Behandeling voorstel van wet van de leden Van Ardenne-van der Hoeven, Biesheuvel en Reitsma tot wijziging van de Ziektewet, de WAO, de WW, de Wet op de loonbelasting 1964, de Wet op de inkomstenbelasting 1964 en de Wet financiering volksverzekeringen in verband met een tijdelijk vereenvoudigd premie- en belastingregime bij seizoenarbeid in de agrarische sector (24447); wetsvoorstel Wet premieregime bij marginale arbeid (24326); rapport Algemene Rekenkamer 'Aspergesteken. Seizoenarbeid in de tuinbouw' (24685)
Staten-Generaal — Handelingen 
Datum: 2014-07-11 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Handeling 1996-1997, pag. 223-242

 
 
 

Handeling

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Vergadernummer
Datum vergadering

02-10-1996

Tweede Kamer der Staten-Generaal

1996-1997

nr. 4, pagina 223-242

24-09-1996

 

 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties over kamerdossier

Kamerdossier 24236Toon publicaties die dit dossier behandelen
Kamerdossier 24685Toon publicaties die dit dossier behandelen
Kamerdossier 24447Toon publicaties die dit dossier behandelen

 
 
 Publicaties in vergadering

Presentie en opening (dinsdag 24 september 1996)Pagina 191-192
Behandeling wetsvoorstel Wijziging van de Wet op het basisonderwijs, de Interimwet op het speciaal onderwijs en het voortgezet speciaal onderwijs en de Wet op het voortgezet onderwijs met betrekking tot de financiële gelijkstelling en enige technische aanpassingen (24645)Pagina 199-223
Behandeling voorstel van wet van de leden Van Ardenne-van der Hoeven, Biesheuvel en Reitsma tot wijziging van de Ziektewet, de WAO, de WW, de Wet op de loonbelasting 1964, de Wet op de inkomstenbelasting 1964 en de Wet financiering volksverzekeringen in verband met een tijdelijk vereenvoudigd premie- en belastingregime bij seizoenarbeid in de agrarische sector (24447); wetsvoorstel Wet premieregime bij marginale arbeid (24326); rapport Algemene Rekenkamer 'Aspergesteken. Seizoenarbeid in de tuinbouw' (24685)Pagina 223-242
Regeling van werkzaamheden (dinsdag 24 september 1996)Pagina 192-197
Behandeling wetsvoorstel Wijziging van Boek 2 van het Burgerlijk Wetboek terzake van de jaarrekening van stichtingen en verenigingen die een onderneming instandhouden (24255)Pagina 242-245
Lijst van ingekomen stukken, met de door de voorzitter terzake gedane voorstellen (dinsdag 24 september 1996)Pagina 245-246
Vragen van het lid Nijpels-Hezemans aan de minister van Binnenlandse Zaken over eventuele leeftijdsdiscriminatie bij (her)benoeming van burgemeesters als gevolg van gemeentelijke herindelingPagina 197-199

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 100 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
Aan de orde is de behandeling van: het voorstel van wet
van de leden Van Ardenne-van der Hoeven, Biesheuvel en Reitsma tot wijziging
van de Ziektewet, de Wet op de arbeidsongeschiktheidsverzekering, de Werkloosheidswet,
de Wet op de loonbelasting 1964, de Wet op de inkomstenbelasting 1964 en de
Wet financiering volksverzekeringen in verband met een tijdelijk vereenvoudigd
premie- en belastingregime bij seizoenarbeid in de agrarische sector (24447);het wetsvoorstel Een regeling voor vrijstelling
van en verstrekking bijdrage voor premies werknemersverzekeringen bij arbeid
van zeer korte duur van uitkeringsgerechtigden en aangewezen categorieën
werknemers (Wet premieregime bij marginale arbeid) (24236);het rapport van de Algemene Rekenkamer "Aspergesteken. Seizoenarbeid
in de tuinbouw" (24685).De (algemene) beraadslaging wordt geopend.Mevrouw Doelman-Pel (CDA):Mijnheer de voorzitter! Na een jarenlange discussie, voorzien van de nodige
moties en soms emoties, zijn wij vandaag toe aan de behandeling van
twee wetsvoorstellen die de seizoen- of, zo men wil, de piekarbeid structureel
moeten regelen. Ja, structureel. Zoals het Rekenkamerrapport ook aangeeft,
zijn er problemen opgelost, maar helaas hebben een aantal regelingen nog steeds
geen wettelijke basis. Zij komen erg versnipperd over en daarom is het goed
dat wij vandaag twee wettelijke regelingen bespreken. De CDA-fractie vindt
deze sector van zo groot belang voor de economie dat zij de mening is toegedaan
dat de sector een goede, adequate, niet-bureaucratische en goed uitvoerbare
regeling verdient.Er is natuurlijk nog een andere reden. Veel bedrijven hebben te maken
met piekarbeid; vaak zijn veel orders in het bedrijfsleven te voorzien, maar
helaas kunnen wij het weer niet op tijd bestellen. Er zal dus altijd een bijzondere
druk blijven bestaan op de piekarbeid in de agrarische sector. Mede daarom
is het nodig dat er een goed werkbare oplossing komt.Men zal er niet verbaasd over zijn dat het initiatiefwetsvoorstel door
zijn eenvoud onze voorkeur heeft. Het sluit aan bij de Duitse regeling, genereert
voldoende aanbod, is eenvoudig in de uitvoering en flexibel in de beschikbaarheid
van tijd en mensen. Daarbij is het voorstel ook zeer positief voor de bedrijven
die dicht bij de grens gevestigd zijn en die door de jaren de verschillen
in regelgeving als concurrentievervalsing gevoeld en ervaren hebben.De CDA-fractie, die heel goed kan begrijpen dat er wordt aangesloten bij
de Duitse regeling, moest toch ontdekken dat er ook in de Belgische regeling
best aardige elementen zitten. Zo vond de CDA-fractie onder andere dat de
plukkaart uit de Belgische regeling een aardig systeem is om de mensen die
als werkgevers of als werknemers betrokken zijn bij de seizoenarbeid, samen
een deel van de lastendruk te laten regelen. Dat stimuleert de verantwoordelijkheid
van werkgevers en werknemers en het zou de administratieve lasten voor een
deel kunnen verminderen. Is het geen aardig idee om dit naast de Duitse regeling
over te nemen?Onze voorkeur gaat, zoals gezegd, uit naar het voorstel van de initiatiefnemers,
maar dat neemt niet weg dat wij ook na de schriftelijke voorbereiding een
aantal vragen voor de initiatiefnemers hebben. Zo heb ik bij de argumentatie
naar aanleiding van een vraag van de CDA-fractie eigenlijk gemist waarom zij
de beschikbaarheid van arbeidskrachten iets anders definieert dan de Duitse
regeling. In Duitsland mag men bijvoorbeeld geen seizoenarbeid verrichten
als men ook een vaste baan in de sector heeft. De initiatiefnemers gaan ervan
uit dat dat best te combineren is. Zijn zij niet bevreesd voor verlies van
vast werk ten opzichte van seizoenarbeid? Ik zou daar graag een nadere onderbouwing
van zien.Er is nog een vraag die voortvloeit uit de schriftelijke voorbereiding.
De indieners zijn bereid om de wetsvoorstellen eventueel in elkaar te schuiven
als ook de staatssecretaris daartoe bereid is, maar in de schriftelijke beantwoording
wordt niet duidelijk aangegeven waar voor de indieners de grenzen liggen van
het in elkaar schuiven. Op een aantal onderdelen zijn er immers overeenkomsten,
maar andere onderdelen wijken sterk van elkaar af. Kunnen de indieners die
grenzen alsnog aangeven? De laatste vraag die ik wil stellen over het initiatiefwetsvoorstel
is hoe hoog zij denken dat het beslag is op de collectieve middelen in verband
met de inkomsten- en premievaststelling.Uit het rapport van de Rekenkamer blijkt dat het sanctie- en premiebeleid
niet echt goed heeft gewerkt. Dat is mede veroorzaakt doordat dit beleid in
verschillende delen van de sociale zekerheid wordt uitgevoerd en niet eenduidig
is. Zowel in het initiatiefwetsvoorstel als in het voorstel van de regering
wordt ervan uitgegaan dat een voortzetting van het premie- en sanctiebeleid
gewenst is. Dat principe ondersteunen wij als CDA-fractie, immers ook tijdelijk
werk is werk. Ik denk dat het probleem vooral gezocht moet worden in het decentrale
beleid, de decentrale bevoegdheden en dus de verschillende, decentrale uitvoering.Er wordt al te gemakkelijk van uitgegaan dat de incentiveregelingen, die
ook getroffen moeten worden om de seizoenarbeid te bevorderen, vanzelfsprekend
en eenduidig zullen zijn. Uit de gegevens tot nu toe over incentiveregelingen
blijkt dat lang niet zo vanzelfsprekend. Ik vind dat bij beide wetsvoorstellen
op z'n minst met gemeenten en uitvoerders van sociale zekerheid moet worden
overlegd om meer eenduidigheid te laten ontstaan in het premie- en sanctiebeleid.
Een goede samenwerking, ook na wetgeving, tussen alle actoren in het veld
is gewenst. Dat geldt dus ook voor de arbeidsvoorziening.Een van de punten die daarbij komt kijken, is dat wij in elk geval ervan
mogen uitgaan dat de beleidssectoren in het agrarisch leven een ongevallenverzekering
tot stand laten komen. Wij gaan er eigenlijk van uit dat bij vrijwilligerswerk
vanzelfsprekend ongevallenverzekeringen worden afgesloten. Wij gaan ervan
uit dat ook in het bedrijfsleven op basis van vrijwilligheid de bedoelde ongevallenverzekeringen
tot stand zullen komen.Zoals ik al eerder opmerkte, gaat onze voorkeur uit naar het initiatiefwetsvoorstel.
Uit de schriftelijke voorbereiding heb ik kunnen opmaken dat ook D66 zich
tot nu toe zeer aangesproken voelde tot het Duitse model. Ik hoop dus ook
dat daarvoor vanuit D66 enige steun zal bestaan.Ook al willen wij ons bij voorkeur aansluiten bij het initiatiefwetsvoorstel,
dat neemt niet weg dat ik vind dat het voorstel van de regering evengoed zorgvuldig
gewogen dient te worden. Dit is ook in het belang van een eventuele koppeling
van beide wetsvoorstellen. Als dat al gebeurt, moet ook dit wetsvoorstel voldoende
aandacht krijgen en serieus bekeken worden.In het wetsvoorstel van de regering zitten twee belangrijke elementen:
de premievrijstelling en de premiecompensatieregeling. Bij de premievaststelling,
die eigenlijk alleen van belang is voor mensen in uitkeringssituaties, gaat
de staatssecretaris ervan uit dat er in de toekomst met gemak voldoende aanbod
te generen is uit de sector. Wij denken dat de staatssecretaris hierin wel
erg optimistisch is. Wij denken eigenlijk dat het bijna niet te halen is.
Daarbij komt het volgende argument. Het is immers niet alleen bedoeld voor
de land- en tuinbouwsector. Ook meer sectoren moeten gebruik kunnen maken
van deze regeling. Naast de uitkeringsgerechtigden kan men dus ook de andere
groep nodig hebben. Ik kom daar straks op terug.De staatssecretaris zelf verwijst naar het begrip passende arbeid. Ik
vraag mij af welk begrip hijzelf hanteert. Dat is natuurlijk heel belangrijk
bij het genereren van arbeidskrachten. Wij hebben in deze Kamer, zeker bij
de bijstandswet, langdurig gesproken over verdere aanpassing van het begrip
passende arbeid. Voor WW en WAO ligt dat echter vaak toch net iets anders
en wat genuanceerder. Wat dat betreft vraag ik aan de staatssecretaris of
dit begrip niet nader bekeken moet worden, juist met de optimistische kijk
op de 200.000 mensen, die de staatssecretaris denkt te kunnen genereren op
basis van deze regeling. Daarbij komt dat de staatssecretaris zelf zegt dat
er een gewenningsperiode nodig zal zijn om dit tot stand te brengen. Het lijkt
mij daarom onhaalbaar om alle mensen uit de betrokken sector te kunnen genereren.In dit deel is er een overeenkomst te zien met het wetsvoorstel van de
initiatiefnemers. De initiatiefnemers stellen echter de periode veel ruimer.
Zij zijn dus niet rigide in de vierwekenregeling. Ik verzoek de staatssecretaris
om de vierwekenregeling nader te onderbouwen. Immers, als het gaat om herleving
in het geval van de WW of de WAO wordt er vaak gepraat over een 30-dagenregeling.
Vervolgens wordt er gesproken over vier aaneengesloten weken. Als je dan weet
dat seizoenarbeid soms alleen maar op een paar uren per dag plaatsvindt, lijkt
ons die vierwekenregeling heel moeilijk uitvoerbaar. De staatssecretaris moet
ook eens naar de buurlanden kijken, want daar is de flexibiliteit in het aantal
dagen vaak veel groter. Moeten wij dus niet veeleer rekenen in werkuren in
plaats van in weken? Anders moet de werkgever ook steeds nieuwe mensen zoeken
voor de nieuwe periode van vier weken. Ik ontvang dus graag een nadere onderbouwing
door de staatssecretaris van die periode. Ons lijkt een dergelijke regeling
slecht uitvoerbaar en nogal rigide.Mijnheer de voorzitter! Het is verder opvallend dat de staatssecretaris
zegt dat zijn voorstel een uitvloeisel is van het akkoord met de land- en
tuinbouw. Wie het rapport van de Rekenkamer goed leest, moet wel vaststellen
dat het veld zeer verdeeld is; de een is voor het ene voorstel en de ander
voor het andere. Een ding is wel zeker, namelijk dat de brancheorganisaties
vinden dat de premiecompensatieregeling een sigaar uit eigen doos is, onnodig
gecompliceerd en zeer lastendrukverhogend is. Ik kan daaruit niet concluderen
dat het veld zo eensgezind is. Heeft de staatssecretaris laatstelijk nog met
het veld contact gehad over deze regeling?Voorzitter! Over de premiecompensatieregeling heb ik al gezegd dat wij
die onnodig gecompliceerd en zeer lastendrukverhogend vinden en ik kan dus
verder kort zijn. Ik blijf zitten met een definitie. Er is bewust gekozen
voor mensen die niet zijn aangewezen op inkomen uit arbeid. Dit lijkt een
heel heldere definitie, maar ik weet niet of ze dat ook in de praktijk zal
blijken te zijn. Is, om een voorbeeld uit de praktijk te nemen, een vutter
iemand die niet aangewezen is op inkomen uit arbeid en, zo ja, waar ligt dan
de grens tussen iemand die echt is aangewezen op inkomen in verband met arbeid
en iemand met een inkomen uit arbeid? De helderheid van de regeling is ermee
gediend als dit nader wordt uitgewerkt.Wat de lastendruk betreft voelden wij ons zeer gesteund door de VVD-fractie,
die nog niet zo lang geleden zei dat deze regeling de lastendruk op de marginale
arbeid alleen maar verhoogt en dat ze de sector zeker geen verlichting biedt.
Ik hoop op initiatieven van de staatssecretaris en zeker ook van de VVD-fractie
om de lastendruk te verlagen.Als er zo'n moeilijke regeling wordt gemaakt, ga je ervan uit dat ze duidelijk
controleerbaar is. Ik weet niet of deze regeling wel zo goed kan worden gecontroleerd.
Is het duidelijk wie er schade zouden ondervinden als de regeling slecht te
controleren zou blijken? Bij wie liggen de schuld en de verantwoordelijkheid
als iemand voor de tweede keer probeert gebruik te maken van een regeling?
Zijn er voldoende waarborgen voor een goede administratie, een goede check
waar de mensen bekend zijn? Anders komt het sommige werkgevers misschien duur
te staan dat zij van seizoenarbeiders gebruikmaken.Voorzitter! Ik ga ervan uit dat het deel van het land- en tuinbouwakkoord
dat betrekking heeft op het tewerkstellen van mensen van buiten de EU gehandhaafd
blijft. Het systeem blijft dus: bijtijds melden, voorzien in vacatures en,
als dit niet mocht lukken, een aanvraag doen voor mensen van buiten de EU.
Ik denk dat het erg goed is dat hierover ook binnen de EU een eenduidig beleid
wordt gevoerd. Heeft de staatssecretaris de geluiden gehoord die mij ter ore
zijn gekomen, namelijk dat Duitsland op het ogenblik veel sneller mensen van
buiten de EU binnenhaalt en dat het zelfs met bepaalde landen een bilateraal
contact heeft om mensen op seizoenarbeidsplaatsen tewerk te kunnen stellen?
Kent de staatssecretaris deze regelingen en heeft hij daarover overleg gevoerd
met zijn collega in Duitsland?Ook de arbeidsomstandigheden waaraan de Rekenkamer refereert, zijn zeer
belangrijk voor een goede beeldvorming van de sector. Dat wil nog niet zeggen
dat alles even gemakkelijk is uit te voeren. Maatregelen in het kader van
de arbeidsomstandigheden zijn vaak kostbaar en vragen vaak om een gefaseerde
uitvoering. Een bepaalde teelt brengt zwaar werk met zich mee. Ik meen dat
ook in het beleid van de staatssecretaris een financiële aanmoediging
een positieve bijdrage kan leveren aan het totstandkomen van goede arbeidsomstandigheden.Voorzitter! Ik kom aan het slot van mijn betoog. Ik vind het erg jammer
dat het TICA-rapport over de kring van verzekerden vandaag niet voorligt.
Ik had van het TICA begrepen dat er deze maand weer over vergaderd zou worden.
Wanneer kan dat rapport worden verwacht? Verwacht de staatssecretaris dat
het zo'n grote impact heeft op deze twee voorstellen dat de stemming over
beide voorstellen op een later tijdstip moet plaatsvinden? Ik hoop dat de
behandeling van deze wetsvoorstellen niet zal resulteren in een marginale
oplossing voor marginale arbeid.De heer Van der Vlies (SGP):Mijnheer de voorzitter! Eindelijk is het dan zover. De behandeling van
het onderhavige wetsvoorstel marginale arbeid zou ongeveer een jaar geleden
al hebben plaatsgevonden. Voordeel van het opschorten van die behandeling –
waarvoor overigens wel redenen waren – is dat nu tegelijk het CDA-initiatief
in de beschouwingen kan worden meegenomen. Ook is er intussen het rapport
van de Algemene Rekenkamer over seizoenarbeid in de tuinbouw. Een bijzonderheid
van dit debat is ook dat het de eerste plenaire gedachtewisseling
is tussen de nieuwe staatssecretaris en de Kamer over een wetsvoorstel.Staatssecretaris De Grave:Ik heb al het genoegen gehad om over een onderwerp in de pensioensfeer
plenair met de Kamer te mogen discussiëren. Daar was uw fractie niet
bij.De heer Van der Vlies (SGP):Dan vergis ik mij. Dat mag dan ook in alle loyaliteit worden vastgesteld.Staatssecretaris De Grave:Dank u voor uw vriendelijke woorden.De heer Van der Vlies (SGP):Overigens zie ik uit naar een gedachtewisseling met de staatssecretaris
over een wetsvoorstel.Voorzitter! Er is ook alle aanleiding om fundamenteel met elkaar van gedachten
te wisselen over dit onderwerp. Wij hebben bij de seizoenarbeid in de agrarische
sector een ingewikkeld probleem bij de kop. Wij zijn er reeds jaren over aan
het stoeien. Waar gaat het precies om? Veel ondernemers in de agrarische sector
hebben te maken met piekarbeid. Vooral in het oogstseizoen is er veel meer
dan gemiddeld werk te verzetten. Daarbij lopen ondernemers aan tegen verschillende
problemen. Zo kunnen zij moeite hebben om in het piekseizoen voldoende gemotiveerd
personeel te vinden. Dat is ongelooflijk frustrerend. Je ziet een prachtige
oogst voor je, maar je weet niet hoe je die van het land moet krijgen in de
korte tijd die daarvoor meestal bestaat. Bovendien zorgt het feit dat veel
mensen voor een korte periode nodig zijn, voor relatief hoge administratieve
kosten. Om niet meer te noemen, moeten ondernemers ook nog eens kunnen beschikken
over voldoende goedkope arbeidskrachten. Je moet je internationale en nationale
concurrentiepositie ook in het oog houden.Wij hebben dus te maken met een probleem met verschillende aspecten en
invalshoeken, een probleem dat misschien wel nooit voor de volle 100% uit
de wereld kan worden geholpen. Er moet in ieder geval naar een meervoudige
oplossing worden gezocht. Die kan niet alleen door de overheid worden gevonden,
ook het bedrijfsleven zal al het mogelijke moeten doen. Bij dit laatste denk
ik aan het afsluiten van een motiverende CAO, grote inzet met betrekking tot
de arbeidspools, optimalisatie van arbeidsomstandigheden, enz. Ik vraag de
regering hoe zij hiertegen aankijkt. Is in haar ogen sprake van een evenwicht
als het gaat om inspanningen en behaalde resultaten door de verschillende
partijen? Daarbij kan worden opgemerkt, dat ook de arbeidsvoorziening in het
verleden op z'n minst de schijn op zich heeft geladen, geen uiterste althans
lang niet altijd voldoende effectieve inspanning te leveren. Van de overheid
mag in elk geval worden gevraagd een duidelijke en handhaafbare regeling te
treffen die, als het even kan, een bijdrage levert aan de oplossing van de
drie aspecten van het probleem. De fractie van de SGP zal daar de voorliggende
wetsvoorstellen aan toetsen. Dit alles dient bovendien te blijven binnen de
randvoorwaarde dat een en ander in principe past binnen de nationale en internationale
regelgeving. Eerst zal ik ingaan op het regeringsvoorstel, daarna op het CDA-initiatief.Voorzitter! De juridische haalbaarheid of misschien juist onhaalbaarheid
heeft de regelgeving op het terrein van de seizoenarbeid in de agrarische
sector in het verleden parten gespeeld. Werd aanvankelijk op grond van het
zogenaamde rariteitenbesluit aangenomen dat er bij seizoenarbeid doorgaans
geen sprake was van een dienstbetrekking en dus ook niet van verzekeringsplicht,
vanaf het midden van de jaren tachtig is daarin langzamerhand verandering
gekomen. In de jurisprudentie op dit terrein werd gelegenheidsarbeid steeds
meer gezien als dienstbetrekking. Daarmee ontstond er een probleem. Om het
op te lossen, zijn verschillende ideeën gelanceerd maar ook weer gestrand.
De Raad van State heeft ontraden om een wetsvoorstel met daarin een studenten-
en scholierenregeling naar de Kamer te sturen, vanwege de fraudegevoeligheid.
De zogenaamde vierwekenregeling is door de SVR vrijwel unaniem verworpen,
vanwege het feit dat dit niet past in het systeem van het Nederlandse socialezekerheidsrecht.
Een en ander heeft ertoe geleid dat wij op dit moment nog altijd in een gedoogsituatie
verkeren, waarin zowel een studenten- en scholierenregeling als een fruitpluk-
en een aspergeregeling fungeren.Is het nu voorliggende regeringsvoorstel een redelijk alternatief voor
de situatie die ik zojuist heb verwoord? Voorzitter! Als het gaat om de juridische
houdbaarheid is dat wel het geval, zo denken wij. Echter, als het om het praktische
nut gaat, hebben wij zo onze twijfels. Deze richten zich minder op het eerste
deel van het wetsvoorstel, de regeling voor de uitkeringsgerechtigden, de
zogenaamde premievrijstellingsregeling, dan op het tweede deel, de regeling
voor scholieren en huisvrouwen, de premiecompensatieregeling. Toch maken wij
ook over het eerste deel enkele opmerkingen.Dat de regeling voor uitkeringsgerechtigden de sector in principe voordeel
kan bieden, lijkt ons duidelijk. Wel blijft het de vraag of ƒ 100 tot ƒ
150 extra in de la een voldoende stimulans vormt om een maand lang land- en
tuinbouwwerk te verrichten. Geen misverstand hierover: in onze visie zou dit
anders moeten zijn, maar de praktijk is nu eenmaal weerbarstiger, zoals in
de achter ons liggende jaren is gebleken. Daarom hechten wij eraan dat er
naast de premievrijstellingsregeling een stevig sanctiebeleid wordt uitgevoerd,
áls die regeling wordt ingevoerd. Aan welke gevolgen wordt er gedacht
indien gemeenten nalatig blijken te zijn met betrekking tot dit sanctiebeleid?Het antwoord van de regering, verwoord in de nota naar aanleiding van
het verslag, op onze vraag over de vrijlatingsbepaling verheugt ons. De variëteit
in de getroffen premieregelingen is overigens wel opvallend groot, van ƒ
100 tot ƒ 600. Wij kunnen ons goed voorstellen dat dit wat het effect
betreft nogal wat uitmaakt. Wordt de werking van de vrijlatingsbepaling nog
op een andere manier geëvalueerd? De regering gaat er overigens van uit
dat het inzetten van uitkeringsgerechtigden eigenlijk te prefereren valt boven
het inzetten van scholieren en huisvrouwen en dat een regeling voor de laatstgenoemden
eigenlijk een tijdelijke oplossing, een soort noodoplossing is. Mijn fractie
meent dat wanneer dát je uitgangspunt is, je er alles aan moet doen
om met behulp van premies en sancties de regeling voor uitkeringsgerechtigden
zo effectief mogelijk te maken.Het tweede gedeelte van het wetsvoorstel betreft een regeling voor scholieren
en huisvrouwen, waarbij een werkgever de afgedragen premies
onder bepaalde voorwaarden kan terugvorderen van de bedrijfsvereniging. De
kosten hiervan worden opgebracht via een verhoging van de premies voor het
wachtgeldfonds, zij het dat in een overgangsperiode ook een bijdrage wordt
geleverd uit het AWF. Voorzitter! Dit lijkt ons voor de gehele sector een
weinig wenselijke regeling. De kosten komen uiteindelijk ten laste van al
die agrarische ondernemers die geen gebruikmaken van seizoenwerkers. Wat ons
betreft is de huidige situatie dan nog eerlijker, omdat daarbij de kosten
weliswaar mede worden gedragen door sectoren buiten het agrarische bedrijfsleven
maar toch kunnen worden gespreid over een veel grotere groep. Erg jammer vinden
wij het dat er geen cijfers beschikbaar zijn over de huidige omvang van de
groep huisvrouwen en scholieren binnen het geheel van seizoenwerkers. Kan
hiervan in het geheel geen indicatie worden gegeven? Volgens ons zou het wel
eens om een omvang van meer dan de helft kunnen gaan. In de cultuur van de
fruitteeltregio's wordt mijns inziens de hulp uit de buurt geworven. Dat getal
zal wel eens dominant kunnen zijn.Als het om zulke grote aantallen zou gaan, kan de vraag natuurlijk gesteld
worden wat de zin is van een regeling die als het om uitkeringsgerechtigden
gaat, misschien redelijk is maar die ten aanzien van een grote groep van de
huidige seizoenwerkers nauwelijks effectief zal zijn. Het is maar zeer de
vraag of de BV TAB, waarin immers alle bedrijven in de agrarische sector vertegenwoordigd
zijn – ook die bedrijven die zelf niet met seizoenarbeid te maken hebben –
erg scheutig zal zijn met het aanwijzen van groepen die voor terugbetaling
van de afgedragen premies in aanmerking komen. Daar zit natuurlijk wel de
bottleneck. Ik heb overigens intussen kennisgenomen van het zojuist rondgedeelde
amendement, dat hierop ook een antwoord geeft. Als het goedkoper kan, gelden
mijn bezwaren natuurlijk minder.Voorzitter! Het zal duidelijk zijn dat de SGP-fractie niet echt heel positief
gestemd is over de praktische effecten van het wetsvoorstel dat de staatssecretaris
hier verdedigt, al beseft zij ook wel dat er na al die jaren toch iets moet
gebeuren. De onzekerheid heeft al te lang geduurd. Elk jaar moesten bestaande
regelingen al dan niet gewijzigd verlengd worden, gevolgd met altijd nog de
dreiging van een definitieve regeling. Dat moet een keer afgelopen zijn, inderdaad!
Voor ons eindoordeel wachten wij de beantwoording van de regering in ieder
geval af.Voorzitter! Ik wil in de eerste plaats mijn waardering uitspreken voor
het feit dat dit initiatiefwetsvoorstel er ligt. De betreffende leden zullen
er het nodige werk aan hebben gehad en die inzet waarderen wij. Na alles wat
ik al gezegd heb, kan ik over dit wetsvoorstel natuurlijk wat korter zijn.
Het voorstel is, in tegenstelling tot een onderdeel van het regeringsvoorstel,
gericht op alleen de problematiek in de agrarische sector. De initiatiefnemers
hebben dit naar ons oordeel voldoende kunnen motiveren. De problematiek is
in die sector urgent, zoals ik reeds zei. De wijze waarop de initiatiefnemers
de problematiek tegemoet zijn getreden, is naar de mening van de SGP-fractie
ook een betere dan die van de regering. In zijn opzet is het voorstel eenvoudiger
en ook dat moeten we natuurlijk meerekenen in onze overweging. Het is dus
een pluspunt. Wat naar ons oordeel deze regeling ook aantrekkelijk maakt,
is het feit dat geen enkele groep wordt uitgesloten van deelname aan de regeling.
Gelet op onze vragen en bedenkingen ten aanzien van de inzet van op termijn
uitsluitend uitkeringsgerechtigden, is het een punt dat ook zonder meer als
positief door ons wordt aangemerkt. Voor alle duidelijkheid: wij vinden natuurlijk
ook dat vooral uitkeringsgerechtigden een stimulans moeten hebben om enige
werkervaring te kunnen opdoen, maar dat neemt niet weg dat wij hier ook bezig
zijn om serieuze problemen in de agrarische sector nu eens de wereld uit te
helpen. Een regeling die zich dan voornamelijk en op termijn alleen richt
op uitkeringsgerechtigden lijkt ons daarvoor te eng, lettend ook op de praktijk
waarin een geweldige inspanning moet worden gepleegd om voldoende mensen te
rekruteren, aan het werk te zetten – in de boomgaard, op het aspergeveld
of waar dan ook – maar vooral aan het werk te houden. En daar knapt
het vaak op af. Dat houd ik de staatssecretaris maar ook de initiatiefnemers
nog maar eens voor. Dat is de praktijk en daarom is het zo moeilijk allemaal.We hebben nog wel wat vragen aan de initiatiefnemers. Zo is het voorstel
aangemeld bij de Europese Commissie om te laten bezien of de in het wetsvoorstel
opgenomen maatregelen kunnen worden gezien als steunmaatregelen in de zin
van artikel 92 van het EG-verdrag. De SGP-fractie is benieuwd naar de bevindingen
van de Europese Commissie. Is daar al enige duidelijkheid over te verschaffen?
Na onze opmerkingen daarover in het verslag, al weer enige tijd geleden, hebben
we daarover niets meer vernomen.Vragen heeft de SGP-fractie ook bij de werkingsduur van de wet, vooropgesteld
dat de effectiviteit – dat is een goede gedachte van de indieners –
van de wet na een aantal jaren wordt nagegaan. Dat kan nooit kwaad. Het is
eigenlijk ook gebruikelijk om goed te evalueren. Wie zou daartegen zijn. Er
moet vanzelfsprekend ook worden bezien hoe deze regeling naar andere sectoren
zou moeten of kunnen worden uitgebreid. Ook dat punt begrijp ik. Maar wat
mijn fractie niet begrijpt, ook niet na de nota naar aanleiding van het verslag,
is dat de regeling zichzelf na vier jaar opheft. Daarover zou ik nog wel eens
een beschouwing willen vernemen. Het kan namelijk ook anders. Wat zullen de
gevolgen zijn indien vervangende wetgeving, hetgeen de bedoeling is, er na
vier jaar gewoon niet is? Kun je het dan niet omdraaien: de expiratiedatum
van dit initiatiefwetsvoorstel intrekken en in een wetsvoorstel dat ter vervanging
gaat gelden, een bepaling opnemen dat daarmee het initiatiefwetsvoorstel expireert?
Zo kan het natuurlijk ook. Dan ontstaat er minder snel een vacuüm. Ik
zou dat de initiatiefnemers willen voorhouden. Ik heb nog geen amendement
voorbereid, omdat ik eerst graag een gedachtewisseling daarover afwacht.Een ander punt is de mate van inspanning die door de sector geleverd moet
worden. Ik heb reeds opgemerkt dat ook van de kant van de sector maatregelen
genomen moeten worden om de bestaande problematiek het hoofd te kunnen bieden.
De indieners merken in de memorie van toelichting op dat zij het voorliggende
wetsvoorstel zien als een bijdrage van de kant van de overheid aan de oplossing
van het probleem van seizoenarbeid. Dat lijkt mij duidelijk.
Welke mogelijkheden zien zij echter binnen de agrarische sector zelf? Zijn
die mogelijkheden naar hun mening ook ten volle benut? Welke mogelijke verbeteringen
kunnen er op dit punt naar hun oordeel nog worden aangebracht?Voorzitter! De SGP-fractie is natuurlijk ook benieuwd naar het advies
van de regering over het voorstel van het CDA, temeer omdat er ook van eigen
zijde een wetsvoorstel aan de Kamer is voorgelegd. Uiteraard is nog op te
merken dat de voorstellen desnoods ook naast elkaar kunnen worden ingevoerd.
Het lijkt echter wat overdone en het betekent misschien overregulering. Maar
theoretisch kan het wel. Ik verneem hierop graag van beide kanten commentaar.Vervolgens sluit ik mij aan bij de vraag van mevrouw Doelman-Pel naar
de tewerkstelling van niet-EU-onderdanen. Ook mij bereiken signalen dat in
de diverse lidstaten daarover een onderling te onderscheiden regime bestaat.
Ik wijs op de kwestie van de Polen die hier komen om bollen te pellen. Daar
zitten wij goed achterheen, alhoewel ik niet weet of het effectief is. Men
geeft niettemin voor daar goed achterheen te zitten. Maar als het in andere
landen allemaal heel veel gemakkelijker kan, dan beschadigt dat natuurlijk
een zeker na te streven evenwicht in de concurrentie, in de krachtsverhoudingen.
Daarom sluit ik mij aan bij datgene wat mevrouw Doelman-Pel hierover heeft
gezegd. Ik wacht met haar de beantwoording van de vraag met interesse af.Voorzitter! Als de SGP-fractie nu zou moeten kiezen tussen het initiatiefwetsvoorstel
of het wetsvoorstel van de regering, neigt zij tot keuze voor het initiatiefwetsvoorstel,
gewoon omdat het eenvoudiger en meer toegesneden is op de zich regelmatig
voorgedaan hebbende problematiek. Het levert ook voor de werknemer minder
werkdruk op. Maar ik moet erkennen dat het amendement van de coalitiefracties
hieraan wel iets wil doen. Ik verneem graag van de staatssecretaris hoe hij
dat inschat, uitgaande van de veronderstelling dat hij zich achter het amendement
kan scharen. Dat is niet uitgesloten, want het is een amendement van de coalitie!
Maar goed, wij zitten in een duaal systeem. En dan is het mogelijk dat de
staatssecretaris een krachtige positie daartegen inneemt. Maar ik verneem
graag van hem hoe het uitpakt, in de zin van regulering, deregulering en werkdrukvermindering.De heer Van Hoof (VVD):Mijnheer de voorzitter! Vanavond is al gememoreerd dat de voorgeschiedenis
van deze problematiek, de marginale arbeid, lang is en velen al veel hoofdbrekens
heeft opgeleverd. Het is daarom goed dat wij vanavond maar liefst twee mogelijke
oplossingen voor hebben liggen. Wij zullen aan het einde van het debat zien
wat de beste oplossing is.Het probleem bij het bedenken van oplossingen voor deze materie is geweest
dat er bij iedere oplossing wel weer een belemmering opdoemde. Dat zegt overigens
niet alleen wat over het probleem van de marginale arbeid, maar ook over de
ingewikkeldheid van de sociale zekerheid.Het probleem veranderde overigens in de afgelopen maanden; het verschoof
als het ware. Op het ene moment ging het over de beschikbaarheid van arbeidsaanbod
of het gebrek daaraan. Het volgende moment ging het over de kosten van de
arbeid en op het derde moment ging het over de administratieve lasten. Het
lijkt mij goed al deze aspecten in dit debat nader te bezien en vervolgens
tot een afweging te komen om te kunnen bepalen welke kant wij met deze zaak
op moeten. Voordat ik mij hierover verder uitlaat, wil ik iets zeggen over
de verplichting van de kant van de overheid. Waar is die vandaan gekomen?Die verplichting vindt haar basis in het tuinbouwakkoord. Het is goed
op dit moment nog eens na te gaan wat de stand van zaken met betrekking tot
dat tuinbouwakkoord is, vooral inzake het arbeidsaanbod. Zoals gezegd, het
commitment lag niet alleen bij de overheid, maar ook bij de sector. Genoemd
werden: de oprichting van personeelsdiensten, arbeidspools, meldpunten en
een groot aantal andere zaken. Wat de kosten betreft, speelt ook datgene wat
in CAO's wordt afgesproken een rol. Van belang was de hoogte van de laagste
loonschaal in een CAO en de ruimte tussen de laagste loonschaal en het minimumloon.Voorzitter! Zowel aan het adres van het kabinet als aan het adres van
de initiatiefnemers wil ik op het volgende wijzen. Wellicht hebben ook de
initiatiefnemers zich op een reactie in dezen voorbereid. Mijn verzoek is
voor ogen te halen wat de stand van zaken is met betrekking tot dat tuinbouwakkoord.
Is met het aanbieden van het wetsvoorstel van de kant van de overheid voldaan
aan de verplichting en zijn daarmee ook aan de andere kant de verplichtingen
nagekomen? Het kan toch niet zo zijn dat alles van één kant
moet komen.Wat is het probleem ten aanzien van het arbeidsaanbod? Lettend op het
aantal uitkeringsgerechtigden zouden we tot de conclusie moeten komen dat
er voldoende aanbod is. Wij weten echter dat een dergelijke redenering in
het verleden niet heeft gewerkt en dat is het probleem. In ieder geval kan
wel gezegd worden dat als het gaat om het geven van prikkels of incentives,
zowel het wetsvoorstel van de initiatiefnemers als de premievrijstellingsregeling
van het kabinet op deze problematiek inspeelt. In de praktijk zijn er naar
de mening van de sector echter nog een groot aantal problemen als men kijkt
naar de inzet van uitkeringsgerechtigden. Men koos in het verleden veel liever
voor studenten-, scholieren- en huisvrouwenregelingen. Soms had men zelfs
liever buitenlanders op de velden.Je mag vaststellen dat de premiecompensatieregeling van het kabinet de
regeling voor studenten, scholieren en huisvrouwen, die altijd contra legem
is geweest, nu legaliseert. De sector kon zich vinden in de studenten-, scholieren-
en huisvrouwenregelingen en daarom komt de compensatieregeling tegemoet aan
de keuzen van de sector. Het is naar mijn mening goed dat wij nu proberen
deze regelingen te legaliseren. Wij hebben namelijk al heel vaak vastgesteld
dat in de sociale zekerheid contra-legemregelingen in feite niet houdbaar
zijn, letterlijk en figuurlijk niet.Wat het arbeidsaanbod betreft wil ik nog verwijzen naar het rapport van
de Algemene Rekenkamer. Daaruit is gebleken dat er wel degelijk problemen
zijn. Echter, wat de asperges betreft heeft de Algemene Rekenkamer laten zien
dat deze problematiek niet moet worden overdreven en dat er wel degelijk aanknopingspunten
waren voor een oplossing. De afgelopen jaren hebben we dan ook – oké,
we werden een beetje geholpen door het weer – mogen vaststellen
dat er veel minder sprake van problemen was. Desalniettemin is het nog steeds
in een aantal sectoren in een aantal gebieden in het land heel moeilijk om
voldoende arbeidskrachten te mobiliseren.Zoals gezegd: met beide wetsvoorstellen wordt getracht een incentive,
een prikkel, tot stand te brengen. Daarnaast geldt dat de gemeenten in dezen
beleid moeten voeren. Het lijkt mij goed in dit kader op het volgende te wijzen.
Aan de ene kant hebben de gemeenten het vrijstellings- of premiebeleid en
aan de andere kant is er het sanctiebeleid. Mevrouw Doelman heeft hierop ook
gewezen. Ik herinner mij nog heel goed dat wij hier vorig jaar tijdens de
oogstperiode naar aanleiding van vragen van collega's discussies hebben gehad
over dat sanctiebeleid. De minister van Sociale Zaken en Werkgelegenheid moest
in de richting van de gemeenten enigszins optreden. Hij zei toen dat als het
sanctiebeleid niet zou worden gevoerd, hij maatregelen zou nemen. Wil je deze
problematiek met behulp van bijvoorbeeld het aan de orde zijnde wetsvoorstel
oplossen, dan zul je daarnaast moeten komen met een integraal beleid terzake,
waarbij de gemeenten wel degelijk worden aangesproken op hun rol. Mensen die
in beginsel geschikt zijn om dat werk te verrichten, moeten dat werk ook kunnen
doen. Gemeenten moeten daarop reageren.Ik kom ook even terug op het tuinbouwakkoord. Als er afspraken worden
gemaakt over het tijdig melden, als een en ander vervolgens terechtkomt bij
de arbeidsvoorziening, dan zal dat ook invulling moeten krijgen. Je mag van
de sector verwachten dat daar iets aan wordt gedaan. Van de arbeidsvoorziening
mag worden verwacht dat men daarop inspeelt. Vanmiddag hoorde ik echter nog
dat een fruitteler – hij stond op het punt om te oogsten – meldde
dat hij geen mensen had. Hij werd vervolgens gevraagd of hij bij de arbeidsvoorziening
was geweest en of hij had gepoogd om mensen te krijgen. Het antwoord daarop
was "neen", omdat de man buitenlanders wilde. Dat kan natuurlijk niet. Die
manier van werken is wat mij betreft niet aan de orde. Ik wil ook geen rekening
houden met dat soort wensen. Wij moeten de sector de mogelijkheden geven om
oplossingen te creëren, maar daarnaast moeten de betrokkenen meewerken
en moeten ook de instellingen worden aangesproken.Naast het kabinetsvoorstel is sprake van een alternatief, namelijk het
initiatief van mevrouw Van Ardenne en de heren Biesheuvel en Reitsma. Hoewel
ik niet altijd van mening ben dat de argumenten van de Raad van State volledig
moeten worden uitgediept en overgenomen, heeft de Raad van State in dit geval
wel een aantal aandachtspunten heel nauwkeurig op een rij gezet. Dat brengt
mij tot de volgende vragen aan de initiatiefnemers.De eerste vraag betreft de Europese regelgeving. De initiatiefnemers hebben
aangekondigd om een en ander voor te leggen in het Europese. Ik ben benieuwd
of daar al een reactie op is en, zo ja, hoe die luidt.Het initiatiefvoorstel betekent in feite een inbreuk op het stelsel van
werknemersverzekeringen als het gaat om de verplichte verzekering voor degene
die werkt. In de nota naar aanleiding van het verslag is terzake dunnetjes
gereageerd. Ik nodig de initiatiefnemers uit om nog eens in te gaan op dit
zeer principiële element. Dit kan overigens worden opgelost wanneer de
kwestie van de kring van verzekerden kan worden geregeld. Het stuk terzake
ligt echter niet voor. Ik vraag de staatssecretaris naar de stand van zaken
op dat punt.Dan de rechtsongelijkheid naar andere sectoren. In het voorstel van de
initiatiefnemers is het heel specifiek gericht op de agrarische sector, terwijl
er sectoren zijn met soortgelijke omstandigheden. De enige opmerking van de
initiatiefnemers hierover luidt niet dat er iets specifieks aan de orde is,
maar dat het om een experiment gaat. Dat argument vind ik wat mager. Ik ben
benieuwd naar de andere argumenten van de initiatiefnemers om die rechtsongelijkheid
te verklaren.Als ik de nota naar aanleiding van het verslag mag geloven, dan gaat het
bij seizoenarbeid niet om werk, maar om vrijetijdsbesteding. Je kunt fraaie
beschouwingen houden over wat vrijetijdsbesteding is en wat werk en wanneer
daarvan sprake is, maar het gestelde op dat punt vind ik toch heel raar. In
het initiatiefwetsvoorstel is echter geen sprake van een verzekeringsplicht
en een verzekering. Het arbeidsongeschikt- heidsrisico is ook niet geregeld,
maar ik ben van mening dat de initiatiefnemers zich daar wat gemakkelijk van
af maken. Graag een reactie terzake.Onderwerpen als controleerbaarheid, handhaafbaarheid, administratieve
lasten en verdringing zouden niet slechter of beter zijn. Ik heb daar mijn
twijfels over. Misschien kan uiteen worden gezet waarom het initiatiefwetsvoorstel
geen extra problemen op die punten met zich brengt.De kosten bedragen 18 mln. Naar ik heb begrepen, kan het ook iets meer
of iets minder zijn. Ook hierbij mis ik enige onderbouwing. Wellicht dat die
door het kabinet gegeven kan worden. Wat zijn volgens de inschatting van de
staatssecretaris de kosten? Veel belangrijker is dat de geplande kosten in
relatie staan tot de experimentele periode. Als het experiment goed zal verlopen,
zal het project breed in het land aan de orde zijn, hetgeen gigantisch veel
meer zal gaan kosten. De initiatiefnemers hebben daarover niets geschreven.
Wellicht dat zij er in eerste termijn iets over kunnen zeggen; ik veronderstel
namelijk dat het om enorme bedragen zal gaan. De vraag is hoe je dat probleem
dan oplost.Vervolgens kom ik te spreken over het kabinetsvoorstel. Dat is tweeledig.
Ten eerste is er de premievrijstelling voor uitkeringsgerechtigden voor alle
sectoren, hetgeen betekent dat het probleem van de rechtsongelijkheid op dit
punt in ieder geval geen rol speelt. Het Europees probleem is ook niet aan
de orde, omdat het alle sectoren betreft. Bovendien blijft de verzekeringssystematiek
overeind. Er blijf verzekeringsplicht, zij het dat de premiebetaling anders
wordt georganiseerd. De controle en de handhaafbaarheid worden in het kabinetsvoorstel
niet extra bemoeilijkt. De kosten lopen meer of minder rond. Dat betekent
dat je over dat deel in ieder geval heel positief kunt zijn. Ten tweede is
er de premiecompensatie. Het gaat dan om een regeling die specifiek voor de
desbetreffende sector geldt. Ik wil de initiatiefnemers wel helpen als het
gaat om het noemen van specifieke elementen. Je hebt dan te maken met bederfelijkheid
van producten, onvoorspelbaarheid van het weer, waardoor men in bijzondere
omstandigheden terechtkomt, en de noodzaak van het oogsten. Met andere
woorden: er zijn argumenten om juist voor deze sector in een tweede element
iets specifieks te doen. De sector betaalt echter dan wel zelf, zij het via
omslag. Op zichzelf is dat heel verdedigbaar, opnieuw onder verwijzing naar
het tuinbouwakkoord waarbij ook de sector wordt aangesproken op zijn inzet
bij het helpen zoeken naar oplossingen. Men moet wel meebetalen, want in dit
dossier kun je zeggen: voor niets gaat de zon op en gaan de gewassen groeien,
waardoor wij de marginale arbeidsproblemen zien ontstaan.De bedrijfsvereniging kan groepen aanwijzen. Wij komen dan heel snel in
de richting van de huisvrouwen, studenten en scholieren. De oplossing van
het probleem ligt dus voor een belangrijk deel bij de sector zelf, zij het
tegen een beperkte rekening. Er zijn wel kanttekeningen bij te plaatsen. De
eerste is dat in feite door de premiecompensatieregeling, door het neerleggen
van de rekening bij de sector, wij eigenlijk bezig zijn een deel van het probleem
te collectiviseren en af te wentelen. Waar in beginsel het beleid veel meer
is om de prikkel daar neer te leggen waar die thuishoort, is dat toch een
beetje in strijd met de trend. Anderzijds hebben wij vastgesteld dat wil je
uit deze problematiek geraken, je hier en daar wellicht de gebaande paden
moet verlaten en wat durf moet tonen. In dit geval wordt dus gekozen voor
enigermate collectivisering.Er is nog een bezwaar, te weten het rondpompen van geld en de administratieve
overlast die daarmee gepaard gaat. Wat dat betreft ligt het antwoord eigenlijk
in de reactie van het kabinet in de richting van de Raad van State. Achteraf
heb ik mijzelf erover verbaasd dat het zo lang heeft geduurd om de oplossing
te vinden. In genoemde reactie maakte het kabinet namelijk al duidelijk dat
het probleem van het rondpompen slechts tijdelijk zou zijn, omdat de premieheffing
in de toekomst niet meer vooraf maar achteraf zal plaatsvinden. Voor de hand
ligt dan de gedachte om dat dan maar meteen te doen. Dat heeft geleid tot
een amendement dat samen met mevrouw Schimmel en mevrouw Noorman-den Uyl tot
stand is gebracht. Dat amendement zet de premiecompensatieregeling eigenlijk
om in een premievrijstellingsregeling, waardoor wordt voorkomen dat premiegelden
eerst moeten worden afgedragen aan de bedrijfsvereniging en vervolgens worden
gecompenseerd en teruggestort. Wij willen dit amendement graag in de aandacht
van de staatssecretaris aanbevelen, omdat hiermee de administratieve lasten
belangrijk verminderd kunnen worden.Voorzitter! Het lijkt mij dat de behandeling van dit wetsvoorstel niet
zo erg lang hoeft te duren. Wij moeten ernaar streven dat de wet in de Staatscourant
staat voordat de oogsten weer beginnen, dus uiterlijk 1 maart a.s.De bedrijfsvereniging mag groepen aanwijzen in het kader van de premiecompensatieregeling.
Men zal daarbij tijdig op deze nieuwe regelgeving moeten inspelen. Ziet de
staatssecretaris mogelijkheden om dit aspect onder de aandacht van de desbetreffende
bedrijfsvereniging te brengen? Ik moet er niet aan denken dat de uitvoering
vertraging oploopt en dat collega Van der Linden – om maar eens iemand
te noemen – Kamervragen stelt over de oogst van asperges.Het is mogelijk dat er op zeer korte termijn een advies inzake de kring
van verzekerden komt, waardoor hetgeen er nu tot stand wordt gebracht min
of meer wordt achterhaald. Het is echter niet nodig deze wetgeving op dit
advies te laten wachten. Ik neem aan dat wij, wanneer er onverhoopt een advies
van die strekking wordt uitgebracht, daar op zeer pragmatisch wijze mee om
zullen gaan.Voorzitter! In het wetsvoorstel is sprake van een termijn van vier weken.
Dit kan problemen opleveren als vanwege slecht weer de oogst een week moet
worden opgeschort. In een KB van 24 december 1986 wordt bijvoorbeeld een termijn
van 30 dagen gehanteerd. Ziet de staatssecretaris mogelijkheden om de periode
van vier weken te vervangen door een termijn van 30 dagen? Ik neem aan dat
het door mij gesignaleerde probleem daarmee is opgelost.Voorzitter! De vrijstelling geldt voor vier weken. In de fruitsector is
men van mening dat deze termijn te kort is. Ik neem daar kennis van. Ik geef
deze vraag door aan de staatssecretaris, waarbij ik mij ervan bewust ben dat
naarmate de periode langer wordt, er meer afwenteling zal plaatsvinden en
de collectivisering sterker wordt.In artikel 8 worden enkele jaartallen genoemd. Ik neem aan dat alle technische
aspecten door de staatssecretaris bij nota van wijziging zullen worden geregeld.De VVD-fractie hecht eraan om respect en waardering uit te spreken in
de richting van de initiatiefnemers voor de inspanningen die zij zich ongetwijfeld
hebben moet getroosten. Wij zullen met grote belangstelling kennisnemen van
de antwoorden op onze kritische vragen. Daarna zullen wij tot een oordeel
komen.Hetzelfde geldt voor het kabinetsvoorstel. Ik geef toe dat ik mij bij
dat voorstel veel beter thuis voel dan bij het initiatiefvoorstel. Wanneer
ons amendement in het wetsvoorstel wordt verwerkt, is de best mogelijke oplossing
gerealiseerd.Hoe je het ook wendt of keert, het is in ieder geval duidelijk dat voor
de oplossing van het probleem van de marginale arbeid een paars kabinet nodig
was. Dit kabinet enthousiasmeerde het CDA om na vele jaren zelf met een initiatief
te komen en deed ook zelf een voorstel. Beide voorstellen kunnen nu worden
gewogen. Nogmaals, de VVD-fractie voelt zich in grote lijnen het meest thuis
bij de oplossing van het kabinet.De heer Van Dijke (RPF):Voorzitter! Dit is voor mij het eerste debat dat ik met de staatssecretaris
mag hebben. Het is wel niet zijn eerste debat met de Kamer, maar voor mij
wel mijn eerste met hem als staatssecretaris. Ik wil hem graag sterkte wensen
bij zijn zware taak, wat toch voorwaar niet als marginale arbeid valt te duiden,
althans als hij dit een beetje serieus ter harte neemt en daar heb ik het
volle vertrouwen in.De personeelsvoorziening in de agrarische sector is in bepaalde perioden
van het jaar problematisch. Piekperioden hebben vaak het karakter van paniekperioden.
Veel werkgevers kunnen in de oogsttijd niet voldoende personeel vinden en
niet zelden zien zij delen van de opbrengst van het land onder hun handen
wegrotten. Dat is uiteraard onaanvaardbaar. Het valt echter blijkbaar niet
mee om dit probleem uit de wereld te helpen. De vorige spreker sloot daar
zelfs zijn bijdrage mee af. Het is bijna onthutsend – ik blijf het een
mooi woord vinden – te moeten constateren dat de gehele Kamer
al jarenlang is doordrongen van de noodzaak om te komen tot een structurele
oplossing, maar dat wij er met elkaar altijd nog niet in zijn geslaagd om
die oplossing te realiseren. Ruim twee jaar geleden merkte de toenmalige SVR-voorzitter
Fase al op dat de politiek onvoldoende daadkracht heeft getoond om dit probleem
ook daadwerkelijk op te lossen.De voorgeschiedenis wordt niet bepaald gekenmerkt door eensgezindheid.
Implementatie van de afspraken uit het landelijk tuinbouwakkoord heeft daardoor
nog altijd niet plaatsgevonden. Omdat andere sprekers daar ook al over hebben
gesproken, ga ik daar nu niet verder op in. Het resultaat is echter dat wij
nu twee wetsvoorstellen bespreken waarin voor verschillende oplossingsrichtingen
is gekozen. Het kabinetsvoorstel dat vorig jaar juni is ingediend, heeft al
veel kritiek moeten doorstaan, onder andere van de D66-fractie. Het CDA was
blijkbaar zo ontevreden met de koers van het kabinet dat het bijna een jaar
geleden zelfs met een eigen wetsvoorstel kwam. Ik wil de indieners, de collega's
Van Ardenne, Biesheuvel en Reitsma ook complimenteren met dit initiatiefwetsvoorstel.
Het is in elk geval duidelijk dat er Kamerbrede steun is voor de regelgeving
voor piekarbeid. De sector zelf mag dan de primaire verantwoordelijkheid hebben
voor een adequate personeelsvoorziening, zij komt er blijkbaar niet aan toe
daaraan geheel op eigen kracht invulling te geven. In dit verband vraag ik
wat de sector momenteel zelf doet op het terrein van de implementatie van
het landelijk tuinbouwakkoord 1993. Blijkbaar is dit akkoord niet bij de gehele
sector populair. Welke gevolgen heeft dit voor de voortgang daarvan en wat
doet de sector zelf aan bijvoorbeeld verbetering van de arbeidsomstandigheden
en aan de imagoverbetering in het algemeen?Klopt het trouwens dat de problemen in de agrarische sector in de loop
van de jaren eerder af- dan toenemen? Of is het voorbarig om die conclusie
te verbinden aan het rapport van de Algemene Rekenkamer? Als ik dat rapport
lees, krijg ik toch de indruk dat de omvang van het probleem momenteel nogal
meevalt. Ik vraag de staatssecretaris of er al inzicht bestaat in de gang
van zaken rond de personeelsvoorziening in het nog lopende seizoen. Kan hij
daarbij vooral ingaan op de ontwikkelingen van de arbeidsomstandigheden, de
beloning, de banden tussen de arbeidsvoorziening en werkgevers in de agrarische
sector, alsmede op de mate waarin in de huidige uitvoeringspraktijk contra
legem wordt gewerkt? Aanvullend vraag ik welke verwachtingen het kabinet in
dit verband heeft van de gevolgen van het nog aanhangige wetsvoorstel betreffende
onder andere de rehabilitatie van de vrijlatingsbepaling in de Algemene bijstandswet.Mijnheer de voorzitter! Achteraf kunnen wij zeggen dat de sector minstens
een jaar langer heeft moeten wachten op een wettelijke regeling dan strikt
noodzakelijk was. Het plenaire debat werd vorig jaar uitgesteld omdat er geen
TICA-advies binnen was over de hoofdlijnen van de verzekeringsplicht. Nu wij
bijna een jaar verder zijn, is er nog altijd geen advies. Dat is jammer, omdat
het advies een heel ander licht op de gehele materie zou kunnen werpen. De
regering houdt daar ook rekening mee, zo lees ik in de nota naar aanleiding
van het verslag. Maar nog langer wachten zou betekenen dat het zelfs dubieus
zou zijn of een wettelijke regeling per 1 januari 1997 van kracht zou kunnen
zijn. Ik denk dan ook dat het verantwoord is om de parlementaire behandeling
van beide wetsvoorstellen nu af te ronden. De staatssecretaris zal deze keuze
van harte onderschrijven, gelet op zijn oproep van begin mei om op zo kort
mogelijke termijn duidelijkheid van alle betrokkenen te realiseren. Wel heb
ik mij afgevraagd waarom de indieners er in de achterliggende maanden niet
in zijn geslaagd om de wetsvoorstellen in elkaar te schuiven. Zijn daar pogingen
toe gedaan? Indien dat het geval is, waarop liepen die dan vast?Mijnheer de voorzitter! Ik kom bij de inhoud van de wetsvoorstellen. De
invulling van beide regelingen maakt duidelijk dat de oplossing wordt gezocht
in de financiële sfeer. Hiermee wordt impliciet verondersteld dat de
relatief geringe beloning een van de grootste, zo niet het grootste struikelblok
is voor een adequate personeelsvoorziening in de agrarische sector. Blijkbaar
stuiten de verschillende opties op nogal wat bezwaren. Twee eerdere kabinetsvoorstellen
liepen in de voorbereidende fase averij op en ook de twee voorliggende regelingen
hebben nogal wat kritiek te verduren gekregen.In het kabinetsvoorstel wordt uitgegaan van de vrijstelling van de premieplicht
en van premiecompensatie voor een beperkte periode en voor een beperkte doelgroep.
De doelgroep wordt in tweeën verdeeld: enerzijds uitkeringsgerechtigden
die in aanmerking komen voor een premievrijstelling en anderzijds studenten,
scholieren en huisvrouwen die in aanmerking komen voor teruggave van reeds
betaalde premies. De bezwaren tegen dit model zijn uitgebreid aan de orde
gesteld door zowel de Raad van State als verschillende fracties. Allereerst
kunnen wij ons afvragen of er nu voldoende financiële prikkels voor uitkeringsgerechtigden
ontstaan om te kiezen voor het doorgaans toch zware werk in de agrarische
sector. De premievrijstelling levert de werklozen op minimumniveau circa ƒ
100 voordeel. Ik vind de staatssecretaris erg optimistisch als hij stelt dat
dit een voldoende stimulans biedt om ook dit soort kortdurend werk te aanvaarden,
zeker als ik me daarbij realiseer dat er normaal gesproken geen reëel
uitzicht bestaat op een vaste baan. Waarop is dat optimisme dan gestoeld?Dat optimisme is in elk geval niet gestoeld op de scepsis van de Algemene
Rekenkamer ten aanzien daarvan. Premies die vele malen hoger liggen, hebben
namelijk in het verleden nauwelijks gewerkt, aldus de Rekenkamer. Op pagina
19 van het rapport van de Rekenkamer kunnen wij lezen dat een Limburgse gemeente
in 1995 aan werkzoekenden de mogelijkheid bood bij tuinders aan de slag te
gaan met behoud van 40% van de inkomsten bovenop de uitkering met een maximum
van ƒ 600. Van de 190 benaderde personen gingen er uiteindelijk zegge
en schrijve vier als aspergesteker aan de slag. Moeten wij uit dergelijke
recente ervaringen niet de conclusie trekken dat de aandacht niet primair
moet worden gericht op werkzoekenden maar op andere categorieën? Ik heb
het dan over huisvrouwen en studenten. Kan de staatssecretaris in dit verband
inzicht verschaffen in de premieregelingen van gemeenten gedurende dit jaar
en aangeven welke resultaten die regelingen hebben gehad?Een tweede bezwaar betreft de beperking van de regeling tot de agrarische
sector. Anderen spraken daar ook al over. Ik vind de onderbouwing daarvan
niet bijzonder overtuigend en de staatssecretaris erkent in het nader rapport
dat andere sectoren ook met problemen worden geconfronteerd. Mijn fractie
wil hier echter toch geen hard punt van maken. Het is inderdaad overduidelijk
dat die problemen in de agrarische sector het grootst zijn. Verder heb ik
begrepen dat een uitbreiding van de reikwijdte op termijn zeker ook bespreekbaar
moet worden geacht.Aan een derde nadeel van het voorgestelde til ik wel zwaar, te weten de
complexiteit van de uitvoering. Administratieve systemen moeten grondig worden
aangepast, loon- en premieberekeningen veranderen en zo meer. Ik verwijs hierbij
naar het uitvoeringstechnisch commentaar van het TICA. Door de complexiteit
is het allerminst uitgesloten dat een werkgever te goeder trouw een uitkeringsgerechtigde
in dienst neemt onder de voorwaarde van deze wet en dat hij er later achter
komt dat deze uitkeringsgerechtigde al gebruik heeft gemaakt van de premievrijstelling.
Mevrouw Doelman sprak hier ook al over. Ik vraag de staatssecretaris met nadruk
of kan worden gegarandeerd dat de bedrijfsvereniging voldoende zicht heeft
op de actuele stand van zaken.Een vierde knelpunt is het rondpompen van geld waarvan bij de premiecompensatieregeling
sprake is. De staatssecretaris zegt hierover in de nota naar aanleiding van
het verslag dat de aard van de regeling administratieve lasten met zich brengt.
Ziet hij dat zelf niet als een groot bezwaar? Ik kan mij voorstellen dat het
ingediende amendement een welkome aanvulling voor hem is. Ik hoor daarop graag
een reactie.In dit kader vraag ik nog eens aandacht voor het voorstel van het TICA
om het in veel simpeler oplossingen te zoeken, namelijk in de loonkostensubsidie.
Ook daarmee wordt tegemoetgekomen aan het knelpunt van te lage beloning. Ik
vraag mij af of de regering deze variant wel voldoende recht doet in de stukken.
Op pagina 4 van de nota naar aanleiding van het verslag somt de staatssecretaris
enkele bezwaren op tegen deze variant. De afbakening van het begrip "ingehuurde
arbeidskracht" stuit op problemen. Maar zijn die dan echt onoplosbaar? Verder
slaat het TICA volgens de staatssecretaris de plank mis, omdat het probleem
niet zou liggen in de lage beloning maar in het tekort aan personeel tijdens
piekperioden. Volgens mij, en ik dacht dat ik daar toch zeker niet de enige
in was, wordt dat tekort in belangrijke mate veroorzaakt door de geringe financiële
prikkel. Ik ga er overigens van uit dat het TICA-voorstel wel degelijk doorwerkt
in de nettobeloning van de werknemers en niet slechts in de loonkosten voor
werkgevers, zoals de staatssecretaris stelt. Immers, ik mag toch aannemen
dat een verhoging van het brutoloon ook gevolgen heeft voor het nettoloon?Tot slot wordt gesteld dat het TICA-plan niet leidt tot een vermindering
van de administratieve lasten. Dat zal wel waar zijn, maar hoe verhoudt het
TICA-voorstel zich op dit punt met het kabinetsvoorstel? Wil de staatssecretaris
daar expliciet op ingaan? Ik vind ook dat het kabinet gemakkelijk voorbijgaat
aan het feit dat de TICA-variant de wetgevingssystematiek van de sociale zekerheid
ongemoeid laat. Dit lijkt mij een belangrijk voordeel ten opzichte van de
twee voorliggende wetten.Ik vind overigens dat de indieners van het initiatiefwetsvoorstel zich
wel erg makkelijk van hun reactie op het TICA-voorstel af maken: het is nooit
officieel bij de Kamer ingediend en het zou, in het kader van hun voorstel,
te ver voeren om daar nu inhoudelijk op te reageren. Dat is natuurlijk een
prachtige manier om elke discussie dood te knuppelen. Misschien kunnen zij
in dit debat alsnog aangeven waarom zij de voorgestelde loonkostensubsidie
afwijzen.Mijnheer de voorzitter! Dat brengt mij bij het initiatiefwetsvoorstel.
Misschien is de grootste charme van dit voorstel – ook anderen hebben
daar al op gewezen – de eenvoud ervan. Het begrip "seizoenarbeid" wordt
in de betrokken fiscale wetten en socialezekerheidswetten geïntroduceerd
en degenen die seizoenarbeid verrichten, betalen nauwelijks belasting en premies.
Ik vind de betrekkelijke eenvoud een groot voordeel ten opzichte van het kabinetsvoorstel.
Daarnaast zijn er meer voordelen, bijvoorbeeld de reikwijdte. De regeling
is in principe voor iedereen toegankelijk. Verder is de financiële prikkel
veel groter dan in het kabinetsvoorstel. Wij hebben daarom de indruk dat deze
regeling een beter antwoord geeft op de chronische problemen van de personeelsvoorziening
in de agrarische sector. Overigens zie ik het initiatiefvoorstel vooral als
een soort wettelijk experiment op het onderhavige terrein, zonder het belang
ervan te bagatelliseren. Dat is zeker niet mijn bedoeling. De indieners hebben
niet voor niets een horizonbepaling opgenomen, want er blijft natuurlijk het
knelpunt dat collega Van der Vlies al heeft genoemd en waar ik daarom niet
verder op zal ingaan. Wel verwacht ik van de initiatiefnemers op dat punt
een reactie.Een belangrijk knelpunt naast de exclusieve aandacht voor de agrarische
sector betreft het ontbreken van een verplichting voor een ongevallenverzekering.
Anderen hebben dat al genoemd. De RPF-fractie staat niet bij voorbaat afwijzend
tegenover dit onderdeel van de wet. Wij hebben er al eerder voor gepleit om
niet onder alle omstandigheden een verzekeringsplicht voor te schrijven. De
indieners hebben ook enkele argumenten voor deze keuze aangedragen, maar de
RPF-fractie vraagt zich af of het niet op z'n minst wenselijk is om een wettelijke
aansprakelijkheidsverzekering voor te schrijven. Daarnaast dringt zich de
vraag op wat het lot is van bijstandsgerechtigden die in de periode van de
seizoenarbeid arbeidsongeschikt worden. Zij vallen terug in het bijstandsregime
en hebben aanzienlijk minder kans op reïntegratie. In hoeverre neemt
de sector de verantwoordelijkheid om zelf een verzekering af te sluiten? De
indieners veronderstellen dat de sector dat zal doen.Tot slot vraag ik op dit punt waarom niet wordt aangesloten bij het Duitse
model, waarvan de initiatiefnemers toch heel erg gecharmeerd zijn. Bij een
tewerkstelling van meer dan 15 uur per week en een maandsalaris dat hoger
is dan 590 Duitse mark zijn in Duitsland premies voor de sociale zekerheid
verschuldigd. Ik vraag de initiatiefnemers of dat daar belemmerend werkt.De heer Van Hoof (VVD):De heer Van Dijke heeft zich een paar keer positief uitgelaten
over het initiatiefwetsvoorstel. In mijn bijdrage heb ik het rijtje van punten
van de Raad van State aangegeven en daar heb ik een eigen invulling aan gegeven.
Kan de heer Van Dijke aangeven hoe hij aankijkt tegen al die bezwaren?De heer Van Dijke (RPF):De geachte afgevaardigde collega Van Hoof heeft ook gezegd dat bij elke
aangedragen oplossing wel een probleem te voegen zou zijn. Dat is inderdaad
bij elk voorstel het geval. Ik heb ook mijn bezwaren tegen het initiatiefwetsvoorstel
uitgebreid aangeduid. Alles heeft dus zijn eigen bezwaren. Op een gegeven
moment zul je de bezwaren en voordelen tegen elkaar moeten afwegen.De heer Van Hoof (VVD):Vindt u de eenvoud belangrijker dan een van de meest essentiële zaken
van onze sociale zekerheid, namelijk de verzekeringsplicht, de kring van verzekerden
en alle regelgeving daaromheen? Vindt u de eenvoud belangrijker dan mogelijke
strijdigheid met de Europese regelgeving of dan rechtsongelijkheid?De heer Van Dijke (RPF):Nee, om te beoordelen wat in dit verband belangrijker is, moet je alle
voor- en nadelen naast elkaar leggen en moet je tot een totale afweging komen.
Ik begrijp best dat de Europese Unie op dit punt een probleem zou kunnen worden.
Dat geldt overigens ook wanneer het TICA-voorstel zou worden gevolgd. Al met
al geloof ik niet dat je het zo simpel kunt stellen dat het initiatiefwetsvoorstel
aantrekkelijker is omdat het eenvoudiger is of omdat het beter aansluit bij
de systematiek in de sociale zekerheid. Ik vind dat te simpel. Je moet de
totale mix bekijken en op het eind van de rit een conclusie trekken. Ik ben
nog niet aan die conclusie toe, al heb ik wel eerlijk aangegeven dat mijn
voorkeur vooralsnog – ik wacht de beantwoording van beide zijden af –
uitgaat naar die eenvoud. Zeker op dit terrein vind ik eenvoud erg belangrijk.De heer Van Hoof (VVD):Ik heb mijn vraag met name gesteld om de afweging van de heer Van Dijke
een beetje te kunnen inschatten. De voordelen die hij heeft opgenoemd van
het initiatiefwetsvoorstel, daarvan heb ik eigenlijk alleen de eenvoud onthouden.
Al de andere, redelijk principiële bezwaren die er zijn, daar heb ik
hem niet eens over gehoord. Ik vraag mij dus af hoe de heer Van Dijke zijn
afweging maakt. Ik begrijp dat het een beetje vanuit de losse pols gebeurt.De heer Van Dijke (RPF):Nee. Ik heb mij positief uitgelaten over de verbetering die het amendement
beoogt aan te brengen. Ik heb de staatssecretaris ook gevraagd om daar een
antwoord op te geven. Ik laat nu nog niet het achterste van mijn tong zien.
Ik geef nu nog niet aan welke positie ik ga kiezen in dit debat. Ik heb gezegd
dat vooralsnog de eenvoud mij zeer aanspreekt. Dat zal ik straks ook als conclusie
aangeven. Ik heb natuurlijk wel oog voor de problemen die zich op de andere
punten voordoen.De heer Van Hoof (VVD):Ik begrijp dat de heer Van Dijke nu nog niet het achterste van zijn tong
wil laten zien. Daaruit leid ik af dat hij mij in tweede termijn volledig
antwoord geeft.De heer Van Dijke (RPF):Dat weet ik niet. Ik weet niet of ik alle argumenten hier nog eens uitputtend
de revue moet laten passeren. Waarom zou ik dat doen? Ik vind het te gemakkelijk
om te zeggen dat ik akkoord ga met het wetsvoorstel omdat ik het eenvoudig
vind. Dat is te gemakkelijk. Het is een totale afweging. In dat verband vind
ik de eenvoud, die zeker ten opzichte van het kabinetsvoorstel aansprekend
is, erg belangrijk.Voorzitter! Met betrekking tot het initiatiefwetsvoorstel maak ik de volgende
opmerking. Het biedt de mogelijkheid om het dienstverband te koppelen aan
het vereenvoudigde premie- en belastingregime. Zo kan een soort van belasting-
en premievrije proefperiode ontstaan. De RPF-fractie wil zich hier, met de
CDA-fractie, niet al te rigide opstellen. Het kabinet kiest uitdrukkelijk
niet voor die route. Blijkbaar zijn er goede redenen om daarvan af te zien.
Ik kan mij voorstellen dat de regering deze mogelijkheid als een vorm van
oneigenlijk gebruik bestempeld. Dat kan macro gezien zelfs nog een heel dure
grap worden. Hebben de initiatiefnemers daarmee wel voldoende rekening gehouden?
Bestaat er enig zicht op – al is het maar een indicatie – hoeveel
dit maximaal op jaarbasis zal gaan kosten?Voorzitter! Aan de regering en initiatiefnemers zou ik tot slot willen
vragen of onder het regime van hun voorstellen verbetering valt te verwachten
op het terrein van controle en handhaafbaarheid en ten aanzien van fraudebestrijding.
Los van deze wetgeving vraag ik mij af of daarvoor momenteel wel voldoende
opsporingsambtenaren van de inspectiedienst bij Sociale Zaken en Werkgelegenheid
worden ingezet. Biedt overigens de koppeling van bestanden niet de mogelijkheid
om snel en adequaat inzicht te krijgen in de rechtmatigheid van claims van
werkgevers en werknemers?Ik rond af. Beide wetsvoorstellen, mijnheer Van Hoof, vormen een sympathieke
poging om het probleem van de personeelsvoorziening in de piekperioden in
de agrarische sector op te lossen. Aan beide voorstellen kleven voor- en nadelen.
Ik heb al gezegd dat wat mij betreft vooralsnog het CDA-voorstel mij aantrekkelijker
voorkomt. Ik wacht echter met belangstelling de beantwoording af.Mevrouw Noorman-den Uyl (PvdA):Mijnheer de voorzitter! De tuinbouw is belangrijk voor Nederland. De piekarbeid
voor de oogst van zacht en hard fruit, de glasteelt, de bollen en het aspergesteken
hebben zeer specifieke kenmerken. Het gaat om een bederfelijk product, waarvan
het moment van oogst heel nauw luistert. Het gaat om vaak zware en intensieve
arbeid, waarmee in een zo kort mogelijke periode een zo hoog mogelijke productie
gehaald moet worden. De altijd onzekere weersomstandigheden bepalen mede de
kwaliteit en de hoeveelheid van de oogst. Daar komt bij dat de oogst van groente
en fruit zich in dunbevolkte gebieden in Nederland bevindt. Het ligt dan ook
voor de hand dat het aantrekken van arbeidskrachten voor dat werk niet simpel
is. De loonkosten, de concurrentie met het buitenland en soms een gebrek aan
gespecialiseerde mensen voor de oogst hebben in het verleden tot ernstige
misstanden in arbeidsomstandigheden geleid. In de seizoenarbeid in de tuinbouw
was er een jaarlijks wederkerend probleem met illegale arbeid,
het ontduiken van arbeidsvoorwaarden, het zwartwerken en het mislukken van
inschakeling van langdurig werklozen. Dat is het probleem waar wij oplossingen
voor zoeken.In de loop van de jaren is er wel het een en ander gebeurd. De commissie-De
Boer deed een groot aantal concrete voorstellen voor maatregelen ter oplossing
van de personeelsproblemen in de tuinbouw. Belangrijk was het tuinbouwakkoord,
dat in 1993 werd gesloten. Uit de nota naar aanleiding van het verslag bij
het wetsvoorstel dat de regering heeft gedaan, blijkt dat op een aantal onderdelen
de implementatie van dat akkoord nog onvoldoende invulling heeft gekregen.
Dat horen wij ook uit het veld. Ik vraag de staatssecretaris dan ook op welke
wijze hij denkt te bevorderen dat de afspraken die in het tuinbouwakkoord
ook onderling zijn gemaakt, daadwerkelijk worden uitgevoerd.De regering deed in het akkoord de toezegging om voor scholieren en studenten
een regeling te maken waardoor het aanbod van piekarbeid voor landbouwwerkgevers
verbeterd zou worden. Dat was moeilijker dan voorzien, zoals mag blijken uit
het feit dat er twee pogingen zijn gedaan om die regeling te ontwerpen. Deze
zijn respectievelijk bij de Raad van State en bij de Sociale verzekeringsraad
gestruikeld. De fractie van de PvdA kon zich erin vinden dat dit niet de weg
was die begaan zou moeten worden.Mevrouw Doelman-Pel (CDA):Het is mij niet helemaal duidelijk wat u bedoelt met de opmerking dat
delen van het tuinbouwakkoord niet zijn uitgevoerd. Welk deel is volgens u
dan niet uitgevoerd, waar de staatssecretaris aan moet meehelpen? Bedoelt
u bijvoorbeeld alleen de paragraaf over de arbeidsomstandigheden, waarover
een convenant is gesloten? Waar denkt u aan? Het is uiteindelijk de bedoeling
dat wij nu proberen nu echt structurele oplossingen te bieden, zodat het tuinbouwakkoord
volledig kan worden uitgevoerd.Mevrouw Noorman-den Uyl (PvdA):Ik denk bijvoorbeeld aan afspraken die gemaakt zijn over een gezamenlijke
inzet, aan afspraken over de melding en het aantrekken van seizoenarbeid bij
de uitvoeringsorganen. Ik praat over de aanloop en vraag mij af wat er nog
op de rails staat en wat er verder aan gebeurt.Mevrouw Doelman-Pel (CDA):Dan heeft u een andere insteek dan ik. Ik ga ervan uit dat de gemaakte
afspraken en convenanten over de werving van arbeidskrachten en over de arbeidsomstandigheden
gehandhaafd blijven. Hooguit zou je naar mijn idee nog kunnen vragen welk
positief zetje de staatssecretaris daaraan kan geven, maar ik ga uit van de
verantwoordelijkheid van de sector zelf, die haar ook op die manier beleeft.Mevrouw Noorman-den Uyl (PvdA):Ik heb de staatssecretaris dan ook gevraagd op welke hij wijze hij denkt
te bevorderen dat, enzovoort. Het is niet altijd zo dat de staatssecretaris
aan zet is, maar in het akkoord zijn afspraken gemaakt tussen werknemersorganisaties
en werkgeversorganisaties. Er valt nog iets te doen. De staatssecretaris en
wij zijn nu als overheid bezig om aan een deel van dat akkoord invulling te
geven, maar er zaten dus meer partijen aan tafel en ik spreek nu even de andere
partijen aan op de verantwoordelijkheid die ook zij binnen het akkoord hadden.
Is dat helder?Mijnheer de voorzitter! Het rapport van de Rekenkamer over de seizoenarbeid
in de tuinbouw is de meest recente doorlichting van de huidige situatie. De
conclusies van het rapport van 11 april van dit jaar zijn opvallend. De illegale
arbeid is afgenomen, onder meer als gevolg van kabinetsmaatregelen en een
strikte controle door de inspectie, en dat is een heel goede zaak. Maar ik
wijs erop dat misstanden nog steeds voorkomen, zoals de constructies met Poolse
arbeiders die in Nederland tegen Poolse lonen werken. Ik vind dat ze heel
strikt bestreden moeten worden. Ik vraag de staatssecretaris dan ook om het
beleid en de controle, ook in de bedrijven, strikt vol te houden.Door vernieuwingen in de oogstmethoden, bijvoorbeeld zwarte en witte plastic,
de inschakeling van Ierse arbeiders en het tijdig melden bij het arbeidsbureau,
zien tuinders kans om zelf te voorzien in het leeuwendeel van de behoefte
aan piekarbeiders. Ook dat blijkt uit het rapport van de Rekenkamer en dat
is een ontwikkeling van de laatste jaren. Het is een heel belangrijke conclusie
van het rapport. De grootste problemen in 1995 waren de 500 moeilijk vervulbare
vacatures in de asperges, die voorheen met een CBA-ontheffing door niet-euroarbeiders
werden vervuld.Een ander belangrijk aspect om de oordelen van het rapport van de Rekenkamer
te wegen betreft het feit dat in het onderzoeksjaar, het jaar daarvoor en
ook dit jaar nog gebruik is gemaakt van de drie contra-legemregelingen van
de BV TAB, de bedrijfsvereniging voor tabaksverwerkende en agrarische bedrijven.
Dat betekent dat de meting van de Rekenkamer wel heeft plaatsgevonden in een
situatie waarin binnen het arbeidsgebied gebruik is gemaakt van een regeling,
waarvan de PvdA zegt dat het zo niet langer door kan gaan. Dat tekent natuurlijk
wel de bevindingen.Het jaar 1996 heeft in de pers niet of nauwelijks geleid tot heftige discussies
over werklozen in de asperges of de bollen, zoals dat in voorgaande jaren
het geval was. Men kan zeggen dat dit aan het weer lag. Dat mag als het gaat
om zaken als oogst. Men kan ook zeggen dat het langzamerhand begint te wennen
en dat de interactie tussen werkgevers in de tuinbouw, werknemers en bemiddelingsorganisaties
tot een vorm is gekomen die ertoe leidt dat de grootste problemen in de pieken
opgelost zijn. Het weer kan die realiteit sterk beïnvloeden in tientallen
percentages. Die werkelijkheid gebiedt ook om niet lichtvaardig te concluderen
dat de problemen zijn opgelost en er niets meer hoeft. Er zijn problemen en
daarvoor zijn oplossingen nodig.Een andere conclusie – een meer onthutsende – was dat men
ondanks een goede bemiddeling van het RBA, de bedrijfsverenigingen en de sociale
diensten en inzet van premies en sancties uiterst sceptisch is over het plaatsen
van uitkeringsgerechtigden in de seizoenarbeid. Het aanbod werklozen in de
piekarbeid was zeer bescheiden en de uitval zeer hoog, tot 90%. De voorbeelden
vragen om veel meer inzicht dan de conclusie alleen dat het met de inschakeling
van werklozen niet lukt. In 1994 werden in Limburg 3400 werklozen benaderd.
Daarvan werden er 460 doorverwezen en van de 188 die werden geplaatst, maakten
er 37 het contract vol. Dat is één op de honderd.Nu de Rekenkamer constateert dat het niet ligt aan de inspanningen van
de arbeidsvoorziening, de bedrijfsvereniging en de sociale diensten, is de
vraag waar het probleem dan zit. Is de staatssecretaris bereid een nader onderzoek
te doen naar de reden waarom deze werklozen niet inpasbaar zijn in ongeschoold
werk dat ogenschijnlijk goed uitvoerbaar is? Ik vraag dat met name omdat deze
kennis ons kan leren om meer doelmatig en effectief om te gaan met het werk
van uitkeringsorganen en bemiddelingsorganisaties, maar ook als het gaat om
de motivatie en de kwalificatiekansen van werklozen. Ook die zijn gebaat bij
een scherper inzicht in wat een kansrijke bemiddeling kan zijn.Voorzitter! De sancties die de uitkeringsorganisaties toepassen zijn inmiddels
gelijkgetrokken. Daarvoor hebben wij regelgeving afgesproken. Dat geldt niet
voor de premiefaciliteit voor werklozen in de WW en voor werklozen in de bijstandswet.
Er zal binnenkort een nieuwe regeling komen, de WIW, voor allerlei vormen
van additionele arbeid en toeleidingsarbeid. Het is de bedoeling dat de gelden
die op dit moment gereserveerd zijn voor de premieregeling, in die nieuwe
voorziening gestopt gaan worden. Dat betekent dat de regelingen hier en daar
wat zullen veranderen. Ik ben bereid die ontwikkelingen af te wachten, vooral
ook omdat de Rekenkamer in tegenstelling tot wat mijn geachte collega voor
mij zei, van mening is dat zij niet in staat was een conclusie te trekken
over de werking van de premies, gezien de verschillen die zich voordeden.
Als het gaat over de werking van premies om mensen te motiveren vanuit hun
werkloosheidssituatie aan de slag te gaan in bijvoorbeeld de seizoenarbeid,
kan hieraan geen conclusie worden verbonden. Ik schat in dat bij de nieuwe
WIW-regeling nieuwe afspraken tussen gemeenten worden gemaakt, vooral in regionaal
verband. De regeling zal veelal in regionale samenwerking worden uitgevoerd.
Dit kan leiden tot afstemming van premieregelingen, maar het lijkt mij goed
om dit traject af te wachten. Hetzelfde geldt voor de resultaten van het onderzoek
waar ik om heb gevraagd.Voorzitter! In het rapport van de Rekenkamer wordt, waar het gaat om seizoenarbeid
waarvoor een premievrijstellingsregeling van toepassing is, gesteld dat er
in het hoogseizoen wel degelijk sprake is van verdringing. In de nota naar
aanleiding van het verslag ontkende de regering dit verschijnsel. Ik vraag
de staatssecretaris om dit te verduidelijken. Het onderzoek van de Rekenkamer
is later gepubliceerd dan de nota naar aanleiding van het verslag. Welke risico's
ziet de staatssecretaris in de nieuwe regeling zoals de regering die voorstelt
als het gaat om de risico's van verdringing?Voorzitter! Ik richt mij vervolgens op het wetsvoorstel van de fractie
van het CDA. Mijn fractie heeft grote waardering voor het feit dat die fractie
een initiatiefwetsvoorstel heeft gemaakt. Het voorstel van de leden Van Ardenne-van
der Hoeven, Biesheuvel en Reitsma vormt een bijdrage in het denken over de
wijze waarop problemen van de seizoenarbeid in de agrarische sector kunnen
worden opgelost. Echter, een van de meest wezenlijke pijlers waarop het voorstel
is gebouwd, de premievrijstelling, heeft in de opvattingen van de indieners
als consequentie dat werknemers met een inkomen tot ƒ 3000 netto niet
meer verplicht verzekerd zijn. Weliswaar wordt op een vrijwillige verzekering
aangedrongen, maar daarvoor zijn er geen garanties. Vooral het onverzekerd
zijn voor arbeidsongevallen is in de ogen van de PvdA onaanvaardbaar. Ik zeg
maar gewoon waar het op staat.Ik vind verder dat een van de basiselementen van ons socialezekerheidssysteem –
een dienstverband leidt tot altijd tot verplichte verzekering – in dit
voorstel wordt doorgesneden. Dat gebeurt weliswaar op grond van het argument
dat er niet sprake is van een regulier dienstverband, maar om met een tientje
per uur ƒ 3000 te verdienen, is men zeer langdurig werkzaam. Voor ons
is dit een overweging op grond waarvan dit onderdeel van het CDA-voorstel
ons niet kan bekoren. Wij voelen daar eigenlijk niks voor.Niettemin wil ik hierover enkele vragen stellen. Het feit dat men hierin
is gedoken om na te gaan of niet een oplossing kan worden gevonden, vormt
voor mijn fractie een reden om hierbij even stil te staan. In het voorstel
wordt aangegeven dat er sprake is van 18 mln. verlies aan belastinginkomsten,
maar waar het gaat om de premies wordt er in financiële zin niets over
gezegd. Ook wordt niet aangegeven hoe hoog de premieverhoging zou moeten zijn
om het verlies van premie-inkomsten als gevolg van deze regeling te compenseren.
Ik heb begrepen dat het zou gaan om zeer aanzienlijke verhogingen, maar ik
zie dit graag verduidelijkt.Mevrouw Doelman-Pel (CDA):Voorzitter! Mevrouw Noorman spreekt harde taal over de onaanvaardbaarheid
van het niet verzekerd zijn. Omdat ze zulke harde taal spreekt, vraag ik mij
nieuwsgierig af of wij binnenkort in de Kamer een voorstel zullen zien om
de alfahulpen af te schaffen. Die zijn namelijk ook niet verzekerd.Mevrouw Noorman-den Uyl (PvdA):Ik kan mij herinneren hoe wij daarover met elkaar hebben gesproken, ook
al was ik daar niet in persoon bij. Mijn fractie heeft daarover gesproken.Mevrouw Doelman-Pel (CDA):Ik vraag het niet aan mezelf maar aan ú.Mevrouw Noorman-den Uyl (PvdA):Voorzitter! Ik ben begonnen met aan te geven dat seizoenarbeid niet zomaar
vrijwilligerswerk is; het is vaak fysiek zware arbeid. Als mensen dat werk
verzetten, moet er sprake zijn van een reële arbeidsovereenkomst. Daarvan
is de verplichte verzekering, al dan niet met premie – daar wil ik het
best over hebben – een onlosmakelijk onderdeel.Mevrouw Doelman-Pel (CDA):Ik neem aan dat u consequent bent en de andere soorten werk dan ook onaanvaardbaar
vindt, waaronder de alfahulp.Mevrouw Noorman-den Uyl (PvdA):Wij zullen de discussie hierover over niet al te lange tijd aangaan, en
wel op het moment dat het TICA advies heeft uitgebracht over de kring van
verzekerden. Dan zal duidelijk gemaakt moeten worden welke categorie daar
al dan niet in thuishoort.Mevrouw Doelman-Pel (CDA):Alleen voor deze kring heeft u het alvast vastgesteld!Mevrouw Noorman-den Uyl (PvdA):Ja, daar kunt u verzekerd van zijn. Ik voel mij daarin ook gesterkt door
de adviezen van de Raad van State, het TICA en reeksen andere
organisaties.Mevrouw Doelman-Pel (CDA):Dan zien wij dit straks terug in de discussie over andere kringen van
verzekerden en andere soorten werk, die soms beperkt van inhoud zijn maar
soms ook zwaar zijn. U wilde toch niet beweren dat alfahulpen soms geen zwaar
werk moeten verrichten? De huishoudelijke dienstverlening bij de mensen die
daarop zijn aangewezen, kan net zo goed zwaar zijn. Wat dat betreft kan dit
voor u een parallel zijn om daartoe nu ook te beslissen.Mevrouw Noorman-den Uyl (PvdA):Wij zullen elkaar zeer binnenkort verder spreken over dit thema.Nu spreken wij over de agrarische sector, de tuinbouw en over het feit
dat mensen daar gedurende een aantal weken intensieve en zware arbeid verrichten.
Er is geen enkele reden – ook niet de economische situatie van de bedrijfstak
of de wijze waarop het werk georganiseerd is – om de mensen zich vrijwillig
te laten verzekeren. Wij hebben hier een systeem, waarin arbeid in dienstverband
direct gekoppeld is aan een verplichte verzekering en ik hecht eraan dat dit
in deze optiek ook rechtovereind blijft. Ik sluit mij overigens aan bij de
vragen van andere fracties over dit voorstel. De Raad van State heeft een
groot aantal kritische punten gegeven. Het is de bedoeling van de indieners
om de premieverhoging niet op de bedrijfstak af te wentelen maar op het geheel
van bedrijven en organisaties. Hebben de indieners zich overigens ook afgevraagd
wat de premiestijging zou zijn als de lasten binnen de bedrijfstak zelf gedragen
zouden worden? Gezien de Europese regelgeving zou dat toch een ander licht
op de zaak werpen. Kunnen de indieners dit verhelderen?Voorzitter! Het TICA heeft in zijn alternatief een inventieve oplossing
aan de hand gedaan om een aantal andere nadelen op te lossen. Het TICA-alternatief
bestond uit een loonkostensubsidie in de vorm van een forfaitaire regeling
voor werkgevers met piekarbeid, uit te voeren door de belastingdienst. Ogenschijnlijk
een simpele en eenvoudige oplossing, maar het voorstel leidt niet tot vermindering
van administratieve lasten – dat doet het CDA-voorstel overigens ook
niet – en het introduceert nieuwe en moeilijk controleerbare begrippen
als "extra ingehuurde arbeidskrachten". Hoewel wij veel waardering hebben
voor het meedenken in deze problematiek, volgt de PvdA dit voorstel dan ook
niet.Voorzitter! Ik wil overgaan naar de huidige regelingen van de BV TAB om
duidelijk te maken dat de huidige drie contra-legemregelingen naar de mening
van mijn fractie geen alternatief zijn, ook al hamert het veld er keer op
keer op dat de huidige regelingen in stand moeten blijven. Maar er is nu niets;
wat er is, past niet in de wetgeving. Onze fractie acht het niet langer verantwoord
om deze gedoogde regelingen te handhaven. Ook het feit dat het advies over
de kring van verzekerden tot op heden niet op tafel ligt, is voor ons geen
reden om nog langer te wachten. Het is van belang om op korte termijn een
beslissing te nemen.Voorzitter! Er is in de boezem van de Kamer hard nagedacht over andere
oplossingen, bijvoorbeeld een hectareregeling. Doel daarvan was om een administratieve
vereenvoudiging te realiseren door een loonkostensubsidie per hectare via
een forfaitaire regeling. Uit nadere studie bleek dat de beoogde administratieve
winst zich niet voordoet. Daarnaast ontstaan er problemen met het feit dat
het personeel dat seizoenarbeid doet zeer divers is. Het is vaak familie en
er zijn vaak vaste en tijdelijke krachten. Dan biedt een forfaitaire regeling
weinig soelaas.Voorzitter! Dan kom ik bij het wetsvoorstel marginale arbeid. Het wetsvoorstel
voldoet aan de randvoorwaarden die door de Raad van State en de Sociale verzekeringsraad
zijn gesteld. Allereerst wijs ik op: geen arbeid in dienstverband zonder verzekeringsplicht.
Premievrijstelling is in tijd (vier weken) en hoogte (minimumloon-plus) beperkt
mogelijk. Zo'n regeling moet voor alle bedrijfstakken gelden. De regeling
moet weinig fraudegevoelig, goed controleerbaar en niet ingewikkeld in administratieve
zin zijn. En de bedrijfstak zelf financiert de regeling. De premievrijstelling
werknemersverzekeringen voor werkzoekende uitkeringsgerechtigden voor seizoenarbeid
voor maximaal vier weken voldoet aan alle vereisten. Ik ben overigens zeer
geïnteresseerd in het antwoord op de vraag die de heer Van Hoof heeft
gesteld in de richting van de staatssecretaris: is een optie van 30 dagen
in plaats van vier weken mogelijk? Ik verzoek de staatssecretaris wel daarbij
in te gaan op de fraudegevoeligheid en de controleerbaarheid van zo'n regeling.
Immers, dat is een van de belangrijke pijlers waarop de oplossing moet rusten.De PvdA-fractie heeft in het verslag op het regeringsvoorstel al gezegd
dat zij het in principe een goede regeling vindt. Dat neemt niet weg dat het
antwoord op de vraag die ik eerder stelde over de inschakeling van werklozen,
wel degelijk van belang is. Want als de slaagkans van inschakeling van werklozen
zo gering is, kunnen wij wel mooie regelingen maken maar dan zal daarvan weinig
gebruik worden gemaakt. Daarom wijs ik er nogmaals op dat het belangrijk is
om daarop meer greep te krijgen.Het tweede deel van het regeringsvoorstel betreft de compensatieregeling
via de bedrijfsvereniging voor tijdelijk werk dat verricht wordt door scholieren,
huisvrouwen en gepensioneerden. Ik acht die regeling voor verbetering vatbaar.
Ik wijs op het amendement dat de heer Van Hoof heeft ingediend en dat tevens
is ondertekend door de fracties van D66 en de PvdA. Dit amendement zet de
compensatieregeling om in een bedrijfstakgewijze premieregeling. Bovendien
blijft men verzekerd en is er sprake van een aanzienlijke administratieve
vereenvoudiging. Men hoeft geen premie af te dragen. En dus hoeft men niet
vooraf premie af te dragen en vervolgens kwijtschelding te vragen om naderhand
het geld terug te krijgen. In dat opzicht draagt de regeling bij aan een oplossing
van de problematiek van de bedrijfstak. De financiering binnen de bedrijfstak
vind ik passend.Uit het overleg met het LTO vorige week blijkt dat op dit moment het echte
probleem nog de concurrentiepositie en daarmee de loonkosten is. Wij hebben
veel geprobeerd en er is veel bereikt door werkgevers, werknemers en de rijksoverheid.
Nu moet er nog iets gebeuren wat de concurrentiepositie en daarmee de loonkosten
verbetert. Daaraan voldoet het geamendeerde regeringsvoorstel. Ik sluit mij
dan ook aan bij de analyse van de heer Van Hoof. Hij stelde dat het opvallend
is dat tijdens de lange periode die aan de totstandkoming van
dit voorstel vooraf is gegaan, de problemen verschoven zijn: van de schaarste
aan personeel naar de loonkosten en vervolgens naar de administratieve problemen
die seizoenarbeid bemoeilijkten.Voorzitter! Ik realiseer mij goed dat sommigen in de bedrijfstak zullen
zeggen: als de prijs van de oplossing van de problemen door ons moet worden
betaald, is het een sigaar uit eigen doos. Ik bestrijd dat. Immers, de problematiek
van de loonkosten doet zich met name in de piekarbeid voor. En de solidariteit
tussen bedrijven begint in de bedrijfstak zelf. Ook de toekomstige ontwikkelingen
in de sociale verzekeringen kennen clusters van vergelijkbare risicodragende
bedrijven. De beperking van de administratieve lasten helpt de werkgever in
de uitvoering van zijn bedrijf. De inschakeling van werklozen in de tuinbouw
is nodig. Ik hoop dan ook dat met deze regeling en een goed gecoördineerde
aanpak van alle betrokkenen in het veld een jarenlang bestaand probleem blijvend
kan worden opgelost.De heer Rabbae (GroenLinks):Voorzitter! Ik wil graag de initiatiefnemers complimenteren met hun medewetgevende
arbeid. Waarschijnlijk was dit ook seizoenarbeid, alleen, niet structureel.
Natuurlijk wil ik de staatssecretaris opnieuw enigszins warm bejegenen voor
zijn aanwezigheid om zijn eigen wetsvoorstel te verdedigen.Voorzitter! Met beide wetsvoorstellen beoogt men een oplossing te vinden
voor de personeelsproblematiek in de land- en tuinbouw, met name met betrekking
tot de seizoenarbeid. Wij weten allemaal dat voor beide initiatieven op de
achtergrond het akkoord tussen de sector, de arbeidsvoorziening en het ministerie
van Sociale Zaken en Werkgelegenheid speelt. Met dat akkoord wilde men tot
een oplossing komen. In dat verband is het goed te constateren dat van deze
kant een initiatief voor een oplossing is genomen, maar even goed is het om
na te gaan in hoeverre de afspraken die destijds zijn gemaakt inderdaad zijn
nagekomen. Deze afspraken luidden als volgt. De sector zou werken aan verbetering
van de arbeidsomstandigheden ter plekke. De sector zou werken aan verbetering
van het melden van vacatures bij de arbeidsbureaus. De sector zou ook de totstandkoming
van arbeidspools bevorderen. Persoonlijk had ik gehoopt dat het aan elkaar
"knopen" van gedeelten van arbeid de mogelijkheid met zich bracht om tot een
meer langdurige arbeidsverschaffing te komen. Dat zou een positieve invalshoek
zijn. Ten slotte zou de overheid proberen een bijdrage te leveren aan de oplossing
van deze problematiek. Zij zou dat doen via de loonkosten en via een regeling
voor scholieren en studenten. Op dit gebied zullen de initiatiefnemers even
goed als de staatssecretaris zijn geïnformeerd. Mijn vraag is: kunnen
de indieners van de voorstellen aangeven wat op dit moment de stand van zaken
is met betrekking tot het uitvoeren en nakomen van de afspraken die destijds
zijn gemaakt? Er was een evenwichtig pakket. Dat evenwicht moeten wij ook
bij de uitvoering goed handhaven.Voorzitter! Naar mijn opvatting zijn beide voorstellen gelijkwaardig.
Ik zal ze beide bij mijn beoordeling betrekken. Voordat ik tot die beoordeling
kom, wil ik op twee belangrijke elementen wijzen. Achten de indieners het
risico aanwezig dat het voor de werkgevers mogelijk wordt om het werk in het
eigen gebied zodanig in stukjes te knippen dat men veelvuldig gebruik kan
maken van seizoenarbeiders om op die manier maximaal profijt te hebben van
deze constructie? Ik vraag dit ook omdat tijdens de schriftelijke voorbereiding
de staatssecretaris heeft beweerd dat zulks niet mogelijk is. Hij zei dat
alleen al het inwerken van personeel op dit terrein zoveel tijd zou kosten
dat de werkgever op die manier niets zou kunnen. Daarmee doet de staatssecretaris
het voorkomen dat je een inwerktijd nodig hebt om appels te kunnen plukken
en asperges te steken. Maar goed, misschien spreken wij over verschillende
terreinen. Echter, op dit punt krijg ik graag een antwoord, zowel van de staatssecretaris
als van de initiatiefnemers.Dan mijn tweede punt. Hebben wij met het treffen van een voorziening die
door de verschillende indieners wordt voorgesteld, de garantie dat op dit
terrein in de sector de problemen uit de wereld zijn? Ik vraag dit ook naar
aanleiding van het boek van Stella Braam. Zij is een journaliste die zich
als gewoon werkzoekster had vermomd en zich tijdens de seizoenpiek bij verschillende
arbeidsbureaus meldde. Zij heeft op geen enkele manier werk kunnen vinden.
Uit de reacties van de arbeidsconsulenten viel in ieder geval te destilleren
dat er helemaal geen vacatures voorhanden waren. Een werkgever en zijn vrouw
waren zo aardig om de vrouw te bellen naar aanleiding van de publicatie van
haar boek. Zij gaven aan dat veel werkgevers op dit terrein liever werken
met Polen en studenten en dat andere groepen minder in aanmerking komen voor
arbeid. Dat is overigens slechts een indicatie. Het hoeft niet op te gaan
voor alle werkgevers in alle situaties, maar wij moeten wel de zekerheid hebben
dat het treffen van een oplossing hiervoor de garantie biedt dat het probleem
terzake is opgelost. Anders hollen wij weer achter de feiten aan of zijn wij
bezig met het oplossen van de verkeerde problematiek.Dan het oordeel over beide wetsvoorstellen. Beide hebben de aantrekkelijkheid
dat groepen mensen in staat worden gesteld om een extraatje te verdienen.
Dat is altijd een belangrijke stimulans voor mensen om zich aan te bieden
voor werk. Beide regelingen beogen een adequate oplossing voor deze seizoenproblematiek,
maar uiteraard is sprake van een aantal verschillen. In het wetsvoorstel van
de staatssecretaris wordt op de uitkeringsgerechtigden gemikt, maar de initiatiefnemers
gaan ervan uit dat meer groepen moeten worden benaderd, of in ieder geval
toegang moeten krijgen tot deze regeling. De benadering van de staatssecretaris
spreekt mij eigenlijk meer aan, maar het voorstel van de initiatiefnemers
kan op een gegeven moment een meerwaarde hebben, vergeleken met de beperkte
benadering van de staatssecretaris. Stel bijvoorbeeld dat het aanbod van de
kant van de uitkeringsgerechtigden onvoldoende is. Dan zit je met een probleem.
Met het oog hierop vraag ik de staatssecretaris of hij bereid is om de brede
benadering van de initiatiefnemers over te nemen. Het is het beste om beide
voorstellen in elkaar te schuiven, maar ik begrijp dat beide partijen hun
eigen positie in dezen in acht willen nemen. Ik vraag dat ook, omdat wellicht
een constructie mogelijk is, waarbij de aandacht eerst wordt
gericht op de uitkeringsgerechtigden om vervolgens, als het aanbod van die
kant onvoldoende is, andere groepen in aanmerking te laten komen. Op die manier
is een scala van arbeidsaanbod aanwezig.Dan de dekking van beide regelingen. De dekking, zoals de staatssecretaris
die naar voren brengt, wordt volledig binnen de sector gevonden, alhoewel
sprake is van enige stijging van de premiedruk. Dat mag echter, zo heb ik
begrepen, geen grote naam hebben. De dekking van het voorstel van de initiatiefnemers
wordt deels gezocht bij enige stijging van de premiedruk, terwijl het andere
deel wordt betaald door de belasting, tot een bedrag van 18 mln. Dat is een
belangrijk verschil tussen beide benaderingen.Dan het gevoelige aspect van de verzekeringsplicht bij het inschakelen
van mensen bij de arbeid. Dat is met name van belang bij ongevallen. Wat dat
betreft is sprake van een pluspunt, kijkend naar het voorstel van de initiatiefnemers.Het laatste punt betreft de positie van Brussel. Vergis ik mij als ik
zeg dat het voorstel van het kabinet waarschijnlijk een grotere kans heeft
om geen problemen te krijgen met Brussel dan het voorstel van de initiatiefnemers?
In het laatste is namelijk sprake van enige steun van de bedrijfstak via de
belasting.Voorzitter! Het is duidelijk dat mijn fractie vanwege genoemde elementen
tendeert naar het steunen van het kabinetsvoorstel. Uiteraard hoor ik graag
eerst de reactie van de staatssecretaris en de indieners van het initiatiefvoorstel
voordat wij een definitief oordeel geven.De heer Van Middelkoop (GPV):Voorzitter! In een tijd waarin bijna iedereen het heeft over flexibilisering
van de arbeidsmarkt is het toch wat merkwaardig dat voor de vereiste flexibilisering
die rekening houdt met de eeuwenoude wisseling van seizoenen, nog steeds geen
echt bevredigende regeling is ontworpen. Over de maakbaarheid van de samenleving
gesproken! Eveneens is het merkwaardig dat in een land waar nog altijd sprake
is van een groot werkloosheidsprobleem, het in een aantal gevallen niet mogelijk
blijkt te zijn voldoende werknemers voor seizoengebonden arbeid te rekruteren.
Lange tijd was ik in de veronderstelling dat dit knelpunt zich bij een aanzienlijk
deel van de arbeidsvraag in de land- en tuinbouw voordoet, maar op basis van
het rapport van de Algemene Rekenkamer kom ik echter tot de conclusie dat
het probleem zich vooral toespitst op een relatief klein gedeelte van de totale
arbeidsbehoefte. Vooral tuinders bleken, volgens de Algemene Rekenkamer, immers
zelf in het leeuwendeel van de behoefte aan piekarbeiders te kunnen voldoen.
Ik moet zeggen dat dit ook mijn alledaagse of allezomerse waarneming is, zelf
levend in een tuinbouwgebied.Toch is het probleem voor de land- en tuinbouw wat breder. Het gaat niet
alleen om het voorzien in de arbeidsbehoefte maar ook om de betaalbaarheid
van deze seizoenarbeid, hoewel dit nadrukkelijk met het eerste samenhangt.
Voor veel bedrijven in de sector waarin de productie zeer arbeidsintensief
is en er opgebokst moet worden tegen de concurrenten in het buitenland, is
verlaging van de arbeidskosten zeker op dit moment een overlevingsvoorwaarde.
De hoogte van deze arbeidskosten is voor veel werkgevers een belemmering om
voldoende personeel te krijgen. Dit knelpunt blijkt structureel te zijn. Ik
vind het daarom terecht dat er gezocht wordt naar een structurele oplossing
en ben blij dat er in elk geval oplos- singsmogelijkheden voorliggen, zelfs
twee op dit moment.Met betrekking tot seizoenarbeid moet niet een werkloosheidsprobleem maar
een werkgeversprobleem worden opgelost. In de praktijk is wel gebleken dat
ondanks grote aantallen werklozen in de directe omgeving van bijvoorbeeld
de glastuinbouw het probleem blijft bestaan. Ik zie dat zelf. Ik woon in de
B-driehoek. Vlak daarbij, in Rotterdam, leven tienduizenden werkloze mensen
en men krijgt die gewoon niet bij die tijdelijke vacatures. Dat is de werkelijkheid
die ik al jaren hoor vertellen door tuinders. Dus het brengen van die werklozen
bij de vacatures blijkt gewoon niet te werken.Bepalend voor het type regelgeving moet dan ook niet primair zijn het
inschakelen van langdurig werklozen, hoe nobel die doelstelling op zichzelf
ook is – elke langdurig werkloze die wij zo aan het werk krijgen is
er een waar je blij mee moet zijn, daarover geen misverstand – maar
het moet hier toch gaan om het faciliteren van mogelijkheden voor werkgevers
om in piekperioden zonder al te veel problemen en tegen relatief lage arbeidskosten
voldoende arbeidskrachten in te schakelen. Daar is het wenselijk dat werkgevers
deze faciliteiten voor een zo groot mogelijke groep kunnen gebruiken. Het
regeringsvoorstel vind ik daarin beperkter dan het initiatiefvoorstel dat
een verlaging van de kosten voor alle seizoenarbeid binnen de randvoorwaarden
mogelijk maakt.De faciliteit binnen het regeringsvoorstel is gekoppeld aan een aaneengesloten
dienstbetrekking met een maximumtermijn van vier weken. Daar begrijp ik eerlijk
gezegd weinig van, want alleen al hierdoor is het voor een werkgever bijvoorbeeld
onmogelijk om dezelfde uitkeringsgerechtigde tijdens twee piekperioden verspreid
over het jaar in te schakelen. En dat is toch wat vaak wordt gevraagd. Alleen
al dit vereiste geeft naar mijn gevoel aan – ik spreek ook een beetje
vanuit die alledaagse ervaring – dat de bewindsman kennelijk een regeling
heeft willen maken die op papier eenvoudig is, dat zij erkend, maar die met
de praktijk weinig te maken heeft. Het initiatiefvoorstel daarentegen is flexibeler,
omdat niet een termijn maar een maximumloonbedrag bepalend is. Wordt dit loonbedrag
overschreden, dan geldt alleen voor het meerdere het gewone belastingtarief.
Ik heb daarover een vraag. Het begrip "seizoenarbeid" kan heel rekkelijk zijn.
Is het niet beter voor de bepaling of er sprake is van seizoenarbeid, het
verdiende bedrag als een van de indicatoren te gebruiken? Dat betekent dat
als het loonbedrag hoger is dan ƒ 3000 er geen sprake is van seizoenarbeid.
Punt uit. Als iemand meer verdient dan dat bedrag, spreken wij niet meer over
seizoenarbeid. Het totale verdiende bedrag kan dan onder het gewone belastingtarief
vallen. Wat is de reactie van de initiatiefnemers hierop?De door de regering voorgestelde premiecompensatie, die in tegenstelling
tot de premievrijstelling niet beperkt is tot uitkeringsgerechtigden, zal
naar verwachting zo'n administratievelastenverzwaring tot gevolg hebben dat
er weinig voordeel voor de werkgever overblijft. Ik kan hierover dan ook niet enthousiast worden. Ik heb enige verwachting van het amendement
dat de coalitiepartijen hedenavond op tafel hebben gelegd.Voorzitter! U merkt dat ik meer sympathie heb voor het initiatiefvoorstel.
Toch zijn er belangrijke elementen in het regeringsvoorstel die ontbreken
in het initiatiefvoorstel. In het voorstel van de regering wordt bijvoorbeeld
voor de premievrijstelling geen beperking gesteld aan de te verrichten werkzaamheden
of sectoren waarbinnen de arbeid plaatsvindt; dit in tegenstelling tot het
initiatiefvoorstel. De initiatiefnemers merken wel op dat het, wanneer het
experiment – zo beschouwen zij het kennelijk – slaagt, de bedoeling
is om alle sectoren waar sprake is van seizoenarbeid onder de werking van
de regeling te brengen. Voordat dit gerealiseerd is, zijn wij natuurlijk wel
vier jaar verder.Voor deze langdurige bevoordeling van seizoenarbeid bij werkgevers die
zijn aangesloten bij de BV TAB moet een goede rechtvaardigingsgrond bestaan.
Die is er ook wel, maar er zijn ook schaduwzijden. Een voorbeeld werd mij
aangereikt in een brief die ik de afgelopen tijd mocht ontvangen. Hoe kan
worden gerechtvaardigd dat een snijbloemenkweker wel gebruik kan maken van
een vereenvoudigd premie- en belastingregime en een droogbloemenproductiebedrijf,
die voor zijn productie van deze kweker afhankelijk is en dus ook seizoenarbeid
kent, niet? Er is sprake van een zekere willekeur in het leggen van de lijn
met de BV TAB. Zulke productiebedrijven hebben immers ook te maken met zware
internationale concurrentie. Het voortbestaan van deze bedrijven is een voorwaarde
voor het economisch bestaan van de kwekers. Kennen de initiatiefnemers dit
soort voorbeelden en, zo ja, kunnen zij dan een goede rechtvaardiging geven
van de grens zoals zij die hebben getrokken?Voorzitter! Het imago van niet al te goede arbeidsomstandigheden in delen
van de land- en tuinbouw is een ander belangrijk aspect dat in deze sector
belemmerend heeft gewerkt voor de werving van arbeidskrachten. Het is en blijft
beroerd dat er nog altijd geen nieuwe tuinbouw-CAO is, juist op het moment
dat die sector afhankelijk wordt van de overheid. Hoewel ik besef dat aan
de verbetering van het arbeidsklimaat gewerkt wordt, zeker in individuele
bedrijven, kunnen werkgevers extra worden gestimuleerd door het belasting-
en premieregime voor seizoenarbeiders alleen te laten gelden voor bedrijven
waar de arbeidsomstandigheden naar bevinding van de arbeidsinspectie acceptabel
zijn. Misschien is hierdoor op korte termijn een klimaatverandering te realiseren.
Ik weet niet of zo'n cesuur technisch haalbaar is, maar dit werd mij als een
aardige suggestie aangereikt en ik geef haar maar door aan de initiatiefnemers.Hoewel de regeling niet primair is gericht op uitkeringsgerechtigden,
moet er mijns inziens wel naar worden gestreefd dat ook uitkeringsgerechtigden
worden geprikkeld om seizoenarbeid te aanvaarden. Ik vraag mij echter af of
met name bijstandsgerechtigden door de voorgestelde regeling een prikkel ontvangen.
Voor de meeste bijstandsontvangers bestaat immers geen vrijlatingsregeling
meer. Wel bestaat de mogelijkheid om een gemeentelijke premie te ontvangen
bij werkaanvaarding. Dit premiebeleid is in veel gevallen gericht op het aanvaarden
van werk waardoor er uitzicht ontstaat om uit de bijstand te komen. Is het
volgens de staatssecretaris te verwachten dat deze premies worden verstrekt
aan bijstandsgerechtigden die kortdurende seizoenarbeid verrichten?De initiatiefnemers stellen dat werknemersverzekeringen voor seizoenarbeiders
onnodig zijn, omdat dezen reeds op een andere grondslag zijn verzekerd. Ook
anderen hebben over deze zwakke plek van het initiatiefvoorstel gesproken.
Dat huisvrouwen niet verzekerd zijn krachtens de WW of de Ziektewet is doorgaans
geen ramp omdat zij niet van het seizoeninkomen afhankelijk zijn. Bij de arbeidsongeschiktheidsverzekering
ligt dit anders. Een huisvrouw die over een aantal jaren de arbeidsmarkt weer
wil betreden en nu tijdens het verrichten van seizoenarbeid bij een fruitteler
van de trap valt, behoort verzekerd te zijn tegen de risico's van arbeidsongeschiktheid,
omdat er bij arbeidsongeschiktheid sprake kan zijn van toekomstige inkomstenderving.
Een soortgelijk verhaal geldt voor de ontvangers van een bijstandsuitkering.
In reactie op het advies van de Raad van State merken de indieners op dat
het niet noodzakelijk is om de werkgevers te verplichten een particuliere
verzekering tegen arbeidsongevallen te laten afsluiten, onder andere omdat
de ervaring leert dat werkgevers deze verantwoordelijkheid zelf wel nemen.
Zo staat dit letterlijk in de stukken. Is dat wel zo? Dat was mijn eerste
reactie bij het lezen van deze passage en ik wil dit in deze vorm vragend
aan de initiatiefnemers voorleggen: is dat echt wel zo? Op dit punt wil ik
toch echt wel beter overtuigd worden. Vervolgens is mijn vraag wat die werkgevers
dan precies doen. Sluiten zij een ongevallenverzekering af en, zo ja, wat
wordt dan verzekerd? Op deze vraag heb ik graag een duidelijk antwoord. En
als het echt allemaal zo netjes wordt geregeld, dan is het toch helemaal niet
bezwaarlijk om deze verplichting voor de zekerheid in de wet op te nemen?
Ik vrees dat er anders een ongewenst verzekeringsgat ontstaat waar wij later
misschien spijt van zullen krijgen. In deze bewoordingen zou ik, evenals anderen
dat in hun woorden hebben gedaan, een serieus punt aan de initiatiefnemers
willen voorleggen.Voorzitter! Het probleem binnen de land- en tuinbouwsector is evident
en vraagt nu eindelijk eens een keer om een structurele oplossing, want het
structurele karakter van dit probleem vraagt om een regeling die is gericht
op de oplossing van een werkgeversprobleem binnen een samenleving waarin tegelijkertijd
een groot werkloosheidsvraagstuk bestaat. Voorshands gaat mijn voorkeur uit
naar het CDA-initiatief. Ik wil overigens, evenals onder meer de heer Van
Hoof deed, mijn collegiale waardering uitspreken voor het initiatief van deze
CDA-trojka: dit is constructieve oppositie. Zij hebben de parlementaire piekarbeid
niet geschuwd en daarvoor mijn complimenten. Verzekerd van een beloning zijn
zij echter nog niet. Ik wacht met belangstelling hun antwoord af, evenals
natuurlijk dat van de staatssecretaris, die mag bewijzen dat ook iemand uit
de Amsterdamse grachtengordel een goed zicht kan hebben op appels en peren.De heer Bakker (D66):Voorzitter! Ook voor mij is het de eerste keer dat ik de staatssecretaris
op deze plaats ontmoet en dan nog onverwachts, want ik sta
hier als een "mevrouw Schimmel ad interim". Ik wens de staatssecretaris veel
sterkte en succes; ik heb alle vertrouwen in een goede samenwerking.Voorzitter! De geschiedenis van de premievrijstelling voor de piekarbeid
zal ik niet herhalen. Die duurt al zo'n vijftien jaar en het wordt volgens
mijn fractie tijd dat er conform de aanbeveling van de Algemene Rekenkamer
een wettelijke regeling komt. De Rekenkamer heeft die seizoenarbeid onderzocht
en in het rapport een helder inzicht gegeven in de problemen. De Rekenkamer
komt bovendien nog met de nodige aanbevelingen waaraan wij in deze discussie
veel hebben. De hoofdconclusies van de Rekenkamer zijn de volgende. De eerste
is eigenlijk verbazingwekkend, namelijk dat de personeelsproblemen in de tuinbouw
minder groot zijn dan wel eens wordt verondersteld, afgezien van wat stroefheid
bij het steken van asperges. De tweede is dat inschakeling van werklozen bij
kortdurende seizoenarbeid goeddeels mislukt is.Ik loop graag ook de andere vaststellingen van de Rekenkamer nog even
na. De arbeidsbemiddeling wordt in het algemeen door de Rekenkamer goed beoordeeld.
De opsporing van illegale arbeid en illegale werknemers is volgens de Rekenkamer
op een goede manier geïntensiveerd. De toekenning van premies vertoont
weinig verschillen, maar heeft ook weinig effect, aldus de Rekenkamer. De
oplegging van sancties wordt echter niet eenduidig toegepast. De arbeidsomstandigheden
laten nog te wensen over en de regelgeving is een lappendeken van regels met
een onduidelijke status. Dat is zo ongeveer kort weergegeven het rapport van
de Rekenkamer. De Rekenkamer beveelt aan om door te gaan met de opsporing
van illegale arbeid, om arbeidsomstandigheden te verbeteren, om stringentere
kennisgeving en sancties tussen de uitvoeringsorganen te organiseren, om tot
een uniformer premietoekenningsbeleid te komen, om ook de internationale bemiddeling
te intensiveren en ten slotte om te komen tot een spoedige wettelijke regeling
en de onduidelijke status van de bestaande regelingen te beëindigen.
Hoewel het verleidelijk is om op alle punten in te gaan, zal ik mij vanavond
beperken tot het laatste, namelijk de wettelijke regeling.Ik begin met het voorstel van het kabinet, met daarin twee elementen:
een premievrijstelling voor uitkeringsgerechtigden gedurende vier weken per
jaar en een premiecompensatie voor, kort samengevat, studenten, scholieren
en huisvrouwen. Het idee achter dat wetsvoorstel is in wezen dat de uitkeringsgerechtigden
de personeelsproblemen in de tuinbouw op den duur wel zullen oplossen. Vele
anderen hebben daar vanavond al woorden aan gewijd. Ook gelet op het rapport
van de Algemene Rekenkamer kun je er natuurlijk een vraagteken bij zetten
of dat nu wel in die mate het geval zal zijn. Mevrouw Noorman heeft gevraagd
om een onderzoek en anderen hebben gesproken over de vrijlatingsregeling.
Zou die wellicht ook een element daarin kunnen zijn? Ik heb zelf al het punt
van het sanctiebeleid, enige uniformering daarvan en het daadwerkelijk uitvoeren
van die sancties genoemd. Dat hebben anderen overigens ook gedaan. Dat complex
zal toch de oplossing moeten bieden. Immers, ik ben het met iedereen eens
die zegt dat het onaanvaardbaar is dat er aan de ene kant een heleboel werklozen
in de bakken staan, terwijl er aan de andere kant geen mensen te krijgen zijn
voor seizoenwerk in de land- en tuinbouw.Voorzitter! Ik vraag mij voorts af wat de verhouding is van deze regeling
met de specifieke afdrachtkorting, de premies die inmiddels voor langdurig
werklozen mogelijk zijn en anderszins. De vraag is of er al met al niet zoveel
is dat aan de ene kant door de bomen het bos niet meer wordt gezien en aan
de andere kant ook het belang van deze regeling langzamerhand een stuk geringer
wordt, juist vanwege al die al bestaande en ook algemene afdrachtmogelijkheden.Een tweede element van het wetsvoorstel betreft de premiecompensatieregeling,
die overigens ontworpen is als een overgangsregeling. De verwachting van de
staatssecretaris is immers dat de uitkeringsgerechtigden de personeelsproblemen
wel in een jaar of drie zullen oplossen. Op die compensatieregeling is veel
kritiek gekomen. Zelfs de regering spreekt over hoge uitvoeringslasten en
over het rondpompen van geld. In de schriftelijke inbreng heeft mijn fractie
die kritiek in aanzienlijke mate tot de hare gemaakt. Ik noem nog eens de
vier belangrijkste kritiekpunten om ze daarna even langs te lopen: 1. het gevaar van rechtsongelijkheid tussen sectoren;2. de financiering
die een sigaar uit eigen doos is;3. de administratieve bewerkelijkheid;4. de complexiteit voor de uitvoeringspraktijk.Wat de rechtsongelijkheid betreft, is de staatssecretaris in de nota naar
aanleiding van het verslag uitgebreid ingegaan op de kritiek en heeft hij
naar ons gevoel ook een aantal kritiekpunten weerlegd. Ik denk dat wij de
staatssecretaris moeten steunen in zijn argument dat de sector van de land-
en tuinbouw niet vergelijkbaar is met andere sectoren zoals de horeca, omdat
het om zeer specifieke werkzaamheden gaat. Anderen hebben ook al de kenmerken
daarvan genoemd: de bederfelijkheid van de producten, de onvoorspelbaarheid
van het exacte moment van werkzaamheden en dus ook de onvoorspelbaarheid van
de benodigde arbeidsomvang, enzovoorts.Een ander kritiekpunt was de sigaar uit eigen doos. Wij zien enerzijds
inderdaad een beweging waarin in steeds hogere mate de verantwoordelijkheid
voor de financiering van de sociale verzekeringen wordt gelegd bij werkgevers.
Er wordt dus afgestapt van het model van collectivisering, afwenteling en
verschuiving van lasten naar de gemeenschap. Anderzijds zie je ook dat, waar
dat nodig en nuttig is en waar individuele werkgevers in een aantal gevallen
het risico niet kunnen dragen, er wel meer vereveningen en verrekeningen plaatsvinden.
Ik vind het dus, anders dan de heer Van Hoof, niet zozeer een doorbreking
van wat er de afgelopen jaren is gebeurd. Ik wijs bijvoorbeeld op de vangnetconstructie
in de Ziektewet, waarbij tijdelijke krachten en oproepkrachten uit de wachtgeldfondsen
betaald worden. Ook bij de werkloosheidsuitkeringen worden sinds 1 januari
1996 de eerste dertien weken uit het wachtgeldfonds betaald. Wij vinden het
in dat licht dan ook niet onredelijk dat de kosten van de premiederving bij
de sector worden gelegd, zij het in een paar etappes.Op het punt van de administratieve belasting zijn onze bezwaren tegen het wetsvoorstel niet weggenomen. Er moet naar ons gevoel een
redelijke balans bestaan tussen de duur van de arbeidsverhouding en de omvang
van de administratie. Voor ons is die balans in de premiecompensatieregeling
nog niet gevonden. Je moet namelijk eerst premies afdragen en die vervolgens
weer terugvragen. Daarom hebben wij het amendement-Van Hoof ondertekend. Dat
amendement is medeondertekend door de PvdA-fractie en dus ook door mevrouw
Schimmel. Op basis van dat amendement hoeft de werkgever niet terug te vragen,
maar kan hij binnen de gestelde voorwaarden premievrijstelling vooraf krijgen.
Er is al een opmerking gemaakt over het komende systeem van premie-inning
op aangifte in plaats van de voorschotheffing. Daardoor wordt de papierwinkel
nog een stuk minder ingewikkeld.Met name het TICA heeft erop gewezen dat er nogal wat uitvoeringsproblemen
aan het wetsvoorstel zijn verbonden. Zo zou de verwijsindex en de administratie
van de verzekerden nog niet up-to-date zijn. Wat de verzekerdenadministratie
betreft verwondert mij dat overigens enigszins, want die kennen wij in ons
land volgens mij al een jaar of tien. Het zou dus bijzonder zijn als die niet
up-to-date zou zijn. De verwijsindex is echter een betrekkelijke nieuwigheid.
Ik ben dan ook benieuwd hoe de staatssecretaris tegen de voortgang op deze
punten aankijkt.Een ander probleem wordt gesignaleerd door de LTO. Op basis daarvan vraag
ik wanneer de regels van het TICA en de bedrijfsverenigingen klaar zijn, zodat
de sector ook tijdig weet met welke wettelijke regeling men volgend jaar te
maken heeft. Het zou wellicht verstandig zijn om te trachten om de wet eerder
dan 1 maart volgend jaar in het Staatsblad te krijgen.Voorzitter! Ik kom tot het initiatiefvoorstel van de CDA-fractie. Ook
ik sluit mij uiteraard, met bewondering, aan bij de complimenten aan de indieners,
maar uit de schriftelijke voorbereiding is al gebleken dat wij toch een aantal
zeer kritische kanttekeningen bij het initiatiefvoorstel hebben. In dat voorstel
wordt gekozen voor een premievrijstelling bij een maximumgrens aan de te verlonen
diensten. Deze keuze heeft, ook gelet op het alternatief, niet onze voorkeur.
Het gaat er vooral om voor seizoenarbeid in de agrarische sector een verlichting
te bieden. Die seizoenarbeid heeft specifieke kenmerken, zoals ik al eerder
heb opgemerkt. Dat maakt het logisch om in de regelingen aan te sluiten bij
de specifieke kenmerken. Dat vinden wij te weinig terug in het wetsvoorstel
van de drie indieners van het initiatiefwetsvoorstel, evenals – in verband
met dat punt – de dreigende rechtsongelijkheid met andere sectoren.Er zijn ook vraagtekens met betrekking tot de financiering van het voorstel.
Andere sectoren betalen mee aan de specifieke problemen van de sector. De
vraag is al gesteld of het voorstel in Europees perspectief niet concurrentievervalsend
is. Ik begrijp dat er een soort voorlichtingsprocedure loopt. Mijn vraag is
hoe het daarmee staat. Naar aanleiding hiervan vraag ik de staatssecretaris,
maar ook de indieners hoe zij niet alleen het budgettaire beslag maar überhaupt
het lastenbeslag beoordelen dat met het wetsvoorstel gemoeid is. Zoals anderen
al hebben gezegd, gaat het inderdaad niet alleen om de gederfde belastingopbrengsten,
maar ook om de eventueel te derven premie-inkomsten. Als ik het goed heb,
gaat het daarbij om een aanmerkelijk groter bedrag dan de door de indieners
genoemde 18 mln.Ook op het punt van controleerbaarheid en handhaafbaarheid heeft de CDA-fractie
ons in de nota naar aanleiding van het verslag onvoldoende kunnen overtuigen.
Als laatste noem ik het argument dat wij bepaald moeite hebben met het feit
dat de initiatiefnemers zo makkelijk over de door sommige fracties bepleite
verplichting voor de werkgever heenlopen om voor de werknemers een verzekering
tegen arbeidsongeschiktheid af te sluiten. Als je de laatste spreker bent,
kun je altijd zeggen dat er al veel over is gezegd. Dat is ook het geval en
ik zal dat niet allemaal herhalen, maar het lijkt mij dat er op dit punt bepaald
een omissie in het CDA-initiatiefwetsvoorstel zit. Dit brengt ons tot de conclusie
dat wij het CDA-voorstel te veel bekleed vinden met onzekerheden om het te
kunnen steunen.Voorzitter! Tot slot heb ik een paar opmerkingen. Eind oktober 1994 ontvingen
de woordvoerders van de grote partijen een delegatie van de drie centrale
landbouworganisaties – volgens mij waren het er toen nog drie –
om te praten over de nieuwe voorstellen voor een premieregeling voor marginale
arbeid. De delegatie maakte zich zorgen dat de vrijstelling beperkt zou blijven
tot uitkeringsgerechtigden, omdat dat de sector geen soelaas zou bieden. De
delegatie had daarom een voorstel ontwikkeld. Volgens dat voorstel zou wettelijk
geregeld moeten worden dat de bedrijfsvereniging voor bepaalde groepen werknemers
bevoegd zou zijn om, onder nader te stellen regels, premieheffing achterwege
te laten. Het regeringsvoorstel zoals het er nu ligt, en zoals straks geamendeerd
in de zin van het amendement-Van Hoof, lijkt heel erg veel op het oorspronkelijke
voorstel. Sinds oktober 1994 zijn wij verschillende keren in gesprek geweest
met de tuinbouworganisaties om te kijken welke andere mogelijkheden er zijn.
Toch komen wij nu weer terug op de in 1994 gelanceerde gedachte. Dat lijkt
een goed begin voor het nieuwe, althans volgende oogstseizoen.Voorzitter! Sinds 1994 ligt er een adviesaanvraag bij de Sociale verzekeringsraad,
inmiddels TICA geheten, over de kring van verzekerden. Tot nu toe is dit advies
nog niet totstandgekomen. Lopen wij nu het risico dat dit advies de moeizaam,
ook in tijd, totstandgekomen regeling weer in een ander daglicht plaatst,
zoals de staatssecretaris opmerkt in de nota naar aanleiding van het verslag?
Ik hoor graag een reactie van hem. Weet hij hoever het advies gevorderd is
en of daarbij nog bijzonderheden te verwachten zijn?Ik heb nog een vraag voor de staatssecretaris. Die had ik eigenlijk eerder
moeten stellen, namelijk toen ik het over zijn wetsvoorstel had. Ik doe het
nu maar. Voor de asperges is er een hectareregeling in het leven geroepen.
De vraag die ik heb, is wat precies de verhouding is tussen de hectareregeling
en de wettelijke regeling. Misschien dat hij daar voldoende duidelijkheid
over kan geven.Mijn laatste opmerking betreft de tuinbouw-CAO. Anderen zijn al uitgebreid
ingegaan op het tuinbouwakkoord. Het nog steeds niet totstandgekomen zijn
van een tuinbouw-CAO is natuurlijk een kwestie die niet in de eerste plaats
de Kamer aangaat. In het licht van dit wetsvoorstel moeten wij die kwestie
toch bepaald betreuren. Het ontbreken daarvan heeft immers
twee consequenties. In de eerste plaats betekent het dat aan de onderkant
van de arbeidsmarkt, bij de eenvoudige werkgelegenheid, de kwestie niet goed
geregeld is, terwijl juist daar en juist in de tuinbouw de nodige vraagtekens
gezet kunnen worden bij de mate waarin een verblijf in de tuinbouwsector in
sociaal opzicht florissant is. In de tweede plaats betekent het dat er op
deze wijze ook weinig kan worden gedaan aan het verbeteren van arbeidsverhoudingen
en arbeidsomstandigheden in deze sector. Ik denk dus dat, nu er vanuit regering
en Kamer een belangrijke stap wordt gezet met deze regeling, wij ook naar
de sector een signaal mogen doen uitgaan dat een regeling op dit punt op korte
termijn maatschappelijk zeer gewenst is.De (algemene) beraadslaging wordt geschorst.De voorzitter:Donderdag zal de behandeling worden voortgezet met het antwoord van de
staatssecretaris en van de initiatiefneemster. 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/h-tk-19961997-223-242.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl