Behandeling van:  het wetsvoorstel Wijziging van het Wetboek van Strafrecht en het Wetboek van Strafvordering en enige andere wetten omtrent de straf van onbetaalde arbeid ten algemenen nutte (taakstraffen) (26114)
Staten-Generaal — Handelingen 
Datum: 2014-07-09 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Handeling 1999-2000, pag. 1714-1722

 
 
 

Handeling

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Vergadernummer
Datum vergadering

20-09-2000

Eerste Kamer der Staten-Generaal

1999-2000

nr. 36, pagina 1714-1722

05-09-2000

 

 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties over kamerdossier

Kamerdossier 26114Toon publicaties die dit dossier behandelen

 
 
 Publicaties in vergadering

Lijst van ingekomen stukken, met de door de voorzitter terzake gedane voorstellen (dinsdag 5 september 2000)Pagina 1734-1739
Voortzetting van de behandeling van: het wetsvoorstel Wijziging van het Wetboek van Strafrecht en het Wetboek van Strafvordering en enige andere wetten omtrent de straf van onbetaalde arbeid ten algemenen nutte (taakstraffen) (26114)Pagina 1724-1730
Noten bij pagina 1709: rapport van de Commissie tot onderzoek van de geloofsbrieven van het benoemde lid dhr. R.H. van de BeetenPagina 1740-1740
Behandeling van: het wetsvoorstel Wijziging van de Tracéwet (eerste tranche) (26343)Pagina 1710-1714
Presentie en opening (dinsdag 5 september 2000)Pagina 1709-1710
Lijst van besluiten (dinsdag 5 september 2000)Pagina 1732-1734
Behandeling van: het wetsvoorstel Wijziging van het Wetboek van Strafrecht en het Wetboek van Strafvordering en enige andere wetten omtrent de straf van onbetaalde arbeid ten algemenen nutte (taakstraffen) (26114)Pagina 1714-1722
Behandeling van de wetsvoorstellen: - Wijziging van de Wet OOW in verband met mogelijkheid om andere bestemming te bepalen voor opbrengst WW-premies over WAO-uitkeringen (27056); - Wijziging van artikel 22, derde lid, van de Welzijnswet 1994 (27155)Pagina 1710-1710
Behandeling van: de notitie Hiërarchie der normen in het Europees recht (25922, R1613, EK nr. 62d)Pagina 1722-1724
Voortzetting van de behandeling van: de notitie Hiërarchie der normen in het Europees recht (25922, R1613, EK nr. 62d)Pagina 1730-1732

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 51 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
Aan de orde is de behandeling van: het wetsvoorstel Wijziging
van het Wetboek van Strafrecht en het Wetboek van Strafvordering en enige
andere wetten omtrent de straf van onbetaalde arbeid ten algemenen nutte (taakstraffen)
(26114).De beraadslaging wordt geopend.Mevrouw Timmerman-Buck (CDA):Mijnheer de voorzitter! De mogelijkheden die het wetsvoorstel "Taakstraffen"
biedt om meer maatwerk in de sanctieoplegging te bewerkstelligen, worden door
de CDA-fractie positief gewaardeerd. De waardering op dit punt heeft mijn
fractie al in het voorlopig verslag van de vaste commissie voor Justitie geuit,
maar daarbij is tevens een aantal vragen gesteld over de wijze waarop een
en ander in het wetsvoorstel is bepaald. De meest van belang zijnde betroffen
de verhouding met het Europees Verdrag voor de rechten van de mens, in het
bijzonder de artikelen 4 en 5. Om die reden zal ik allereerst en voornamelijk
daarop ingaan.Aanvankelijk was in artikel 22b van het wetsvoorstel bepaald dat een taakstraf
niet kan worden opgelegd dan met instemming van de verdachte. Dit instemmingsvereiste
is geschrapt doordat in de Tweede Kamer het daartoe strekkende amendement-Niederer
(stuk nr. 17) is aangenomen. Daarmee doet zich de vraag voor of het op dit
punt gewijzigde wetsvoorstel spoort met artikel 4 EVRM, in het bijzonder het
tweede lid dat bepaalt dat van niemand mag worden verlangd dat deze dwangarbeid
of verplichte arbeid verricht.In de memorie van toelichting van het wetsvoorstel is onder meer ingegaan
op de aanvankelijk opgenomen eis van instemming van de verdachte met een taakstraf
en de relatie tussen dat instemmingsvereiste en artikel 4 EVRM. Ik citeer
de minister van Justitie die op pagina 4 van de memorie van toelichting stelt:
"De Europese Commissie voor de rechten van de mens gaat ervan uit dat een
gegeven toestemming aan de dwangarbeid of verplichte arbeid zijn dwangkarakter
ontneemt. Nu in het voorgestelde artikel 22b, eerste lid, Sr de instemming
van de verdachte wordt vereist, is er geen strijd met het EVRM." Mijn fractie
kan dit, de brief van 21 januari 2000 van de minister aan de Tweede Kamer
ten spijt, toch echt niet anders lezen dan dat daarmee wordt aangegeven dat
het oorspronkelijke artikel 22b WvSr nodig was om te voldoen aan de verdragsverplichting.
Van meer belang is echter welke argumenten de minister aandraagt voor zijn
standpunt dat het gewijzigde wetsvoorstel spoort met het EVRM.In de memorie van antwoord besteedt de minister voornamelijk aandacht
aan de opmerkingen van het NJCM met betrekking tot de voorzienbaarheid
van de straf in verstekzaken. Het NJCM-commentaar gaat inderdaad hoofdzakelijk
daarop in, omdat op dat moment in het wetsvoorstel uitsluitend de eis dat
de verdachte een aanbod tot dienstverlening moet doen, was geschrapt en het
instemmingsvereiste nog in het wetsvoorstel was opgenomen. Door het schrappen
van het instemmingsvereiste is met name het door het EVRM verboden dwangkarakter
van de arbeid van belang geworden. Daarover stelt de minister in de memorie
van antwoord, dat de veroordeelde na een veroordeling tot een taakstraf bij
verstek vrij is om al dan niet aan te vangen met het werk. Hij zal, aldus
de minister, niet door lichamelijke of politiedwang worden gedwongen alsnog
te gaan werken. Deze op zichzelf juiste stelling geeft echter nog geen antwoord
op de vraag of de veroordeelde geheel vrij is van de in het EVRM bedoelde
dwang, gegeven de automatisch volgende vrijheidsontneming bij weigering om
de werkzaamheden aan te vangen.In de ook door de minister genoemde uitspraak van het Europees Hof van
1983 (de Van der Mussele-zaak) ging het om de verplichting van jonge advocaten
om een aantal cliënten te verdedigen zonder dat daar een toelage tegenover
stond. In die zaak nam het Europees Hof als uitgangspunt voor de interpretatie
van gedwongen arbeid de definitie in artikel 2 van de ILO-Conventie no. 29.
In deze definitie was opgenomen de dreiging van "any penalty" bij het niet
verrichten van de verlangde werkzaamheden. Uit dat arrest kan worden afgeleid
dat minder snel sprake is van vrijwilligheid wanneer de toestemming gegeven
wordt onder druk van een dreigende strafrechtelijke sanctie. In het voorliggende
wetsvoorstel is vrijheidsontneming automatisch het gevolg van weigering van
de veroordeelde om de werkzaamheden aan te vangen. De CDA-fractie heeft een
reactie van de minister op dit punt gemist. Daarom vraag ik bij dezen een
toelichting op de verhouding van het schrappen van het instemmingsvereiste
tot de genoemde uitspraak van het Hof. Aangezien de minister tot nu toe nog
niet is ingegaan op de kern van de vraag, inhoudend of de bij verstek veroordeelde
tot een taakstraf vrij is van de in het EVRM bedoelde dwang vanwege de automatisch
volgende vrijheidsbeneming bij weigering de werkzaamheden aan te vangen, is
twijfel gerechtvaardigd of het voorliggende wetsvoorstel voldoet aan de verdragsrechtelijke
verplichting zoals neergelegd in artikel 4, tweede lid, van het EVRM. Althans,
als kan worden uitgegaan van de toepasselijkheid van dit tweede lid. Op dat
punt verzoekt de CDA-fractie de minister nog om een nadere toelichting. De
minister gaat er kennelijk voetstoots van uit, dat de taakstraf valt onder
de reikwijdte van artikel 4, tweede lid, EVRM. Zoals hij echter terecht heeft
vastgesteld, spitst de jurisprudentie van het Hof met betrekking tot dit artikelonderdeel
zich vooral toe op beroepsuitoefening in de vrije maatschappij en de beperkingen
die daarbij worden gesteld. Een strafrechtelijke casus heeft zich nog niet
voorgedaan. De vraag is nu of bij het door de rechter opleggen van een taakstraf
niet sprake zou kunnen zijn van een situatie die spoort met de strekking van
het derde lid van artikel 4 EVRM. Daarin is bepaald dat geen sprake is van
dwangarbeid of verplichte arbeid in de zin van artikel 4 EVRM, als het werk
betreft dat wordt vereist van iemand die is gedetineerd of werk gedurende
een voorwaardelijke invrijheidstelling. Ten tijde van het opstellen van deze
verdragstekst was weliswaar nog geen sprake van het bestaan van taakstraffen
zoals in het wetsvoorstel bedoeld. Geredeneerd zou evenwel kunnen worden dat
een taakstraf, dus arbeid als vrijheidsbeperking op grond van een rechterlijk
oordeel, eerder aansluit bij arbeid tijdens vrijheidsontneming op grond van
een rechterlijk oordeel zoals bedoeld in het derde lid, dan bij beroepsuitoefening
in de vrije maatschappij zoals bedoeld in het tweede lid van artikel 4 EVRM.
Zou de minister hierop nader kunnen ingaan?Mijnheer de voorzitter! Kan voor wat betreft artikel 4 EVRM, althans uitgaande
van de veronderstelling van de minister dat het tweede lid van dat artikel
van toepassing is, in ieder geval gesproken worden van een mogelijk spanningsveld
met het voorliggende wetsvoorstel, op een ander punt ziet de CDA-fractie nog
meer reden om strijdigheid met het EVRM te duchten. Het betreft de beslissingsbevoegdheid
om tot tenuitvoerlegging van de vervangende hechtenis over te gaan als de
taakstraf niet of niet naar behoren is verricht. Thans mag uitsluitend de
rechter beslissen of tot tenuitvoerlegging van de vervangende hechtenis wordt
overgegaan. In het wetsvoorstel wordt die bevoegdheid de rechter ontnomen
en gelegd bij het openbaar ministerie.Artikel 5, eerste lid, EVRM bepaalt, voorzover hier van belang, dat niemand
zijn vrijheid mag worden ontnomen behalve a) indien hij is gedetineerd na
veroordeling door een rechter en b) indien hij is gedetineerd wegens het niet-naleven
van een overeenkomstig de wet door een gerecht gegeven bevel of teneinde de
nakoming van een door de wet voorgeschreven verplichting te verzekeren. Van
belang is het onderscheid tussen hetgeen bij dit eerste lid sub a en b wordt
vermeld. Bij het eerste lid sub a gaat het om detentie na veroordeling door
de rechter. Een beslissing tot vrijheidsbeneming in de zin van dit artikelonderdeel
moet genomen worden door de onafhankelijke rechter. Dat is anders als het
gaat om situaties die vallen onder artikel 5, lid 1, sub b, EVRM. Daar gaat
het om detentie wegens het niet-nakomen van een bevel dat door de rechter
overeenkomstig de wet is gegeven of van een andere wettelijke verplichting.
Déze beslissing tot vrijheidsbeneming hoeft niet door een rechter te
worden genomen.De minister stelt in de memorie van antwoord in reactie op vragen van
mijn fractie op pagina 9, dat artikel 5, lid 1, sub b, van toepassing zou
kunnen zijn, omdat sprake zou kunnen zijn van een overeenkomstig de wet door
de rechter gegeven bevel. De minister schrijft: "Bij de oplegging van een
taakstraf beveelt de rechter immers dat de veroordeelde werkzaamheden moet
verrichten dan wel een leerproject moet volgen." Voorzitter! Een dergelijke
redenering impliceert dat elke veroordeling van de rechter moet worden beschouwd
als een bevel in de zin van artikel 5, lid 1, sub b, om die sanctie te ondergaan
waartoe hij de verdachte heeft veroordeeld. Daarmee zou echter artikel 5,
lid 1, sub a, overbodig zijn. Daarenboven betreft het argument van de minister
niet de kern van de zaak. Het gaat niet om verdragsverplichtingen bij de oplegging
van een taakstraf door de rechter. Het gaat om de vraag of de onafhankelijke
rechter degene is die (uiteinde lijk) beslist of vervangende
hechtenis mag worden ten uitvoer gelegd als de taakstraf niet of niet naar
behoren is verricht.Voorzitter! Het Europees Hof heeft in 1976 in de zaak-Engel en in 1980
in de zaak-Guzzardi uitgesproken dat artikel 5, lid 1, sub b, EVRM restrictief
dient te worden geïnterpreteerd. Ik licht dit toe. Is sprake van vrijheidsontneming
met een punitief karakter, dan valt dat niet onder artikel 5, lid 1, sub b,
EVRM en dient daarover een onafhankelijke rechter te beslissen. Is daarentegen
sprake van vrijheidsontneming die niet punitief van aard is maar bedoeld is
om de betrokkene te dwingen een verplichting na te leven of een bevel op te
volgen, dan hoeft geen sprake te zijn van rechterlijke bemoeienis vooraf.
Voorbeelden hiervan in de jurisprudentie van het Hof zijn de weigering op
bevel van de rechter als getuige in een zaak op te treden en de weigering
een civiel vonnis uit te voeren. De minister heeft niet betwist dat volgens
het Europees Hof artikel 5, lid 1, sub b, EVRM restrictief moet worden geïnterpreteerd.
Hij heeft evenmin bestreden dat de jurisprudentie van het Europees Hof met
betrekking tot een overeenkomstig de wet gegeven bevel zoals bedoeld in artikel
5, lid 1, sub b, EVRM zich tot nu toe heeft toegespitst op zaken waarin detentie
wordt toegepast om de betrokkene te dwingen alsnog aan verplichtingen te voldoen
en dat deze vrij komt zodra aan deze verplichting is voldaan. De conclusie
van de minister, dat vervangende hechtenis na het niet of niet naar behoren
verrichten van een taakstraf onder artikel 5, lid 1, sub b, EVRM zou kunnen
vallen, overtuigt mijn fractie derhalve niet.Uit hetgeen ik hiervoor heb betoogd volgt dat de tenuitvoerlegging van
de vervangende hechtenis volgens mijn fractie valt onder de werkingssfeer
van artikel 5, lid 1, sub a, EVRM. Zoals gezegd is bij die vrijheidsontneming
rechterlijke bemoeienis vereist. Nu stelt de minister in de memorie van antwoord
dat, ook al zou artikel 5, lid 1, sub a, van toepassing zijn, toch aan het
verdragsrechtelijk vereiste van rechterlijke bemoeienis is voldaan. Hij geeft
daarvoor twee redenen. De eerste luidt: "Bij het opleggen van de taakstraf
bepaalt de rechter immers hoe lang de vrijheidsontneming duurt wanneer de
taakstraf niet of niet naar het behoren wordt verricht." Voorzitter! Het gestelde
kan niet als argument dienen. Immers, niet is aan de orde het gegeven dat
de rechter reeds in zijn vonnis de duur van de vervangende hechtenis heeft
bepaald, maar de vraag of zonder rechterlijke bemoeienis kan worden overgegaan
tot tenuitvoerlegging van die vervangende hechtenis. Wellicht heeft de minister
bedoeld te zeggen dat de rechter met zijn vonnis heeft bepaald dat de vervangende
hechtenis zonder meer ten uitvoer dient te worden gelegd als de taakstraf
niet of niet naar behoren is verricht en dat daarmee de voorafgaande rechterlijke
bemoeienis is gegeven. Dit zou mogelijk kunnen opgaan ingeval sprake is van
het niet uitvoeren van een taakstraf. Dan immers dringt de vergelijking zich
op met tenuitvoerlegging van vervangende hechtenis bij het niet betalen van
de geldboete. Echter, bij het niet naar behoren uitvoeren van een taakstraf
kunnen de feiten en omstandigheden terzake specifieke wegingen vergen, waardoor
met het oorspronkelijke vonnis niet is voldaan aan de door het EVRM vereiste
rechterlijke bemoeienis bij de beslissing tot tenuitvoerlegging van de vervangende
hechtenis.Het tweede argument van de minister luidt: "Bovendien biedt het wetsvoorstel
een regeling om, in geval van verschil van mening of een taakstraf al dan
niet of niet naar behoren is uitgevoerd, dit voor te leggen aan de rechter."
Inderdaad biedt het wetsvoorstel de mogelijkheid voor de veroordeelden om
een bezwaarschrift in te dienen en inderdaad is het daarmee uiteindelijk de
rechter die beslist ten aanzien van tenuitvoerlegging van de vervangende hechtenis.
De desbetreffende EVRM-bepaling zou echter van haar betekenis worden ontdaan,
als de rechter slechts corrigerend zou kunnen optreden doordat de vrijheidsontneming
al geheel of ten dele zou hebben plaatsgevonden. Daarom is het van belang
of het indienen van een bezwaarschrift tegen tenuitvoerlegging van de vervangende
hechtenis schorsende werking zou hebben. In het oorspronkelijke wetsvoorstel
was dat het geval (artikel 22g, derde lid, derde volzin). Vanwege het aannemen
van het amendement-Dittrich (stuk nr. 16) in de Tweede Kamer is die schorsende
werking echter geschrapt en is het beginsel geaccepteerd dat op bevel van
het openbaar ministerie daadwerkelijk tot vrijheidsontneming kan worden overgegaan
nog voordat de rechter terzake een uitspraak heeft kunnen doen. Op grond van
het voorgaande lijkt het de CDA-fractie dat niet te ontkomen valt aan de conclusie
dat het wetsvoorstel taakstraffen zoals dit nu voorligt in strijd is met het
bepaalde in artikel 5, eerste lid, sub a, van het Europees Verdrag voor de
rechten van de mens. Met meer dan bijzondere belangstelling wacht mijn fractie
daarom de reactie van de minister af.Voorzitter! Ik ga over naar de leerstraf die ingevolge het wetsvoorstel
een hoofdstraf wordt. In het voorlopig verslag heeft mijn fractie laten weten
de redenering van de minister te volgen, dat vanwege de systematiek van de
wetgeving de leerstraf niet meer, zoals thans, kan worden opgelegd als bijzondere
voorwaarde bij de schorsing van de voorlopige hechtenis. De stelling van mijn
fractie dat daarmee de mogelijkheid om vroegtijdig adequaat te kunnen ingrijpen
vervalt en moet worden betreurd, wordt echter door de minister in de memorie
van antwoord bestreden. Zijn eerste argument, dat de desbetreffende zaken
via snelrecht door de rechter kunnen worden afgedaan, overtuigt niet, tenzij
de minister hard kan maken dat dit in de praktijk ook bij alle voorkomende
zaken daadwerkelijk gebeurt. Het tweede argument, namelijk dat door de transactiemogelijkheid
die in het wetsvoorstel is opgenomen voor een snelle reactie kan worden gezorgd,
roept vraagtekens op. De minister heeft immers in de Tweede Kamer (Handelingen
19 januari 2000, pagina 2938) gesteld dat de transactie er in hoofdzaak zal
zijn voor die zaken waarin geen voorlopige hechtenis nodig of mogelijk is.
Dat zijn echter nu juist de gevallen waarin thans sprake is van een leerstraf,
aangezien deze wordt gegoten in de constructie van de bijzondere voorwaarde
bij schorsing van de voorlopige hechtenis. Ten derde wijst de minister op
de introductie van het scholings- en trainingsprogramma in het wetsvoorstel
voor een Beginselenwet justitiële inrichtingen die als variant kan dienen
van de voorlopige hechtenis zelf. Echter: eenzelfde mogelijkheid voor volwassenen
is er niet. Alles overziende kunnen de argumenten van de minister
zijn conclusie dat geen vervallen mogelijkheid valt te betreuren dus niet
dragen.Nu heeft de minister bij brief van 6 juni jongstleden aan de voorzitter
van deze Kamer meegedeeld, dat uiterlijk 19 september a.s. de beleidsnota
Sancties in perspectief aan de Tweede Kamer zal worden aangeboden. Daarin
vindt een heroriëntatie plaats op het sanctiestelsel voor volwassenen.
Zou de minister in genoemde nota dan wel bij de discussie daarover alsnog
willen nagaan of er alternatieven zijn voor de leerstraf als bijzondere voorwaarde,
wellicht analoog aan die in het jeugdstrafrecht?Met betrekking tot de leerstraffen resten nog twee vragen. Zoals in de
memorie van toelichting op pagina 24 is aangegeven is een variant op de leerstraf
de leer/werkstraf, waar na een korte basismodule een mix van leren en werken
wordt uitgevoerd. Ik kan mij voorstellen dat zich in de praktijk meer van
dergelijke varianten ontwikkelen. Gelet op het verschil in maximale duur van
een werkstraf en een leerstraf, acht de CDA-fractie duidelijkheid van belang
over de vraag of nu sprake is van een leer- dan wel een werkstraf aangezien
het wetsvoorstel slechts deze twee modaliteiten kent. Kan de minister aangeven
hoe wat dit betreft met bedoelde varianten wordt omgegaan?Mijn tweede vraag betreft de in artikel 22f, eerste lid, neergelegde bevoegdheid
van het openbaar ministerie om de opgelegde straf te wijzigen voor wat betreft
de aard van de te verrichten werkzaamheden of het te volgen leerproject. Mag
het OM een werkstraf wijzigen in een leerstraf of omgekeerd, vooropgesteld
dat de door de rechter opgelegde uren niet worden overschreden?Voorzitter! Met betrekking tot de tenuitvoerlegging van de taakstraf behoeft
het geen betoog dat het bij combinaties van straffen wenselijk is eerst de
vrijheidsstraf en pas daarna de taakstraf te executeren. Het risico bestaat
echter dat bij de zogenaamde lopende vonnissen aangevangen wordt met de taakstraf
vanwege wachttijden voor de executie van vrijheidsstraffen. Dat heeft het
voordeel van een snelle aanpak maar heeft tevens uit oogpunt van resocialisatie
het nadeel dat de zwaarste straf het laatst wordt geëxecuteerd. Kan de
minister zijn visie geven op deze problematiek? Is de minister bereid om ten
aanzien van de volgorde van de executie bij combinaties van straffen in de
reeds aangekondigde algemene maatregel van bestuur regels te stellen?Tot slot heb ik nog een korte vraag over de richtlijn die het toepassingsbereik
van het voorliggende wetsvoorstel inperkt, aangezien krachtens die aanwijzing
in beginsel geen taakstraf zal worden gevorderd bij meer ernstige delicten.
In het debat in de Tweede Kamer is een eventuele evaluatie van deze aanwijzing
aan de orde geweest. De minister heeft toen gesteld nader te zullen bezien
welke mogelijkheden er zouden zijn. Kan daarover al nadere informatie worden
gegeven?De heer Rosenthal (VVD):Mijnheer de voorzitter! De fractie van de VVD heeft geen schriftelijke
inbreng geleverd bij dit wetsvoorstel. Desondanks zijn er bij deze plenaire
behandeling wat de fractie van de VVD betreft nog een aantal algemene punten
aan de orde. Op grond van de procedures van de Kamer zal de minister echter
begrijpen, dat de fractie van de VVD het wetsvoorstel steunt. Laat dat hier
meteen aan het begin maar gezegd zijn.Voorzitter! Dit wetsvoorstel introduceert de taakstraf als een nieuwe
hoofdstraf. Daarmee – en dat is mijn eerste punt – komen wij tot
een verdere differentiatie van het sanctiestelsel. Zo-even is er al op gewezen
dat deze differentiatie de aandacht van de regering heeft. Denk maar aan de
nota Sancties in perspectief. Toch is niet te ontkennen dat er ondanks alles
veel kritiek op het sanctiestelsel is. Laatst nog was dit te lezen in een
vrij vlammend artikel in het blad "Meester". De aandacht trok ook een proefschrift
van De Keijser, getiteld "Punishment and purpose", waarin deze jonge doctor
een aantal zaken reconstrueerde die alle betrekking hadden op één
en hetzelfde delict: diefstal met geweld. De conclusie van dit cum laude proefschrift
loog er niet om: de ene rechter vindt vergelding belangrijk en komt uit op
een gevangenisstraf, terwijl een andere vergelding even belangrijk vindt,
maar uitkomt op een taakstraf plus schadevergoeding. Helderheid over de positie
van diverse soorten straffen is derhalve bepaald geboden. Dit wetsvoorstel
geeft meer helderheid over de positie van de taakstraffen. Echter, op een
aantal niet geringe punten blijft er ruimte voor interpretatie. Van de zijde
van het CDA werd daar zo-even ook al op gewezen. Voorbeeld van een maatschappelijk
beslist gevoelig punt is de van januari 2000 daterende aanwijzing van de PG's,
dat in beginsel geen taakstraf zal worden gevorderd in gevallen van ernstig
zeden- en geweldsmisdrijf. Dat is natuurlijk geen garantie waar het gaat om
de zittende magistratuur. Zie ook de brief van de minister d.d. 14 april 2000.
Bovendien moet worden bedacht dat de minister expliciet heeft aangegeven dat
de aanwijzing geldt tot februari 2004. Met andere woorden: ten aanzien van
een vrij cruciaal punt op het gebied van taakstraffen geldt dat voor een maatschappelijk
zeer gevoelig punt – ernstige zeden- en geweldsmisdrijven – wel
een lijn wordt getrokken, maar dat men zich kan afvragen waarom dit niet gewoon
in de wet is opgenomen.De geschiedenis van de taakstraf – dat is mijn tweede punt –
is redelijk lang. Geleidelijk aan is deze strafsoort in het strafrecht geïntegreerd.
Opvallend vindt de fractie van de VVD het dat, net op het moment dat de taakstraf
als hoofdstraf wordt erkend, het draagvlak ervoor begint af te nemen. Zie
bijvoorbeeld het rapport van het Sociaal en cultureel planbureau. Daarnaast
is er een wonderlijke spanning te constateren tussen de wijze waarop rechters
met deze straf omgaan en de perceptie die het publiek ervan heeft. Rechters
leggen soms minder uren taakstraf op dan uren gevangenisstraf. Volgens onderzoek
van het WODC vindt het publiek echter dat taakstraffen meer uren zouden moeten
beslaan dan gevangenisstraffen. De logica van het publiek lijkt derhalve strakker
te zijn dan die van de rechter. In de logica van de introductie van de taakstraf
als hoofdstraf in ons sanctiestelsel – de memorie van toelichting stelt
dit expliciet aan de orde – wordt de taakstraf tussen de vrijheidsstraf
en de geldboete geplaatst. Die logica zou wat ons betreft verhelderd moeten
worden. Wij wachten op dit punt de reactie van de minister af.Een derde punt betreft iets wat de fractie van de VVD nog eens met de
 nodige aandacht in de richting van de minister wil aankaarten.
Dat is dat het, bij alle mooie bedoelingen rond dit wetsvoorstel, een simpel
gegeven blijkt te zijn op dit ogenblik dat de effectiviteit van de taakstraffen,
wat betreft het terugdringen van de recidive, blijkt tegen te vallen. De signalen
op dit punt nemen de laatste tijd eerder toe dan af. Veel taakgestraften haken
af en er is een hoge recidive. Sinds 1997, zo zegt ook de minister in de schriftelijke
behandeling, is er een stijging van de mislukte taakstraffen. Bij de behandeling
in de Tweede Kamer is er in dat verband voor gepleit om goed te letten op
de impact van leer- en werkstraffen op jongeren, en dan in het bijzonder ook
op jongeren uit sommige etnische minderheden. De geluiden zijn vrij stevig
op dit ogenblik dat vooral de werkstraffen met betrekking tot een aantal jongeren
uit sommige etnische minderheden allerlei problemen opleveren. En dan zitten
we met het welbekende punt dat de doelstellingen van het wetsvoorstel tot
tevredenheid stemmen, maar dat er alle reden is om scherp toe te zien op de
realisatie van de achterliggende doelstellingen van de wet. Het kan niet zo
zijn dat ook op dit punt iets wordt geïntroduceerd als een volwaardig
element in ons strafrecht, in ons sanctiestelsel, en dat dan op het moment
dat het inderdaad die legitimatie krijgt, zou blijken dat de effectiviteit
ten achter blijft.Een punt dat ook met effectiviteit te maken heeft, voorzitter, betreft
de wijze waarop de taakstraffen werken in de richting van degenen die deze
taakstraffen metterdaad ten uitvoer moeten brengen. We zien bij de taakstraffen
een steeds groter aantal en we zien ook een verschuiving in de doelgroepen
die aan de orde zijn. Dat levert voor één van de meest cruciale
instellingen die met de taakstraffen van doen hebben, de reclassering, grote
problemen op. De reclassering draagt een belangrijke verantwoordelijkheid
voor de plaatsing, maar ze wordt – dat horen wij van allerlei kanten –
in toenemende mate belemmerd door beperkte plaatsingsmogelijkheden. In dit
verband speelt dat er situaties lijken te ontstaan waarin, bij eventuele tijdelijke
pieken in het aanbod van personen die een taakstraf dienen te ondergaan, de
tenuitvoerlegging zou worden bepaald – dit wordt ook doorgegeven in
de schriftelijke stukken – door de volgorde van binnenkomst van de zaken
bij de reclassering. Als er iets is wat de legitimiteit van een sanctie onder
druk kan stellen, zijn het natuurlijk dat soort quoteringen, queuing en seriële
benaderingen. Dan kun je wel zeggen: dat valt wel mee, laat de keten maar
heel efficiënt met de taakstraffen omgaan en zorg maar voor een goede
organisatie van de reclassering – maar als de plaatsingsmogelijkheden
beperkt zijn en er geschoven moet worden met mensen die de taakstraf dienen
te ondergaan naar allerlei plekken en plaatsen in het land die daar niet op
rekenen, dan is er toch reden tot zorg. De vraag doet zich op dit punt dus
ook voor of de reclassering wel voldoende toegerust is op de zware taak die
haar wordt toegerekend.Mijnheer de voorzitter! Alles bij elkaar genomen – het is al door
mij aangekaart – stemt de VVD-fractie in met het wetsvoorstel, maar
de VVD-fractie wil niet verhelen dat er een spanning zit, juist op dit moment,
in datgene waar het hier om gaat. De VVD-fractie vindt het op zich goed en
vertrouwt erop dat de positionering als hoofdstraf de duidelijkheid over de
plaats en de functie van de taakstraf vergroot. Wij moeten ons er echter van
bewust zijn dat in een aantal opzichten die taakstraffen niet onomstreden
zijn. Sterker nog, de discussie daarover neemt eerder toe dan af. Er wordt
nogal wat gezegd over die taakstraffen als hoofdstraf. De emancipatie tot
hoofdstraf mag dan ook niet gezien worden als afronding maar veel meer als
een extra reden en stimulans om nauwgezet de maatschappelijke legitimiteit
en de effectiviteit ervan te bewaken. Wij hopen dan ook dat er bij dit nieuwe
sanctie-instrument geen sprake zal zijn van wachtlijsten; die moeten bij de
taakstraffen volstrekt uit den boze zijn!De heer Holdijk (SGP):Mijnheer de voorzitter! Alternatieve sancties, dienstverlening, onbetaalde
arbeid ten algemene nutte, werkstraf, leerstraf, taakstraf; zes termen waarachter
een stormachtige ontwikkeling in het Nederlandse strafrecht schuilgaat. Formeel
zette die ontwikkeling zich pas begin jaren tachtig in. De voorwaarde van
het verrichten van arbeid om niet werd aanvankelijk als bijzondere voorwaarde
opgelegd. Het eerst door een Arnhemse rechter die aldus meeging met het pleidooi
van de advocaat. De reclassering werd, bij wijze van nieuwe taak, belast met
het toezicht op de nakoming van die voorwaarde. Vrijwel allerwegen werd en
wordt de animo voor deze strafsoort verklaard vanuit de bijzondere functie
die deze straf zou toekomen uit een oogpunt van resocialisatie, afgezet tegen
de nadelige effecten in dat opzicht van de gevangenisstraf, in het bijzonder
van de korte gevangenisstraf.In de jaren zeventig was de gevangenis, net als de psychiatrische inrichting,
tot verwerpelijke "totale institutie" verklaard. Des temeer mensen er buiten
konden blijven, des te beter het was. De werkvoorwaarde heette toen in de
volksmond dienstverlening en dat zou zo blijven tot halverwege de jaren negentig.
De term taakstraf kwam pas in zwang toen de rechter, naast de werkstraf, op
bescheiden schaal als bijzondere voorwaarde leerstraffen ging opleggen. Er
was toen een verzamelbegrip nodig, waarin ook het strafkarakter tot uitdrukking
kwam.De introductie van de straf van onbetaalde arbeid ten algemene nutte kwam
in 1989 aarzelend op gang, voorafgegaan door een experimentele fase vanaf
1981. Gedurende die hele ontwikkeling was het strafgehalte van deze straf
voortdurend onderwerp van discussie. Tevens werden gaandeweg argumenten van
pragmatische aard opgenomen, zoals het terugdringen van het cellentekort,
in pleidooien ten gunste van taakstraffen en de uitbreiding daarvan.Intussen hebben taakstraffen een enorme vlucht genomen. Van 250 dienstverleningen
in 1981 naar – beoogd – 27.000 in 2001. Kan nu inmiddels gezegd
worden dat de nieuwe strafvorm aan zijn doel heeft beantwoord? Terzake van
de doelstelling van het voorkomen van de negatieve effecten van de gevangenisstraf,
zijn er als zodanig geen concrete resultaten te meten. Dat er een effect is,
is duidelijk. Waarschijnlijk zou er in bepaalde gevallen een kortere of langere
vrijheidsstraf zijn opgelegd. Wel bekend is dat het mislukkingspercentage
gemiddeld, over de jaren bezien, rond de 15 ligt, al neemt het, dat ben ik
met de heer Rosenthal eens, sinds 1997 toe. Ook is bekend,
dat het recidivepercentage onder ex-taakgestraften niet veel lager ligt dan
onder ex-gedetineerden. Het blijft wel constant.Hoe dan ook, voorzitter, na bijna twintig jaar heeft de taakstraf een
vaste plaats in het sanctiepakket gekregen. Die ontwikkeling culmineert nu
in het voorliggende wetsvoorstel door de promotie tot zelfstandige hoofdstraf.
Maar ook nu de taakstraffen een hoge vlucht hebben genomen, ontbreken de kritische
stemmen niet. Zo constateren strafrechtstheoretici inmiddels een druk op het
legaliteitsbeginsel. Soortgelijke kritiek uit strafrechtstheoretisch en systematisch
oogpunt is er ook als het gaat om de taakstraf bij wijze van transactie. Deze
kritiek kan niet weerlegd worden. Wel kan ze betrokken worden bij de afweging
waarbij ook de pluspunten in aanmerking worden genomen. Gelet op de ontwikkeling
heeft deze kritiek recht van bestaan.Het publiek, dus niet de deskundigen, blijft ten aanzien van een aantal
delicten vraagtekens plaatsen bij het strafkarakter of, misschien nauwkeuriger
gezegd, bij het vergeldingsmotief dat aan iedere straf eigen is. De zeden-,
gewelds- en levensdelicten zijn in de Tweede Kamer uitgebreid in discussie
geweest. Gelet op een verworpen amendement terzake, zullen wij daar thans
niet op terugkomen. Zonder automatisch te buigen voor de vox populi, is in
onze visie hier echter voorzichtigheid geraden. De politiek moet ertegen waken
op de stoel van de rechter te gaan zitten. De rekwireerrichtlijn terzake van
11 januari van dit jaar zien wij niet als een teken van ongeoorloofde grensoverschrijding.
Het verwijt dat dienaangaande wel geklonken heeft aan het adres van de minister
als zou hij met de ene hand terug hebben genomen wat hij met de andere had
gegeven, achten wij misplaatst. Immers, zoals in de brief aan de Tweede Kamer
van 14 april jongstleden staat te lezen: de officier van justitie kan van
de richtlijn afwijken wanneer daar dwingende argumenten voor aanwezig zijn.Anderzijds blijft het een vraag of de minister met de richtlijn een bepaald
meetbaar resultaat beoogt. Vindt hij mogelijk het aandeel werk- en leerstraffen
voor zedendelinquenten en geweldplegers nu te hoog en moet dit volgens hem
omlaag? Is dat uiteindelijk de doelstelling? Hoe dit zij, wij kunnen ons voorlopig
vinden in de gekozen benadering dat de rechter de vrijheid en het vertrouwen
geniet om ook voor deze categorieën delinquenten een passende straf op
te leggen. Wij vertrouwen er voorshands op dat zowel de staande als de zittende
magistratuur op gepaste wijze rekening houdt met de waardering van het publiek,
zeg maar: de samenleving, van de taakstraffen, ook als het om de mogelijke
grenzen van toepasbaarheid daarvan gaat.Overigens blijft het gemaakte onderscheid vragen om een verklaring. Heeft
de samenleving het idee dat oplegging van een taakstraf bij sommige delicten
haar onvoldoende beveiliging biedt, minder dan de gevangenisstraf? Het is
niet duidelijk of voor de gestrafte juist het element van geringere anonimiteit
van de strafomgeving niet als extra belastend en dus als bezwarend wordt ervaren.
De reclassering stelt – met genoegen, zo mogen wij aannemen –
aan de hand van de in 1998 gehouden enquête naar aanleiding van het
175-jarig jubileum, dat er nog steeds een groot maatschappelijk draagvlak
voor de taakstraf is. Sommige onderzoeken, met alle relativiteit die daarbij
geboden is, wijzen in een andere richting. Naast de Sociaal-culturele Verkenningen
van 1999 wijs ik op een in 1996 verricht onderzoek ten behoeve van de Raad
van Europa, waarin wordt geduid op het bereikte verzadigingspunt inzake de
taakstraf. Ik ben niet op voorhand overtuigd door de in dat rapport aangevoerde
argumenten, maar het optimisme over de gekozen uitbreiding van de taakstraf
lijkt mij toch enigszins voorbarig.Wanneer ik nu vervolgens enkele concrete punten betreffende het wetsvoorstel
aan de orde stel, doe ik dat niet dan nadat ik de minister – en in hem
zijn medewerkers en medewerksters – dank heb gezegd voor de uitvoerige
en bevredigende beantwoording van onze vragen in het voorlopig verslag. Op
die antwoorden kom ik derhalve thans niet terug, evenmin als ik aandacht zal
besteden aan de door onze geestverwante fracties in de Tweede Kamer ingediende,
maar helaas verworpen amendementen.Na de vaststelling van het voorlopig verslag met betrekking tot het wetsvoorstel
door de vaste commissie voor Justitie van deze Kamer, heeft ons nog een schrijven
van de Coördinatiegroep alternatieve sancties (CAS) uit het arrondissement
Leeuwarden bereikt. Hierin is een aantal vraag- en kritiekpunten verwoord
die voor het merendeel reeds eerder in discussie zijn geweest en waarvan een
enkel punt, bijvoorbeeld de mogelijkheid om de taakstraf ook in voorwaardelijke
vorm op te leggen, reeds in het wetsvoorstel is gerealiseerd. Voorzover in
het schrijven op wijzigingen in het wetsvoorstel wordt aangedrongen, ware
het wenselijk geweest dat men zich tijdig tot de Tweede Kamer had gewend.
Een drietal van de in totaal negen genoemde punten uit de brief van de CAS
komt naar onze opvatting echter in aanmerking om in deze laatste gedachtewisseling
over het wetsvoorstel, voor het eerst of opnieuw, besproken te worden.Zo is het duidelijk dat de CAS vreest dat één van de belangrijkste
doelstellingen van de taakstraf, het terugdringen van de korte vrijheidsstraffen,
deels teniet zal worden gedaan doordat de mogelijkheid wordt geschapen om
een werkstraf te combineren met onvoorwaardelijke gevangenisstraf. Men vermoedt
dat daardoor, meer dan in de huidige situatie, korte vrijheidsstraffen zullen
worden opgelegd in gevallen waarin de rechter een maximale duur van de werkstraf
eigenlijk een niet toereikende sanctie acht. Dat laatste komt tegenwoordig
nogal eens voor. Wat hiervan zij – het zal nog moeten blijken of de
praktijk het vermoeden bevestigt – de CAS heeft wel gelijk dat de wet
niet aangeeft in welke volgorde beide soorten straffen in geval van combinatie
ten uitvoer mogen of moeten worden gelegd. Daarom is het wel belangrijk om
van de minister te vernemen of de kans of het risico dat ingeval van een "lopend
vonnis" de zwaarste straf, dus de vrijheidsstraf, als laatste wordt geëxecuteerd,
reëel is. Daarnaast signaleert men nog dat het bij een combinatie van
een werk- en een leerstraf onduidelijk is of het de rechter zal zijn die het
exacte aantal uren per onderdeel bepaalt en of de verhouding tussen de onderdelen
tussentijds niet meer te wijzigen is.Over de uitbreiding en de beperking van de bevoegdheid van de politierechter
is in de memorie van antwoord al het nodige opgemerkt. De
CAS houdt het voor mogelijk dat de politierechter in de toekomst een combinatie
van sancties kan opleggen die nu staat voor ongeveer 18 maanden gevangenisstraf,
nog afgezien van bijkomende straffen. Moet de minister deze berekening onderschrijven
dan wel kan hij deze gemotiveerd weerleggen?Een derde en laatste punt uit de brief van de CAS dat wij nog ter sprake
willen brengen, betreft de risico's van de oplegging van een combinatie van
een werk- en een leerstraf voor de totale duur van 480 uur, gelet op ervaringen
in het eigen arrondissement met lange werkstraffen. Men vreest dat de combinatie
tot veel mislukkingen zal leiden. Men verwacht van de combinatie voor de maximaal
mogelijke duur van gevangenisstraf en taakstraf, overeenkomend met ongeveer
18 maanden gevangenisstraf, bovendien weinig nut, omdat rechters rekening
zullen houden met het gevoelen van het publiek dat, al dan niet terecht, 480
uur taakstraf als veel minder belastend zal beschouwen dan ongeveer 18 maanden
onvoorwaardelijke gevangenisstraf. Het lijkt ons de moeite waard dat de minister
een reactie op deze veronderstelling in zijn antwoord betrekt. Het is duidelijk
dat ook hier het aspect van het maatschappelijke draagvlak op de achtergrond
staat, een gegeven waarmee de doelstellingen van het wetsvoorstel, maar zelfs
van dit sanctie-instrument, uiteindelijk staan of vallen.Voorzitter! De reactie op onze beschouwingen en vragen zien wij gaarne
tegemoet.Mevrouw De Wolff (GroenLinks):Voorzitter! De taakstraf kent de nodige voordelen boven het meer klassieke
strafrechtelijke instrumentarium van de vrijheidsstraffen en de geldboetes.
Niet alleen wordt de taakstraf gezien als een veelal goedkoper alternatief
dan de gevangenisstraf, maar zij wordt ook uit humanistisch oogpunt een beter
alternatief gevonden. De taakstraf brengt in het algemeen minder bijkomende
schade aan de veroordeelde toe dan een vrijheidsstraf en de taakstraf lijkt
meer op resocialisatie te zijn gericht dan een verblijf achter de tralies.De ontwikkeling naar een zelfstandige hoofdstraf wordt door mijn fractie
van harte toegejuicht. Dit wetsvoorstel vormt voorlopig de bekroning van een
emancipatieweg die de alternatieve straf in de afgelopen twintig jaar heeft
afgelegd. Collega Holdijk heeft de geschiedenis van de ontwikkeling van deze
sanctie geschetst. Ik heb daar weinig aan toe te voegen.Met het wetsvoorstel wordt beoogd, een zekere flexibiliteit in de toemeting
van werkstraffen en leerstraffen en een eventuele uitbreiding aan te brengen.
Tevens wordt met het wetsvoorstel beoogd, een combinatie mogelijk te maken
van taakstraffen en andere straffen. Een dergelijke flexibiliteit lijkt een
gunstige ontwikkeling gericht op appreciatie van de sanctie taakstraf. Ik
was dan ook niet erg onder de indruk van het pleidooi dat met name aan de
overzijde van het Binnenhof werd gehouden om een aantal delicten toch weer
uit te zonderen van de taakstraf. Ik meen dat de minister dat pleidooi op
goede gronden heeft weerlegd. De facto zou een en ander mijns inziens neerkomen
op invoering van een minimumstraf voor een aantal met name genoemde delicten,
hetgeen wezensvreemd lijkt aan ons strafrechtelijk systeem.Ik wil een aantal concrete elementen uit het wetsvoorstel nader belichten.
Eerst ga ik in op de competentie-uitbreiding die plaatsvindt bij de politierechter.
Collega Holdijk haalde net een berekening aan die ik zelf ook had gelezen.
Daar was ik van geschrokken, maar ik zag de minister al geruststellend "nee"
schudden, als zou die berekening niet correct zijn.Kan de politierechter door deze wetswijziging een vrijheidsstraf opleggen
die bruto 18 maanden beloopt, uitgaande van de combinatie vrijheidsstraf en
in hechtenis omgezette mislukte taakstraf? De minister heeft zich ter onderbouwing
van deze de facto competentie-uitbreiding overigens beroepen op signalen uit
de rechterlijke macht en de advocatuur. Ik was daarom wat verbaasd toen ik
van diezelfde rechterlijke macht en advocatuur precies de tegenovergestelde
signalen ontving in de brief die collega Holdijk zo-even aanhaalde.Ik heb overigens kennisgenomen van de overwegingen van de minister dat
de politierechter zich uiteraard alleen bezig blijft houden met eenvoudige
delicten en zijn verwijzingsmogelijkheden naar de meervoudige kamer behoudt.
Uiteraard is er altijd nog het ventiel van hoger beroep, hoewel ik vind dat
wij dat niet bij deze discussie moeten betrekken.Het openbaar ministerie krijgt twee belangrijke bevoegdheden. In de eerste
plaats is dat de mogelijkheid om een taakstraf aan te bieden bij wijze van
transactie. In de tweede plaats is dat de mogelijkheid om, zonder dat nog
een omzettingszitting plaatsvindt, voor een mislukte taakstraf hechtenis te
gelasten.Met de transactiebevoegdheid had ik in eerste instantie wat moeite omdat
ik in het algemeen wat moeite heb met de tendens naar een vergroting van bestuurlijke
afdoeningsmogelijkheden. De transactiemogelijkheid die nu wordt geïntroduceerd,
zie ik in dat kader. Het is erg van deze tijd om te denken in termen van efficiency,
maar er zitten aan deze kwestie ook andere aspecten. Zo lopen wij het risico
dat een verdachte de impact van een taakstraf onderschat en geneigd is vrij
snel met een transactie akkoord te gaan omdat de zaak daarmee buiten de openbaarheid
en buiten een openbare terechtzitting blijft. Zeker nu uit onderzoek blijkt
dat veroordeelden de taakstraf inderdaad als veel zwaarder ervaren dan zij
van tevoren inschatten, meen ik dat dit een punt van overweging moet zijn.Verder is er kennelijk een gokelement in het aangaan van een transactie
met de officier van justitie. Ik begrijp ook niet precies voor welk soort
delicten de transactiemogelijkheid in het leven wordt geroepen. Ik lees dat
deze kennelijk is bedoeld voor gevallen waarin een onvoorwaardelijke gevangenisstraf
als te zwaar wordt ervaren. Stel dat een verdachte akkoord gaat met een taakstraf
van 120 uur. Dat staat als het ware gelijk aan een onvoorwaardelijke gevangenisstraf
of hechtenis van twee maanden. Dat betekent dat er voor de verdachte een zeker
gokelement zit in de deal die hij met de officier van justitie kan aangaan.
Waarom zou hij op een transactievoorstel ingaan als de kans buitengewoon groot
is dat hij bij de politierechter hoogstens een voorwaardelijke straf tegen
zich zal horen eisen?Belangrijker bezwaren heb ik overigens tegen de omzettings mogelijkheid
die de officier van justitie nu krijgt. De automatische omzettingszitting
bij de rechter, die wij tot dusver hadden, vervalt tenzij de veroordeelde
binnen twee weken nadat zijn hechtenis is gelast een bezwaarschrift bij de
rechter indient. Ik vond het jammer dat de minister het antwoord schuldig
moest blijven op mijn vraag naar het voorkomen van verschil van inzicht tussen
het OM en de strafrechter over de vraag of omzetting al dan niet aan de orde
is. Nu taakstraffen in de toekomst zwaarder worden – dat geldt met name
voor de combinatie werkstraf en leerstraf – kan ik mij voorstellen dat
er een stijging te verwachten valt van het aantal mislukkingen. Het is dan
toch relevant om te weten hoe vaak de rechter uiteindelijk clementer is dan
het openbaar ministerie, als het gaat om de vordering tot vervangende hechtenis.Maar dat is niet alles. Er zijn ook meer principiële bezwaren tegen
deze wijziging gehoord. Collega Timmerman is zeer uitvoerig ingegaan op mogelijke
strijdigheid met artikel 5, eerste lid, van het EVRM. De minister zegt in
de beantwoording aan deze Kamer dat het eerste lid van artikel 5 natuurlijk
van toepassing is. Ik parafraseer: het is niet zo relevant of de a- of de
b-grond aan de orde is. Welke grond ook van toepassing is, dit wetsvoorstel
komt daarmee niet in strijd.Als de hechtenis moet worden gezien als een soort dwangmiddel om het voltooien
van de taakstraf alsnog af te dwingen, ben ik van mening dat wij dit in het
huidige wetsvoorstel niet op de juiste manier hebben vormgegeven. Dat is op
het eerste gezicht mijn mening, tenzij de minister mij van het tegendeel kan
overtuigen. Als de vervangende hechtenis als een dwangmiddel moet worden gezien,
zou dat betekenen dat de veroordeelde alsnog in de gelegenheid moet worden
gesteld om de taakstraf naar behoren te voltooien.Als er sprake is van de andere grond in artikel 5, eerste lid, zou dat
betekenen dat de rechter als het ware voorwaardelijk een vrijheidsstraf heeft
opgelegd bij zijn aanvankelijke vonnis, namelijk voorzover de veroordeelde
niet aan de taakstraf voldoet. Het is de vraag of je voorwaardelijk een vrijheidsstraf
kunt opleggen die van toepassing wordt, tenzij een taakstraf naar behoren
wordt voltooid. Er is altijd discussie mogelijk over de vraag of die taakstraf
naar behoren is voltooid.Als het gaat om het EVRM, zie ik vooralsnog de nodige beletselen. Ik wil
de minister niet onthouden dat ik gisteravond een artikel over deze materie
las in aflevering 20 van het NJB van vorig jaar, geschreven door een zekere
Bode. Toen stuitte ik op de aanbeveling van de Raad van Europa, genummerd
9216, waarin met zoveel woorden wordt gezegd dat er in dit soort kwesties
geen automatische omzetting van een taakstraf in een vervangende hechtenis
zou moeten plaatsvinden. Kan de minister bij de beantwoording ingaan op deze
aanbeveling? Deze moet naar mijn mening worden gezien als een soort uitwerking
van hetgeen in artikel 5 van het EVRM staat.Bij de tenuitvoerlegging van taakstraffen zit de reclassering als een
spin in het web. De reclassering heeft tal van taken bij de taakstraffen.
Ik heb er vijf geteld. De reclassering moet om te beginnen plaatsen vinden
voor taakgestraften. Vervolgens moet de reclassering veroordeelden op die
plaatsen te werk stellen, de uitvoering controleren en daarover rapporteren.
Verder heeft de reclassering de klassieke resocialiseringstaak en is zij rechter
in eigen klachtzaken. Wie iets te klagen heeft over het optreden van de reclassering,
komt bij diezelfde reclassering terecht.Het lijkt telkens moeilijker te worden om voldoende plaatsen te vinden.
Dat probleem zal de komende jaren waarschijnlijk groter worden, als het aantal
taakstraffen toeneemt. Daarom denk ik dat wij op onze qui-vive moeten zijn,
om te voorkomen dat de diverse belangen van de reclassering elkaar beginnen
te bijten. Ik zeg niet dat ik er concrete signalen voor heb, maar de reclassering
is misschien geneigd om het behoud van bepaalde plaatsen te laten prevaleren
boven de rechten van de veroordeelden.In dit verband doe ik de minister de suggestie om te bezien of het raadzaam
is te zorgen dat er in de manier van werken van de reclassering in dit soort
zaken ruimte is voor een meer onafhankelijke klachtbehandeling. Als wij werkelijk
naar een emancipatie van de taakstraffen streven, zou er bij de tenuitvoerlegging
van taakstraffen een onafhankelijk toezichtorgaan moeten zijn, analoog aan
de commissies van toezicht in penitentiaire instellingen.Mijn voorlaatste opmerking betreft de drie woorden "ten algemenen nutte".
Het viel mij op dat die drie woorden nog steeds in de titel van het wetsvoorstel
staan. Wij spraken ook altijd van alternatieve sancties die ten algemenen
nutte strekten. Nu zijn die woorden in de tekst van het wetsvoorstel vervallen.
Ik begrijp uit de toelichting dat het heel wel mogelijk is dat taakgestraften
tewerkgesteld worden bij commerciële bedrijven. Het toezicht op de taakstraf
wordt dan van overheidswege via de reclassering vormgegeven.Er is door vragen van met name de collega's van de fractie van de Partij
van de Arbeid een discussie ontstaan over de vraag of tewerkstelling bij commerciële
bedrijven door de beugel van het Verdrag van Genève kan. Ik kende reeds
een Verdrag van Genève. Dat bleek een ander verdrag te zijn. Dit gaat
over het Verdrag van Genève uit 1930, betreffende gedwongen of verplichte
arbeid. Ik haal dat uit de brief van de minister van 21 januari 2000. Daarin
zegt de minister dat onder dwangarbeid niet valt, arbeid die ten uitvoer wordt
gelegd onder opzicht en toezicht van de openbare machten. Ik wil wel geloven
dat waarover wij nu spreken, arbeid is onder opzicht en toezicht van de openbare
machten. Achter deze passage staat echter de zinsnede dat de bedoelde persoon
niet afgestaan mag worden aan of ter beschikking gesteld worden van particuliere
maatschappijen of private rechtspersonen. Dat kan in de praktijk heel wel
gebeuren als, bijvoorbeeld, een commercieel hoveniersbedrijf zijn diensten
aan een gemeente aanbiedt en de reclassering vervolgens via contacten met
deze gemeente een betrokkene plaatst. De minister kent dergelijke situaties.
Ik vraag mij dan ook af hoe volgens de minister een en ander past in de door
hem in zijn brief aangehaalde passage.Ik raakte helemaal het spoor bijster toen ik in de memorie van antwoord
las dat de minister op het genoemde verdrag voortborduurt en stelt dat er
niet zoveel aan de hand is, als de private ondernemingen maar geen winst behalen
of de betrokkene uitbuiten. Dat leidt tot de vraag of er inderdaad getoetst
wordt of er alleen maar werkstraffen plaatsvinden bij private ondernemin gen zonder winstoogmerk of ondernemingen die geen winst behalen.
Dat lijkt mij lastig. Het leidt ook tot de vraag wat precies uitbuiting is.
Als 240 uur werken zonder enige beloning geen uitbuiting is, vraag ik mij
af wat dan wel uitbuiting is.Mijn laatste opmerking betreft de term "nationale menukaart leerstraffen",
die ik een paar keer in de stukken tegen ben gekomen. Ik weet niet precies
hoever de macht van de minister reikt, maar misschien is het voor hem doenlijk
om voor de term nationale menukaart leerstraffen een andere term te laten
inburgeren. Waar in het verleden nogal eens de onjuiste associatie is gelegd
tussen de gevangenis en het hotelwezen, zou ik het betreuren als in de toekomst
de link wordt gelegd tussen taakstraffen en het restaurantbedrijf.De beraadslaging wordt geschorst.De voorzitter:De beraadslaging zal worden hervat na de afhandeling van de eerste termijn
van de zijde van de Kamer over de brief van de minister van Buitenlandse Zaken
inzake de hiërarchie der normen in het Europees recht.De vergadering wordt enkele ogenblikken geschorst. 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/h-ek-19992000-1714-1722.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl