Debat over het nieuwjaarsartikel van de secretaris-generaal van het ministerie van Economische Zaken in ESB (29800 XIII)
Staten-Generaal — Handelingen 
Datum: 2014-07-06 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Handeling 2004-2005, pag. 2640-2652

 
 
 

Handeling

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Vergadernummer
Datum vergadering

28-01-2005

Tweede Kamer der Staten-Generaal

2004-2005

nr. 39, pagina 2640-2652

19-01-2005

 

 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties over kamerdossier

Kamerdossier 29800-XIIIToon publicaties die dit dossier behandelen

 
 
 Publicaties in vergadering

Behandeling van: - het wetsvoorstel Harmonisatie van inkomensafhankelijke regelingen (Algemene wet inkomensafhankelijke regelingen) (29764); - het wetsvoorstel Wijziging van een aantal wetten in verband met de invoering van de Algemene wet inkomensafhankelijke regelingen (Aanpassingswet Algemene wet inkomensafhankelijke regelingen) (29765)Pagina 2594-2624
Regeling van werkzaamheden (woensdag 19 januari 2005)Pagina 2594-2594
Behandeling van het wetsvoorstel Wijziging van onder meer de Wet op het primair onderwijs, de Wet op de expertisecentra en de Wet medezeggenschap onderwijs 1992 in verband met de invoering van lumpsumbekostiging in het primair onderwijs (29736)Pagina 2571-2594
Debat over de brief van de minister van Economische Zaken d.d. 18 januari 2005 inzake de liberalisering van de energiemarkten (28982, nr. 34)Pagina 2624-2640
Lijst van ingekomen stukken, met de door de voorzitter ter zake gedane voorstellen (woensdag 19 januari 2005)Pagina 2652-2652
Presentie en opening (woensdag 19 januari 2005)Pagina 2571-2571
Rekenvoorbeelden van armoedeval en werk(loosheids-)val in het huidige voorstel AwirPagina 2653-2654
Debat over het nieuwjaarsartikel van de secretaris-generaal van het ministerie van Economische Zaken in ESB (29800 XIII)Pagina 2640-2652

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 81 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
Aan de orde is het debat over het nieuwjaarsartikel
van de secretaris-generaal van het ministerie van Economische Zaken in ESB
(29800 XIII).De heer Vendrik (GroenLinks):Voorzitter. De heer Oosterwijk heeft in ESB een interessant artikel geschreven.
Het schijnt normaal te zijn dat de secretaris-generaal van het ministerie
van Economische Zaken een keer per jaar een interessant artikel in ESB schrijft.
Dit jaar was dat artikel echt interessant. Eén punt licht ik eruit
en daarbij gaat het mij om het punt waarmee de heer Oosterwijk aansluit bij
herhaalde beweringen van het Centraal planbureau in het afgelopen jaar dat
herstel van vertrouwen voor de ontwikkeling van de Nederlandse economie broodnodig
is. Daarvoor zou visie op gevoelige dossiers nodig zijn. Met andere woorden,
de heer Oosterwijk vindt dat dit kabinet met een langetermijnperspectief moet
komen. Dat ontbreekt. Het ontbreekt als het gaat om wonen, het ontbreekt als
het gaat om pensioenen en de AOW en het ontbreekt ook op het terrein van de
sociale zekerheid.Voorzitter. Met die constatering van de heer Oosterwijk ben ik het als
vertegenwoordiger van de fractie van GroenLinks van harte eens. Dit kabinet
heeft zich stelselmatig geprofileerd als het kabinet dat structurele hervormingen
wil doorvoeren. Echter, op de genoemde dossiers en met name op die van de
WAO, de pensioenen en de AOW laat het kabinet het er lelijk bij zitten. Er
komen ook voortdurend verschillende boodschappen van het kabinet op dit gevoelige
punt. Nogmaals, het gaat niet alleen om de hervormingen as such, het gaat
om de visie. Die is nodig. Dat heeft te maken met het herstel van vertrouwen
van de burgers in de Nederlandse economie. Waar gaan wij met dit land naar
toe? Wat wordt onze economische toekomst? Dat is de hamvraag die vanavond
door deze minister van Economische Zaken moet worden beantwoord.De heer Brinkhorst heeft voortdurend geroepen: wij staan pas aan het begin.
De minister van Sociale Zaken en Werkgelegenheid heeft regelmatig geroepen:
wij zijn klaar. Sinds afgelopen zondag begrijp ik dat wij gaan oogsten. Vreemd!
Structureel hervormen voor de lange termijn en we gaan nu al oogsten. Hoe
zit dat?Belangrijker is de oproep van de heer Oosterwijk aan het adres van dit
kabinet: kom met een visie op deze gevoelige dossiers. Wat is de reactie van
het kabinet op dit pleidooi? Wij hebben het een en ander in de kranten gelezen,
maar hoe gaat dat? Je weet nooit helemaal precies hoe het zit. Daarom vraag
ik maar om een toelichting. Wij hebben namelijk begrepen dat dit pleidooi
van de heer Oosterwijk in het kabinet is besproken. Is het kabinet toen alleen
maar bezig geweest met die opmerkingen uit het stuk van de heer Oosterwijk
die gaan over de tekortreductie tot en met 2007 versus additionele lastenverlichting,
die ook weer nodig is om het vertrouwen op korte termijn te herstellen? Was
dat de enige kwestie en, zo ja, wat heeft het kabinet op dat punt besloten?
Het is interessant om dat te weten. Belangrijker vind ik die andere oproep
van de heer Oosterwijk. Die betrof het wonen, de pensioenen, de AOW en de
sociale zekerheid, maar vooral de eerste twee. Wat doet het kabinet met die
oproep?Voorzitter. Het is niet de eerste keer dat wij bij het kabinet hebben
aangeklopt met opmerkingen hierover en dat wij het aan de tand hebben gevoeld.
Tot op heden ontbreekt echter een helder signaal. Waar staat dit kabinet?Ik wil in dit verband de oproep van de voormalig minister-president de
heer Kok aan de orde stellen, de oproep die hij deed in zijn rapport over
de Lissabonstrategie. De heer Oosterwijk sluit met zijn opmerkingen aan bij
dat alomvattende Lissabonproces. Dat hangt als een soort paraplu boven het
geheel van structurele hervormingen. De heer Kok roept de nationale lidstaten
op om met duidelijk actieprogramma's te komen, maar tot op heden vind ik daarvan
niets terug in de reacties van het kabinet. Als het aan ons ligt krijgen wij
dit jaar daarover een geïntegreerder debat met een aantal leden van het
kabinet. Duidelijk is dat zo'n debat wenselijk is. Het gaat hierbij om een
zeer vitale kwestie en wij wachten al maanden op een antwoord van dit kabinet.
Ik probeer het nu maar eens bij de minister van EZ. Een maand
geleden lukte wat ik wilde niet toen ik de minister van Financiën hierover
aansprak. Oosterwijk sluit daar ook bij aan. Wat wil Lissabon zeggen? Zodanige
structurele hervormingen dat er een duurzame economische groei van 3% structureel
gerealiseerd wordt. Uit de stukken van het CPB "Vier vergezichten voor Nederland"
blijkt dat er geen enkel scenario denkbaar is waarin die 3% gehaald wordt,
noch voor Nederland, noch voor Europa. Dat is minder erg dan het lijkt, want
de beroepsbevolking groeit ook niet meer. Desalniettemin lijkt ook het kabinet
een beetje vast te houden aan dat ene scenario bij het CPB, dat op zichzelf
onvoldoende is voor de Lissabon-doelstelling, waarvan het RIVM constateert
dat 6% van de Nederlandse bevolking het voor zich ziet: het scenario van de
mondiale vechteconomie met het bijbehorende beleidspakket. Dat zijn fundamentele
vragen die raken aan het herstel van vertrouwen in de Nederlandse economie,
het herstel van vertrouwen dat bij burgers en bedrijven op dit moment ontbreekt.Het gaat natuurlijk overal over pensioenen en AOW. Met mondelinge vragen
heb ik de minister daar onlangs al over aan de tand gevoeld. Wij kwamen er
niet uit wat hij nou precies gezegd had. Oosterwijk heeft gelijk: het bezweren
van het debat over de hypotheekrente, het taboeïseren van elk gesprek
daarover, helpt niet bij het bevorderen van vertrouwen. Wij moeten open en
eerlijk spreken over de toekomst van de hypotheekrenteaftrek, want anders
gaat het fout. Ook dat zou een investering kunnen zijn in het herstel van
vertrouwen, een van de centrale missies van deze minister van EZ. Ik vraag
hem waar die visie blijft waar Oosterwijk terecht om vraagt.De heer Crone (PvdA):Voorzitter. Het moet een waar genoegen zijn om op het ministerie van Economische
Zaken te werken, voor de minister en voor de ambtenaren. In één
weekend word je geconfronteerd met meerdere mooie acties. Verder bestaat er
al jaren de intellectuele vrijheid waarin de secretaris-generaal jaarlijks
een stuk kan schrijven waarin inhoudelijk goede economische criteria en beleidsvoorstellen
naar voren worden gebracht. Het is een goede traditie, die hopelijk in stand
blijft. Het is nog aardiger dat er afstemming met de minister is geweest.Ik vond het het beste artikel van de heer Oosterwijk tot nu toe, niet
omdat er conclusies getrokken werden die mij bevielen – zo simpel ben
ik nou ook weer niet – maar omdat hij analytisch een aantal punten blootlegt.
Iedereen voelde dat aankomen, economen onder elkaar, maar ook politici. Het
is goed dat iemand dat durft op te schrijven.Ik vond drie hoofdpunten inhoudelijk sterk. Ten eerste moet je een economie
niet kapot bezuinigen. Je moet de lasten niet te veel verzwaren. Het kabinet
realiseert een lastenverzwaring van 8,5 mld en bezuinigt daarbovenop nog eens
10 mld. Die lastenverzwaring is niet alleen slecht voor de korte termijn,
maar leidt ook tot een verslechtering van de structuur van de economie. De
VVD wil altijd kampioen lastenverlichting zijn, maar daarvoor had de partij
beter in paars kunnen blijven zitten. Dit kabinet is een kabinet van lastenverzwaring.
Via de wig verslechtert het de economische structuur.Het tweede goede punt: dan maar het tekort iets langzamer omlaag. Volgens
mij hoeft dat niet eens, want onze tegenbegroting bevat een lastenverlichting
ten opzichte van het kabinetsbeleid van 800 mln en ook nog een lager tekort.
Iets minder snel omlaag kan wel, want met lastenverlichting versterk je de
structuur van de economie.Het derde punt betreft het ontmantelen van de bekende tijdbommen van de
financiering van de oudedagsvoorziening en de hypotheekrenteaftrek. Het zijn
tijdbommen, want iedereen weet dat het systeem niet houdbaar is. Oosterwijk
citeert een onderzoek van De Nederlandsche Bank, waaruit blijkt dat 70% van
de burgers dat al door heeft. De coalitie roept steeds dat zij de coalitie
van het volk is, maar 70% van het volk denkt dat het systeem zal worden veranderd
en vertrouwt de politici dus niet meer. Dat is terecht, want wij weten allemaal
dat de huidige financiering van de hypotheekrente met name door de riante
behandeling van de duurste huizen en de mensen met de hoogste inkomens niet
houdbaar is. Wel houdbaar is een hypotheekrentesystematiek voor de middeninkomens
en de laagste inkomens. Het aftoppen van de hypotheekrenteaftrek zou heel
veel helpen voor het duurzaam maken van het instrument. Voor de pensioenen
geldt iets vergelijkbaars: het is te riant voor de hoogste inkomens. Als het
geld wordt vrijgespeeld uit deze twee riante subsidies van de overheid –
de VVD is eigenlijk een subsidiepartij voor de hoge inkomens – als die
subsidies worden omgezet in effectieve investeringen, bijvoorbeeld lagere
loonkosten, zou dat de economie vooruithelpen.De burgers hebben het door en de heer Oosterwijk dus ook. Hij zegt terecht
dat de burgers het niet begrijpen en dat ze bij het beleid boter bij de vis
willen. Ook de heer Van Popta van MKB Nederland zegt in het Nederlands Dagblad
dat de heer Oosterwijk fundamenteel gelijk heeft, want het is niet zoals de
coalitie zegt, namelijk dat er een goed beleid gevoerd wordt maar dat het
beter moet worden uitgelegd. Volgens de heer Van Popta hebben de burgers donders
goed door wat er gebeurt: de verantwoordelijkheden worden teruggelegd bij
en afgeschoven naar de burgers. Die prikken door de schoneschijnverhalen heen.Minister De Geus merkte afgelopen zondag op dat de lonen in 2006 wel weer
omhoog mogen. Ik heb nu een politieke vraag aan minister Brinkhorst. De drie
pijlers van het kabinetsbeleid gaan in één weekend onderuit.
De loonmatiging is niet meer nodig, het financieringstekort kan minder snel
omlaag en er behoeft dus minder lastenverzwaring toegepast te worden. Gaat
de minister bevorderen dat dit verstandige beleid gevoerd zal worden, gaat
het roer om? Krijgen wij op zijn aandrang in het kabinet een betere voorjaarsnota
en miljoenennota of moet ik zeggen dat hij in het verkeerde debat zit, in
het verkeerde kabinet? Als hij in het verkeerde kabinet zit, omdat hij een
goed beleid wil voeren, dan mag hij weliswaar blijven zitten bij het debat
over Nuon, maar dan treedt hij misschien na 1 april af als hij de Nuon-kwestie
heeft opgelost. Hij zit dan in het verkeerde kabinet, erop vertrouwende dat
hij goed beleid wil voeren.Ik vraag de minister het taboe te helpen doorbreken van de pensioenen
en de hypotheekrentefinanciering. Laten wij dat nu via een staatscommissie
boven het partijpolitieke belang uittillen, zodat wij een aantal
varianten krijgen aan de hand waarvan wij beide punten op de minst schadelijke
manier voor de burgers en de beste manier voor de economie kunnen herzien.Er kan nu al op korte termijn iets door de minister worden gedaan. Het
financieringstekort zit nu al ruim onder de 2,5%. Als hij nu de burgers een
handreiking zou willen doen en een lastenverlichting van bijvoorbeeld 200
euro per gezin zou toepassen door de ziektekostenpremies te verlagen en de
huursubsidie niet te verlagen, zou dat maximaal 0,1% tot 0,2% in het financieringstekort
schelen. Dan doet hij precies een "Oosterwijkertje", in de zin dat mensen
eens iets terugkrijgen. Ik denk dat dit een goede suggestie voor het kabinet
zou zijn en ik hoop dat de minister die daar wil inbrengen.Mevrouw Gerkens (SP):Voorzitter. Het begint een aardige politieke traditie in ons land te worden
om als secretaris-generaal van EZ in een nieuwjaarsartikel wat heilige huisjes
omver te gooien. Ik ben het met het meeste in het onderhavige artikel niet
eens. Ik vind het een rechts verhaal over hoe je de afbraak van sociale voorzieningen
politiek beter kunt verkopen. Ik ben overigens wel voorstander van een discussie
over de onderwerpen die hij aanroert. Niet over de waan van de dag maar meer
over de waan van de komende decennia. Een aantal onderwerpen die aangeroerd
zouden moeten worden, zou ik hier graag willen behandelen.Het eerste is dat het ontbreekt aan vertrouwen in het kabinet en aan vertrouwen
in de economie. Het kabinet valt op dit punt zeker iets te verwijten. Het
heeft namelijk eerst zijn rechtse afbraakbeleid verkocht door mensen allerlei
doemscenario's voor te houden; ze zijn zo bang gemaakt voor de vergrijzing,
dat ze daardoor nog minder gingen consumeren. Ook Baantjer zoekt iedere vrijdag
naar alibi's. Dit alibi van het kabinet ten aanzien van de sociale agenda
is in mijn ogen een vals alibi. Opmerkelijk en bijna geforceerd is de plotselinge
optimistische toon die de president van de Nederlandsche Bank en de minister-president
tegenwoordig aanslaan. Ik zie de mogelijkheden tot herstel van het vertrouwen
in het kabinet vooral in het niet onnodig onrustig maken van mensen door bijvoorbeeld
het ter discussie stellen van de AOW-gerechtigde leeftijd of het ontslagrecht.
De secretaris-generaal van de EZ denkt daar duidelijk anders over. Wat is
hierover het standpunt van het kabinet? Staat de AOW-leeftijd voor de minister
echt niet ter discussie?Het tweede onderwerp is de veerkracht. Volgens mij is de stelling niet
vol te houden dat het ontslagrecht het herstel van de economie belemmert.
Mijn collega Jan de Wit heeft minister De Geus daarover afgelopen dinsdag
bevraagd. De secretaris-generaal van EZ wijst immers op het snellere herstel
na de recessies van 1982 en 1983, toen het ontslagrecht veel strenger was
dan in 2003. Wat overblijft, zijn de huizenmarkt, de pensioenpremies en het
begrotingsbeleid. Iedereen weet dat het verzilveren van de overwaarde op het
eigen huis in de jaren negentig tot 0,5% extra groei per jaar leidde. Iedereen
weet ook dat de hypotheekrenteaftrek deze groei op afbetaling meefinancierde
en dat daaraan wat moet veranderen. Daar heeft de SG volkomen gelijk in. Is
de minister het met hem eens? Het kabinet heeft dat punt in ieder geval voor
deze kabinetsperiode onbespreekbaar verklaard.De heer Oosterwijk vindt dat aanpassingen met lange overgangstermijnen
onafwendbaar zijn. Hij meent dat het voor het economisch vertrouwen beter
is om hierover duidelijkheid te verschaffen dan de onzekerheid te laten voortbestaan.
Hij stelt dat het kabinet minder nadruk moet leggen op het terugdringen van
het overheidstekort en meer op lastenverlichting en herstel van de economie.
Wat is de mening van de minister over deze stelling? Mijn fractie vindt –
en dat is niets nieuws – verdere daling van de koopkracht van degenen
met lagere inkomens en middeninkomens zeer ongewenst. Herstel van deze inkomens
is nodig. Algemene lastenverlichting, dus voor iedereen en voor het bedrijfsleven,
vindt mijn fractie geen goed idee en ook dat is niet nieuw. De SG zegt eigenlijk:
back to the nineties, laten wij de lasten maar weer eens flink verlagen. Als
wij echter iets geleerd hebben van het nabije verleden, dan is het duidelijk
dat wij deze weg niet op moeten. Vertrouwen krijg je niet door lastenverlichting.
Je moet beginnen met het niet met nieuwe plannen verder ondermijnen van het
vertrouwen in de toekomst.De heer Bakker (D66):Voorzitter. Het is een lange traditie dat na de oliebollen, het vuurwerk
en het nieuwjaarsconcert de secretaris-generaal van EZ zijn mening kenbaar
maakt. Deze traditie kennen wij al zo lang dat dit verschijnsel in de leerboeken
economie is opgenomen. De laatste jaren waren deze artikelen echter wat minder
opzienbarend dan in het verleden wel eens voorkwam. Het is dan ook goed dat
de heer Oosterwijk een aantal moeilijke punten en heilige huisjes ter discussie
heeft gesteld. De SG heeft een scherpe, verstandige analyse gegeven van de
problemen met de Nederlandse economie. Wij kunnen ons allemaal wel rijk shoppen,
maar wij moeten rekening houden met een aantal noodzakelijke hoofdlijnen.
Hervorming van de publieke sector blijft nodig om groei en welvaart te genereren.
Ik verwijs naar de CPB-scenario's. Een voortgaande verschuiving van publiek
naar privaat blijft nodig. De SG wijst erop dat het geld die overgang vaak
niet volgt vanwege de reductie van het financieringstekort. De oorzaak daarvan
is gelegen in de jaren negentig en in het begin van deze eeuw, waarin wel
heel veel geld werd uitgegeven, maar de hervormingen uitbleven. Dit kabinet
moest die hervormingen alsnog doorvoeren en tegelijkertijd het financieringstekort
terugdringen.Dit stelt ons voor een lastig dilemma. Ik vraag mij af of het niet verstandig
is om de resterende kabinetsperiode het vraagstuk van de lastenverlichting
en het financieringstekort met nadruk aan de orde te stellen, mede gelet op
de ontwikkeling van de middeninkomens. Ook vroeger heeft er wel eens een zekere
uitruil tussen tekort en lastenontwikkeling op de agenda gestaan. Ik heb overigens
nog geen antwoord op deze vraag, maar dat hoeft ook nog niet. Ik vertrouw
erop dat het kabinet hier de komende maanden over wil nadenken en dat wij
daar bij de kaderbrief en de voorjaarsnota meer over zullen horen.Een andere boodschap van de SG betreft de loonkosten en de concurrentiepositie.
Hij roept op om de veranderde posities ten aanzien van VUT
en prepensioen niet langs de achterdeur te herstellen. Dat sluit goed aan
bij de opmerkingen van de heer Kok in verband met de Lissabon-strategie. Hij
wees erop dat het aantal gewerkte uren per jaar, het langer doorwerken, de
soepele werking van de arbeidsmarkt en de betaalbaarheid van de pensioenen
de komende jaren onvermijdelijk op de agenda komen. Het zou echt niet verstandig
zijn, aldus de heer Kok, om dat soort vragen te ontkennen, te ontlopen of
voor ons uit te schuiven. Reken niet op het aanbreken van gouden tijden die
al die lastige keuzes wellicht overbodig maken. Dat was mij uit het hart gegrepen.De heer Vendrik (GroenLinks):De heer Bakker heeft een vraag opgeworpen waarvan hij aangaf er zelf nog
geen antwoord op te hebben. Het stellen van die vraag is echter op zichzelf
al van politieke betekenis. Hij lijkt te suggereren dat het in het Hoofdlijnenakkoord
vastgelegde pad voor reductie van het financieringstekort, feitelijk zowel
als structureel, ter discussie gesteld wordt. Hij lijkt het namens D66 bespreekbaar
te maken.De heer Bakker (D66):Ik wil blijven bij de woorden die ik zo-even heb gebruikt. De heer Vendrik
weet dat ik er niet van hou om de lasten naar onze kinderen te schuiven. Ik
hou niet van het lenen van de komende generaties. Ik hou niet van kabinetten
die dat geld nu reeds uitgeven. Wij zien echter, in het kielzog van de secretaris-generaal,
de noodzaak om het vertrouwen in de economie en in de toekomst te herstellen.
Daarin spelen de lasten een belangrijke rol. Ik stel vast dat, anders dan
in het tijdpad van het Hoofdlijnenakkoord, de lasten veel forser zijn verzwaard.
Dat heeft alles te maken met de economische ontwikkeling. Het is een belangrijk
element daarin. Ik heb het gezegd om aan te geven dat ik er nog niet uit ben.De heer Vendrik (GroenLinks):Vindt de heer Bakker ook dat als er opnieuw gekeken wordt naar het tijdpad
voor het feitelijke en structurele tekort, daarbij niet alleen de mogelijkheid
of wenselijkheid van extra lastenverlichting of minder lastenverzwaring betrokken
moet worden? Moeten daarbij niet ook de investeringen in de publieke sector
betrokken worden? Daarin is immers flink gehakt de afgelopen jaren. Daar valt
wat te versterken. Hoort dat er ook bij?De heer Bakker (D66):Dat hangt ervan af. Niet als het gaat om het terugdraaien van de bezuinigingen
die wij nodig vinden. Wat de publieke sector betreft baren mij twee zaken
de nodige zorgen, in nauwe samenhang met de positie van de economie. Ten eerste
is er het onvoldoende realiseren van de condities voor mensen om hun arbeid
aan te bieden, met name op het vlak van de kinderopvang. Wij hebben met GroenLinks
tegen de Wet kinderopvang gestemd vorig jaar. Wij vinden die niet goed in
elkaar zitten. De kern is het aanbod van mensen, in het bijzonder vrouwen,
op de arbeidsmarkt. Op zichzelf is dat een belangrijke factor voor de groei
van de economie op de korte en vooral op de lange termijn. Ten tweede is er
de reflex van sommige leden van Kamer en kabinet om de aardgasmiddelen die
in het FEZ voor enige extra ruimte zorgen in al dan niet glad asfalt te storten.
Dat geld zou echter ook gebruikt kunnen worden om te bouwen aan de kennisinfrastructuur.
In die discussie heb ik dus een positie ingenomen. Juist met het oog op het
groeivermogen van de Nederlandse economie moet het kabinet hierover een evenwichtige
afweging maken.De heer Crone (PvdA):De heer Bakker heeft gelijk dat wie het financieringstekort op zijn beloop
laat, later de rekening moet betalen. Oosterwijk wijst erop dat lastenverzwaring
ook lasten naar de toekomst verplaatst. Het tast immers het groeivermogen
van de economie aan. Lastenverzwaringen zijn structureel slecht. Ik stel daarom
een lastenverlichting voor die aansluit op de woorden van de heer Bakker.
Ik stel voor om de kinderopvang goedkoper te maken, ook voor de middeninkomens.
Dat is een structurele versterking van de economie. Goedkopere kinderopvang
leidt tot extra arbeidsaanbod. Dat verdient zich in de CPB-modellen een-op-een
terug. Dat gaat dus niet ten koste van het financieringstekort. Ook wij hebben
tegen de Wet kinderopvang gestemd. Die is te goedkoop ingevoerd. Wij moeten
ervoor zorgen dat de middeninkomens en de kinderopvang beter worden bediend.
Dat is goed voor de groeikracht en het financieringstekort. Ik voeg dit voorstel
toe aan de twee voorstellen die ik zo-even deed.De heer Bakker (D66):Daarover zeg ik wellicht ook iets. Wij delen beiden de wens wat betreft
de kinderopvang. Laten wij voorlopig elk in onze eigen rol kijken hoever wij
komen.De heer Crone (PvdA):Dat is een erg slap antwoord voor het dualistische D66.De heer Bakker (D66):Wij komen er later dit jaar op terug, als de begroting 2006 aan de orde
is.De heer Crone (PvdA):Als wij samen een motie indienen, weet het kabinet dat er sprake is van
een belangrijk gevoelen van de Kamer. De heer Bakker weet hoe minister Zalm
werkt. Die kijkt naar de moties die geld kosten. De moties van de coalitie
worden met voorrang bekostigd, het liefst natuurlijk moties van coalitie en
oppositie. Als regeringspartijen en oppositie gezamenlijk een motie indienen
over kinderopvang ook voor de middengroepen om het arbeidsaanbod te bevorderen,
staan wij ongetwijfeld sterker dan wanneer u zegt dat u wel ziet waarmee hij
in het voorjaar komt. Ik vind het toch wel een beetje slap!De heer Bakker (D66):Dat is niet een kwestie van slap zijn, maar een manier om je doel te bereiken.
Ik ken de heer Zalm ook als iemand die zei: wij voeren haar niet uit! Ik denk
dat deze minister als minister van Economische Zaken groot belang heeft bij
het op de agenda krijgen van de kinderopvang, want die is op dit moment inderdaad
een groeibelemmerende factor. Ik ben ervan overtuigd dat de heer Zalm allereerst
naar zijn eigen ministers luistert voordat hij naar de moties van de Kamer
kijkt. Daarom vraag ik deze minister dan ook of hij bereid is dat punt te
agenderen.Voorzitter. Ik had net een citaat van de heer Kok. Het is evident dat
al die punten op de agenda staan, maar wat mij betreft schiet het kabinet
nog onvoldoende op als het gaat om het flexibiliseren en het herstructureren
van de arbeidsmarkt. Ik denk maar even aan de Groeibrief waar dit een onderdeel
van was. Ik hoop dat deze minister daar hard genoeg achteraan zit,
ook bij zijn collega van Sociale Zaken. Er moet op dat punt echt meer vaart
worden gemaakt.Als het gaat om het wonen, de pensioenen en de AOW, dan zal de heer Vendrik
weten dat ik daar geen Pavlov-reacties op heb. Ik heb hier wel eerder gezegd
dat het erop lijkt dat de heren Vendrik, Crone en Blok het woord "hypotheekrenteaftrek"
standaard in Google hebben staan en er elke keer als er weer een nieuw bericht
over verschijnt een Pavlov-reactie volgt. Het lijkt mij verstandiger om maar
even af te wachten waarmee het kabinet dit voorjaar komt als het gaat om de
uitwerking van de moties die wij op dat punt hebben aangenomen. De afspraken
zijn helder, daar komt niemand op terug. Wij zullen allemaal wel zien wat
er na 2007 op dat punt moet gebeuren. Een debat over de hypotheekrenteaftrek
zoals dat heel voorzichtig door de secretaris-generaal is aangezwengeld of
vorige maand over de betaalbaarheid van de pensioenen en de AOW in de toekomst
en de vraag of wij ook bij ouderen nog AOW-premie moeten gaan heffen, wordt
ogenblikkelijk gestopt als daaraan allerlei aftoppingen of inkomensherverdelingsoperaties
worden gekoppeld. Daar zijn de heren Vendrik en Crone vaak toe geneigd, maar
dat is de beste manier om te voorkomen dat het hier ooit op de politieke agenda
komt.De heer Vendrik (GroenLinks):Dit stelt mij echt diep teleur. De uitvoering van de moties over wonen
en de hypotheekrenteaftrek komt zo'n beetje neer op een actualisatie van een
oud stuk van Financiën – dat zijn feiten en dat is geen visie –
en het onderzoek van Dekker, maar het blijft allemaal heel vaag wat daarmee
gaat gebeuren. Oosterwijk roep dit kabinet om te komen met een visie over
wonen, met een verhaal over de hypotheekrenteaftrek, wat je er ook van vindt.
Daar daag ik deze minister ook toe uit. Ik neem aan dat u dat ook doet: kom
met een visie, kom met een verhaal, laat zien waar je naar toe wilt met dit
land als het gaat om wonen, pensioenen, AOW. Dan kunnen wij alle denkbare
opties daarbij bespreken, maar eerst moet het kabinet komen met die visie,
dat stevige verhaal over de lange termijn. Dat is nodig voor het herstel van
het vertrouwen. Dat was een van de kernboodschappen. Ik neem aan dat D66 ook
vindt dat deze minister als denkend minister dat ook maar als een boodschap
van D66 moet nemen. Mag ik dat zo opvatten?De heer Bakker (D66):Voorzitter. Ik ken deze minister niet alleen als een denkend minister
maar zelfs als een rebels minister. Wij kunnen dit rustig aan hem overlaten.
Als hij een opvatting heeft over iets, zal hij die buitengewoon scherp over
het voetlicht weten te brengen. Overigens verwacht ik niet alleen van deze
minister, maar van het gehele kabinet dat het de wensen van de Kamer serieus
neemt. Ik denk wel dat er verschillende verwachtingen bestaan over wat wij
nu precies over drie maanden te zien zullen krijgen. Zal dat nu een rapport
of een notitie à la Dekker zijn of een notitie à la Wijn? Die
tijd is er wel. Ik sta voor mijn handtekening. Dat betekent: alles wat wij
hier over hypotheekrente bespreken, gaat over 2008 en verder. Het betekent
ook dat alle partijen zich de komende jaren, voor de komende verkiezingsprogramma's
moeten afvragen wat ze daarmee willen. Ik pas ervoor, nu al een verkiezingsstrijd
op dit punt te gaan voeren. Laten we maar wachten op een verstandig moment
daarvoor. Nogmaals, als het woord hypotheekrenteaftrek ergens valt, vraagt
u de volgende dag een spoeddebat aan, begint u te hyperventileren, evenals
de andere kant. Zo ontstaat er een hysterie die niemand verder brengt.De heer Crone (PvdA):Voorzitter. Ik ben teleurgesteld dat de heer Bakker zelf het hypotheekrentedebat
weer in het partijpolitieke trekt. Oosterwijk zegt terecht: de burgers snappen
dat. Uit onderzoek van De Nederlandsche Bank blijkt dat 70% van de burgers
de beloftes van politici op dit terrein niet meer vertrouwt. En terecht, want
die beloftes zijn steeds geschonden. CDA en VVD hebben jaren gezegd dat er
niets zou veranderen en hij toont aan wat er allemaal wél is veranderd.
De heer Bakker moet nu zelf boven het partijpolitieke gekissebis uitstijgen.
Ik vraag hem het voorstel te steunen om een staatscommissie, al is het maar
een commissie van onafhankelijke deskundigen, onderzoek te laten doen naar
de minst schadelijke aanpassingen en varianten.De heer Bakker zegt dan weer: ja, dan komt de PvdA en gaat het weer om
de herverdeling van inkomens. Vindt D66 het niet juist de kern van politiek
dat wij dit debat voeren? Hij zit in een kabinet dat inkomensherverdeling
tot hoofdpunt maakt: mensen moeten alles zelf betalen, ze krijgen minder subsidie.
En inkomensplaatjes: ik heb de loonstrookjes bij me die de mensen morgen thuis
krijgen en nou, dat is een herverdeling van-heb-ik-jou-daar! Daarover wil
ik met hem debatteren, evenals over de vraag of hij het goedvindt dat 20 à
30% van de kosten van de overheid aan hypotheekrenteaftrek naar 10% van de
rijkste mensen gaat. Als hij dat verdedigt, dan vind ik dat best, maar laat
hem mij dan niet verwijten dat ik dat aanval. Laten we het oplossen in een
onafhankelijke staatscommissie en daarna politiek gaan kissebissen over de
te kiezen variant.De heer Bakker (D66):Dit is precies hetzelfde debat als vorige maand en waarschijnlijk precies
hetzelfde als we volgende maand weer zullen voeren; dan komt er namelijk weer
een of andere bigshot die het woord "hypotheekrenteaftrek" noemt. Het heeft
allemaal helemaal geen zin. Juist die dagelijkse hyperventilatie van u en
ons allemaal tast het vertrouwen aan.De heer Crone (PvdA):Voorzitter. We bespreken een artikel van de hoogste ambtenaar van Economische
Zaken. De heer Bakker verwijt mij dat ik hyperventileer? Heeft hij de krantenkoppen
niet gelezen, vrijdag én zaterdag? Exclusief materiaal van het kabinet.
De Nederlandsche bank, iedereen waarschuwt ervoor. Morgenavond een uur lang
Zembla hierover op tv. De OESO zegt het ook weer. Ook de heer Brinkman zal
het zeggen. Iedereen praat erover en de heer Bakker verwijt ons dat wij hyperventileren?
Ik zou willen dat het kabinet eens ging hyperventileren over de problemen
van de mensen!De heer Bakker (D66):Het grote probleem is, meneer Crone, dat uw optreden en dat van talloze
collega's hier, eerder wordt bepaald door de krantenkoppen dan door verstandig
beleid. Laten we daar nu eens afstand van nemen.De heer De Nerée tot Babberich (CDA):Voorzitter. De persoon over wie we spreken, is inmiddels achter in
de zaal gearriveerd. We voeren vanavond een debat over onderwerpen waarover
we het al een aantal keren hebben gehad. Voor ons was het niet nodig geweest.Het is al een paar keer gezegd dat het een goed gebruik is dat de secretaris-generaal
van het ministerie van Economische Zaken in het eerste nummer van het economenblad
ESB zijn gedachten over het economische wel en wee van Nederland min of meer
de vrije loop laat. Het verleden heeft overigens aangetoond dat dit ook weer
niet al te vrij kan zijn, omdat dit deze persoon de kop kan kosten; de voorganger
van de heer Oosterwijk heeft dat moeten meemaken. Enige afstemming met de
verantwoordelijke bewindspersoon is dan ook altijd nuttig voordat zo'n artikel
wordt gepubliceerd.De CDA-fractie vindt het artikel van de heer Oosterwijk goed. Hij geeft
een goede analyse van waar en waarom het fout is gegaan met onze economie.
Het kabinet-Balkenende repareert wat onder paars 2 onder leiding van minister-president
Kok fout is gegaan. De heer Oosterwijk concludeert en constateert dat de ombuigingen
en lastenverzwaringen van ruim 13 mld euro in de periode 2003-2004 waarschijnlijk
niet nodig geweest waren als de extra uitgavenverhogingen van bijna 9 mld
euro in 2001-2002 achterwege waren gebleven.In het artikel wordt ook geconstateerd dat hervormen pijn doet en dat
is juist. Als iemand ziek is en geopereerd moet worden, dan doet dat ook pijn,
maar het is soms wel nodig om weer gezond te worden. De economie was ziek
maar is gelukkig weer aan de beterende hand. De heer Oosterwijk constateert
dat het voor de komende jaren van belang is dat extra lastenverzwaringen worden
voorkomen nu het EMU-tekort uit de directe gevarenzone komt. Ik ben dat helemaal
met hem eens. De CDA-fractie heeft enige tijd geleden gezegd dat de rek eruit
is. Het hoeft ook niet meer.De heer Oosterwijk pleit in zijn artikel voor meer lastenverlichting.
Eigenlijk zegt hij: laat de schuld maar weer oplopen. Zo zit het CDA echter
niet in elkaar. De schuld is in de laatste jaren met ongeveer 15 mld euro
per jaar opgelopen. Dit jaar komt daar nog eens een bedrag van 11 mld euro
bij. Dat geld moet geleend worden, hetgeen rente kost, en het moet terugbetaald
worden. De CDA-fractie kiest er niet voor om onze kinderen en kleinkinderen
met enorme lasten op te zadelen. Ik hoor op dit punt graag de mening van de
minister.Het gaat beter met de economie en er is weer licht aan het einde van de
tunnel. Het financieringstekort neemt af, de instroom in de WAO neemt af en
het aantal vacatures neemt toe. Wij zijn door het diepe dal heen en op weg
naar boven, hetgeen zich ongetwijfeld zal vertalen in een verbetering van
de koopkrachtpositie van mensen. Als wij nu de geldkraan open zetten, doen
wij juist hetgeen ons onder Paars 2 veel ellende heeft bezorgd en dat willen
wij niet.De heer Vendrik (GroenLinks):Voor de korte termijn is het duidelijk wat het CDA wil: geen heroverweging,
tekortreductie of lastenverlichting waar Oosterwijk voor pleit. Ik vraag nu
naar de wat langere termijn, naar wonen, pensioenen, AOW en sociale zekerheid.
Overigens is het pikant dat de heer Oosterwijk niet verwijst naar het stuk
van de heer De Geus van september maar naar het Baliedocument, maar dat terzijde.
Het kabinet moet met een pittige, stevige, heldere visie komen. Dat is nodig,
niet over een paar jaar maar nu. Wat vindt het CDA daarvan?De heer De Nerée tot Babberich (CDA):De heer Vendrik grijpt elke gelegenheid aan om de hypotheekrenteaftrek
ter sprake te brengen. De CDA-fractie is daar volstrekt duidelijk over: daar
gebeurt niets mee zolang het CDA in deze coalitie zit. Degenen die het onderwerp
steeds aan de orde stellen, zoals de heer Crone, schaden het vertrouwen dat
wij zo hard nodig hebben. Wij vinden dat erg vervelend. Wat betreft de langetermijnvisie
op pensioenen en dergelijke heeft het kabinet niet voor niets maatregelen
genomen op het gebied van VUT en prepensioen. Uit het artikel van de heer
Oosterbeek blijkt dat eind jaren negentig het arbeidsaanbod en de vraag naar
arbeid bijna even groot waren. De tekorten ontstonden omdat in de collectieve
sfeer ongeveer 1,5 miljoen mensen niet geactiveerd konden worden om deel te
nemen aan het arbeidsproces. Om die reden moeten nu structurele herzieningen
worden doorgevoerd en wij hopen dat deze binnen een paar jaar leiden tot een
betere economie, een betere maatschappij en tot koopkrachtverbetering van
met name de middeninkomens die momenteel de dupe worden van alle genomen maatregelen.De heer Vendrik (GroenLinks):Dat is uiteraard dankzij het kabinetsbeleid dat voortdurend door de CDA-fractie
wordt verdedigd. Ik wil echter even terug naar de hypotheekrenteaftrek, anders
krijgen wij weer de bekende riedel van het CDA. Ik vind het interessant om
te weten wat de heer De Nerée vindt van de volgende passage uit het
artikel van de heer Oosterwijk: "Dat na elke maatregel steeds wordt aangegeven
dat de hypotheekrenteaftrek niet ter discussie staat en verdergaande maatregelen
niet aan de orde zijn, vermindert de onzekerheid bepaald niet." Dat is precies
wat de heer De Nerée nu doet. Dit wordt geïllustreerd door die
enquête van DNB. Zo langzamerhand wordt dat toch ook een zelfstandig
gegeven. De CDA-fractie...De heer De Nerée tot Babberich (CDA):Als de heer Vendrik het steeds aan de orde stelt, wordt het inderdaad
een zelfstandig gegeven. Telkens als wij zeggen: het is niet aan de orde...De heer Vendrik (GroenLinks):Voorzitter, mag ik misschien even uitpraten en mijn vraag stellen?De heer De Nerée tot Babberich (CDA):...komen de heer Vendrik en de heer Crone die daarover onzekerheid proberen
te creëren. Zo zorgen zij ervoor dat starters op de woningmarkt niet
meer aan bod komen. Dát is wat het vertrouwen schaadt! Ik hoop zij
daarmee ophouden, maar het CDA heeft in ieder geval een duidelijke boodschap.De voorzitter:De heer Vendrik mag zijn vraag afmaken.De heer Vendrik (GroenLinks):Dit was volgens mij de hyperventilatie waar de heer Bakker het over had,
maar dat ter zijde. Het verhaal van de heer De Nerée voldoet niet meer.
Dat is wat DNB constateert en wat de heer Oosterwijk beweert. Op dat punt
is de heer De Nerée niet meer geloofwaardig. Het wordt tijd om open
en in alle eerlijkheid het debat te voeren. Wat ons betreft, zou het kabinet moeten aangeven wat op langere termijn denkbaar, wenselijk
en mogelijk is. Waarom steunt de heer De Nerée dat nou niet?De heer De Nerée tot Babberich (CDA):Dat de heer Vendrik zegt dat het verhaal niet meer voldoet, kan ik mij
voorstellen. Hij wil namelijk iets anders: het vertrouwen aantasten. Wij staan
voor wat wij hebben afgesproken en daar blijven wij achter staan. Als de heer
Vendrik iets anders vindt, mag hij dat naar buiten brengen, maar ik denk niet
dat dit het vertrouwen van de burgers in de politiek vergroot.De heer Vendrik (GroenLinks):Het gaat ook niet om...De voorzitter:Nee, mijnheer Vendrik.De heer Vendrik (GroenLinks):De heer De Nerée reageert niet op mijn punt. 70% van de burgers
gelooft hem namelijk niet meer. Dat is toch een probleem. Wat is daarop dan
zijn antwoord?De voorzitter:U had het woord niet; dat geef ik aan de heer Crone.De heer Crone (PvdA):Die 70% komt overigens redelijk overeen met de peilingen inzake de steun
voor de coalitie: 30% heeft nog wel vertrouwen in het kabinet. De minister-president
heeft op de persconferentie gezegd: aan de hypotheekrenteaftrek wordt tijdens
deze kabinetsperiode niets veranderd want dat hebben wij in het regeerakkoord
afgesproken. Ik begrijp dat het zo ligt, totdat de coalitiepartijen samen
besluiten dat het anders moet. Aan alle kanten hoor ik echter discussies in
het CDA: op het congres, Brinkman wijst erop en Hillen blijft het roepen.
Ook de Vereniging Eigen Huis, de banken en alle onafhankelijke organisaties
roepen het. In dat licht kan de heer Nerée mij niet verwijten dat ik
er steeds over begin. Ik heb er een maand niet over gesproken, maar nu...De heer De Nerée tot Babberich (CDA):Nee, maar...De voorzitter:Ook de heer Crone mag zijn zinnen afmaken.De heer Crone (PvdA):...komt de heer Oosterwijk ermee. Ik weet niet eens van welke partij hij
lid is, en dat wil ik eigenlijk niet eens weten. Kijkt de heer De Nerée
's avonds weleens in de spiegel: ik wou dat de coalitie voorbij was want dan
mocht ik er ook over praten.De heer De Nerée tot Babberich (CDA):Ik kijk 's avonds in de spiegel en dan denk ik: wij staan voor ons woord.
Ik ben blij dat de heer Crone ook reces heeft gehad, want dat heeft ervoor
gezorgd dat er een maand lang geen onzekerheid is gecreëerd over het
in stand blijven van de hypotheekrenteaftrek.De heer Blok (VVD):Voorzitter. Het was inderdaad een interessant artikel van de heer Oosterwijk.
Niet alleen een doorwrochte analyse maar ook voor elk wat wils. Voor de VVD
en voor de coalitie: lof voor het kabinetsbeleid, lof voor de hervorming van
zorg en de bijstand. Eerlijk gezegd, heb ik de heren Crone en Vendrik daarover
niet gehoord maar het stond er echt in. Er was ook een aansporing om een aantal
dossiers nu echt eens aan te pakken: het ontslagrecht en de WAO. Die aansprong
is zeer terecht; ook dat heb ik nog niet gehoord. Voor de oppositie stonden
er ook aardige dingen in, weliswaar in diplomatiek taalgebruik, maar het woord
hypotheekrenteaftrek viel. En er werd inderdaad een afweging gemaakt tussen
lastenverlichting en het terugdringen van het financieringstekort. Kortom,
voor iedereen hier aanwezig stond er wat in. Iedereen hier stond dan ook voor
de afweging: wat gaan wij doen met dat interessante artikel?Voor de VVD-fractie gold de afweging: wanneer is het aan de orde? Wij
zitten hier uiteindelijk niet om te praten maar om concrete maatregelen te
nemen. Ik zou heel graag zien dat aanpassing van het ontslagrecht snel op
de agenda komt; die is dringend noodzakelijk voor het verbeteren van de werkgelegenheid
in het mkb. Ik weet dat het kabinet daarmee bezig is, dus dat is geen reden
voor een spoeddebat. Ik zou graag zien dat de hervorming van de WAO hier snel
concreet op de agenda komt. Het percentage arbeidsongeschikten ligt in Nederland
nog twee à drie keer zo hoog als in de landen om ons heen. Ik weet
dat het dit jaar op de agenda komt. Er is dus geen reden voor een spoeddebat.De heer Crone (PvdA):Laten wij het over de feiten hebben. Het aantal WAO'ers is bij ons hoger,
maar bij ons zitten onder andere ook jonggehandicapten en gedeeltelijk arbeidsongeschikten
in de WAO. Dat heeft geen ander land. Als de heer Blok de vergelijking zuiver
maakt op het niveau van de heer Oosterwijk, dan is ons aandeel in de arbeidsongeschiktheid
eigenlijk te laag.De heer Blok (VVD):De heer Oosterwijk stelt in zijn artikel terecht dat hervorming van de
WAO nodig is. Daar heb ik de heer Crone niet over gehoord en daarom breng
ik dat maar even in herinnering. Wij bespreken hier tenslotte dat artikel.
Ik wijs erop dat ik het daar zeer mee eens ben. Ik ben het volstrekt met de
heer Crone eens dat de WAO-regeling in Nederland anders is dan in de landen
om ons heen. Dat verklaart ook die hogere instroom. Dat kunnen wij echter
niet blijven betalen. Zodra de arbeidsmarkt verkrapt, hebben wij ook nog eens
te weinig mensen. De lastenverlichting die de heer Crone zo graag wil, wil
ik ook graag. Wat is nu een logischer manier om lastenverlichting te bereiken,
dan de instroom in de sociale zekerheid terug te dringen en daarmee de sociale
premies te verlagen? Ik vond het jammer dat ik de heer Crone daarover niet
heb gehoord. Daarom dacht ik: laat ik het dan maar aan de orde stellen.De heer Crone (PvdA):Zoals u weet, zijn wij blij dat het kabinet van het heilloze pad van de
WAO is afgestapt en nu ongeveer op het SER-advies is uitgekomen. Op hoofdlijnen
bestaan daarover geen meningsverschillen, dus hoefde ik dat hier ook niet
uit te meten. U hebt ook gelijk dat het omlaag brengen van de instroom in
de sociale zekerheid het allerbeste is. Vervolgens zet u de mensen echter
op straat. Zij hebben geen werk, geen scholingsvoorzieningen, geen integratietrajecten
en geen gesubsidieerde arbeid, want alles is afgeschaft. Zo kan ik het ook.
De econoom Van Popta van MKB-Nederland zegt daarvan terecht dat de mensen
dat doorprikken. Je schuift de verantwoordelijkheid af op de mensen, maar
zij staan er dan alleen voor. De heer Van Popta is hoofd van de economische
afdeling bij MKB-Nederland. Misschien mag ik uw reactie vragen
op de stelling van de heer Van Popta dat mensen dat doorprikken, want anders
denkt u weer dat het allemaal links is wat ik zeg.De heer Blok (VVD):Ik begin met de mededeling dat het allemaal links is wat u zegt, want
dat is een compliment voor u. Heeft de heer Van Popta ook iets gezegd over
het ontslagrecht? Over het algemeen worstelt het MKB daar nogal mee. Ook dat
punt heb ik aan de orde gesteld, maar daar heb ik u niet over gehoord.De WAO wordt wel degelijk goed geanalyseerd in het stuk van de heer Oosterwijk.
Hij wijst erop dat het krappe arbeidsaanbod rond het jaar 2000 heeft geleid
tot een loonexplosie, terwijl er tegelijkertijd 1 miljoen mensen in de WAO
zaten en er ook mensen in de bijstand en de WW zaten. Die relatie is er wel
degelijk en dat kunnen wij ons niet veroorloven. Ik wilde dat toch nog even
aan de orde stellen. Overigens blijf ik bij mijn conclusie dat dit een boeiend
debat is op de late avond, maar dat wij hier helemaal geen wet aan de orde
hebben en dat het dus allemaal gebakken lucht is.De heer Vendrik (GroenLinks):De heer Blok geeft een samenvatting van het artikel die wat mij betreft
iets te frivool is.De heer Blok (VVD):Dat vond ik eerlijk gezegd in uw geval ook, omdat ik deze punten helemaal
miste. Daarom heb ik ze nog even genoemd.De heer Vendrik (GroenLinks):Ik heb mijn keuze gebaseerd op de conclusie van het artikel in de laatste
kolom op de laatste pagina. De conclusie geeft meestal de boodschap van de
schrijver weer. De schrijver van dit artikel beveelt het kabinet aan om de
komende twee jaar dat het kabinet nog denkt te zitten, te benutten om op een
aantal gevoelige dossiers het taboe niet te handhaven. Hij stelt voor de onzekerheden
die met die dossiers samenhangen, bespreekbaar te maken en er een visie op
te ontwikkelen. Je kunt daar denigrerend over doen, maar het lijkt mij een
serieuze kwestie. De heer Oosterwijk heeft het over wonen, sociale zekerheid,
pensioenen en AOW. Dit zijn punten die voor dit kabinet moeilijk, zo niet
onbespreekbaar zijn. Wat zegt de heer Blok over deze centrale aanbeveling
in het stuk? Die is nieuw en staat wat mij betreft vanavond centraal in het
debat. Wat vindt de VVD-fractie hiervan?De heer Blok (VVD):Ik vervolg mijn betoog, want ik kom net over die punten te spreken en
vooral ook over uw stelling dat het "nieuw" is.Ik had net betoogd dat de heer Oosterwijk een aantal punten aan de orde
stelde waar ik het zeer mee eens ben en waarvan ik de urgentie inzie. Ik doel
dan op het ontslagrecht en de WAO. Dan waren inderdaad ook die andere punten
aan de orde, zoals de hypotheekrenteaftrek en de afweging tussen lastenverlichting
en financieringstekort. Die zijn een debat waard. Die onderwerpen zijn echter
heel recent allebei uitgebreid besproken. Wij zijn er het kerstreces mee ingegaan.
De Najaarsnota is gevuld met het debat – het debat dat hier net weer
is herhaald – over de afweging tussen lastenverlichting en schuldreductie.
Er is een apart overleg gevoerd over de hypotheekrente. Hoezo nieuw? Er zijn
geen nieuwe argumenten aan de orde en er zijn geen nieuwe feiten aan de orde.
Gras groeit niet harder door eraan te trekken en de economie groeit niet harder
door erover te praten. Wat de VVD-fractie betreft, was dit debat overbodig.De heer Vendrik (GroenLinks):Om te voorkomen dat ook de bijdrage van de heer Blok overbodig wordt,
het volgende. Er zijn een paar schaarse debatten gevoerd over bijvoorbeeld
de hypotheekrenteaftrek. Het was er eentje. Degene daarvoor was alweer drie
jaar geleden. Dat weet ik want ik was er zelf bij. De coalitiefracties wilden
dat debat überhaupt niet voeren. Het debat wordt helemaal niet gevoerd.
Pensioenen en fiscalisering van de AOW zijn goed voor een kleine mondelinge
vraag en dan gaan wij weer over tot de orde van de dag. Dat is wat hier gebeurt.
Het gaat niet alleen om het voeren van een debat. Dat kunnen wij eindeloos
doen. Het gaat om het pleidooi van de secretaris-generaal van Economische
Zaken. Hij zegt dat het in het kader van vertrouwensherstel – wat zijn
centrale boodschap is aan dit kabinet – nodig is om op deze gevoelige
dossiers een heldere visie te gaan ontwikkelen, daar beleid op te gaan maken
en eerlijk te zijn over wat kan en wat niet. Dat is het pleidooi. Het is te
makkelijk om het af te doen als een debatje dat wij al te vaak hebben gevoerd.
Het gaat om vertrouwensherstel over zeer wezenlijke kwesties die miljoenen
burgers aangaan. Ik had van de VVD-fractie iets meer verwacht in dit debat.De heer Blok (VVD):Dat een heldere visie noodzakelijk is in de politiek, daar is iedereen
het over eens. De VVD-fractie heeft een heldere visie op de hypotheekrenteaftrek.
Wat ons betreft staat die niet ter discussie. Wij hebben een heldere visie
op de oudedagsvoorziening in Nederland. Daarom voeren wij dit kabinetsbeleid.
U kunt ons absoluut niet verwijten dat wij geen visie hebben. U bent het niet
met die visie eens. Daar verandert niets aan door daar iedere keer 's avonds
om 22.30 uur, ook wanneer er geen wet of begroting aan de orde is, weer over
te beginnen. Daarmee blijft dit debat voor de VVD-fractie overbodig.De vergadering wordt van 22.34 uur tot 22.40 uur geschorst.Minister Brinkhorst:Voorzitter. Ik dank de Kamer voor haar bijdrage in eerste termijn. Ik
vind het eigenlijk zeer boeiend dat het artikel van de heer Oosterwijk hier
onderwerp van gesprek is. De heer Bakker vond dit het beste artikel van de
SG. Iedereen weet dat ik een heel goede SG heb. Men wordt altijd beoordeeld
op zijn laatste daad. Maar ik mag de Kamer eraan herinneren dat de heer Oosterwijk
intussen voor een hele serie artikelen staat. In 2001 verscheen een artikel
waarin werd opgeroepen tot langer werken. Toen viel hem slechts hoon ten deel.
Op alle Europese beleidsagenda's en op alle CAO-agenda's in Nederland staat
nu dit onderwerp. Wellicht dat ook dit laatste artikel nog eens in een gouden
lijstje zal worden opgehangen.Wat betreft de staatsrechtelijke kant: het artikel was voor publicatie
bekend. Het spreekt vanzelf dat ik het als mijn taak – en dus als de
taak van mijn ambtenaren – zie om voortdurend aandacht te besteden aan
het vraagstuk van de structurele versterking van de groei. Het groeivermogen
staat centraal in het artikel van de heer Oosterwijk. Verschillende Kamerleden
hebben gesteld dat in het artikel kritiek wordt geuit op het kabinetsbeleid.
Ik zou hen willen aanraden om beter te lezen. Het artikel schetst belangrijke
ontwikkelingen en geeft inzicht in de dilemma's en in de afwegingen die gemaakt
moeten worden. Maar hoe die keuzes en afwegingen moeten worden gemaakt, wordt
aan het kabinet over gelaten. Dat is zoals het hoort. Het artikel levert een
belangrijke bijdrage aan het debat. Maar het neemt geen afstand van het bestaande
kabinetsbeleid. Integendeel.De kern van het betoog van de heer Oosterwijk komt precies overeen met
wat ik sinds mijn aantreden naar voren heb gebracht: het gebrek aan groeivermogen –
je zou ook kunnen zeggen het gebrek aan veerkracht – van de Nederlandse
economie en het gebrek aan vertrouwen in onze economie. Dat is de essentie
van het nieuwjaarsartikel.Een en andermaal is gezegd dat het groeivermogen van de Nederlandse economie
tekortschiet. Historisch en internationaal scoren wij heel slecht. De heer
Vendrik heeft verwezen naar Lissabon. Gesuggereerd wordt om met een duidelijk
actieprogramma te komen. Het kabinet wacht op het commissievoorstel. Waarschijnlijk
zullen wij dat begin februari ontvangen. Ik sta sympathiek tegenover de gedachte
van nationale actieprogramma's, waarop ook de heer Kok heeft gewezen. Lissabon
is de Europese vertaling van de nationale groeistrategie. De Nederlandse positie
is eerlijk gezegd nog steeds niet goed. Dat wordt niet alleen in het nieuwjaarsartikel
van de heer Oosterwijk, maar ook in andere recente publicaties aangetoond.
Dergelijke publicaties blijven nodig, omdat ik merk dat nog steeds niet iedereen
overtuigd is van de noodzaak tot hervorming. Mevrouw Gerkens heeft daaraan
uiting gegeven.In 2003 deed zich een negatieve groei van 0,8% voor. In 2004 bedroeg de
groei 1,5%. Voor 2005 wordt 1% voorzien. Voor een behoud van de collectieve
welvaart is een groei van minimaal 2% nodig. Dan spreken wij nog niet eens
over versterking; daarvoor zou zelfs meer nodig zijn. Daar komen wij lang
niet aan toe. Het hoofdlijnenakkoord spreekt over een groei van 2,25%. Dit
is een van de kernproblemen van de huidige situatie.De heer Crone (PvdA):Kan de minister dat eens onderbouwen? Natuurlijk heb je economische groei
nodig om de collectieve welvaart, maar ook de particuliere welvaart, op peil
te houden als de bevolking groeit. Als de bevolking groeit met 1%, moet de
economie ook met 1% groeien. Dan blijft iedereen gelijk. Waarom moet je nu,
als de bevolking niet met 2% groeit, toch met je economie 2% groeien? Je kunt
er wel voor of tegen zijn, maar ik wil weten waarom dit zo is. Immers, het
Centraal Planbureau zegt terecht dat wij zelfs bij een groei van 0,7% nog
allemaal rijker worden. Ik zeg niet dat ik daarvoor kies, maar ik wil weten
waarom het kabinet dit iedere keer zo zegt.Minister Brinkhorst:De heer Crone is selectief aan het winkelen. Dat alles is onder de vooronderstelling
dat er centrale en structurele hervormingen plaatsvinden. Alleen onder die
omstandigheden kun je met dergelijke scenario's werken.Ik kom dan bij het punt dat het Hoofdlijnenakkoord de versterking van
het groeivermogen als centraal element aangeeft. Het betreft een punt waarop
al meermalen is gewezen. De groeibrief heeft daar het meest helder een visie
op gegeven; ook verwijs ik naar de recente vervolgrapportage die aan uw Kamer
is toegezonden. De essentie van dat beleid geeft wel degelijk een visie aan.
Dit is de visie waar ook de heer Vendrik over spreekt. Het betreft loonmatiging,
verhoging van de arbeidsparticipatie en versterking van de groei van de arbeidsproductiviteit.
Dat gehele plaatje vereist ook bij de huidige situatie ten minste 2% groei,
als het gaat om handhaving. Willen wij meer bereiken – dat lijkt mij
noodzakelijk; dat zijn de omstandigheden waaronder de verrijking zal plaatsvinden –
dan zullen wij méér moeten groeien dan die 2%.De heer Crone (PvdA):De vraag was niet of wij voor of tegen structurele hervormingen zijn,
want daar zijn wij vóór: de minister en onze fractie. De vraag
betrof de uitspraak van de minister dat er 2% groei moet zijn, omdat wij anders
welvaartsverlies hebben. Daar wil ik nu eens een onderbouwing van horen.Minister Brinkhorst:Voor de komende jaren is dat zeker het geval. Ik weet niet of wij daar
nu heel lange discussies over moeten hebben; ik ben graag bereid de heer Crone
toe te zeggen schriftelijk nader op dit element in te gaan, net zoals ik dat
in de brief over de arbeidsparticipatie in Nederland heb gedaan. Dan kan hij
daarover nog eens nadenken; de essentie ligt daarin vast. Het is de uitvoering
van die groeiagenda – waar keer op keer belangrijke delen van de oppositie
zich tegen keren en er selectief in winkelen – die het kabinet tot hervormingskabinet
maakt. Het zijn die hervormingen die nodig zijn om de samenleving vitaal te
maken.Deze groeiagenda is geen tijdelijke agenda. Natuurlijk zijn de demografische
en internationale ontwikkelingen belangrijk en deze bewerkstelligen ook de
noodzaak van de groei. Wij zien hoe wat dat betreft de tektonische platen
verschuiven: aan de ene kant naar het Westen, naar Amerika toe, en aan de
andere kant naar het Oosten, naar China en India toe. Dat maakt het noodzakelijk
de groei niet een eenmalige exercitie te laten zijn. Het is ook om die reden
dat het kabinet naar de toekomst kijkt. Welke kansen, welke uitdagingen en
welke problemen komen op ons af en welke keuzen moeten daarbij gemaakt worden?
Dat is de centrale vraag die ook door de verschillende geachte afgevaardigden
gesteld is. Daarbij is er tevens de vraag welke discussies wij nu moeten voeren
om de welvaart, de sociale voorzieningen en de concurrentiekracht van Nederland
op termijn te garanderen. Geen enkel onderwerp hoort daarbij uit de weg gegaan
te worden; dat is ook de inzet van het artikel van de heer Oosterwijk. Immers,
er zullen moeilijke keuzes moeten worden gemaakt en het kabinet ontkent dat
ook niet. Dit kabinet is geen ontkenningskabinet. Het aspect van de groeiagenda
als een continue agenda en het aspect dat keuzes niet uit de weg worden gegaan,
vormen samen de boodschap van het artikel.Zowel de heer Vendrik als de heer Crone vroeg wanneer daar helderheid
over wordt verkregen. Welnu, ik denk dat op korte termijn aan de SER een advies
zal worden gevraagd, een middellangetermijnadvies, waarin vooral
de institutionele vernieuwing aan de orde komt, want dat is het kernpunt waar
het hier om gaat. Daarbij komen ook al de onderwerpen aan de orde, die hier
in de bijdragen naar voren zijn gebracht. Ik verwacht dat zo'n reactie van
de SER wellicht aan het eind van de zomer of in het begin van het najaar gegeven
kan worden.Een effectief groeibeleid vraagt niet alleen om een duidelijke agenda
en om moedige politici die keuzes durven te maken, maar ook om een draagvlak
in de samenleving. Over dat draagvlak hebben de heer Blok en de heer De Nerée
gesproken; deze sprak in termen van chirurgische ingrepen. Hervormingen doen
altijd pijn en waarom hervormingen nodig zijn, moet dan ook iedere keer weer
worden uitgelegd. Dat vereist een transparante overheid die uitlegt waarom
hervormingen nodig zijn en waarbij aangegeven wordt waar het kabinet naartoe
wil. Mensen moeten weten waar zij aan toe zijn. Dat is ook het leidmotief
van het artikel van de heer Oosterwijk en het is mede om die reden dat het
belangrijk is dat dit nu gepubliceerd is.Voorzitter. Het woord draagvlak is gebruikt, onder anderen door de heer
Vendrik. Hij herinnerde eraan dat volgens het RIVM of het SCP er maar een
draagvlak van 6% was voor het hoogste groeiscenario van het CPB. Dat is juist,
maar het gaat niet zozeer om de vraag of die hogere groei noodzakelijk is,
maar om de vraag of die strijdig zou zijn met de zorg voor het milieu. Hier
geldt dat bij een hogere groei er meer geld beschikbaar is voor milieubesparende
investeringen. Ik heb altijd, ook in de debatten over milieu en duurzaamheid,
gezegd: het gaat om duurzame groei. Er hoeft geen sprake te zijn van een tegenstelling.
Het feit dat er een laag draagvlak is voor een hoog groeiscenario is geen
reden om ons af te vragen of de collectieve welvaart moet blijven bestaan.
In dat licht wil ik de discussie over dat percentage met de heer Vendrik voeren.Voor het verkrijgen van een draagvlak voor het doorvoeren van hervormingen
is nodig dat de mensen zo snel mogelijk van de hervormingen profiteren. Dat
is een les uit het verleden. In die zin heeft dit kabinet geleerd van haar
voorgangers. Paars I en Paars II hadden het eindbeeld goed voor ogen, maar
het liep wel eens mis. Daarover hebben wij gesproken. Dit kabinet gaat na
hoe wij bij het eindbeeld moeten komen en het heeft veel aandacht voor het
transitieproces. Eerder deze avond hadden wij een debat over de energievoorziening.
Waarschijnlijk spreken wij morgen over de duurzame energiehuishouding. Ook
die heeft alles met de transitie te maken. De opening voor kleinverbruikers
op de energiemarkt heeft eveneens met de transitie te maken.In het nieuwjaarsartikel gaat de heer Oosterwijk ook daarop in. Hij doet
suggesties voor maatregelen waarmee en het groeivermogen en het draagvlak
in de samenleving worden vergroot. Naar mijn gevoel is dat een heel belangrijk
en zeker ook intelligent advies aan het kabinet.Voorzitter. Dit brengt mij op de beantwoording van een aantal specifieke
vragen. Allereerst wil ik ingaan op de kwestie van de lastenverlichting versus
schuldreductie. Vervolgens wil ik iets zeggen over de hypotheekrente en de
AOW en ik wil afsluiten met een paar opmerkingen over de flexibilisering van
de arbeidsmarkt, waarover met name de heer Bakker een vraag stelde.Wat de lastenverlichting versus schuldreductie betreft is bekend dat het
kabinet aan het begin van deze regeerperiode voor een zeer moeilijke opgave
stond. Er was sprake van een teruglopend groeivermogen. Dat is ondertussen
genoegzaam geadstrueerd. Verder was sprake van een verslechterde situatie
van de overheidsfinanciën. Daarom is een hervormingsagenda opgesteld.
Een- en andermaal heb ik hier gezegd: dit is geen bezuinigingskabinet, dit
is een hervormingskabinet.Al heel snel werd het kabinet geconfronteerd met een verder tegenvallende
economische groei, waardoor de budgettaire positie sterk verslechterde. Zoals
men weet, kwam in 2003 het EMU-tekort zelfs boven de 3% uit. Het bedroeg toen
3,2% BBP. Ook in 2004 dreigde de overschrijding van de 3%-grens. Maatregelen
om daar wat aan te doen, waren absoluut noodzakelijk. De aanvullende maatregelen
hebben het EMU-tekort teruggebracht tot onder de 3%, waarmee werd voldaan
aan de Europese regels.De maatregelen hebben ervoor gezorgd dat wij thans uit de gevarenzone
lijken te komen en dat het tekort waarschijnlijk 2,5% à 3% zal bedragen.
Deze vooruitgang is belangrijk voor de houdbaarheid van de overheidsfinanciën
en voor het scheppen van een gezond economisch klimaat en dus voor het groeivermogen.
Er was geen spanning tussen schuldreductie en versterking van het groeivermogen.
Als wij deze maatregelen niet hadden genomen, waren wij verder van huis geweest.Wij hebben nu een nieuwe situatie. Om het tekort te reduceren zijn onder
andere de lasten voor de burgers verzwaard. Alle woordvoerders hebben daarover
gesproken. Het huidige lastenbeeld is hierdoor ongunstiger dan met het Hoofdlijnenakkoord
was voorzien. Iedereen had het graag anders gewild, maar nood breekt wet.
Met dit perspectief moet men de opmerkingen in het nieuwjaarsartikel in aanmerking
nemen. Er wordt een afweging gemaakt. Aan de ene kant gaat het om het volgen
van het tijdpad voor het verminderen van het EMU-tekort en aan de andere kant
om het ongedaan maken van de additionele lastenverzwaring. Ik herinner op
dit punt naar het gestelde in het Hoofdlijnenakkoord.Ik wijs de heer De Nerée erop dat nergens in het artikel de suggestie
wordt gedaan om de schuld te laten oplopen. De vraag of wij alle remmen kunnen
wegnemen, is niet aan de orde. Dat was wel een beetje de suggestie van de
heer De Nerée. Het gaat om de afweging. Aan de ene kant zijn nodig
de inspanningen voor het terugbrengen van het EMU-saldo naar close to balance
en aan de andere kant is nodig het deels ongedaan maken van de additionele
lastenverzwaring. Hierover gaat de centrale vraag is. Dit is een heel belangrijk
punt.In dit verband denk ik aan de opmerking van de heer Crone over de 8,5
mld aan lastenverzwaring. Die verzwaring zou een verslechtering voor het structurele
groeivermogen betekenen. Ik heb al gezegd dat de lastenverzwaring noodzakelijk
was voor de budgettaire situatie. Eerlijk gezegd hebben wij zelf nooit dat
cijfer van 8,5 mld genoemd. Wij zijn uitgegaan van 5 mld. Ik wil die 8,5 mld
van de heer Crone dus niet zomaar accepteren. De discussie zal gaan over de
afweging van die problematiek. De heer Oosterwijk heeft daaraan een belangrijke bijdrage geleverd: die afweging tussen het tijdpad van vermindering
en het ongedaan maken van de additionele lastenverzwaring is de afweging die
het kabinet zal moeten maken.De voorzitter:Ik zie dat diverse leden willen interrumperen. Als er prijs wordt gesteld
op een tweede termijn, wil ik geen interrupties meer toestaan. Het is het
één of het ander. Wij kunnen hier niet in herhaling blijven
vallen. Ik constateer dat er behoefte is aan een tweede termijn. Daarin zullen
slechts moties kunnen worden ingediend. Er kunnen nu alleen nog korte, concrete
vragen aan de minister worden gesteld.De heer Vendrik (GroenLinks):In het Hoofdlijnenakkoord is een tijdpad afgesproken voor het feitelijk
EMU-saldo tot en met 2007 en voor de daling van het structurele saldo. Staat
dat nog recht overeind?Minister Brinkhorst:De afweging tussen de inspanningen voor het terugbrengen van het EMU-saldo
naar "close to balance" en het deels ongedaan maken van de additionele lastenverzwaring
zullen wij in de komende periode moeten maken.De heer Vendrik (GroenLinks):Tot op de dag van vandaag was het tijdpad voor het EMU-saldo maatgevend.
Daaruit vloeide die niet-voorziene additionele lastenverzwaring voort. Zalm
had de macht en Zalm hield die macht ook vast: het saldo ging voor alles.
Ik ga ervan uit dat dat nog steeds het geval is.Minister Brinkhorst:Ik denk dat wij niet moeten discussiëren over de relatieve kracht
van ministers in het kabinet. De vraag van de heer Vendrik zal beantwoord
worden in de komende voorjaarsnota.De heer Crone (PvdA):Ik steun de minister, omdat ik denk dat hij gelijk heeft. In het regeerakkoord
staat een tijdpad voor het financieringstekort en voor lastenverzwaring. De
lastenverzwaring is veel groter geworden. Het gaat overigens echt om 8,5 mld.
In een voetnoot zegt de heer Oosterwijk zelf dat het gaat om 8,5 mld volgens
de definitie van het CPB. Als je meer aan het één doet, mag
je ook naar het ander kijken. Politiek is het relevant dat premier Balkenende
en minister Zalm beiden hebben gezegd niets te zien in de suggestie van topambtenaar
Oosterwijk om lastenverlichting voorrang te geven boven terugdringing van
het overheidstekort. Ik stel vast dat er een spannende discussie in het kabinet
komt, mede gelet op de ruimte die de heer Bakker vanuit de fractie heeft geboden.Minister Brinkhorst:Het zou toch niet de moeite waard zijn om te regeren als je in een moeilijke
periode geen spannende discussies voert? Het is evident. Er is geen sprake
van een spanningsrelatie. De heer Oosterwijk geeft terecht aan dat er een
afweging moet komen. De criteria daarvoor heb ik net aangegeven. Ik wil niet
zeggen dat het een kwestie is van "much ado about nothing". Het is een goede
analyse en het is mooi dat de heer Crone een en ander omarmt.Er is gesproken van boter bij de vis. De heer Oosterwijk heeft terecht
gesproken van mogelijk en nodig. De samenloop van hervormingen voor de groei
en bezuinigingen voor het EMU-saldo heeft geleid tot een dubbelzinnig signaal.
De baten van de hervormingsagenda konden niet worden teruggesluisd naar de
burger. Dat geeft dus aan dat de burger dat ook als een onheldere situatie
ervaren heeft. Ik denk dat het van groot belang is dat wij daarover nadenken.
De hervormingsagenda leidt, zoals de heer De Nerée zei, tot chirurgische
ingrepen, maar de patiënt moet uiteindelijk wel het gevoel hebben dat
het echt noodzakelijk was. Wij moeten proberen in die dubbelslag een verandering
aan te brengen. Ik zeg uitdrukkelijk dat wanneer de budgettaire situatie het
in de toekomst toelaat, weer kan worden aangesloten bij het principe van boter
bij de vis. Dat kan bijdragen aan het draagvlak voor noodzakelijke hervormingen.Wat betreft de AOW kent de Kamer het kabinetsstandpunt. Er wordt in deze
kabinetsperiode niet aan de AOW getornd, maar dat betekent niet dat wij ophouden
met nadenken. Zo moet de oproep van de heer Oosterwijk ook worden bekeken.
Op dit ogenblik buigt de SER zich erover; ik heb ook al gesproken over het
SER-advies over de middellange termijn. Ook in het kabinet wordt nagedacht.
De Kamer herinnert zich de passages erover in de miljoenennota. Zeer recentelijk
heeft het kabinet een reactie gestuurd op de motie-Bussemaker over de flexibilisering
van de AOW. In hetzelfde verband wijst de heer Oosterwijk er in het artikel
ook op dat de burger behoefte heeft aan zekerheid over de toekomst van de
oudedagsvoorziening.Ik heb met belangstelling de interessante gedachtewisseling tussen de
geachte afgevaardigden over de hypotheekrenteaftrek gevolgd. Ook op dat punt
staat het denken niet stil. Staatssecretaris Wijn heeft bevestigd dat in deze
kabinetsperiode de hypotheekrenteaftrek ongemoeid wordt gelaten. Voor de zomer
komt de kabinetsreactie op het advies van de VROM-raad uit. Ik geef de heer
Vendrik graag ruimte voor zijn eigen interpretatie als hij zegt dat het een
wat slap verhaal is, maar ik meen dat het belangrijk is het advies rustig
af te wachten. De reactie op dat advies zal ook ingaan op de motie-Giskes
en de motie-Geluk. Het is namelijk van groot belang dat het kabinet duidelijkheid
geeft over de richting van het beleid voor de woningmarkt. Daarbij sluit ik
aan bij wat de secretaris-generaal heeft gezegd en dus bij de strekking van
het nieuwjaarsartikel.De heer Vendrik (GroenLinks):Dit is wat mij betreft het springende punt in het debat en het nieuwe
in het artikel van de secretaris-generaal. In zijn concluderende opmerking
roept hij het kabinet op om in de tweede helft van de regeerperiode, mede
in samenhang met een aantal SER-adviezen terzake, op drie terreinen met een
toekomstgerichte visie te komen. Dat gaat niet over de uitvoering van de motie-Geluk
en de motie-Giskes. Die betreffen gewoon rekenexercities en dat debat hebben
wij allang gehad. Wij hebben het nu over iets anders. Het gaat nu echt over
visies van dit kabinet op drie gevoelige terreinen, te weten wonen, AOW en
sociale zekerheid. Mijn vraag is dus of het kabinet gehoor gaat geven aan
de oproep van de secretaris-generaal.Minister Brinkhorst:De heer Vendrik is altijd buitengewoon goed in zenden maar hij is mijns
inziens wat minder goed in ontvangen. De zendboodschap is begrepen, maar,
naar ik aanneem, wil hij de ontvangstboodschap ook krijgen. Dat is dat de
SER waarschijnlijk de komende tijd een middellange-termijnadvies
zal uitbrengen, waarin de elementen die de heer Vendrik noemde, ook aan de
orde zijn. Het spreekt dus vanzelf dat er op een goed moment ook een reactie
van het kabinet op komt.In de groeibrief is een actiepunt opgenomen inzake het ontslagrecht. Ik
verwijs naar nr. 15 op pagina 17. Gekeken zal worden op welke wijze de aanpassing
van het ontslagrecht kan bijdragen aan een verbeterde flexibiliteit van de
arbeidsmarkt met uiteraard een adequate bescherming van de werknemers. Het
punt van flexibilisering van de arbeidsmarkt staat zeker hoog op de agenda.
Naar aanleiding van het komende SER-advies zal het kabinet nader rapporteren
voor de zomer en al dan niet ook in de vervolgrapportage die het kabinet in
het kader van de groeibrief zal doen.De heer Bakker (D66):Ik dacht dat ik ten aanzien van de kinderopvang een mooi inkoppertje had
gegeven. Dat hadden wij overigens niet afgesproken, want dat doen wij niet.
Ik wil echter toch graag een reactie. Is de minister het met mij eens dat
het gebrek aan kinderopvang uitwerkt als een groeibelemmerende factor? Ook
in de tweede helft van de kabinetsperiode moet hier aandacht voor zijn.Minister Brinkhorst:Het lijkt mij verstandig om eerst de tijd te nemen om de wet te evalueren.
Ik ga ervan uit dat dit kabinet de volledige periode zal uitzitten. Wat mij
betreft, is het nog niet uitgeregeerd. De evaluatie van de wet kan leiden
tot nadere aanvullingen.De heer Vendrik (GroenLinks):Voorzitter. Ik vond het verhaal van de minister niet zo sterk voor een
hervormer pur sang. Deze minister is niet bang voor het debat op gevoelige
dossiers en bemoeit zich graag met veel dingen. Omdat ik het verhaal niet
zo sterk vond, dien ik de volgende motie in.De Kamer,gehoord de beraadslaging,overwegende dat herstel van vertrouwen mede wordt bevorderd door het geven
van perspectief op de lange termijn;verzoekt de regering, op korte termijn een (middel)langetermijnvisie te
presenteren op de thema's wonen, pensioenen (inclusief AOW) en sociale zekerheid;en deze visie in samenhang te ontwikkelen met de langetermijnstudie van
het CPB "Vier vergezichten op Nederland" en het RIVM-onderzoek "Kwaliteit
en Toekomst, verkenning van Duurzaamheid",en gaat over tot de orde van de dag.De voorzitter:Deze motie is voorgesteld door het lid Vendrik. Naar mij blijkt, wordt
zij voldoende ondersteund.Zij krijgt nr. 48(29800 XIII).De heer Crone (PvdA):Voorzitter. Ik dank de minister voor de beantwoording. Hij laat tussen
de regels door en soms zelfs expliciet weten dat hij gevoelig is voor deze
discussie. Dat past bij de intellectuele vrijheid en de kwaliteit van het
artikel. Ik ben dan ook blij met die antwoorden.Het is jammer dat het kabinet alleen maar op zenden en niet op ontvangen
staat ten aanzien van de hypotheekrenteaftrek, de AOW en de pensioenen. Het
doet niets. Morgenavond is er een uitzending van Zembla. Daarin kan de minister
zien wat de OESO hem adviseert en wat er in Zweden gebeurt. Tegen de heer
De Nerée zeg ik dat ook de heer Brinkman daarin aan het woord komt
over de hypotheekrenteaftrek. Ik vertrouw erop dat het kabinet ook wil ontvangen
waardoor het beter kan zenden.Ik ben blij met de toezegging dat er gesproken moet worden over het tijdpad
voor het saldo van lastenverlichting en lastenverzwaring. Daarbij moet het
echter gaan om gerichte lastenverlichting waarmee de economische structuur
wordt versterkt. Om dat tot uitdrukking te brengen, dien ik de volgende motie
in.De Kamer,gehoord de beraadslaging, overwegende dat betaalbare en ruim beschikbare kinderopvang leidt tot
een structurele versterking van de economie;verzoekt de regering, de kosten voor kinderopvang voor burgers en bedrijven
aanzienlijk te verlagen en daartoe voorstellen te doen in de Voorjaarsnota
2005,en gaat over tot de orde van de dag.De voorzitter:Deze motie is voorgesteld door de leden Crone, Vendrik en Gerkens. Naar
mij blijkt, wordt zij voldoende ondersteund.Zij krijgt nr. 49(29800 XIII).De heer Crone (PvdA):Voorzitter. Ik weet dat de minister niet van bezweringsformules houdt,
maar hij moest toch de in beton gegoten formules over de hypotheekrenteaftrek
en de pensioenen weer voorlezen. Is hij bereid om dit soort vraagstukken in
de aanvraag voor het SER-advies voor de middellange termijn op te nemen? Als
dat gebeurt, kan de SER enige varianten voor een volgende regering op tafel
leggen.Minister Brinkhorst:Voorzitter. De heer Vendrik heeft een motie ingediend die vraagt om op
korte termijn een middellangetermijnvisie te presenteren. Ik ontraad de Kamer
aanvaarding van deze motie. De SER zal een middellangetermijnvisie presenteren.
Het kabinet zal daarop zeker reageren. Ik vind de motie daarmee prematuur.
Ik wil aanvaarding in dit stadium ontraden.De heer Crone heeft een motie ingediend over de kwestie van de kinderopvang.
In het korte debatje met de heer Bakker heb ik aangegeven dat ik van mening
ben dat een goede kinderopvang een belangrijk aspect is van versterking van
de economie. Ik heb geen probleem met de considerans van de motie. De motie
vraagt de regering tevens om de kosten voor de kinderopvang voor burgers en
bedrijven aanzienlijk te verlagen en daarvoor voorstellen te doen in de Voorjaarsnota
2005. Dat is een zeer prematuur element van de motie. Wij moeten uiteraard
de totale problemen van de voorjaarsnota afwegen. Ik ontraad de Kamer aanvaarding
van de motie tegen deze achtergrond.De heer Vendrik (GroenLinks):Ik vind het onbegrijpelijk dat de minister van Economische Zaken aanvaarding
van mijn motie ontraad, nota bene onder verwijzing naar een SER-advies. Dit
kabinet heeft zich tot voor kort werkelijk niets gelegen laten liggen aan
de sociale partners. Het heeft altijd een eigen agenda gehad. Mijn motie roept
op tot stevige visie op hervorming op drie terreinen. Aanvaarding daarvan
wordt ontraden omdat de SER nog met een advies moet komen. Hoe is het mogelijk!Minister Brinkhorst:Ik heb niets toe te voegen aan mijn commentaar. Ik waardeer ook de uiteindelijk
laatste oprispingen van de heer Vendrik. Die veranderen echter niets aan mijn
beoordeling van de motie.De beraadslaging wordt gesloten.De voorzitter:Aanstaande dinsdag vinden de stemmingen over de moties plaats.Sluiting 23.13 uur 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/h-tk-20042005-2640-2652.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl