsvoorstel aanneemt, gaan wij naar de Eerste Kamer.
Wij zullen hiermee ondertussen volop bezig zijn en ik neem aan dat wij dit
in ieder geval ruim voordat de wet in werking treedt, hebben geregeld. Dan
zullen wij de Kamer ook informeren hoe wij dit zullen doen.
 
 
 
 Mevrouw
 Karabulut
 SP
 
 Heel graag. Dit wil ik inderdaad expliciet hebben. Ik begrijp dat de minister
er nog niet uit is of hij nadere regels gaat stellen of dit op een andere
manier gaat regelen. Dat zou ik echt willen weten voordat de wet is afgehandeld.
 
 
 
 Minister
 Van der Laan
 
 U bedoelt: afgehandeld bij de Eerste Kamer?
 
 
 
 Mevrouw
 Karabulut
 SP
 
 Ja.
 
 
 
 Minister
 Van der Laan
 
 Dat is akkoord.
 Mevrouw Karabulut heeft ook een vraag gesteld over het leerlastonderzoek.
Zou het in verband met de termijn niet slimmer zijn geweest om dat leerlastonderzoek
af te wachten? Ik heb begrepen dat het leerlastonderzoek een andere focus
heeft. Het is een "actieonderzoek", zoals het wordt genoemd, dat erop is gericht
om snellere cursussen te kunnen ontwikkelen. Het had dus een andere focus
dan mevrouw Karabulut in dit verband hoopte. 
 Haar laatste vraag betrof de termijn. Nogmaals, ik ben het erg eens met
het amendement dat zij nu samen met mijn ambtenaren gaat maken. Ik zou het
toch fijn vinden als wij de termijn kunnen zetten op maximaal twee jaar verlenging.
Dat was ook de suggestie van mijn ambtenaren. Maar ik ben hierin genuanceerd.
Bij het overleg over de techniek zouden wat mij betreft nog de argumenten
gewisseld kunnen worden voor wat de ideale termijn is.
 
 
 
 Mevrouw
 Karabulut
 SP
 
 Dat lijkt mij prima. Ik zal het amendement aanpassen. Daarvoor zal ik
gebruikmaken van de ondersteuning door de ambtenaren.
 
 
 
 Minister
 Van der Laan
 
 Daar ben ik blij mee.
 Ik heb de heer Dijsselbloem al twee keer geciteerd. Ik zeg hem toe dat
ik hem nader zal informeren over Argonaut en over de strengheid van de medische
keuringen. Ik zeg hem niet dat de keuringen streng zijn of misschien streng
zijn, maar het zou verkeerd zijn als dit zo zou zijn. Ter geruststelling wil
ik daar meer over weten. Dat laat ik nog weten.
 Bij het denken over de hardheidsclausule zal uiteraard goed gekeken worden
naar formuleringen die voorkomen dat een stroom ontheffingsaanvragen binnenkomt.
De clausule is bedoeld om aan een uitzonderingscategorie uitzonderingen en
faciliteiten te geven. Iets anders is het niet. De waarschuwing is terecht,
maar we zijn ervan overtuigd dat de clausule goed is.
 De heer Dijsselbloem heeft verder gezegd dat vijf jaar een lange termijn
is voor ontheffing. Ik heb de argumenten in eerste termijn misschien niet
goed voorgedragen. Misschien blijven de heer Dijsselbloem en ik het hierover
oneens, terwijl we elkaar begrijpen. Maar ik vind de termijn niet te lang.
Ik moet er ook op wijzen dat elke termijn een voorgeschiedenis heeft. Deze
voorgeschiedenis telt wel mee.
 Ik vind de motie van mevrouw Ortega sympathiek. Ik weet niet alles. Ik
weet niet of wat zij in de motie vraagt, direct tot de mogelijkheden behoort.
Ik weet ook niet precies om hoeveel mensen het gaat. Omdat de motie zo sympathiek
is, vraag ik mevrouw Ortega om de motie nog even aan te houden. Ik kom nog
met feitelijke informatie over de hoeveelheid mensen die het betreft en of
daarin nu niet al is voorzien. Ook laat ik weten of de stap naar een apart
inburgeringsprogramma kan worden gemaakt. Ik zeg toe dat ik vóór
de stemmingen met deze informatie kom. Laat er geen misverstand over bestaan:
als wij hard met onze vuist op tafel slaan omdat wij vinden dat iedereen moet
meedoen, moeten wij niet de groep van visueel gehandicapten laten liggen.
 
 
 
 Mevrouw
 Ortega-Martijn
 ChristenUnie
 
 Ik kijk uit naar de informatie die mij vóór de stemmingen
bereikt. Als ik de informatie heb ontvangen, kan ik altijd nog beslissen of
ik de motie aanhoud of intrek.
 
 
 
 Minister
 Van der Laan
 
 Bedankt. Aan de oproep van mevrouw Ortega om werkgevers zo enthousiast
mogelijk zelf cursussen te laten inkopen, geef ik heel graag gehoor. Daar
geloven wij zelf ook in.
 Ik waardeer erg wat de heer Dibi aan het begin van zijn tweede termijn
zei. Wij zitten daarbij inderdaad op één lijn. Alles is ervoor
bedoeld dat mensen meedoen. Ik vind het ook fijn dat de heer Dibi mijn zware
woorden bijna herhaalde: je moet je kinderen, je buren en je collega niet
te kort doen. Daarover zijn wij het gewoon eens. Natuurlijk
zijn er nuances en verschillen ontstaan in de uitwerking, maar ik vind het
belangrijk dat wij het over het wat helemaal eens zijn. Ik zeg de heer Dibi
toe dat ik een brief zal sturen over de relatie tussen het nieuwe profiel
voor ondernemerschap en microkredieten. Ik begrijp dat het ondernemerschapsprofiel
een groot succes is. Als mensen dit halen, willen zij aan de slag. Ik heb
een paar voorbeelden gezien tijdens wijkbezoeken. Het is natuurlijk interessant
als de mogelijkheden van het microkrediet en alle andere mogelijkheden bekend
zijn als mensen aan de slag willen. Ik kom hier dus graag op terug.
 Ik doe mijn best om de zorg van de heer Dibi weg te nemen, die uit zijn
motie over de kinderopvang bleek. Ik stel het daarom op prijs dat de heer
Dibi de motie net niet indiende. Volgens de macht der gewoonte was dit wel
bijna gebeurd. Ik zal laten zien dat we dit waarmaken. Ik kan daarmee niet
zeggen dat kinderopvang voor iedereen onder alle omstandigheden zal worden
geregeld. Maar dat kinderopvang een belangrijke voorwaarde is om vrouwen met
kinderen goed aan een cursus te laten meedoen, snap ik heel goed.
 
 
 De algemene beraadslaging wordt gesloten.
 
 
 Ik dank de minister voor zijn antwoorden. De minister heeft de volgende
toezeggingen gedaan. - De Kamer wordt geïnformeerd over de
uitvoering van de motie over inburgering van EU-onderdanen.- De Kamer
wordt geïnformeerd over de effecten van de inburgeringscursus voor inburgeraars,
naar aanleiding van de eerder ingediende motie-Ortega-Martijn.- De
Kamer wordt geïnformeerd over het feitenonderzoek en de evaluatie van
de Wet inburgering buitenland.- De Kamer wordt geïnformeerd
over opzet en timing van de evaluatie van de Wet inburgering plus het streven,
de evaluatie voor de zomer van 2010 naar de Kamer te sturen. Als dat niet
lukt, rust de bewijslast bij de minister.- De Kamer wordt, voordat
de wet in het Staatsblad wordt gepubliceerd, geïnformeerd over de kwaliteitseisen
aan het inburgeringsprogramma.- De Kamer wordt geïnformeerd
over het hanteren van de criteria voor ontheffing bij medische keuringen.- De Kamer krijgt een brief over de mogelijkheden met betrekking
tot microkredieten voor het starten van ondernemingen bij inburgeraars die
voor het ondernemersprofiel gekozen hebben.
 Volgende week dinsdag wordt gestemd over de moties die bij dit debat zijn
ingediend.
 
 
 De vergadering wordt van 12.35 uur tot 13.30 uur geschorst.
 
 
 Wij hebben iets heel bijzonders op de agenda staan: het afscheid van maar
liefst twee leden tegelijk. Eigenlijk vertrekken ze allebei te vroeg, want
zowel de heer Madlener als de heer Van de Camp kan niet meer in aanmerking
komen voor de zogenaamde hoffelijkheidsprijs. Ik weet zeker dat het een bikkelharde
strijd was geworden wie van de twee daar het meest voor in aanmerking was
gekomen. Helaas, dit gaat aan hun neus voorbij.
 Het kan u niet ontgaan zijn dat twee van onze collega's ons gaan verlaten.
Ik begin met de brief daarover die ik van de heer Madlener heb ontvangen.
Ik zal proberen deze zo voor te lezen dat u zich voortdurend realiseert dat
ik de heer Madlener citeer. Misschien moet ik dat af en toe herhalen, want
voor je het weet zit je in een verkeerde spot!
 
 "Geachte voorzitter, beste Gerdi,
 
 Het leven kan soms verrassende wendingen nemen. In 2001 had ik het echt
gehad met de politieke elite! Ik zag mijn woonplaats, de stad Rotterdam, steeds
verder verloederen. De criminaliteit nam toe. De massale immigratie zorgde
voor veel problemen. De politiek leek de problemen niet eens te willen zien
en de economische vluchtelingen bleven maar binnenstromen. De wegen raakten
ook overvol en de files zorgden voor economische miljardenschade. Maar nergens
werden de wegen verbreed. Maar de politiek hield zich alleen maar
bezig met tolpoortjes en rekeningrijden. De prijs moest gewoon verhoogd worden,
dan laten de automobilisten de auto vanzelf wel staan ... dat was de redenatie
van de politieke elite.De vraag waarom de politiek zo weinig deed
aan de problemen in het land werd dagelijks gesteld tijdens mijn huisbezoeken
als makelaar. Ik besloot dat het niet bij klagen kon blijven en besloot actie
te ondernemen. Toevallig las ik in de krant over een nieuwe politieke beweging,
Leefbaar Nederland, zij benoemden deze problemen wél!Dat leek
mij wel wat, en ik stapte in mijn autootje om mee te gaan helpen met de oprichting
van deze nieuwe partij. Later werd Pim Fortuyn lijsttrekker en ik bleek toen
aan de basis te staan van een politieke omwenteling. Zoals de meeste collega's
weten ben ik Fortuyns persvoorlichter geworden tijdens de gemeenteraadsverkiezingen.
Dat werd een groot succes, 17 van de 45 zetels haalden we maar liefst. 2 maanden
daarna werd Pim vermoord door Volkert van der Graaf, wat een vreselijke dramatische
gebeurtenis ...
 
 In 2004 werd mijn grote vriend Geert uit de VVD gezet."
 
 
 (hilariteit)
 
 
 Het wordt nog erger. "Nota Bene omdat hij een prima standpunt
bleef innemen over een eventuele Europese toetreding van Turkije. Ik vond
al langer dat hij het heel goed deed als kamerlid en besloot hem te bellen
om hem mijn hulp aan te bieden. De Groep Wilders was geboren en ik was ineens
'kandidaat kamerlid' geworden. Een spannende campagne volgde en ja hoor, 9
zetels maar liefst. Ik werd kamerlid ... wat een eer!!!
 
 Met 9 zetels oppositie voeren is natuurlijk niet gemakkelijk, maar wat
hebben we een fantastische tijd achter de rug. Met z'n negenen tegen de rest,
het leek soms Voorzitterwel een spannend boek."
 
 
 (gelach)
 
 
 "Maar alle 9 staan altijd achter elkaar, Ledenook als het moeilijk wordt.
En de oppositierol hebben wij glansrijk kunnen vervullen. Ik denk dat wij
hebben bewezen dat een stem op de PVV echt iets heeft toegevoegd
aan de politiek in Den Haag. En ik ben daar trots op!
 
 Nu mag ik als Europarlementariër het pragmatische PVV-geluid gaan
vertolken in Brussel. Als de op 1 na grootste partij van Nederland! Ik zal
mijn uiterste best doen om voor Nederlandse belangen op te komen. En ik wens
mijn opvolger Richard de Mos alvast heel veel succes!
 
 Speciale dank wil ik uitspreken voor: De bodes, die altijd
klaar stonden met een leuk gesprekje, een glimlach en wat pep talk!
 
 De restaurantmedewerkers die ons zo goed verzorgden na een lastig debat!
 
 De beveiligers die ons iedere dag welkom heten en zo vaak interesse tonen
in ons werk.
 
 Ook de griffiers bedankt voor jullie uitstekende hulp!
 
 Als laatste wil ik alle collega-kamerleden bedanken voor de vele leuke
en soms felle debatten en toch ook vaak vriendschappelijke 1 op 1 gesprekken
buiten de debatten om. Ook al zijn we het niet met elkaar eens, we zijn toch
allemaal democraten!
 
 Hartelijke groet, Barry Madlener"
 
 
 (applaus)
 
 
 Van dit ontslag, met ingang van 14 juli aanstaande, is mededeling
gedaan aan de voorzitter van het Centraal Stembureau en aan de minister van
Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties.
 
 Ik stel voor, deze brief voor kennisgeving aan te nemen.
 
 
 Daartoe wordt besloten.
 
 
 So far Barry Madlener.
 Geachte heer Madlener, beste Barry - nu ik, hè, en eigenlijk zou
u nu mijn ... Maar goed. Na twee jaar en acht maanden Kamerlid te zijn geweest
voor de Partij voor de Vrijheid verlaat u vandaag de Kamer om een internationaal
vervolg te geven aan uw politieke carrière, in Brussel als lid van
het Europees Parlement en als delegatieleider van de Partij voor de Vrijheid
aldaar.
 U bent gestart in de politiek als raadslid in Rotterdam – dat hebben
wij net gehoord – om in november 2006 naar Den Haag te gaan als Kamerlid.
En dan nu als lid van het Europees Parlement naar Brussel: een duidelijke
ontwikkeling, ook in geografisch opzicht. Een ontwikkeling die ook waarneembaar
is in uw optreden in de Kamer. Waar u begon als fervent behartiger van de
Rotterdamse belangen in dossiers als de Tweede Maasvlakte en de ov-chipkaart,
diende u op 11 maart van dit jaar een motie in over de bevriezing van
de lokale lasten in de gemeente Amsterdam! Een duidelijke scopeverbreding,
die zich in het Europese ongetwijfeld verder door zal zetten.
 U bent een groot voorvechter van de belangen van de automobilist. U hebt
wel eens gezegd: "De automobilist verdient eigenlijk een lintje voor zijn
bijdrage aan de belastinginkomsten!" Er was u zo veel aan gelegen om onmiddellijk
te stoppen met de invoering van het rekeningrijden en de bespaarde miljarden
aan te wenden voor een snelle aanleg van infrastructuur, dat u de minister
van Verkeer en Waterstaat heeft bezworen zelf de vlag op het Binnenhof uit
te zullen hangen als uw motie van die strekking zou worden aangenomen.
 Behalve een voorvechter voor de automobilist bent u een fervent tegenstander
van het gevoerde klimaatbeleid. Ook hebt u twijfels bij de temperatuurstijging
van de aarde. Het inmiddels beruchte voorbeeld van uw stelling dat de gemiddelde
temperatuur helemaal niet is gestegen, is uw opmerking bij de begrotingsbehandeling
van VROM van vorig jaar dat het aantal ijsberen in de afgelopen decennia is
verviervoudigd. U sprak zelfs van een ijsberenplaag!
 
 
 (gelach)
 
 
 Ondanks meningsverschillen op een aantal dossiers zullen – en daar
ben ik van overtuigd! – vele Kamerleden u gaan missen. Uw hart op de
tong, uw humor, uw ontwapenende optredens, uw volhardendheid, uw incasseringsvermogen
en uw opgewekte humeur maken u tot een aimabel en kleurrijk Kamerlid met een
hoge aaibaarheidsfactor.
 Beste Barry, namens ons allemaal wens ik je veel succes in Brussel! Het
ga je goed!
 
 
 (geroffel op bankjes en applaus)
 
 
 En dan nu ... Ik geloof dat ik het helemaal niet doe, Wim. Ik ga het gewoon
niet doen. Dan moet het dubbelmandaat vandaag maar geregeld worden!
 Ingekomen is de volgende brief:
 
 "Geachte Mevrouw de Voorzitter,
 
 'Het waren twee fantastische dagen' Aan deze tv spot van een
bekend Nederlands uitzendbureau moet ik de laatste weken vaak denken. 23 jaar
in uw midden is meer dan twee dagen, maar het feestelijke gevoel is hetzelfde!
 
 Het was voor mij een voortreffelijke tijd in de Tweede Kamer, die wat
mij betreft is omgevlogen. Ik heb genoten en ik vond het een grote eer om
zo lang Nederlands volksvertegenwoordiger te mogen zijn. Het zijn van Lid
der Tweede Kamer der Staten-Generaal lijkt in dit huis zo gewoon. Maar wij
weten ook dat het worden van Kamerlid en het te blijven voor velen onbereikbaar
is en voor anderen een moeizame weg.
 
 Het gezag van de Tweede Kamer blijft een punt van aandacht. Niet alleen
de snelle roulatie van de leden – dit ten opzichte van de permanent
aanwezige rijksambtenaar – maar ook de overgevoeligheid voor actualiteit
en incidenten ondergraaft dit gezag. Kennis van zaken, van dossiers zo u wilt,
is belangrijker dan een kortstondig mediamoment. Verder is het gezag van een
Tweede Kamerlid niet gelegen in grote ambtelijke staven, maar in goed politiek
inzicht en een sterk maatschappelijk netwerk.
 
 Debatten behoren inhoudelijk te zijn en kunnen scherp en duidelijker gevoerd
worden. De waarheid moet gezegd worden. Humor kan daarbij als
vilein wapen worden gebruikt. Het schelden op of bewust beledigen van mensen
of groepen mensen behoort daar naar mijn mening niet toe.
 
 Bij dit alles dienen wij constant te bedenken dat wij als Kamer een voorbeeldfunctie
hebben: fatsoen moet je doen en het tegengaan van insluipende hufterigheid
in onze samenleving kunnen niet worden gerealiseerd als wij daartoe zelf het
verkeerde signaal afgeven.
 
 Rest mij grote dank uit te spreken aan allen met wie ik de afgelopen 23
jaar heb samengewerkt: het CDA-fractiepersoneel, de bodes (voor de koekjesvoorziening),
de griffiers, 3060, het CIP en niet te vergeten mijn vrienden van de journalistiek.
 
 Tot slot dit: u bent niet van mij af. Als toekomstig lid van het Europees
Parlement zal ik een intensieve band onderhouden met de Nederlandse Tweede
Kamer. U mag mij daarop aanspreken. Het ga u allen goed.
 
 Met de meeste hoogachting en intense groet,
 
 Wim van de Camp"
 
 
 (geroffel op de bankjes en applaus)
 
 
 Van dit ontslag, met ingang van 14 juli aanstaande, is mededeling
gedaan aan de voorzitter van het Centraal Stembureau en aan de minister van
Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties.
 Ik stel voor, ook deze brief voor kennisgeving aan te nemen.
 
 
 Daartoe wordt besloten.
 
 
 Geachte heer Van de Camp, beste Wim. Het komt niet vaak voor dat we na
een periode van 23 jaar afscheid nemen van een collega. Het gaat velen aan
het hart u te moeten laten gaan. Gelukkig gaat uw uitgebreide parlementaire
ervaring niet verloren en kan Brussel zijn borst natmaken ...
 U bent uw Kamerlidmaatschap begonnen onder de knoet van de heren Deetman,
Hermes en Van Leijenhorst, door uzelf wel DHL genaamd. Als jong Kamerlid vertrouwden
ze u allereerst het inschenken van koffie toe. Ik neem aan dat u een andere
perceptie had van de invulling van uw taken, maar u hebt de vuurproeven van
deze heren doorstaan. Wellicht vormde u toen al uw ideeën over een andere
wijze van het bijbrengen van de kneepjes van het vak aan nieuwe politici,
maar daarover later meer.
 Van 1986 tot ver in de jaren negentig verwierf u bekendheid als woordvoerder
onderwijs. In 1989 was u betrokken bij de afspraak tussen het CDA en de PvdA
over de komst van de basisvorming. Tegenover de parlementaire onderzoekscommissie
Onderwijsvernieuwingen noemde u alle kritiek daarop "arrogant en irritant".
Het was in uw ogen een historische doorbraak die een einde maakte aan 25 jaar
onderwijsellende. Dat mag nog wel eens gezegd worden. Over de invoering van
de tweede fase in het voortgezet onderwijs was u zeer kritisch. Ik citeer
uit de Handelingen uw woorden over de studielastbenadering en het studiehuis:
"Mooie, inspirerende ideeën, maar wat zal ervan terechtkomen?" U sprak
over de legendarische tegenstelling tussen euforie en empirie. Deze beeldspraak
is nog vaak ter sprake gekomen, ook in de commissie-Dijsselbloem. Ik heb me
laten vertellen dat de heer Dijsselbloem zelfs nog heeft overwogen om uw "Tussen
euforie en empirie" te gebruiken als titel voor zijn eindrapport.
 Uw inzet voor de vele onderwijsdossiers is bewonderenswaardig. Behalve
de basisvorming en de tweede fase breng ik in herinnering de sectorvorming
en vernieuwing van het middelbaar beroepsonderwijs, de lumpsumbekostiging
in het voortgezet onderwijs, de Wet medezeggenschap onderwijs, de wet inzake
collegegeldbepalingen, de Wet regeling schoolbegeleiding, de Wet op het onderwijstoezicht,
de jaarlijkse behandeling van het Plan van Scholen en de vele, vele onderwijsbegrotingen.
Een groot deel van die dossiers hebt u behandeld als lid van een oppositionele
fractie en het was aan u te merken: u vond niets leuker dan oppositie voeren.
U genoot daarvan. Een vooruitziende blik kan u ook worden toegeschreven. De
Kamervragen uit 1998 over de werkdruk in het voortgezet onderwijs en uit 1997
over de lesuitval getuigen daarvan. Niet alleen op onderwijsterrein had u
een fingerspitzengefühl. Ook op justitieterrein keek u ver vooruit. In
1995 vroeg u al naar de effecten van het mogelijk gedogen van thuisteelt van
hennep in de aanloop naar de zogenaamde growshops.
 In de periode 2002-2006 was u woordvoerder justitie, met name op het terrein
van het asielbeleid. Ook in deze tijd stond u bekend als een scherp debater.
U nam ook vaak zelf het initiatief. Ik noem als voorbeeld uw initiatiefwetsvoorstel
voor het preventief fouilleren op wapens in veiligheidsrisicogebieden. Dit
wetsvoorstel werd in 2002 wet. U interpelleerde op 7 september 2000 de
ministers van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties en van Justitie over
de observatie van de smokkel van Chinese vluchtelingen. U was mede-indiener
van de wijziging van de Wet op de parlementaire enquête, met als doel
de uitbreiding van de bevoegdheden van de enquêtecommissie en een betere
bescherming van getuigen. Het voorstel werd in 2008 door de Eerste Kamer aangenomen.
Tevens was u medeverdediger van een door uw PvdA-collega Wolfsen ingediend
initiatiefwetsvoorstel over het opheffen van de strafrechtelijke immuniteit
van publiekrechtelijke personen. Hierdoor moeten ook de overheid en ambtenaren
strafrechtelijk aansprakelijk kunnen worden gesteld voor overtreding van wet-
en regelgeving. Het is al met al een indrukwekkende lijst.
 De laatste jaren van uw parlementaire werk bestonden voor een deel uit
activiteiten die minder zichtbaar waren in de publiciteit: het overdragen
van kennis en ervaring op de nieuwe Kamerleden. Velen hebben "het klasje van
Wim" bezocht en kwamen er gepokt en gemazeld weer uit. Zij waren buitengewoon
goed op de hoogte van de fijne kneepjes van het vak. De leden van de andere
fracties weten dat dit soms ook heel gemene kneepjes waren.
 Geachte heer Van de Camp, beste Wim. Al deze wapenfeiten op een rij, en
het zijn er nog veel meer, zeggen nog niet hoezeer u als Kamerlid en persoon
wordt gewaardeerd. U wordt gekenschetst als een positivo, gedreven, scherp
van geest en glashelder in uw opvattingen. Ook richting uw collega's nam u
nooit een blad voor de mond. Men wist wat men aan u had, maar dat betekende
ook dat uw leven als politicus niet altijd over rozen ging. U bleef echter
altijd zeer energiek en humorvol en daarmee stal u keer op
keer de harten van de mensen. Graag wil ik u ook namens de Kamer danken voor
uw inzet als voorzitter van de vaste commissies voor BZK en voor Justitie
en van de commissie voor het onderzoek van de Geloofsbrieven. Ook als lid
van het Presidium hebt u altijd een constructieve en markante rol gespeeld.
In vele geheugens zult u echter gegrift staan als de voorzitter van de vaste
commissie voor OCW. U noemde deze commissie "de moeder aller commissies" en
volgens mij bedoelde u dat niet gekscherend. U sloot het onderwijsterrein
vanaf het begin van uw politieke carrière al in uw hart en het onderwijs
ziet u dan ook met pijn in het hart gaan.
 Nu u bent gekozen als lid van het Europees Parlement gaan Straatsburg
en Brussel kennismaken met de parlementariër Wim van de Camp. Ik ben
ervan overtuigd dat u daar met dezelfde grote toewijding aan het werk zult
gaan en wens u alle succes toe in uw nieuwe functie. Ik weet dat ik namens
iedereen in deze zaal spreek als ik zeg: we zullen u missen en we hopen u,
in het kader van de nauwe binding tussen de parlementen, nog vaak hier te
zien rondstappen met de u zo kenmerkende fiere tred.
 
 
 (staande ovatie)
 
 
 Het lijkt mij goed dat wij even schorsen om degenen die weggaan een hand
te kunnen geven of iets anders, naar keuze.
 
 
 De vergadering wordt van 13.57 uur tot 14.17 uur geschorst.
 
 
 Op de tafel van de Griffier ligt een lijst van ingekomen stukken. Op die
lijst staan voorstellen voor de behandeling van deze stukken. Als voor het
einde van de vergadering daartegen geen bezwaar is gemaakt, neem ik aan dat
daarmee wordt ingestemd.