Behandeling van de wetsvoorstellen: - Wijziging van het Burgerlijk Wetboek, het Buitengewoon Besluit Arbeidsverhoudingen 1945 en van enige andere wetten (Flexibiliteit en zekerheid) (25263); - Regels voor de niet-openbare arbeidsbemiddeling en het ter beschikking stellen van arbeidskrachten (Wet allocatie arbeidskrachten door intermediairs) (25264)
Staten-Generaal — Handelingen 
Datum: 2014-07-10 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Handeling 1997-1998, pag. 1488-1504

 
 
 

Handeling

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Vergadernummer
Datum vergadering

19-05-1998

Eerste Kamer der Staten-Generaal

1997-1998

nr. 29, pagina 1488-1504

28-04-1998

 

 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties over kamerdossier

Kamerdossier 25263Toon publicaties die dit dossier behandelen
Kamerdossier 25264Toon publicaties die dit dossier behandelen

 
 
 Publicaties in vergadering

Voortzetting van de behandeling van de wetsvoorstellen: - Wijziging van het Burgerlijk Wetboek, het Buitengewoon Besluit Arbeidsverhoudingen 1945 en van enige andere wetten (Flexibiliteit en zekerheid) (25263); - Regels voor de niet-openbare arbeidsbemiddeling en het ter beschikking stellen van arbeidskrachten (Wet allocatie arbeidskrachten door intermediairs) (25264)Pagina 1508-1526
Behandeling van de wetsvoorstellen: - Wijziging van een aantal sociale verzekeringswetten strekkend tot verduidelijking van het in die wetten opgenomen begrip verzekerde en de met het verzekerd zijn onlosmakelijk verbonden premieplicht (Wet verduidelijking verzekerings- en premieplicht) (25873); - en twee andere wetsvoorstellen (25912 en 25646)Pagina 1488-1488
Behandeling van de wetsvoorstellen: - Wijziging van de Wet financiering volksverzekeringen houdende regels omtrent de maximering van het premiepercentage en de mogelijkheid van verstrekking van rijksbijdragen voor de algemene ouderdomsverzekering, alsmede omtrent de vorming van een Spaarfonds AOW (25699); - en twee andere wetsvoorstellen (25700 en 25701)Pagina 1504-1508
Lijst van ingekomen stukken, met de door de voorzitter terzake gedane voorstellen (dinsdag 28 april 1998)Pagina 1527-1528
Lijst van besluiten (dinsdag 28 april 1998)Pagina 1526-1527
Behandeling van de Raming der voor de Eerste Kamer in 1999 benodigde uitgaven, alsmede aanwijzing en raming van de ontvangsten (EK, nr. 240)Pagina 1488-1488
Presentie en opening (dinsdag 28 april 1998)Pagina 1487-1488
Noot 1 en 2 behorende bij debat over wetsvoorstel Flexibiliteit en Zekerheid (zie blz. 1491 en 1514)Pagina 1529-1529
Behandeling van de wetsvoorstellen: - Wijziging van het Burgerlijk Wetboek, het Buitengewoon Besluit Arbeidsverhoudingen 1945 en van enige andere wetten (Flexibiliteit en zekerheid) (25263); - Regels voor de niet-openbare arbeidsbemiddeling en het ter beschikking stellen van arbeidskrachten (Wet allocatie arbeidskrachten door intermediairs) (25264)Pagina 1488-1504

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 89 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
Aan de orde is de behandeling van de wetsvoorstellen: Wijziging van het Burgerlijk Wetboek, het Buitengewoon Besluit Arbeidsverhoudingen
1945 en van enige andere wetten (Flexibiliteit en zekerheid) (25263);Regels voor de niet-openbare arbeidsbemiddeling en
het ter beschikking stellen van arbeidskrachten (Wet allocatie arbeidskrachten
door intermediairs) (25264).De voorzitter:Alvorens de beraadslaging te openen deel ik aan de Kamer mede, dat in
het College van senioren het volgende is afgesproken. Indien stemming over
de wetsontwerpen wordt gevraagd of indien stemming over een eventueel in te
dienen motie, waaromtrent geen enkele zekerheid bestaat dat die zal worden
ingediend, mocht worden gevraagd, dan zal die stemming plaatsvinden aan het
begin van de volgende vergadering van de Kamer. Dat is op dinsdag 12 mei aanstaande.
Anders dan in de agenda vermeld, gebeurt dat dus niet vandaag.Wanneer geen stemming wordt gevraagd, zal na de sluiting van de beraadslaging
de afhandeling op de gebruikelijke wijze plaatsvinden.De beraadslaging wordt geopend.De heer Glasz (CDA):Voorzitter! Het werd tijd dat, sinds het advies van de Sociaal-economische
raad uit 1988, een herziening van het ontslagrecht werd aangepakt. In 1995
strandde al een eerdere poging van een wetsvoorstel, dat in 1990 was ingediend
onder de titel "Herziening van het ontslagrecht". Ik laat in het midden of
dat stranden moet worden toegeschreven aan de omstandigheid, dat dit toen
voor velen nog een brug te ver was, dan wel dat men er technisch niet in geslaagd
was tegenover afschaffing van artikel 6 BBA de waarborgen die aan dat besluit
ten grondslag lagen adequaat in de wet op te nemen.Dit kabinet hakte de knoop door en besloot de bestuurlijke preventieve
ontslagtoets op grond van artikel 6b BBA 1945 te handhaven. De Stichting van
de arbeid werd om advies gevraagd en dat kwam in april 1996. Dat advies is
vrijwel integraal – vrijwel, want met uitzondering van de aanbeveling
tot hoger beroep van ontbinding door de kantonrechter – overgenomen.
Het huidige wetsvoorstel heeft dus politiek een hechte basis, want het steunt
volledig op het compromis binnen de Stichting van de arbeid.Daarnaast herkent men elementen uit het vorige, inmiddels ingetrokken,
wetsvoorstel en wordt er reeds geruime tijd ontwikkeld rechtersrecht gecodificeerd.
De positieve kant van dit wetsvoorstel is dan ook gelegen in het overnemen
en vastleggen van een reeks verbeteringen, zoals een soepeler verlengingsmogelijkheid
van de arbeidsovereenkomst voor bepaalde tijd, de codificatie van de in de
rechtspraak gehanteerde rechtsvermoedens en de nieuwe bepalingen inzake de
uitzendovereenkomst, om een paar voorbeelden te noemen. Dat geldt ook voor
de stroomlijning van de RDA-procedure, de verkorting van de opzeggingstermijnen
en de systematisering van de opzeggingsverboden. Dit zijn allemaal nuttige
en nodige aanvullingen en verbeteringen van de wet. De CDA-fractie ziet deze
dan ook als voordelen van dit wetsvoorstel. Ik prijs dan ook de voortvarendheid
van de minister van Sociale Zaken en Werkgelegenheid – hier was daadkracht
voor nodig – doch ik stel tegelijkertijd vast, dat dit kabinet conceptueel
niet zoveel meer gedaan heeft dan het volgen van een politiek compromis in
de Stichting van de arbeid en het vastleggen van gevestigde jurisprudentie.
Door alleen maar dit te doen gaat dit kabinet de fundamentele discussie over
de duale structuur van ons ontslagrecht uit de weg. Mijn fractie heeft het
kabinet daarop in de stukken aangesproken met de opmerking dat de politieke
consensus van de sociale partners de regering toch niet van een eigen oordeel
en inbreng ontslaat. Het kabinet beroept zich in antwoord daarop op het "poldermodel".
In de memorie van antwoord beperken de bewindslieden de rol van de overheid
vooral tot "een ordenende beschermende en met name codificerende rol". Afgezien
van deze bescheiden conceptie, behoort naar ons idee een regering fundamentele
vraagstukken niet te laten liggen. Een politiek compromis kan ook inhouden
dat men elkaar vindt in de afspraak om fundamentele punten nu
eens juist niet overhoop te laten halen. En zo gebeurde dat vermoedelijk ook
binnen de Stichting van de arbeid. Men liet de duale structuur bewust ongemoeid.
Mr. R. Hansma, specialist in arbeidsverhoudingen in het bedrijfsleven stelde
het zo: "... door de package deal in de STAR wordt een inhoudelijke discussie
gefrustreerd ..."Politiek is dit wetsvoorstel daarmee hecht onderbouwd. Inhoudelijk blijven
wij zitten met een dubbele structuur, voor een deel nog steunend op een oud
Londens besluit, nog steeds niet in de wet verankerd. De houdbaarheid daarvan
is internationaal bepaald onzeker. Het systeem is onsamenhangend en ingewikkeld
en met dit wetsvoorstel blijft dat zo, ondanks dringende pleidooien uit wetenschap
en rechtspraktijk. Hierover is de CDA-fractie teleurgesteld. Daarbij heeft
zij grote zorgen over de kwaliteit van dit wetsvoorstel of, beter gezegd,
over het gebrek daaraan.De zorg om de kwaliteit vindt zijn vertaling in de overstelpende hoeveelheid
commentaren uit wetenschap en praktijk die dit voorstel heeft geoogst. En
dan spreek ik niet over de conceptuele kritiek, maar over een algeheel gevoelen
dat de technische uitwerking van te lage kwaliteit is. Die kritiek is politiek
bepaald niet eenzijdig. Als men het tableau van de aan de discussie deelnemende
wetenschappers beziet, is het met hoogleraren als Van der Heijden, Van den
Heuvel, Heerma van Voss en Luttmer toch breed politiek samengesteld. Blijkens
de stukken is de kritiek in dit huis op de technische uitvoering kamerbreed.Dan de rechtspraktijk. Ik heb nog niet eerder in dit huis meegemaakt dat
de wetgever zo op de hielen werd gezeten door advocaten die bij elke stap
in het wetgevingsproces panklare nota's van wijziging aanleveren. De rechtspraktijk
draagt reeds nu, voordat dit huis zijn eindoordeel moet vellen, een ontwerp
voor een complete reparatie- en leemtewet aan. Dit slaat toch wel alles. Mij
lijkt dit voor de wetgevende capaciteit van het ministerie van Sociale Zaken
en Werkgelegenheid tamelijk blamerend. De bijdrage van Justitie is mij overigens
nog niet bekend. Het gaat mij wat ver als het wetgevingsapparaat zou moeten
onderdoen voor en afhankelijk zou worden van adviseurs uit de particuliere
rechtspraktijk.Nu zijn advocaten van nature niet bescheiden, maar het vervelende daarbij
is dat zij soms gelijk hebben. En met alle respect, ik vrees dat veel van
de aangedragen correcties evenzovele verbeteringen zijn. Ik acht het daarom
ook verstandig van de regering om verbeteringen toe te zeggen waar dit nodig
blijkt. In de nadere memorie van antwoord voegt de regering daaraan toe: zo
een meerderheid van uw Kamer dit wenst. Dat is enerzijds natuurlijk wel realistisch,
doch anderzijds kan ik mij zulk een invitatie aan dit huis niet herinneren.
Hoe vaak is ons immers niet voorgehouden toch vooral niet op verkapte wijze
te willen amenderen? Voor wat het staatsrechtelijk waard kan zijn, wil ik
namens de CDA-fractie het aanbod van de bewindslieden tot reparatie aanvaarden
en vastleggen, ook op die punten die nog in de vóór invoering
resterende tijd in literatuur of rechtspraktijk zullen opkomen en redelijkerwijs
voor reparatie of aanvulling in aanmerking komen. Niet elke suggestie verdient
dat wellicht.Allereerst komt het conceptreparatiewetgeving van de hand van mr. Kuip
volgens mij wel in aanmerking om door de regering te worden overwogen en bij
nader inzien wellicht toe te passen. Het is een hele lijst, maar ik beperk
mij nu tot een aantal capita selecta.Het principiële uitgangspunt hierbij is dat wij van mening moeten
blijven dat in het algemeen de ambitie van de wetgever moet zijn dat een wetsbepaling
moet kunnen worden gelezen uit de wetstekst zelf. Natuurlijk zullen in de
loop der jaren interpretaties volgen en is de wet niet toe te passen zonder
tevens kennis te hebben van de jurisprudentie. Zeker, maar bij een gloednieuwe
wet is toch het minste wat men mag verwachten dat de bedoeling van de wetgever
blijkt uit wat er staat.Dat is al aanstonds niet het geval bij artikel 668a. Eerlijk gezegd, is
dat nu al niet leesbaar zonder de wetsgeschiedenis te kennen. Ik ben er nu
even kort over, want er is zeer veel over geschreven. Er zijn al drie versies
van dit artikel geweest en ik heb geprobeerd om de bedoelingen te doorgronden.
Zoals gezegd, moet je de wetsgeschiedenis erbij nemen. In ieder geval slaat
lid 2 kennelijk op arbeidsovereenkomsten voor zowel bepaalde als onbepaalde
tijd. Uit de laatste memorie van antwoord moeten wij opmaken dat een arbeidsovereenkomst
voor onbepaalde tijd bij dezelfde werkgever niet meetelt bij de keten in het
eerste lid onder b. Ik zeg de minister met stelligheid na, dat daarnaast de
Ragetlie-regel van kracht blijft. Ik begrijp hieruit dat het duidelijk niet
de bedoeling is door in deze wetstekst de jurisprudentieregel van de Hoge
Raad, neergelegd in de Ragetlie-regel, te beperken.Ik vraag mij dan wel af waarom de Ragetlie-regel niet meteen in de wet
geïncorporeerd is en bijvoorbeeld is uitgebreid tot de situatie, zoals
bedoeld in lid 2. Dit artikel blijft dus onhelder. Overigens is dit wel een
paradijs voor advocaten. Toch moeten wij een zo helder mogelijk artikel hebben.
Ik pleit er dan ook voor dat dit alsnog scherper wordt geformuleerd en dus
bij een reparatie wordt betrokken.In de stukken is al aangegeven dat in artikel 685 onduidelijk blijft wat
de kantonrechter moet doen met de wettelijke plicht tot zich vergewissen.
Ik heb in het antwoord van de minister gelezen dat het vooral een indicatie
kan zijn waarvan hij zich moet vergewissen. Zoals gezegd, is het toch een
onduidelijke zaak. Het vraagt dan ook om een verschillende manier van hanteren
door de verschillende kantonrechters. Nu zullen zij, zolang zij een gilde
blijven, ook daarover wel een regel weten te ontwerpen, maar toch is dit een
wetsterm waarbij men niet weet wat men ermee moet. Ter verdediging van deze
onduidelijkheid, die ook wel wordt erkend, verwijzen de bewindslieden naar
het in de Tweede Kamer aangenomen amendement-Wolffensperger, maar dat maakt,
met alle respect, de zaak inhoudelijk niet zoveel duidelijker.Eveneens in artikel 685 staat dat een "verzoeker" niet ontvankelijk verklaard
wordt, als hij bij het verzoek geen reïntegratieplan voegt. Pas uit de
latere wetsgeschiedenis – nadat er eerst op seminars en in schrifturen
uitvoerig over is gesproken en geschreven, of onder de "verzoeker" nu moet
worden begrepen, dat ook een werknemer met een reïntegratieplan moet
komen – moet blijken dat de regering met die verzoeker uit den aard
der zaak alleen maar de werkgever bedoelt, in die zin dat dit – dat
is natuurlijk te verdedigen – uit het systeem voortvloeit.
Dat is op zich duidelijk en het is goed dat het gezegd is, maar het staat
er alleen niet.Overigens hebben de bewindslieden de leden van de CDA-fractie niet overtuigd
met hun betoog dat de plicht tot bijvoeging van een reïntegratieplan
in vele gevallen niet onnatuurlijk en niet zonder zin is, omdat veelal nu
juist sprake is van onwil tot reïntegreren en omdat de praktijk leert
dat in geval er ontslag dreigt of speelt, meer dan 50% van de betrokken werknemers
zich situationeel ziek meldt. Het lijkt erop dat het door Kuip, in zijn Leemtewet,
geredigeerde lid 7, van 685, aan die bezwaren tegemoet komt.Nu is wetsgeschiedenis nodig, maar die kan ook verwarrend werken. Door
onzorgvuldig gebruik van het woord "onmiddellijk" ontwikkelde zich weer een
discussie over de vraag of de regering bedoelde het tijdscriterium van gewichtige
redenen voor de ontbindingsroute in te korten. Inmiddels is komen vast te
staan dat dit niet de bedoeling was. Voor de rechtspraktijk verwijs ik expliciet
naar het antwoord van de bewindslieden, in de nadere memorie van antwoord
van 9 april, blz. 3, op de daartoe gestelde vragen van mijn fractie.Ten slotte – hiermee eindigen mijn capita – zijn er tal van
vragen gerezen met betrekking tot overgangsrecht. En de praktijk houdt niet
op; deze draagt steeds weer nieuwe casusposities aan, waarop het antwoord
niet duidelijk is. Ik vrees dat het nog wel een tijdje zal voortduren.Op deze wijze komend op het tijdstip van de invoering, hebben de leden
van de CDA-fractie ook een verband gelegd tussen de invoeringsdatum en een
aantal artikelen welke verband houden met de uitzendovereenkomst en de zojuist
gereedgekomen uitzend-CAO. Met instemming nam ik kennis van de mededeling
van de regering dat alle betrokkenen de gelegenheid moeten krijgen om zich
de regels eigen te maken, waarbij zij denkt aan een invoeringstermijn van
enkele maanden. Die termijn echter lijkt mij en lijkt ons te kort. Juist nu
de regering heeft aangeboden alsnog met een omvangrijke reparatie te komen –
zo deze Kamer dat wenst, en ik denk dat deze Kamer dat gaat wensen –
zal de praktijk zich op de nieuwe, alsdan te repareren teksten moeten prepareren.
Het lijkt dan niet zinvol, als er spoedig een reparatie volgt, om nu eerst
een tekst in te voeren en iedereen zich daarop te laten instellen, en kort
daarop weer met een reparatie te komen. Mede gelet op de overgangsperikelen
is de CDA-fractie van oordeel dat verantwoord en helder beleid met zich brengt,
dat deze wet niet eerder ingaat dan op 1 januari aanstaande.Maar, voorzitter, in de tussentijd dient er naar het oordeel van de CDA-fractie
nog iets in gang te worden gezet. Wetenschappers en praktijkbeoefenaars roepen
al jaren dat het ontslagrecht onnodig onsamenhangend en complex is en dat
de duale structuur wetssystematisch niet deugt. Om daar wat kort over te zijn,
maar toch een politiek breed gedragen scala aan te geven, geef ik een paar
citaten.Ik begin met prof. mr. L.H. van den Heuvel, daarbij verwijzend naar zijn
lezing op het symposium van 19 februari 1998, in De Rode Hoed. Hij oordeelt
dat met dit wetsvoorstel de samenleving een slechte dienst wordt bewezen.
Hij noemt het een "gehaast" product uit de voorbije tijd van een ruime arbeidsmarkt,
dat juridisch slecht in elkaar steekt en onvoldoende fundamentele wijzigingen
aanbrengt in het ontslagrecht. En dan komt het: "Nu de arbeidsmarkt krapper
wordt, hoort men weinig bezwaren van werkgevers over het ontslagrecht. Dat
wil zeggen, dat er tijd is voor het aanbrengen van fundamentele verbetering."Mr. J.J. Trap zegt: "Ik zou het toejuichen als een volgend Kabinet, paars
of niet, de zaak nog eens ten gronde aanpakt en bijvoorbeeld het BBA 1945
durft af te schaffen." Hij zegt erbij: "Als een preventieve ontslagtoets moet
blijven – en daar is op zich wel iets voor te zeggen – hoort deze
toets bij de rechter te liggen."Prof. mr. G.J.J. Heerma van Voss oordeelt dat dit wetsvoorstel zich niet
onderscheidt door een "heldere en samenhangende systematiek". Aan de toenemende
behoefte aan flexibiliteit komt men niet tegemoet "door allerlei kleinere
aanpassingen" en "ingewikkelde constructies" ... "om het ontslagvergunningenstelsel
heen". Opmerkingen en kritiek komen voort "uit het feit dat een principiële
discussie over een herziening van het ontslagvergunningenstelsel uit de weg
is gegaan".Ten slotte citeer ik wat prof. mr. P.F. van der Heijden in TVVS nr. 97/6
schrijft. Hij heeft recent ook een artikel over de vergoedingen bij de RDA
geschreven maar dit is dus van oudere datum. Hij zegt: "Nederland is het enige
land in de Europese Unie dat een preventieve bestuurlijke ontslagtoets kent;
het bestaan ervan compliceert ons ontslagrecht onnodig en bovenmatig; de door
het Kabinet in het wetsvoorstel genoemde doeleinden waartoe de preventieve
bestuurlijke toets het middel is, zijn ook te bereiken in een civielrechtelijk
ontslagrecht. Daar komt nog bij de door mij met L. de Vries gedeelde verbazing
over de handhaving van het BBA als noodwetgeving. Als men de handhaving van
de publieke ontslagtoets wenst, dan ligt het voor de hand dat thans in een
normale formele wet te regelen en niet in een uit de oorlog stammend buitengewoon
besluit."Voorzitter! Eerder zagen wij hoe de regering bij de handhaving van het
huidige systeem zich in dezen beriep op het poldermodel. Het is interessant
te zien hoe selectief zij dit in stelling brengt en rekening houdt met het
onderwerp. Als wij een ogenblik stilstaan bij een ander aspect van de ondernemingsstructuur,
namelijk bij de kapitaalcomponent en de invloed van de aandeelhouder, dan
zien wij dat deze regering, en met name de minister van Financiën, over
de boeg van wat tegenwoordig corporate governance heet en met verwijzing naar
het internationaal verkeer betoogd, dat Nederland het niet meer kan maken
nog vast te houden aan zijn beschermingsconstructies. Ook het fenomeen van
de structuurvennootschap zou met die gedachtegang eigenlijk niet goed meer
zijn uit te leggen. Aanpassing aan internationale verhoudingen: dat is het
motto.Ik zeg dit niet omdat ik die richting zo toejuich. Als aanhanger van het
Rijnlandse model vind ik dat de aandacht voor de aandeelhouder niet ten koste
moet gaan van de andere stakeholders. Maar ik zeg dit wel om aan te geven
hoe selectief het argument van de noodzaak tot aanpassing aan internationale
structuren in stelling wordt gebracht.Keren wij nu terug naar de werknemerscomponent, dan zijn de redeneringen
immers geheel anders en blijven wij ons inpolderen in een
uniek systeem dat afwijkt van dat in de Europese Unie en dat naar een vrijwel
eenstemmig oordeel van wetenschap en rechtspraktijk – ik herhaal: een
eenstemmig oordeel van wetenschap en rechtspraktijk – ondeugdelijk is.
Ik meen dat de roep om een fundamentele beschouwing over een eventuele herziening
van het ontslagrecht nu aan de orde is. Het moet beter, conformer, systematischer
en meer inspelend op internationale verhoudingen.Dit gezegd hebbend, wil ik meteen waken voor een misverstand. De CDA-fractie
is niet tegen een preventieve ontslagtoets. In het huidige systeem vervult
de RDA een belangrijke functie voor het midden- en kleinbedrijf en biedt een
laagdrempelige adviesmogelijkheid voor menig werknemer. Maar herziening, niet
per se met handhaving van de RDA, moet mogelijk zijn met behoud van de waarborgen
die aan de preventieve ontslagtoets ten grondslag liggen. Dus: rekening houden
met de noodzakelijke bescherming van zwakke groepen en tevens voorzien in
de voor de kleine ondernemers en voor werknemers essentiële zekerheid
vooraf omtrent rechtmatigheid van ontslag. De leden van de CDA-fractie zijn
van oordeel dat het de hoogste tijd is voor een fundamentele herbezinning,
zoals ik die zo-even al noemde.Dit klemt temeer nu de regering heeft aangekondigd om op korte termijn
wederom met het ontslagrecht bij het parlement terug te komen. In dit verband
is het opmerkelijk dat uitvoering wordt gegeven aan een motie-Van Nieuwenhoven
en dat de regering thans onderzoekt of een regeling voor een vergoeding bij
de beëindiging van de arbeidsovereenkomst in het kader van de RDA-procedure
opportuun is, alsook of daarbij ook past een hoger beroep van ontbinding door
de kantonrechter. Een eerste interimrapport is al verschenen; een tweede komt
na de zomer. Deze werkwijze kan de CDA-fractie niet bekoren. Wij hebben wel
waardering voor de werkwijze van de rapporteurs, maar wij achten het ongewenst
en niet juist om voort te gaan met partiële aanpassingen, zonder dat
de problematiek eerst fundamenteel bij de kop wordt gepakt. Over de vraag
of een ontslagvergoeding aan de RDA zal moeten worden gegeven, oordeelt de
CDA-fractie ook overigens negatief. Als dat al zou moeten gebeuren, dan dient
de RDA naar ons oordeel eerst te worden opgetuigd tot een onafhankelijke bestuursrechter
met alles wat daarbij komt. Wat dat betreft, onderschrijf ik de mening van
Van der Heijden die in het door mij al genoemde artikel tegen een vergoedingsbevoegdheid
bij de RDA concludeert. Ik merk op dat de in de advocatuur gezaghebbende Duk
zich daarbij voegt.Er is nog een aspect waarbij een fundamentele beschouwing van het ontslagrecht
aan de orde moet komen, namelijk de vraag naar de rechtsgrond van een vergoeding
bij verwijtloos ontslag. Ik denk hierbij aan een vergoeding buiten de honorering
van de opzegtermijn. Immers, het merkwaardige feit doet zich voor dat bij
ontslag via een vergunning van de RDA in de regel geen vergoeding aan de werknemer
toekomt. Volgt men evenwel de procedure van ontbinding bij de kantonrechter,
dan komt er wel een vergoeding. Men spreekt dan van de kantonrechtersformule
die neerkomt op een maandsalaris voor een jaar dienstverband. Dat is kantonrechtersrecht
dat geen onmiddellijke basis in de wet heeft. Van tijd tot tijd – ik
wip nu over van het civiele recht naar het bestuursrecht – raakt het
parlement en met name de Tweede Kamer in opwinding over een gouden handdruk.
Wij bevinden ons dan in de ambtenaarrechtelijke sfeer. Steeds blijkt dat het
heengaan van zo'n betrokkene niet te forceren valt zonder een vergoeding,
een gouden handdruk. Ook bestuursrechtelijk is het volgens mij de moeite waard
om eens bij die grondslagdiscussie stil te staan. Dat kan ook gebeuren in
een fundamentele studie. Het begin van een nieuwe kabinetsperiode lijkt hiervoor
een uitstekend moment.Daarom verzoekt de CDA-fractie de bewindslieden met aandrang om toe te
zeggen dat er een fundamenteel onderzoek zal komen naar de vraag of de duale
structuur van het ontslagrecht, mede gelet op de toenemende druk van de internationale
verhoudingen, gehandhaafd dient te worden en, zo ja, met welke wettelijke
aanpassingen en, zo neen, met welke compenserende wettelijke voorzieningen.
Daarbij gaan wij ervan uit dat de waarborgen die nu ten grondslag liggen aan
het systeem van de preventieve ontslagtoets, behouden blijven. Naar onze mening
dient een dergelijk onderzoek te worden opgedragen aan een commissie van onafhankelijke
deskundigen, die natuurlijk politiek breed is samengesteld.Samengevat pleit de CDA-fractie voor: 1. een ruimhartige reparatiewetgeving
en een toezegging op dat punt;2. invoering niet eerder dan per 1
januari aanstaande;3. een opdracht aan een onafhankelijke commissie
van deskundigen voor een fundamenteel onderzoek naar de vraag of de duale
structuur gehandhaafd kan worden, mede gelet op de internationale verhoudingen,
doch met behoud van de waarborgen die thans aan het systeem van de preventieve
ontslagtoets zijn verbonden.De voorzitter:Het is een gewoonte van goede advocaten om in pleidooien geen vindplaatsen
te noemen, in de veronderstelling dat de rechter ze kent en ze anders in de
pleitnota terug kan vinden. Maar bij de Handelingen van de Kamer is dat anders:
wat niet is uitgesproken, staat niet in de Handelingen, tenzij het een voetnoot
betreft. Ik stel derhalve voor – en met instemming van de heer Glasz
vast – dat de vindplaatsen in een voetnoot zullen worden opgenomen.Daartoe wordt besloten.(De noot is opgenomen aan het eind van deze editie.)1De heer Van de Zandschulp (PvdA):Voorzitter! Toen ik mij zette aan de bestudering van deze voorstellen,
vielen mij drie zaken op als opmerkelijk. Ten eerste: ten tijde van de voorbereiding
van deze wetsvoorstellen luidde de toonaangevende leuze in dit land: flexibilisering,
deregulering, kortom flexibiliteit. De werkgeversorganisatie VNO/NCW kwam
in het najaar van 1995 uit met een nota waarin gezinspeeld werd op het einde
van de vaste baan. De minister is erin geslaagd, het thema te verbreden tot
"flexibiliteit en zekerheid".Ten tweede: het kabinet kwam niet uit dit thema en besloot, het probleem
ter advies voor te leggen aan de Stichting van de arbeid. Dat was opmerkelijk.
Vanaf het eind van de jaren tachtig was afkeer van de stroperige
overlegeconomie een prominent thema, en was een lichting politici in opmars
die, zich spiegelend aan het managersjargon, hun opdracht definieerden als
"het beheer van de BV Nederland". Nog opmerkelijker was, dat de verfoeide
overlegeconomie in staat bleek, in vier maanden te komen tot een eensgezind
maatschappelijk compromis, inclusief een vijfjarig convenant uitzendwezen.
De vakbeweging erkende het belang van flexibiliteit, de werkgevers erkenden
de grenzen ervan. In diezelfde tijd kwam de commissie economische deskundigen
van de SER met de waarschuwing, dat te ver doorschietende flexibiliteit van
de arbeidsverhoudingen ten koste zou gaan van investering in scholing en van
de innovatieve kracht van het Nederlands bedrijfsleven. Nog enkele maanden
later verscheen een rapport van Sociale Zaken en Werkgelegenheid "De Nederlandse
verzorgingsstaat in internationaal en economisch perspectief". De parolen
in het publieke debat veranderden: het Nederlandse poldermodel trok wijd en
zijd belangstelling.Mijn derde opmerkelijke punt is van een heel andere orde: ongevraagd diende
zich bij de behandeling van deze voorstellen een stoet van juridisch adviseurs
aan: de Vereniging voor Arbeidsrecht publiceerde 39 aanbevelingen, enkele
leden ervan, Verhulp en Kuip, volgden de schriftelijke behandeling in deze
Kamer op de voet en voorzagen ons steeds van hun juridisch commentaar. Ik
ben hen daarvoor zeer erkentelijk, los van de vraag of ik in elk onderdeel
hun commentaar onderschrijf. Voor mij was dit een onbekende luxepositie. Meestal
behandel ik hier socialezekerheidswetgeving. Dát is vaak eenzaam geploeter.
De vele wijzigingen en stelselherzieningen duikelen in zo'n krankzinnig tempo
over elkaar heen, dat rechtsgeleerd commentaar, als het al verschijnt, pas
veel later verschijnt.Voorzitter! Men kan erover twisten of de nu voorliggende voorstellen een
ingrijpende herziening van het Nederlands arbeidsrecht behelzen. Het grondpatroon
blijft in elk geval hetzelfde. Sommige arbeidsjuristen noemen dit een gemiste
kans. In de marge, maar toch iets meer dan alleen maar in de marge van deze
voorstellen, spelen verder reikende vragen. Vooral die over het al dan niet
handhaven van de duale ontslagstructuur, eventuele ontslagvergoedingen bij
de RBA-procedure en – al dan niet partieel – hoger beroep bij
ontbindingszaken. Het zijn alle legitieme discussiepunten. Het kabinet handhaaft
de duale ontslagstructuur. Die structuur functioneert in Nederland al meer
dan een halve eeuw. Een integrale visie ligt er niet aan ten grondslag. Intellectueel-juridisch
is dat niet geheel bevredigend.Bij beide ontslagroutes vallen wel kritische kanttekeningen te maken,
maar een compleet uitgewerkt goed alternatief is tot dusverre niet bedacht.
In de eerste drie decennia vanaf 1945 was de BBA-ontslagroute de hoofdweg
en gedurende de laatste twee decennia werd de ontbindingsroute kwantitatief
bijna even belangrijk. Het kabinet handhaaft beide routes, maar stelt voor
beide aanpassingen voor. De RDA-route wordt gestroomlijnd en bekort. Daarmee
wordt tegemoetgekomen aan veel kritiek van werkgeverszijde. Bij de kanton-
rechtersroute wordt, zij het gebrekkig geformuleerd, gesteld dat de kantonrechter
acht dient te slaan op de opzegverboden en wordt bij het WW-recht het begrip
"fictieve opzegtermijn" geïntroduceerd. Op beide punten kom ik nog terug.De wijzigingsvoorstellen voor beide routes worden elk op eigen merites
beargumenteerd. Het gevolg van de voorstellen is, dat de verschillen tussen
beide wegen iets zullen verminderen. Dat is een bescheiden winstpunt. Een
tweede gevolg is wellicht dat de RDA-route iets terugwint van het via traagheid
prijsgegeven terrein.Het kabinet voert sterke argumenten aan voor handhaving van de preventieve
toets. Die toets biedt een zekere bescherming aan de minder weerbaren, bijvoorbeeld
ouderen en arbeidsongeschikten. Er gaat enig ordenend en een preventief effect
van uit en soms wordt hiermee onnodige instroom in de WW voorkomen.Het maatschappelijk draagvlak voor de preventieve ontslagtoets is nog
steeds groot. De vakbeweging hecht eraan, werkgevers zijn verdeeld. De grote
werkgevers willen ervan af. Zij ergeren zich aan de traagheid van de RDA-procedure
en zij beschikken over eigen juridische afdelingen die voor de kantonrechter
hun boontjes wel kunnen doppen. Het midden- en kleinbedrijf daarentegen heeft
vooral behoefte aan een laagdrempelige voorziening die zekerheid vooraf verschaft.
Het maatschappelijk belang van handhaving van een preventieve ontslagtoets
is voor ons wel duidelijk. Ook de Stichting van de arbeid heeft hier eensgezind
voor gekozen in haar advies.De Stichting van de arbeid vond eveneens dat er goede gronden zijn om
een beperkte beroepsmogelijkheid te introduceren tegen rechterlijke ontbindingsbeslissingen.
Ik vind dit een moeilijk thema. Op basis van mijn elementair rechtsgevoel
ben ik geporteerd voor vol appel. Het gewicht van de zaak, wel of niet ontbinding
en de vraag naar een eventuele vergoeding, is zo groot dat het wel heel moeilijk
te verdedigen is dat juist hier afgeweken zou moeten worden van de hoofdregel
in ons rechtssysteem dat appel en cassatie toelaat. Appel betekent echter
ook een verlenging van de lijdensweg. Zo hier en daar hebben rechtsgeleerden
tussenvarianten bedacht, die overigens elk ook weer nadere vragen oproepen,
zoals ook een eventuele vergoeding in het kader van de RDA-procedure nadere
juridische en andere vragen oproept. Ik denk dat wij er goed aan doen om de
tijd te nemen voor een grondig debat, waarbij alle denkbare varianten, met
inbegrip van hun consequenties, onder ogen gezien worden.Na deze summiere opmerkingen over verderreikende vragen die op de achtergrond
een rol spelen en waaraan ik mij niet wil onttrekken, keer ik terug naar de
iets bescheidener voorstellen van flexibiliteit en zekerheid. Die vormen een
compromis dat het resultaat is van politieke en maatschappelijke machtsverhoudingen.
De afweging van keuzevragen ligt niet primair bij de Eerste Kamer. Ik geef
een globaal politiek oordeel en zal daarna iets meer tijd besteden aan de
juridische toets, toegespitst op enkele onderdelen, namelijk artikel 668a
en de Ragetlie-regel, artikel 685 en artikel 16, lid 3, WW.Het als star ervaren karakter van het Nederlandse arbeidsrecht heeft in
de laatste decennia geleid tot een groei van creatieve escapismen, zoals het
ontkennen van het bestaan van een arbeidsovereenkomst, onduidelijkheid over
de omvang ervan of de driehoeksrelaties als een juridisch
enigszins extraterritoriaal gebied. Juist voor deze onduidelijke arbeidsrelaties
biedt het wetsvoorstel Flexibiliteit en zekerheid enige vooruitgang via de
introductie van weerlegbare rechtsvermoedens en een minimumaanspraak per oproep.
De geïntroduceerde rechtsvermoedens behelzen vooral codificatie van jurisprudentie.
Die codificatie levert wel een toegevoegde waarde op. Codificatie vergroot
de duidelijkheid, vergemakkelijkt de voorlichting en werkt preventief, in
die zin dat er een stimulans van uitgaat om duidelijke contracten af te sluiten.
De uitzendovereenkomst wordt ondergebracht in het arbeidsovereenkomstenrecht,
deels in een aparte vrijheid-blijheidstatus, maar die wordt in de tijd beperkt
en met de toename van de duur groeit de rechtsbescherming. Als de uitzendbranche
de vrijheid-blijheidperiode van de eerste 26 gewerkte weken wil verlengen,
is slechts afwijking bij CAO mogelijk. Hiermee krijgt de vakbeweging een betere
onderhandelingspositie.De rechtspositie van oproepkracht en uitzendkracht wordt in deze voorstellen
iets versterkt en zelfregulering via CAO krijgt een impuls. Daartegenover
staat aan de flexzijde een verkorting van opzegtermijnen en een aanzienlijke
ruimte voor opeenvolgende tijdelijke contracten, tot in beginsel 36 maanden.
Ik vind in hoofdzaken het geheel van deze voorstellen een acceptabel maatschappelijk
compromis.Ik kom nu toe aan de bespreking van enkele afzonderlijke onderdelen, inhoudelijk
en/of wetstechnisch. Ik begin bij artikel 668a. Geen van de voorgestelde artikelen
heeft aanleiding gegeven tot zoveel verwarring als dit artikel, de ketting
van tijdelijke contracten. Inmiddels zijn de kruitdampen in de schriftelijke
rondes opgetrokken. De bedoeling van de wetgever is duidelijk. De wettekst
is en blijft gebrekkig. Ik maak eerst een inhoudelijke opmerking. De ketting
van tijdelijke contracten met een tussenpoos van niet meer dan drie maanden
leidt bij het vierde contract of bij overschrijding van de 36-maandsperiode
tot omzetting in een arbeidsovereenkomst voor onbepaalde tijd.Voorzitter! Sommige werkgevers, in ieder geval omroepwerkgevers lijken
te menen dat freelance contracten straks niet meer mogelijk zijn. Naar mijn
mening is dat een misverstand. Sommige typen werk lenen zich goed voor een
zogenaamde freelance overeenkomst. Er is wel een probleem in de afbakening
naar de arbeidsovereenkomst. Vervolgens bedenken omroepwerkgevers, als ik
goed geïnformeerd ben, creatieve constructies om een vast dienstverband
te vermijden. Zij bieden negenmaandscontracten aan en willen de medewerkers
in de drie zomermaanden naar de WW afschuiven. Ik vind dat oneigenlijk gebruik.
Ik vraag de minister, met mij na te denken hoe we hiermee moeten omgaan en
wat we hieraan kunnen doen. Misschien kan de wijziging van de tussenpoos tot
niet langer dan vier maanden al heel wat helpen.Artikel 668a is taalkundig gebrekkig geformuleerd. Het moment waarop conversie
plaatsvindt, is na de schriftelijke gedachtewisseling wel helder, maar niet
voor degenen die uitsluitend op de wettekst aangewezen zijn. Vanaf het moment
dat tussen dezelfde partijen voor bepaalde tijd aangegane arbeidsovereenkomsten
elkaar hebben opgevolgd "in 36 maanden of langer", geldt de laatste arbeidsovereenkomst
als aangegaan voor onbepaalde tijd volgens de wettekst. 36 maanden of langer
is onbepaald.De antidraaideurregeling van artikel 2 slaat niet alleen op de ketting
van tijdelijke contracten van het eerste lid, zoals de argeloze lezer denkt,
maar omvat tevens eventueel een arbeidsovereenkomst voor onbepaalde tijd.
Dat is in deze context vreemd. Lid 2 verwijst immers naar artikel 1, dat de
ketting van tijdelijke contracten regelt. Ook in de opbouw van de wettekst
is het vreemd. Artikel 667 bevat de hoofdregel van het tijdelijke contract,
artikel 668 is een lex specialis daarvan over de voortgezette tijdelijke arbeidsovereenkomst
en 668a is op zijn beurt volgens de memorie van antwoord een lex specialis
op 668. In dit blokje van drie artikelen over de tijdelijke arbeidsovereenkomst
slaat plotseling één artikellid tevens op een arbeidsovereenkomst
voor onbepaalde tijd.Ik kom nu op de vraag, wat er nog is overgebleven van de Ragetlie-regel.
Deze slaat op de situatie van de opvolging van een arbeidsovereenkomst voor
onbepaalde tijd, na een tussenpoos van minder dan 32 dagen, door een arbeidsovereenkomst
voor bepaalde tijd, met dezelfde inhoud en tussen dezelfde partijen. Volgens
de Hoge Raad is dan opzegging vereist. De Stichting van de arbeid schrijft
in haar advies dat in de jurisprudentie is bepaald dat de opvolging van een
arbeidsovereenkomst voor onbepaalde tijd door een arbeidsovereenkomst voor
bepaalde tijd wordt beschouwd als een voortgezette dienstbetrekking waarvan
opzegging is vereist. De stichting gaat ervan uit dat deze regel in stand
blijft.In de nadere memorie van antwoord onderscheidt het kabinet, bij de bespreking
van artikel 668a, lid 2, over de antidraaideurregelingen, twee posities. De
eerste is de arbeidsovereenkomst voor onbepaalde tijd die wordt gevolgd door
een arbeidsovereenkomst voor bepaalde tijd, bij een werkgever die geacht wordt
een rechtsopvolger te zijn van de eerste werkgever. In dat geval maakt de
arbeidsovereenkomst voor onbepaalde tijd in elk geval deel uit van die ketting
en is die eerste arbeidsovereenkomst voor onbepaalde tijd relevant voor de
berekening van de opzegtermijn. Dat is iets, maar veel minder dan de Ragetlie-regel.
Opzegging is dan slechts vereist bij het vierde contract in de ketting, of
bij overschrijding van de 36-maandstermijn.De tweede positie is een arbeidsovereenkomst voor onbepaalde tijd die
wordt opgevolgd door een arbeidsovereenkomst voor bepaalde tijd met dezelfde
werkgever. In dat geval wordt de werknemer nog slechter bedeeld. De arbeidsovereenkomst
voor onbepaalde tijd telt zelfs niet mee in de ketting van contracten en voor
de berekening van de opzegtermijn, indien daaraan toegekomen zou worden.In mijn nader verslag heb ik een heel simpele casus opgevoerd. Henk heeft
een arbeidsovereenkomst voor onbepaalde tijd die regulier eindigt via opzegging
op 31 december 1998. Half januari 1999 krijgt zijn ex-werkgever onverwacht
een grote order. Hij kan de expertise en werkkracht van Henk heel goed gebruiken
en biedt hem een tijdelijk contract aan tot 1 januari 2000. De zaken blijven
goed gaan en het tijdelijke contract wordt na een jaar voortgezet tot 1 januari
2001. Op 1 januari 2001 vindt een nieuwe verlenging plaats, nu voorlopig voor
vier maanden. De nadere memorie van antwoord stelt dat al
deze tijdelijke contracten van rechtswege eindigen. Ik vind dat een zeer onbevredigende
uitkomst. Indien die eerste arbeidsovereenkomst voor onbepaalde tijd bij dezelfde
werkgever arbeidsrechtelijk voor het vervolg van nul en generlei betekenis
is, klopt de redenering van het kabinet. In de daarna volgende ketting van
tijdelijke contracten is men nog niet toegekomen aan een vierde tijdelijk
contract, noch is de 36-maandstermijn van tijdelijke contracten overschreden.
Exit Ragetlie-regel, denk ik dus.In de memorie van antwoord wordt gezegd: "De regering gaat ervan uit dat
de Ragetlie-regel in de praktijk in geval van misbruik toepassing zal blijven
vinden." In de nadere memorie van antwoord wordt gesteld: "Nu artikel 668a,
lid 1, betrekking heeft op een andere situatie dan de Ragetlie-regel, kan
niet worden gezegd dat artikel 668a, lid 1, afstand neemt van de Ragetlie-regel.
Zulks is ook niet beoogd. Het feit dat artikel 668, lid 3, komt te vervallen,
doet aan de Ragetlie-regel, die betrekking heeft op het tegengaan van misbruik,
niet af." Deze teksten suggereren dat de Ragetlie-regel stand houdt, maar
maken dat mijns inziens niet waar en zelfs niet plausibel.In de eerste plaats merk ik op dat de Ragetlie-regel een algemene rechtsregel
is, weliswaar bedoeld om misbruik te verhinderen, maar geabstraheerd van het
al dan niet aanwezig zijn van de intentie van misbruik. In de tweede plaats
merk ik op dat het arrest van de Hoge Raad als kapstok had artikel 668, lid
3, een artikellid dat nu wordt geschrapt. Het is wel zeer speculatief om te
nu te veronderstellen dat de jurisprudentie straks nog iets van de Ragetlie-regel
overeind zal houden als het artikel dat als kapstok fungeerde, wordt geschrapt.
In de derde plaats constateer ik dat de Stichting van de arbeid eensgezind
pleit voor handhaving van de Ragetlie-regel en dat het kabinet niet beoogt
afstand van de Ragetlie-regel te nemen, maar dat de nieuwe wetssystematiek,
voorzover ik het zie, de Ragetlie-regel om zeep helpt.Het kabinet steekt de handen in de lucht en roept: rechter, redt alsjeblieft
nog iets van de Ragetlie-regel! Maar als wij de Ragetlie-regel willen behouden,
moeten wij die regel in een apart artikel of artikellid in de wet opnemen.
Codificatie van de Ragetlie-regel dus.Ik kom nu bij artikel 685 over de ontbinding van de arbeidsovereenkomst.
Aan dit artikel worden twee nieuwe zinnen toegevoegd, die elk kritische vragen
oproepen. De eerste nieuwe zin luidt: de kantonrechter kan het ontbindingsverzoek
slechts inwilligen indien hij zich ervan heeft vergewist of het verzoek verband
houdt met het bestaan van opzegverboden. Dat is een onheldere formulering.
Volgens de hoogleraren Heerma van Voss en Van der Heijden staat er zelfs het
omgekeerde van wat er bedoeld is. Dat betwijfel ik echter. Ik lees er een
procedurevoorschrift in, maar geen norm. Als het om een OR-lid gaat, is de
nieuwe tekst een onbedoelde verzwakking van de huidige tekst. De huidige Wet
op de ondernemingsraden formuleert wel een norm: de kantonrechter kan het
verzoek tot ontbinding slechts inwilligen indien het hem aannemelijk voorkomt
dat dit verzoek geen verband houdt met het OR-lidmaatschap. Het kabinet spreekt
tegen dat een verneveling van deze norm wordt beoogd en verschanst zich achter
een amendement-Wolffensperger van zes jaar terug bij een al lang ingetrokken
wetsvoorstel. Zou ik Wolffensperger heten en lid zijn van een partij die zich
als de minst dogmatische beschouwt, dan zou ik mij wel zeer opgelaten voelen.
Een eerder probeersel van mij wordt bij een ander wetsartikel uitgeroepen
tot een sacrale formule die geen verdere discussie verdraagt: Wolffensperger
locutus, causa finita. Ik vind de formulering krakkemikkig en ik dring aan
op herredigering, waarbij de norm van de Wet op de ondernemingsraden, artikel
21, lid 5, in ere wordt hersteld.De tweede toegevoegde zin betreft de verplichting tot overlegging van
een door de UVI goedgekeurd reïntegratieplan als het om een zieke werknemer
gaat, op straffe van niet ontvankelijk verklaring van het ontbindingsverzoek.
Ik ondersteun de achterliggende gedachte con amore, ook al wringt het misschien
zo hier en daar een beetje. De minister heeft de meeste geopperde bezwaren
naar mijn mening overtuigend weten te weerleggen. Niettemin zijn er situaties
waarin die eis tot overlegging van een reïntegratieplan irreëel
lijkt. Het gaat bijvoorbeeld om een voorwaardelijk ontbindingsverzoek na een
ontslag op staande voet wegens dringende reden, waarbij de werkgever misschien
niet eens op de hoogte is van de nadien ingetreden ziekte van de werknemer.
In de nadere memorie van antwoord erkent het kabinet het probleem, maar het
kabinet ziet niet in hoe hieraan tegemoetgekomen kan worden, zonder afbreuk
te doen aan de betekenis van de voorgestelde wetswijziging.Een ander, wellicht zeldzaam voorbeeld betreft de positie van de statutair
directeur van een NV of BV die ontslagen wordt door de raad van commissarissen.
Als deze statutair directeur tevens de werknemersstatus heeft, is vervolgens
ontbinding door de rechtbank nodig. In mijn teksteditie van het BW –
het gaat hier om boek II – wordt daarbij nog verwezen naar artikel 1639W
BW. Ik neem aan dat mijn tekstuitgave een ronde achterloopt en dat inmiddels
verwezen zal worden naar artikel 685.Voorzitter! Nu artikel 685 om andere, hier door mij niet genoemde, redenen
toch al tekstuele aanpassing vergt, wil ik het kabinet in overweging geven
om aan de verplichting tot indiening van een reïntegratieplan enkele
limitatief opgesomde uitzonderingen toe te voegen.Het derde artikel dat ik wil behandelen, is artikel 16, lid 3, WW. Ik
kan instemmen met het uitgangspunt dat de wijze van beëindiging van de
arbeidsovereenkomst geen invloed moet hebben op de ingangsdatum van het WW-recht.
Ik accepteer dus de introductie van het begrip "fictieve opzegtermijn". Bij
lezing van dit artikel stuitte ik op twee mogelijke problemen.De eerste betreft de relatie met de zogenaamde referte-eis van de WW.
Die is zo geformuleerd dat in de 39 weken onmiddellijk voorafgaande aan de
eerste werkloosheidsdag in ten minste 26 weken als werknemer arbeid verricht
moet zijn. De introductie van een fictieve opzegtermijn van één
of meer maanden tussen einde dienstbetrekking en eerste werkloosheidsdag verkleint,
op het eerste gezicht in ieder geval, de kans dat nog aan de gewerkte-wekeneis
voldaan wordt en die "wekeneis" is een uitkeringsvoorwaarde. Ik neem aan dat
een verzwaring van de uitkeringsvoorwaarden niet bedoeld is. Dan behoeft de
referte-eis aanpassing qua tekst, tenzij inmiddels bepaald zou zijn, bijvoorbeeld
in een LISV-besluit, dat de periode van de fictieve opzegtermijn
gelijkgesteld wordt met gewerkte weken, maar dat heb ik niet zo snel kunnen
vinden.Mijn tweede punt formuleer ik als een vraag. Ik zal daarbij tevens een
oplossing suggereren. Een ontbindingsvergoeding gegoten in de vorm van een
aanvulling op de WW wordt behandeld als een bedrag ineens. De nota naar aanleiding
van het verslag van de Tweede Kamer geeft een rekenvoorbeeld. Een aanvulling
van 20% van het maandloon gedurende twaalf maanden wordt gelijkgesteld aan
een vergoeding ineens van 2,4 maandlonen. Dat kan ik volgen.Ik presenteer nu een casus vanuit een andere invalshoek. Maria werkt bij
een welzijnsorganisatie en is lid van de ondernemingsraad. Bij een reorganisatie
moeten er vijf werknemers afvloeien, waaronder Maria. Voor vier van hen wordt
ontslagvergunning aangevraagd en verkregen; voor Maria is slechts ontbinding
mogelijk, wegens verandering in omstandigheden. De welzijns-CAO kent bij reorganisatie
een bovenwettelijke aanvulling op de WW. Redelijkerwijs kan die bovenwettelijke
aanvulling krachtens CAO niet beschouwd worden als ontbindingsvergoeding,
aan te wenden ter overbrugging van een fictieve opzegtermijn. Anders zou Maria
als OR-lid benadeeld worden door het opzegverbod. De CAO-aanvulling staat
uiteraard los van een eventuele ontbindingsvergoeding.Ik voel mij op dit punt gesteund door de nadere memorie van antwoord aan
de Eerste Kamer. In antwoord op de vraag of een uitkering in geld wegens niet
genoten vakantiedagen beschouwd kan worden als inkomsten die relevant zijn
voor de fictieve opzegtermijn antwoordt het kabinet: "Hoewel het recht op
een uitkering in verband met niet genoten vakantiedagen pas ontstaat na het
einde van de dienstbetrekking vloeit deze aanspraak niet voort uit de beëindiging
als zodanig." Precies hetzelfde geldt natuurlijk voor een bij CAO of sociaal
plan overeengekomen bovenwettelijke aanvulling. Ook de wettekst zelf spreekt
over "inkomsten waarop de werknemer recht heeft in verband met de beëindiging
van de dienstbetrekking".Ik veronderstel dus dat mijn tweede probleem niet bestaat, maar ik de
vraag de minister wel of hij mijn analyse kan bevestigen.Ten slotte nog het volgende. In de voorafgaande schriftelijke rondes met
deze Kamer is wel duidelijk geworden, dat de voorgestelde wettekst op onderdelen
gebrekkig is. De minister heeft zich in de nadere memorie van antwoord al
bereid verklaard tot wetstechnische reparaties op zes punten. Twee ervan zijn
onvoorwaardelijk geformuleerd, vier echter voorwaardelijk, namelijk indien
de meerderheid van de Eerste Kamer dat wenst. Welnu, wij wensen op alle genoemde
zes punten wetstechnische reparaties, omdat het belangrijk is dat de wettekst
zelf zo helder en ondubbelzinnig mogelijk geformuleerd wordt. Inmiddels is
duidelijk geworden dat nog op enkele andere onderdelen tekstuele verbeteringen
gewenst zijn.De minister en zijn ambtenaren kunnen troost putten uit de volgende passage
van hun ijverigste wetstechnische criticaster, mr. S. Kuip, die schreef: "Hoewel
een wetsvoorstel als het onderhavige op het eerste gezicht een andere indruk
geeft, moet benadrukt worden dat het aantal misslagen uiterst gering is in
vergelijking tot het aantal wetswijzigingen."Ik kom nu op de voorgenomen ingangsdatum. De nadere memorie van antwoord
concludeert tot een invoeringstijdstip over enkele maanden. De vakantieperiode
levert mijns inziens geen geschikt moment op, ik kom dan uit op 1 september
of 1 oktober. Inmiddels vragen de CAO-partijen in de uitzendbranche, zojuist
bevallen van een principeakkoord over een vijfjarige CAO – met welk
resultaat ik hen gelukwens – om uitstel van de artikelen in dit wetsvoorstel
die over de uitzendovereenkomst gaan, de artikelen 690 en 691, tot 1 januari
1999. Ik overzie niet volledig of een latere invoeringsdatum voor deze twee
artikelen goed mogelijk is en los gezien kan worden van die voor de overige
wettelijke bepalingen. Ik denk dat de samenhang zo groot is, dat een separate
invoering niet erg gewenst is. Ik vraag daarom de mening van de minister hierover.
Los daarvan lijkt het mij gewenst dat wij nu beslissen over deze wetsvoorstellen.
CAO-partijen weten dan waaraan zij toe zijn. De minister kan bevorderen dat
de nodige reparatiewetgeving terstond ter hand wordt genomen – er is
al veel voorbereidend werk gedaan – en wellicht op dezelfde datum in
werking kan treden als het wetsvoorstel Flexibiliteit en zekerheid. Het tweede
wetsvoorstel, WAADI, moet naar mijn mening wél eerder in werking treden.
De nu bestaande rechteloze periode moet zo snel mogelijk worden beëindigd.Mevrouw Gelderblom-Lankhout (D66):Mijnheer de voorzitter! De twee woorden waarmee wetsvoorstel nr. 25263
wordt aangeduid, namelijk "flexibiliteit" en "zekerheid", geven goed weer
wat met deze wet wordt beoogd. Het onoplettende lezertje zou kunnen denken
dat flexibiliteit alleen iets is dat door werkgevers wordt gewenst en dat
zekerheid vooral een eis van de vakbonden is ter versterking van de zwakkere
positie van werknemers ten opzichte van werkgevers. Niets is minder waar.
Vaststaat dat flexibele arbeidstijd een zaak is die vele werknemers wensen
en het gaat daarbij vooral om deeltijdwerkers. Juist door de flexibele mogelijkheden
is Nederland koploper waar het gaat om mogelijkheden voor deeltijdwerk. Meer
flexibiliteit kan dus goed zijn voor zowel werkgevers als werknemers.Soms bereiken ons berichten dat "de baas flexwerkers als tweederangs werknemers
beschouwt" die dan ook niet voor personeelsfeestjes worden uitgenodigd; ik
verwijs naar een onderzoek van de Stichting maatschappelijk ondernemen van
MKB-Nederland. Daar zouden wij tegenover kunnen stellen dat het helemaal niet
zeker is dat flexwerkers altijd behoefte hebben aan bedrijfsgebonden vrijetijdsbesteding.Ook het aspect zekerheid geldt voor zowel de werkgever als de werknemer.
In een aantal branches is het moeilijk, werknemers te vinden en vast te houden.
Naarmate de arbeidsmarkt krapper wordt, zal dit probleem belangrijker worden.Voorzitter! Deze wet draagt duidelijk de sporen van het compromis dat
is bereikt in de Stichting van de arbeid. Mede daardoor ligt er nu een voorstel
van wet waarbij het tweewegenstelsel wordt gehandhaafd. Een van die wegen
heeft betrekking op de ontbinding van een arbeidsovereenkomst die via de kantonrechter
 verloopt. Deze weg heeft tot een omvangrijke jurisprudentie
geleid en is omkleed met waarborgen, bijvoorbeeld over termijnen. Indien beide
partijen, werkgever en werknemer, zich aan de in deze jurisprudentie ontwikkelde
regels houden, kan deze weg snel tot klaarheid leiden tegen een vaste en van
tevoren redelijk in te schatten vergoeding. De ontslagvergunning verloopt
via de preventieve ontslagtoets bij de RDA.Voorzitter! Wij hebben hier eerst wat moeizaam tegen aangekeken, maar
thans hebben wij de intentie, ons niet langer te verzetten tegen dit tweewegenstelsel.
Niettemin wil de fractie van D66 vastgesteld zien dat Nederland in de wereld
het enige land is dat dit stelsel volgt, afgezien van Suriname; dat land schijnt
dit van ons te hebben overgenomen.Voor de minister telt kennelijk zwaar dat de procedure van de RDA een
ontslagbescherming van werknemers met een zwakkere positie, zoals ouderen
en arbeidsgehandicapten, waarborgt. Daarbij gaat hij, jammer genoeg, voorbij
aan de deskundigheid en wijsheid van rechters. Bovendien is het helaas niet
mogelijk om met cijfers aan te tonen dat de RDA-procedure voor beide groepen
zwakkere werknemers werkelijk effectief is. Vergelijkbare cijfers betreffende
andere landen wijzen eerder op het tegendeel.Voorzitter! Wanneer wij op dit moment akkoord gaan met het voorgestane
tweewegensysteem, houden wij wel vast aan het uitgangspunt dat het om twee
duidelijk onderscheiden wegen gaat. Dat betekent dat de weg via de RDA níét
wordt voorzien van een verplichte financiële tegemoetkoming van de werkgever
aan de werknemer. Het onderzoek van het Hugo Sinzheimer-instituut toont naar
onze mening klip en klaar aan dat anders het onderscheid tussen beide wegen
teniet wordt gedaan. Op de belemmeringen van de toegang tot de kantonrechter
die dit wetsvoorstel nu nog in zich draagt, kom ik later nog terug.Uitgaande van het feit dat de RDA-procedure wordt gehandhaafd, vragen
wij van de regering een aantal verduidelijkingen. Allereerst stelt D66 met
tevredenheid vast dat, nu de minister al eerder heeft toegegeven dat de procedure
via de RDA te lang duurt, in de nadere memorie van antwoord aan deze Kamer
positief wordt ingegaan op de door de leden van de D66 Fractie aangegeven
termijn van acht weken. Ik citeer de nadere memorie van antwoord aan de Eerste
Kamer, pagina 5: "Op grond van de Algemene wet bestuursrecht wordt de RDA
geacht binnen 8 weken een beslissing te nemen. Indien deze termijn dreigt
te worden overschreden, is de RDA verplicht aan partijen mee te delen wat
daarvan de reden is en op welke termijn een beslissing kan worden verwacht.
Het moet mogelijk zijn om ontslagverzoeken met één ronde van
hoor en wederhoor binnen 3 à 4 weken en in geval van twee ronden van
hoor en wederhoor binnen 5 à 6 weken te laten uitmonden in een ontslagbeschikking
van de RDA."Dit voldoet precies aan de door ons geuite wens. Wij vragen de minister
wel zijn antwoord niet te beperken tot de schriftelijke gedachtewisselingen
met de Eerste Kamer, maar de RDA dienovereenkomstig een aanwijzing te geven
en daarbij tevens op te dragen om, mocht een aanvraag van de werkgever nadere
aanvulling behoeven – dat kan natuurlijk altijd – dit onverwijld
mede te delen. Kortom, wij vragen de minister alert te blijven op de RDA-procedures
en de Kamer te rapporteren of de door hem ingezette efficiencymaatregelen
het gewenste effect sorteren.Ook over het tweede punt hebben wij het in de schriftelijke behandeling
gehad. Het gaat over artikel 670, het moment van ontvangst van de ontslagaanvraag.
Wij gaan er zonder meer van uit dat de regering het met ons eens is, dat grijze
tijdaandui- dingen noch de zekerheid van werkgevers, noch die van werknemers
dienen. Met andere woorden: voorzover als dat mogelijk is, dient te worden
uitgesloten dat een werknemer zich ziek meldt louter en alleen omdat hij vreest
of omdat hem ter ore gekomen is, dat een ontslagvergunningsaanvraag de deur
uit is. Daarom houden wij eraan vast, dat er een heldere definitie van het
begrip "is ontvangen door de RDA" uit artikel 670, lid 1b, komt.In het antwoord aan de Eerste Kamer wordt vermeld, dat ontslagverzoeken
direct bij binnenkomst worden voorzien van een stempel met daarop de datum
van ontvangst. Dat nu schept een grijs gebied, dat wij juist willen voorkomen.
D66 is van mening dat dit simpel kan worden uitgesloten wanneer naast de datum
van ontvangst ook het tijdstip van ontvangst wordt vastgelegd. Nu werken wij
niet meer met postduiven en ook niet altijd met de PTT. Het is echter juist
in deze moderne tijd heel goed mogelijk, want de fax geeft tot op de minuut
nauwkeurig aan, wanneer iets ontvangen is. Wij nemen aan dat de minister het
met ons eens is, dat de wetgever de taak heeft helderheid te scheppen en tijdaanduidingen
die tot 24 uur kunnen uitlopen te voorkomen. Dat laatste kan als niet alleen
een datum wordt gebruikt. Wij vragen de regering daarom in de toelichting
bij artikel 670, lid 1b, dan wel in de wettekst zelve, achter "is ontvangen"
toe te voegen: voorzien van datum en tijdstip. Dan is het helder. Graag horen
wij van de minister of hij bereid is, in de toch al aangekondigde veegwet
dit punt mee te nemen.Het derde punt betreft de invoeringstermijn. Beide sprekers voor mij hebben
daar al over gesproken. Ik ga ervan uit dat ook anderen dit punt uitgebreid
aan de orde zullen stellen, want het is inmiddels meer dan duidelijk dat voor
deze ingewikkelde en verstrekkende arbeidsrechtelijke gevolgen hebbende wetgeving,
als zij onverkort door de Eerste Kamer wordt aangenomen, waar wij van uitgaan,
een ruime invoeringstermijn moet worden gehanteerd. De fractie van D66 heeft,
naar ik meen als eerste, in het voorlopig verslag gepleit voor een termijn
van zes maanden na aanvaarding door de Eerste Kamer.Nu stelt de regering inmiddels zelf dat zij artikel 16, derde en vierde
lid, WW pas zes maanden na publicatie in werking wil laten treden. Bovendien
is er al een veegwet aangekondigd om een aantal onduidelijkheden te verbeteren.
Er is nu een convenant over de CAO voor de uitzendbranche. Er is dus alle
reden om de daadwerkelijke invoering pas op 1 januari 1999, doch in ieder
geval niet vóór 1 november 1998 te laten plaatsvinden. Ongelijke
invoeringsdata verhogen de onduidelijkheid. Dat wil de fractie van D66 in
ieder geval voorkomen. Bovendien kunnen aldus de zomer en het najaar worden
gebruikt om rechtshulpverleners en anderen via cursussen te bekwamen in de
toepassing van deze bepaald niet simpele wet. Het vierde punt gaat over
artikel 685, het reïntegratieplan. Wanneer een werknemer onverhoopt arbeidsongeschikt
wordt, moet zo snel mogelijk met een onderzoek naar de reïntegratiemogelijkheden
worden gestart. Het is de regering bekend dat D66 vanaf de allereerste besprekingen,
via de WAO, de PEMBA, en dergelijke, heeft gepleit voor het zo spoedig mogelijk
opstellen van reïntegratieplannen die moeten leiden tot het terugdringen
van de toestroom tot de WAO, de PEMBA en al die andere wetten. Wij zijn het
volstrekt met de regering eens dat de verantwoordelijkheid van de werkgever
niet ophoudt wanneer een werknemer ziek c.q. arbeidsongeschikt wordt. Integendeel,
achtereenvolgende wetswijzigingen hebben zijn verplichtingen dienaangaande
verzwaard.Daarbij heeft D66 steeds het standpunt ingenomen dat een werkgever de
plicht heeft tot het uiterste te gaan. Echter, tot het onmogelijke is niemand
gehouden. Dat was de reden waarom de fractie van D66 zich heeft verzet tegen
de beruchte, en inmiddels afgeschafte, malus. Nu hebben wij de indruk dat
deze malusgeest opnieuw de kop opsteekt in artikel 685. Wij vinden de tekst
die als consequentie heeft dat de rechter zich niet ontvankelijk moet verklaren
wanneer bij het verzoek tot ontbinding van de arbeidsovereenkomst geen reïntegratieplan
is gevoegd te rigide. Ik herhaal daarom voorbeelden die ik ook ten tijde van
de malus heb gebruikt. Het is voor een klein loodgietersbedrijf ondoenlijk
iemand met een ernstig rugletsel te reïntegreren in dit bedrijf. En wanneer
een van de met het HIV-virus besmette werknemers van een homobar inderdaad
aids krijgt, moet verdere reïntegratie worden uitgesloten. De verplichting
tot het opstellen van een reïntegratieplan dient dan niemand.Artikel 685 regelt onder welke voorwaarden de kantonrechter kan oordelen
dat een ontbindingsaanvraag terecht is. De tijdverslindende gang van zaken,
namelijk eerst via het LISV en pas daarna naar de rechter, schept noch flexibiliteit,
noch zekerheid. Ik heb daarnet per fax het besluit minimumeisen reïntegratieplan
1997 gekregen. Ik lees in artikel 3: "Zodra hij, de werkgever, niet of niet
meer kan verwachten dat de werknemer zal hervatten binnen de eigen of andere
onderneming, is het overleggen van een volledig reïntegratieplan voorgeschreven."
Waar slaat dit op? Wat heeft dit voor zin? Bovendien geldt dit bij ruzie ook.
Het is de bedoeling van een reïntegratieplan dat iemand reïntegreert
daar waar het nog kan. Als het niet meer kan, is een reïntegratieplan
geen goede zaak. De rechter is zonder meer zelf in staat te beoordelen of
reïntegratie van de werknemer redelijkerwijze niet van de werkgever gevergd
kan worden. Indien de rechter enigszins twijfelt of het noodzakelijk acht
kan hij trouwens zelf bij het LISV navraag doen.Wij verzoeken de regering via de veegwet de wettekst van artikel 685,
lid 1, aan te vullen door – en de oplettende lezertjes zullen hier één
van de voorstellen van de heer Kuip herkennen – de volgende aanvulling
op te nemen: tenzij het de rechter aannemelijk voorkomt dat reïntegratie
van de werknemer redelijkerwijze niet van de werkgever gevergd kan worden.Het vijfde punt betreft de draaideurconstructie, het beruchte artikel
668a. De twee voorgaande sprekers zijn al uitgebreid op de techniek ingegaan.
Om de tijd te beperken doe ik dat niet. De basisgedachte achter het wetsvoorstel
dat, naarmate de werknemer langer in dienst is er voor hem meer zekerheid
ontstaat – blz. 20 – klinkt geruststellend, maar het is niet voldoende.
In een brief van de Nederlandse vereniging van journalisten is sprake van
ontduikingsconstructies bij de 2000 omroepmedewerkers. Deze constructie wordt
ook elders op grote schaal toegepast. Deze brief noopt ons tot het vragen
van duidelijkheid. Moeten deze zogenoemde freelance contracten, waarbij freelancers
jaar op jaar een contract van negen maanden krijgen, soms als een nieuwe draaideurconstructie
worden aangemerkt?Vandaar de volgende vragen: is dit een voorbeeld van een nieuwe draaideurconstructie,
heeft een dergelijke freelance medewerker recht op WW in de drie zomermaanden
van het eerste c.q. tweede c.q. derde jaar en wanneer is er bij dit soort
contracten sprake van een arbeidscontract voor onbepaalde tijd?Het zesde punt. De rechtsvermoedens (artikel 610a en 610b. De rechtsvermoedens
vormen een boeiend onderwerp, dat in deze Kamer vaak aan de orde is. Met rechtsvermoedens
wordt beoogd, de processuele positie van de werknemer te versterken, zo staat
in de memorie van toelichting aan de Tweede Kamer. De vraag rijst echter of
ook de werkgever een beroep kan doen op deze rechtsvermoedens, als hem dat
goed uitkomt. Zo kan in een periode van (ten minste) drie maanden door een
werknemer structureel minder zijn gewerkt dan in de daaraan voorafgaande periode.
Kan de werkgever dan de werknemer voor de toekomst ook dit lagere aantal arbeidsuren
tewerkstellen onder verwijzing naar het rechtsvermoeden van artikel 7:610
BW? Met andere woorden: gelden de rechtsvermoedens voor beide partijen, dus
wederkerig?Tot slot het zevende punt. Het is de minister ook bekend dat de juridische
wereld bepaald niet warm loopt voor dit door hem omarmde Stichting-van-de-arbeidscompromis.
Ook de effectiviteit inzake rechtsbescherming van zwakke deelnemers op de
arbeidsmarkt via de RDA-procedure is niet aangetoond. Wel staat vast dat regering
en parlement een stevige vinger in de pap houden bij het ontslagbeleid door
de RDA als poortwachter voor de WW. Ons ontslagrecht heeft de afgelopen 50
jaar permanent ter discussie gestaan. Voor ons staat ook vast dat deze discussie
met deze wet niet is afgesloten.Voor D66 hebben zowel de politiek, het maatschappelijk middenveld als
arbeidsjuristen een taak bij het nadenken over en het vormgeven van een goed
ontslagbeleid. Daarom stellen wij de regering voor om een staatscommissie
uit de juridische wereld te installeren die ons een goed advies geeft over
de omvorming van de wetgevingslappendeken, waarmee wij het thans moeten doen,
tot een transparant en effectief ontslagrecht, passend in deze tijd en in
een steeds nauwer samenwerkend Europa.De heer Holdijk (SGP):Voorzitter! Bij dit debat mag ik ook het woord voeren namens de fracties
van de RPF en het GPV. Overigens zal ik mij in lijn met de meeste voorgaande
woordvoerders beperken tot wetsvoorstel 25263.Ruim drie jaar later dan wij gedacht hadden, ligt er thans een voorstel
tot herziening van het ontslagrecht ter finale afdoening in deze Kamer. Daartoe
moge ik in herinnering brengen dat voor 4 april 1995 op onze agenda heeft
gestaan de plenaire afhandeling van wetsvoorstel 21479. Zo ver is het echter
nooit gekomen, want bij brief van 27 maart 1995 bereikte ons van de minister
van Justitie het verzoek om de behandeling van het voorstel voorlopig aan
te houden. Terzijde zij opgemerkt, dat toen de minister van Justitie mede
namens de minister van Sociale Zaken en Werkgelegenheid sprak. Vandaag lijkt
de situatie 180 graden gekeerd.De minister weet hoe het verder is gegaan met dat voorstel. Bijna zes
jaar na dato van indiening van het wetsvoorstel werd ons bij brief van 9 februari
1996, alweer door de minister van Justitie, bericht dat het voorstel was ingetrokken.
De vraag waar op dit moment het antwoord nog niet op te geven valt, is of
deze zelfde bewindslieden erin zullen slagen om 35 jaar na de laatste omvangrijke
herziening van het ontslagrecht, van 1953, een voorstel in het Staatsblad
te brengen dat de wetswijziging van 1953 enigermate evenaart. Dat zou vermeldenswaardig
zijn, want voorstellen op dit vlak – ik denk ook nog even aan het in
1975 gelanceerde wetsvoorstel 13656 – hebben steeds schipbreuk geleden
en de haven van het Staatsblad nimmer bereikt.Voorzitter! Bij de schriftelijke voorbereiding hebben onze fracties zich
beperkt tot een aantal vragen op detailpunten. Wij danken de regering voor
de ontvangen reacties, die verhelderend waren. Bij deze plenaire afhandeling
van het voorstel willen we ons echter concentreren op enkele hoofdlijnen,
die met name voor een politieke afweging van belang zijn. Daar is allereerst
het punt van het zogeheten primaat van de politiek.Regelmatig komt in deze Kamer het primaat van de Tweede Kamer aan de orde,
maar thans is in geding de vraag of regering en parlement, althans de Tweede
Kamer, wel in voldoende mate gestalte gegeven hebben aan hun zelfstandige
verantwoordelijkheid. Vele commentatoren hebben, in hun commentaar op het
voorliggende wetsvoorstel, die vraag van een negatief antwoord voorzien. Veelal
gaat die conclusie dan gepaard met een negatief oordeel over het wetsvoorstel
als zodanig, waar ik straks nader op terugkom.De kritiek spitst zich dan toe op de stelling dat regering en Tweede Kamer
min of meer slaafs de in de Stichting van de arbeid bereikte compromissen
volgen. Nu mogen compromissen in de onderhavige materie onvermijdbaar zijn,
maar ze leiden gemakkelijk tot onheldere verantwoordelijkheden en ingewikkelde
constructies. Te gemakkelijk kunnen principiële discussies uit de weg
worden gegaan. Het compromisresultaat is meestal voor niet-ingewijden moeilijk
te doorgronden en in de praktijk valt er nogal eens moeilijk mee te werken.Wat onze fracties betreft, zou in elk geval de vraag beantwoording van
de zijde van de regering verdienen, of de prominente rol van de Stichting
van de arbeid in dezen in overeenstemming is te achten met ons nieuwe adviesstelsel,
waarin immers onafhankelijkheid en niet belangenbehartiging vooropstaat. Dit
laat de eigen verantwoordelijkheid van de overheid natuurlijk onverlet. In
dat verband is voor ons een vraag of het departement van Justitie, als eerste
verantwoordelijke voor het Burgerlijk Wetboek, wel voldoende zijn verantwoordelijkheid
heeft genomen, waarbij wij overigens de verantwoordelijkheid van Sociale Zaken
erkennen.Deze vragen, voorzitter, brengen ons bij het tweede hoofdpunt, het "dubbele"
ontslagrecht ofwel het duale ontslagstelsel. Daartoe breng ik in herinnering
dat een van de hoofdbezwaren bij de behandeling van wetsvoorstel 21479 hierin
bestond, dat de toekomst van het dubbele ontslagrecht, dat wil zeggen het
stelsel van bestuurlijke, preventieve toetsing, gecombineerd met een repressieve
toetsing, niet duidelijk was. En het moet gezegd: het voorliggende wetsvoorstel
schept in zoverre duidelijkheid, dat dit stelsel gehandhaafd blijft. Wie evenwel
gehoopt had op fundamentele veranderingen op dit punt is bedrogen uitgekomen.
Wij hadden in elk geval graag gezien dat het BBA was afgeschaft en voorzover
gewenst in het BW was opgenomen.Voorzitter! Het blijft toch een merkwaardige zaak, dat de regering meent
dat er nog steeds behoefte bestaat aan het BBA. Immers, het was een noodbesluit,
geboren in de oorlogsjaren. Het werd op 5 oktober 1945 vastgesteld, anderhalve
maand voordat de Voorlopige Staten-Generaal op 20 november 1945 bijeenkwamen.
Vanaf dat tijdstip zou de regering geen noodbesluiten meer uitvaardigen. De
nieuwe regeling, nodig geoordeeld om chaos op de arbeidsmarkt te voorkomen,
zal een tijdelijk karakter dragen, zo schreef de minister van Sociale Zaken,
W. Drees, en zo spoedig mogelijk vervangen worden. Nu, meer dan 50 jaar later
bestaat het Besluit nog steeds. Waarom, zo luidt de kernvraag. Is het omdat
de regering haar eigen arbeidsmarktbeleid in het ontslagrecht vertaald wil
zien? Onderkent men niet het bezwaar dat het BBA een heldere en samenhangende
ontslagsystematiek blijft hinderen en, wat meer is, een oorzaak is van de
vlucht in allerlei constructies en het inslaan van zijwegen?Onze bezwaren tegen het duale stelsel richten zich niet tegen de preventieve
ontslagtoets als zodanig, wél tegen het feit dat deze in plaats van
aan de onafhankelijke rechter is toevertrouwd aan een niet-onafhankelijke,
pseudo-rechterlijke overheidsinstantie. Teruggrijpend op onze opmerking over
de verdeling van verantwoordelijkheden binnen de regering, zouden wij graag
gezien hebben dat in het voorstel sterker was geaccentueerd het feit, dat
de arbeidsovereenkomst een civielrechtelijke rechtsbetrekking is. Wij zijn
er beducht voor dat via het BW kortetermijnarbeidsmarktpolitiek wordt bedreven.Voorzitter! De preventieve ontslagtoets dient volgens de regering ter
bescherming van de zwakke groepen op de arbeidsmarkt, zoals ouderen en arbeidsongeschikten.
Maar waarom kan die taak niet aan de rechter worden toevertrouwd, is volgens
ons een van de kernvragen. Overigens – en nu ga ik even in op de inhoud
van het voorstel – is het beschermen van ouderen gediend met de inkorting
van de thans voor hen geldende opzegtermijnen? En zijn de arbeidsongeschikten
gediend met de opheffing van het ontslagverbod tijdens ziekte? Wat dit laatste
betreft, is ook ons natuurlijk bekend dat ziekmelding na ontslagaanvraag als
"grote leugen" wordt gehanteerd. Het is goed dat ter bestrijding van oneigenlijk
gebruik van ziekte om ontslag uit te stellen, maatregelen worden getroffen.
De vraag is echter of opheffing van het ontslagverbod niet,
om met de woorden van Van den Heuvel te spreken, een "onelegant paardenmiddel"
moet worden genoemd.Voorzitter! Terugkerend naar het BBA en de preventieve toets, richten
onze bezwaren zich ook tegen de RDA-procedure. De RDA is een werknemer in
dienst van de Arbeidsvoorzieningsorganisatie, een zelfstandig bestuursorgaan.
De bevoegdheid tot vergunningverlening is direct aan de RDA toegekend, die
bij de behandeling van aanvragen heeft te luisteren naar voorschriften daaromtrent
die zullen worden vastgelegd in een ministeriële regeling. Tegen de beslissing
is geen beroep mogelijk. Daarmee raken wij aan het punt van de rechtsbescherming.
Daarbij speelt artikel 6 EVRM een rol. Dit artikel kent eenieder bij de vaststelling
van zijn burgerlijke rechten en verplichtingen het recht toe op een eerlijke
en openbare behandeling van zijn zaak binnen een redelijke termijn door een
onafhankelijke en onpartijdige rechterlijke instantie. Verwijzing naar de
Nationale ombudsman of naar de burgerlijke rechter terzake van een onrechtmatigedaadsactie,
zoals in de memorie van antwoord en de nadere memorie van antwoord aan deze
Kamer is gedaan, komt ons beneden de maat voor.Voorzitter! Naar aanleiding van de geruststellende woorden die in de stukken
worden gewijd aan de mogelijkheid dat partijen door de RDA worden gehoord,
zijn bij ons nog enige vragen gerezen. Willen de bewindslieden c.q. de minister
van Sociale Zaken ingaan op de stelling van Van der Heijden in het Nederlands
juristenblad van 3 april jongstleden dat hoor en wederhoor in het bijzijn
van de beslissing nemende instantie, de RDA zelf, alsmede in het bijzijn van
belanghebbende partijen niet in de procedurele voorschriften voorkomt? Hoe
reageren zij op de stelling van Van der Heijden dat de ontslagcommissie noch
de RDA zelf de werknemer en werkgever in elkaars bijzijn horen, ook niet als
partijen dat zelf willen?Ook anderszins hebben wij onze reserves bij de RDA-procedure. Deze gelden
de te verwachten behandelingsduur van aanvragen, zeker in gevallen waarin
reïntegratieplannen vereist zijn, ook al wordt de behandelingsduur thans
optimistisch ingeschat. Onze reserves betreffen ook de toetsing van ontslagaanvragen
om bedrijfseconomische redenen en het punt van de ziektemeldingen.Hiermee ben ik gekomen tot een zeer globale karakterisering van het wetsvoorstel,
waarbij ik aan overigens wezenlijke details, zoals door voorgaande sprekers
aan de orde gesteld, voorbijga. Het wetsvoorstel zoekt de flexibilisering
vooral in de verruiming van de BW-regelgeving inzake arbeidsovereenkomsten
voor bepaalde tijd. De zekerheid betreft vooral de versterking van de rechtspositie
van flexibele arbeidskrachten. Veel verandert er verder niet, behoudens het
feit dat een mooi woord als "dienstbetrekking" wordt afgeschaft. Met de heer
Van de Zandschulp stel ik vast dat de grondslag van het ontslagrecht in elk
geval niet verandert. Daarbij wil ik overigens ook in aanmerking nemen de
opmerking van de heer Glasz dat er natuurlijk codificatie van een aantal regels
heeft plaatsgevonden. Die hebben terecht hun plaats in de wet gekregen, al
is het daarbij onmiddellijk de vraag waarom bijvoorbeeld de Ragetlie-regel
niet in dit wetsvoorstel is meegenomen. De heer Van de Zandschulp heeft al
gevraagd waarom die regel niet ook gecodificeerd is.In verschillende commentaren is erop gewezen dat het voorstel gegeven
de stand van zaken op de arbeidsmarkt sterk conjunctureel bepaald is. Daardoor
zou het ontslagrecht conjunctuurgevoeliger worden. De vraag is opgeworpen
of dit niet haaks staat op dé doelstelling van het arbeidsrecht. Verschillende
commentatoren uit wetenschap en praktijk hebben het resultaat van deze herziening
van het ontslagrecht mager genoemd. Andere sprekers voor mij hebben dit reeds
gereleveerd. Iemand als R.A.A. Duk wijst in dit verband in een nog te verschijnen
artikel in SMA van mei aanstaande op de merkwaardige motie-Van Nieuwenhoven.
Die motie is merkwaardig, omdat het niet voor de hand ligt om een wetsvoorstel
te aanvaarden, als men op zulke wezenlijke punten als in de motie genoemd
problemen heeft met het voorliggende wetsvoorstel. Dat zijn de welbekende
punten, namelijk de mogelijkheid om de RDA een ontslagvergoeding te laten
vaststellen, het partieel of volledig beroep tegen ontbindingsbeschikkingen
en de wettelijke regeling van de kantonrechtersformule.Voorzitter! Ik ga op geen van deze punten thans nader in, maar stel vast
dat ze niet geregeld zijn in dit wetsvoorstel. De vraag is van verschillende
zijden opgeworpen of ter bereiking van de doelstelling van flexibiliteit en
zekerheid niet met een bescheidener ingreep in het ontslagrecht zou hebben
kunnen worden volstaan, om de tijd te gebruiken om te komen tot een doorzichtiger
en evenwichtig ontslagrecht dat voldoet aan de eisen van de komende eeuw.
Duk bepleit daarbij een serieuze en vooral ook tijdige inbreng van de kant
van de juridische wetenschap en de rechtspraktijk, die er tot nu toe volgens
hem in een "onderonsje" tussen politiek en sociale partners maar al te bekaaid
vanaf zijn gekomen. Er is wel gepleit voor de instelling van een staatscommissie,
maar Duk beseft dat het onderwerp té politiek is om primair aan deskundigen
over te laten. Niettemin dient, wellicht sprekend in de lijn van de heer Glasz,
de onafhankelijkheid van zo'n commissie, al dan niet zijnde een staatscommissie,
gegarandeerd te zijn. Duk schrijft dat hij er hoogstens één
enkele traan om laten als het onderhavige voorstel het Staatsblad zou halen
en geen enkele als dat niet zou gebeuren.Voorzitter! Wat de noodzakelijke, maar daarnaast gewenste verbeteringen
betreft die deels in de nadere memorie van antwoord door de regering aan deze
Kamer zijn aangeboden: voorzover daaraan de voorwaarde van instemming van
de kant van de Kamer is verbonden, voegen wij ons daar gaarne bij. Over de
invoeringstermijn hoef ik, na alles wat daarover door verschillende voorgangers
is gezegd, niet veel meer te zeggen. Ook wij bepleiten een ingangsdatum van
1 januari 1999, en alsdan zou ook geen separate invoering van de uitzendbepalingen
noodzakelijk zijn.Voorzitter! Ik besluit met de opmerking dat in 1953 ook deze Eerste Kamer
het dubbele ontslagrecht heeft aanvaard, maar dat het de vraag is of zij die
beslissing meer dan 50 jaar later moet continueren.De heer De Haze Winkelman (VVD):Voorzitter! Dit wetsontwerp kent een lange voorgeschiedenis. Het kent een groot aantal wijzigingen die in onze ogen soms ook verbeteringen
zijn. Het zijn echter marginale verbeteringen. De kans is gemist om fundamenteel
iets wezenlijks aan het vreemde Nederlandse ontslagrecht te doen. Onder het
mom "het was niet haalbaar" wordt in de Stichting van de arbeid snel een compromis
gesloten op enkele ondergeschikte, blijkbaar wel haalbare onderwerpen en de
hete brij blijft ongewijzigd. Vervolgens wordt het aldus gevormde "brede draagvlak"
misbruikt om een fundamentele discussie over ons ontslagrecht uit de weg te
gaan en wordt zelfs als hoofdargumentatie van regeringszijde voor de gemaakte
non-keuze opnieuw het brede draagvlak opgevoerd. Voorzitter! Nu begrijpt mijn
fractie best dat het minister Melkert goed uitkwam om de zaak te laten lopen,
zoals die is gelopen, sterker nog, enige regie van zijn zijde zal er wel aan
te pas gekomen zijn. Maar het moet mij van het hart dat het op deze wijze
volgen van sociale partners weinig fraai is. Er was alle aanleiding, fundamenteel
na te gaan in hoeverre het Nederlands ontslagrecht – waar het BBA voortkomt
uit Londens noodrecht van 1944 – nog wel past in het Europa van de 21ste
eeuw. Feit is dat ons duale systeem uniek is, in vorm en in ingewikkeldheid.
Tast het ontslagrecht de concurrentieverhoudingen aan, of juist niet? Is het
niet zaak in een verenigd Europa op dit terrein tot een zekere mate van harmonisatie
te komen? Kortom, nu voor het eerst in enige tientallen jaren een wijziging
van enige omvang het Staatsblad wel eens zou kunnen halen, en op de drempel
van de 21ste eeuw, was een echte discussie op zijn plaats geweest. Het is
echter pappen en nathouden geworden.Toch zal er, ook bij aanname van dit voorstel, geen rust aan het front
komen, ondanks het vermeende brede draagvlak. In werkgeverskring neemt het
gemor al toe over het onderhandelingsresultaat op dit punt. Men lijkt al spijt
te hebben dat men zich niet wat fermer heeft opgesteld en zich eigenlijk heeft
laten gebruiken. De sociale partners moesten immers ter redding worden geroepen,
aangezien de paarse partijen het niet met elkaar eens waren. Ook de vakbeweging
heeft niet echt iets bereikt, of het moet een Pyrrusoverwinning zijn. De onvrede
neemt alom toe. Het is ook vrijwel niet uit te leggen hoe het Nederlandse
systeem werkt. De grote hoeveelheden geschriften van tal van juristen zijn
een teken aan de wand. De discussie zal echter snel worden vervolgd naar aanleiding
van de rapportage inzake de motie die aan de overzijde is ingediend. Het gaat
dan over de vergoedingen, eventueel vast te stellen door de RDA's, en het
partieel of volledig hoger beroep bij de kantonrechter. Tot overmaat van ramp
bleek er een meerderheid in de Tweede Kamer te zijn voor dit soort gedachten,
en ternauwernood zag de minister kans de Kamer te bewegen van amendementen
moties te maken, wetende dat anders de kans groot zou zijn dat in deze Kamer
het gehele voorstel zou stranden.Bij deze discussie zal het Nederlandse ontslagrecht wederom in volle omvang
aan de orde moeten komen. Dat is gewenst en nodig. Daarbij komt ook de kwestie
van vergoedingen die door de kantonrechters worden toegekend aan de orde.
Er is nu sprake van een zeer onbevredigende situatie. Het lijkt erop dat de
staffels, zoals die bestaan en bekend zijn, in vrijwel alle gevallen standaard
worden toegepast. Materiële afwijkingen komen niet vaak voor. Dat betekent
dat, ongeacht de mate van schuld aan de noodzaak ontbinding te vragen, vrijwel
steevast standaardbedragen worden toegekend. Dat kan nogal onbillijk overkomen.
Het maakt voor de hoogte van de vergoeding niet uit of een werknemer steelt
of niet met zijn handen van andere medewerkers of medewerksters kan afblijven.
Anderzijds kan bij schandalig gedrag door de werkgever, waarbij samenwerking
met een werknemer niet langer mogelijk is, het voor de werknemer zeer onbevredigend
en schadelijk zijn om met een standaardvergoeding te worden afgekocht. Het
is van tweeën één: de standaardvergoedingen worden ofwel
door de wetgever vastgesteld, ofwel door de kantonrechters, maar dan wel variërend
op basis van het individuele geval, waarbij voor de hoogte van de vergoeding
meer rekening wordt gehouden met de mate van schuld, indien aanwezig, van
de betrokken partijen.Voorzitter! Al deze onderwerpen komen binnenkort weer aan de orde naar
aanleiding van de rapportage over de aangenomen motie. Hoe staat het trouwens
met de uitkomsten van het gevraagde onderzoek? Er wordt beweerd dat het onderzoek
al gereed is, maar dat de minister ervoor gekozen heeft met zijn standpuntbepaling
nog even te wachten tot na de beraadslagingen in deze Kamer. Gaarne de reactie
van de minister.Deze problematiek is zo zeer verweven met het totale ontslagrecht dat,
zoals ik al stelde, dat totale ontslagrecht in zijn volle omvang aan de orde
zal komen. Het is immers ondenkbaar dat die discussie zich zal kunnen beperken
tot het al dan niet partieel hoger beroep en/of schadevergoeding vast te stellen
door de directeur van de RDA. Die elementen grijpen zo zeer in het bestaande
stelsel in, dat daarmee het gehele stelsel in discussie komt.Dit wetsvoorstel is nog een vlucht voor die realiteit. Dan kan vluchten
echter niet meer en dat is maar goed ook. Wij verzoeken de minister, aan te
geven op welke wijze de regering de te voeren discussie wil kanaliseren. De
politiek is er in het verleden niet in geslaagd tot een oplossing voor het
probleem te komen. Dat zal ook niet lukken naar aanleiding van de rapportage
over de motie. Is de regering bereid een onafhankelijke commissie van deskundigen
of een staatscommissie in te stellen om rapport uit te brengen over de vraag,
of wij met het huidige stelsel in Europees verband de komende tien jaar vooruit
kunnen en als dat niet zo is, op welke wijze een aanpassing gewenst en nodig
is? Graag willen wij hierover met de minister van gedachten wisselen om eventueel
in tweede termijn iets concreter te worden.Voorzitter! Wie het dossier bekijkt, kan zich niet aan de indruk onttrekken
dat het wetgevingsproces nogal rommelig is verlopen. Voorgaande sprekers spraken
daar ook over. Er is een viertal nota's van wijziging verschenen en zelfs
bij het nader voorlopig verslag zijn nog tal van technische en tekstuele problemen
en onvolkomenheden te ontdekken. De verschillende scribenten die met hun evenzovele
bijdragen de verschillende Kamerleden behulpzaam zijn, zullen er zo langzamerhand
een satanisch genoegen in zien, opnieuw onvolkomenheden te ontdekken en aan
de orde te stellen. Hoe beoordeelt de minister deze situatie, waarbij in dit
stadium nog verschillende onvolkomenheden naar voren komen
en de strekking van wetsartikelen nog om veel uitleg vraagt. Hoe moet de praktijk
omgaan met deze wetgeving, nu het totale beeld uit wel zeer veel stukken moet
blijken, die deels niet zijn gepubliceerd maar slechts ter inzage gelegd?
In dat kader zijn wij ervoor om waar mogelijk verduidelijkingen en verbeteringen
aan te brengen. De regering is daar in enkele gevallen toe bereid, mits de
meerderheid van deze Kamer daarom verzoekt.Voorzitter! De meeste gevallen genoemd in de nadere memorie van antwoord,
hebben onze steun. Inzake de problematiek van artikel 668a en de overgangsbepaling
XIX lid 2 gaat het om meer dan duidelijkheid. Er bestaat een verschil van
mening tussen de regering en FNV, VNO-NCW. Op zich voelen wij wel met de regering
mee dat bij een – eventuele stilzwijgende – verlenging het nieuwe
regime in werking treedt. Indien echter de werknemer geen vrije keus heeft
bij zo'n voortzetting, bijvoorbeeld om het recht op WW niet te verliezen,
is deze keuze dan wel redelijk, zo vragen wij de minister.Ten aanzien van de Ragetlie-regel is het de vraag, nu artikel 868, lid
3, oud komt te vervallen, of de daarop gebaseerde jurisprudentie stand zal
kunnen houden. De regering zegt van wel, omdat het om tegengaan van misbruik
gaat. Gezien de huidige wetsteksten en de mening van enkele juristen is het
echter de vraag of deze redenering van de regering wel op zal gaan. Kuip heeft
in zijn voorstel de Ragetlie-regel in artikel 668, lid 5, opgenomen. Gaarne
vernemen wij van de regering of het toch geen aanbeveling verdient hierover
iets in de reparatiewet te regelen, nu het klaarblijkelijk niet de intentie
van de regering is om terzake materiële wijzigingen te bewerkstelligen.Voorzitter! Los van al deze aanpassingen zou het wenselijk zijn als de
regering bij die gelegenheid nog eens heel kritisch kijkt in hoeverre de tekst
van de wet en de bedoelingen sporen, en of er mogelijke onduidelijkheden weg
te nemen zijn. Zonder dat ik in dit stadium in detail wil ingaan op alle door
Kuip gemaakte opmerkingen – op een enkele ga ik echter wel in –
is het zeer wel denkbaar, nog andere aangevoerde verbeteringen door te voeren.
In dat kader zou een reparatiewet snel het parlement kunnen passeren en voor
een mogelijke ingangsdatum al van kracht kunnen worden. Dit alles uiteraard
onder de conditie dat deze Kamer vandaag akkoord gaat met het voorliggende
voorstel. Op de ingangsdatum kom ik nog terug.Voorzitter! Wij zijn bezorgd over de consequentie van het voorgestelde
artikel 670, sub b, namelijk dat het bij het voornemen van ontslag van een
werknemer maar beter is dat concrete voornemen of de feitelijke uitvoering
van dat voornemen voor de werknemer geheim te houden, totdat van de RDA een
ontvangstbevestiging is ontvangen. Immers slechts dan kan arbeidsongeschiktheid
wegens ziekte het opzeggen niet meer tegenhouden. Waar werkgever en werknemer
normaal gesproken open en eerlijk met elkaar zouden moeten omgaan, is dat
door de wettekst in dit geval niet altijd te verwachten. Dat kan de arbeidsverhoudingen
in negatieve zin beïnvloeden. De reactie van de regering op vragen vanuit
deze Kamer inzake de eenduidigheid van het tijdstip van het ontslagverzoek
is naar onze mening weinig bevredigend. Immers, gezien het grote belang en
de kans op bekend worden van het ontslagverzoek, is het essentieel voor beide
partijen snel duidelijkheid te krijgen over het exacte moment van ontvangst
van het desbetreffende verzoek. Wij zien niet in, in deze tijd van elektronische
post en faxen, waarom niet de minuut van ontvangst kan worden vastgelegd.
Dat is zeer relevant met het oog op een eventuele ziekmelding van de betrokken
werknemer. De benadering van de regering van een dagstempel bij de RDA stamt
uit het jaar nul en is niet meer in overeenstemming met de hedendaagse gebruiken.
Onze vraag is concreet het daartoe te leiden, dat als bij ontvangst per fax
of elektronisch, het precieze tijdstip kan worden bepaald, dat ook te doen
bij ontvangst per post door daar een dagstempel met tijdstip te hanteren.
Deze benadering is ook in overeenstemming met de tekst van de wet, aangezien
er in het artikel niet wordt gesproken over de dag waarop het verzoek is ontvangen,
maar over "wanneer het verzoek is ontvangen".Voorzitter! Wij blijven moeite houden met het in alle gevallen verplichte
reïntegratieplan, als ontbinding door de kantonrechter wordt gevraagd
op grond van artikel 685. Wij begrijpen heel goed de politieke context en
het grote belang dat aan reïntegratie moet worden gehecht, en natuurlijk
hechten wij daar ook aan. Maar er zijn in de kantongerechtsprocedure vele
gevallen waarin de eis van het reïntegratieplan niet productief is; het
doet eerder denken aan het overeind houden van principes ten koste van de
bedoelingen van deze procedure. Enerzijds is er het gegeven dat de gewichtige,
dringende redenen ontbinding op korte termijn mogelijk maken. Anderzijds is
er in deze gevallen veelal een zodanige relatie tussen werkgever en werknemer
ontstaan dat een reïntegratie absoluut niet meer aan de orde kan komen.
De kantonrechter, die niet verplicht is om ook maar iets met het reïntegratieplan
te doen, behalve er kennis van te nemen, zal in deze gevallen vervolgens tot
ontbinding van de arbeidsrelatie overgaan. Het heeft alleen extra inspanning
gekost en extra tijd – ruim één maand – is heengegaan.
En als de door mij geschetste omstandigheden zich zouden voordoen in uitzonderingsgevallen,
zou men nog vrede kunnen hebben met de voorgestelde regeling, maar ik vrees
nu juist dat in een groot deel van de gevallen reïntegratie bij de werkgever
niet meer aan de orde kan komen.De regering voert het grote belang aan van het feit dat de kantonrechter
toch kennis kan nemen van de omstandigheden, maar dat doet niet erg overtuigend
aan. De werknemer of zijn raadslieden zullen toch mans genoeg zijn om de ziekte
of arbeidsongeschiktheid te melden aan de rechter, zodat hij daar rekening
mee kan houden, al was het maar bij het vaststellen van de schadevergoeding,
waar het in de praktijk toch om zal gaan. De regering lijkt dit ook in te
zien. In een reactie op Kuip en Verhulp zegt zij dat de werkgever in de ontbindingsprocedure
alsnog zelf kan aanvoeren en aannemelijk kan maken dat hervatting van de werkzaamheden
binnen de onderneming niet aan de orde kan zijn, indien hij dit in het reïntegratieplan
niet voldoende duidelijk maakt.Voorzitter! Dan zijn wij weer terug bij waar de afweging moet plaatsvinden,
namelijk in de procedure en door de rechter. Daarom valt er werkelijk geen
redelijk nut te zien van deze eis; de vertraging van ruim een maand staat
daarmee wel degelijk haaks op het spoedeisende karakter van
de ontbindingsprocedure. Als de eis van een reïntegratieplan materieel
nut kon dienen en er echt iets aan zou toevoegen, zou er wat voor te zeggen
zijn. Het was voldoende geweest, aan de kantonrechter over te laten in hoeverre
de eis van reïntegratie redelijk is. Zoals hieruit blijkt, kan ik mij
zeer wel vinden in de concepttekst van Kuip voor artikel 685. Ten aanzien
van het gestelde door Kuip inzake het ziek worden na ontvangst van het verzoekschrift,
zou alleen een eenduidiger moment van ontvangst moeten worden gedefinieerd,
analoog aan mijn opmerking inzake de ontvangst door de RDA's. Ik verneem gaarne
de reactie van de minister op dit onderwerp, waarbij ik op voorhand meedeel
van mening te zijn dat deze kwestie in de reparatiewet dient te worden meegenomen.Ten aanzien van de opzegtermijnen is de regel: voor de werknemer één
maand en voor de werkgever één tot vier maanden, maar indien
de termijn van de werknemer wordt verlengd, wordt ook die van de werkgever
verlengd tot het dubbele. Nu is er geen overgangsregeling getroffen en lijkt
de consequentie dat in alle gevallen waarin werkgever en werknemer hebben
afgesproken om ieder een wat langere opzegtermijn te hanteren, bijvoorbeeld
twee of drie maanden, de opzegtermijn voor de werkgever wordt verdubbeld.
Is deze conclusie juist? Zo ja, was dat de bedoeling van de regering? Het
lijkt ons nogal onevenwichtig om op deze wijze in bestaande contracten in
te breken. Ik verneem gaarne een reactie, alsmede een antwoord op de vraag
of de regering bereid is, alsnog een overgangsmaatregel te treffen.Voorzitter! Tot slot de invoeringsdatum. De regering geeft aan, een termijn
van enkele maanden voor ogen te hebben, een en ander in overleg met deze Kamer.
De complexe materie noopt volgens ons tot een relatief late invoeringsdatum.
Veel organisaties en individuen krijgen met de nieuwe regels te maken. De
voorlichtingsprogramma's zullen hun effect moeten gaan krijgen en in het komende
halfjaar zullen vele symposia en congressen worden gehouden. Daarnaast is
het onze bedoeling dat de reparatiewet spoedig ter hand wordt genomen en later
dit jaar kan worden aangenomen in het parlement. Een invoeringsdatum voor
deze wet over enkele maanden om vervolgens enkele maanden later weer met nieuwe
wettelijke bepalingen te komen, is onverkieslijk.Daarnaast speelt de specifieke problematiek van het uitzendwezen. Gelukkig
hebben CAO-partners op de valreep overeenstemming bereikt, maar heeft men
wel aangegeven dat de implementatie van de nieuwe regels en de aanpassing
van de systemen enige tijd vraagt. Nu een ruime invoeringstermijn toch al
gewenst is, kan daarmee meteen maatwerk worden geboden aan deze sector. Rekening
houdend met de maanden juli en augustus, komen wij dan bij een gewenste invoeringstermijn
van zes maanden op 1 januari 1999 terecht. Dat spoort ook met hetgeen door
andere organisaties is gevraagd. Graag komen wij met de minister tot overeenstemming
over deze datum. Wij verzoeken om een toezegging terzake.Voorzitter! Wij wachten met veel belangstelling de reactie van de minister
af. Ons uiteindelijke standpunt is nog geen uitgemaakte zaak. Dat zal mede
afhangen van de reactie van de minister op de gemaakte opmerkingen.Mevrouw Zwerver (GroenLinks):Voorzitter! Flexibiliteit en zekerheid: dat klinkt als het zoeken naar
de kwadratuur van de cirkel. Het voorstel wil het werkgevers makkelijker maken
"to hire and fire" en tegelijkertijd claimt het de zekerheid van flexpersoneel
te vergroten. Dan wringen er al snel een paar schoenen. Maak ik de balans
op tussen de voorstellen die de flexibiliteit vergroten en de voorstellen
die de zekerheid van werknemers vergroten, dan had de titel van dit wetsvoorstel
beter "Flink wat meer flexibiliteit en maar een beetje meer zekerheid" kunnen
luiden.Aan de flexibiliteitskant van de balans staan de volgende voorstellen.De ontslagprocedure wordt versoepeld. Ziekte van een werknemer gedurende
de ontslagaanvraag bij de RDA kan een ontslag niet langer tegenhouden. Wie
ziek is en zich daardoor niet of moeilijk kan verweren in een ontslagzaak,
heeft dus duidelijk pech gehad. De opzegtermijn wordt flink bekort, vooral
voor oudere werknemers. Bovendien geldt voor alle werknemers nog eens een
extra korting van de opzegtermijn met een maand. Je kunt dus straks veel sneller
dan nu op straat komen te staan. Uit de stukken blijkt dat deze maatregelen
tot een fors toenemend beroep op de WW leiden. Op die manier kunnen werkgevers
hun loonkosten aanzienlijk afwentelen op de sociale kassen. Het wetsvoorstel
levert een forse lastenverzwaring voor de WW-fondsen op.Het wordt werkgevers mogelijk gemaakt om drie achtereenvolgende tijdelijke
contracten aan te bieden, zonder dat ontslagbescherming ontstaat. Pas bij
het vierde contract op een rij kan de werknemer zich beroepen op de ontslagregels,
zoals ontslagverboden en opzegtermijn. Nu ontstaat die bescherming al tijdens
de eerste verlenging.Op dit onderdeel van het wetsvoorstel is ontzettend veel juridische kritiek
gekomen. Zie ook de schriftelijke bijdrage vanuit deze Kamer. Vanuit sociaal
oogpunt gaat deze constructie veel te ver. In feite zijn werknemers in een
tijdelijk contract sterk overgeleverd aan de willekeur van de werkgever. De
werkgever hoeft geen argumenten aan te dragen waarom hij een tijdelijk contract
aanbiedt. Anders dan bijvoorbeeld in Duitsland het geval is, mag zo'n contract
ook rechtsgeldig worden afgesloten voor structureel werk.Voor de werknemer komt zo'n serie tijdelijke contracten neer op een proeftijd
van drie jaar. Ben je kritisch of lastig, te vaak ziek, of word je zwanger,
dan kun je de verlenging wel vergeten. De privatisering van de Ziektewet heeft
al geleid tot een toename van tijdelijke kat-uit-de-boom-kijk-contracten en
dat wordt nu nog verder gestimuleerd. Er zijn eigenlijk geen argumenten die
deze vergaande versoepeling van artikel 668 BW rechtvaardigen. Het enige argument
is telkens weer dat de sociale partners dit in hun akkoord zo hebben neergelegd.
Maar dat is geen inhoudelijk argument te noemen. Het is hoogstens een argument
om de CAO-partijen in de gelegenheid te stellen de keten van tijdelijke contracten
op deze manier te regelen. Maar die mogelijkheid hebben ze onder de bestaande
wet ook al.De NVJ beschrijft in haar brief van 24 april jongstleden een aantal creatieve
ontduikingen van de wet zoals het aanbieden van contracten
van negen maanden, zodat de WW-uitkering gebruikt kan worden om de zomermaanden
voor de omroep financieel te overbruggen. Dit is toch niet de bedoeling van
deze wet. Collega Van de Zandschulp heeft hier ook al over gesproken. Ik zou
graag een reactie van de minister hierop willen hebben.Uitzendarbeid wordt met meer rechten omgeven, althans zo lijkt het op
het eerste gezicht. Het duurt echter nogal een tijd voordat je als uitzendkracht
een rechtspositie opbouwt die vergelijkbaar is met de werknemer met een vast
contract. De inhoud van de CAO is hierbij erg belangrijk. Het eerste halfjaar
is het volstrekte vrijheid-blijheid wat de klok slaat. De CAO kan die periode
oprekken. In feite wordt daarmee de versterking van de positie van de uitzendkracht
volledig aan de sociale partners overgelaten. Hier is de wetgever heel ver
teruggetreden, temeer nu ook het vergunningsvereiste voor uitzendbureaus is
komen te vervallen en de markt open komt te staan voor al dan niet malafide
avonturiers. Wie beschermt de uitzendkracht die bij het naderen van de ontslagbescherming
gewoon naar huis gestuurd wordt? Er zal een soort tweedeling ontstaan tussen
goed inzetbare, veelzijdige uitzendkrachten en uitzendwerknemers die op het
onzekere segment van de uitzendbranche zijn aangewezen. Is dat wat het kabinet
wil?Aan de zekerheidskant van de voorstellen staat het beduidend minder. De
positie van de oproepkracht, de superflexibele "blinde vlek van Nederland",
wordt verbeterd. Maar het kabinet wil oproeparbeid op zichzelf geen strobreed
in de weg leggen. Naar mijn smaak had een debat gevoerd moeten worden over
de sociale wenselijkheid van oproeparbeid als zodanig. Vindt het kabinet het
wenselijk dat mensen jaar in, jaar uit op een onzeker oproepcontract kunnen
werken? Waren er geen mogelijkheden geweest om vast te leggen dat een oproepcontract
van een zekere omvang of bij een zekere duur verkeert in gewone deeltijdarbeidovereenkomst
voor onbepaalde tijd? Dat zou voor de betrokkenen in ieder geval de duidelijkheid
hebben bevorderd. Misschien kunnen oproepkrachten te zijner tijd baat hebben
bij een initiatiefvoorstel van GroenLinks, PvdA en D66 uit de Tweede Kamer
dat werknemers het recht geeft, uitbreiding van hun aanstelling af te dwingen,
tenzij de werkgever aantoont dat het niet kan.Niettemin zijn er nu een paar verbeteringen voorgesteld. Vast komt te
staan dat bij een zekere omvang in ieder geval op basis van een arbeidsovereenkomst
wordt gewerkt. De rechtspraak nam dit trouwens vaak al aan. Ook hier lijkt
de wet echter mooier dan in de praktijk zal blijken. Er blijft een schemergebied
van zelfstandigen zonder personeel of, om met de ILO te spreken, "contract
labour", waarvan het nog maar de vraag is of zij zich op die bepalingen kunnen
beroepen. Kan de regering hier nog eens op ingaan? Heeft bijvoorbeeld een
thuiswerkster die tegen stukloon voor twee opdrachtgevers werkt nu iets aan
dit voorstel of de freelance journalist die regelmatig voor een aantal bladen
werkt?Er komt een rechtsvermoeden over de omvang van de arbeidsduur bij oproepkrachten.
Heb je drie maanden voor een werkgever gewerkt, dan werk je in de vierde maand
in ieder geval het gemiddelde van de eerste drie maanden. Maar waar heb je
recht op als de werkgever contractueel vastlegt dat gezien de onzekere aard
van het werk geen aanspraak aan die bepaling kan worden ontleend? Wel een
verbetering is de minimumloonaanspraak voor drie uur per oproep. Terecht heeft
de Tweede Kamer in een amendement van Van Middelkoop neergelegd dat hiervan
niet bij CAO kan worden afgeweken. De oproepkracht zal niet langer voor een
enkel uurtje worden opgeroepen. Maar of dit artikel het verschijnsel oproeparbeid
als zodanig echt zal terugdringen, valt te betwijfelen.Een verbetering voor de positie van werknemers is ook de wijziging van
artikel 628. Bij gewone arbeidsovereenkomst kan straks slechts voor de eerste
zes maanden van een arbeidsrelatie worden vastgelegd dat de werknemer geen
recht op loon heeft als hij niet de bedongen werkzaamheden kan verrichten
vanwege een reden die voor rekening van de werkgever komt. Maar wat zijn de
"bedongen werkzaamheden" bij een nulurencontract, waarbij de werknemer nauwelijks
enige zekerheid heeft over de arbeidsomvang? Wat heeft zo'n werknemer te vorderen
als hij gedurende zes maanden onregelmatig heeft gewerkt? Dat moet de regering
mij maar eens uitleggen.Voorzitter! Een flexibele arbeidsmarkt zou bevorderlijk zijn voor de werkgelegenheid,
maar de vraag is dan over welk soort flexibiliteit je praat. Een ruimer aanbod
van goede deeltijdbanen roept bijvoorbeeld meer arbeidsaanbod op en heeft
daardoor een positief werkgelegenheidseffect. Een betere benutting van productiemiddelen
door verlenging van bedrijfstijden leidt tot een verlaging van de kosten per
product en kan daardoor ook gunstige effecten hebben op de werkgelegenheid.
Het wetsvoorstel getuigt van een eenzijdig flexibiliteitsbegrip. Het gaat
alleen om externe flexibilisering.Het feit dat voor ondernemingen interne flexibilisering ook belangrijk
is, misschien op de lange termijn nog wel belangrijker (multi-inzetbaar, beter
gemotiveerd en beter geschoold personeel), blijft buiten beschouwing. Dergelijke
vormen van interne flexibiliteit gaan ook voor werknemers met minder onzekerheid
gepaard en hadden dus gestimuleerd moeten worden.Het kabinet verzuimt om bewijs te leveren voor de stelling, dat meer externe
flexibiliteit in de zin van meer uitzendwerk en meer tijdelijke banen, ook
daadwerkelijk meer werkgelegenheid oplevert. Laat staan dat aangetoond is,
dat het versoepelen van de wetgeving als het gaat om externe flexibiliteit
nog wel zo hard nodig is. De Nederlandse arbeidsmarkt kent nu al veel externe
flexibiliteit ten opzichte van andere landen. Op een gegeven moment is er
toch echt een verzadigingspunt bereikt. We zien dat de groei van het aantal
flexbanen over 1997 duidelijk afvlakt. Is deze wetgeving eigenlijk wel nodig?
Bovendien werkt meer flexibiliteit misschien zelfs wel contraproductief. Alle
"leegloop" in een bedrijf wordt immers door middel van flexibele banen voorkómen
en afgewenteld op de sociale kassen.De relatie met de sociale zekerheid komt in dit wetsvoorstel niet aan
de orde. Terwijl de sociale zekerheid voor flexwerknemers slecht toegankelijk
is. De wijziging van de referte-eis in de WW benadeelt juist deze mensen.
Heb je niet vier jaar (bijna) achtereen gewerkt, dan krijg je hoogstens een
halfjaar 70% van het minimumloon. Heb je nog niet een halfjaar gewerkt (in
negen maanden), dan krijg je zelfs dat niet. Ook in de sfeer
van de aanvullende pensioenen zijn er nog steeds problemen. De Partij van
de Arbeid heeft in een nota-Adelmund hartveroverende voorstellen gedaan tot
verbetering van de socialezekerheidspositie van flexwerkers. Maar het kabinet
heeft in feite de rechten van flexwerkers alleen maar uitgehold.Veel flexwerkers hebben vaak een lager uurloon en minder emolumenten dan
vergelijkbare werknemers met een vast contract. Zij hebben geen recht op schadevergoedingen
bij beëindiging van het contract of op bovenwettelijke aanvullingen op
sociale uitkeringen. Een recent WRR-onderzoek door de econoom Kleinknecht
heeft goed in kaart gebracht dat flexibele krachten in vergelijking met vaste
krachten goedkoper produceren, ondanks extra inwerk- en aanstellingskosten.
Hier speelt in feite dezelfde problematiek als destijds bij de ongelijke beloning
van deeltijd en voltijd. Flexwerk wordt nu eenmaal verhoudingsgewijs vaker
door vrouwen (en trouwens ook door allochtonen en door jongeren) verricht.
Dit betekent een indirecte, niet te rechtvaardigen achterstelling van deze
groepen, maar dat zal in de praktijk voor de werknemer in kwestie niet altijd
aantoonbaar zijn. Eigenlijk zou de gelijke behandelingsnorm deeltijd-voltijd
ook moeten gelden voor onvast/vast. Hoe denkt de regering daarover? Had dit
element niet ook betrokken moeten worden bij deze voorstellen?Over de bevordering van de "employability" van flexwerknemers zegt het
wetsvoorstel niets. Toch ligt daar een probleem. Veel flexwerkers doen on-
of laaggeschoold werk zonder enig perspectief. Waar de vakbeweging twee jaar
geleden met veel tamtam inzette op scholing, moet nu geconstateerd worden
dat het effect van die inspanningen beperkt is gebleven. En voor flexwerkers
zal het effect misschien nog wel geringer zijn. Want welke werkgever gaat
het toekomstige personeel voor zijn concurrenten opleiden... Kennelijk maakt
de vakbeweging zich daar voor de uitzendkrachten nu ook wel zorgen over, getuige
het bericht dat in de nieuwe uitzend-CAO een heffing van 0,4% op uitzendwerk
zal worden gelegd.Voorzitter! De minister gaat er prat op dat hij een aantal vernieuwingen
op sociaal terrein in gang heeft gezet, zoals loopbaanonderbreking en flexibel
ouderschapsverlof. En praat hij over de toekomst, dan heeft hij nog meer leuke
dingen in petto, zoals betaald verlof, deeltijd en bevordering van kinderopvang.
Het is verre van mij om op deze vernieuwingen af te dingen. Wat ik de minister
wél wil voorhouden, is dat al deze extra's aan een deel van de arbeidsmarkt,
de uitzendwerkers, de klapstoelwerknemers en de "vliegende keeps" voorbij
gaan. Zoals deze werknemers ook achter het net vissen als het gaat om allerlei
"employee-benefits", zoals WAO- en ANW-gatverzekeringen en spaarloonregelingen.
Het is wat onze fractie betreft een gemiste kans dat het debat over flexibiliteit
en zekerheid zowel in de politiek als tussen de sociale partners niet is gegaan
over de vraag hoe wij de groeiende sociale tweedeling tussen vaste werknemers
en flexibele krachten kunnen keren. Op zijn gunstigst zijn de voorstellen
die vandaag worden aangenomen, wat dat betreft neutraal, maar te vrezen valt
dat deze tweedeling slechts zal toenemen.De beraadslaging wordt geschorst.De voorzitter:De behandeling van beide wetsvoorstellen zal worden hervat na afhandeling
van de wetsvoorstellen inzake het Spaarfonds AOW.De vergadering wordt enkele minuten geschorst. 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/h-ek-19971998-1488-1504.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl