Behandeling van:^ - het wetsvoorstel Wijziging van de Wet op het basisonderwijs, de Interimwet op het speciaal onderwijs en het voortgezet speciaal onderwijs en de Wet op het voortgezet onderwijs inzake afwijking van de bevoegdheidseisen ten behoeve van leraren-in-opleiding (25197)
Staten-Generaal — Handelingen 
Datum: 2014-07-11 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Handeling 1996-1997, pag. 5983-5999

 
 
 

Handeling

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Vergadernummer
Datum vergadering

29-05-1997

Tweede Kamer der Staten-Generaal

1996-1997

nr. 86, pagina 5983-5999

29-05-1997

 

 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties over kamerdossier

Kamerdossier 25197Toon publicaties die dit dossier behandelen

 
 
 Publicaties in vergadering

Stemmingen in verband met de Raming der voor de Tweede Kamer in 1998 benodigde uitgaven, alsmede aanwijzing en raming van de ontvangsten (25278)Pagina 6016-6016
Stemmingen in verband met het voorstel van wet van het lid Duivesteijn houdende regels ter bevordering van de medezeggenschap van huurders op het functioneren van verhuurbedrijven van woongelegenheden (Wet op het overleg huurders verhuurder) (24080)Pagina 6011-6012
Stemmingen in verband met het wetsvoorstel Wijziging van de grens tussen de gemeenten Elst en Nijmegen (25169)Pagina 6012-6012
Stemmingen in verband met het wetsvoorstel Wijziging van de Kieswet, houdende verlenging van de duur van de stemming tot acht uur 's avonds alsmede regeling van diverse andere onderwerpen (25227)Pagina 6010-6011
Behandeling van:^ - het wetsvoorstel Herziening van het afstammingsrecht alsmede van de regeling van adoptie (24649);^ - het wetsvoorstel Wijziging van een aantal wetten in verband met de herziening van het afstammingsrecht alsmede van de regeling van adoptie (25189)Pagina 5973-5983
Stemmingen in verband met de Regeling financiële ondersteuning fracties Tweede Kamer (PPO-voorstellen) (23686)Pagina 6016-6016
Interpellatie-Rabbae, gericht tot de minister van Onderwijs, Cultuur en Wetenschappen, over de OV-studentenkaartPagina 5947-5970
Stemmingen over twee moties, ingediend bij de behandeling van de wetsvoorstellen inzake de wijziging van de Kieswet, te weten:^ - de motie-Nijpels-Hezemans over zendtijd voor politieke partijen (25221,25227 , nr. 10);^ - de motie-Te Veldhuis/Mateman over Tweede-Kamerverkiezingen op 22 april 1998 (25221,25227 , nr. 11)Pagina 6011-6011
Stemmingen in verband met het wetsvoorstel Verzelfstandiging van Staatsbosbeheer (Wet verzelfstandiging Staatsbosbeheer) (24622)Pagina 6017-6017
Lijst van ingekomen stukken, met de door de voorzitter terzake gedane voorstellen (donderdag 29 mei 1997)Pagina 6018-6019
Stemmingen in verband met het wetsvoorstel Wijziging van de Wet op het basisonderwijs, de Interimwet op het speciaal onderwijs en het voortgezet speciaal onderwijs en de Wet op het voortgezet onderwijs inzake afwijking van de bevoegdheidseisen ten behoeve van leraren-in-opleiding (25197), en over:^ - de motie-Dijksma/Rijpstra over registerleraarschap (25197, nr. 12).Pagina 6016-6016
Stemming over een motie, ingediend bij de behandeling van het verslag van een algemeen overleg over zelfstandige bestuursorganen, te weten:de motie-Scheltema-de Nie c.s. over een kaderwet zelfstandige bestuursorganen (25268, nr. 4)Pagina 6014-6014
Voortzetting van de behandeling van het wetsvoorstel Verzelfstandiging van Staatsbosbeheer (Wet verzelfstandiging Staatsbosbeheer) (24622)Pagina 6000-6003
Stemmingen over drie moties, ingediend in het debat over USZO, te weten:de motie-Van der Hoeven c.s. houdende het verzoek aan de regering om de problemen bij USZO thans voortvarend ter hand te nemen (24706, nr. 13); motie-Poppe/Van der Hoeven over een centraal USZO-klachtenmeldpunt (24706, nr. 14);de motie-Poppe over een onderzoek naar de verantwoordelijkheid voor de problemen bij USZO (24706, nr. 15)Pagina 6017-6018
Stemmingen in verband met het wetsvoorstel Wijziging van een aantal wetten in verband met de herziening van het afstammingsrecht alsmede van de regeling van adoptie (25189)Pagina 6015-6015
Voortzetting van de behandeling van:^ - de Raming der voor de Tweede Kamer in 1998 benodigde uitgaven, alsmede aanwijzing en raming van de ontvangsten (25278);^ - de Regeling financiële ondersteuning fracties Tweede Kamer (PPO-voorstellen) (23686)Pagina 5999-6000
Presentie en opening (donderdag 29 mei 1997)Pagina 5947-5947
Stemmingen over zeven moties, ingediend bij de behandeling van de Raming voor 1998, te weten:^ - motie-Sipkes c.s. over de taxiregeling voor Kamerpersoneel (25278, nr. 12);^ - de motie-Sipkes/Rouvoet over het gebruik van groene stroom (25278, nr. 13);^ - de motie-Poppe over de motie-Remkes c.s. over efficiencyverbetering van ondersteunende functies (25278, nr. 15);^ - de motie-Rouvoet c.s. over werving en selectie van Kamerpersoneel (25278, nr.16);^ - en drie andere motiesPagina 6016-6017
Stemmingen over twee moties, ingediend bij de interpellatie-Rabbae over de OV-studentenkaart, te weten:^ - motie-Rabbae/Lansink over het instandhouden van de huidige OV-studentenkaart (25374, nr. 1);^ - motie-Stellingwerf over een OV-trajectkaart voor alle jongeren (25374, nr. 2)Pagina 6014-6014
Stemming over een motie, ingediend bij de behandeling van de wetsvoorstellen over het afstammingsrecht, te weten:^ - de gewijzigde motie-M.M. van der Burg over het duomoederschap (24649,25189 , nr. 34)Pagina 6015-6016
Stemmingen in verband met het wetsvoorstel Samenvoeging van de gemeenten Boekel, Uden en Veghel (25116)Pagina 6013-6013
Stemmingen over van:^ - het wetsvoorstel Wijziging op de inkomstenbelasting 1964 in verband met het opnemen van een vrijstellingsmogelijkheid voor bepaalde uitkeringen tot bestrijding van onderhoudskosten van thuiswonende gehandicapte kinderen (25322);^ - het wetsvoorstel Wijziging van de Wet op de telecommunicatievoorzieningen in verband met de liberalisering van de spraaktelefoondienst (25331)Pagina 5947-5947
Stemmingenin verband met het wetsvoorstel Herziening van het afstammingsrecht alsmede van de regeling van adoptie (24649)Pagina 6014-6015
Stemmingen in verband met het wetsvoorstel Samenvoeging van de gemeenten Weert en Stramproy (25115)Pagina 6013-6013
Stemmingen in verband met het wetsvoorstel Samenvoeging van de gemeenten Boxmeer en Vierlingsbeek (25184)Pagina 6012-6012
Noot bij interpellatievragen van het lid Rabbae (GroenLinks) over de OV-studentenkaartPagina 6020-6020
Behandeling van het verslag van een algemeen overleg van 15 mei 1997 over zelfstandige bestuursorganen (25268, nr. 3)Pagina 5971-5972
Stemmingen in verband met het wetsvoorstel Wijziging van de Wet op het voortgezet onderwijs, de Wet op het hoger onderwijs en wetenschappelijk onderzoek en de Wet educatie en beroepsonderwijs in verband met verbetering van de aansluiting van het voorbereidend wetenschappelijk onderwijs en het hoger algemeen voortgezet onderwijs op het hoger onderwijs (profielen voortgezet onderwijs) (25168), en over:^ - de motie-Van der Vlies c.s. over een vrijstellingsmogelijkheid in het Eindexamenbesluit (25168, nr. 18)Pagina 6013-6014
Behandeling van:^ - het wetsvoorstel Wijziging van de Wet op het basisonderwijs, de Interimwet op het speciaal onderwijs en het voortgezet speciaal onderwijs en de Wet op het voortgezet onderwijs inzake afwijking van de bevoegdheidseisen ten behoeve van leraren-in-opleiding (25197)Pagina 5983-5999
Stemmingen in verband met het wetsvoorstel Wijziging van de Kieswet, houdende verlaging van de voorkeurdrempel (25221)Pagina 6011-6011
Regeling van werkzaamheden (donderdag 29 mei 1997)Pagina 5970-5971
Debat naar aanleiding van een algemeen overleg van 21 mei 1997 over USZOPagina 6003-6010

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 86 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
Aan de orde is de behandeling van: het wetsvoorstel Wijziging
van de Wet op het basisonderwijs, de Interimwet op het speciaal onderwijs
en het voortgezet speciaal onderwijs en de Wet op het voortgezet onderwijs
inzake afwijking van de bevoegdheidseisen ten behoeve van leraren-in-opleiding
(25197).De algemene beraadslaging wordt geopend.De heer Rijpstra (VVD):Mijnheer de voorzitter! De VVD-fractie is van mening dat de minister van
Onderwijs, Cultuur en Wetenschappen de afgelopen jaren op het terrein van
de lerarenopleidingen een aantal trajecten in gang heeft gezet die de opleiding
en de kwaliteit van de leraar sterk kunnen verbeteren. De herstructurering
van de lerarenopleidingen zal zeker tot gevolg hebben dat het beroep van leraar
wordt versterkt. Wij spreken onze waardering daarvoor uit.Eén van die trajecten betreft het verminderen van de praktijkschok
voor beginnende leraren. In 1995 heeft de inspectie een rapport opgesteld
met als titel: De begeleiding en beoordeling van beginnende leraren in het
voortgezet onderwijs. Hierin wordt een aantal aanbevelingen gedaan die de
positie van de beginnende leraren moeten verbeteren. Ook is in het voorjaar
van 1995 als uitvloeisel van activiteiten van het forum Vitaal leraarschap
een platform beginnend leraarschap ingesteld dat zich tot doel stelt activiteiten
te initiëren op het terrein van de begeleiding van de beginnende leraar.
Toentertijd heeft de VVD-fractie een dergelijke benadering ook toegejuicht.Aan de orde kwam toen ook dat er verschillen zijn in de voorbereiding
op het leraarsberoep tussen de PABO's en de lerarenopleidingen voortgezet
onderwijs, waarbij de PABO's meer stage en meer begeleiding toepasten. Men
kan zich dan ook afvragen of de praktijkschok voor PABO-studenten even groot
is.Vandaag spreken wij over een kleine wetswijziging die het mogelijk moet
maken als student in het laatste jaar van de opleiding onbevoegd les te geven,
met als doel het verkleinen van de praktijkschok. Dat komt er dus op neer
dat een student van een PABO alleen voor de klas mag staan. In feite zijn
alle stagebegeleiders in het veld het erover eens: het alleen voor de klas
 staan, zonder een kijker in de klas, is pas het echte lesgeven.
Hoe je het wendt of keert, als een begeleider van de opleiding of van de stageschool
achterin de klas zit, is er altijd een veilige achterwacht die kan ingrijpen.
Als de student zelfstandig mag lesgeven, kan hij deelnemen aan het volwaardige
schoolpraktijkleven. Dat betekent: cijfers mogen geven, gesprekken mogen voeren
met ouders, collega's en teamleden. Zo zijn er nog veel meer schooltaken,
taken waaraan in de stage minder aandacht kan worden besteed. Maar ik constateer
dat de afgelopen jaren met de uitgebreide stagevariant ook goede resultaten
op juist deze terreinen zijn geboekt.De VVD-fractie stelt de vraag of een leer-arbeidsovereenkomst de aangewezen
weg is voor het opdoen van de eerdergenoemde ervaringen en het verlichten
van de praktijkschok. Is het iets dat in de vier jaar van de opleiding thuishoort,
of zijn dit nu specifiek zaken die in het eerste jaar dat men werkt aan de
orde moeten komen? Is het voor een student noodzakelijk om gedurende een aantal
dagen per week als volwaardig teamlid te functioneren en daarvoor te worden
betaald? Voor de VVD-fractie is dat een principiële vraag. Ik verwijs
ook naar de diverse inbrengen over de leraren in opleiding en naar de benadering
van mijn collega's Cornielje en De Vries bij de begrotingsbehandeling van
het afgelopen jaar en bij het algemeen overleg over dualisering. De vraag
die dan ook opkomt, is of de opleiding van leraar zich leent voor een duaal
traject met een leer-arbeidsovereenkomst. Is het duale traject noodzakelijk
om tot een startbekwame leraar te komen? Is het duale traject nodig om de
praktijkschok te verminderen en de overgang naar het echte werk te verkleinen?
Is het dé oplossing voor het vraagstuk? Is het wenselijk dat na drie
jaar studie ook nog eens eisen worden gesteld door een werkgever aan een werknemer,
want die komen er dan wel bij.De VVD-fractie komt tot de conclusie dat het een mogelijke oplossing kan
zijn, maar zij is niet overtuigd geraakt van de noodzaak. Er zijn naar onze
mening een aantal fundamentele bezwaren die tegen de leer-arbeidsovereenkomst
kunnen worden aangevoerd. Deze bezwaren hebben wij uitgebreid in het verslag
opgesomd. Het voornaamste bezwaar betreft de vrees voor de kwaliteit van het
onderwijs en ten aanzien van het beroep van leraar. Je kunt je namelijk afvragen
of het verantwoord is om studenten die in feite nog onbevoegd zijn, de volledige
eindverantwoordelijkheid voor een klas te geven. Dat is in feite ook een discussiepunt.
Uit de briefwisseling en gesprekken in de afgelopen tijd blijkt dat hier in
het veld ook wisselend over gedacht wordt. In mijn ogen zit er een verschil
tussen een duaal traject in bijvoorbeeld het HEAO, het HTO of de gezondheidszorg
en een duaal traject in de lerarenopleiding. Ik denk hierbij alleen al aan
de schaal van de begeleiding: één op één tegenover
één op 30 in een klas. Verder denk ik aan de voorspelbaarheid
tegenover het vaak onvoorspelbare gedrag van kinderen, de invloed die een
leraar op een kind kan hebben, en de gevolgen daarvan. In feite zijn het ook
moeilijk vergelijkbare trajecten.Mevrouw Dijksma (PvdA):Voorzitter! Wil de heer Rijpstra nu beweren dat er in de gezondheidszorg
meer voorspelbare momenten zitten dan in het onderwijs en dat het, met andere
woorden, gevaarlijker zou zijn om een duaal traject op het onderwijs los te
laten dan op de gezondheidszorg? In de gezondheidszorg spelen ook veel belangen
van mensen een rol en er vinden ook vaak onvoorspelbare gebeurtenissen plaats.De heer Rijpstra (VVD):Voorzitter! Ik ben het volstrekt eens met hetgeen mevrouw Dijksma nu naar
voren brengt. Ik wil alleen maar zeggen dat er in de gezondheidszorg vaak
sprake is van een één op één-situatie en dat een
verpleegkundige in opleiding zodanig wordt begeleid dat er direct meer contact
is. Als je alleen voor de klas staat, heb je echter vaak met 30 kinderen te
maken. Er is dus best een verschil, alleen al in verband met het overzicht.Mevrouw Dijksma (PvdA):Voorzitter! Een verpleegkundige heeft in zijn werk toch ook niet met maar
één patiënt te maken?De heer Rijpstra (VVD):Neen, maar een verpleegkundige is wel met één patiënt
tegelijk bezig. Een leraar is echter vaak met meer leerlingen tegelijk bezig.
Daar zit dus wel een verschil in.Voorzitter! De VVD-fractie kiest liever voor een andere benadering. Ik
wil in dit verband direct stellen dat ook daar geen ervaring mee is opgedaan
in het lerarenvak. Wij kiezen voor een benadering, zoals die ook wordt toegepast
bij de huisarts in opleiding, de opleiding tot sportarts of, in iets mindere
mate, de opleiding in de advocatuur. Bij deze opleidingen gaat men na de studie
een soort praktijkopleiding aan als zelfstandig functionerend persoon. En
daar wil mijn fractie nu in feite ook heen. Wij zijn van mening dat een leraar
na vier jaar studie startbekwaam behoort te zijn. Startbekwaam zijn wil echter
niet zeggen dat deze leraar al alles in zijn beroep heeft meegemaakt. De startbekwame
leraar is en behoeft ook nog geen duizendpoot te zijn. Wij kiezen ervoor om
het eerste jaar na de studie ervoor te gebruiken om de praktijkcomponent verder
te ontwikkelen, inclusief een goede begeleiding door de school. In feite kun
je dan spreken van een aspirant-leraar. Je kunt hierbij denken aan een model
waarin de aspirant-leraar de eerste drie maanden bijvoorbeeld drie dagen per
week les geeft, de volgende vier maanden vier dagen per week en de laatste
maanden vijf dagen per week. Dan krijg je een evenwichtige opbouw en een begeleiding
die daarop toegespitst is.De VVD-fractie zou een dergelijk experiment graag uitgevoerd zien om een
vergelijking tussen de LIO's, zoals de minister die voorstelt in zijn wetsvoorstel,
en de aspirant-leraar mogelijk te maken. Dit sluit ook aan bij de bevindingen
van de inspectie in het forum Vitaal leraarschap. Na het aspirant-leraarschap
volgt het juniorleraarschap en het seniorleraarschap. Hiermee komen wij ook
bij de plannen voor het lerarenregister waar de VVD en anderen al eerder over
hebben gesproken. Ik weet niet of ik het al mag zeggen, maar collega Dijksma
heeft op dit punt een motie voorbereid. Hiermee wordt bereikt dat leraren
die aan de vereisten voldoen, bijvoorbeeld door regelmatige nascholing, in
dat register worden opgenomen. Tezamen met de in gang gezette ontwikkeling
van functioneringsgesprekken en beoordelingsgesprekken door de schoolleiding
kan de kwaliteit van het beroep hierdoor gegarandeerd worden. Naar de mening
van de VVD-fractie zijn deze ontwikkelingsmogelijkheden nu
aanwezig. Daarom willen wij de minister dan ook verzoeken om eens na te gaan
of een experiment, zoals ik dat net heb verwoord, mogelijk is. Het aantal
afgestudeerden dat als aspirant-leraar gaat werken, kan bij dat experiment
wellicht op het door de minister genoemde volume van 1000 deelnemers gesteld
worden. Daarbij gaat mijn voorkeur uit naar een min of meer gelijke verdeling,
ook om die vergelijking mogelijk te maken. Ik hoor hier graag een reactie
van de minister op.Mevrouw Dijksma (PvdA):Voorzitter! De heer Rijpstra stelt een vorm van juniorleraarschap voor.
Wat heeft dat precies te betekenen voor de positie van studenten die als startbekwaam
docent op zoek zijn naar een baan? En wat heeft het te betekenen voor de arbeidsvoorwaarden
waar deze jonge leraren mee te maken krijgen?De heer Rijpstra (VVD):Ik vind dat een terechte vraag. Ik heb ook aan de minister gevraagd of
hij daarover wil nadenken. Om de praktijkschok voor een startbekwame leraar
na de opleiding zoveel mogelijk te verkleinen, is een model ontwikkeld, waarbij
hij nog een jaar intensieve begeleiding krijgt die steeds minder wordt. Na
dat jaar zou hij in feite juniorleraar kunnen zijn. Daar zijn een aantal mogelijkheden
voor te bedenken. De beste mogelijkheid is om het geld dat beschikbaar is
voor de LIO-variant over te hevelen naar het jaar na de opleiding. De afgestudeerde
student neemt dat geld als het ware mee naar de school. Hij sluit een contract
voor een jaar en daar hoeft dan geen vacature voor open te staan. In dat contract
wordt precies omschreven wat hij gaat doen. Dus hij verdient en krijgt ook
begeleiding. Na een jaar heeft hij die praktijkcomponent volledig afgerond,
heeft hij de praktijkschok beter verwerkt en kan hij gemakkelijker doorstromen.
Er hoeft dus geen vacature te zijn. Het zou wel kunnen en dan heeft een school
er in feite dubbel voordeel van, want de afgestudeerde gaat aan het werk via
dat arbeidscontract terwijl die vacatureruimte er is. Dus de school heeft
daar financieel voordeel van. Maar het gaat mij erom dat een startbekwame
leraar een jaar de gelegenheid krijgt om de praktijkschokken stapsgewijs te
ervaren en zich eigen te maken.Mevrouw Dijksma (PvdA):Het wetsvoorstel dat vandaag aan de orde is strekt er nu juist toe dat
mensen stapsgewijs ervaring kunnen opdoen juist voordat zij tot de arbeidsmarkt
toetreden. Dat wordt dan begeleid door hun school. Bent u het ermee eens dat
het niet de bedoeling kan zijn om jonge afgestudeerde docenten weer op "min
tien" te zetten zodra zij op de arbeidsmarkt komen?De heer Rijpstra (VVD):Dat zou demotiverend gaan werken. Dat ben ik volstrekt met u eens. Ik
wilde alleen maar aangeven dat er voor ons ook een andere benadering is en
ik denk dat wij het daarover eens zijn. Maar ik ben het met u eens dat het
niet demotiverend moet gaan werken.Voorzitter! De VVD-fractie heeft nog een tweede verzoek aan de minister.
De ervaringen met de LIO-stagevariant de afgelopen jaren zijn goed te noemen.
Dat geeft het rapport ook aan. Er zijn ook nog andere mogelijkheden die onderzocht
en betrokken zouden kunnen worden bij het uit te zetten beleid. Er zijn in
Nederland een groot aantal PABO's die daar heel goede ideeën over hebben,
onder andere de katholieke PABO's, verenigd in Interactum. Deze scholen hebben
een model ontwikkeld dat geldt gedurende vier jaar van de opleiding. Het wordt
de werkplekopleiding genoemd. Ook dan wordt er een contract gesloten tussen
een stageschool en een student in opleiding, alleen is er geen sprake van
een leer-arbeidsovereenkomst. Ik verzoek de minister om ook dit kant-en-klare
project aan het experiment toe te voegen. De ervaringen die men hiermee nu
al heeft opgedaan, zijn ronduit zeer positief te noemen. Ik denk dat zij het
verdienen om naast het experiment gezet te worden. Is de minister bereid om
die werkplekopleiding te faciliteren, daarover afspraken te maken met de Interactum-PABO's
en de Kamer daarover te informeren?Deze voorstellen kunnen dan gevoegd worden bij de verdergaande ervaringen
met de uitgebreide stage, die natuurlijk ook doorgaat. Veel PABO's hebben
een aanvraag ingediend om mee te mogen doen aan het project. Maar er is ook
een groot aantal PABO's dat niet mee kan doen aan het project. Die gaan natuurlijk
wel door met de stagevariant. Ook die ontwikkeling zal doorgaan en er moet
dan ook bezien worden hoe dat verder verfijnd kan worden. Pas als wij al die
zaken naast elkaar krijgen in de komende jaren, kan de Kamer conclusies trekken
over wat het juiste beleid na het jaar 2000 zal zijn.Voorzitter! Er liggen nog twee zaken: de evaluatie en de horizonbepaling
in de wet. Wij zouden zeer graag zien dat een nieuwe studentenorganisatie,
het landelijk overleg van PABO-studenten, betrokken wordt bij de evaluatie.
De VVD-fractie wil een eindigheidsbepaling in de wet, omdat wij na de evaluatie
als Kamer de beslissing willen nemen hoe de LIO of de aspirant-lerarenvariant
wettelijk verankerd wordt. Ik heb hierover een amendement ingediend.Zoals gebruikelijk hebben wij vlak voor het debat een brief van de onderwijsbond
gekregen, waarin wordt gesteld dat alle onderwijsbonden akkoord zijn gegaan
onder de nadrukkelijke voorwaarde dat het een experiment voor één
jaar is, maar dat vind ik zeer beperkt. Ik wil graag weten wat er precies
met de onderwijsbonden is afgesproken over het LIO-project.Mevrouw Jorritsma-van Oosten (D66):Mijnheer de voorzitter! Het wetsvoorstel dat aan de orde is, heeft eigenlijk
maar twee artikelen. Het gaat om het voorkomen van een praktijkschok voor
studenten die na hun opleiding aan het werk gaan, en over het opdoen van ervaring.
Ik kan mij niet voorstellen dat er iemand is die het daar niet mee eens is.
Toch is er al ontzettend veel over gedacht, geschreven en gezegd. Ik doe daar
nu ook aan mee, maar ik zal het zo kort mogelijk houden.Ik heb al eerder gezegd dat er een groot verschil is tussen bedrijven
die over spullen gaan en instellingen waar mensen aan de orde zijn "als product".
Natuurlijk is er ook praktijkoefening bij opleidingen voor beroepen in de
zorg. Dat is zelfs een onmisbaar onderdeel ervan, bijvoorbeeld bij de logopedie,
fysiotherapie en artsen in opleiding. In de bijdrage van de heer Rijpstra
is dat al uitvoerig aan de orde gekomen. Dat gebeurt niet alleen onder
begeleiding, maar ook onder verantwoordelijkheid van bevoegden. Bij een LIO,
met een leer-arbeidsovereenkomst, staat dat niet vast. Bij een stage is dat
over het algemeen duidelijker.Hoe worden de vormen van stage en leer-arbeidsplaats in de memorie van
toelichting onderscheiden? Daarin staat: het doel van de stage is dat de student
leert in de praktijk. Tweede citaat: het doel van praktijkleren door middel
van een leer-arbeidsovereenkomst is dat de student in de praktijk leert zijn
beroep uit te oefenen. Als je die twee dingen leest, denk je: dat is gewoon
een woordenspel. Als het goed is, kan in beide gevallen op een goede manier
ervaring worden opgedaan.In het voorstel wordt gesproken van een experiment. Fase 1 bestond uit
het instellen van een versterkte stage. Wij hebben daar zeer enthousiaste
reacties op gezien en rapporten over gelezen. Dat is prima en het noodt ook
tot een vervolg. Maar is het dan logisch dat alle vreugde die er was bij de
stages, moet uitmonden in leer-arbeidsplaatsen? Het experiment in de tweede
fase duurt maar één jaar, waarin ook nog geëvalueerd moet
worden. Bovendien wordt ervan uitgegaan dat er geen contra-indicaties zijn,
zodat er in 1998-1999 een derde fase komt, waarin alles definitief wordt.
Dat wil zeggen dat studenten die nog niet in het bezit zijn van het vereiste
bewijs van bekwaamheid, voor de klas kunnen staan, citeer ik uit de nota naar
aanleiding van het verslag. Op dit moment loopt mijn fractie tegen een aantal
bezwaren aan die min of meer van principiële aard zijn. De eerste is
dat de eisen van bekwaamheid er natuurlijk niet voor niets zijn. In de nota
naar aanleiding van het verslag wordt gesteld dat de LIO verantwoordelijk
is voor het gebeuren in de klas. Hebben wij het dan over een volledige en
dus ook formele verantwoordelijkheid? De zelfstandigheid van de LIO wordt
positief beoordeeld. Dat is natuurlijk goed, maar dat heeft zich, bij al die
rapporten die wij hebben gezien, afgespeeld in stageprojecten. In de stukken
die wij van de regering hebben ontvangen, worden de win-winsituaties breed
uitgemeten, maar vooral voor de scholen, de opleidingen en de studenten. Natuurlijk
zijn die heel belangrijk, maar er wordt nauwelijks aandacht besteed aan de
leerlingen in de school en de onderwijskundige situatie in de klassen; kortom:
aan de kwaliteit van het onderwijs op de afnemende school. Ik citeer nogmaals
uit de nota naar aanleiding van het verslag: "Aangenomen moet worden dat het
bevoegd gezag rekening houdt met onder meer de eventuele gevolgen voor de
leerlingen". Dat vind ik een beetje magertjes.Ons tweede principiële bezwaar is dat de indruk wordt gewekt dat
er een evaluatie komt met maar één van tevoren vastgestelde
uitkomst: de LIO met arbeidsovereenkomst wordt permanent. De voorgestelde
wet levert de mogelijkheid tot opheffing als het niet anders kan in plaats
van invoering als het echt nodig is. Ik heb dit al eerder "achterstevoren"
genoemd en dat blijf ik doen. Daarom wil ik komen tot de situatie waarin de
betreffende wetsgedeelten vervallen als wij niets doen en waarin zij eventueel
definitief worden ingevoerd op een bij KB of AMvB te bepalen datum. Op die
manier is de Kamer actief betrokken bij de beoordeling van de resultaten van
het experiment en de eventuele invoering van een structureel LIO-schap.De fractie van D66 had ook een aantal praktische bezwaren, onder andere
wachtgeldverplichtingen voor LIO's, verdringing van arbeidsplaatsen en de
middelen die de scholen moeten gebruiken. Deze bezwaren zijn, tot onze tevredenheid,
grotendeels weggenomen door de nota naar aanleiding van het verslag. De wachtgeldverplichtingen
voor het bevoegd gezag lijken nagenoeg onmogelijk. Ik vraag de minister hoe
het zit met de premie van een school voor het participatiefonds als afgezwaaide
LIO's daarvan gebruik moeten maken. Op die manier zouden scholen via een omweggetje
toch middelen moeten gebruiken als LIO's in de situatie van werkloosheid terechtkomen.
Gelukkig wordt een LIO benoemd in een leer-arbeidsplaats die alleen door een
leraar in opleiding kan worden vervuld en dus niet in een normale vacature.
Het is dus additioneel en ik hoop dat het additioneel zal blijven.Wat is nu precies de inhoud van het experiment? In de nota naar aanleiding
van het verslag staat het volgende: "Het experiment met betrekking tot de
LIO wordt op twee manieren vorm gegeven: stage en werknemersvariant. Op basis
van de evaluatie van beide vormen zal uiteindelijk worden bezien welke variant
of varianten in een structurele situatie de voorkeur verdienen." Dit is heel
interessant in het licht van de geest van het wetsvoorstel en alles wat daaromheen
hangt. Dat brengt ons tot de basisproblematiek. Wat lijken nu de echte voordelen
van een leer-arbeidsplaats boven een stage, al dan niet versterkt? Eerst een
paar praktische voordelen. Die zijn overigens meer afkomstig van contacten
met direct betrokkenen dan van de door mij gelezen stukken van de regering.
Een van de voordelen blijkt te zijn dat er meer vastligt. Het geeft de opleidingen
meer zekerheid, er worden langjarige contracten afgesloten en de rechten en
plichten op het punt van begeleiding worden vastgelegd, evenals de rechtspositie
van de studenten. Je zou dat als volgt kunnen samenvatten: de opleiding en
de afnemende school zijn minder aan elkaars welwillendheid overgeleverd. Ik
vind het overigens erg jammer dat dit bij een stageovereenkomst blijkbaar
niet lukt. Ik vind dat dat bij een stageovereenkomst eigenlijk op dezelfde
manier moet gebeuren. Als dat echter inderdaad zo werkt, spreken die voordelen
mij wel aan.Bij de wat meer ideële argumenten die worden genoemd wil ik niet
alleen aandacht voor de opleiding, de school en de studenten, maar ook voor
de betrokken leerling. Dat brengt mij bij de inhoud van het contract dat wordt
afgesloten, dus het leer-arbeidscontract. Dat heeft een arbeidsdeel, dat wordt
ingericht via het arbeidsrecht. Het heeft een leerdeel, dat gaat over begeleiding
en coaching. Ik zou er nog een deel aan willen toevoegen, namelijk afspraken
over de formele verantwoordelijkheid van de LIO voor de leerlingen, inclusief
onderwijskundige aspecten. Ik heb daarover een motie voorbereid.Uit de memorie van toelichting blijkt dat de evaluatie na één
jaar afgerond moet zijn, wil de structurele vorm van de LIO met leer-arbeidsovereenkomst
in de cursus 1998-1999 kunnen ingaan. Dat houdt dus in dat volgend jaar rond
deze tijd alles klaar moet zijn. Dat kan natuurlijk helemaal niet. Heeft de
minister daar een oplossing voor? Ik begrijp overigens dat dit nog extra gecompliceerd
wordt, doordat de bonden erop staan dat het inderdaad maar
één jaar duurt. Ik zie niet precies hoe dat in het vat gegoten
moet worden. Graag krijg ik een creatieve oplossing van de minister.Hoe en door wie moet de evaluatie worden uitgevoerd? Naar mijn idee moet
er in ieder geval zo snel mogelijk worden begonnen met monitoren, teneinde
zoveel mogelijk ook de aanloop naar het cursusjaar en vervolgens het verloop
van het schooljaar te kunnen beoordelen. Dat moet dan volgens D66 gebeuren
door een commissie van onafhankelijke deskundigen. Bovendien verzoek ik de
minister om aan de Tweede Kamer mee te delen wie hij in deze commissie wil
benoemen, alvorens hij tot die benoeming overgaat. Ook hierover heb ik een
motie voorbereid.De 1000 LIO's die van de regeling gebruik zullen kunnen maken zijn verdeeld
over een aantal PABO's. Is er ook een soort stroom van studenten van de ene
PABO naar de andere gekomen, doordat studenten weglopen van PABO's die geen
LIO-overeenkomst kunnen gaan sluiten naar PABO's die dat wel kunnen? Ik zou
zo'n ontwikkeling niet zo plezierig vinden.Kan het ook voorkomen dat binnen een PABO sommigen wel een leer-arbeidsovereenkomst
kunnen sluiten na een sollicitatie en anderen niet? De laatsten zouden dan
in de stagevariant aan de gang moeten. Ik kan mij voorstellen dat dit tussen
studenten op een en dezelfde PABO wel eens problemen kan opleveren.Ik zie met belangstelling de antwoorden van de minister tegemoet.Mevrouw Dijksma (PvdA):Voorzitter! Wie de kwaliteit van het onderwijs een warm hart toedraagt,
moet ook het belang van een zorgvuldige opleiding van leraren onderkennen.
De huidige lerarenopleidingen schieten tekort, doordat beginnende leraren
een te grote praktijkschok ervaren en onvoldoende praktisch voorbereid voor
de klas verschijnen. Om dit door velen onderkende probleem te ondervangen,
is reeds enkele jaren geleden het idee van leraren in opleiding, die met een
eigen verantwoordelijkheid voor de klas komen te staan, geopperd.De PvdA-fractie reageerde enthousiast op dit idee, maar heeft wel aandacht
gevraagd voor haken en ogen die eraan vastzaten. Nadat zeventien projecten
met leraren in opleiding in de stagevariant van start gingen, zal met dit
wetsvoorstel het LIO-schap in de werknemersvariant mogelijk worden. De PvdA-fractie
hecht aan deze werknemersvariant, omdat deze variant beginnende leraren des
te beter zal voorbereiden op het leraarsvak en voor de school extra steun
betekent. De leraar in opleiding met een leer-arbeidsovereenkomst heeft een
nog sterkere status binnen de school, in verband met duidelijker verantwoordelijkheden,
rechten en plichten.De invoering van deze werknemersvariant vergt een aanpassing van de bevoegdheidsregeling.
Dat nu is precies wat het wetsvoorstel regelt. De PvdA-fractie vindt het voornemen
aanvaardbaar, juist omdat het als doelstelling heeft dat nieuwe leraren des
te beter voorbereid voor de klas zullen verschijnen.Voorzitter! Ik wil nader ingaan op de leer-arbeidsovereenkomst, het implementatietraject
en het bredere perspectief voor de invoering van het LIO-schap. In de leer-arbeidsovereenkomst
moeten voor LIO's, maar ook voor de betrokken scholen en de lerarenopleidingen,
de formele verantwoordelijkheden duidelijk worden vastgelegd. Er is in de
Kamer meermalen gesproken over mogelijke problemen die LIO's in de werknemersvariant
zouden kunnen tegenkomen. Is de begeleiding van de docenten in spe werkelijk
voldoende? Lopen leerlingen in het basisonderwijs die te maken krijgen met
een leraar in opleiding enig risico? Het kan daarnaast nooit de bedoeling
zijn dat er lege contracten ontstaan, met als gevolg dat een LIO de beoogde
praktijkervaring niet opdoet. Het zijn vragen die om een helder antwoord van
de minister vragen.De minister heeft in de nota naar aanleiding van het verslag nog eens
duidelijk op een rij gezet dat hij verwacht dat juist door het kiezen van
een leer-arbeidsovereenkomst als middel de rechten en plichten van alle betrokken
partijen beter dan ooit worden vastgelegd. Daarbij mogen wij niet vergeten
dat de komst van een leraar in opleiding binnen een school betekent dat er
bovenop de bestaande formatie extra ruimte komt. Daar zijn wij heel gelukkig
mee en hoewel de leerdoelen natuurlijk bovenaan de agenda staan, leggen wij
er de nadruk op dat een paar extra handen in de klas toch maar mooi meegenomen
zijn. Maar gisteren hebben wij nog een brief van het CNV ontvangen met een
aantal nadrukkelijke kanttekeningen bij de LIO in de werknemersvariant. Men
is bang dat scholen gedwongen zullen zijn de LIO na beëindiging van het
experiment zonder meer in dienst te nemen. En er worden nog andere bezwaren
in de brief naar voren gebracht, die nu ook al genoemd zijn. Maar, voorzitter,
nu had ik begrepen dat het anders zit, omdat leraren in opleiding niet in
een vacature benoemd worden. Dat zou een hoop ellende schelen. Kan de minister
nog eens aangeven hoe het precies zit?Dan het implementatietraject. Er wordt in het wetsvoorstel voorgesteld
af te wijken van de bevoegdheidseisen ten behoeve van LIO's. Deze regeling
wordt, mocht ze onverhoopt op een fiasco uitlopen, meteen bij koninklijk besluit
beëindigd. In dit verband bepleit onze fractie een zeker traject voor
een geregelde rapportage uit te zetten, opdat de Kamer zo nodig tussentijds
aan de bel kan trekken. In dit licht zouden wij het ook op prijs stellen als
er in de wet een moment werd vastgelegd waarop de regering in samenspraak
met de Kamer voortzetting van deze regeling verordonneert. Nu heeft mijn collega
Rijpstra op dit punt een amendement ingediend om de regeling op een bepaald
moment te beëindigen. Dat zou de Kamer een mogelijkheid bieden om de
regeling op een goed moment te evalueren, een moment waarop wij kunnen beslissen
hoe het verder moet met LIO's in de werknemersvariant. Daarom verneem ik graag
het oordeel van de minister hierover. Het is in ieder geval van groot belang
om te zijner tijd op basis van een gedegen evaluatie een eigen oordeel te
kunnen vormen.Voorzitter! Ik kom toe aan het bredere perspectief waarin ik de invoering
van het LIO-schap wil plaatsen. In mijn bijdrage aan het verslag heb ik deze
gedachte verbonden met het idee van registerleraarschap. De heer Rijpstra
sprak er ook al over. De kwaliteit van het leraarschap staat vandaag op de
 politieke agenda. Er zijn vaak heel mooie woorden over gesproken
en het kabinet heeft bijvoorbeeld in CAO-onderhandelingen blijk gegeven van
aandacht voor dit thema. Meermalen heb ik deze gedachte in de schriftelijke
inbreng van mijn fractie en net als anderen in de Kamer herhaald, een gedachte
die erop neerkomt dat afronding van de lerarenopleiding een certificaat van
startbekwaamheid oplevert en een docent pas onder voorwaarde van geregelde
nascholing een volwaardige beroepskwalificatie verwerft en behoudt. Maar in
dat geval praten wij niet alleen over jonge docenten, maar over alle docenten.
Deze gedachte sluit ook aan bij de visie die destijds is ontvouwd in de nota
Vitaal leraarschap van de commissie-Van Es.Mevrouw Jorritsma-van Oosten (D66):Bedoelt u daarmee dat die nascholing ook verplicht is?Mevrouw Dijksma (PvdA):Ja.Mevrouw Jorritsma-van Oosten (D66):U zou er ook een positieve draai aan kunnen geven. Natuurlijk ben ik een
voorstander van nascholing en bijscholing, want die zijn absoluut noodzakelijk
en bovendien heel plezierig. Maar je zou ook kunnen zeggen dat dit met het
oog op een betere kwaliteit van het onderwijs opgenomen is in het personeelsbeleid.
Dat is nog iets anders dan te bepalen dat het verplicht is en dat een leraar
er anders uitgeschopt wordt. Dat laatste bedoelt u dus?Mevrouw Dijksma (PvdA):U formuleert het heel hard. Het gaat erom dat je, onder de voorwaarde
dat je je geregeld laat na- en bijscholen, opname in het register van leraren
verwerft. Daarmee krijg je opnieuw je bevoegdheden. Vandaag hebben u en anderen
gesproken over het belang van de docent en de kwaliteit van het leraarschap.
Je kunt vanzelfsprekend van een docent verwachten dat hij zich laat na- en
bijscholen.Mevrouw Jorritsma-van Oosten (D66):Dat verwacht ik zeker, maar de verwachting dat iemand iets doet als hij
goed in zijn vak wil blijven, is iets anders dan het opleggen van een verplichting
omdat men er anders wordt uitgeschopt. Geef de leraren meer hun eigen verantwoordelijkheid
en ik denk dat ze die zeker zullen nemen.Mevrouw Dijksma (PvdA):Als je kijkt naar diverse beroepsgroepen in onze samenleving – en
ik ben niet begonnen met het trekken van allerlei vergelijkingen – zie
je dat ook van hen verlangd wordt, zeker als ze een heel belangrijke functie
in de samenleving vervullen, dat ze zich regelmatig laten na- en bijscholen.
Dit is niet vrijblijvend, maar een verantwoordelijkheid. Het registerleraarschap
is niet iets negatiefs, ook niet jegens docenten. Het is een prachtige manier
om de status van het leraarschap te vergroten. Daar zijn we volgens mij vandaag
allemaal op uit.Mevrouw Jorritsma-van Oosten (D66):Dan ben ik met u eens, maar ik zie dit liever uitgaan van de leraar zelf –
van zijn verantwoordelijkheid en zijn kwaliteit – dan dat het wordt
geregeld op de wijze waarop u dit nu formuleert.Mevrouw Dijksma (PvdA):Ik neem daar kennis van. De fractie van de PvdA heeft herhaaldelijk net
als andere fracties bij algemene overleggen de gedachte van dit registerleraarschap
aan de orde gesteld. Het is wat ons betreft een goede zaak wanneer deze gedachte
snel nader vorm krijgt. Concreet kan dit betekenen dat elke vijf jaar een
peiling plaatsvindt of er in voldoende mate sprake is geweest van nascholing.
Als dit inderdaad het geval is, geeft dit de desbetreffende docent recht op
opname in het lerarenregister. Graag vragen wij de minister om dit idee in
een voorstel nader vorm te geven en dit binnen afzienbare tijd aan de Kamer
voor te leggen. Dan zorgen wij ervoor dat goede ideeën een stap verder
komen. Collega Rijpstra en ik hebben daarover een motie in voorbereiding.De fractie van de PvdA hoopt dat ze over enige tijd kan waarnemen dat
dankzij de invoering van de werknemersvariant van de LIO beter voorbereide
docenten voor de klas komen te staan. Het LIO-schap, en ik zeg het nog maar
eens nadrukkelijk, verdient ook deze kans. Het gaat immers om een experiment.
Mochten experimenten, en dus ook dit, onverhoopt op een fiasco uitlopen, dan
biedt de wet de mogelijkheid om de regeling heel snel bij koninklijk besluit
te beëindigen. Wij vertrouwen erop dat ook andere fracties deze gedachte
een serieuze kans willen geven. Wij willen de evaluatie van het experiment
te zijner tijd niet vooringenomen beoordelen.Mevrouw Van der Hoeven (CDA):Voorzitter! Een aantal jaren geleden kregen wij het rapport voorgelegd
van de commissie-Van Es. Een goed rapport over de toekomst van het lerarenberoep.
Een rapport dat ervoor gezorgd heeft dat leraren en lerarenopleidingen opnieuw
op de politieke agenda kwamen te staan. De CDA-fractie heeft deze ontwikkelingen
van harte ondersteund omdat we allemaal weten dat de kwaliteit van het onderwijs
valt of staat met de man of vrouw voor de klas. Vandaag spreken we over een
van de uitwerkingsvoorstellen.Voordat ik daarop inga, vraag ik de minister naar zijn andere acties met
betrekking tot de uitvoering van de aanbevelingen van de commissie-Van Es.
Natuurlijk is er voor de werkgevers en werknemers in het onderwijs een eigen
verantwoordelijkheid. Wat is er echter terechtgekomen van de ideeën over
bijvoorbeeld de school als arbeidsorganisatie? Hoe is het ongeveer vier jaar
na het rapport gesteld met de mobiliteit van het onderwijspersoneel? Is er
sprake van een flexibelere inzet van onderwijsgevenden? Is er sprake van meer
carrièreontwikkeling, zodat voorkomen wordt dat mensen uitgekeken raken
op hun werk? De indruk van de fractie van het CDA is dat de minister tot nog
toe weinig gedaan heeft met de concrete aanbevelingen van de commissie-Van
Es. Misschien kan de minister ervoor zorgen dat deze indruk wordt weggenomen.Voorzitter: WeisglasMevrouw Van der Hoeven (CDA):Ik ga naar het concrete wetsvoorstel. De fractie van het CDA heeft bij
eerdere gelegenheden al aangegeven niet onder de indruk te zijn van de leraar
in opleiding met een leer-arbeidsovereenkomst. Wij hadden hiervoor een aantal
argumenten, die nu in feite nog altijd gelden. Deze argumenten kunnen voor
een deel ondervangen worden door het wetsvoorstel met amendementen te wijzigen, maar er zijn ook argumenten die je niet kunt ondervangen
door wijziging van het wetsvoorstel. Dan moet je je dus afvragen of je het
wetsvoorstel wel moet aannemen. Ik noem een aantal van deze argumenten.De opleidingsduur van de PABO wordt verkort doordat LIO's eigenlijk een
eigen eindverantwoordelijkheid krijgen in het laatste halfjaar van de opleiding.
Dit betekent dat het geen deel van de opleiding meer is. Er vindt ook geen
opleiding meer plaats, maar men is werknemer in de zin die wordt vastgelegd
in het duale systeem, dus in een leer-arbeidsovereenkomst. De opleiding wordt
met een halfjaar verkort, terwijl in allerlei discussies over lerarenopleiding
steeds is gezegd dat het programma overladen is en dat wij niet alles van
de opleidingen mogen vragen. Toch gebeurt dit met het wetsvoorstel.Mevrouw Dijksma (PvdA):Waagt mevrouw Van der Hoeven het te betwijfelen dat in een leer-arbeidsovereenkomst
een combinatie van leren en werken mogelijk is?Mevrouw Van der Hoeven (CDA):De leer-arbeidsovereenkomst in het duale systeem is anders dan wat nu
wordt voorgesteld. Hier is het de bedoeling dat een stuk van de opleiding
afzonderlijk gezet wordt en dat daarin gewerkt wordt. Dat in het werken het
leren, het leren werken, een kans kan krijgen, betwijfel ik niet, maar je
haalt het wel van de opleiding af. In de rest van de opleiding blijft er ook
altijd praktijkervaring bestaan. De opleiding in totaliteit wordt dus met
een halfjaar bekort. Dit probleem heeft de minister ook nooit ontkend. Er
is steeds gezegd dat de opleiding een halfjaar korter wordt, dat op een andere
manier wordt ingevuld.Mevrouw Dijksma (PvdA):Misschien leer je er juist veel meer van wanneer je werkt, dan wanneer
je het laatste halfjaar op een andere manier doorbrengt.Mevrouw Van der Hoeven (CDA):Dit zal allemaal best waar zijn, maar het neemt niet weg dat wij ook een
heleboel andere dingen in de opleiding wilden hebben. Die andere dingen vallen
nu weg, doordat men in dat halfjaar gaat werken. Daarom had mijn voorkeur
een versterkte LIO-stage of na afsluiting van de opleiding een vorm zoals
net door de heer Rijpstra naar voren is gebracht, dus niet als leraar in opleiding.
Dat er werkervaring moet komen, daarover ben ik het met u eens, maar het gaat
om de vorm waarin die er komt.De duale leerweg maakt het mogelijk dat goedkope leerkrachten in het onderwijs
gehaald worden. Dit is een van de bezwaren die staan in de brief die wij onlangs
van de onderwijsbonden van de CNV hebben ontvangen, maar het is al vaker genoemd;
het is niets nieuws. Natuurlijk is het ook begrotingstechnisch mooi en het
biedt de minister de mogelijkheid zijn afspraken over de verblijfsduur in
het hoger onderwijs na te komen.De vraag of studenten die nog niet bevoegd zijn, ertoe in staat geacht
moeten worden een eigen eindverantwoordelijkheid in het onderwijs te dragen,
beantwoorden wij ontkennend. Bevoegdheidseisen zijn er niet voor niets. Bevoegdheidseisen
wijzen op een toets van bekwaamheid die is afgelegd, zodat een school zeker
weet dat iemand bekwaam mag worden geacht, dus het vak van docent kan uitoefenen
conform de bekwaamheidseisen die ervoor zijn afgesproken. Wij vinden het nog
altijd niet verstandig leerlingen toe te vertrouwen aan een leerkracht van
wie de bekwaamheid nog niet gebleken is.Het gaat nu concreet om het aanwijzen van 1000 LIO's die een leer-arbeidsovereenkomst
zullen krijgen. De andere studenten, die precies dezelfde opleiding volgen,
worden hiervan uitgesloten. Door de stage op een praktijkschool, het bestaande
alternatief voor de LIO, is het mogelijk dat een student, een LIO, een salaris
ontvangt en een collega-student, een stage-LIO, niet. De minister zal wellicht
antwoorden dat deze studenten recht houden op studiefinanciering. Maar hoe
verhouden die concrete bedragen zich dan ten opzichte van elkaar?Het gaat in het voor ons liggende wetsvoorstel om de wettelijke grondslag
van een experiment met LIO's met een leer-arbeidsovereenkomst. Maar als er
dan sprake is van een experiment, zouden een heldere evaluatiebepaling, liefst
met duidelijke criteria, en een horizonbepaling gewenst zijn. Maar deze twee
zaken zijn niet afdoende geregeld in het wetsvoorstel.Een van de argumenten die worden aangedragen om het LIO-schap mogelijk
te maken, is de verkleining van de praktijkschok. Ook na de schriftelijke
behandeling en na de contacten die wij daarover hebben gehad in het veld,
is ons niet helder geworden waarom de praktijkschok kleiner zou zijn als de
nog niet afgestudeerde student wel een heel duidelijke eigen verantwoordelijkheid
voor een groep krijgt. Wij vroegen bij de schriftelijke voorbereiding of de
praktijkschok niet gewoon wordt vervroegd door deze constructie. De minister
antwoordde daarop dat hij dat een goede zaak vond. Dat kan hij wel zeggen,
maar de praktijkschok wordt er niet door verkleind. Die vindt alleen op een
ander moment plaats.Bij de discussies over de stages ging het steeds om kwaliteit. En daar
gaat het ons ook om. Het gaat ons om de noodzaak van kwalitatieve verbetering
van het onderwijs. Maar nu het LIO-schap wordt voorgesteld, is de kwalitatieve
meerwaarde van het LIO-schap met leer-arbeidsovereenkomst echt niet duidelijk
boven de kwalitatieve waarde van het LIO-schap zonder arbeidsovereenkomst.
Het lijkt erop dat de inhoudelijke discussie die wij met elkaar gevoerd hebben,
is verschoven naar een vormdiscussie. Het CDA betreurt dat. Bij de praktijkcomponent
in de lerarenopleiding moet het in onze ogen altijd gaan om de kwalitatieve
inhoudelijke aspecten, om de kwalitatieve inhoudelijke vorming.Er is natuurlijk een verschil tussen het duale traject bij de lerarenopleiding
en de andere HBO-opleidingen. Bij de lerarenopleiding wordt de eindverantwoordelijkheid
gedragen door de LIO in de klas. Bij de andere HBO-opleidingen is er, als
het gaat om leer-arbeidsovereenkomsten en dergelijke, altijd een directe begeleiding
door iemand anders. Er is een directe verantwoordelijkheid van iemand anders,
van iemand die wel bevoegd is. De onderwijsbonden geven in hun brief terecht
aan dat de werkgeverseisen ten aanzien van de LIO als werknemer er natuurlijk
wel zullen komen. Er is immers sprake van een werknemer ten opzichte van een
werkgever. De vraag is of de werkgeverseisen op een gegeven moment de boventoon
gaan voeren, boven de werknemersrechten op een stuk opleiding.
Daar wordt in feite door de PvdA naar gevraagd. Het is in ieder geval niet
helder.Voorzitter! Bij de CDA-fractie was en is veel scepsis over dit wetsvoorstel.
Wij vragen ons echt af of het wetsvoorstel kracht van wet moet krijgen. Er
zijn nog steeds enkele vragen onbeantwoord of onbevredigend beantwoord. Ik
wijs op de vraag die de Raad van State opwerpt over de criteria die worden
gehanteerd op grond waarvan wordt besloten het LIO-schap niet meer experimenteel
te laten zijn. Voor een eventueel besluit om het LIO-schap niet te continueren,
betekent dit volgens het wetsvoorstel dat nu voorligt dat bij koninklijk besluit
de gehele wettelijke regeling weer kan worden ingetrokken, zonder dat de Kamer
daarbij wordt betrokken. Als dit wetsvoorstel wordt aangenomen, moet de Kamer
er wel voor zorgen dat zij er bij betrokken blijft. Het intrekken van een
wetsvoorstel moet dan ook niet bij koninklijk besluit, maar bij wet gebeuren.
Om die reden hebben wij op dit punt een amendement ingediend.Het blijft onduidelijk wat nu eigenlijk de financiële gevolgen van
het wetsvoorstel zijn. Ik denk dan aan het verhaal over de wachtgelden. In
de schriftelijke behandeling werd duidelijk dat er wel sprake zou zijn van
wachtgeldgevolgen. Vorige week vond het debat plaats over de dualisering van
het HBO. Toen stelde de minister dat er geen sprake is van wachtgeldgevolgen.
In de brief van de onderwijsbonden wordt gewezen op het kort-tijdelijke personeel,
waarvoor niet de eis van 39 weken maar 20 weken geldt. Dat zou betekenen dat
er wel weer consequenties zijn in het kader van de wachtgelden. Dit punt roept
de vraag op of de minister kan aangeven wat nu wel waar is, wat de werkelijke
situatie is.Voorzitter! Eenzelfde vraag wil ik stellen ten aanzien van het participatiefonds.
Die vraag is overigens al eerder door de collega's gesteld. Wordt voor dit
fonds op een gegeven moment wel of niet de instroomtoets toegepast? Als dat
wel gebeurt, betekent dat dat de bevoegde gezagsorganen van de betrokken basisscholen
verplicht zijn om de eenmaal afgestuurde ex-LIO te benoemen in een vacature.
Zo is dat nu eenmaal. Ook op dit punt moet er helderheid komen.Voorzitter! Er is op het gebied van de financiën nog iets niet duidelijk.
Welke financiële consequenties heeft het salaris van de LIO's, die hun
OV-kaart behouden, in verband met studenten die niet onder de LIO's vallen
maar een stage doen met studiefinanciering?Ook over de consequenties van de bekostiging van de hogescholen zijn wij
nog niet gerust. Kunnen hogescholen nu rekenen op een volledige bekostiging
van voltijdstudenten aan de PABO voor de volledige verblijfsduur van vier
jaar? Waarom worden over de financiële gevolgen in het geheel geen cijfers
overgelegd? De Kamer zou moeten weten wat de financiële gevolgen van
dit wetsvoorstel zijn.Voorzitter! Ik wil vervolgens iets zeggen over de evaluatie van het experiment.
In de schriftelijke behandeling wordt nog eens duidelijk gemaakt dat het alleen
gaat om een wettelijke grondslag ten behoeve van de experimenten en dat er
vooralsnog geen sprake is van een structurele regeling. Daarom is de wijze
waarop de evaluatie geregeld wordt des te belangrijker. De minister heeft
in de schriftelijke behandeling aangegeven op welke manier de evaluatie procedureel
wordt voorbereid, maar de CDA-fractie heeft behoefte aan een evaluatiebepaling
waarin tegelijkertijd aangegeven wordt op grond van welke criteria tot een
oordeel over het LIO-schap wordt gekomen.Voorzitter! Het is mij gebleken dat deze wens moeilijk in een amendement
te vervatten was. Daarom heb ik de twee zaken van elkaar losgemaakt. Het amendement
is ingediend om de evaluatiebepaling in de wet te krijgen. In tweede instantie
zal ik een motie indienen om met name het beoordelingskader vooraf vastgesteld
te krijgen.Voorzitter! Stel dat het experiment doorgaat, dan ook graag het project
dat is voorgesteld door Interactum, de werkplekopleiding. Ik vind het heel
leuk dat met name de VVD-fractie met dit voorstel komt, omdat het juist de
VVD-fractie was die in een eerder debat over de educatieve faculteiten eigenlijk
niet zoveel voelde voor een denominatieve landelijke variant. Misschien dat
de heer Rijpstra van de VVD-fractie ook op dit punt nog tot een heroverweging
kan komen.De heer Rijpstra (VVD):Voorzitter! Ik veronderstel dat de VVD-fractie dat laatste niet zal doen,
maar wat het eerste punt betreft wijs ik op het volgende. Het gaat om een
werkplekopleiding en het betreft hier een experiment dat door andere PABO's
overgenomen zou kunnen worden. Het experiment is dus niet strikt voorbehouden
aan een instelling met een katholieke identiteit. Het heeft een bredere werking.
Uit denominatief oogpunt heb ik dus met het voorstel van Interactum geen enkel
probleem.Mevrouw Van der Hoeven (CDA):Voorzitter! Wij verschillen op dit punt enigszins van mening, omdat een
denominatief georganiseerde groep de mogelijkheid van een variant wordt geboden.
Laat ik vooropstellen: inhoudelijk ben ik het helemaal met de heer Rijpstra
eens, maar je moet niet alleen naar de inhoud van dit stuk kijken, maar nagaan
hoe je procedureel omgaat met de mogelijkheden die je Interactum biedt als
het gaat om andere trajecten van de lerarenopleiding.De heer Rijpstra (VVD):Ja, maar wij hebben in een eerder debat al afgesproken, dat op zichzelf
horizontale overlegstructuren en samenwerkingsverbanden op denominatieve grondslag
behouden kunnen worden, maar ook gezegd dat wij voorstander zijn van regionale
samenwerking. Met "wij" bedoel ik dan de coalitie. Dat mevrouw Van der Hoeven
hier geen voorstander van is, weet ik. Ons standpunt betekent dus dat een
katholieke PABO in de regio Zwolle met een gereformeerde en openbare PABO
samen kan werken. Dit is echter een bovenregionaal experiment.Mevrouw Van der Hoeven (CDA):Voorzitter! Om met de woorden van een collega te spreken: ik heb daar
kennis van genomen, maar ik vind het toch aardig dat op dit punt Interactum
de kans krijgt die het verdient. Als de heer Rijpstra een motie met deze strekking
zal indienen, zal mijn fractie die van harte ondersteunen.Voorzitter! Ten slotte: de CDA-fractie is voor een goede en grondige voorbereiding
van de student op het beroep van onderwijsgevende. De praktijkcomponent –
laat daarover geen misverstand bestaan – is daarbij substantieel. De
 CDA-fractie heeft voorkeur voor de LIO-stage. Wij zijn op
dit moment niet overtuigd van de voordelen van het betaalde LIO-schap ten
opzichte van de andere vorm, die van de LIO-stage. Wij zijn daarom ook niet
overtuigd van de juistheid en de goede aanpak die zou moeten spreken uit het
voor ons liggende wetsvoorstel.Voorzitter! Of wij het wetsvoorstel uiteindelijk zullen steunen, is afhankelijk
van een aantal overwegingen. Een van die overwegingen is de beantwoording
door de minister. Wij zijn met elkaar in debat, dus die moet je afwachten.
De tweede overweging is wat er gebeurt met de voorgelegde amendementen. Om
die steun aan het wetsvoorstel te kunnen overwegen, moet in ieder geval aan
beide zaken worden voldaan. Anders heeft het weinig zin.Minister Ritzen:Voorzitter! Ik wil de geachte afgevaardigden graag van harte danken voor
datgene wat naar voren is gebracht over dit wetsvoorstel, dat in mijn ogen
van grote betekenis is wat de strekking en de lijn ervan betreft. Tegelijkertijd
kan ik de gemaakte opmerkingen over voorzichtigheid plaatsen en ook delen:
voorzichtigheid in de wijze waarop je omgaat met onderwijsvernieuwing. Daarbij
moet je onderwijsvernieuwing zien als een proces van voortdurend verdere overtuiging
op basis van succes; succes dat zich vervolgens verspreidt.In dat opzicht spreek ik natuurlijk met enige trots over de wijze waarop
nu wordt gesproken over de stagevariant. Ik kan mij nog goed herinneren dat
er ook in dit huis werd gesproken over de stagevariant, waarbij het allersmalste
bruggetje slechts ruimte bood om die variant te realiseren. In het onderwijsveld
was dat bruggetje er niet eens. Er was massieve tegenstand tegen de stagevariant.
Voor alle zekerheid, ik zal er nu niet de les uit trekken dat het juist als
er tegenstand is, een goede gedachte is. Ik trek er wel de les uit dat onderwijsvernieuwing
er in eerste instantie moet komen door het goede verhaal, een goede achtergrond
en een goede en ook persoonlijke betrokkenheid door te zorgen dat je er bent
op de verschillende plaatsen en dat het vervolgens zijn uitwerking vindt.Ik zei al dat het voorstel in mijn ogen van het allergrootste belang is.
Daarbij bouw ik voort op datgene wat door mevrouw Van der Hoeven, de heer
Rijpstra, mevrouw Dijksma en mevrouw Jorritsma naar voren is gebracht. Wij
hebben een aantal belangrijke documenten gehad. In het bijzonder heeft het
document van de commissie-Van Es een grote rol gespeeld, maar daaraan ging
"De bedrijvige school" vooraf. Ook "Optrekkende krijtdampen" vind ik zo'n
goed document. Ik vind het heel bijzonder dat de onderwijscentrales een grote
rol hebben gespeeld bij die documenten. Ik beschouw het toch als een groot
voorrecht dat de onderwijscentrales in ons land zich zeer nauw betrokken voelen
bij de kwaliteit van het onderwijs en dat zij de positie van de leraar in
eerste instantie daaraan verbonden zien.Internationaal gezien is er extra aandacht nodig voor de ontwikkeling
van het leraarsberoep. Je mag wel zeggen dat het in Europa en ook daarbuiten –
de vragen die wij in Europa hebben, doen zich ook voor in Japan en de Verenigde
Staten – niet zo makkelijk loopt met dat leraarsberoep, onder andere
wat de aantrekkelijkheid ervan betreft. Daarom denk ik dat dit wetsvoorstel
een belangrijke rol speelt. Mevrouw Jorritsma had het over de misschien wat
oneigenlijke effecten, dat sommige studenten al belangstelling zouden tonen –
wij hebben dat in de praktijk overigens nog niet gezien – voor opleidingen
waarin wordt gewerkt aan zo'n duale variant. Ik wijs erop dat je op deze wijze
studenten kunt werven: door een stevige opleiding aan te bieden, kwalitatief
heel goed, met in je laatste jaar een bijzondere positie als leraar in opleiding
met een arbeidscontract.Voorzitter! Ik begon met aan te geven dat ik graag de voorzichtigheid
een grote rol wil laten spelen. In eerste instantie moet ik reageren op de
vragen die betrekking hebben op het traject, bezien in de totale omgeving.
Wat is er gebeurd met het Vitaal leraarschap? Wij hebben er het forum Vitaal
leraarschap mee belast. Dat onttrekt zich misschien iets aan de ogen van de
Kamer. Ik voel mij dan ook verplicht om de Kamer er op niet al te lange termijn
een goed overzicht van te geven. Ik verplicht mij ertoe om dat zo snel mogelijk
te doen, maar het zou september kunnen worden. Het gebeurt niet in de zin
van wet- of regelgeving. Ik meen ook niet dat iemand mij daartoe oproept.
Het gebeurt vooral in de zin van "good practice", van het doorgeven aan andere
scholen wat er goed loopt. Daarbij gaat het om veel verschillende aspecten.
Er moet sprake zijn van een goed personeelsbeleid, van teambuilding, van cursussen,
van een gezamenlijk optrekken. Ik noem ook de begeleiding van jonge leraren.Mevrouw Van der Hoeven (CDA):Ik neem aan dat het ministerie hierbij op de een of andere manier is betrokken
en zou het zeer op prijs stellen als ons niet alleen een inventarisatie wordt
toegezonden, maar als daarbij ook wordt aangegeven wat de betrokkenheid van
het ministerie bij de acties is. Ik heb het niet over wetgeving, want niet
alles hoeft in wetgeving te worden vastgelegd.Minister Ritzen:Ik stel deze opmerking zeer op prijs en kan de Kamer verzekeren dat deze
zaken zich niet aan mijn oog onttrekken. Ik krijg de rapportages met enige
regelmaat. Voorzover het niet gebeurd is, zullen er in het vervolg rapportages
aan de Kamer worden gestuurd. Elk jaar moet ik natuurlijk ook de middelen
voor Vitaal leraarschap vernieuwen.Mevrouw Van der Hoeven (CDA):Tot nu toe is dit de Kamer niet toegezonden.Minister Ritzen:Dat is beslist een omissie, die ik mij ook aanreken. Ik zal zorgen voor
toezending en daarbij zorgdragen voor een brede inkadering van de gegevens,
ook wat betreft datgene wat voor de komende jaren op de lat staat.Er wordt gekozen voor de benadering van good practice. Scholen moeten
van elkaar leren. De inspectie heeft ons een- en andermaal duidelijk gemaakt
dat scholen nogal verschillen, zowel in kwaliteit als in aanpak van het personeelsbeleid.
Een van de belangrijke aspecten van het personeelsbeleid is het team, dat
als geheel moet optreden. Daarin is een lange weg afgelegd, maar ook nog een
lange weg te gaan. De leraar als individu voor de klas is nog steeds het beeld
 dat bestaat, terwijl dat het beeld van zeker tien jaar geleden
is.De een heeft meer met de term "effectieve school" dan de ander, maar ik
wil hem hier toch gebruiken. Wat maakt een school een effectieve school? Het
gaat dan om een school met geloof in de oogst, een stevige directie en een
team dat samen met de directie het beleid uitvoert. Daarin passen oudere leraren
die naar hun eigen vermogen in de school functioneren. Daarin passen jongere
leraren die begeleid worden, die in het team "Anklang" vinden, waardoor zij
het gevoel hebben gesteund te worden. Daarin past voor de middengroep de mogelijkheid
van voortdurende bijscholing. Bij de begroting 1997 hebben wij uitvoerig over
alle problemen gesproken.Ik prijs mij gelukkig dat wij met enige regelmaat geld voor dit onderwerp
hebben vrij gemaakt. Wij hebben twee convenanten gehad. Bij de begroting 1997
hebben wij in een totaalpakket met ook vervelende zaken een bedrag van 100
mln. beschikbaar gekregen. Veel van die vervelende zaken zijn overigens voor
een gedeelte geredresseerd. Ik noem de MBO-studiefinancieringstaakstelling,
die wij in de komende begroting zullen wegnemen. Wij kiezen voor een versterking
van de positie van de leraar. Wij hebben daarover een goed, maar lastig gesprek
met de centrales. Het gaat dan vooral om het leeftijdspecifieke personeelsbeleid
met meer ruimte voor sabbatsverlof, meer ruimte voor begeleiding van jonge
leerkrachten en meer ruimte voor oudere leerkrachten. Dat hebben wij aangevuld
met een gesprek over de positie van oudere leerkrachten, waarbij het onderwerp
"demotie" van onze kant nooit aan de orde is gesteld. Het is nooit door mij
voorgesteld. Ik hecht eraan om dat hier nog eens te zeggen.De leraar in opleiding past hierin op de wijze waarop het in het wetsvoorstel
staat. Het is een van de voorstellen waarvoor je niet echt jurist hoeft te
zijn om het te kunnen begrijpen. Kort en krachtig is de LIO iemand die op
twee manieren wordt begeleid. Dat moet hard vastgelegd zijn in een contract.
Er is begeleiding door de school waar hij studeert en er is begeleiding door
de school waar hij doceert, waar hij leraar is. Het leer-arbeidscontract is
precies het stagecontract, waar wij jarenlang naar hebben gestreefd. Het is
vaker in de Kamer aan de orde geweest, niet in deze setting maar in de vaste
commissie voor Sociale Zaken en Werkgelegenheid. Daarbij is voortdurend gezegd:
het zou zo goed zijn als je stagecontracten had. Maar wat is een stagecontract?
Dat is een verplichting voor de werkgever en voor de werknemer, want zij moeten
op elkaar kunnen rekenen. Dat is een arbeidsvoorwaardelijke overeenkomst,
omdat een werknemer en een werkgever zich ergens aan binden. Met andere woorden:
dat hoort bij de arbeidsvoorwaarden. Het is in dat opzicht dus logisch. Mijn
betoog is misschien bevlogen. Daaruit zou kunnen blijken dat ik er in alle
omstandigheden voor alle studenten mee wil doorgaan, maar dat is niet wat
ik hier bepleit. Dat is niet de gedachtegang die hierachter ligt. Nee, het
gaat om het realiseren van een experiment. Wij hebben veel met de LIO-stagevariant
bereikt en dan ligt de volgende stap als experiment voor de hand.Eén punt, dat de heer Rijpstra en mevrouw Jorritsma sterk naar
voren hebben gebracht, wil ik nog nadrukkelijk verhelderen: wie is verantwoordelijk?
Is de LIO uiteindelijk verantwoordelijk? Natuurlijk niet. De LIO kan niet
eindverantwoordelijk zijn, want hij of zij wordt begeleid door de school waar
de desbetreffende persoon is en door de school van herkomst. Over wat voor
een soort verantwoordelijkheden spreek je dan? Je ziet het al in de stagevariant:
zelfs als de begeleider er fysiek niet bij aanwezig is, is hij in laatste
instantie wel verantwoordelijk. Dat is geen unieke structuur, want dit is
ook op andere punten wel zichtbaar. Je laat af en toe iets aan een ander over,
maar de eindverantwoordelijkheid ligt dan niet bij degene die het doet maar
bij degene die daarin de begeleidende rol speelt.Mevrouw Van der Hoeven (CDA):Het is de LIO die voor de klas staat, het is de LIO die bezig is met de
leerlingen, het is de LIO die op dat moment verantwoordelijk is voor het gebeuren
in de klas. Dat is nu eenmaal zo. De minister kan dan wel zeggen dat er sprake
is van begeleiding, maar er is toch geen sprake van één op één-begeleiding
of van een voortdurende begeleiding? Het is toch altijd iets van een gesprek
achteraf om te kijken hoe zaken verlopen zijn? Bij het onderwijsproces op
zich is alleen de LIO aanwezig. Daarvoor is de LIO op dat moment verantwoordelijk.Minister Ritzen:Mag ik het even vertalen naar fysiotherapeuten of ergotherapeuten in opleiding?
Men werkt in een ziekenhuis, maar dan mag er geen misverstand over bestaan
dat de afdeling, de stagebegeleider of ingeval van verpleging en verzorging
de begeleider verantwoordelijk is voor wat er gebeurt. Dat staat letterlijk
in alle contracten. Het is ook in het wetsvoorstel vastgelegd dat er begeleiding
moet zijn. Dat is uniek. Dat is de aard van het wetsvoorstel.Mevrouw Van der Hoeven (CDA):Zolang het over een stage gaat, is dat helder. Dan is er ook geen sprake
van een werknemer-werkgeververhouding waarin de werknemer rechten en plichten
heeft. Die plichten gaan in dit geval in de richting van het geven van goed
onderwijs. Daarom is de LIO daar aanwezig. De werkgever wordt er ook op aangesproken
als in die klas geen goed onderwijs wordt gegeven. Bij de stagevariant ligt
dat anders. Dan liggen de verantwoordelijkheden ook anders.Minister Ritzen:Toen mevrouw Van der Hoeven zojuist sprak, zei zij: ik wil graag luisteren.
Als het dan een gegeven is dat dit zo is, dan kan ik praten als Brugman, maar
dan leidt dat niet tot andere opvattingen. Maar misschien mag ik nog iets
opmerken in de hoop dat dit partijen ook verbindt? Een arbeidscontract wil
niet zeggen dat voor iedereen dezelfde verantwoordelijkheden gelden. Er is
binnen een school een arbeidscontract voor een directeur, maar die heeft echt
een andere verantwoordelijkheid dan een gewone leraar. Een LIO met een arbeidscontract
heeft weer een andere verantwoordelijkheid, die veel beperkter is. In het
wetsvoorstel staat dat er begeleiding moet zijn. Dat betekent dat de verantwoordelijkheid
ligt bij de school als zodanig, die is gedelegeerd aan de leraar. De LIO die
daaronder valt, heeft die verantwoordelijkheid niet op een andere wijze dan
als het ware kan worden waargenomen. Daarbij mag dus niet de gedachte ontstaan
dat die arme kinderen aan iemand worden overgelaten. Er is
altijd een begeleider op de school die daarvoor de eindverantwoordelijkheid
draagt.Mevrouw Jorritsma-van Oosten (D66):Voorzitter! Ik begrijp hieruit dat als er in het contract een afspraak
is gemaakt over begeleiden, het woord "begeleiden" hier inhoudt de verantwoordelijkheid
die de begeleider heeft voor bepaalde aspecten van het werk dat de begeleide
doet. In mijn betoog heb ik gevraagd om dit dan ook duidelijk in de leer-arbeidsovereenkomsten
te zetten. Het woord "begeleiden" heeft voor mij namelijk een wat andere gevoelswaarde
dan het overnemen van de verantwoordelijkheid door de begeleider. Daar was
mijn vraag op gericht. De bekwaamheidseisen zijn er niet voor niets. Dit heeft
voor mij in hoge mate met die verantwoordelijkheid te maken. Begeleiden en
verantwoordelijkheid dragen voor een deel zijn voor mij toch niet helemaal
hetzelfde.Minister Ritzen:Voorzitter! Ik denk dat hier een belangrijke brug ligt om elkaar te vinden.
Ook op dit punt wil ik graag voorzichtig zijn. De contracten vormen de uitwerking
voor de 1000 LIO's die hiervoor in aanmerking komen. Ik zal er zorg voor dragen
dat in de contracten ook echt neergelegd wordt dat de verantwoordelijkheid
in laatste instantie ligt bij de school waar de LIO werkt. Dit kan overigens
nog altijd betekenen dat de LIO zelfstandig voor de klas staat. De eindverantwoordelijkheid
voor het proces dat daar plaatsvindt, blijft echter bij de leraar liggen.
Mevrouw Van der Hoeven zei dat dit geen één op één-begeleiding
is. Die is er echter wel, want de LIO's zijn additioneel. Zij worden dus niet
in een vacature benoemd.Mevrouw Dijksma (PvdA):Voorzitter! In de nota naar aanleiding van het verslag heeft de minister
ook al gezegd dat de leer-arbeidsovereenkomst op zijn minst bepalingen moet
bevatten over de begeleiding van de leraar in opleiding. Dit is dus niets
nieuws voor mij. Wij hebben echter gevraagd naar het model van de leer-arbeidsovereenkomst.
Er schijnen een paar modellen te circuleren. De vraag aan de minister is dan
ook hoe hij met al zijn voorzichtigheid grip op die zaak kan houden.Minister Ritzen:Voorzitter! Ik heb daar een heel goed instrument voor, namelijk de financiering
van de leer-arbeidsovereenkomsten. Daarmee kan ik de verschillende scholen
het experiment toestaan. Ik zal dat instrument ook als zodanig aangrijpen.
Ik proef hier een grote betrokkenheid die ik niet onmiddellijk wil belasten
met een grote hoeveelheid papier bij de Kamer. Als hier evenwel belangstelling
voor bestaat bij de Kamer, wil ik graag nader specificeren hoe dit in de praktijk
is vertaald. In mijn ogen is dit een heel belangrijk onderdeel.Ik kom op een ander punt dat hierbij ook een rol heeft gespeeld. Een aantal
fracties heeft het gevoel dat ik, nu ik zo'n experiment wil aangaan, ook van
tevoren weet dat dit goed gaat lopen. Ik zou haast zeggen dat ik dat natuurlijk
weet. Ik plaats hier echter wel de kanttekening bij dat er serieus geëvalueerd
moet worden. Als ik niet het geloof had dat dit een goed experiment was, dan
zou de Kamer mij op de vingers moeten tikken en moeten zeggen dat ik hier
niet aan moest beginnen. Ik geloof er echt in dat dit goed kan werken, maar
er moet wel goed geëvalueerd worden, ook in het kader van het innovatieproces.
Er moet een goede vergelijking getrokken worden met het model van de versterkte
stage, dat nu bestaat. Het voorstel om het idee van Interactum aan het experiment
toe te voegen, vind ik een goed voorstel. Ik wil de stages in dat verband
steunen op de wijze waarop wij de stages in het verleden hebben gesteund.
Dit betekent dat ik daar ongeveer 1 mln. aan additionele middelen voor moet
vrijmaken. Ik weet nog niet hoe ik dit ga doen, maar ik zal hier sowieso voor
zorgen. Ook al gaat het om een relatief gering bedrag, dit is nog altijd niet
gemakkelijk te vinden in de onderwijsbegroting. Ik kan dit echter toezeggen.
Het moet niet beperkt worden tot een bepaald soort PABO's. Als zij dat willen,
kunnen er 1000 stage-LIO's aan deelnemen. Zij moeten zich daar natuurlijk
voor inschrijven.Mevrouw Van der Hoeven heeft terecht gezegd dat er eigenlijk vanaf de
eerste dag geëvalueerd moet worden. De evaluatie moet zodanig opgezet
worden dat de data van het begin af aan goed verzameld kunnen worden. Zij
drong erop aan het beoordelingskader zo snel mogelijk rond te hebben. Ik zal
daarop aansturen en ervoor zorgen dat de Kamer zo snel mogelijk over die gegevens
kan beschikken. Ik moet daarbij het voorbehoud maken dat ik niet weet wanneer
dat precies zal zijn. De gegevens zullen waarschijnlijk niet voor september
bij de Kamer liggen. Ik realiseer mij overigens dat elke datum na 26 juni
voor het ministerie zou betekenen dat er enorm veel haast moet worden gemaakt,
terwijl dat voor de Kamer betekent dat er pas eind augustus of begin september
iets mee gedaan kan worden.Dan kom ik bij de begeleidingscommissie. Ik ben zeker voor een onafhankelijke
begeleidingscommissie. Bij dezen wil ik de motie van mevrouw Jorritsma op
dit punt overbodig verklaren door toe te zeggen dat het voorstel daarvoor
de Kamer zal passeren. Als ik daar geen commentaar op verneem, ga ik ervan
uit dat die begeleidingscommissie kan worden benoemd.De heer Rijpstra heeft mij voor een lastig dilemma geplaatst. Hij sprak
over een variant waarbij de beginnende leraar beter wordt ondersteund. Ik
ben daar voor en ik zie het als een onderdeel van Vitaal leraarschap, maar
het moet niet zo zijn dat het in de plaats komt van de opleiding. Ik ben bang
dat er dan een negatief effect ontstaat. De lerarenopleiding gaat dan langer
duren. Je bent pas één jaar later echt leraar. Dat eerste jaar
wordt gezien als een inloopjaar en dan kun je moeilijk verwachten dat dezelfde
beloning wordt gegeven. Scholen zullen ons onmiddellijk om geld vragen. De
heer Rijpstra heeft voorgesteld om dat te bekostigen uit het bedrag dat is
gereserveerd voor de 1000 LIO's. Ik moet eerlijk zeggen dat wij wat dat betreft
heel erg voor het blok zitten. Er wordt in het kabinet op basis van een eerder
gesprek met de Kamer overlegd over de wijze waarop die samenhang beter tot
stand kan komen. De staatssecretaris van Justitie heeft al eerder een motie
in ontvangst genomen op dit punt en ook positief beantwoord, waarin zij het
verwijt kreeg dat er soms te veel sprake is van commitment. Dat is ook niet
te vermijden, want scholen moeten zich wel voorbereiden. Wij hadden het jaar
1997-1998 eigenlijk al als het eerste jaar van het experiment gekozen en als
zodanig moeten wij ook daarmee doorgaan. Dat betekent dat
wij nauwelijks van die reservering voor die 1000 plaatsen kunnen afwijken.
Bovendien is het voorstel van de heer Rijpstra lastig als het gaat om de arbeidsvoorwaarden.
Er moeten dan andere arbeidsvoorwaarden geschapen worden. Dat betekent dat
er overleg moet worden gepleegd met de centrales en dat wil ik het liefst
vermijden. Dat zou een overleg zijn dat heel sterk staat onder het beslag
van verslechtering van de positie van de leraar en dat is, denk ik, niet de
bedoeling van de heer Rijpstra en dat is ook niet mijn bedoeling.De heer Rijpstra (VVD):Dat laatste onderschrijf ik. Wat die 1000 plaatsen betreft het volgende.
U heeft op 11 april een brief aan de colleges van bestuur van de hogescholen
met een lerarenopleiding basisschool geschreven over het experiment van die
1000 LIO's, op welke gronden u de criteria heeft toegepast welke PABO's wel
en welke niet in aanmerking komen voor die 1000 plaatsen. Ik heb er moeite
mee dat u 1000 plaatsen ter beschikking hebt gesteld en dat de Kamer daar
geen goedkeuring aan heeft verleend, want u heeft eigenlijk al de toezegging
gedaan aan de hogescholen. De hele molen is al in werking getreden. Er zijn
basisscholen die dolenthousiast hebben ingetekend. Ook studenten hebben ingetekend
en zijn aan het solliciteren. Eigenlijk had een andere weg gekozen moeten
worden. Ik betreur dat dit niet is gebeurd, want de Kamer wordt nu min of
meer voor het blok gezet. U heeft met de onderwijsbonden al lang en breed
overleg gevoerd. Zij zijn akkoord gegaan onder bepaalde voorwaarden. De Kamer
komt dan aan het einde van het traject aan bod. Daar heb ik grote moeite mee.Minister Ritzen:Daar kan ik u geen ongelijk in geven. Dat probeerde ik zojuist ook aan
te geven. Het is niet de eerste of enige keer dat dit gebeurt. Ik heb ook
gesproken over het voorstel dat staatssecretaris Schmitz voorbereidt voor
de Kamer. Het gebeurt namelijk op vele terreinen. Het is meestal niet zo dat
alleen de regering iets verweten kan worden. Een enkele keer is dat wel het
geval, maar dan verdient de regering ook daarop goed aangesproken te worden.
Ook de Kamer kan wel iets verweten worden. De CAO heeft bijvoorbeeld een hele
tijd voorgelegen en daar is geen reactie op gekomen. Dat geldt ook voor een
aantal andere stukken die al eerder gestuurd zijn. Dat heeft natuurlijk ook
het beeld geschapen dat wij door moesten. Voor alle duidelijkheid, ik heb
de termijn tot het uiterste opgerekt, tot het punt waarop men bij verschillende
gelegenheden, als ik in het land was, zei dat ik eigenlijk over de schreef
ging wat betreft de gehanteerde termijnen. Als je zoiets goed wilt voorbereiden,
moet je vanaf 1 april stappen kunnen maken. Zo is deze conclusie totstandgekomen.Ik stel de heer Rijpstra voor dat wij in het kader van Vitaal leraarschap
een aantal experimenten tot stand brengen voor het begeleiden van jonge leraren.
Wij hebben een aantal experimenten uitgezet rondom de oudere leraar, half
binnen Vitaal leraarschap en half binnen onze afspraken met de bonden over
leeftijdsbewust personeelsbeleid. Wij zouden ook een aantal dingen kunnen
doen voor een jongere leraar. Dat is aanvullend, zodat je niet spreekt over
of-of, maar over en-en.De heer Rijpstra (VVD):Ik kom hier in tweede instantie op terug. Ik heb een vergelijking gemaakt
met huisartsen in opleiding. Zij zijn afgestudeerd en gaan dan de praktijkstage
in. Ik heb analoog hieraan hetzelfde voor de leraar in opleiding bepleit.
Het is niet een aanvullend jaar op de startbekwaamheid, maar je bent startbekwaam,
dus je mag gaan lesgeven. Ik hecht veel waarde aan het voorkomen van de praktijkschok.
Daar wou ik dat eerste jaar voor gebruiken. Vandaar dat ik heb gezegd: maak
twee experimenten mogelijk, maak ook een experiment analoog aan de huisarts
in opleiding. Laat iemand als aspirant-leraar beginnen, met een salaris dat
op dat niveau betaald moet worden.Minister Ritzen:Dat laatste is juist het probleem. De LIO wordt ook niet betaald op het
gewone salarisniveau, maar op een gedeelte daarvan. Ik vind dat de vergelijking
met de huisarts heel erg mank gaat. Binnenkort zal ik hier spreken over loting.
Voor elke plaats die beschikbaar is, zijn er drie gegadigden. Dat hebben wij
niet bij de leraren. Dat geeft een heel andere constellatie van het beroep
aan. Bij huisartsen werkt dat heel anders. Dat moeten wij goed in de gaten
houden, want voordat je het weet, praat je over een verslechtering van de
positie van de leraar en niet over verbetering. Dat is mijn zorg. Daarom draai
ik het iets om. Ik maak dat graag mogelijk als een apart experiment, aanvullend
op. Ik zal het goed bekijken en er ook data voor zetten. Ik zou graag willen
dat er in september in de Kamer een voorstel ligt hoe wij die experimenten
gaan vormgeven voor de begeleiding van jonge leraren. Daarbij zou ik de vraag
willen betrekken hoe de carrière is van jonge leraren die een LIO-stage
hebben gevolgd, vergeleken met iemand die een LIO als arbeidscontract heeft
gehad. Als wij die vraag erbij betrekken, heb je niet alleen dat jaar LIO,
maar ook het jaar daarna, wanneer die leraar op de school werkzaam is.Voor alle duidelijkheid, ik zou bij die begeleidingscommissie ook graag
het LOPS willen betrekken. Net als de heer Rijpstra heb ik deze actieve club
ontmoet. Dat moeten wij stimuleren, omdat het gaat over de positie van de
leraren. Als er een actieve studentengroepering is van jonge, aankomende leraren,
is dat een extra voordeel.Door alle geachte afgevaardigden is de vraag gesteld of die praktijkschok
zich altijd voordoet. Ik denk het wel, maar de vraag is hoe die praktijkschok
overkomt, de dimensies ervan, en de manier waarop hij geabsorbeerd en begeleid
wordt. Dat is een bijna semantische vraag: hoe schokkend is die schok? Je
kunt je voorstellen dat iemand zegt dat hij er helemaal op is voorbereid,
zodat het bijna gewoon is, doordat je er eerst goed mee hebt geoefend en daarna
het in de praktijk hebt meegemaakt, eerst in kleine hoeveelheden en daarna
in grotere hoeveelheden.Wat is het grote verschil? Het verschil tussen een stage en een LIO met
een leer-arbeidsovereenkomst is niet zo groot, maar het is wel weer een stap.
Bij de arbeidsvoorwaardelijke benadering speelt dat contract een veel grotere
rol.Mevrouw Jorritsma heeft terecht de nadruk gelegd op de memorie van toelichting,
waarin staat dat er al volgend jaar een evaluatie zou zijn. Dat is bijna anderhalf
jaar geleden geschreven en de verwachting was toen dat dit eerder behandeld
zou zijn. Daar moeten wij nu op een andere wijze naar kijken.Mevrouw Dijksma heeft, net als een aantal andere geachte afgevaardigden,
een toelichting gevraagd op de brief van het CNV. Daarbij zijn een aantal
dingen aan de orde die ik niet zo goed kan plaatsen. Wat hebben wij afgesproken
in de CAO? In de CAO hebben wij gezegd dat er in 1997-1998 zou worden begonnen
en dat het tijdelijk zou zijn. Ik moet zeggen dat een aantal opmerkingen goed
hun weg hebben gevonden naar een aantal amendementen. Het amendement op stuk
nr. 11 draait het eigenlijk om. Er is bij de Kamer beduchtheid en een gevoel
van te weinig voorzichtigheid als wordt uitgegaan van "het gaat door, tenzij".
Het amendement zegt juist: "het gaat niet door, mits". Dan komt het punt van
mevrouw Van der Hoeven, die heeft gezegd dat dat "mits" betekent dat er een
wettelijke bepaling moet zijn. Ik wijs haar erop dat haar amendement mij helemaal
steunt, want bij "ja, tenzij" is het buitengewoon lastig om dat "tenzij" ooit
uit te spreken. Het zou bij wet moeten, maar dat ligt niet zo voor de hand,
want als je het niet bij KB doet, kun je het gewoon doen door de wet zelf
op te heffen en terug te trekken. Dat amendement past dus niet helemaal in
de lijn die mevrouw Van der Hoeven zelf heeft gekozen. Ik ga het amendement
op stuk nr. 11 niet verdedigen, maar ik denk dat dat amendement daar in een
aantal opzichten beter bij past. Daarin staat immers dat het ophoudt, tenzij
er iets in stelling wordt gebracht. Ik kan mij dat voorstellen in het kader
van de wijze waarop wij over zorgvuldigheid en voorzichtigheid spreken en
ik laat het oordeel over dit amendement over aan de Kamer. In het betreffende
amendement staat ook een evaluatiebepaling die erg aansluit bij de opvattingen
die de Kamer naar voren heeft gebracht en ook daarover laat ik het oordeel
dus graag aan de Kamer over.De CNV-bonden hebben een aantal opmerkingen gemaakt over wachtgelden.
Ik voel mij verplicht om op dat punt specifieker te zijn. In het debat over
de dualisering heb ik gezegd dat ik nauwelijks wachtgelden verwacht, gezien
de refertetijd. Uitsluitend en alleen als er sprake is van mensen die al een
arbeidsverleden hebben, zou er sprake zijn van overschrijding van de refertetijd.
Misschien kan ik daar in tweede termijn op terugkomen, omdat ik dat graag
iets preciezer voor ogen wil hebben op basis van informatie van de medewerkers.
Ik dacht dat dit de correcte, precieze informatie was, die ervan uitgaat dat
de normale, gemiddelde LIO op geen enkele wijze in aanmerking komt voor wachtgeld
als het arbeidscontract wordt verbroken. Met betrekking tot het tweede punt
merk ik op dat de LIO geen vacature bekleedt. Het derde punt betrof het geval
dat iemand al een arbeidsverleden in het onderwijs heeft. Hoe moet ik mij
dat precies voorstellen? Dat is niet zo makkelijk voorstelbaar. Iemand die
twee keer LIO is geweest? Er kan zich van alles voordoen waardoor er toch
een recht op wachtgeld bestaat. Dat tikt dan inderdaad door in het participatiefonds,
dus niet voor de betreffende school, maar in totaal. Laten wij echter wel
wezen: dat gaat over een cijfer ver achter de komma. Voor alle duidelijkheid:
als dat wordt afgewogen tegen het totaalbeeld – dan moet je ook de situatie
nemen waarin er geen LIO's zijn en waarin arbeidscontracten kunnen worden
verbroken – is er naar mijn mening zelfs sprake van een iets lager resultaat
dan anders het geval zou zijn. Ik heb dus de indruk dat de reactie van het
CNV een aantal punten die geen hout snijden, opnieuw naar voren brengt.Het register voor het leraarschap is een onderdeel geweest van het rapport
van de commissie-Van Es. De centrales hebben ons in een gesprek gevraagd dat
eens goed te mogen bekijken. Wij hebben hun daarvoor nu enige tijd de gelegenheid
gegeven. Ik verwacht van hen op niet al te lange termijn een voorstel. Ik
denk dat dit al in de pijplijn zit.Mijn eigen benadering is steeds dat zo'n register een belangrijke functie
zou kunnen vervullen, vooral wanneer hetgeen leidt tot registratie, een bredere
betekenis heeft dan binnen het onderwijs. Onderwijs is natuurlijk de eerste
functie. Gezorgd moet worden dat iemand, net als de huisarts, voortdurend
wordt bijgeschoold, met de nieuwste technieken, de nieuwste methodologieën,
de nieuwste inzichten en in dit geval de nieuwste pedagogieën. Maak tegelijkertijd
iets dat een eigen belang is voor de leraren. Het zou mij een lief ding waard
zijn als een leraar door elke vijf jaar bijgeschoold te worden of zichzelf
bij te scholen, als het ware prettig in zijn vel zit. Onderwijs geven is fijn,
fantastisch, maar er zijn ook andere dingen. Hij kan dan wat gemakkelijker
de overstap maken naar andere dingen. Ik doe het absoluut niet met de gedachte
dat ik leraren kwijt wil, maar ik zou altijd willen zoeken naar een combinatie
van maatschappelijk belang en eigen belang.Dat heb ik gisteren nog met de bonden besproken rond ICT, informatie,
communicatie en technologie. De mensen van de AOB, een van de centrales die
daaraan vormgeven, waaronder de voorzitter, waren enthousiast. Zij hadden
dezelfde benadering, met een combinatie.Het omgaan daarmee lijkt mij heel goed te passen in het kader van de 100
mln. die het vorig jaar beschikbaar zijn gemaakt en van het overleg dat wij
nu voeren, over het leeftijdspecifieke personeelsbeleid. Ik laat graag aan
mevrouw Dijksma over hoe zij daarop in tweede termijn wil reageren.Mevrouw Van der Hoeven sprak over de overladenheid van het programma van
de lerarenopleiding. Mij is opgevallen dat dit geen element is geweest in
onze wisselwerking. Toen het ging over de reorganisaties die hebben plaatsgevonden
met het oog op het creëren van een LIO, heb ik er niets van gehoord van
de scholen. Zij heeft een punt met het aanstippen van de situatie waarin in
een school twee LIO's werkzaam zijn, de een als stagiair en de ander als arbeidscontractant.Voorzitter! Ik hoor in tweede termijn wel of ik nu alle vragen heb beantwoord.De vergadering wordt van 16.52 uur tot 17.00 uur geschorst.De heer Rijpstra (VVD):Voorzitter! De VVD-fractie dankt de minister voor zijn heldere, korte
uiteenzetting, waarin hij de puntjes wat nader heeft aangeduid. Hij heeft
daarin zijn visie wat meer naar voren heeft gebracht, ook ten opzichte van
onze mening dat wij een keuzemogelijkheid zagen in het traject na de studie.
Ik doel op het door ons naar voren gebrachte aspirant-leraarschap.Zoals ik ook in mijn eerste termijn al heb gezegd, staat het beroep van
leraar, net als het hele onderwijs, sterk in de politieke belangstelling.
Dat is alleen maar heel positief. Dit zal de komende jaren
zijn vruchten afwerpen, als we de lerarenopleiding verder professionaliseren
en verbeteren en het na- en bijscholingssysteem vervolmaken, in combinatie
met een goede carrièreplanning en -begeleiding.Ik dank de minister verder hartelijk voor de toezegging inzake de andere
variant, ontwikkeld door de katholieke PABO's, verenigd in Interactum. Ik
denk dat dat een goede zet is geweest. Ook wij zien de evaluatie van dat project
met belangstelling tegemoet. Dit alles naast de projecten die nu al lopen,
zoals de versterkte stagevariant, want die blijft natuurlijk in stand bij
die PABO's, die niet vallen onder de 1000. Daarnaast krijgen we dan, zoals
de minister voorstelt, de 1000 studenten die de LIO's ingaan.Je bent startbekwaam en je gaat de praktijk in. In de beantwoording van
de minister merkte ik dat hij op zich mijn zorg deelt dat ook de begeleiding
van de startende leraar beter moet, en dat we daarmee vaart moeten maken.
Eerlijk gezegd zie ik liever een project met de aspirant-leraar. Op dit moment
vind ik de argumentatie van de minister echter zwaarder wegen. Daarbij denk
ik vooral aan de toezegging van de minister dat hij in september met een uitgewerkt
voorstel zal komen, inclusief de financiële onderbouwing. Ik heb echter
één klemmend verzoek van de VVD-fractie: als de minister het
experiment met de begeleiding gaat starten, kan dat dan ook een substantieel
experiment worden? Dus niet met enkele tientallen afgestudeerden, maar zeker
toch met een paar honderd, om zo de effecten echt te kunnen meten. Wat de
minister opmerkte, namelijk dat het interessant is om te kijken wat het verschil
is tussen iemand die de versterkte stagevariant heeft gedaan en daarna gaat
werken en iemand die de LIO heeft gedaan en daarna gaat werken, is natuurlijk
een prima gedachte om de komende jaren in de evaluatie te betrekken.De samenstelling van de begeleidingscommissie is van belang. De minister
heeft al gezegd dat het Landelijk overleg van PABO-studenten daar zeker in
hoort te zitten. Die visie deel ik. Ik ga er ook van uit dat de Kamer de samenstelling
van die begeleidingscommissie, die ook wat ons betreft direct mee gaat lopen
met al die projecten die gaan starten en vanaf het begin het hele experiment
gaat monitoren, krijgt voorgelegd, evenals de criteria die worden gehanteerd
bij het hele evaluatieproces.Voorzitter! Van het amendement heb ik kennisgenomen en het zal, naar ik
aanneem, vanavond in stemming worden gebracht.Collega Dijksma heeft al het nodige over het lerarenregister gezegd. De
minister heeft er zelf ook instemmend over gesproken. Voorzover ik weet, wordt
er al gedurende anderhalf jaar bij de bonden gesproken over het lerarenregister.
Als een van de initiatiefnemers van dat register, vindt mijn fractie het van
belang dat register verder te stimuleren en dat er nu maar eens vaart mee
wordt gemaakt. Ook voor de nieuwe generatie leraren moet op dit punt orde
op zaken worden gesteld. Collega Dijksma zal een motie van die strekking straks
indienen.Mevrouw Jorritsma-van Oosten (D66):Voorzitter! Ook ik dank de minister voor zijn heldere beantwoording en
voor het feit dat hij aan een aantal voor ons als Kamer belangrijke zaken
tegemoet is gekomen.Een van de basisproblemen die ik in eerste termijn heb genoemd betreft
de vraag wat nu eigenlijk het echte verschil is tussen een versterkte stage
en een leer-arbeidsovereenkomst LIO. Als ik het goed samenvat, is dat verschil
eigenlijk alleen maar gelegen in de opleiding en de scholen waar de LIO aan
het werk is. Voor de leerlingen van die scholen behoort er namelijk geen verschil
te zijn. Ik ga er dan ook van uit dat dit verschil er in de praktijk ook niet
is. Voor de student is er dan sprake van het punt van de formele verantwoordelijkheid.
Uit het antwoord van de minister blijkt dat er wat dat betreft geen fundamenteel
verschil zal bestaan tussen de versterkte stagevariant en de LIO-variant.
Hij heeft toegezegd dat in het leer-arbeidscontract daarover een afspraak
gemaakt wordt. De manier waarop dat gebeurt, krijg ik dan graag onder ogen.
Dus het aanbod van de minister om ons het modelcontract te doen toekomen,
neem ik gaarne in ontvangst. Een rechtgeaard Kamerlid is natuurlijk niet bang
voor een beetje meer papier; dat kan dat ongetwijfeld ook nog wel aan.Blij ben ik dat de minister bereid is in te gaan op mijn verzoek om de
Kamer tijdig te informeren over de samenstelling van de begeleidingscommissie.
Ik had er een motie over voorbereid, omdat in mijn ogen het volgen van het
proces en de monitoring in een zeer vroeg stadium moeten beginnen. De datum
15 juli is in dat opzicht wellicht een beetje vroeg, maar ik zou het wel heel
plezierig vinden als de minister ervan uitging dat de begeleiding niet begint
op het moment waarop de eerste LIO voor de klas staat, maar al in een eerder
stadium.Dan kom ik te spreken over de evaluatie zoals die in de Kamer aan de orde
moet komen in combinatie met het al dan niet vervallen van de wet. Het amendement
dat daarover is ingediend door de heer Rijpstra ligt natuurlijk voor een groot
deel in lijn met de opmerkingen die ik daarover gemaakt heb in mijn eerste
termijn. Wij zullen dat amendement dan ook ondersteunen. Ik ben blij dat de
minister geen doorslaggevende bezwaren tegen dit amendement heeft en dat hij
het oordeel erover aan de Kamer overlaat.Mevrouw Dijksma (PvdA):Voorzitter! Dankzij de heldere beantwoording van de minister valt er weinig
meer te zeggen. Toch zijn er nog een aantal punten die ik kort wil aanstippen.
Het is mijns inziens heel erg belangrijk dat er nu duidelijkheid is over de
precieze verantwoordelijkheid richting de leraren in opleiding en de rechten
en plichten die zij in de toekomst zelf krijgen. De leer-arbeidsovereenkomst
en de precieze invulling zijn daarbij heel belangrijk. Ik zit echter –
wellicht in tegenstelling tot mevrouw Jorritsma – niet altijd te wachten
op bergen papier. Ik vind ook dat wij niet altijd tot in detail op deze materie
in moeten gaan. In de schriftelijke inbreng en in eerste termijn heb ik erop
gewezen dat het zeer belangrijk is dat een aantal punten in de leer-arbeidsovereenkomst,
zoals de begeleiding, goed wordt geregeld. De rechten en plichten dienen goed
en eenduidig in de leer-arbeidsovereenkomst omschreven te zijn. Er mogen geen
verschillen per LIO ontstaan.De minister heeft voldoende voorstellen gedaan terzake van de evaluatie
en van het volgen van het traject door de Kamer. Wij steunen het amendement
van de heer Rijpstra. Daarin is opgenomen dat de Kamer haar oordeel kan vellen
over de uitkomsten van het experiment. Tevens wordt de regeling op een duidelijke
wijze beëindigd. Wij zijn blij dat de begeleidingscommissie zo breed
is samengesteld dat er ook studenten zitting in nemen.Voorzitter! In eerste termijn heb ik gesproken over het bredere perspectief
waarin het beroep van leraar geplaatst moet worden. Wij moeten proberen het
leraarsberoep onder jonge mensen te promoten. In mijn eigen omgeving zie ik
vaak dat men wel een lerarenopleiding volgt, maar vervolgens niet het beroep
wil uitoefenen. Het is belangrijk dat wij alle kansen aangrijpen om het beroep
van leraar een prominente plaats op de agenda te geven, niet alleen in de
politiek maar vooral ook in de samenleving.Het registerleraarschap is geen plan om het docenten een slag moeilijker
te maken. Het is juist de bedoeling om de positie van de leraar te versterken.
De nadruk wordt op de voor dit vak benodigde vaardigheden gelegd. De minister
heeft gezegd dat hierover gesprekken worden gevoerd met de bonden. Collega
Rijpstra heeft in dit verband de termijn van anderhalf jaar genoemd. Het is
duidelijk dat er iets in de pijplijn zit. Het lijkt mij van belang dat de
Kamer uitspreekt dat er door de regering snel nadere voorstellen moeten worden
uitgewerkt die de gedachte van het registerleraarschap concreet vormgeven
en daarom dien ik de volgende motie in.De Kamer,gehoord de beraadslaging,overwegende, dat de nadere vormgeving van het leraarschap past binnen
een breder perspectief waarin een lerarenopleiding wordt afgesloten met een
certificaat van startbekwaamheid, maar waarbij een volwaardige beroepskwalificatie
slechts wordt verworven en behouden onder voorwaarde van geregelde nascholing
(registerleraarschap);constaterende, dat deze gedachte herhaaldelijk aan de orde is gekomen
in de Kamer, maar nog geen concrete uitwerking heeft gekregen in regeringsvoorstellen;voorts overwegende, dat het wenselijk is dat de kwaliteit van het leraarschap
wordt verhoogd door nader regeringsbeleid;verzoekt de regering nog in 1997 nadere voorstellen uit werken die de
gedachte van registerleraarschap concreet vormgeven,en gaat over tot de orde van de dag.De voorzitter:Deze motie is voorgesteld door de leden Dijksma en Rijpstra. Naar mij
blijkt, wordt zij voldoende ondersteund.Zij krijgt nr. 12 (25197).Mevrouw Jorritsma-van Oosten (D66):Voorzitter! Ik heb begrepen dat de bonden binnenkort zullen ingaan op
de uitwerking van de gedachte van het registerleraarschap. Is het niet handiger
om eerst deze voorstellen af te wachten voordat de Kamer druk op de ketel
zet? Ik heb geen enkel bezwaar tegen een registerleraarschap. Er zitten alleen
bepaalde onderdelen in waar ik in eerste instantie wat bedenkingen tegen heb.
Ik denk daarom dat het met oog op het verkrijgen van brede steun voor het
opzetten van dit geheel, handig zou zijn daarop te wachten.Mevrouw Dijksma (PvdA):Volgens mij is er brede steun in de samenleving, ook bij de bonden en
de docenten zelf, maar is het tijd om spijkers met koppen te slaan. Ik denk
dat wij als Kamer ook een eigen verantwoordelijkheid hebben en dat wij moeten
aangeven dat wij politiek dit idee ook ondersteunen. Misschien versnelt dat
het proces. Dat is in ieder geval mijn doelstelling bij het indienen van deze
motie. Natuurlijk zullen de bonden deze voorstellen in overleg met de minister
nader gaan uitwerken. Zij zijn daar ook bij betrokken. Wij wachten nu al een
poosje. Ik ben al een tijdje in de Kamer woordvoerder voor dit onderwerp en
heb al een aantal malen naar voren gebracht dat het een belangrijk idee is.
Vandaag is het een mooie dag om dit idee maar eens op papier te zetten in
de vorm van een motie. Dat is de bedoeling van deze motie.Voorzitter! Het is goed zo.Mevrouw Van der Hoeven (CDA):Voorzitter! Laat ik beginnen de minister te danken voor zijn toezeggingen:
het zijn er heel veel. Je moet dan, zoals op vele momenten in dit leven, je
zegeningen tellen. Ik tel dus de toezeggingen van de minister. Ik loop ze
even na, want ik wil bij een paar toezeggingen nog enkele vragen stellen.De eerste toezegging ging over de inventarisatie van alle acties die ondernomen
zijn in het kader van de commissie-Van Es. Wij wachten die inventarisatie
af en de rol die de minister daarbij speelt. Misschien kan ook worden aangegeven
in hoeverre bij de uitwerking van het Vitaal leraarschap de rechtspositie
van het onderwijspersoneel belemmeringen oproept of de mobiliteit beperkt.
Misschien kan de minister in zijn inventarisatie met de bijbehorende beleidsreactie
op dat punt ingaan. Overigens zeg ik voor alle duidelijkheid dat wij af en
toe wel boekjes ontvangen, maar dat is toch wat anders dan hetgeen de minister
op dit moment heeft toegezegd.Voorzitter! De tweede toezegging ging over Interactum en het ter beschikking
stellen van 1 mln. Dat is prima. We wachten af hoe dat verder gaat uitwerken.De derde toezegging van de minister was dat er in september een beoordelingskader
gaat komen. Ook dat is een goede zaak. Het is van belang dat we dat beoordelingskader
inderdaad vooraf krijgen. Als daar al afspraken over zijn gemaakt, zoals bijvoorbeeld
door de heer Rijpstra daarnet gememoreerd is ten aanzien van de 1000 plekken,
dan zijn we natuurlijk nog niet ver opgeschoten. We ontvangen de reactie van
de minister dus graag op een zodanig tijdstip dat we er als Kamer nog iets
over te zeggen hebben. Het is dus niet meer nodig om hier een motie over in
te dienen.De vierde toezegging gaat over de begeleidingscommissie. Dit stuk zal
ook aan de Kamer worden toegezonden. Dat is mooi. Dat wachten we dus ook af.Ook over de juniorleraar kunnen we een voorstel verwachten.Voorzitter! Dat zijn goede dingen. Er is echter één zaak
blijven liggen. Dat zijn de vragen naar aanleiding van de CNV-brief over de
wachtgeldconsequenties en de opstelling van het participatiefonds. Misschien
kan hier nog even naar gekeken worden.Voorzitter! Hebben we dan geen kritiek meer, want deze minister kan van
mij toch niet verwachten dat ik geen kritiek meer zou hebben?Minister Ritzen:Voorzitter! Daar ben ik verrast over. Natuurlijk staat het de oppositie
vrij om kritiek te geven, maar het is geen verplichting. Het staat nergens
in het staatsrecht.Mevrouw Van der Hoeven (CDA):Nee, voorzitter! Het is geen verplichting om kritiek te hebben, maar het
is ook geen verplichting om het als oppositie met het voorgestelde beleid
eens te zijn.Ik moet heel eerlijk zeggen dat deze minister blijft verbazen. Hij blijft
verbazen, door steeds iets te doen wat je niet van hem verwacht. Wat hadden
wij nu niet van hem verwacht? Eerst leek er helemaal niets mogelijk en nu
zijn er ineens vijf toezeggingen.Dat is natuurlijk prima, maar één ding is duidelijk, voorzitter!
Die toezeggingen betreffen allemaal zaken die zich in de marge van dit wetsvoorstel
afspelen, want er staat natuurlijk één ding voor de minister
voorop. Hij wil dat zijn wetsvoorstel het haalt. Al die toezeggingen veranderen
niets aan de kern van het wetsvoorstel en ook niets aan de kern van het probleem,
namelijk dat afgeweken wordt van de bevoegdheidseisen, dat we een duaal traject
ingaan met een leer-arbeidsovereenkomst met alle problemen van dien en dat
we de opleiding gaan bekorten met een halfjaar.Voorzitter! Die zaken veranderen niet omdat er op dat punt geen toezeggingen
door de minister gedaan zijn. De minister had problemen met mijn amendement
op stuk nr. 9. Hij vond dat eerlijk gezegd niet zo passend. Het amendement
beoogde de regelgeving zodanig te laten zijn dat de intrekking van die regelgeving
op dezelfde orde zou gebeuren als de instelling ervan. Niks meer, niks minder.
Als de Kamer iets instelt, moet de Kamer het ook weer intrekken. Dat beoogde
het amendement.In het amendement van de heer Rijpstra op stuk nr. 11 staat een horizonbepaling:
tot 1 augustus 2001. Dat zijn vier jaar! Gelet op de kritiek die mijn fractie
had op het wetsvoorstel, zal het niet verbazen dat ik mijn fractie adviseer
dit amendement niet te steunen.Voorzitter! Ik heb goed geluisterd. De minister heeft op een gegeven ogenblik
terecht gezegd: mevrouw Van der Hoeven, u moet ook luisteren naar de antwoorden
die ik heb gegeven. Dat heb ik gedaan. Ik heb ook goed geluisterd naar de
coalitiepartijen in de tweede termijn. Ik meen dat de minister vandaag in
ieder geval een zegening moet tellen: ondanks de fundamentele kritiek die
de coalitiepartijen hebben geuit in het verslag en in de eerste termijn, hebben
zij de rij weer gesloten.De heer Rijpstra (VVD):Ik heb het betoog van mevrouw Van der Hoeven gehoord. Nu zal een experiment
plaatsvinden. Ik ben benieuwd wat de CDA-fractie daarvan vindt. Mag zo'n experiment
plaatsvinden, ook nu is toegezegd dat de andere experimenten hierbij betrokken
worden, zoals het Interactumexperiment? In mijn ogen krijgen wij zo over twee
of drie jaar een verscheidenheid aan opties die zodanig is dat de Kamer na
evaluatie kan bepalen welke richting wij na het jaar 2000 opgaan. Gaat de
CDA-fractie de experimenten mogelijk maken?Mevrouw Van der Hoeven (CDA):Dat zal straks bij de stemming duidelijk worden. Van tevoren hebben wij
fractieoverleg, net zoals de VVD-fractie. Dat betekent dat de heer Rijpstra
deze vraag nu niet aan mij mag stellen. Sorry, hij mag die vraag wel stellen,
maar ik zal haar niet beantwoorden.Minister Ritzen:Voorzitter! Ook in tweede termijn begin ik graag met de geachte afgevaardigden
van harte te danken voor hetgeen naar voren is gebracht. Ik kan natuurlijk
wel een verhaaltje voorlezen dat ik heb voorbereid – ik zeg dat ook
tegen mevrouw Van der Hoeven – maar ik luister eerst graag naar hetgeen
de Kamer naar voren te brengen heeft. Dan probeer ik te antwoorden op een
wijze waarbij een gezamenlijke lijn kan worden getrokken, met begrip voor
de positie van de Kamer. En dan denk ik aan de zorg over het innovatietraject
en aan de betrokkenheid bij de verbetering van de positie van de leraar. Natuurlijk
heb ik mij daarvoor tot het uiterste ingespannen. Haar opmerking beschouw
ik dus echt als een compliment. Het is prettig om dat van de oppositie te
kunnen krijgen. Ik meen overigens dat je het onderwijsbeleid – dat moet
ik toch elke keer opnieuw zeggen – zoveel mogelijk gezamenlijk moet
kunnen dragen, zeker wanneer het daarbij gaat over de positie van de leraren.
Ik zal dan ook in deze termijn een poging doen om in het bijzonder de laatste
vraag die door mevrouw Van der Hoeven werd gesteld, goed te beantwoorden.De heer Rijpstra heeft nog eens naar voren gebracht dat de 1000 LIO's
goed moeten worden vergeleken met de 1000 versterkte stagestudenten. Dat heeft
mevrouw Van der Hoeven ook opgemerkt. Zij noemde het een van de toezeggingen
rondom Interactum. Eén mln.: zorgen dat de middelen daarvoor beschikbaar
zijn. Er is ook een redelijk evenwicht tussen die twee. De heer Rijpstra heeft
gevraagd of ik mij wat sterker wil committeren, ook inzake de financiële
paragraaf, aan zo'n experiment begeleiding jonge leraren. Ik wil dat graag
toezeggen. Ik denk hierbij dus niet aan enkele tientallen, maar aan enkele
honderdtallen leraren. Ik moet voor mijzelf precies nagaan wat dat betekent
en daarin mijn marge zoeken. Het is best mogelijk – eerlijk gezegd,
is dat een hoop, een verwachting die ik heb – dat dit al op grote schaal
plaatsvindt. Dat zou heel makkelijk zijn. Dat wil ik echter zo vertalen dat
ik ook in die gevallen het experiment substantieel vorm wil geven om te bevorderen
dat het overal gebeurt. Ik kijk dan dus eigenlijk toch naar het beeld voor
alle jonge leraren. Er moet een dusdanige opvang zijn dat zij zich betrokken
voelen bij het team, zodat zij vanzelfsprekend onderdeel vormen van dat team.
Over het amendement, dat ook door mevrouw Dijksma en mevrouw Jorritsma wordt
gesteund, laat ik het oordeel aan de Kamer over.Over het registerleraarschap hebben mevrouw Dijksma en de heer Rijpstra
een motie ingediend. Zoals ik eerder aangaf, past de motie in de lijn van
denken van het kabinet. Ik beschouw haar als een extra aansporing
en vanzelfsprekend voel ik mij verplicht om haar uit te voeren, in de zin
waarin mevrouw Jorritsma daarover sprak. Ik zal er goed met de bonden over
praten maar, zoals mevrouw Dijksma zei, de overheid is nu aan zet en de bonden
moeten zich betrokken voelen. Eigenlijk hebben alle woordvoerders die achtergrond
wel geformuleerd: de leraren moeten zich erdoor in een betere positie voelen,
het moet niet iets extra's zijn dat erbovenop komt. In die zin zal ik de motie
uitvoeren.Mevrouw Jorritsma sprak nog over de formele verantwoordelijkheidsverdeling.
Dat is inderdaad een heel belangrijk punt en ik zal graag voldoen aan de verzoeken
van haar en van mevrouw Dijksma, namelijk om ervoor te zorgen dat het modelcontract
er goed uitziet en bij de Kamer ligt.De begeleidingscommissie probeer ik zo snel mogelijk in te stellen. Daarvoor
moet ik gewoon de mensen benaderen. Er is namelijk een lijstje van namen,
dat de Kamer waarschijnlijk zal aanspreken, maar voordat ik het u kan voorleggen,
moet ik hen natuurlijk eerst formeel vragen onder het voorbehoud dat de Kamer
ermee akkoord kan gaan.Wat de evaluatiebepaling betreft heeft mevrouw Jorritsma gewezen op het
amendement-Rijpstra. Ook daarover laat ik het oordeel aan de Kamer over.Mevrouw Van der Hoeven sprak over de vijf punten. Die had ik ook zelf
genoteerd. Ook hierbij gaat het erom te zorgen dat een en ander zo verantwoord
en zorgvuldig mogelijk plaatsvindt.In de pauze heb ik kunnen nagaan hoe het is gesteld met de zaken waarover
het CNV vragen heeft gesteld en opmerkingen heeft gemaakt. Ik moet zeggen
dat ook het CNV hierover een bijscholing kan gebruiken; zij hebben het echt
gewoon fout geformuleerd. Volgens het CNV is de referte-eis voor een LIO 20
weken, en dat is niet het geval. Voor een LIO is de referte-eis 26 uit 39
weken. De referte-eis van 20 weken geldt voor kortdurende contracten en de
LIO is zeer expliciet daarvan uitgesloten. Het LIO-contract is een normaal
contract en is uitgesloten van die referte-eis. Ik wijs op hetgeen hierover
wettelijk is vastgelegd en blijkbaar moet ik dat nog eens duidelijk maken
aan het CNV.Het CNV stelde verder dat er problemen zullen ontstaan, omdat de persoon
in een vacature moet worden benoemd. Ook dat is expliciet niet het geval.
Ook hierover bestaat kennelijk een misverstand. Bezorgdheid is overigens altijd
goed en die verplicht mij ertoe om te zorgen dat het kabinet de CNV-bonden
nog even goed informeert.Mevrouw Van der Hoeven (CDA):Zal de minister ook aan het participatiefonds iets doen uitgaan, opdat
het niet alsnog achteraf gebeurt? Want daar zit natuurlijk het probleem: bij
de instroomtoets in het participatiefonds.Minister Ritzen:Ja, dat zou verstandig zijn. Ik loop natuurlijk het risico dat het participatiefonds
zal vinden dat ik de uitvoering bemoeilijk, maar het is toch verstandig om
te doen, en wel zo snel mogelijk. Ik ben mevrouw Van der Hoeven erkentelijk
voor haar betrokkenheid, ook bij onze uitvoering.Mevrouw Van der Hoeven (CDA):Voorzitter! Het beleid van de minister moet natuurlijk niet nog tegenstrijdiger
worden dan het soms al lijkt.Minister Ritzen:Ik heb al bevestigend geantwoord en het lijkt mij dat mevrouw Van der
Hoeven daarmee goed uit de voeten kan.Voorzitter! Ik ben aan het eind van mijn beantwoording gekomen.De algemene beraadslaging wordt gesloten.De voorzitter:Ik stel voor, vanavond te stemmen.Daartoe wordt besloten.De vergadering wordt van 17.30 uur tot 19.00 uur geschorst.De voorzitter:Mijn excuses voor het feit dat wij iets later beginnen dan is aangekondigd. 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/h-tk-19961997-5983-5999.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl