Behandeling van het wetsvoorstel Wijziging van de Wet op het hoger onderwijs en wetenschappelijk onderzoek in verband met de positiebepaling van de Open Universiteit binnen het hoger onderwijs en wijziging van de bestuursorganisatie (25161)
Staten-Generaal — Handelingen 
Datum: 2014-07-11 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Handeling 1996-1997, pag. 5317-5332

 
 
 

Handeling

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Vergadernummer
Datum vergadering

13-05-1997

Tweede Kamer der Staten-Generaal

1996-1997

nr. 75, pagina 5317-5332

29-04-1997

 

 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties over kamerdossier

Kamerdossier 25161Toon publicaties die dit dossier behandelen

 
 
 Publicaties in vergadering

Lijst van ingekomen stukken (dinsdag 29 april 1997)Pagina 5332-5334
Vragen van Oedayraj Singh Varma over racisme op de politieschool te Lochem, tijdens het mondelinge vragenuurPagina 5305-5307
Regeling van werkzaamheden (dinsdag 29 april 1997)Pagina 5308-5313
Stemmingen in verband met het wetsvoorstel Wijziging van de Wet schadeloosstelling leden Tweede Kamer, van de Wet vergoedingen leden Eerste Kamer en van de Wet schadeloosstelling, uitkering en pensioen leden Europees Parlement (wijziging bedragen schadeloosstelling en vergoedingen) (25160)Pagina 5314-5314
Stemming in verband met het voorstel van de VVD-fractie over technoleasePagina 5316-5317
Stemmingen in verband met het wetsvoorstel Regels betreffende bijzondere verrichtingen op het gebied van de gezondheidszorg (Wet op bijzondere medische verrichtingen) (24788)Pagina 5314-5314
Vragen van het lid Verkerk aan de minister van Defensie over de staking van het drugsonderzoek in SeedorfPagina 5307-5308
Presentie en opening (dinsdag 29 april 1997)Pagina 5305-5305
Stemmingen in verband met het wetsvoorstel Wijziging van enige bepalingen in het Wetboek van Strafvordering inzake het rechtsgeding voor de politierechter en de mededeling van vonnissen en arresten met het oog op het instellen van een rechtsmiddel en van de bepalingen in het Wetboek van Strafrecht betreffende het kennisgeven en het ingaan van de proeftijd bij een voorwaardelijke veroordeling (24834), en over: de motie-O.P.G. Vos over mandatering van bevoegdheden van de officier van justitie (24834, nr. 10); en twee andere motiesPagina 5315-5316
Stemmingen in verband met het wetsvoorstel Goedkeuring van het op 28 maart 1995 te Brussel tot stand gekomen Protocol houdende wijziging van de eenvormige Beneluxwet inzake tekeningen of modellen alsmede intrekking van de Wet bestrijding namaakprodukten (24509), en over: de motie-Voûte-Droste c.s. over opneming van wereldwijde uitputting in communautaire regelgeving inzake intellectuele eigendom (24509, nr. 7)Pagina 5313-5313
Behandeling van het wetsvoorstel Wijziging van de Wet op de motorrijtuigenbelasting 1994 en van enkele andere wetten in verband met herziening van de tariefstructuur voor vrachtauto's (25158)Pagina 5314-5314
Stemmingen over zeven moties, ingediend bij het debat over nevenfuncties van Tweede-Kamerleden, te weten: de motie-Wolffensperger over het van gelding worden van de twee gedragsregels, zoals voorgesteld door de meerderheid van het Presidium (25038, nr. 9); de motie-Wolffensperger over een vaststaand toetsingskader (25038, nr. 10); de motie-Marijnissen over een commissariaat bij een commercieel bedrijf (25038, nr. 11); de motie-Marijnissen over een aantal gedragsregels (25038, nr. 12); en drie andere motiesPagina 5314-5315
Behandeling van het wetsvoorstel Wijziging van de Wet op het hoger onderwijs en wetenschappelijk onderzoek in verband met de positiebepaling van de Open Universiteit binnen het hoger onderwijs en wijziging van de bestuursorganisatie (25161)Pagina 5317-5332

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 99 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
Aan de orde is de behandeling van:het wetsvoorstel Wijziging
van de Wet op het hoger onderwijs en wetenschappelijk onderzoek in verband
met de positiebepaling van de Open Universiteit binnen het hoger onderwijs
en wijziging van de bestuursorganisatie (25161).De algemene beraadslaging wordt geopend.De heer Beinema (CDA):Voorzitter! Over het onderhavige voorstel van wet kan en zal ik kort zijn.
Bij de schriftelijke behandeling is al gebleken dat de CDA-fractie geen grote
problemen heeft met de voorgestelde nadere positiebepaling van de Open Universiteit,
die ontstaat door een accentverschuiving ten gunste van de onderwijsinnovatie.
Wel hebben wij onze zorg geuit over de onderwijstaak ten bate van de tweedekansstudenten.
Die taak zou in een meer marktgerichte positie het risico lopen ondergeschikt
gemaakt te worden aan de innovatietaak. De minister heeft in zijn nota naar
aanleiding van het verslag die zorg voor een groot deel weggenomen. Ik citeer
uit die nota: "de onderwijstaak en -verantwoordelijkheid van de overheid,
ook in financiële zin om de uitvoering van die taak mogelijk te maken,
zijn verankerd in de wet."De consequentie daarvan lijkt te zijn dat deze verantwoordelijkheid van
de overheid haar weerklank vindt in de verplichtingen die de Open Universiteit
in de aan te passen bekostigingsregeling zullen worden opgelegd. Kan de minister
deze veronderstelling bevestigen? Mijn fractie zal in ieder geval van die
regeling die als AMvB aan de Kamer zal worden voorgelegd, met bijzondere belangstelling
kennisnemen.Voorzitter! De regionale studiecentra zijn een belangrijk om niet te zeggen
onmisbaar instrument bij het hoger onderwijs voor de tweedekansstudenten.
De huidige spreiding daarvan is met name van belang voor die regio's waar
geen of nagenoeg geen instellingen voor hoger onderwijs zijn. Dat belang wordt
door de minister in de nota naar aanleiding van het verslag duidelijk beaamd.
Dat waardeert mijn fractie. Maar die waardering wordt beperkt en gerelativeerd
door het gegeven dat de minister en daarmee de Kamer geen greep heeft op de
eventuele opheffing van bestaande studiecentra. Het college van bestuur en
de raad van toezicht kunnen immers terzake beslissingen nemen die de minister
niet kan terugdraaien. Hij kan de raad van toezicht toespreken. Dat is alles.Dat is mijn fractie te weinig. Naar onze mening dreigt de overheid zich
op dit essentiële punt te ver terug te trekken. Om dit te voorkomen,
heb ik een amendement ingediend dat uiteindelijk stuk nr. 12 heeft gekregen.
Inmiddels heeft collega Cherribi dit amendement medeondertekend, zodat het
als een amendement-Beinema/Cherribi in stemming zal komen.Een van de twee belangrijkste elementen van de oorspronkelijk in dit wetsvoorstel
voorgestelde wijziging van de bestuursorganisatie betrof de instelling van
een eenhoofdig bestuursorgaan, genaamd president. Onder druk van de coalitiepartners
heeft de minister dit belangrijke onderdeel teruggenomen en heeft hij, nolens
volens neem ik aan, gekozen voor een college van bestuur dat
uit minder dan drie personen mag bestaan. Dat betekent in feite dat het door
collega Van Gelder bij de behandeling van de Wet modernisering universitaire
bestuursorganisatie ingediende en door de Kamer aanvaarde amendement ook voor
de Open Universiteit gaat gelden.Ik had en heb een lichte voorkeur voor een eenhoofdig bestuur van de Open
Universiteit, maar ik zie geen overwegende bezwaren tegen een meerkoppig college
van bestuur. Ik heb in dit geval wel bezwaar tegen het in de wet bieden van
een keuzemogelijkheid. Bij het amendement-Van Gelder werd daarvoor een op
zichzelf redelijke motivering gegeven, namelijk dat de omvang van de universiteiten
zo verschillend is, dat een eigen keuze voor de omvang van het college gerechtvaardigd
is. Dat gold in die situatie. Nu spreken wij niet over een aantal onderling
in grootte verschillende universiteiten, maar over een wetenschappelijke instelling
sui generis waarvan de omvang bekend is. Het lijkt mij daarom gewenst en gepast
dat de wetgevers zelf de keuze maken. Ik nodig de minister uit om in samenspraak
met de Kamer zulks te doen.Mevrouw Jorritsma-van Oosten (D66):Voorzitter! Aan de behandeling van het voorliggende wetsvoorstel is een
lange weg voorafgegaan. Wij hadden eerst het rapport-Datema. Daarop kwam de
beleidsreactie van de minister. Wij hadden een algemeen overleg op 23 november
1995 en toen gebeurde er veel te lang niets. Ten slotte is het voorliggende
wetsvoorstel ingediend met, gelukkig voor de fractie van D66, een nota van
wijziging.De Open Universiteit is voor mijn fractie zeer belangrijk. Mijn angst,
tijdens het algemeen overleg geuit, over het leegzuigen van de onderwijspoot
door de innovatiepoot, is gelukkig door dit wetsvoorstel enigszins weggenomen.
Er wordt duidelijk aangegeven dat de twee taken nevengeschikt zijn. De rol
van de Open Universiteit zal in het kader van de permanente educatie in de
toekomst steeds belangrijker worden, en dat is prima, maar voor ons is zeer
belangrijk dat de prioriteit in de onderwijspoot ligt bij het tweedekansonderwijs.
De vijver hiervoor is nog lang niet leeg. Nieuwe doelgroepen dienen zich aan.
Ik denk bijvoorbeeld aan uitvallers uit het reguliere hoger onderwijs, die
ik ook zie als tweedekansers, en vooral ook aan tweedegeneratiemigranten.
Er zou voor deze groepen veel meer informatie of zelfs reclame van de Open
Universiteit moeten zijn. Is de minister dat met mij eens? Voor deze doelgroep
zijn ook de regionale studiecentra buitengewoon belangrijk, niet alleen de
aanwezigheid daarvan maar ook de invulling en de bemensing; ik kom daar nog
op terug. Voorzitter! Ik zal niet op alle onderdelen uitvoerig ingaan, maar
drie zaken in mijn betoog aan de orde stellen: om te beginnen de bestuursvorm
en de medezeggenschap, vervolgens de studiecentra en ten slotte het consortium.Inzake de bestuursvorm en de medezeggenschap begin ik met de raad van
toezicht. D66 juicht het toe dat aangesloten is bij de MUB wat betreft het
horen van de ondernemingsraad en de studentenraad, alvorens tot benoeming
of ontslag over te gaan. Hetzelfde geldt voor een lid dat bijzonder vertrouwen
geniet van de ondernemingsraad en de studentenraad. Een voordracht van de
ondernemingsraad en de studentenraad zou van de raad van toezicht te veel
een onderdeel van de instelling maken en te weinig een vervanging van de minister
in het kader van het op afstand plaatsen van de instelling. Daar zijn wij
dan ook geen voorstander van. Bovendien zou dat de toegedichte rol van de
raad van toezicht in de evaluatie volstrekt onmogelijk maken. Overigens zegt
de nota naar aanleiding van het verslag dat de raad van toezicht over de aan
haar toegedeelde goedkeuring van besluiten van het college van bestuur door
de minister kan worden aangesproken, maar dat de minister die goedkeuring
niet kan terugdraaien. Wat moet ik mij hierbij precies voorstellen? Kan de
minister mij dat nog wat meer duidelijk maken?Ik ga over op het college van bestuur. Al vanaf het begin heeft D66 zich
verzet tegen een verplichte eenhoofdige leiding van de Open Universiteit.
In de nota van wijziging is uiteindelijk de mogelijkheid geschapen om een
meerhoofdig college van bestuur te benoemen. Dat stemt ons tevreden. Toch
is de formulering wat halfslachtig. Aan de volzin: "het college van bestuur
bestaat uit ten hoogste drie leden, waaronder de voorzitter" is nog toegevoegd:
"het college van bestuur kan bestaan uitsluitend uit de voorzitter". Dit nu
is een volstrekt overbodige toevoeging. Of is die bedoeld om het makkelijker
te maken tot een eenhoofdige leiding over te gaan? Ik heb een amendement ingediend
om deze volzin eruit te halen. Ik ga ervan uit dat het aantal leden van het
college van bestuur onderdeel is van het bestuurs- en beheersreglement, dat
ook de goedkeuring behoeft van de raad van toezicht. Dit alles, voorzitter,
zie ik als behorend bij de interne organisatie, die wat ons betreft onderdeel
zal uitmaken van een evaluatie die over enige jaren zal plaatsvinden. Ik kom
daarop nog terug.Ook wat de studentenraad betreft is de nota van wijziging volgens ons
een verbetering. De instemmingsbevoegdheid van de studentenraad is uitgebreid
tot delen van het onderwijs- en examenreglement in aansluiting op de regeling
daarvan in de MUB. Een en ander wordt dan vastgelegd in het bestuurs- en beheersreglement.
Ik ga ervan uit dat daarin wordt vastgesteld hoe de instemming geschiedt en
niet of de instemming geschiedt. Ook zal daarin moeten worden vastgelegd welk
orgaan het onderwijs- en examenreglement vaststelt. De D66-fractie heeft daarbij
grote voorkeur voor de faculteitsdirectoraten boven het college van bestuur.
Hiermee heeft ook te maken het adviesrecht van de studentenraad. Ik neem aan
dat dit advies niet alleen uitgebracht kan worden aan de raad van toezicht
en het college van bestuur, maar afhankelijk van het onderwerp, de studenten
betreffende, ook aan de vijf directoraten. Hetzelfde geldt natuurlijk ook
voor de opleidingscommissies. Ook dat is een onderdeel dat wij belangrijk
vinden voor de evaluatie. Hierover heeft de heer Van Gelder een amendement
ingediend dat door mij ondersteund is.Dan kom ik bij de studiecentra. Hierbij wil ik twee dingen onderscheiden:
de vormgeving en het aantal. De vormgeving zal van aard veranderen, zo is
de planning. Op zichzelf is dat natuurlijk mogelijk, maar wat D66 betreft
hoort daar wel een aantal randvoorwaarden bij. De vorm moet zodanig zijn dat
de doelgroep tweedekansers er in ieder geval mee uit de voeten
kan. Daar willen wij de minister ook op kunnen aanspreken. Juist deze doelgroep
heeft behoefte aan contacten met levende personen die ook nog wat voor ze
kunnen betekenen en niet aan contacten met computers alleen. Nu speelt de
informatietechnologie in het afstandsonderwijs uiteraard een zeer belangrijke
rol. Bovendien heb ik in het gesprek met het college van bestuur van de Open
Universiteit onlangs begrepen dat in het kennismakingstraject voor nieuwe
studenten ook een kennismaking met de "muis" – de elektronica dus –
is opgenomen. Dat is natuurlijk nuttig en nodig, maar het mag niet tot gevolg
hebben dat er over enige tijd in de studiecentra alleen nog maar mensen zijn
die nieuwe studenten kunnen inschrijven of brochures kunnen uitdelen en dat
de rest via een schermpje moet gebeuren. Dit, terwijl er wel de behoefte bestaat
bij studenten om tijdens de studie af en toe "face to face" contact te hebben.
Ook dit moet in de evaluatie worden meegenomen.Het aantal regionale studiecentra heeft in hoge mate te maken met de mogelijkheden
voor opheffing van de bestaande centra. Hierover heb ik al diverse malen mijn
ongerustheid uitgesproken. Daarbij sluit ik aan bij de opmerkingen van de
heer Beinema. Niet alleen moeten er voldoende studiecentra zijn op voldoende
plaatsen in het land om de doelgroepen en de studenten te kunnen bedienen.
Daarnaast is nog een ander punt van belang. Vooral in de regio's waar weinig
regulier hoger onderwijs aanwezig is, is een regionaal studiecentrum van de
Open Universiteit een zeer belangrijk knooppunt in de kennisinfrastructuur.
Hoewel het wellicht klein is, is het toch uiterst belangrijk. Kortom, het
opheffen van dit soort studiecentra moet zoveel mogelijk vermeden worden.Nu staat er in het wetsvoorstel een vrij zware procedure. De ondernemingsraad –
dat neem ik tenminste aan – en de studentenraad moeten adviseren, het
college van bestuur besluit en de raad van toezicht keurt goed. Het gaat dus
niet zomaar, maar het blijft mogelijk. Nu zouden wij kunnen besluiten alleen
sluiting toe te staan na tussenkomst van de minister. Een dergelijk amendement
heeft de heer Beinema, gesteund door de heer Cherribi, dan ook ingediend.
Maar dan creëren wij een situatie die volstrekt vreemd is aan datgene
waar wij de afgelopen jaren mee bezig zijn geweest. Dat zou namelijk een uitzondering
zijn op het systeem van de autonomie van de instellingen en het op afstand
zetten van de minister waar wij in het hoger onderwijs al zo lang mee bezig
zijn. Daar is mijn fractie dan ook geen voorstander van. Omdat wij wel vinden
dat die regionale studiecentra met name in die buitenregio's zo belangrijk
zijn, moeten wij daar iets anders op verzinnen.De heer Cherribi (VVD):Voorzitter! Als de Open Universiteit een gewone universiteit is, waarom
is de Open Universiteit dan niet meegenomen tijdens de beleidscyclus van de
MUB? De Open Universiteit is volgens mij dus een buitenbeentje. Het amendement
van de heer Beinema en mij is dan ook goed.Mevrouw Jorritsma-van Oosten (D66):Ik neem aan dat u dat ook vindt, anders had u uw handtekening er niet
onder gezet. Er is nog een ander punt. De Open Universiteit is inderdaad iets
aparts. De MUB betreft niet het hele hoger onderwijs. Wij hebben ook nog het
hoger beroepsonderwijs, waarin het op afstand zetten van de minister en het
geven van meer autonomie aan de instellingen aan de orde zijn geweest. De
MUB is daar een onderdeel van, de Open Universiteit is daar ook een onderdeel
van. Bovendien zijn er meer overleggen geweest. Ik wijs op de HBO-raad, de
VSNU en de decentralisatie van de arbeidsvoorwaarden. Dat zijn allemaal zaken
in het hele traject waarin wij als kabinet en Kamer de instellingen voor hoger
onderwijs op grotere afstand hebben gezet. In dat geheel zitten verschillende
onderdelen en een van die onderdelen is de Open Universiteit. Ik vind dat
wij in regio's waarin geen instellingen van hoger onderwijs zijn, de studiecentra
zoveel mogelijk, liefst allemaal, overeind moeten houden. Dit houdt niet in
dat wij voor één onderdeel van een deel van een heel groot palet
van zaken iets apart moeten regelen.Ik heb al een aantal keren gezegd dat ik van mening ben dat er een evaluatie
moet komen van de Open Universiteit. Dit wordt, wat de innovatiepoot betreft,
al in het voorstel aangegeven. Ik wil dit uitbreiden naar de interne organisatie.
Bij de interne organisatie horen ook de studiecentra. Ik vind dat dit een
ijkpunt moet zijn. Ik wil dat binnen een afgesproken aantal jaren een evaluatie
plaatsvindt en dat wij met elkaar afspreken dat, voordat die evaluatie plaatsvindt,
geen enkele van de bestaande regio's zonder studiecentrum mag komen. Dit houdt
in dat geen studiecentra in de zogenaamde buitenregio's gesloten mogen worden,
voordat een evaluatie van het functioneren van de Open Universiteit in de
nieuwe vorm heeft plaatsgehad. Wij spreken dus het volgende af: over maximaal
drie jaar gaan wij de zaken evalueren; tot die tijd mogen geen regionale studiecentra
in de betrokken regio's worden opgeheven; als er geëvalueerd wordt, komt
de Kamer er weer aan te pas.De heer Beinema (CDA):Ik vind het een kunstige oplossing, maar zij is in feite ook gekunsteld.
Enerzijds wordt gezegd dat wij op de regel van de autonomie van de instellingen
geen uitzondering moeten maken. Anderzijds wordt gezegd dat de autonome instellingen
de eerstkomende jaren niet over dat punt mogen gaan. Dan kun je beter duidelijk
in de wet zetten wat je wilt. Ik moet zeggen: de bezwaren klinken mij in de
oren alsof zij komen van iemand die zich tot slavin maakt van een regel waarop
geen uitzonderingen gemaakt zouden mogen worden.Mevrouw Jorritsma-van Oosten (D66):Ik voel mij verre van een slavin, mijnheer Beinema.De heer Beinema (CDA):Het was uiteraard figuurlijk bedoeld, zoals u begrijpt.Mevrouw Jorritsma-van Oosten (D66):Los daarvan, voorzitter, is dit niet iets wat alleen maar hiervoor geldt.
Men kan zich misschien herinneren dat bij de behandeling van de MUB is afgesproken
dat een evaluatie plaats zou vinden. In de Tweede Kamer is gezegd: wij vinden
het goed als dat wordt opgenomen in de evaluatie die toch over een aantal
jaren plaatsvindt in het kader van de complete WHW. In de Eerste Kamer is
dit aangescherpt en is gezegd dat er ook een evaluatie moet plaatsvinden met
betrekking tot de zaken die wij in het kader van de MUB hebben
afgesproken. Het is dus niet zo vreemd om ook ten aanzien van de Open Universiteit
een evaluatie in te bouwen. Bovendien zit al een evaluatie in de voorstellen
van de minister voor wat betreft het innovatiegedeelte en het functioneren
van het consortium. Daarom lijkt het mij juist te stellen: wij breiden dit
uit tot een aantal dingen met betrekking tot de interne organisatie, waarbij
ook het aantal leden van het college van bestuur een rol speelt, evenals het
functioneren van die studiecentra. Tot dat moment moeten de studiecentra in
de buitenregio's niet worden opgeheven. Ik ga ervan uit dat dit gebeurt. Het
lijkt mij een goede zaak om die studiecentra, waarvoor ook ik graag wil strijden,
overeind te houden.Ook het opheffen van studierichtingen dient met grote zorgvuldigheid te
gebeuren. Over de opheffing van de opleiding onderwijskunde hebben ons alarmerende
berichten bereikt. Het moet natuurlijk niet zo zijn dat er nooit een opleiding
waarvoor nauwelijks belangstelling bestaat kan worden opgeheven, maar het
moet wel zorgvuldig gebeuren. Dat wil zeggen dat de studentenraad advies moet
uitbrengen en dat in ieder geval de studenten die met zo'n opleiding bezig
zijn deze ook kunnen afmaken. Ik vraag de minister of daar ook een garantie
voor is.Dan kom ik tot het consortium. Anderhalf jaar geleden heb ik gezegd dat
innovatie niet ten koste mag gaan van de onderwijstaak en dat blijf ik zeggen.
Nu staat in de voorstellen dat onderwijs en innovatie nevengeschikt zijn en
bovendien dat de bekostiging van de projecten evenredig verdeeld is tussen
de Open Universiteit en de deelnemende partners. Dit stelt mij enigszins gerust.
Er wordt evenwel 15 mln. vrijgemaakt uit de reguliere begroting. Dat is toch
behoorlijk veel geld. Heeft dit geen ontslagen tot gevolg, doordat er bestaande
functies worden opgeheven? Hoe staat het eigenlijk met de projecten? Zijn
ze vooral nog in het planstadium of zijn er ook al in uitvoering? Kan zich
geen situatie voordoen waarbij er een onderuitputting van de beschikbaar gemaakte
gelden is? Die kan dan beter worden teruggesluisd naar het onderwijs. Graag
krijg ik hierover uitleg van de minister.Dit brengt mij op de bekostiging van de Open Universiteit. In de voorstellen
wordt gesproken over een bekostigingsregeling. Wanneer kunnen wij die tegemoetzien
en hoe? Is dit een aparte regeling of maakt zij onderdeel uit van de HOOP-wetgeving,
die wij overigens ook langzamerhand met zeer veel spanning tegemoetzien?De evaluatie is in mijn betoog al een aantal malen aan de orde geweest.
In het overleg op 23 november 1995 is al gesproken over de noodzaak van een
evaluatie van de innovatietaak van de Open Universiteit, in de vorm van een
consortium met andere instellingen voor hoger onderwijs. Dat is nu toegezegd
en staat ook in de voorstellen. Ik heb toen een periode van twee jaar genoemd,
waarna deze evaluatie zou moeten plaatsvinden. Ik wil een en ander nu wat
aanscherpen en samenvatten. Er komt binnen drie jaar na het in werking treden
van de wet een evaluatie. Daarin wordt naast de innovatie ook de interne organisatie
van de Open Universiteit meegenomen, met daarin in ieder geval opgenomen het
functioneren van het college van bestuur, gerelateerd aan het aantal leden,
het vaststellen en functioneren van de onderwijs- en examenregelingen en het
functioneren van het netwerk van studiecentra, waarbij de regionale studiecentra
in de buitenregio's extra aandacht verdienen. Ik heb overigens een motie daarover
voorbereid. Vóór deze evaluatie mogen er dus geen studiecentra
worden opgeheven als het gevolg zou zijn dat er regio's zonder studiecentrum
ontstaan.Voor de rest staat D66 positief tegenover het wetsvoorstel, vooral na
de ingediende nota van wijziging, waarbij twee van onze belangrijkste bezwaren
tegen het oorspronkelijke voorstel zijn weggenomen. Daar houden wij van, dat
de minister wensen van D66 inwilligt!De heer Van Gelder (PvdA):Voorzitter! Het voorliggende wetsvoorstel lijkt eenvoudig, zeker nadat
wij zo uitgebreid over de modernisering van de universitaire bestuursstructuur
hebben gesproken, want de discussie over de Open Universiteit hoort daar in
belangrijke mate op aan te sluiten. Belangrijker is op z'n minst na te gaan
in hoeverre dit de toekomst van de Open Universiteit dient. Dat is de vraag
waar het natuurlijk uiteindelijk om gaat. Daarom wil ik allereerst aandacht
besteden aan de toekomst van de Open Universiteit en pas daarna aan de concrete
voorstellen met betrekking tot de bestuursstructuur.Een van de centrale thema's van het wetsvoorstel is de formele uitbreiding
van het takenpakket. Eerst ging het alleen om het verzorgen van afstandsonderwijs
en nu ook om het leveren van een bijdrage aan onderwijsinnovatie in het hoger
onderwijs. Van meet af aan is dat wel aan de orde geweest, maar nu wordt het
ook formeel de opdracht van de Open Universiteit. Op zichzelf is er niet zoveel
op tegen om dat vast te leggen; toch heb ik er wat aarzelingen bij. Immers,
nu wordt uitgesproken dat de innovatietaak voor het hele hoger onderwijs meer
accent moet krijgen. De Open Universiteit móét een sterke impuls
aan die innovatie geven, die taak is niet vrijblijvend. Ik citeer maar een
paar zinsneden uit de memorie van toelichting en de nota naar aanleiding van
het verslag. Maar innoveren doe je niet in je eentje, dus ik vraag me af aan
welke voorwaarden er is voldaan om deze opdracht zo expliciet aan de Open
Universiteit mee te kunnen geven. Is het nu te verwachten dat er veel meer
terecht kan komen van die innovatie dan in het verleden? Het staat vast dat
de Open Universiteit veel expertise heeft en dus een bijdrage kan leveren
aan de ontwikkelingen in het hogere onderwijs. Maar tot nu toe is de Open
Universiteit niet voldoende ingeschakeld.Voorzitter! Deze vragen zijn vooral relevant, omdat ik er graag de nadruk
op gelegd zou zien dat er sprake is van gelijkwaardigheid van de Open Universiteit
en de andere instellingen voor hoger onderwijs. Er wordt nu gezegd dat er
15 mln. van het bedrag dat de Open Universiteit krijgt, aan innovatie besteed
móét worden. Is dit nu het bedrag dat de Open Universiteit moet
inzetten voor innovatieopdrachten van andere universiteiten of betreft het
samenwerkingsverbanden waarbij de bijdrage van de Open Universiteit uiteindelijk
op een bedrag van 15 mln. kan uitkomen, maar waarvan zij zelf ook voordeel
heeft? Gaat het dus steeds om het verbeteren en vernieuwen van het hoger onderwijs
als geheel of is het de bedoeling dat een deel van het geld van de Open Universiteit wordt ingezet om ergens anders ontwikkelingen mogelijk
te maken?Essentieel is voorts wat de positie van de Open Universiteit in de toekomst
zal zijn. Ik vind niet dat het toekomstbeeld helder geschetst is. Ik ben het
dan ook met de Onderwijsraad eens dat daar wat vraagtekens bij te zetten zijn.
Voorlopig is wel duidelijk wat er verwacht wordt, maar dat geldt niet in breder
verband. De grote vraag is dus hoe het stelsel van hoger onderwijs zich in
het algemeen zal gaan ontwikkelen en welke rol de Open Universiteit daarbij
kan spelen. Wij weten dat alle instellingen meer werk gaan maken van permanente
educatie. Althans, dat kunnen wij verwachten; dat wordt een zwaarder thema
in ons land. En ik kan mij dus ook voorstellen dat alle instellingen voor
hoger onderwijs zich daarmee gaan bezighouden. Daar zijn ook nieuw leermethoden
voor nodig, zoals onderwijs op afstand. Daarnaast verwachten wij nog steeds –
ook wij zijn in blijde afwachting van de reactie van de Raad van State op
het voorstel inzake het HOOP – een differentiatie in de leerwegen. Deze
kan duaal plaatsvinden, dus eventueel ook met onderwijs op afstand. Het verschil
tussen de Open Universiteit en de andere instellingen kan dus kleiner worden,
vooral als het gaat om de voorzieningen voor degenen die al een opleiding
in het hoger onderwijs hebben afgerond. De Open Universiteit zou dus op grotere
schaal onderdeel kunnen gaan uitmaken van een netwerk van instellingen. Graag
een reactie van de minister hierop. Ziet hij op termijn de specifieke taak
van de Open Universiteit vooral in het ter beschikking stellen van opleidingen
aan tweedekansers? Dat is namelijk bij uitstek de toetssteen die de fractie
van de PvdA bij alle voorstellen gebruikt.Het staat dus vast dat de andere instellingen veel kunnen leren van de
ervaring van de Open Universiteit, dat de doorwerking van vernieuwende gedachten
nog niet echt van de grond is gekomen en dat het een positieve ontwikkeling
is als die nieuwe taakomschrijving ertoe kan leiden dat er meer samenwerkingsverbanden
ontstaan, zoals rondom het consortium. Maar met de toegevoegde taak zou dan
een extra basis gelegd kunnen worden voor versterking van de rol van de Open
Universiteit bij de vernieuwing van het totale hoger onderwijs, waarmee de
Open Universiteit een essentieel onderdeel van het geheel zou worden. Maar
omdat deze vraag niet vrijblijvend is, blijft het de vraag hoe de Open Universiteit
afgerekend zal worden op de verwachtingen van de minister in dit opzicht.
Een helder inzicht in wat er verwacht kan en mag worden, is dan ook op z'n
plaats. Ik wil deze kwestie toespitsen op twee problemen.In de eerste plaats noem ik het probleem dat het aantal studenten aan
de Open Universiteit terugloopt. Het aantal tweedekansers is ongeveer constant
gebleven; althans, volgens de nota van wijziging. Elders staat dat de vraag
naar onderwijs op afstand van studenten met een reeds afgeronde hogere opleiding
toeneemt. Dan zou de vraag van tweedekansers dus beperkt zijn en stabiel blijven.
Goed, de memorie van toelichting en de andere stukken zijn daar niet echt
helder over, maar in ieder geval is wel duidelijk dat die tweedekansers niet
centraal staan, terwijl dat toch het uitgangspunt voor de Open Universiteit
was. De vraag naar permanente educatie zal toenemen; de overheid kan daar
inderdaad niet op alle terreinen verantwoordelijk voor zijn, maar wel voor
de opbouw van een voorzieningenpatroon en door ervoor te zorgen dat er ook
voorzieningen op dat vlak zijn. Dus voor onze fractie is doorslaggevend in
hoeverre de Open Universiteit zich in de komende jaren extra zal inspannen
om meer tweedekansers een opleiding te geven. Tot nu toe is dit niet goed
uit de verf gekomen en ik zou graag zien dat de vernieuwing waarover wij nu
praten, er ook toe kan leiden dat de Open Universiteit doelgroepen gerichter
gaat benaderen en tweedekansers tot een heel specifieke doelgroep gaat rekenen.
Is het mogelijk om met de Open Universiteit concretere afspraken te maken?
Ik wijs er bijvoorbeeld op dat de komende jaren het aantal tweedekansers met
10% of 15% zal toenemen. Ik wil graag dat de Open Universiteit zich meer inspant
voor het tweedekansonderwijs.In het verlengde daarvan geef ik aan dat mijn fractie de Open Universiteit
daarop zal beoordelen, ook waar het het eigen beleid betreft. Blijft de vraag
hoe, en dat is het tweede punt waarop ik de afrekeningssystematiek graag nader
zie uitgewerkt, de innovatietaak gestalte krijgt. Tot nu toe is niet erg duidelijk
op welke wijze de minister straks de Open Universiteit wil beoordelen op de
vraag of ze aan de innovatietaak heeft voldaan. Er komt een raad van toezicht
die mijns inziens erop moet toezien dat de universiteit zich houdt aan een
aantal beleidsuitgangspunten. De Open Universiteit echter maakt deel uit van
een consortium en daar maken weer vele andere universiteiten deel van uit.
Het is de grote vraag hoe de minister straks beoordeelt dat de taakopdracht
vanuit de Open Universiteit effectief is ingevuld. Het is namelijk mogelijk
dat de Open Universiteit zich waanzinnig inspant om tot meer innovatie te
komen en bereid is om daartoe allerlei hand- en spandiensten te verrichten,
maar dat door de activiteiten van andere instellingen de innovatie onmogelijk
is gemaakt. Je mag dit de Open Universiteit niet aanrekenen.In het kader van de nieuwe bekostigingssystematiek, de nieuwe relatie
tussen de overheid en de instelling, zie ik graag dat we straks niet tot een
algemene evaluatie komen, maar dat we vooral tot een oordeel komen aan de
hand van concrete afspraken vooraf. Deze afspraken kunnen zich toespitsen
op de rol van de Open Universiteit bij het bieden van voorzieningen voor tweedekansers
en op de vernieuwingen en de innovatietrend. Ik vind dit vooral belangrijk,
omdat ik wil dat het duidelijk wordt aan welke opdracht degenen die straks
in de raad van toezicht gaan zitten, moeten voldoen.Ik vraag dus de minister of hij bereid is in het kader van de uitwerking
van het verhaal over de nieuwe bekostiging duidelijk aan te geven wat wij
de komende jaren van de Open Universiteit verwachten. Ik vraag dit mede omdat
het duidelijk moet zijn hoe de raad van toezicht zijn feitelijke werkzaamheden
moet vervullen.Mijn fractie stond op grond van de memorie van toelichting behoorlijk
kritisch tegenover het wetsvoorstel. Dat kwam vooral door de gebezigde termen,
het modieuze gedoe over de "marktgerichte oriëntatie die een raad van
toezicht nodig maakt, die een eenhoofdige leiding veronderstelt", enz. Ik
vond dat geen overtuigende argumentatie en ik heb van het begin af aan niet
begrepen waarom de minister niet gewoon aansluiting heeft
gezocht bij de redenering die in de Wet modernisering universitaire bestuursstructuur
is gehanteerd. Daarin werd niet gezegd dat een raad van toezicht nodig is
vanwege de marktgerichte oriëntatie, maar omdat de minister tot een herijking
wilde komen van de relatie tussen overheid en instellingen en dus het toezicht
enigszins op afstand wilde plaatsen. Een eenhoofdige leiding kun je natuurlijk
nooit verdedigen met het argument van een marktgerichte oriëntatie. Er
zijn kleine bedrijven met veel mensen in een directie en er zijn grote bedrijven
met weinig mensen op die plek. Dit is afhankelijk van het takenpakket en de
manier waarop men daarmee omgaat.Dit leidde, wat mij betreft, tot veel vragen over de positie van de overheid
in het geheel en zeker nadat ertussendoor bij de behandeling van de keuze
van het OR-regime de opmerking stond dat men gekozen had voor een OR-regime
particuliere sector omdat permanente educatie geen specifieke overheidstaak
meer is. Dat wekte de indruk dat de minister op een heel andere manier over
permanente educatie in relatie met het hoger onderwijs ging praten. Uit de
nota naar aanleiding van het verslag is gebleken dat het allemaal genuanceerder
bezien moest worden, maar bij ons rijst de vraag hoe de minister echt aankijkt
tegen het hoger onderwijs. Er is een discussienota geweest over marktwerking
deregulering in het hoger onderwijs, die Kamerbreed afgeschoten is. Dat was
terecht, omdat het geen goed stuk was. In de nota van toelichting komen weer
modieuze opmerkingen naar voren over marktgerichte oriëntatie en wat
dit allemaal zou moeten betekenen. Ik daag de minister uit om zijn eigen opvattingen
daarover weer te geven. Dit moet op een duidelijke en evenwichtige manier
gebeuren, zoals we de minister – met terugwerkende kracht – kennen.
Hij kan dit bijvoorbeeld doen in het nieuwe HOOP of in de memorie van toelichting
bij de begroting. Ik vind dat er alle aanleiding voor de minister is om de
relatie tussen het ministerie en het veld duidelijker gestalte te geven en
daaraan een beschouwing te wijden in bijvoorbeeld het volgende HOOP. Ik nodig
de minister daar gaarne toe uit, want ik vind dat hij daarvoor nu de ruimte
moet nemen, gezien de opmerkingen die hij eerst naar voren heeft moeten brengen
in het kader van de nota over de marktwerking en deregulering en de nogal
modieus getinte opmerkingen in de memorie van toelichting. Zoals gezegd, ik
ben redelijk gerustgesteld door de manier waarop uiteindelijk in de nota naar
aanleiding van het verslag gereageerd is op opmerkingen van de Kamer.Er resteren mij een paar opmerkingen over de bestuursstructuur. In algemene
zin moet zoveel mogelijk worden aangesloten bij de modernisering universitaire
bestuursstructuur, dus bij de wet die wij enige tijd geleden behandeld hebben.
Dat had van begin af aan beter gekund. Het is nu enigszins hersteld. Ik vind
het dus handiger om voor het college van bestuur vast te leggen dat dit uit
maximaal drie leden kan bestaan. Dat betekent dat het uit één
lid kan bestaan, dat het uit twee leden kan bestaan en dat het uit drie leden
kan bestaan. Ik heb er niets op tegen dat er bij de Open Universiteit een
president komt. Het amendement dat ik uiteindelijk heb ingediend, heeft geen
andere strekking dan te benadrukken dat ik het verstandig vind om zoveel mogelijk
met een eensluidende wetgeving te werken. Wat mij betreft kan er ook een eenhoofdige
leiding komen.Er komt een raad van toezicht. Daarbij ga ik ervan uit dat de regeling
die hier getroffen is, identiek is aan die van de MUB. Ik vind het echter
ook hier van belang dat duidelijk is binnen welk kader die raad van toezicht
zijn werk kan doen. Ik zou het dus heel verstandig vinden als de minister
bij het uitwerken van die bekostigingsrelatie aangeeft wat hij de komende
tijd van de Open Universiteit verwacht en dat dus aan de hand daarvan de raad
van toezicht zijn werkzaamheden kan verrichten.De heer Cherribi (VVD):Ik heb nog een vraag aan de heer Van Gelder over de eenhoofdige leiding.
Is hij voor een zonnekoning in plaats van een college?De heer Van Gelder (PvdA):Ik wist niet dat elke president automatisch een zonnekoning werd. Ik vind
dat ook een beetje tegenstrijdig. Het is of een president of een koning. Wat
bedoelt hij met zijn vraag?De heer Cherribi (VVD):Ik zal dat straks in mijn betoog aangeven.De heer Van Gelder (PvdA):Ik hoop dat de heer Cherribi op zich laat inwerken dat er grote bedrijven
zijn met grote directies, grote bedrijven met kleine directies, kleine bedrijven
met grote directies, wat meestal niet werkt, en kleine bedrijven met kleine
directies. Ik vind dat het bestuur van een organisatie afhankelijk moet zijn
van het takenpakket. Bij de Open Universiteit is het takenpakket helder gedefinieerd.
Dat kan zelfs nog helderder worden als invulling wordt gegeven aan wat ik
de minister heb gevraagd, namelijk om aan te geven wat verwacht wordt van
die instelling. Dan is er niets op tegen om met een eenhoofdige leiding te
werken. Dat heeft niets met zonnekoningen te maken, maar met goed werkende
presidenten; zoals er in Duitsland universiteiten zijn die met presidenten
werken en universiteiten die met colleges van bestuur werken, waar meer leden
deel van uitmaken.Op zichzelf vind ik het reëel dat het middenniveau niet geregeld
wordt bij de Open Universiteit. Overigens ook bij de modernisering van de
universitaire bestuursstructuur had de vraag gesteld kunnen worden –
ik heb haar eerlijk gezegd ook gesteld – of het nu zo logisch is dat
je bij de universiteiten alles regelt tot het laagste niveau. Wij doen dat
bij het hoger beroepsonderwijs ook niet. Hier vind ik het in elk geval reëel
om als vertrekpunt te nemen dat het middenniveau niet wordt geregeld.Dan rijzen er wel een paar vragen. De minister is daar niet goed uitgekomen.
Dat is de vraag welke rol de professie nog kan spelen, want die speelt natuurlijk
ook bij de Open Universiteit een rol. De minister kwam er vrij snel toe om
alles wat met inspraak, advisering en besluitvorming te maken had, bij die
oorspronkelijke opzet, de president, te leggen. Dus de president zou de onderwijs-
en examenregeling moeten vaststellen. De president was het aanspreekpunt voor
advisering vanuit de opleidingscommissies. Dat vind ik niet reëel. Ik
ben blij dat de minister tot de conclusie is gekomen dat het verstandiger
is om dit aan de instellingen zelf over te laten en dat hij bij nota van wijziging
heeft vastgelegd dat de vaststelling van het onderwijs- en examenreglement
 in de instelling nader vorm wordt gegeven. Dan kun je denken
aan het model dat mevrouw Jorritsma geschetst heeft, dat dan op faculteitsniveau
gestalte krijgt. Zo kan ik mij ook voorstellen dat de opleidingscommissie
adviseert op dat niveau. Daarom vond ik het logischer om daarover nog een
amendement in te dienen. Ik wil wel graag benadrukt hebben dat de professie
ook binnen de Open Universiteit een belangrijke rol moet spelen. Wij laten
daarmee uiteindelijk redelijk veel ruimte voor de instellingen om een en ander
vast te stellen.Voorzitter! Ten slotte gaat het erom hoe wij straks beoordelen hoe de
Open Universiteit zich opstelt en ontwikkelt. In dat verband ga ik ervan uit
dat de manier waarop de Open Universiteit met haar studenten omgaat, op korte
termijn niet aan verandering onderhevig zal zijn. Ik heb ook niet de verwachting
dat op korte termijn ineens grote wijzigingen gaan plaatsvinden in bijvoorbeeld
de studiecentra of anderszins. Ik vind het eigenlijk buitengewoon vreemd dat,
waar je aan de ene kant accepteert dat de relatie tussen de overheid en de
instellingen anders wordt en je bovendien zou accepteren – wat ik voorsta –
dat er duidelijker afspraken komen tussen de overheid en instellingen over
de te verwachten prestaties, je je aan de andere kant nog van A tot Z gaat
bemoeien met allerlei aspecten van wat ik zou willen noemen: bedrijfsbeleid,
de manier waarop de Open Universiteit zich opstelt. Ik vind daarom een redenering
zoals die door de heer Beinema wordt voorgesteld, niet terecht, namelijk dat
de minister zich weer zou moeten gaan bemoeien met de individuele besluiten.
Ik ga ervan uit dat de studiecentra zoveel mogelijk overeind blijven.Ik vind dat de formulering die mevrouw Jorritsma gekozen heeft –
in de zin van: er mag best wat veranderen, maar laten wij er in ieder geval
vooralsnog tot de evaluatie van uitgaan dat er in elke regio van het land
minstens één voorziening is voor studenten – een redelijk
vertrekpunt is. Als mevrouw Jorritsma geen adequaat antwoord krijgt van de
minister, zal ik haar graag steunen om dit nader als uitspraak van de Kamer
te ondersteunen.De heer Cherribi (VVD):Voorzitter! De wijziging van de Wet op het hoger onderwijs en wetenschappelijk
onderzoek beoogt de versterking van de bestuursorganisatie van de Open Universiteit.
Het bestuur raakt er beter mee toegerust voor de tweeledige missie van de
Open Universiteit: verzorging van afstandsonderwijs en onderwijsvernieuwing.
Hiertoe komt de Open Universiteit op afstand van de overheid en krijgt de
Open Universiteit een eigen raad van toezicht. Onze fractie kan instemmen
met deze algemene uitgangspunten. Ze liggen in lijn met de modernisering van
de universitaire bestuursorganisatie, te weten vergroting van de autonomie
van de onderwijsinstellingen.In de nota van wijziging worden enkele belangrijke veranderingen aangebracht
in de wetswijziging: in plaats van een president een college, aandacht voor
een evenredige vertegenwoordiging van vrouwen en uitbreiding van het instemmingsrecht
van studenten. Mijn fractie kan instemmen met deze wijzigingen, maar heeft
hier en daar toch behoefte aan verduidelijking, met name wat betreft de bestuursorganisatie.
Ik kom hierop terug.Bij de behandeling van het wetsvoorstel zal ik ingaan op de twee opgaven
van de Open Universiteit: het open hoger afstandsonderwijs en de onderwijsinnovatie.
Daarna ga ik in op de voorgestelde bestuursorganisatie en de regeling van
medezeggenschap.De minister heeft in de nota naar aanleiding van het verslag de twee hoofdopgaven
van de Open Universiteit nog eens bevestigd: het verzorgen van het afstandsonderwijs
en onderwijsvernieuwing. Die twee kerntaken van de Open Universiteit blijven
onderwerp van overheidszorg. Voorwaar, een belangrijke vaststelling. Het is
taak en zaak van de Open Universiteit om een breed hogeronderwijsaanbod in
stand te houden en toegankelijk te laten voor wie er beroep op doen.Bij de bekostiging maakt de minister onderscheid tussen tweedekansers
en mensen met een hogere opleiding achter de rug. De minister legt terecht
de prioriteit bij de tweedekansers. Mensen die postdoctorale cursussen willen
doen, kunnen deze cursussen in beginsel uit eigen middelen bekostigen of iets
met hun werkgever regelen. Voor hen zou de marktprijs moeten gelden. Het betekent
een scherpe differentiatie in de cursusprijzen voor de verschillende doelgroepen.
Kan de minister dit onderschrijven?Dan ga ik in op de besluitvorming betreffende de studiecentra. De minister
schrijft dat hij evenwichtige spreiding en goede bereikbaarheid
van regionale studiecentra van groot belang acht voor het functioneren van
de Open Universiteit. Welnu, dat vindt mijn fractie ook. Buiten de Randstad
wonen 9 miljoen mensen. Dan is het inderdaad van belang dat ook mensen in
Limburg, in Zeeland en in het noorden van het land gebruik kunnen maken van
regionale studiecentra. De minister geeft geen harde garantie dat regionale
studiecentra niet zomaar kunnen verdwijnen. Naar mijn mening behoort de regionale
toegankelijkheid van de Open Universiteit mede tot de verantwoordelijkheid
van de regering en van de Kamers. Ik heb daarom een verstrekkend amendement
voorbereid. Hierin wordt een voornemen tot opheffing van studiecentra, waar
uiteraard de raad van toezicht op toeziet, gebonden aan de goedkeuring door
de minister en de Staten-Generaal. Het gaat om het vastleggen van de verantwoordelijkheid
van de overheid voor de regionale toegankelijkheid van die studiecentra.Voorzitter! Ik trek mijn amendement op stuk nr. 8 in en verruil het voor
het amendement-Beinema/Cherribi.De voorzitter:Aangezien het amendement-Cherribi (stuk nr. 8) is ingetrokken, maakt het
geen onderwerp van beraadslaging meer uit.De heer Cherribi (VVD):Voorzitter! Wij vernemen graag de reactie van de minister.Ik kom op de tweede hoofdopgave van de Open Universiteit, het initiëren
van bijdragen aan onderwijsinnovatie in samenwerking met andere universiteiten.De heer Van Gelder (PvdA):Voorzitter! Wil de heer Cherribi mij eens uitleggen hoe hij een pleidooi
kan voeren voor het op afstand plaatsen van de Open Universiteit met een grotere
mate van verantwoordelijkheid voor prijzen, kosten, enzovoort, terwijl hij
wil dat die regionale studiecentra hooguit kunnen worden ingesteld dan wel
opgeheven door het college van bestuur onder goedkeuring van onze minister?
Waar blijft dan die raad van toezicht? Waarom moet de minister zich dan ineens
weer zowel met het instellen als met het opheffen bemoeien?De heer Cherribi (VVD):Voorzitter! De Open Universiteit is geen gewone universiteit; zij is niet
meegenomen in de beleidscyclus van de MUB. Het verschil is dat er geen faculteiten
zijn, maar studiecentra. De VVD-fractie wil graag de zichtbaarheid van die
regionale centra overeind houden. Ik vind het autonomievergrotend wanneer
er wordt gezegd: Open Universiteit, ga uw gang; als u goed functioneert, hoeven
wij helemaal niet te praten over die regionale centra. Wanneer die regionale
centra opgeheven moeten worden, vind ik het echter van belang dat dit onder
goedkeuring van de minister komt. Die studiecentra zijn "points of presence",
ze zijn belangrijk voor de Open Universiteit. De minister zegt zelf dat de
Open Universiteit niet alleen een wetenschappelijke taak heeft, maar ook een
maatschappelijke taak. Ik wil de heer Van Gelder als PvdA-man graag wijzen
op die maatschappelijke verantwoordelijkheid.De heer Van Gelder (PvdA):Voorzitter! De maatschappelijke verantwoordelijkheid is er wat mij betreft
in gelegen dat de Open Universiteit meer werk maakt van een aanbod van studies
in de richting van wat wij "tweedekansers" noemen. Daar spreek ik de Open
Universiteit graag op aan. Ik weet niet of het de heer Cherribi bekend is,
maar bij de Open Universiteit gaat het om open afstandsonderwijs. Studiecentra
spelen daarin een aanvullende rol. Mijn vraag blijft waarom de VVD, die altijd
zo voor besturen op afstand is, zich nu ineens niet alleen met het opheffen,
maar ook met het instellen van dergelijke aanvullende centra wil bemoeien,
zodanig dat wij niet de raad van bestuur daarop aanspreken, maar dat de minister
zich ermee moet bemoeien.De heer Cherribi (VVD):Ik vind dat de minister ook toezicht kan houden op afstand.De heer Van Gelder (PvdA):Voorzitter! Ik kan mij voorstellen dat wij straks bij het middelbaar beroepsonderwijs,
enzovoort, steeds op dit thema terechtkomen. Ik ben benieuwd.Mevrouw Jorritsma-van Oosten (D66):Voorzitter! De heer Cherribi zegt dat hij ervan uitgaat dat die studiecentra
goed zullen functioneren en dat wij met elkaar en de minister op afstand kijken
of de Open Universiteit dat inderdaad goed doet. Dat heb ik precies gezegd
in mijn betoog: laten wij kijken hoe dat gaat. Wij gaan er daarbij van uit
dat het nut en de noodzaak van die studiecentra, met name in de buitenregio's,
recht overeind blijven. Bij de evaluatie, waarin wij dat met elkaar op een
rijtje zetten, is in hoge mate zowel de minister als de Tweede Kamer betrokken.
Dat is wat mij betreft precies de manier waarop wij die verantwoordelijkheid
voor de regio's overeind kunnen houden. Dat kan heel goed zonder zo'n rare
uitstulping – ik ben altijd wat visueel ingesteld – in een mooi
geheel van wetgeving. Dat is niet nodig, want dat kan heel goed zoals ik in
mijn betoog heb vastgesteld.De heer Cherribi (VVD):Wij willen graag harde garanties dat de studiecentra overeind blijven.Mevrouw Jorritsma-van Oosten (D66):Die harde garanties zijn er als u mijn ideeën en eventueel mijn motie
steunt. De Kamer is er uitdrukkelijk bij betrokken.De heer Cherribi (VVD):Als uw ideeën helder waren en er harde garanties waren, zou u niet
met een motie komen.Mevrouw Jorritsma-van Oosten (D66):Ik heb een motie voorbereid...De heer Cherribi (VVD):Waarom dan?De voorzitter:Wij laten elkaar uitspreken!Mevrouw Jorritsma-van Oosten (D66):Ik vraag de minister of hij de harde garanties die ik wens, wil overnemen.
Als je een minister iets vraagt, vind je het natuurlijk heerlijk als hij je
dat toezegt. In veel gevallen houd je dan een motie achter de hand om eventueel
in te dienen als het niet helemaal duidelijk is of als het in de verre toekomst
speelt. Dat is een heel normale gang van zaken; er is niets vreemds aan.De heer Cherribi (VVD):In uw verhaal hebt u gezegd dat u het heel raar van de Open Universiteit
vond dat zomaar een aantal studies werd opgeheven. Ik spreek
mijn zorgen uit voor de toekomst. Deze minister heeft niet het eeuwige leven.
Straks komt er een andere minister die erop wijst dat het niet in de wet verankerd
is. Het argument van mevrouw Jorritsma snijdt geen hout.Mevrouw Jorritsma-van Oosten (D66):Het zou wel erg ver gaan als wij, bij alles waarover wij zorgen hebben,
een wetsverandering zouden bepleiten. Het is heel goed mogelijk om van de
minister garanties te vragen zonder dat meteen in de wet te zetten.De heer Cherribi (VVD):Dit is precies het probleem dat ik vaak met D66 heb. Men komt nooit met
een heldere lijn. Men wil iets, maar gaat er niet echt achter staan. Als mevrouw
Jorritsma vindt dat de studiecentra overeind moeten blijven, dan moet zij
voor het amendement-Beinema/Cherribi stemmen.Mevrouw Jorritsma-van Oosten (D66):Ik heb het nu vijf keer uitgelegd en ik stop ermee.De heer Cherribi (VVD):U hebt mij helaas niet kunnen overtuigen.Ik ga verder met de bestuursorganisatie van de Open Universiteit. In de
nota van wijziging kiest de minister voor een college in plaats van een president.
Uit de formulering blijkt echter dat de minister de mogelijkheid openhoudt
dat het college slechts zal bestaan uit een voorzitter. Hiermee lijkt de eenhoofdige
leiding in een nieuw jasje terug te keren. Kan de minister zijn opvatting
over de samenstelling van het college van bestuur verduidelijken? Het moet
geen Versailles worden.De heer Van Gelder (PvdA):Ik vind het essentieel om dit wetsvoorstel in relatie te brengen met de
modernisering van de universitaire bestuursstructuur. De VVD-fractie heeft
voor een amendement gestemd waarin staat dat een college van bestuur uit maximaal
drie leden kan bestaan. Maximaal drie betekent drie, twee of één.
Waarom zou dat volgens de VVD-fractie bij de Open Universiteit nu opeens niet
kunnen?De heer Cherribi (VVD):Wij willen graag ruimte openhouden voor een meerhoofdig bestuur en ook
voor vrouwen.De heer Van Gelder (PvdA):Dat zit in de redenering dat een college van bestuur uit maximaal drie
personen bestaat. Een eenhoofdige leiding zou overigens ook een vrouw kunnen
zijn, dus dat argument is sowieso onzinnig. Waarom is de VVD-fractie in twee
maanden zo van standpunt veranderd?De heer Cherribi (VVD):De taak van de Open Universiteit is tweeledig. Men moet afstandsonderwijs
en innovatieonderwijs verzorgen. Die dubbele taak vereist een meervoudige
leiding. Het is gewoon heel simpel.De heer Van Gelder (PvdA):Voor u misschien wel.De heer Cherribi (VVD):Als u andere argumenten hebt, dan hoor ik ze graag.De heer Van Gelder (PvdA):Dit is toch geen manier van praten? Ik wil gewoon graag van de VVD-fractie
weten...De heer Cherribi (VVD):Ik ben niet van de PvdA. Het spijt mij heel erg.De heer Van Gelder (PvdA):Dat vroeg ik u ook niet, maar u bent altijd welkom. Ik wil graag weten
waarom de VVD-fractie nu ineens een ander standpunt heeft dan twee maanden
geleden. Bij de universitaire bestuurshervorming is toen namelijk aan de orde
geweest dat een college van bestuur uit ten hoogste drie leden zou bestaan.
Dat is één, twee of drie. Toen kon één dus ook.
Waarom nu ineens niet?De heer Cherribi (VVD):De heer Van Gelder zegt nu: één ei is geen ei. Ik vind dat
heel erg. De VVD-fractie is altijd consistent geweest. De Open Universiteit
is een buitenbeentje en valt niet helemaal onder de Wet MUB. Ik heb al gezegd
dat de minister anders wel gekomen zou zijn met een aan de Wet MUB identiek
wetsvoorstel. Het eerste argument is dan ook dat de Open Universiteit van
de Wet MUB afwijkt. Het tweede argument is dat de dubbele taak van de Open
Universiteit een meerhoofdige leiding vereist. Zo simpel is het. Onze fractie
is van mening dat een meerhoofdig college van bestuur wenselijk is. Ik heb
op dit punt een amendement ingediend, teneinde te garanderen dat het college
uit ten minste twee en maximaal drie personen bestaat. Dit levert ook een
bijdrage aan een betere vertegenwoordiging van vrouwen.Mevrouw Jorritsma-van Oosten (D66):Nu komt u weer met die vertegenwoordiging van vrouwen!De heer Cherribi (VVD):Wat hebt u dan tegen vrouwen?Mevrouw Jorritsma-van Oosten (D66):Ik heb juist ontzettend veel voor met allerlei vrouwen. Daar gaat het
echter niet om. U combineert telkens het aantal leden van het college van
bestuur met het wel of niet aanwezig zijn van vrouwen. Ik vraag mij af wat
u hebt tegen een vrouwelijk eenhoofdig bestuur. U weet ook wel dat ik er liever
meer heb. Ik sluit echter helemaal niet dat er een situatie kan ontstaan waarin
er een eenhoofdige leiding is. Dat kan dan echter ook best een vrouw zijn.
Waarom legt u dus in vredesnaam die koppeling?De heer Cherribi (VVD):Ik heb gezegd dat die mogelijkheid gewoon moet bestaan. Dat is alles wat
ik gezegd heb. Ik pleit ervoor om die ruimte te creëren voor vrouwen.
Ik neem namelijk aan dat de heer Datema geen vrouw is.Mevrouw Jorritsma-van Oosten (D66):Ja, maar wij zijn hier niet bezig met wetsvoorstellen over mensen. Wij
zijn hier bezig met een wetsvoorstel inzake de toekomst van de Open Universiteit.
Als ik uw redenering goed begrijp, gaat u ervan uit dat er alleen maar een
vrouw in het college van bestuur kan komen als dit college uit twee of meer
leden bestaat. En dat vind ik geen goede insteek.De heer Cherribi (VVD):Een vrouw mag absoluut voorzitter zijn. Ik zou dat zelfs liever zien.Ik kom op de raad van toezicht. De minister benoemt een lid dat het vertrouwen
geniet van de ondernemingsraad en de studentenraad. Onze fractie heeft zich
onvermoeibaar afgevraagd hoe dat in zijn werk gaat. Presenteren ondernemingsraad
en studentenraad een keuze en maakt de minister daarop een keuze of
presenteert de minister een keuze en maken de raden daarna de keuze? Hebben
deze organen het recht om een voordracht aan de minister te doen? Kunnen de
ondernemingsraad en de studentenraad een profiel opstellen? Zo ja, in hoeverre
is de minister dan aan hun voordracht gebonden?Bij nader inzien is mijn fractie ervan overtuigd geraakt dat de raad van
toezicht voldoende instrumenten heeft voor goed toezicht op het college van
bestuur. Om die reden trek ik mijn amendement terzake met een gerust hart
in. Ik vraag de minister echter wel om een andere uitleg.De voorzitter:Aangezien het amendement-Cherribi (stuk nr. 10) is ingetrokken, maakt
het geen onderwerp van beraadslaging meer uit.De heer Cherribi (VVD):Voorzitter! Ik kom op de medezeggenschap. Onze fractie is van mening dat
de Wet op de ondernemingsraden ook van toepassing is op het hoger onderwijs.
Dit betreft dus ook de Open Universiteit. Nu schrijft de minister dat de Open
Universiteit onder het WOR-regime van de private sector valt. Wat betekent
dit? Hoe verhoudt het WOR-regime van de Open Universiteit zich tot dat van
de universiteiten?Aan inspraak van personeel en studenten stelt onze fractie hoge eisen.
Zij wil daar voldoende waarborgen voor. De studentenraad krijgt een adviesbevoegdheid
terzake van studiecentra, studiebegeleiding, overige studentenvoorzieningen
en de benoeming van bestuurders. De instemmingsbevoegdheid van de studentenraad
richt zich op de vaststelling van het eigen reglement en wordt later uitgebreid
tot het onderwijs en de examenregeling. Hebben de studenten daarmee bevoegdheden
die gelijk zijn aan die van studenten aan de universiteiten? Ik hoor hier
graag een reactie op van de minister.Voorzitter! Onze fractie onderstreept de uitvoerings- en resultaatgerichte
uitgangspunten van deze wetswijziging. Wij willen ruim baan voor open learning
op afstand van de overheid. Wij hopen dat de minister onze inbreng aangaande
de meerhoofdige leiding en de spreiding van regionale studiecentra zal willen
verzilveren.Minister Ritzen:Voorzitter! Ik dank de geachte afgevaardigden voor hun inbreng over het
voorliggende wetsvoorstel met betrekking tot de andere organisatiestructuur
van de Open Universiteit. De zeer goede schriftelijke gedachtewisseling heeft
mede geleid tot een aantal verbeteringen in het wetsvoorstel, waar niet alleen
ikzelf, maar, naar ik heb begrepen, ook de Kamer gelukkig mee is. Verbeteringen
waar het gaat om de formuleringen in het wetsvoorstel, maar ook wat betreft
de wijze van benadrukken van het enorme belang dat gemoeid is met tweedekansonderwijs
op het niveau van het hoger onderwijs. Er dienen zich steeds weer nieuwe groepen
aan die gebruik zouden kunnen maken van de mogelijkheden die de Open Universiteit
biedt. Ik zeg dit overigens wel mede tegen de achtergrond van mijn eigen langjarige
ervaring met de Open Universiteit. Voor mij is dit nu de tweede keer dat ik
een wetswijziging verdedig met betrekking tot de bestuursstructuur. Ik zou
nu dan ook wat stevig willen zijn in de beantwoording, omdat ik graag wil
vermijden dat er binnen vier jaar weer gesprekken zijn over de bestuursstructuur.
De vorige wijzigingen hadden betrekking op het creëren van meer ruimte.
Ik zou die ruimte nu toch echt wat definitiever willen creëren voor het
college van bestuur, de eenhoofdige leiding en de raad van toezicht, zodat
ze daarmee uit de voeten kunnen.Ik beschouw de Open Universiteit in termen van haar functioneren als redelijk
succesvol, maar niet zo succesvol als wij dachten toen de Open Universiteit
ongeveer dertien jaar geleden werd opgericht. Wij hebben dat ook gememoreerd
bij het tienjarig bestaan. Je kunt het ook terugvinden in de manier waarop
wij de concepten rondom de Open Universiteit hebben vastgelegd. Wij zijn begonnen
met uit te spreken dat het tweedekansonderwijs een grote rol moest spelen
en dat de Open Universiteit tegelijkertijd modules moest ontwikkelen. De Open
Universiteit wordt bekostigd op basis van modules. Het is haar dan ook niet
kwalijk te nemen dat daar de concentratie lag. Geleidelijk aan ontstond het
beeld dat de Open Universiteit in staat is een grote groep tweedekansers te
bedienen, maar gebleken is dat dit percentage toch niet al te hoog is. In
de periode van de jaren tachtig is het percentage gegroeid tot 50 in 1991.
In 1995-1996 ligt dat percentage iets lager, in ieder geval niet meer dan
50. Het aantal studenten neemt in de eerste periode toe, maar neemt daarna
vrij snel af. In de periode 1991-1996 zie je een heel scherpe daling van 36.000
naar 22.000 studenten. Dat is overigens niet zo verwonderlijk wanneer je kijkt
naar de incentivestructuur. In die structuur zit niet zoveel in de zin van
het bevorderen dat juist het tweedekansaspect sterk wordt benadrukt. Laten
wij er nu dus vooral voor zorgen dat dit aspect in de incentivestructuur voor
de Open Universiteit wordt opgenomen, dus in de bekostiging. Ik denk dat dit
in zekere zin de winst is van de ontwikkeling van de afgelopen jaren.Het tweede aspect dat eigenlijk niet goed uit de verf is gekomen, is een
onderwerp dat in het begin een buitengewoon belangrijk onderdeel van debat
was, maar dat geleidelijk aan politiek "geland" is, namelijk de innovatietaak.
In de eerste discussienotities over de Open Universiteit van het eind van
de jaren zeventig werd sterk benadrukt dat er in het Nederlandse hoger onderwijs
sterke behoefte was aan een innovatietrekker. Dat was meteen ook een onderwerp
dat tot veel spanningen leidde ten opzichte van de bestaande instellingen,
de universiteiten en hogescholen. Ik kan het moeilijk anders zien dan dat
de politieke ruimte om die innovatietaak te vertalen in een wetsvoorstel,
heeft ontbroken. Die ontbrak ook nog een aantal jaren geleden, maar is geleidelijk
aan wel uitgekristalliseerd in een ontwikkeling waarin onder meer kwaliteit
en studeerbaarheid een grotere rol spelen. Waar oorspronkelijk de deuren van
universiteiten en hogescholen bijna gesloten waren voor materiaal van de Open
Universiteit, daar zijn deze nu geleidelijk aan opengegaan. We hebben in de
Kamer vaak gesproken over de merkwaardige situatie die zich vroeger voordeed,
dat materiaal van de Open Universiteit, prima materiaal, onweerlegbaar het
beste materiaal, niet gebruikt werd op de plek waar het gebruikt kon worden.
Geleidelijk is de ruimte daarvoor nu wel gecreëerd zonder dat die spanning
er nog is. We moeten deze aal die we nu in de hand hebben, beethouden
en nu in wetgeving vertalen.Voorzitter! Het wetsvoorstel dat nu voorligt, is in dat opzicht goede
wetgeving. De nadruk ligt nog sterk op de tweede kans. We moeten zorgen dat
dit hevig overeind blijft. Wat mij betreft is er, zoals de heer Van Gelder
ook vraagt, een verplichting om te zorgen dat dit nu gauw wordt vertaald in
een bekostiging met een aansturing, terwijl ook het aspect van innovatie een
vertaling moet krijgen. Het gaat daarbij wat mij betreft over de uitwerkingen.
Ik zou bij die uitwerkingen ook maximaal de vrijheid willen geven, zodat we
voor de Open Universiteit niet opnieuw een positie creëren dat we hier
over een aantal jaren weer staan.Voorzitter! De vraag is gesteld hoe er met de raad van toezicht wordt
gecommuniceerd. In mijn ogen is dit relatief weinig het geval. We hebben niet
zoveel contact met raden van toezicht. Ik zal vandaag voor de meeste universiteiten
de raden van toezicht ook kunnen aankondigen. Deze zijn nu allemaal klaar
en besproken. Hiervoor is de procedure gevolgd met betrekking tot de colleges
van bestuur en het horen van ondernemingsraden of universiteitsraden in combinatie
met de studenten en het personeel. Je komt dan in contact met potentiële
leden van de raden van toezicht, die vragen wat er van hen wordt verwacht.
Je realiseert je voortdurend dat je, zoals je ook een raad van commissarissen
niet zo gemakkelijk aanspreekt, niet zo snel een raad van toezicht aanspreekt.
Het kan wel, maar dat zijn extreme gebeurtenissen, die zich juist afspelen
rondom de bevoegdheden van de raad van toezicht. Ik kan me voorstellen dat
een raad van toezicht zich als het gaat over benoemingen, de goedkeuring van
jaarstukken of als er aarzelingen zouden bestaan, met de minister in verbinding
stelt. Of andersom, dat de minister zich met die raad van toezicht in verbinding
stelt, maar gegeven de verantwoordelijkheden. De contacten zullen ook in de
toekomst dus vooral blijven verlopen met het college van bestuur of het lid
van het college van bestuur. Ik geloof niet dat hierover een misverstand bestaat.
Hier bestaat in het algemeen overeenstemming over.Voorzitter! Ik heb met veel waardering geluisterd naar wat er over het
college van bestuur naar voren werd gebracht. Ik zie duidelijk dat het verstandig
was om de oorspronkelijke opzet te veranderen, namelijk de nieuwe opzet niet
koppelen aan wat nu een reëel perspectief is, namelijk een eenhoofdige
leiding, maar kiezen voor maximaal drie mensen. Dat betekent dat je flexibiliteit
inbouwt. Daardoor kan, als op enig moment door de raad van toezicht zou worden
gezegd dat het verstandig zou zijn als de verantwoordelijkheden over meerdere
mensen worden gespreid, dat ook goed vertaald worden. Het is niet mijn bedoeling
om nu meteen te zeggen dat het er dus een, twee of drie mensen worden, maar
om de raad van toezicht dit te laten bepalen. De heer Beinema vroeg of ik
kon aangeven wat mijn keuze is. Deze keuze is heel vanzelfsprekend. Sinds
1995 is er een heel andere situatie ingetreden. De Open Universiteit heeft
geen gemakkelijke ontwikkelingsweg gehad. Ik vind dat ik de hand daarbij ook
enigszins in eigen boezem moet steken. We hebben niet altijd de gelukkigste
benoemingen gedaan, zo blijkt achteraf. Van tevoren waren wij daarvan overtuigd,
maar achteraf bleek het toch vaak lastig te lopen. In de afgelopen twee jaar
was er een buitengewoon harmonieuze ontwikkeling in termen van samenwerking
binnen de Open Universiteit en verbindingen met anderen, met één
persoon in het college van bestuur. Ik zou het dus ondenkbaar vinden om nu
te kiezen voor meer mensen. Als iets goed loopt, kun je op dat moment niet
zeggen dat je het nu anders gaat doen. Je moet natuurlijk wel de mogelijkheid
openhouden dat op enig moment het inzicht ontstaat dat de taken zich zo ontwikkeld
hebben dat je daarvoor meerdere personen nodig hebt.De heer Cherribi heeft het genderprobleem aangesneden. Dit punt staat
ons natuurlijk altijd sterk voor ogen, maar we lossen dat hiermee niet op.
Ik zou het in dat opzicht ook buitengewoon slecht vinden als het twee mensen
zouden moeten worden, omdat er een vrouw bij zou moeten. Dat is ondenkbaar.
Je moet personen van goede kwaliteit hebben op basis van een definitie van
de taken. Dan lost dat probleem zich wel op. Het amendement van de heer Cherribi
ontraad ik dan ook.De heer Cherribi (VVD):De VVD-fractie stelt hoge eisen aan de kwaliteit. Er zijn heel veel vrouwen
in Nederland met heel veel kwaliteiten.Minister Ritzen:Ik begin toch met een taakomschrijving en aan de hand daarvan wordt gezocht
naar de mensen die je daarvoor nodig hebt. Wij hebben die taakomschrijving.
Er is een persoon die leiding geeft. Er is geen reden om tot discontinuïteit
te komen. Er is ook geen reden om tot uitbreiding over te gaan. Vanuit de
bestaande taakomschrijving kijk ik naar de twee taken: innovatie en de tweede
kans. Beide taken worden op een voortreffelijke manier vervuld. Het denken
mag echter niet stilstaan.Het aardige van de schriftelijke gedachtewisseling is dat mijn gedachte
eerst was het bij een persoon te houden. In de schriftelijke inbreng werd
echter naar voren gebracht dat ik goed moest nadenken over de flexibiliteit.
Ik wenste immers een wetsvoorstel dat de komende tien jaar zou standhouden,
zodat ik niet iedere keer opnieuw naar de Kamer terug moest. Men wilde daarmee
voorkomen dat als op enig moment twee of drie personen in het bestuur gewenst
zouden zijn, weer een wetswijziging moest worden doorgevoerd. Voor dat argument
ben ik gevoelig. Ik stel mij daar graag achter.Het oordeel over het amendement op stuk nr. 14 van mevrouw Jorritsma laat
ik graag aan de Kamer voor. Zij wil vermijden dat uit het wetsvoorstel zou
blijken dat het bestuur uit ten hoogste drie personen bestaat, maar dat het
er eigenlijk één zou moeten zijn.De heer Van Gelder heeft gesproken over het college van bestuur, het middenniveau
en de professie. Het is van het allergrootste belang dat men dat middenniveau
intern goed regelt. Dat is de taak van de faculteit. Bij de Open Universiteit
moet de inrichting van het middenniveau geregeld worden met een bestuurs-
en beheersreglement. Daarin kunnen de onderlinge verhoudingen van de verschillende
personeelscategorieën nader worden bepaald, voorzover de WHW dat al niet
doet in hoofdstuk 4 en artikel 11.9 met betrekking tot hoogleraren. Voor een
deel is dat dus in de WHM al geregeld.Ik wil naar aanleiding van een vraag van mevrouw Jorritsma nog even terugkomen
op de rol van de raad van toezicht. Wanneer de raad van toezicht
iets heeft bepaald, valt daaraan niets meer te veranderen. Ik kan altijd de
raad van toezicht aanspreken, maar ook niet veel meer dan dat. Het college
van bestuur zal het meest worden aangesproken. Daarmee onderhoud je de contacten
en daaraan vraag je om een toelichting. Als die toelichting onvoldoende is,
is er een reden om daarover met de raad van toezicht te spreken. De raad van
toezicht kan dat doen in een algemeen gesprek met het college van bestuur.
Uiteindelijk kan de raad, maar dat is heel extreem, het college van bestuur
ontslaan. Het betreft dus een indirecte bevoegdheid.Mevrouw Jorritsma-van Oosten (D66):Ik begrijp hieruit dat het aanspreken een initiatief van de minister kan
zijn en niet alleen van de raad van toezicht. De minister kan dus op een gegeven
ogenblik aanleiding zien om de raad van toezicht aan te spreken omdat deze
wellicht in de toekomst iets op een andere manier moet aanpakken.Minister Ritzen:Dat is inderdaad juist. Het is niet onbelangrijk voor de studiecentra.
Ik begrijp heel goed de zorgen die daarover in de Kamer bestaan.Over het amendement op stuk nr. 13 heb ik reeds gesproken. Er is misschien
sprake van een misverstand. Ik heb de heer Cherribi soms horen zeggen dat
hij niet wil uitsluiten dat het bestuur uit meer dan een persoon bestaat.
Die mogelijkheid is reeds opgenomen in het huidige wetsvoorstel.In het amendement op stuk nr. 15 wordt iets aangesneden wat ik heel belangrijk
vind. Daarin wordt gesteld dat het geen vanzelfsprekendheid hoeft te zijn
dat de opleidingscommissies adviseren aan het college van bestuur, maar dat
het ook zou kunnen zijn: een opleidingscommissie, als die tot stand zou komen
in de interne regeling. Nee, de opleidingscommissie komt sowieso tot stand,
als dat de verhoudingen zijn die in de interne regeling worden gekozen. Ook
over dit amendement laat ik het oordeel graag aan de Kamer over.De heer Cherribi en anderen hebben gevraagd hoe de WOR bij de Open Universiteit
zich verhoudt tot de OR bij de openbare universiteiten. Ook hier is sprake
van een misverstand dat in de schriftelijke gedachtewisseling is ontstaan.
In beginsel geldt de WOR gelijkelijk voor de Open Universiteit en voor de
openbare instellingen met een OR, maar er is wel een klein verschil; de heer
Cherribi vroeg daar ook naar. Bij de MUB is er altijd de verplichting van
een gezamenlijke vergadering van de OR en de studentenraad met instemmingsrechten
op het bestuurs- en beheersreglement, het systeem van kwaliteitszorg en het
instellingsplan. Dat is niet zo voorzien bij de Open Universiteit, omdat de
studentenraad daar toch een heel andere functie en achtergrond heeft dan bij
een normale universiteit. Het antwoord op de vraag van de heer Cherribi of
de rechten precies dezelfde zijn, is dus: niet helemaal precies. Zo staat
het ook in de stukken.Ik wil graag toelichten hoe de innovatietaak vorm heeft gekregen. Er is
heel lang gezocht naar wegen om die taak te bevorderen en eigenlijk was het
een zoektocht naar het paard van Troje. De universiteiten en hogescholen zaten
allemaal met vragen over bijvoorbeeld onderwijsrecht en -economie. Intussen
werd aan de Open Universiteit op grote schaal onderwijs gegeven met prachtige
cursusboeken. Een aantal daarvan kan ik aanbevelen, niet alleen omdat ik er
zelf aan heb meegewerkt maar omdat ze echt aanspreken. Ze komen buitengewoon
nauwkeurig tot stand. Ze worden voorgelegd aan veel studenten en aan andere
docenten. Er zit dus heel veel werk in en ze zijn echt optimaal, maar ze worden
niet gebruikt. Wat is nu dat paard van Troje? Een aantal personen kreeg de
gedachte om een consortium te creëren, een soort win-winsituatie, waaraan
je een aantal instellingen verbindt. Dat consortium zou voldoen aan de impliciete
en ook enigszins expliciete gedachte van de heer Van Gelder. Middelen van
universiteiten en hogescholen worden gebonden aan besteding bij de Open Universiteit.
Naar ik heb begrepen komt er meer bij kijken dan dat de instellingen geld
gireren naar de Open Universiteit; er is wel een "matching". De Open Universiteit
betaalt dus evenveel als de instellingen. Oplopend naar het jaar 1999 legt
de Open Universiteit 15 mln. opzij en 15 mln. komt van de deelnemers in het
consortium. De laatsten zullen een gedeelte van de middelen ook inzetten voor
activiteiten die de ontwikkeling van cursusmateriaal bij de Open Universiteit
ondersteunen. En dan zijn er twee zienswijzen mogelijk. De instellingen zullen
zeggen dat hun personeel daarbij betrokken is, maar daar staat tegenover dat
het wel een onderdeel is van innovatieactiviteiten van de Open Universiteit.
Het versterkt de cursusontwikkeling bij de Open Universiteit aanzienlijk en
zo komt misschien het vliegwiel op gang. De universiteiten en hogescholen
hebben immers een enorm grote behoefte aan versterking.De heer Van Gelder (PvdA):Voorzitter! Als ik het goed begrijp, geeft de Open Universiteit dus gestalte
aan zijn eigen vernieuwingsbeleid, en wel zoveel mogelijk met het oog op ontwikkelingen
in het totale systeem van hoger onderwijs, maar is het niet zo dat wij de
Open Universiteit vragen om 15 mln. te besteden aan activiteiten die uitsluitend
een weerslag vinden bij andere instellingen.Minister Ritzen:Dat is heel juist gekarakteriseerd. Ik zou zelfs zeggen: integendeel.
De andere instellingen betalen mee aan innovatieactiviteiten die plaatsvinden
bij de Open Universiteit. Dat beschouw ik juist als de situatie waarnaar wij
jaren hebben gezocht. Het is als het ware een inkoopmodel, waarbij de universiteiten
en hogescholen inkopen bij de Open Universiteit, en dat tot stand is gekomen
door heel veel overleg en door grote investeringen in de sociale dynamiek.
Vervolgens komen er ontwikkelingen tot stand, waarbij soms in termen van de
opleiding wel iets zal verdwijnen. Ik zal graag de toezegging herhalen die
de huidige president van de Open Universiteit, de heer Datema, mij heeft gedaan
met betrekking tot de garantie voor studenten, onder andere onderwijskunde,
namelijk dat die studenten in redelijkheid hun opleiding kunnen afmaken. Het
is niet simpel aan te geven wanneer een opleiding aan de Open Universiteit
wordt afgemaakt, want daar kun je je hele leven over doen. Je kunt dus je
leven lang blijven leren, maar dat is dan niet helemaal binnen de redelijkheid.
Het is in ieder geval een harde garantie. Wanneer het gaat over de wijze waarop
dat wordt benut, zou ik dat naar de kant willen trekken, waarbij wij
uitgaan van de zekerheid van de student en niet die van de Open Universiteit.Dan had de heer Cherribi nog een belangrijk punt in het geheel. Hij vroeg
hoe het precies gaat met die prijsdifferentiatie. Er is inderdaad iets van
prijsdifferentiatie opgetreden. De vraag van de heer Cherribi was eigenlijk
of die scherp genoeg is. Mijn benadering daarbij is dat dit niet het geval
is, maar – en dat zeg ik er ook bij – wij hebben daar zelf weinig
aanleiding toe gegeven omdat wij niet scherp hebben aangegeven dat er voor
de Open Universiteit wat bij zit in termen van bekostigingsprikkels met betrekking
tot tweedekansers. Ik heb het gevoel dat de prijs voor tweedekansers nog te
dicht zit bij de gemiddelde prijs. Ik zou dus liever een wat lagere prijs
willen hebben voor de tweedekansers. Dat betekent in de totale kosten dat
je iets hoger komt te zitten bij andere studenten. Tegelijkertijd past het
wel bij het doelgroepenbeleid dat juist gericht is op de tweedekansers. Ik
vind in het algemeen wel dat de Open Universiteit daar zelf ruimte in moet
creëren, maar dan wel met een aantal incentives.Dan kom ik bij de studiecentra. Ik vind het lastig zoals het naar voren
is gekomen, in de zin dat je niet twee dingen tegelijk kunt doen. Je moet
tegen de Open Universiteit zeggen dat wordt afgerekend op wat zij vanaf het
begin geacht werd te doen, dat is dus de taak met betrekking tot tweedekansers
en de taak met betrekking tot innovatie. Die stond niet in de wet, maar die
functioneerde wel altijd in de omgeving van de wet en die komt er dan nu in
terecht. Studiecentra zijn daar in eerste instantie een afgeleide van. Wat
ik wel nadrukkelijk een punt vind, is dat de Open Universiteit een nationale
Open Universiteit is. Het is dus geen Open Universiteit van Limburg, waar
zij gevestigd is, het is geen Open Universiteit van de Randstad en ook niet
van de dichtbevolkte gebieden, maar een Open Universiteit voor het gehele
land. Dat moet ook een criterium zijn voor de raad van toezicht en het college
van bestuur.In de afgelopen jaren heb ik met grote regelmaat geruchten gehoord over
problemen rondom studiecentra. Eigenlijk kwam die zorg in de meeste gevallen
niet van de Open Universiteit, maar er was eerder in het algemeen een zorg
over het feit dat er zo weinig studenten waren, vooral bij studiecentra die
in minder dichtbevolkte gebieden liggen. Ik zou bijna zeggen – dat geeft
ook het vertrouwen aan de Tweede Kamer – dat er heel zorgvuldig mee
wordt omgegaan. In Zeeland of Groningen is sluiting van het studiecentrum
nooit een voornemen geweest. Ik heb het in dagbladen en lokale bladen zien
staan, maar dat is nooit van de Open Universiteit zelf gekomen. Mij is ook
verzekerd dat daartoe geen aanleiding is gegeven. Het ontstaat vaak vanuit
de gedachte of er nog wel voldoende body is. Die body is er door de Open Universiteit
zelf aan gegeven.Dan is vervolgens de procedure dat ik er zeer op aandring om dat toch
meer een punt van afweging te gaan maken van de raad van toezicht. Een raad
van toezicht die in problemen komt met de Kamer en met mij door bijvoorbeeld
iets te doen met studiecentra waarvan wij zeggen dat het niet te verantwoorden
is, is natuurlijk geen knip voor de neus waard. Een raad van toezicht moet
het gevoel hebben dat hij er zit voor de minister en daarmee dus voor het
land. Zo ligt de verhouding. Ik ga er dus ook van uit dat het serieus wordt
opgevat en ik denk dat dit debat de richting aangeeft. Ik zou dus niet iets
wettelijk willen vastleggen, omdat het de zaak enorm "dichtklinkt".Dan heeft mevrouw Jorritsma gevraagd aan te geven dat er sowieso tot de
evaluatie geen veranderingen optreden. Ik heb van de Open Universiteit begrepen
dat er daaromtrent zeker geen voornemens bestaan. De evaluatie vindt na zo'n
drie jaar plaats. Ik heb de indruk dat er tot die periode weinig verandert.
In dit jaar zullen geen veranderingen plaatsvinden en voor 1998 zijn er absoluut
geen voornemens in die richting. Ik wil het alleen wat open formuleren door
te zeggen dat het uitsluitend en alleen wel gebeurt als er zeer duidelijke
aanwijzingen zijn dat het moet. Het geven van een garantie is niet mogelijk,
maar het uitgangspunt is dat er waarschijnlijk geen veranderingen zullen plaatsvinden.
Ik wijs in dit kader bovendien op de zware procedure: de ondernemingsraad
moet advies geven, de studentenadviesraad moet advies geven, het college van
bestuur moet beslissen en de raad van toezicht moet goedkeuren.De heer Cherribi (VVD):De Open Universiteit mag functioneren en de minister mag toezicht op afstand
houden. Alleen willen wij graag de instemming van de minister als het gaat
om onomkeerbare stappen. Wij vragen dan toch niet veel?Minister Ritzen:Het lijkt niet veel, maar het leidt wel tot een procedure in het kader
waarvan je zegt: wij vertrouwen de raad van toezicht op alle punten, behalve
op dit ene punt. Ik wil graag het volledige vertrouwen schenken vanuit de
opvatting dat er tot nu toe geen enkele aanleiding is om aan te nemen dat
men het niet aan zou kunnen. Ik vind dat de raad van toezicht geen knip voor
de neus waard is als hij deze taak van ons niet op deze wijze kan invullen,
dus rekening houdend met het feit dat het een nationale Open Universiteit
is. Het is overigens een beetje een internationale Open Universiteit, namelijk
samen met Vlaanderen, en dat willen wij graag uitbouwen, maar de Open Universiteit
is er voor heel Nederland. Dit onderdeel speelt ook een rol. Als bij mij en
bij de Kamer het beeld ontstaat dat een studiecentrum gesloten wordt op grond
van uitsluitend een kosten-batenanalyse, zeg ik: de raad van toezicht heeft
zijn werk niet goed gedaan, als bij die analyse ook in overweging is genomen
dat juist in dunbevolkte gebieden de Open Universiteit een rol moet vervullen.
Voor mij is belangrijk wat als boodschap meegegeven wordt aan de Open Universiteit.
Ik heb niet het gevoel dat ik voor dit ene punt nog even op het paard moet
gaan zitten. Ik wil op afstand bezien hoe de Open Universiteit door de raad
van toezicht wordt bestuurd.Bij de evaluatie moet dit punt aan de orde komen en moet ook al datgene
aan de orde komen wat mevrouw Jorritsma verder naar voren bracht, zoals het
interne functioneren. Ik vond hetgeen zij formuleerde heel aantrekkelijk.
Zij sprak over de interne organisatie van de Open Universiteit, met daarin
in ieder geval opgenomen het functioneren van het college van bestuur gerelateerd
aan het aantal leden, het vaststellen en functioneren van de opleidings- en
examenreglementen en het functioneren van het netwerk van studiecentra. Ik
denk dat die zaken een grote rol moeten spelen.De heer Van Gelder heeft vragen gesteld over de bekostiging. Ik vind dat
een heel belangrijk punt. Ik wil daaraan nu snel gaan werken. Ik wil bevorderen
dat in de komende weken al een AMvB met betrekking tot de bekostiging wordt
voorgelegd, zodat de vertaling van een aantal van de vragen aan de orde komt.
Tegen de heer Beinema zeg ik in dit verband dat het punt van de tweede kans
in dit kader heel specifieke aandacht zal krijgen.De heer Van Gelder (PvdA):Betekent dit dat in de bekostigingswijziging incentives komen voor het
sterker benadrukken van het tweedekansbeleid en dat met betrekking tot de
vernieuwing duidelijker wordt aan welke vereisen de Open Universiteit straks
getoetst zal worden? Ik vind de formulering met betrekking tot het consortium
en de eigenstandige rol van de Open Universiteit wat lastig. Ik meen dat de
raad van toezicht moet weten aan de hand waarvan wij straks de Open Universiteit
gaan beoordelen.Minister Ritzen:Ik kan op die vraag moeilijk nee zeggen. Het gaat om een buitengewoon
reëel punt, hoe lastig het ook is te vertalen. Wij moeten zoveel mogelijk
objectiveren wat innovatie betekent en waar innovatie tot extra kwaliteit
leidt.De heer Van Gelder bracht naar voren dat dit ook een stapje is waarbij,
aansluitend bij de MUB, gesproken wordt over de relatie tussen hoger onderwijs
en het ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschappen, of de overheid
meer in het algemeen. Hij vroeg om daar wat breder naar te kijken binnen het
concept-HOOP, een van de onderdelen van de onderwijsbegroting. Ik kom daar
graag aan tegemoet.De heer Beinema (CDA):Voorzitter! Ik dank de minister van harte voor zijn beantwoording. Er
blijft verschil van inzicht tussen ons over de vraag of je de positie van
de studiecentra op een of andere wijze in de wet moet vastleggen of niet.
De contra-argumentatie van de minister is retorisch knap, gevoelvol, vertrouwenwekkend.
Waarom zou je dat doen? Als een college van bestuur of een raad van toezicht
niet gedragen wordt door het besef dat de Open Universiteit een universiteit
voor het hele land is, zijn ze geen knip voor hun neus waard. Dat klopt, maar
dat is een conclusie achteraf. Zelfs de kleinste kans daarop zou ik graag
vermijden.De minister is niet positief ingegaan op de suggestie van mevrouw Jorritsma
om dit mee te nemen bij de evaluatie en in de tussentijd een garantie af te
geven. Ik kan mij wel voorstellen dat de minister daar niet op ingaat, want
hij kan in de door hem en de meerderheid van de Kamer gekozen structuur dergelijke
garanties niet geven. Hij kan geen garanties geven in de plaats van het college
van bestuur en van de raad van toezicht. Dit brengt mij ertoe het voorgestelde
amendement vooralsnog in stand te houden. Dat is de enige methode die ik zie
voor het verkrijgen van een echte garantie. Dat is geen blijk van wantrouwen.
Als de gedachtegang van de minister juist is en het college van bestuur en
de raad van toezicht nationaal denken, zullen zij het niet als een last ervaren
als het in de wet staat, maar als een steun. Zo is het ook bedoeld.Mevrouw Jorritsma-van Oosten (D66):Voorzitter! Ik dank de minister voor de beantwoording van de door mij
in eerste termijn gestelde vragen en gemaakte opmerkingen. De meeste vragen
zijn naar mijn tevredenheid beantwoord. Ik wil nog twee dingen aan de orde
stellen.Ik heb opmerkingen gemaakt over de gelden die vanuit de Open Universiteit
voor de innovatie vrijgemaakt moeten worden. De minister heeft, ter geruststelling
van mij, op het punt van het leegzuigen van de onderwijstaak gezegd dat er
heel duidelijk een wederzijdse bijdrage van zowel de Open Universiteit als
de deelnemers een rol speelt. Hij heeft gesproken over een win-winsituatie
en een vliegwieleffect. Dat is allemaal schitterend en prachtig, maar over
blijft dat ik van de minister wil weten of toch niet minder gelden dan beschikbaar
zijn gesteld, worden uitgegeven. Daardoor ontstaat een onderuitputting. Je
houdt als het ware geld over dat eigenlijk voor de innovatie bestemd was,
maar daar niet voldoende voor gebruikt wordt. Naar mijn idee kun je het geld
dan beter terugsluizen naar de andere taak van de Open Universiteit, de onderwijstaak.
Daar hoor ik graag nog wat over van de minister.Dan nog de studiecentra. Ik waardeer het dat de minister er nog eens de
nadruk op heeft gelegd dat voor hem de Open Universiteit er voor het gehele
land is, geen enkele regio uitgezonderd, en dat ze overal even belangrijk
is. De minister heeft ook het belang van studiecentra in dunbevolkte gebieden
aangeduid. En als hij zegt dat er in ieder geval voorlopig geen plannen zijn
tot sluiting van welk regionaal studiecentrum dan ook, dan is dat wel een
zekere geruststelling, maar het is voor mij toch niet echt hard genoeg. Ik
ben ervan overtuigd dat de minister zeer wel in staat is een vorm te bedenken
om de garantie te geven dat er geen studiecentra gesloten worden alvorens
de voorgenomen evaluatie zal hebben plaatsgevonden. Op dit punt dien ik mede
namens de heer Van Gelder een motie in, voorzitter.De Kamer,gehoord de beraadslaging,van mening, dat binnen drie jaar een evaluatie moet plaatsvinden van het
functioneren van de Open Universiteit, waarin naast de innovatieve taak ook
de interne organisatie aan de orde moet komen;van mening, dat er alvorens deze evaluatie haar beslag heeft gekregen,
geen situatie mag ontstaan waarin er regio's zijn zonder studiecentrum;verzoekt de regering ervoor zorg te dragen dat er geen bestaande studiecentra
zullen verdwijnen, waarvan de opheffing tot gevolg heeft dat regio's hun enige
studiecentrum kwijtraken, alvorens de evaluatie van de Open Universiteit heeft
plaatsgevonden,en gaat over tot de orde van de dag.De voorzitter:Deze motie is voorgesteld door de leden Jorritsma-van Oosten en Van Gelder.
Naar mij blijkt, wordt zij voldoende ondersteund.Zij krijgt nr. 16 (25161).De heer Beinema (CDA):Voorzitter! Deze motie klinkt sympathiek, maar hoe stellen
de indieners het zich voor dat de regering enige garantie geeft in de plaats
van een college van bestuur en een raad van toezicht, die in dit opzicht volledig
autonoom zijn?Mevrouw Jorritsma-van Oosten (D66):Er worden natuurlijk afspraken gemaakt tussen de Open Universiteit en
de regering, bijvoorbeeld op het punt van de bekostiging. Ik zei zojuist ook
dat ik ervan overtuigd ben dat de minister hiervoor manieren zal kunnen vinden,
en de bekostiging zou een mogelijkheid zijn, maar wellicht zijn er nog meer
mogelijkheden.De heer Beinema (CDA):U zou dit dus klip en klaar in de bekostiging willen vastleggen?Mevrouw Jorritsma-van Oosten (D66):Dat is een mogelijkheid, maar wellicht ziet de minister nog een andere
mogelijkheid.De heer Beinema (CDA):Ik ben benieuwd naar het oordeel van de minister.De heer Van Gelder (PvdA):Voorzitter! Ik heb er goede nota van genomen hoe volgens de minister de
vernieuwing in het hoger onderwijs gestalte zal moeten krijgen. Daarbij gaat
het er mij met name om dat hij gezegd heeft dat de Open Universiteit als zodanig
een grotere rol moet gaan spelen en in samenhang met andere instellingen invloed
op het vernieuwingsproces moet hebben. Overigens blijft het dan natuurlijk
de vraag in hoeverre de andere instellingen vrij snel zullen kunnen inspelen
op de vraag waarvoor de Open Universiteit in het bijzonder geëquipeerd
is, namelijk permanente educatie, onderwijs op afstand enz. Ik zou het dan
ook buitengewoon op prijs stellen als wij op niet al te korte termijn konden
praten over het voorstel om de opleidingen te differentiëren, want dat
houdt natuurlijk ook verband met de vraag wat wij straks en op langere termijn
van de andere instellingen verwachten. Ik zou het prettig vinden als die zich
meer met permanente educatie gingen bezighouden en als vooral de Open Universiteit
meer aangesproken kon worden op het tweedekansonderwijs.In het verlengde hiervan vind ik het van groot belang dat er met name
voor de raad van toezicht een duidelijker kader komt waaraan deze zich dient
te houden, opdat er bijvoorbeeld in het kader van de bekostiging betere afspraken
kunnen worden gemaakt over de inzet die van de Open Universiteit voor tweedekansers
en op het punt van de vernieuwing verwacht kan worden. Daarmee zou je ook
weer een stapje aangeven op weg naar een duidelijkere, nieuwe taakafbakening
tussen de overheid en de instellingen. Eigenlijk is het een heel nieuw proces
als er een bekostiging voor de instellingen is waarbij veel concreter dan
vroeger verwacht wordt dat er iets tegenover wordt gesteld. Daarom ben ik
blij dat de minister heeft toegezegd om op niet al te lange termijn, bij de
behandeling van het HOOP, een wat bredere beschouwing te houden over hoe wij
de relatie tussen de overheid en de instellingen gestalte zullen geven.Het staat voor mijn fractie vast dat de Open Universiteit bij uitstek
een rol moet spelen voor de tweedekansers. In dat kader is de discussie over
de studiecentra ook voor mijn fractie reëel. Mevrouw Jorritsma merkte
op dat er heus wel een reorganisatie mag plaatsvinden, maar dat in elke regio
adequate opvang aanwezig moet zijn voor de doelgroepen. Dat uitgangspunt moet
blijven bestaan. Ik zie dit als een soort randvoorwaarde. We spreken een nieuwe
werkwijze met de Open Universiteit af, maar we stellen in dat kader een randvoorwaarde.
Deze aanpak vind ik reëel. Het idee om de minister per geval bij besluiten
te betrekken, vind ik niet reëel. Dit staat haaks op de filosofie waar
dit wetsvoorstel van getuigt en daarom meen ik dat het amendement-Beinema/Cherribi
niet spoort met de strekking daarvan. Ik snap ook niet waarom dit punt eruit
wordt gehaald. Waarom stelt de heer Beinema, als hij zich serieus zorgen maakt
om tweedekansers, niet een grotere invloed van de minister op de tarieven
voor?De heer Cherribi (VVD):Voorzitter! Ik dank de minister voor zijn uitgebreide antwoord. De VVD-fractie
wil dat de studiecentra blijven bestaan. We hebben gezocht naar een middel
om ze een maatschappelijk reliëf te geven. Een amendement met die strekking
leek ons een goed middel. De motie van mevrouw Jorritsma vinden we ook sympathiek.
Ik sluit me aan bij haar opmerking dat de minister harde garanties moet geven.
Ik zie die toezegging graag tegemoet.Minister Ritzen:Voorzitter! Ik dank de Kamer voor de wijze waarop ze haar opvattingen
naar voren heeft gebracht. Ze heeft veel aandacht besteed aan het buitengewoon
belangrijke instituut van de Open Universiteit.Een belangrijk punt is blijven bestaan, een verdere gedachtevorming over
de positie van de regionale studiecentra. Ik kan de gedachtegang van mevrouw
Jorritsma, de heer Van Gelder en de heer Cherribi zeer goed volgen. De heer
Beinema is bereid zijn amendement in te trekken, mits ik een methode vind
om tegemoet te komen aan deze opvattingen. Het is mij een lief ding waard
om een Kamerbrede instemming te bewerkstelligen. Er is namelijk grote overeenstemming
over het belang en de wijze waarop dit vertaald moet worden.Ik meen dat dit heel goed mogelijk is in de vorm van de algemene maatregel
van bestuur inzake de bekostiging. Met de formulering die in de motie staat,
kan het in de kwestie van de bekostiging worden neergelegd als een onderdeel
daarvan. Ik geef mee in de bekostiging dat geen bestaande studiecentra zullen
verdwijnen waarvan de opheffing tot gevolg heeft dat regio's hun enige studiecentrum
kwijtraken alvorens de evaluatie van de Open Universiteiten heeft plaatsgevonden.
Ik wil dit zo neerleggen en ik vraag de heer Beinema of hij zijn amendement
intrekt, en ik vraag de motie aan te houden omdat deze overbodig is geworden.De heer Beinema (CDA):Ik ben coöperatief genoeg om te overwegen het amendement in te trekken,
mits collega Cherribi hier toestemming voor geeft. Bij deze overweging wil
ik graag gesteund worden door de precieze tekst die de minister op dit punt
in de bekostiging wil opnemen. Als hij mij ter wille wil zijn en mij tijdig
voor de stemming de precieze tekst toestuurt, dan neem ik dit in mijn overweging
mee.Minister Ritzen:Ik wil aangeven waarom ik er zo op gespitst ben om het amendement kwijt
te raken en niet te vertalen in wetgeving. Het amendement zal de wet bepalen
voor de komende tien à twintig jaar, ervan uitgaande dat de wet op
andere punten niet veranderd hoeft te worden.Ik wil het in de bekostiging vastleggen zoals ik dat zojuist heb uitgedrukt
en zoals het ook in de motie staat aangegeven. Het is namelijk mijn wens dat
het bekostigingsbesluit snel functioneert. Ik zou dus daar niet veel verder
op willen ingaan. Ik zou dit willen meegeven als randvoorwaarde bij de bekostiging.
Bij de evaluatie komt het dan weer terug. Het is dus toch de hardst mogelijke
garantie.De heer Beinema (CDA):Dan blijft het toch een kleine moeite om dat in een brief vast te leggen.
Ik ontvang die dus graag voor het weekend.De minister brengt mij vervolgens toch weer in onzekerheid. Hij zegt dat
het belangrijk is dat het niet in de wet staat, want als het in de wet staat,
blijft het jarenlang gelden of je moet de wet weer veranderen. Hij opent dus
nu het perspectief dat het in de bekostiging wordt opgenomen, maar dat het
er binnen drie jaar weer uitgaat.Minister Ritzen:Dat is niet het perspectief dat ik open. Ik denk in de eerste plaats na
over een flexibele Open Universiteit, die inhoud geeft aan tweedekansonderwijs
en aan de innovatietaak, rekening houdende met het feit dat dit een nationale
taak is met een nationale vertaling. Ik zeg erbij dat het denken niet mag
stilstaan. Nu krijgt dat nationale denken vorm in de regionale studiecentra.
Ik geloof dat wij geen van allen moeten uitsluiten dat het over tien of twintig
jaar volstrekt anders zou kunnen zijn, met de beschikbaarheid van andere middelen.De heer Beinema (CDA):Dan is de wet echt wel drie keer veranderd.Minister Ritzen:Daar zou ik dus niet van willen uitgaan. Wij moeten de Kamerleden en de
regering niet te veel belasten met iets wat vanzelfsprekend wellicht aan de
orde zou kunnen komen. Juist op dit punt is de gedachtevorming in ontwikkeling.
Daarin wil ik geen onzekerheid scheppen. Ik wil daarin dus tegemoetkomen aan
die garantie. Ik wil echter niet het andere doen en het daarmee helemaal dichttimmeren.De heer Beinema (CDA):Zodra ik de brief heb, ga ik verder denken.Mevrouw Jorritsma-van Oosten (D66):Kan de minister iets zeggen over de mogelijkheid dat een onderuitputting
optreedt bij de innovatiegelden, die in dat geval beter gebruikt zouden kunnen
worden voor de onderwijstaak?Minister Ritzen:Dat werkt meer aan de andere kant. Als je kijkt naar de aantallen studenten,
is er de afgelopen jaren enigszins sprake geweest van een onderuitputting
in de onderwijstaken. De vraag is vervolgens wat precies de onderwijstaak
is. Het ontwikkelen van modules kun je ook zien als een onderwijstaak, maar
je kunt je afvragen in hoeverre die taak ook direct leidt tot het aansluiten
bij een vraag van studenten. Wij hebben op dit moment niet de indruk dat een
onderuitputting optreedt bij de innovatie, maar eerder dat de innovatie het
gevolg is van de ruimte die ontstond als gevolg van de onderuitputting in
de onderwijstaak.Misschien moet ik hier ook reageren op de oproep van de heer Van Gelder
om ervoor te zorgen dat het HOOP er zo snel mogelijk komt. Daarin staat namelijk
iets over permanente educatie en differentiatie in opleidingen. Helaas zijn
wij daar niet helemaal zelf de meester in, want het ligt bij de Raad van State.
Wij streven wel naar een zo spoedig mogelijke indiening.De algemene beraadslaging wordt gesloten.De voorzitter:Ik ga ervan uit dat een eventuele brief er voor dinsdag aanstaande is.Ik stel voor, aanstaande dinsdag te stemmen.Daartoe wordt besloten.Sluiting 17.15 uur 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/h-tk-19961997-5317-5332.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl